Sei sulla pagina 1di 588

r

Digitized by the Internet Archive


in

2011 with funding from


University of Toronto

http://www.archive.org/details/ilchroniconfarfe02greg

ISTITUTO STORICO
ITALIANO

FONTI
PER LA

STORIA D'ITALIA
PUBBLICATE

DALL'ISTITUTO STORICO

ITALIANO

SCRITTORI

SECOLI IX-XII

ROMA
NELLA SEDE DELL'ISTITUTO

PALAZZO

DEI LINCEI, GI CORSINI,

ALLA LUNGARA
1903

IL

CHRONICON FARFENSE
DI

GREGORIO

DI

CATINO

PRECEDONO

LA CONSTRUCTIO FARFENSIS
E GLI SCRITTI DI

UGO

DI

FARFA

CURA
DI

UGO BALZANI

VOLUME n

ROMA
FORZANI E

C.

TIPOGRAFI DEL SENATO

PALAZZO MADAMA

1903

HOV

1 7 9^1

/J?o6

DIRITTI RISERVATI

CHRONICON FARFENSE
GREGORIO CATINENSI AUCTORE

Cbron. Farf.

II.

Tricesimus

quoque secundus

domnus Hugo

pastor extitit

hulus

modum

fuit

ingressus, sed post-

digne per Ottonem correctus imperatorem,

j nasterji in utroque

istius

mo-

recuperator et restaurator fore studuit ipse

gloriosus ^^\

denique temporibus domni Gregorii quinti pape

una cum

monachis reclamavit ad Ropertum missum domni

Ottonis

suis

residentem in Rescaniano

imperatoris, in placito

bonis hominibus atque iudicibus, super Gratiano et

IO contendebant

res

casalem

loco

huius

lohannis de

Colle,

et

autem

noluerunt

venire

et

filiis

Monte Aureo,

monasterii in

idem Comes ad eos missum suum


ipsi

192 b

huius in hanc abbatiam pe?^Sp((5^^

('^.

preceptionem iniquus quidem

stolicam

monasterii

venerabilis

cum

eius qui

et in alio

de Pulianisis.

et direxit

ut venirent et

legem

facerent.

cum omnibus

suis

fugerunt.

dantibus autem iudicibus bonisque hominibus consilium, ipse mis15

domni imperatoris per fustem

sus

Hugonem abbatem

de

ipss

bannum coram omnibus

rebus ad huius

mittere

fecit, et

20 sine

ulla

libre

ipsis rebus, in

Incipit
[In

hoc monasterio compositor

hoc

et qui

voluisset,

noluisset, auri

esset*^').

preceptum domni Ottonis imperatoris.

nomine sanct?

imperator augustus.

2\

cunctis licentiam dedit

quocumque ordine idem abbas

calumnia aut compositione.

in

.1.

monasterii opus, et

abbatem eiusque mona-

ut potestatem haberent ipsum adiuvandi

chos pr

eundem domnum

investivit

sentibus et futuris

Otto Dei gratia

et individu? Trinitatis.]

omnibus sanct? Dei Ecclesi? nostrisque

notum esse volumus, quoniam dudum moti

Romanorum

fidelibus pr?-

iuste

super quo-

193

a.

An. 998.
L* imperatore Ot^iie

preghiere

dei

monaci farfensi,re

-'

2}.

Le parole fra parentesi quadrate mancano nel

testo

del

Chronicon

e si suppli-

scono togliendole dal Regesto.

(i) Effigie dell'abbate


(2) Cf.

I,

Ugo.

(3)

48, nota 3.

An. 998; R. F. doc. 423,

p. 5, rr.

-7

32-35.

cf.

CHRONICON FARFENSE.
stituisce

l'abbate

Ugo

governo

al

mouacho Hugoue

darri

qui

assensu regimen usurpaverat,

phcnsis, absque nostro

della badia.

emerat a

pr^tio

Romano

dedecore abstulimus,

imperialis abbati?, monasterii videlicet Phar-

sibi

et,

quod deterius

monasterium

digne nostris ab optutibus eiecimus.

et

est,

quod habere videbatur debito cum

pontifce, id ei

vero ipsum cuidam Hugoni episcopo in beneficium dedimus,

quendam nobis J

et

carissimum Herphonem ibidem manere pr?cepimus.

post h?c vero eiusdem

monasterii religios? congregationi magnis

postulanti

pr^cibus

Hugonem

clementi? accomodavimus eundemque

pr?cipientes itaque im-

canonum regul?que monachic?


regum et imperatorum

deinceps iuxta

iubemus, ut

nostr?

gratiam in nostram rece-

pimus, et in ipsius regimine abbati? confirmavimus.


periali potentia

aures

IO

auctoritatem, et eiusdem monasterii per antiquorum

adeptam pr?ceptorum

liberalitatem, electus quisque ab

eadem congregatione

summo

prius, dein imperiali patrocinio pr?sentatus, gratis roboretur, et a

canonice consecretur.

fce

e,

quod

193 B

aliter

Cumani

iussimus (0,

insignir!

datum

episcopi recognovi.

imperii

actum Rom?,

.11.

Heribertus cancellarius

ij

vice Petri

kalendas martii, anno dominic? in-

.viii.

carnationis .dcccclxxviil, indictione


tis .XV.,

condem-

evacuetur.

posterum diligentius observetur,|| sigilli nostri im-

ut verius credatur et in

pressione inferius

pr?surapserit, imperiali censura

si

de bonis monasterii scriptitaverit omnimodis

netur, et quicquid

ponti-

anno autem Ottonis

.xi.,

amen

feliciter,

tertii

regnan-

20

(2).

Aliud preceptum.
An. 998?

[In

tone"'ilY*f'^^'~d'
speciale menzione
dei beni ceduti al

nomine sanct?

noverit

nos Dcr intervcntum

dilecti

'^

nioHJstero

mate

da A-

figlio

ciie

il

monastero

stesso posto sotto


il

mundiburdio im-

periaie,

omnium

Romanorum

fdelium nostrorum industria, qualiter

Hugonis
monasterium Sancte Marie
^

abbatis

loco qui dicitur Pharpha in nostr? defensionis raundiburdium recepimus,

di

Guerrone, dichiara

Otto Dei gratia

et individu? Trinitatis.]

^"^P^rator augustus.

pr?dns

lllis

qu? Amato

[filius

Gucrronis,]

ii-i-

morte pr?ventus, pr?tat? reddidit


/^
^
r^n
irano, Livitclla,
..

et

mundiburdium

cum matre
quoque

sita

r-ii-T^o
m Ser-

sunt [videlicet]

Coroliauo, vel ubicumque posita sunt.

.....hoc

sine legali iudicio violaverit, sive marchio, comes, vicecomes,

?piscopus, sive aliqua imperii nostri parva

dietatem monasterio cui vis

magnaque persona,

illata est.

[et ut

19.

Kd

testo

del Chronicon

cos

Vedasi

nel

et

hoc v?rius credatur, hanc pagi-

come del Regesto

Regesto la

nota ^

Le parole fra parentesi quadrate mancano nel

togliendole dal Regesto.

teneret

(i)

tone

com- jO
alteram me-

sciat se

nostro pr?cepto notatam nostro sigillo confrmari iussimus]

nifesto errore.

22.

quis igitur

si

positurum auri cocti libras centum, medietatem camer? nostr?

nam

27. queque]

Effigie
III.

cum 25

sua, per scriptum tenens,

?cclesi?,

in

dell'

26. per

si

legge .dcccclxxviii. con ma-

questo
testo del

scriptum teneas]

documento
Chronicon

Ot-

R. F. IV, 102.
e

si

suppliscono

Xel Regesto cum per scriptum

Nel regesto qu?

imperatore

(3;.

(2) R. F. doc. 700.


(3) R, F. doc. 424.

CHRONICON FARFENSE.
Item

aliud.

nomine

[In

Romanorum

sanct? et individu? Trinitatis.

imperator augustus.]

taverimus, divinitus nos

5
"^

notum

Romam

convenimus

ahis nostris

totoque

IO quod

et Consilio

1..

cum

et

esse

fideli

nostri

..,.,..
optimatibus ibidem
in

cum

mnMt'rr""non

volumus, qualiter
nos quadam
T
T

^^" '?*".
commendato iQT*'
be-

cum marcinone

"*^^^' ""^ icuno,


e dichiara di averlo

venerabili papa Silvestro secundo

primadatoincommenda ad Ufjo ve-

-,

tractavimus.

finito

nostro

autem colloquio,

covo, ignorando-

""

'"'" '"""

monasterio sanct? Dei genitricis Mari? non.

Pharpha castrametat sumus.

secum deferens nostrorum pr^decessorum,

Hugo nostram

videlicet

aviique nostri Ottonis, pr?cepta aureis

'

cunque aliquantulum ibidem


adiit

'^^ ^

^'

pr?seniiam,

imperatorum Karoli, Hludo-

cum omni
maximeque in

sigillis bullita, et

gptione prffati monasterii dispersionem lamentatus

I^

to^nenUrdi*n.*?h.

Hugone
^

fuissemus, eiusdemmonasterii venerabilis abbas

vici,

exal-

'

conventu salutato,

dicitur in

sanctorumque eius

quocirca omnibus fidelibus

exeuntes, proli restituenda republica

...
miperii

^"- 999-

Otto divina favente cl?mentia

?cclesias Dei

remunerari credimus.

nostris pr?sentibus atque


futuris
*
die

si

est,

congrenostris

temporibus, quia idipsum monasterium Hugoni episcopo in beneficium conces-

quod ignorantes fecimus.

sinius.

Dei amore
ibi fuit

et

et ibi

hoc vero recognoscentes, pr omnipotentis

pr remedio anim? Herphonis qui

modo mortuus

est,

cum hac

cum

supradicto

episcopo

nostra pr?ceptall pagina pr?dicto

monasterio perdonavimus, ut amplius in ?ternum nunquam detur per nos nec

20

per nostros successores in beneficium, sed semper permaneat reipublic? destinatum, abbati mancipatum, et nulli alteri subiectum vel pr?stitum.

Deum omnipotentem

si

aliquis

unquam memoratum monasterium

cessor

biscum

25

pr?camur, ut

in Christi adventu,

inde reddat, et se

||

dum

papa aut imperator noster suc-

alicuius person? subiugaverit, no-

venerit iudicare sfculum per ignem, rationem

deliquisse pr hac causatione recognoscat.

auctoritatis perdonati perenniter inconvulsa permaneat,

invictissimi.

30

.V.

ctione

.XII.,

anno

aliud.

T^

tertii

Ottonis regnantis

pr^diis in comitatu Sabinensi

quoque Gratianus

et in

.xvi., imperii

...
mvestivimus

Pro salute anim? nostr?

SS Aureo

hanc paginam manu

nonas octobris, anno dominic? incarnationis .Dccccxcviiii.,

abbatem de

et

filii

.1111.

acta

indi-

Rom?.](0

An. 998.
venerabilera

L'imperatore Ot-one id conferma

qu? ad pr?fatura monasterium

posssTd"dcuni

TT

eundem Hugonem

sitis,

L'I

eius iniuste hactenus tenuerunt, in

casale lohannis de Colle, et de Pulianise

Monte
^J^.^

Le parole fra parentesi quadrate mancano

scono togliendole dal Regesto.

23. alicuius]

nel testo del Chronicon e

Cos nel testo del Chronicon

gesto.

(i) K. F. dee. 429.

(2) R. F. doc. 427.

b^ifstamelTd Ora-

"uu

(2).

ziano
ji

2.

194 d

e.

Herebertus cancellarius vice Petri Cumani episcopi recognovit.

Item

pertinent,

[et ut hc nostr?

signum domni Ottonis C?saris

propria corroborantes, sigillari pr^cepimus.

datum

unde

si

suppli-

del Re-

lui.

dai

figli

CHRONICON FARFENSE.
Item
An. 999,

aliud.

...,,.
gentrcis Man?

posSso'*dd suoi

sterium

beni, e annulla

Alberico abbate e
da Ugo abbate per

scovo

ve-

del
go.

abbas

^^jg^i

omm

de

Dei

-j

idem mona-

terra quarti

detinet aut in futurum acquisierit, sive de castellis sive de villis

decrevimus potentia, ut omnia scripta qu?

insuper imperiali

^^^ ^cclesiis.

del monaterre
stero fatte da Adavescovo, da
rao

comedo

modo

rj
j
perdonamus
omnc fodrum

tut^.

delle

donazioni

eiusdem Hugonis venerabilis abbatis monasterii sanct?

Interventu

L'imperatore Ottone 111 conferma

Hugo
orper iussionem

Hugonis
episcopi
r
r
o

fecit,

cuncta que
1

et

^^

ppiscopus
^

et

fecit,

Latinus nuntius, de

'

marchio,

dux,

?piscopus,

io

Teutonicus sive

sive parvus,

pensionarios ad placitum con-

eiusdem monasterii abbas aut cui ipse

pr?suraat, nisi

stringere

iomni contradictione

toUat, aut placitum super terram

monasterii faciat, aut libellarios et

dicti

homo magnus

eodem monasterio fodrum

ad idem monaste-

et

reversa,

nuUus

firmissime, ut

Comes, vicecomes, sive aliquis

iam

ijidubio

procul

in

unde statuimus

remota,

perpetuum exinanita atque confusa,

,,..tmi
Pharpha
Man?

rium Sanct?

donavit de terra ipsius monasterii

qu? Albericus abbas

'

sint annullata et in

Adam

commen-

se

daveritCO.

IJ

Item aliud preceptum.


An. 998.

il

monastero

nomine sanct?

[In

L'imperatore Ottone IH conferma


nel

possesso dei suoi


beni e dei suoi pri-

Romanorum

cum

augustus.
imperator
r
o

rationablibus divini cultus

premium nobis

Otto divina favente cl^mentia

et individua Trinitatis.

petitionibus
i

servorum Dei

amore faverimus ethis oportuna

?tern? remunerationis rependi

non

ac

iustis

beneficia largimur,

diffidimus.

quocirca

omnium 20

Ylegi.

sanct? Dei Ecclesi? nostrorumque fidehum pr?sentium videlicet et futurorum

comperiat soUertia, qualiter


genitricis

qui

semperque

virginis

Hugo

venerabiHs

Mari?

in

Acutianus nostram adiens pr?sentiam

dicitur

eadem pr?cepta nostra


nos vero
e.

195

iustis

postulationibus

monasterio quicquid

Dei amore sanct?que

imperiali ac

assentientes,]

in superioribus

j|

ecclesiam

nensi, idest

Sancti

monte Tanci? [cum omnibus

videtur in

eodem

Le parole

tra parentesi

Regesto,

tatem

(l)

R. F. doc. 431.

jo

pertnentiis suis].

in civitate

quadrate -mancano nel


28.

testo

Hortana ?ccle-

in civitate

suis].

Angeli

Veterbensi

cellam Sanct? Mari?

del Chronicon e

autem manca nel Regesto.

32. et

si

suppli-

manca

Nel Regesto de Tancies


Nel Regesto in comitatu Hortano iuxta
Nel Regesto in comitatu Veterbensi infra civitatem

35.
34.

Sabi-

territorio

integritate], et ecclesiam Sancti

?cclesiam Sanct? Mari? [cum omnibus suis pertnentiis].


17.

confirmaremus.

confirmamus autem iam dicto

siam Sancti Theodori [cum omnibus pertinentiis

scono togliendole dal Regesto.

25

Dei Mari?

Benedicti [cum omnibus pertnentiis suis, et]

curtem Sancti Gethulii [cum tota sua


in

atque

continetur pr?ceptis prout iuste et lega-

possumus, videlicet quicquid habere

liter

facta,

genitricis

auctoritate

pr?ceptali

in loco

ostendit nobis nostrorum

antecessorum regum vel imperatorum pr?cepta eidem monasterio


suppliciter postulans, quatinus pr

Dei

abbas monasterii sanct?

comitatu Sabinensi constructi

nel

civi-

35

CHRONICON FARFENSE.
Minionem cum gualdo suo

iuxta fluvium

Spoletanam ?cclesiam Sancti Marci,

iuxta civitatem

bus].

omnibus ad eam

[et

mitatum ^cclesiam Sancti

9cclesiam Sanct? Mari? in Mediano [cum omnibus

in comitatu Senensi

?cclesiam Sancti Angeli

in

curtem Leoninam,

Firmano monasterium Sancti

torio

IO eorum

nantii.

locis]

de

[et]

curtem de Columnellis.

Caminatis

et

curtem Sancti Maroti.


tiano.

20

Sancti

curtem

in

cti

curtem de Rotis.

25

sitam] in Muris.
geli in [loco]

lestano.
.

curtem Sancti Angeli

Ophida [qu?

est]

iuxta

Pedoniano.

phani in Lucana
et?

cum

Mari? in Graiano

in

gnanicis.

[po-

curtem Sancti Anin

So-

in

in

comitatu

ecclesiam Sancti Petri in

dicitur] in

Monte Fedito cum

in territorio Balbensi
in

in Furfone.

Catilini.

curtem San-

Furconensi territorio curtes


in territorio

[loco qui vocatur] Transaquas.


territorio

Sanctam Mariam

est

comitatu Reatino ecclesiam Sancti Ste-

et Sancti Angeli,

Amiternino

et

curtem Sanct? Mari? in

se.

.xlvii. curtibus.

quartam Sanct? Mari? [positam]


Sancti Leucii in

in

curte San-

Monte super Asulam.

curtem de Mozano.

curtem [qu?

in Ciciliano.

in

cum

curtem Sancti Salvatoris

curtem Sardinari?.

curtem aliam prope

curtem Sanct? Luci?

curtem

Asculano curtem Sanct? Mari?

ipsum castellum.

in comitatu Pinnensi

castello ibidem,

Insula

duas Tinnas.

in valle Veneria.

Aprutiensi curtem de Motiano.

Domini,

curtem de Mollano in qua

Inter

in comitatu

curtem Sancti Angeli

Segiano

in

matris

curtem Sancti Sabini.

in

curtem Sancti Benedicti,

Margiano,

curtem

curtem Sanct? Mari? Interamnes.

Firmanam.

terram de Maceriatinis.

ecclesia Sanct? Victori?.

Modano,

curtem de Blotenano.

curtem aliam Sancti Martini

Martini in Aquatinis.

in

curtem Sanct? Marin? de Orta-

||

monasterium Sanct? Mari?

Pr?torio.

curtem

terram [in

Felicitatis.

curtem de Bresano

Memoriis.

intra civitatem

Silvestri

[et]

curtem Sancti Ve-

in Nlbiano.

curtem Mentis Falconis,

Sancti Antimi,

curtem

in

[et]

terram de Paratinis.

curtem Sanct? Mari?

curtem de Valle.

curtem Sancti Salvatoris

et

curtem Sanct?

fliorum Guazonis.

in terri-

Firmane,

curtem Sancti Desiderii,

loco qui vocatur Murrus,

in

iuxta castellum

civitatis

curtem Sanct? Mari?

de Solario,

per-

Sanct? Marin? [cum omni

curtem Sancti Sigismundi,

curtem Sancti Angeli

[et]

de Raviliano

pertinentiis earumj.

Silvestri, et

curtem Sancti Angeli de Villa Magna,


de Cupresseto,

eam

in

Camerino

in territorio

curtem Sancti Salvatoris sub muro

integritate].

curtem Sancti Gervasii.

SS

pertlnentiis].

pertinentiis].

curtem de Salabona, atquc curtem

Lanciano,

Travenano [cum omnibus

Sancti Gregorii in

30

suis

comitatu Hauximano curtem de Monte Polisco [cum omnibus ad


tinentiisj.

et infra ipsius co-

[cum omnibus earum

Salvatoris

pertinciiti-

et

Sanctam Mariam

.111.

Marsicano curtem

Sanct? Mari?
in Loriano.

in

Api-

curtem

Marci et Sancti Salvatoris


2-5. Nel Regesto in comitatu Spoletano ecclesiam Sancti
Segianum
20. Nel
Regesto
Nel
16.
14. Nel Regesto terras
5. Nel Regesto Pulisco
Sardide
Mozano
Regesto
Nel
50.
Regesto de Sancto Antimo - de Monte Falconis
naria

34.

Nel Regesto Lucania

e.

195 b

CHRONICON FARFENSE.

e.

196 A

de Columento

cum

||

bus earum pertinentiis].

siam Sancti Angeli.

in

in

Reatino eccle-

Corneto

cum

Scorticlaro

integrum cum pertinentiis

criptis [et

earum

et subiacentiis suis et

pr?dictum monasterium pertinere videntur iuste et legaliter, aut ab


nibus

Deum

timentibus acquisierit, aut ab his qui

qu? in

ste tenent, et

[et]

in

ecclesiam Sanct? Mari? et Sancti Benedicti infra

in [loco qui dicitur]

omnia hec

in territorio

Tore curtem Sanct? Mari?.

in

Narnate curtem unam.

urbem Romam

ecclesiam Sanct? Mari?

territorio Interocrino

in

[cum omni-

Sancti Benedicti

et

Sancti Salvatoris in Vallantis.

in Casalicis et

nentiis].

Sanct? Mari?

ecclesia

Romana

civitate

modo

perti-

qu? ad

homi-

aliis

de rebus ecclesi? iniu-

aut in aliqua parte nostri regni Hitalici

io

habere videtur, aut acquisierit, per hoc nostrum pr?ceptum eidem sancto loco

confirmamus una cum


curtibus,

domibus,

terris, vineis,

villis,

monasteriis et subiectis ecclesiis, castellis,

aquarumque

cappellis, aquis

molendinis, mercatis, cultis

et

omnibusque residentibus super

decursibus, piscationibus,

aldiabus

colonis, aldiis,

incultis,

manentibus

terras ipsius monasterii, servis, ancillis,

om- 15

atque pr Dei amore

nique familia utriusque sexus, cunctisque animalibus.


nostr?que anim? salute eidem monasterio

ministrantibus

pr?ceptum perdonamus, ut nuUus eorum

aut

per hoc

nostrum

suorum hominum deinceps

freda aut tributum donet, vel mansiones faciat invite, aut fideiussor sine suo
e.

196 B

donet portinaticum

velie existat, aut in aliquo

aut glandaticum vel pontonaticum,

eorum

||

aut ripaticum vel herbaticum

tam de monachis quam de clericis,quamque


tam ingenuis quam

de hominibus

super terras

quam

ac eossub nostra tuitione recepimus.

ut

et servis,

residentibus,

discurrens, sculdascius, castaldius,

persona

iudicio disvestire pr?sumat,

nullaque nostri

de his

iubemus
missus

aliquis noster

imperii

abbatem vel monachos aut

monasterii

pr?dicti

inquietare, molestare, aut

lbellariis,

pr?cipientes ergo

nuUus dux, marchio, episcopus, comes, vicecomes, vel

fidelem

20

magna parvaque 25
eorum aliquem

qu? suprascripta sunt sine legali

aut aliquam minorationem

facere temptet.

et

quicquid de pr?dicti monasterii possessionibus fiscus noster sperare potuerit,

totum nos pr ?tern? remunerationis pr?mio pr?dicto monasterio concedimus


ut in

alimoniam pauperum

tium nostris

stipendia

futurisque temporibus

concedimus ut nullus
et si aliquo

et

homo

semper

audeat

profciat in

viliores sed per nobiliores et veraciores

parte,

huius autem

medietatem camer? nostr?

observetur,

3.

[et ut

et

homines

componat

diffiniatur

eius.
fuerit,

ex utraque

auri purissimi libras mille,

medietatem pr?dicto monasterio ipsumque re-

h?c nostra imperialis auctoritas firmior habeatur et diligentius

manu

propria roborantes pr?sentem paginam nostri impressione

Nel Regesto qui dicitur Vallantis

hec] Ne! Regesto


centiis suis

insuper

tempore aliqua intentio contra ipsum monasterium exorta

non per

gentibus.

augmentis.

respondere mallaturam advocato

pr?cepti violator

omniaque

3^

monachorum ibidem Deo famulan-

6. criptis]

Nel Regesto mancano

le

Nel Regesto
parole

cum

scriptis

7.

omnia

pertinentiis et subia-

35

CHRONICON FARFENSE.
signum domni Ottonis

inferius iussimus insignir!.

Heribertus canceliarius vice Petri

augusti.

anno autem
5

amen]

citer,

Ottonis

tertii

archiepiscopis,

IO

.dccccxcviii.,

imperii

.xv.,

Hitaliam

decretalis

||

Romanorum

marchionibus,

constitutis,

in

et

tate, et amiciti?

comitibus,

pr

utilitatem

dumque eorum
reipublic?

Ij suarum fcclesiarum pr?dia ab

nobis

non

prolatum

fuerit

atque

obligavit

per libellos vel

alia

desi? revocare,

vinxit,

Cs

8.

et ita ordinare,

per-

domorum Dei

causantur, seque imperata

non

proinde quia status ecclesiarum [Dei]

non minus

patitur

detrimentum,

omnia

scripta, sive

quid de

?cclesiis

nomine

libelli

si

Dei

sive

et

sive

modo

aliquo

eum

nec omnino ad
sit

ei libera

suprascripti
facultas,

damna

omnia qu?

ut|]Deo

et

nobis debitum obsequium valeat

P Q..R.]
.

non
//

liceat, exceptis ?cclesiis,

quomodo

abbatibus et

U'eicnd, non vedo con quanto fondamento, propone

a% in-

Gli editori che lo hanno preceduto


Romanus
L' interpretazione pi plausibile
Consulibus Senatus Populique Romani

terpretare Consul Senatus Populusque

interpretano

mi par quella gi data nel Regesto Consulibus


loque

Romano

nicon

si

16.

(0

forse meglio ConsuliV Senatui Popu-

Le parole fra parentesi quadrate mancano

suppliscono togliendole dal Regesto.

17.

non annullatenus come apparirebbe dalle varianti al

(i) R. F.

(2)

dell'imperatore

tone

III.

Il

zione

ci

stato

Ot-

testo di questa costitu-

conservato qui

nel

et

testo

tomo

p.

50 ^Le^um

codice

ma

codice Laurenziano plut. XVI,

Regesto di cui

Weiland, ultimo editore di esso, pubblicandolo pei Monumenta Germaniae


Chron. Farf

deWe

Constilutiones

scctio,

IV),

si

et rei^um,

giovato

Laurenziano e del Chronon ha tenuto conto del

nicon,

L.

decreta puhlica impcratoriim

del

non

fa

del resto, fuorch per

menzione, e che

due parole, non

differisce dal Chronicon.

*
II.

pubblicato dal Weiland.

Chronicou, nel Regesto (doc. 226) e nel


2.

nel testo del Cbro-

annullantur] Cos nel Chronicon

historica nel

doc 425.

Effigie

0"one in

affini-

regibus et imperatoribus ea qu? regni et imperii sunt

viventibus dare

nisi se

pecuni?

'">"

qu^libet scriptura abalienata fuerint, in proprium ius ?c-

nam cum

exhibere.

per scripta quibusque

et

An. 998.
Coiituzionedecretle dell impc-

nostroque obsequio commoneniur,

pertineant, qui ei in regimine successit, sed

25

197 A

obeunte actore obeat, solusque detrimentum habeat qui se

possit,

eo scripto

iudicibus

non possunt exhibere obsequia, constituimus

debita

imperiali edicto [con]nrmamus, ut

emphitheosis

et

?cclesiarum, sed

detineri

annullantur, nostraque imperialis maiestas


subditi

cunctis

et

successores, et pr

officio

aliis

posse perficere re vera demonstrant.

effici

feli-

comperimus quod episcopi

perpetuuni.

hoc non ad

causa.

ac

restauratione,

si

.xi.

Cs.S.P.Q.R.

imperator augustus.

abbatibus,

sonis atiribuant,

20

indictione

actum Rom^,

.11.

sacre legis domini Ottonis im-

abbates ?cclesiarum possessionibus abutantur,

dum

daium

(^).

Otto Dei gratia

intra

regnantis

episcopi notavi,

(0.

Incipit constitutio

peratoris

Cumani

anno domnic? incarnationis

idus martii,

.II.

invictissimi imperatoris

e.

197 n

CHRONICON FARFENSE.

IO

suorum successorum

episcopis res ^cclesiarum per tempora

distribuere liceat?

quippe ius sive lex sive quodlibet scriptum, vel qu?libet consuetudo,

omne

centra Ecclesi? utilitatem fuerint, in irritum deducenda sunt.

si

nec nostra au-

ctoritate debentur firmari qu? contra imperii auctorem et propagatorem pro-

babuntur

hoc ergo solum scriptum pr lege

inferri,

quod Ecclesia Dei

hanc constitutionem nostram


ei

modo

prosit et nullo

anathema maranatha,

amen,

[djata

Senza

data.

Memoria
contese

papatum ablatum

Aureum

assensum pr^buerunt,

est, in

sive pr?bituri sunt.

anno

.xii.,

pontificatus

.iii.

IO

Contentio igitur quc

qua Mediolanensi episcopo, Ar-

in

Petri qu? vocatur ad

basilica Beati

omnes

et subscripserunt

(0.

rebellis iudicetur et sit

ab universis episcopis qui huic im-

synodo

natis ^cclesi? archiepiscopi, in ea

Celura

aliquis contra

si

promulgata per manus Gerberti sanct? Raven-

domini Gregorii quinti pap?.

nulfo nomine,

tanquam

ire temptaverit,

kalendas octobris, indictione

.xii.

quod

obesse possit.

nisi resipiscat,

perii nostri edicto subscripserunt, vel

in talibus causis habeatur,

qui afFuerunt episcopi

(2).

de cella Sancte Marie in Minione

fuit

15

delle

avute dal

hoc

intet

monasterium Sanctorum Co-

nostruiii iTionasterium et

monastero

pel possesso della cella di


.

Maria

Minio-

fe''rma'^1ittan'da
e

'drpldfi^^por.

Q^
sj^^g
-

riconferma (}).
e.

Mica Aurea

in

exorta est ut

ita

'^

quam

nfcnus refercmus.

maxime,

scedantes, ob id

sesso posteriore aila

Damiani quod ^ponitur

.t

..

huic

his ut auditis,

....

inseruimus ex autenticis

operi

ctoriDus ccnoDu huius, uc

deinceps caveatur a re.

proveniat eventus.

siiTiiiis

obsecra-

IQ A

debentur nel

4.

il

documento

si

Chronicon

testo del

correttamente debebunt

tempore profutura

domni Ottonis

imperii

qui sopra.

gorio

si

(i)

14.

testo

gloriosissimi imperatoris III

margine

in

(2) R. F. doc. 226,

ploma

di

essa e

che

Enrico
si

oltre, col quale

senza data.

Il

di-

menzionato in

II

legger
si

alquanto pi

riconfermano

beni

del monastero di Farfa novellamente


acquistati o rivendicati, e

modo

particolare

indictione

et futuro sed

ad Cellam

si

affermano

diritti

del

mo-

nastero sulla cella di S. Maria in Mi-

etiam pre-

anno

kal. octobris,

.xii.
.xii,

&c.

il

come

resto

mano

Auream ha pure

il

di

Gre-

Regesto.

La memoria non

nione, del 1014.

pu dunque essere anteriore a quelr anno, ma secondo Pietro Fedele


(Carie del monastero

(3) R. F. doc. 439. duesta memoria inserita tra i documenti del Re-

Farja

Data

Weiland

Romanorum

Dei

gratia

legge

si

del

l'edizione

caratteri minuti che sembrano anch' essi di

Regesto reca la datazione nella

di

nel Lauren^iano

Ego Otto

cos:

trova la postilla: vel Cellam Auream_,

Il

ma

secondo

aeternum valere precepi.

et in

in fine.

in

del Regesto,

Lauren^iano

hanc legem non solum presenti

rubrica a capo del decreto invece che

gesto

completamente

chiude piti

imperator augustus constitui


terito

Nel

io.

Damiano

in

dei

Mica Aurea

della

R. Soc. rom. di

474)

non dovrebbe

Ss.

Roma

il

Fedele pone tra

stor. patr.

XXI,

molto
detto che

essere di

posteriore, poich in essa


in

Cosma

in Archivio

vivevano ancora molti i quali


ricordavano la fondazione del monastero dei Ss. Cosma e Damiano che
Vuoisi
della

per

gli

anni 936 e 948.


V autore

osservare che

memoria pu

essersi giovato di

20

CHRONICON FARFENSE.
mus autem omnes

seniores qui audituri

II

estis, ut

pr Dei amore

sanctcque Marie servino diligenter auscultetis acque discrete


scernatis

quam
5

si

unquam

iniustam

plus

absurdamque litem

seniores predicci monasterii Sanctorum

de hoc fecerunt.

Cosmp

ventate, quc Christus

in

quia per centum et eo amplius

de Minione sub iure

annorum

est,

di-

audistis

Damiani

et

vobis dicimus,

curricula fuit predieta

dominio huius monasterii Sanctp Marie, antequam prefatum monasterium Sanctorum Cosme et Damiani fuisset inceptum, quemadmodum in sequentibus audictis.
cella

et

denique pie memorie primus imperator

IO Karolus

lam per suum prcceptum buie monasterio


deinde Hludovicus
firmaverunt W^

qualche

appunto

et

eius et

filius

omnes

hoc monasterium

per

scritto

servire

mentre la lite ferveva, e


che dopo aver menzionato il diploma
di Ottone III dell'anno 999, anche
relativo a questa contesa e che si
pubblica qui sotto, egli aggiunge Ex
in giudizio

quo iam tempore pr?fatus Hugo

bas

eiusque successores

ab-

rante

nuerunt ipsam

condo dal 1027


dallo

stile,

cellam

1035.

al

questa

quiete

giudicar

memoria mi pare

indubbiamente

scritta dall'abbate

Alcune

di

frasi

credere

essa

eh' essa

Ugo.

indurrebbero

facesse

parte o

fosse destinata a far parte di qualche


altro

suo opuscolo

ricordo.

di cui

non rimane

notevole per che Ugo

il

il

An

(i)

801; R. F. doc. 273 e d.


I, 190-191.

An. 8$7? 859? R. F. doc. 500;

(2)

an. 967, doc. 404; an. 981, doc. 407;


an. 996, doc. 413
an. 998, doc. 425;
;

an. IO 14, doc.


tiene poi

rado

II

451.

(an.

questa

memoria,

dovrebbe

scrisse

averla

Cor-

di

1027, doc. 675); di En-

pon-

rico III (an. 1050, doc. 879); del

Leone IX
Enrico IV

(an. 105

tefice

di

(ann.

docc. 976 e 1099).

doc. 884);

1,

1065

1084,

pontefice Gio-

Il

XVIII in una sua bolla data


marzo 1005, confermando al
monastero dei Ss. Cosma e Damiano

vanni
il

29

suoi possedimenti, include fra essi

la cella

sue

le

di S.

Maria

pertinenze:

est edificata in

Minione con

in

ecclesiam que

honorem

sancte Dei

genitricis Marie que supra Minione

lui.

Ugo veramente

Regesto con-

Il

conferme posteriori

di

potesi che se

II,

Chron. Farj.

a barbaricis

l' i-

Guido

teriormente.

fluvio sita est, et

questo indizio trarrei

di

servendosi forse di appunti presi an-

in

Da

e pre-

1035, du-

il

governo abbaziale

sempre nominato
e non nella prima, diversamente
ci da tutti gli scritti che abbiamo

vi

tenuit usque

1027 e

sona

nella terza per-

eam con-

mentre non era abbate


tra

cel-

contulit ^'\

sui successores

cisamente

te-

per
(c.xxxi. anni pene curricula.
Ora ci porterebbe il limite almeno
al 1030, e spiegherebbe la menzione
dei successori di Ugo, cio Guido I
e Guido II che interpolarono coi loro
governi il periodo abbaziale di Ugo,
il primo dall'anno 1009 al 1013, il se

in primis

semper illam

scritta

prcdictam

cum

curte

et

silvis, salectis,
et

aliquando tempore

gentibus destructa

infructiferis

cellis

et

fuit,

porticalis,

arboribus fructiferis
diversi

generis,

et

CHRONICON FARFENSE.

12

dum

divastarunt funditus,
e.

198 B

qui cuncta monasteria extra

Sarraceni venerunt.

absque h abitatore

ut etiam

ita

post cuius

mortem Campo abbas

sterii ^^\

qui ordinavit

tenuit

huius

mo^'\

regimen mona-

huius

unum

predicta cella

abbas Ratfredus

nasterii restaurator precipuus extitit venerabilis

in

.xlviii. annis

post hanc divastationem

et

esset.

hoc monasterium

Romam

prepositum ad

ipsum locum restaurandum, nomine Venerandum, quem acquimonasterii Sancti Insti de Tuscana, ac fecit ei
sivit ab abbate
cella destructa libellum

de predicta

rum

monacho-

succedentibus uno duobus, sicut consuetudo secularium

nachorum tunc

cito

et

apparum

abbas

ipse

incolumem locum

mo- io

apud

restituit.

se

Va-

quoque Centumcellensis episcopus ipsam pcclesiam con-

lentinus

12.

unde

erat.

quo ingressus

retinuit.

personis

in tribus

ingressus] Cos nel testo.

cum

flumen Minionem

atque gualdo malore

aquimoUs

suis,

usque

locum

te

cantum, constitutum

(f

tumcellense

in

piscaria et

qui dicitur Gallo-

sive

CenTuscanense
territorio

Farfa sopra Santa Maria in Minione in

un tempo

di circa

mezzo secolo an-

monastero
Damiano.

teriore alla fondazione del

dei Ss.
In

Cosma

nomine Domini,

domne Tento

ego Donatus peto vo-

Pflugk-Harttukg, Acta poiitifictim


Romanornm inedita, II, 57 JaffLwENFELD, Regesta pontificum,n. 3944.

venerabilis abbas, ut
mihi prestare iubeatis unum petium terre in
gualdo de Minione, in monte qui appellatur

(i)An. 930?-936? Cf. 1, 34. Nell'aprile dell' anno 920 Acerisio di Sintruda habitator castri Centucellen-

terras in iam dicto

sis otteneva in prestarla dall'abbate

Ratfredo

res

monasterii

vestri

Mari?

gualdo Sanct^

quas antea Hermerisius

nus a vestro monasterio

tenuerunt

borandum

Minione

de
et

Stepha-

ad suam

manum.

idest casalinos

vineas

desertas, ad la-

desertos, et

in

et

fruendum,

et

annua-

reddendum pensionem in
mense augusti monet? roman? inve-

liter vobs

ce

desia Sanct? Mari? de Minione dena-

rios .XVIII. .

Largitorio,

e.

xxiii a.

gi l'abbate Tentone, che govern

la

badia tra l'anno 883 e 1*888, aveva

fatta

una concessione che mi par bene


per intero perch dimostra

riferire qui

l'esistenza dei diritti del

monastero

di

bis,

Gosperti, ad casas

vir

editcandum, seu et alias

gualdo, que pertinent ad


cellam Sancte Marie de Minione, quantascum-

que ad manus nostras detinere videmur, aut


nobis oportunitas fuerit peracto tempore suo
ad laborandum, seu cum nostris bestiis pabulandum, et ad pensionem per omnes annos
reddendum ad prepositum ve) custodem iamdicte celle de Minione in mense iulio argenti
denarios .xviii. de moneta sancti Petri qu^
melius in illis diebus cucurrerit, et si necesse
fuerit, guaitas

glexerimus,

ad mare faciamus.

componamus

et si ne-

vobis argenti

mo-

ad vestrum mandatum venire noluero ad iustitias faciendum,


et si filii vel nepotes mei voluerint, teneant
omnia secundum istam ordinationem, et sub
pena suprascripta. quod si noluerint, tollant
medietatem mobilium et frugum anteposito
edificio, et vadant ubi voluerint.
actum in
carte iam diete celle de Minione. -|- Donatus
-j- Sintarus testis.
Gaiderisius.
rogator.
-J-jOdelprandus. -j- Leo notarius scripsit.
netati

solidos

Largitorio,
(2)

e.

.1,.

et si

xviii a.

An. 936?-962?

CHRONICONFARFEXSE.
Venerandus vero iam

secravit('\

Camponi

habitavit, ita obcdiebat


et alii propositi facete

Ij

dictus prepositus, quandiu ibi

abbati suisque successoribus sicut

hoc namque tempore cepit

consueverant.

Benedictus qui dicebatur Campaninus edificare prclibatum mona5

Cosme et Damiani
pene omnes Romani sciunt, et adhuc
sterium Sanctorum

quo completo,

^^\

cordantur

monachum quem

utilem

busdam de

ipso

cepit

in sua proprietate,

supersunt plures qui re-

iam dictus Benedictus querere

abbatem preponeret.

ibi

sicut

Venerando indicatum

cui

cum

a qui-

cum consensu istius


ordinavit eum abbatem.

fuisset,

IO monasterii abbatis cuius erat prepositus,

qui quandiu advixit cellam Minionis sepe dictam tenuit ad ius et


fidelitatem huius monasterii, et

pensionem que

in libello superius

nominato, quod secum portavit, sedebat, annualiter reddebat,


aliud servitium
15

abbatibus

huius

monasterii

quo mortuo, successor suus abbas,

lohannem abbatem huius monasterii

exhibebat.
cui libellum

pensionem quam dare

illam

qua de causa magna controversia orta

debebat.
et

nomine (3),

Silvester

predictum dimisit, cepit suptrahere

libenter

est inter illuni

domni

ante presentiam

Ottonis imperatoris primi in synodo generali que tunc facta

20

in

Sancti

basilica

Petri

malori

(-\

idem imperator lohannem abbatem de predicta

et dedit

suum nuntium usque

sed Lambertus Cecus

13. sedebat]

(1)

illi

ibi

eum

cella

investisset.

qui favebat parti alterius abbatis.

Cos nei testo.

Di Valentino

ha

restitit

qui et

illuc

fuit

qua cunctis videntibus

in

reinvestivit
illi

et

vescovo

Cento-

memoria intorno

notizia tra l'anno 949 circa e

il

973.

sinodo assegnata al 967,


(4)
cui Ottone I in un diploma dato
giorno 11 gennaio di quell' anno a

Calisse, Storia di Civitavecchia, Fi-

favore del monastero di Subiaco dice

cellense

si

Ci Ughelli,

l'anno 940.

X, 57; Gams,
renze,

al-

Italia sacra,

Series episcoporum, p. xi

il

Quest'ultimo

Barbra, 1898.

di

la

che fu tenuta

in

lavoro ha molto pregio perla storia

S. Petri apostoli

dei possessi farfensi nella regione vi-

cina a Civitavecchia.
(2)

Intorno

questa

d. P. Fedele, Carte
Ss.

Cosma

(3)
stero

Damiano,

del

fondazione
monastero dei

XXI, ij^.
Dell'abbate Silvestro del monadei Ss. Cosma e Damiano si ha
e

\oc. eh.

..

gremio

basilicae

.pr utilitate eius-

dem ecclesiae et venerabilium locorum. Ci. Muratori, Atitiq. Ital.

V, 465

Jaff-Lwenfeld,

pontijcum,
fc?;/5^,

rom.

I,

471;

Il

Regesta

Regesto

Suhla-

pubblicato a cura della R. Soc.


di

st.

lodi, doc.

patria da
3.

G. Levi

Lo Hefele

Alchiama

e L.

la

e.

199 a

CHRONICON FARFENSE,

imperator vero ipse

ivit

ad

alias

partes, et tunc ratio ipsa dilata

usque ad tempus Ottonis secundi imperatoris.

est

imperator

abbatiam

motus contra lohannem preFatum abbatem

ira

abiit

Azonem abbatem

ad

germanum, portans secum quedam prpcepta


quas

huius monasteri!, inter

apparum iamdicti

erat

rius

et aliquantas

cartas

Minionis

cella

Ursus mali-

est

Pasci, qui

camera-

et

Sanctorum Cosmp
ad

denariorum.

et

Damiani,

quorum exemplar

fecit sibi facere

||

tempore ceperunt

ab hoc

Hugone.

Hugonis huius monasteri!

tentionem idem imperator


rabilis

legaliter,

pape atque consensu, necnon

cunctorumque iudicum Romanorum

Synode

in

Peterskirche,

deren Details nicht bekannt sind

Cotciliengeschichte,

(i)

bate

gorio
di

der

di Farfa

figlio di

Malepassia

beni

contese

Gre-

questo prete Orso detto


il

possesso

che Gregorio,

di

alcuni

mostrando

due

carte falsificate, sosteneva essere stati

concessi in terzo genere ai suoi genitori dall' abbate Giovanni.

An. 999; R. F. doc. 437. La


importanza del placito relativo a questa contesa tale, che mi sembra in(2)

dispensabile riprodurlo qui in nota.


nomine domini Dei salvatoris nostri
anno Deo propitio pontificatus

Illesa Ciiristi.

domni

nostri Silvestri

summi

pontificis et uni-

versalis secundi pape in sacratissima sede


beati Pelri apostoli primo, et imperanlis do-

mini nostri

tertii

Hugonis

marchionis,

incliti

Ottonis a Deo coronati ma-

.XIII.,

Hugo 20

imperatoris anno .un., indimense decembris, die secunda.

quia sanctos imperatores

habere

sancitum

Deum semper

pre

quicquid

pu-

est,

in

blicum gesta imperialia transtulerint nulla

ra-

tione divelli potest, quicquid imperiali decreto


et

iudicum

firmis sententiis

quicumque destruere

corroboratum

nititur

est,

reus maiestatis

et iccirco hanc brevem memoratoriam de precepto supradicti imperatoris, et consensu domni apostolici sive iudicum, fecimus abbati Hugoni ex monasterio
Sancte Marig quod dicitur in Pharpha, de cella
Sancte Marig in Minione cum omnibus suis

esse devincitur.

pertinentiis, quia ex iure regali ipsius


sterii

mona-

esse convincitur, in eternum possideat.

Karolus quidem sancte memorie imperator


augustus in primis ipsam cellam de imperiali
deditione eidem venerabili
verat,

In

quam con-

abbatis.

Consilio Silvestri vene-

gni et pacifici

oculis

pi innanzi, l'ab-

im- 15

iudicio finivit, ut inferius ve-

ctione

IV, 628.

Come si vedr
Guido

et

iam

tertii

ex quo iam tempore prefatus

raci stilo demonstrabimus^^^).

eine

cum

fuisse

abbates

ipsi

securius ipsam tenere cellam usque ad tempus Ottonis


peratoris atque

inde

et tulit

idem abbas unum falsum preceptum quod dicebat factum


a rege

eiusdem lohannis abbatis('), atque vendidit ea pre- io

triginta libras
199 B

suum

qu^ duo furatus

libelli.

dicto Silvestro abbati

e.

de Aventino

pr^ceptum de

erat

dicebatur de Male

qui

volus presbyter

tulit ei

qua de causa egressus lohannes abbas

dedit.

et alteri

de hoc monasterio

et

qui videlicet

suique

successores

postea vero abbas ipsius


phiteusin

Cartulam

monasterio donacorroboraverunt.

monasterii per em-

delegavit

de monasterio Sanctorum

cuidam

Cosm^

et

abbati

Damiani,

quod est situm. Rome Transtyberim in Mica


Aurea, in tribus abbatibus, diebus vitae illorum
tantum, uno post alium succedente, qua vero

CHRONICON FARFENSE.

15

abbas eiusque successores tenuerunt ipsam cellam quiete,


sub ipso imperatore

Hugone marchione

et

ceperunt abbates Sanctoriim


Damiani a iure et proprietate monasterii Sancte Marie suptrahere et ad illorum
monasterium destinare, qua de causa inter
ulrosque abbates grande litidium et seditio
orta est.
ad ultimum vero supradictus Hugo
abbas monasferii Sancte Marie reclamavit
donino imperatori supradicto, ut exinde le-

dictus

Cosmc

ratoris et

gem

deinde precepil domnus impe-

faceret.

rator

Hugoni

prcdicto

abbati

ire

cum

suis

nuntiis ad Lateranense palatium ante presen-

tiam domni Gregorii pape, qui


erat, ut lex ficret.

rius abbas

monasterii

tempore

ilio in

advocatusque

est Crego-

Sanctorum Cosmc

et

Damiani ad placitum.

tunc ostensa sunt ibi


utraque parte atque relecta. et
apparuerunt quo crant monasterii Sancte Mapostea vero
rie anteriora atque veraciora.
Gregorius abbas suprascripti monasterii Sanex

prccepta

ctorum Cosme et Damiani ostendit unam falsissimam brevem refutatoriani ubi continebatur quod lohannes abbas antecessor Huqonis
abbatis monasterii Sancte Marie refutasset
eandem cellam temporibus beate memorie

domni Ottonis primi imperatori?, quod omtunc Hugo abbas pre manino falsum est.
nibus tenebat capitulum, quod idem Otto imperator
tinebatur

fecerat, de cartulis

con-

ubi

falsis,

Siquis aliquam cartulam falsam

appellaverit, et per
n voluerit, ut ita

cum

abbas una

pugnam eam approbare


quod

discernatur.

suo advocato

Hugo

et

facere

voluit

secundum suam Langobardorum legem.


hi qui

sed

ex parte Gregorii abbatis erant, neque

pugnam voluerunt recipere, neque ipsum brevem ad manus collationis perducere, sicuti
romana. ' tunc supradictus domnus Gregorius papa, propter pecuniam quam
acceperat a Gregorio abbate, iratus est contra
Hugonem abbatem et surrexit et comprehendit
eum et posuit ei suam virgam in manu, ut
refutaret ipsam cellam.
unde Hugo abbas
lex precipit

cepit

fortiter

reproclamare

domne papa, quare michi

facis?

et

dicere

liane

violentiam

tunc ipse iterum atque iierum re-

futare tantum cogebat.

quod

et fecit

Hugo

abbas potestate devictus. insuper tres cartulas ei tulit, et abbati Gregorio dedit incidendas. slatim Hugo abbas reversus ad imperatorem cepit iterum proclamare, et narravit
omnia qualiter ei accidit. tunc domnus imperator promisit se iterum exinde legem facturum.
sed casu accidente dilatatum est.
eodem presenti anno christianissimus imperator Otto cum domno papa Silvestro et cum
Hugone marchione ad eundem monasterium
Sancte Marie in Pharpha pervenit. tunc pre-

per .xxxi. anni pene

Hugo abbas venit in prcsentiam impepape cum preceptis supradictorum

cartiila expleta,
et

scilicet

regum Karoli
dine regum.

et Hliidovici

ceterorumque or-

imperator vero suprascriptus nec

non et domnus papa, iustitia et legali iudicio


commoti, iusserunt eidem abbati venire Roniam ut, quid inde acturi essent, iudicum scntentia diffiniret.
quod ita factum est. abbas
autem ille Gregorius imperialibus nuntiis ad
placitum provociitus, prius per lohannem diaconum Ravennatis fcclesip duabus vicibus, et
per lohannem prpfectum similiter duabus vised

cibus.

ille

fuga lapsus est.

nil se iustum habere,


tunc imperator per consilium

sciens

iudicum investivit Hugonem abbatem de prefata cella, salva querela, et dedit eum in manus Hugonis marchionis, ut simul cum ipso
pergeret ad ipsam cellam et si ibi Gregorium
abbatem invenirent, simul reverterentur ad
placitum.
euntibus autem, invenerunt ibi
Gregorium abbatem, cui domnus Hugo marchio ex parte imperatoris precepit, si suam
gratiam vellet habere, iret Romam ad placitum.
quod se promisit libenter facturum.
tunc predictus Hugo abbas ad statutum ter-

minum

venit ad placitum.

sed ille iterum


de qua causa domnus imperator cogitare cepit, et iterum atque iterum
per suos nunlios usque duodecim vices vocavit ad placitum.
ille autem tot vicibus vo-

venire renuit.

numquam

catus

venit sed in

quadam vero

est.

die,

dum

fugam conversus
resideret

domnus

Otto imperator in palatio, venit supradictus


Hugo abbas ante suam presentiam, prostratusque ad pedes eius cepit fortiter proclamare,

cum

eo domno Leone arRavennatis ecclesie, et


Gaudentio archiepiscopo Sancti Adelberti, et
Benedicto episcopo sancte Portuensis ecclesie,
Letone et lohanne prefecto dativis iudicibus,
Paulo eodem dativo indice, Gerardo gratia
Dei inclito comite atque imperialis miliiie maet residentibus ibi

chiepiscopo

sancte

Gregorio excellentissimo viro qui vode Tusculana atque prefecto navali,


Gregorio viro clarissimo qui vocatur Miccinus
atque vestarario sacri palatii, Alberico filio
Gregorii atque imperialis palatii magistro, Farolfo a Sancto Eustathio, Teufredo et Bene-

gistro,

catur

Hugonis marchionis,

ceteris-

residentibus vel astantibus,

quorum

dicto castaldiis

que

aliis

nomina enarrare longum est.


tunc
domnus Otto imperator illis omnibus;

singula
ait

Date michi consilium de hoc quid faciendum


respondentes iudices dixerunt: Secundum legem, modo investituram perpe tualem dare
debetis huic abbati, et omnia
illa instrumenta
cartarum que ille Grego

sit.

CHRONICON FARFENSE.

i6

reconfirmavit

domno

deinde sub

emendavit.

cito

eam

habet de suprascripta cella evacuare


quia lustinianus imperator
. atque exinanire.
precipit: ' Contumacem tertia vice voca-

tum, datum iudicatum firmum est."

item,

"

Litiga-

in alio loco idem imperator dicit

oapparuerit, inter

non
absentes iudicium datum

firmum est",

his vero diiabus sententiis

se suptraxerit, et tertio acclamatus

si

exoletis

atque

affirmatis, placuit

domno Ot-

imperatori augusto et

serenissimo

illis

omnibus verum, quia experto et approbato a


iudicio iudicum et Consilio illorum omnium,
quod monasterium Sancte Marip in Pharpha
ipsam cellam Sancte Marie de Minione cum
omnibus suis pertinentiis possidere deberet in
perpetuum, et monasterio Sanctorum Cosme
et continuo reinet Damiani nichil pertineret.
vestivit Hugonem abbatem suosque successores de suprascripta cella cum suis omnibus
pertinentiis in

insuper

perpetuum.

bannum super imposuit,

ut

si

et

unquam

voluerit, aut index qui iudicare vel ipsas cartulas damnaticias laudare maluerit,

sed

omnis persona magna

vel

non solum
parva que

hoc facere presumuerit, similiter multetur,


medietatem camere imperatoris et medietatem
predicto monasterio Sancte Marie in Pharpha.
unde pr futura mesic namque finitum est.
moria futuroque testimonio et cautela, hanc

brevem memoratoriam predictus domnus imperator, cum consensu domni nostri apostolici sive

iudicum, michi Petro scriniario san-

Romane

cte

Ecclesie

scribere

Otto

gustus.

Romanorum
-}-

Leo

in

precepit.

mense decembris, indictione suprascripta


-j-

et

niarius sancte

Romane

.xiii.

Dei gratia imperator au-

ferisco

-J-

episcopus interfui et
Gaudentius archiepiscopus

subscripsi.

-j-

il

documento

-{-

Johannes prefectus.

Leo Domini
A-JPaulus Domini
-j-

Gratianus abbas per iussionem domini Hugonis abbatis huius monasterii ordinatus est
abbas in monasterio Sancte Marie de Minione
territorio Tuscanensi quod pertinet huic monasterio Sancte

predictus

Marie Farfensi,

monasterium de Minione diebus vite eius cum


omnibus ipsius pertinentiis, et in toto comitat Tuscanensi et Centumcellensi ad ius et
proprietatem huius monasterii Sancte Marie

gubernandum

Farfensis conservandum,

prefato

domno

Hugoni abbati eiusque successoribus

et mis-

luerit, et

sis

ipsam obedientiam

nostris facere noluerit, aut pensionem per

omnes annos non

dederit,

componat huic mo-

nasterio Sancte xMarie de Farfa auri libras .xx.

actum temporibus Silvestri pape anno .mi.,


mense decembris, indictione .i.

Segue a questo nel Largitorio un


altro documento, pressoch identico,
in data dell'ottobre 1003 (e. ccclxiiib),

ripete

le

stesse

aggiunge quelle
et in civitate

in castello Corgniti

Orde,

-}-

-\-

-j-

Hugo

di

marchio.

Letus Domini gratia dativus iudex.

Gi-

()

pone come

composizione sessanta invece

che venti libbre d'oro.

iudex.

iudex.

cose, salvoch

concessione delle pertinenze nei


comitati Tuscanense e Centocellense

drianus

dativus

et re-

pensione solidorum .xx. et promisit predictus Gratianus


abbas, ut si ipsum monasterium Sancte Marie
de Minione a iure et proprietate huius monasterii Sancte Marie de Farfa suptrahere vo-

gnlarem ordinem faciendum.

pena

dativus

et concessit

domnus Hugo abbas prefatum

gratia archarius sancte apostolice Sedis.

gratia

Largitorio

nazione:

Sancti Adelberti martyris interfui et subscripsi.

del

cccLXiii a) relativo a questa ordi-

(e.

alla

ecclesie

nel decem-

monastero di S. Maria di Minione


da conservarsi nei diritti e nella proRipriet del monastero di Farfa.

che

nolfus

Ugo

(i) Infatti l'abbate

Ar-

et subscripsi.

scri-

qui supra scriptor

bre 1002 ordin Graziano abbate del

sancte Ravennatis ecclesie ar-

chiepiscopus interfui

Kgo Petrus

-j-

(*)

huius cartule, post testium subscriptiones et


traditiones suprascriptas, compievi et absolvi.

ei

tempore predictus Gregorius abbas suique


successores de predicta cella aliqua querimonia removere aut replicare adversus monasterium Sancte Marie presumpserit, aut ipsa
instrumenta superius damnata in placito estendere voluerit, centum quinquaginta libras auri
sive potestas que cogere
cocti componat.

dux.

rardus consul

impe-

in

ipsi,

ac sub

sed neque

rius

riale

suum preceptum,

Romani pontifices, quibus permonasterium ipsum Sanctorum Cosme et Damiani, et ibi

tinet

toni

sed

Heinrico imperatore, qui

huic moaasterio per

Rainerio marchione.

tor

eam Cadulus comes,

quibus mortais, invasit

curricula^'l

Romane]

Cosi nel

testo.

CHRONICON FARFENSE.

17

iuxta habent civitatem Centumcellensem, aliquam

unquam mo-

lestiam abbatibus monasterii Saiicte Marie de ipsa cella fecerunt

preceptum domni Ottonis imperatoris.

Incipit

nomine sanct?

[In
_.

Romanorum

mentia

(').

1.

imperator augustus.
i'

Otto superna favente

individua Trinitatis.]

et

'^

sanctorumque

j'

eius

^
unde
omnium

restaurare studuenmus, divinitus [nos] remunerar! credmius.

fidelium nostrorum pr^sentium atque futurorum noverit universitasjqualiter

Hugo
10

monasterii quod

dicitur in

Pharpha veneranda

genitricis

Dei ac

vir-

ginis

Mari? venerabilis abbas, nostram adiens cl?mentiam, legem v?ram qu?-

sivit

de cella Sanct? Mari? in Minione,

nostri antecessores

diderunt

et

coimperatores per

confirmaverunt, qu?

sita est

^^- 999-

ci?-

?cclesias Dei

si

T^

L'imperatore Ottone ili riconosce


c conferma diritti
i

del

monastero

In^ljnjone^^"'*
c- 200 a

quam Karolus, Hludovicus et c?teri


eorum pr?cepta eidem monasterio tracumque ipsum
in territorio Tuscano.

pr?fatum monasterium eiusque abbates per innumerabiles annos eandem cellam

quidam abbas

tenuissent,
I

pr?fuit dispersor monasterii, qui

cuidam abbati de Sancto Cosma


personarum

et

Damiano

urbe

in

Roma

quo vero scripto

concessit.

tradidit et

memoratam

cellam

per scriptum trium

legaliter expleto, c?pe-

unde

runt abbates pr?libatam cellam suptrahere monasterio Sanct? Mari?,

ambobus autem

Inter utrosque abbates orta est contentio.

missis abbatibus

ad Gregorium papam, ex utraque parte ostensa sunt pr?cepta,

20

runt,

qu? abbatis monasterii Sanct? Mari?

in

et

apparue-

Pharpha fuerunt, antiquiora

et

unam falsissimara refutationis cartam ostendit,


quod et abbas Hugo per pugnam discernere voluit. Gregorius autem papa
extra legem cum sua virtute fecit Hugonem abbatem eandem cellam refutare.
iterum autem s?pedictus Hugo abbas adiit nostram cl?mentiam, et omnia qu?
v?raciora.

25

Gregorius abbas

et

acta fuerunt in nostra enarravit pr?sentia.


diffinita sic esse,

iterum inde legem

rius nostris nuntiis||ad

?cclesi?

me

fieri

nos vero cognoscentes iniuste ea

abbas quoque Grego-

pr?cepimus.

placitum provocatus, prius per lohannem Ravennatis

diaconum, postea per lohannem pr?fectum iterum iterumque vocatus

usque duodecim vices,

sed ipse nostris nuntiis toties spretis, iniusta cogno-

scens facta, fuga lapsus

est.

postea autem per iudicum

sententiam

nostrorum fidelium quamplurium consilium, abbatem pr?dictum


ipsa cella Sanct? Mari? in

nostram imperialem

omnibus

35

et?

pertinentis

Mari?

4.

in

et pr?ceptalera

monasterio

Pharpha.

Le parole

Minione revestivimus

tra parentesi quadrate

per

Hugonem

perpetuum,

et per

de

hanc

paginam confirmamus ipsam cellam cum


eius

et

omniaque

in

et

abbati

scripta de

mancano nel

Hugoni, quod dicitur San-

eadem
testo

cella facta

del

Chronicon

monasterio

si

essendo abbate Berardo

I,

suppli-

scono togliendole dal Regesto.

La contesa tra il monastero dei


Ss. Cosma e Damiano e quello di
Farfa, vedremo che si riaccese pi
(i)

Cbron. Farf.

II.

tardi

definita negli anni

ma

1072 e 1073 a

vore dei Farfensi.

fu
fa-

sul-

e.

200 b

CHRONICON FARFENSE.

l8

Cosm?

Sanctorura martyrum

Damiani

et

perpetuum

sint annullata et in

exi-

nanita, ac monasterium Sanct? Mari? ipsam teneat cura omnibus pertinentiis


qu? ab antiquis temporibus illi pertinere visa sunt, et qu? noviter homines
per cartulas illuc contulerunt aut per libellaria in toto territorio Tuscano aut

Centumcellensi.
quis

si

quis vero dux, marchio, comes, vicecomes, index aut

homo

disvestierit aut

aliam legem eidem monasterio

compositurum

auri cocti hbras .ce,

tem

nocuam

medietatem camer? nostr? ac medieta-

quod

pr?fato monasterio suisque rectoribus in perpetuum.

signum domni Ottonis

pr?cepimus.
201 A

Cumani

vice Petri

ut v?rius cre-

||datum

episcopi recognovit.

actura

regnantis .xvi., imperii .mi.

Rom?,

sigillari

.ni.

nonas decembris, anno

.xiii.,

anno domni Ottonis

[amen]

feliciter,

(0.

vero pontificatus domni Gregorii quinti pape secundo,

Anno

autem domni Ottonis imperatoris

io

Heribertus cancellarius

C?saris invicti.

Qominic? incarnationis .dccccxcviiii., indictione

imperii

inde fecerit, sciat se

datur ab om.nibus, hanc paginam supter raanu propria corroborantes

e.

ali-

magnus sive parvus monasterium Sanct? Mari? de eadem cella

15

similiter secundo, pre-

sbyteri ecclesie Sancti Eustathii site in Platana reclamaverunt ad

domnum Gregorium papam

et

imperatorem Ottonem residentes

Hugonem abbatem

in basilica Beati Petri apostoli super

monasterii, dicentes
ri^

quod contenderet

hortis,

casis, criptis,

cultis

terris

oratorio Salvatoris infra se, vel

Rome

regione nona

Kel

testo ilio

(^\

casu

An. 998;

i^'.

Anche

F. doc. 426.
.

m' induce

a seguir

l'esempio del Muratori e a pubblicarlo


^

^
^
per mtero testualmente
,

come

.1
si

t:

legge
OD

nci Regesto.

omnibus earum
autem accidente,

anno pontificatus domni

Gregorii

pape, in

pontificis

et

universali?

sacratissima sede beati Petri apostoli secundo,


imperii autem

domni Ottonis

peratoris similiter

.11.,

invictissimi im-

indictione

.xi.,

mense

ad laudem omnipotentis Dei


Ihesu Christi simulque
beate et superexaltate Dei genitricis virginis
Marie, ac decreto iudicum, et per imperialem

aprilis, die

.1111.

et salvatoris

et

pertinentiis, sitas
affuit

ibi

Hugo

breve commemoratorium faest contentio Inter pre^l^''' ^"^^'J^'". L^^


sbiteros ecclesie Sancii Eustathu, que sita est
i Catana, qui reclamaverunt ad domnum

Gregorium papam
'^^^ residerent

et

imperatorem Ottonem,

in basilica Beati Petri apostoli.

lune factus concursus populorum clamantium


-^j^
r
,
^
inter quos fuerunt preut legem acciperent.
.

sbiteri predicte ecclesie,

In nomine domini Dei salvatoris nostri Ihesu

summi

columnis

la

videlicet Petrus pre-

Johannes presbiter tertius,


Albinus presbiter .1111., Eustathius presbiter,

sbiter

Christi.

incultis, areis,

cum

preceptionem,

in questo caso la grande importanza

storica del placito

et

con una virgoletta sopra

(1) R. F. doc. 438.


(2)
^ '

duas ecclesias Sancte Ma- 20

eis

Sancti Benedicti edifcatas in Thermis Alexandrinis

et

3.

huius

secundus,

Benedictus presbiter decastorius, (*) et cum


eis cuncta illorum congregatio insimul com-

morans proclamabant qu^rimonii causa, atque


dicebant

Piissime imperator et

omnium

au-

gustorum auguste, supplicamus tuam clementiam, ut legem habeamus de Hugone

nostri

(*) decastorius] Cosi nel

testo.

CHRONICON FARFENSE

qui iussus ad ipsum placitum venlt, et inqui-

predictLis abbas.

Rogo

situs respondit:
te

vos, date michi indutias, quia neque iu-

habeo neque advocatum

dices

abbate monasterii Sanctc Marie quod situm


Sabinis in monte Acutiano et iuxta

tunc voluerunt

si

nflumen Pharpliam, qui contendit nobis duas


ccclesias Sanctc Marie et Sancti Benedicti,
o quc sunt edificate in Thermis Alexandrinis,

cum

casis, criptis, hortis, terris cultis et in-

cultis,

columnis

areis,

et oratorio Salvatoiis

cum omnibus ad cas pertinenRome regione nona in predictis

tibus,

suo advocato

Thermis Alexandrinis,

dentur inter hos

et cripta

quam

fines

detinet

reiacere

sicuti

vi-

ctam Mariam
erat,

Al-

donis, et cripte quas detinent heredes Inge-

quam
cum ne-

baldi et Azonis, ab alio latere cripta

detinet

potibus suis, sicuti definitum est per muros

Theofilactus Neapolitanus

et re-

cum

promiserat,

feria, sicuti

venientes autem

et iudicibus.

ante fores basilice Beati Petri apostoli ad San-

Lambertus

filius

domnus abbas

et abiit

.VI.

ab uno latere curtis

indutia a tertia feria usque

toris data est ei


in .VI. feriam.

versus est

dare ro-

permiseris,

infra se, ve!


sitas

ei

Ego non contradico legem, sed,


guadimonium tibi dabo iuxta
meam legem, donec vadam ad meum monasterium et revertar cum advocato simul
tunc iussu domni imperaet iudicibus .

rum abbas

est in

19

ubi iudicium

in Turri,

tunc cepit dicere

domnus abbas

datum

Ecce

sumus legem facere sicuti promisimus. respondit domnus Leo prudentissiparati

mus

cum Ropperto venediacono etoblationario sancte

archidiaconus, una

rabili etiaudabili

domno lohanne
legum latoribus iudicibus, et dixit
Volumus scire si per legem
romanam aut langobardam vultis defendi .
tunc respondit Hubertus dativus index et

.111. latere hortus quem dede Bonizo et monasterium


Sancti Andreequod situm est in monte Soracte, a .1111. latere via publica . inter hanc
reclamationem, casti accidente, afFuit Hugo

et apostolice Sedis.

predictus venerabilis abbas in

advocatus ipsius monasterii Secundum le gem langobardam volumus nos defendere,


quia per centum et eo amplius annos res
nostri monasterii per legem langobardam

et

columnas, a

tinent heredes

li

basilica Beati

ipsa bora residebat in iudicio

Petri apostoli,

domnus Leo archidiaconus

sacri imperii pa-

una cum
lohanne urbis Rome prefecto et iudicibus romanis, Gregorio primo defensore, Leone arcarlo, Atrocio, Petro, Paulo dativis iudicibus
ex parte domni pape,
tunc statim fecerunt
venire Hugonem abbatem in iudicio, cui et
ex parte domni

lati!

imperatoris

domnus Leo archidiaconus

dixit predictus

Volo ut respondeas istis presbiteris qui que rimonium habent super te .


ille autem respondit Nescio de qua causa . et domnus
a

Leo

Deduabus

cum

ecclesiis

casis et cellis

quas habes in Thermis Alexandrinis .


etiam dictus abbas: Rogo vos, date michi
indutias, quia modo non sum paratus ad
legem, neque iudices meos habeo, neque
suis,

advocatum.
sed dabo
deat;.

michi

dum

etcontra

et

ille:

Nequaquam,

advocatum qui pr

tibi

Volo

abbas:

scire

te

respon-

si

dederis

advocatum romanum aut langobar-

et ille

Romanum dabo tibi

et

abbas: Nolit Deus ut res nostri monasterii


aliquando sub lege romana vixisset, sed sub
a lege langobarda, propterea nolo romanum

advocatum

romanam habes

abbas

et ille:

nullatenus

domni imperatoris

facere .
se

sedere fecit.

de

at coniradicebat

facturum,

audisset.

tercatione, predictus

eum comprehendit

Velis, nolis, legem

ex

ore

autem

al-

nisi

in tali

domnus Leomanibus

suis

per cucullam, et iuxta se


Hodie non exies
legem feceris . et ite-

cui et dixit

isto placito, nisi

Rome

urbis

simulque

prefecto, et
:

defensata est, et precepta regalia exinde ha-

bemus.

sed

si

placet

domno

imperatori

non possumus contradicere . ad


hpc domnus Leo dixit iudicibus romanis
Quid vobis videtur de hoc?
illi
autem
aliter

fieri,

respondcrunt

Certe

ista res

est, sed in providentia sit

nobis in dubio

domni imperato-

ris .
tunc surrexit domnus Leo, et abiit
ad imperatorem, et narravit ei omnia qug facta
sunt, et petiit ab eo Consilio, quomodo ve!
qualiter ei placuisset.
tunc dixit ei imperator: Revertere ad iudicium. et interroga ab batem et advocatum eius, si possunt probare
per scripta aut per
sacramentum aut per

quod monasterium ipsum sub


Langobardoruni defensatum fuisset, et
ego nullatenus a sua lege eum suptraho.

testimonia

lege

et

reversus in iudicium interrogavit

abbatem

et

cerent.

at

factam a
batur

advocatum

eius, quid de

eundem
hoc

di-

ostendernnt confirmationem
Hlothario imperatore, ubi contineilli

quomodo

diftnitum est ante presentiam

domni Paschalis pape,


quod idem monasterium sub lege Langobardo-

predicti imperatoris, et

rum

vivere deberet, et sub

tali

privilegio esse

deberetsicutceteramonasteria infra regna Fran-

corum

Luxoviensium,
Agaunensium, et pontificem
nuUum dominium in iure ipsius mo-

constituta sunt, idest

Lyrinensium

Romanum

et

nasterii haberet, excepta consecratione.

con-

CHRONICON FARFENSE.

20

manum

et abbas:

advocatum.

Res

nostri monasterii sub legc?

romanum advocatum

langobarda viguit, propterea nolo

legem romanam facere habebis.

et

et

hoc se

abbas nuUatenus facturum respondit nisi audisset ex ore

domni

Velis, nolis,

illi:

tra defensores prpsbiterorura

iam dictp ecclesie

Sancti Eustathii voi uerunt reprobare supradictam confirmaticnem. tunc decrevit domnus

in
respondit sicut et antea fecerat.
pacto presbiteri ceperunt accusare advo-

abbatis
tali

catum monasterii ad domnum Leonem, quod

Leo, qui ex parte domni imperatoris erat, ut


si abbas per suum advocatum legem potuisset
facere, quod neque per se ncque per ullam

fallax

submissam personam

dices langobardi, preter ipsum advocatum, ut

ipsa sua confirmatio fal-

sata esset, stabilis permaneret.

catus monasterii, iubente

ad hec advo-

domno Leone, vocum suissacramen-

sacramentum prebere
talibus, quod scripta ipsa falsa non essent, et
quod monasterium prfdictum per ipsam confirmationem per centum et eo amplius annos
inse defensavit per legem Langobardorum.
luit

super per

pugnam

ad

voluit.

erant hoc

et per testimonia probare


hec qui ex parte presbiterorum
recipere noluerunt, quia dicebant

quod non oporteret


n

Me

pertinet,

ad hec domnus Leo


et ad me

eis.

oportet discernere et diffinire,

modo

qui ex parte imperatoris sum.

quod idem monasterium semper fuit sub tuitione regum, et per legem
Langobardorum defensatum est. modo quprite abbatem undecumque vultis, et per suum
advocatum vobis respondeat secundum suam
scio pr certo

legem . ad hec presbiteri quesierunt advocatum qui pr eis qufreret. et datus est eis
Benedictus filius Stephani a Macello sub tempio Marcelli,
et proclamabat ita dicendo
Ego quero Hugonem abbatem de duabus ec

clesiis

cum

casis et

cellis

suis

et

criptis,

pertinentibus ad

ecclesiam Beati Eustathii,


unde ab anterioribus nostrorum presbitero-

rum

carta tertii generis facta est anteriori-

bus istius abbatis, in tribus personis, ad pensionem reddendam, et modo expleta est et

ipse abbas nobis contendit .

tus advocatus respondit

casis suis,

nem abbatem

cellis et

Istas

criptis,

ad hec Uberecclesias

unde

tu

cum

Hugo-

qugsisti, per

quadraginta annos
ipsum monasterium possedit ad proprietatem .
ad hoc advocatus presbiterorum

respondit:

sione tenuit

lex

Volo
.

non precipit

iamdixi.

et

ut

ille

dicas

absque pen-

si

aiitem respondit:

ut aliter dicam,

statim

nisi

Mea

quod

ostendit

capitulum,
ubi continebatur quod de pensione non debet
respondere secundum suam legem sed de possessione, deinde indutiatum est usque ad alteram diem. veniente autem die sabbati, iterum in iudicium affuerunt, et querimonium
fecit advocatus presbiterorum, sicuti
prius
fecerat,

eadem verba repetendo.

et

advocatus

domnus Leo

tunc

esset.

que bono

fecit

eum

bora
tunc

et

quod essent

Consilio, eo

posset veritatem

considerare

de hoc faceret, accepto-

cepit intra se, quid

discernere

inter

ibi

alii

iu-

fallaciam,

iurare per .mi. evangelia, ut ex

illa

deinceps v^rum iudicium iudicaret.

fecit

eum

sedere in iudicio, ut iudicaret

secundum suam legem de hoc. ad hoc abbas


Domne, quare hoc fecontristatus aiebat
cisti?
tulisti advocatum meum, modo pr
:

ci

me

quis respondet?

Ego dabo

et ille:

alium advocatum pr eo . tunc prfcepit Petro filio Ramerii de comitatu Reatino, qui
ex parte ipsius monasterii erat, ut ipse advocatus fieret. ad hec abbas Domne, iste advo libi

et domnus
Ego do licentiam priori advocato tuo,
a ut eum instruat qualiter respondeat .
in
tali altercatione dixit domnus Leo iudicibus
romanis Quid vobis videtur de hoc? et
o

catus nescit respondere pr me,

Leo

illi

Ecce querimonium diffinitum

tum iudex Hubertus, qui

a diffiniat,

('

quia nobis non pertinet de hoc iu-

dicium dare

domnus Leo

et

precepit

Ru-

Hubertus dixit:
Ego non indico nisi quod scriptum in manibus teneo . et statim ostendit capitulum

berto, ut

lan-

est.

langobardus,

est

tunc

iudicaret.

quod sancta et venerabilia


secundum legem langobardam per quadraginta annos possunt per sacramentum probare suam possessionem, et nullum aliud iuubi continebatur

loca

dicium dedit predicto abbati, nisi ut iuraret


suus advocatus cum sacramentalibus suis quod
ecclesie

predictf

cum

pertinentiis suis pos-

sessi essent per quadraginta

annorum

curri-

proprium.
tunc
domnus Leo dixit iudicibus romanis: Quid
o vobis videtur?
at illi omnes unanimiter
affirmarunt quod rectum iudicavit secundum
suam legem. ad hec advocatus prcparatus fuit
cula a

cum
at

suo monasterio ad

suis sacramentalibus, et volebat indicare,

contra advocatus presbiterorum:

Ego

tibi

dabo testimonia quod infra ista annorum


curricula pensionem a vestro monasterio accepimus . et Hubertus iudex Nostra lex
non precipit, ut advocatus domni abbatis de
:

pensione respondeat, nisi ut possessionem


ego non indico ut aliud faciat prf-

probet.

dictus abbas, sed

si

placet

domno Leoni

et

CHRONICON FARFENSE.

tunc per cucullam apprehensus ibidem sedit coactus.

imperatoris.

advocato

iudicibus, ut dent presbiteri testimonia qui

probeiit

quod pensionem accepisset


monasterio,

ipsa ec-

desia a

domnus abbas testimonia

pugnamdiscernatur. tunc omnibus placuit,

et

domnus Leo

testimonia,

dicto

et dixit

et

et

per

mdicibusromanis: Vos

quot testimonia
vestram legem .

dum

dabit

ex parte sua,

precepit prgsbiteris ut darent

dicite,

debent esse secunautem responde-

illi

Tres idonei testes . et aliata sunt


tria testimonia in conspectu iudicum, quorum
nomina liec sunt Castorius, lohannes sutor,
runt

Benedctus de Leone subdiacono,

tunc dixit

Leo iudicibus Quid de hoc debet esse ?


illi autem responderunt
Separate eos ab in vicem, et interrogate ut non audiat unusde
a altero quid loquatur
et si dixerint uno ore
:

fi

vpritatem, recipiantur, sin autem aliter


cuti fuerint et

unam

lo-

sententiam non dede-

non sunt
neque ad pugnam debent venire.

fallaces erunt per omnia, et

rint,

recipiendi

tunc interrogaverunt eos sigillatim, et inventi


sunt discordes. et iterum domnus Leo dixit
iudicibus

iniuste

cium

Ne

dicant

forte

iudicetis,

homines quod

veniant similiter ad iudi-

altera vice, et interrogamus eos iuxta


priorem interrogationem, et Deus de hoc di-

scernat veritatem .

quod

et

factum

inventi sunt fallaciores per omnia,

domnus Leo

interrogatus

et iudicibus reversus est.

iam

iudicibus

et iudicaverunt

quo

abiens autem abbas, die

sextam feriam.

in

indutias accepit a terta feria usque

autem domni imperatoris

iussu

21

est, et

tunc dixit

Indicate Inter illos.

iudices et dixerunt

stes falsi essent et abiciendi

quod

ex placito,

et

te-

pre-

autem per

runt iudices ut refutarent presbiteri domno


abbati predictas duas fcclesias cum pertinenet apprehenderunt baculum simul
tiis suis.
etcartam per quam litigabant, et refutaverunt

atque dederunt in manus domni Hugonis abet tenente


et Huberti advocati sui.
domno abbate ipsam cartam in manu, iussu
domni Leonis tulit Leo arcarius sancte Sedis

batis

apostolice cultrum et signum sanctg crucis in

abscidendo per medium, fecit, et reliquit


abbatis in conspectu omnium
ibidem residentium et circumstantium. quod
si in quocumque tempore
a iam dictis pre-

ea,

manu domni

in

sbiteris aut successores

monasterium

vel calumnias inferre


solum cartula ipsa vacua

litigare

temptaverint, non

permaneat, sed etiam composituri existant auri


optimi libras decem, medietatem regi et me-

dietatem ipsius monasteri! rectoribus,

et

quieto ordine detineat, sicuti dictum

usque in finem

est,

Romane

cte

Ecclesie, in

cum

suprascripta

.xi.

dictum

ille dixit:

Non

est lex, sed si vobis placet,

advocatus domni abbatis sacramenad hfc omnes iudices romani concorditer una voce dixerunt, non debere Lan

faciat

tum.

gobardum iurare sine


omnes et dixerunt ut

asto.

et

affirmaverunt

unus ex presbiteris aut advocatus illorum, ut hoc quod quesierant rectum qufsissent, etpostea advocatus
domni abbatis iurasset cum suis sacramentaiuraret

ad hfc noluerunt presbiteri iurare neque advocatus eorum, et inventi sunt fallaces.
impletusque est ille sermo qui dictus est:
Vincat ergo Christus, qui est via, veritas et

libus.

vita,

et

occidat iniquitas.

tunc precepe-

propter hoc su-

seculi.

pradicti iudices michi Benedicto scriniario san-

abbati

advocatus domni abbatis cum suis sacramentalibus deberent iurare de possessione supradicta. tunc interrogavit domnus Leo Hubertum
iudicem langobardum, si esset hec lex. at

post

ptis et parietinis suis, sive oratorio Salvatoris,

securo

scripserunt manibus, in

quod

et

solutam penam hunc brevem memoratorium


in omni robore firmitatis permaneat. unde pr
futura memoria et cautela, ut a modo et usque
in finem seculi predictum monasterium ecclesias duas in integrum cum casis, hortis, cri-

refutaverunt predictas gcclesias donino


suis pertineniiis. tunc iterum dixe-

eorum aliqua cartula

de prgdictis locis inventa aut reperta fuerit,


et cum ea per qualemcumque insurgentem
personam magnam ve! parvam ad predictum

sbiteri

runt, qui ex parte presbiterorum erant,

cum
quam

||iussus est

est.

qua ipsi propriis submense et indictione

scribere prgceperunt, sicuti

Robertus sancte Romang Ec-

clesie oblationarius interfui et subscripsi testis.


-|-

Leo sacrosancti

palatii

archidiaconus et mislohannes prefe-J-

sus interfui et subscripsi.

ctuscomes

palatii atque dativus index,


-{-ego
Gregorius Domini gratia primicerius defenso-

rum

subscripsi.

interfui et

gratia

archarius

sancte

-j-

Leo Domini

apostolice

Sedis.

Adrianus dativus index.


-{Petrus Dei
nutu dativus iudex.
Paulus dativus iudex.
^- ego Hubertus iudex et advocatus

-j-

ipsius monasterii interfui et subscripsi.

Petrus
psi.
j-

filius
-}-

Teuzo

Gualafossa
filius

ibi

fui

et

ego

subscripsi.

Benedicti ibidem fui.

Benedictus scriniarius sancte


sie

-J-

Rainerii ibidem fui et subscri-

qui supra scriptor huius

-j-

Romane
brevis

commecom-

morationis, post testium subscriptiones


pievi et absolvi.

ego

Eccle-

e.

20I B

CHRONICON FARFENSE.

22

se

legem defendere

respondit Hubertus dativus iudex

vellet,

huius monasterii advocatus:

Secundum legem langobardam nos

((

defendimus, quia per centum

monasterii sic defensata

relatum, dixit:

rum

eo amplius annos res nostri

et

quod cum imperatori

est .

fuisset

ipsum monasterium per legem Langobardo-

Si

defensatum, a

fuit

et

eum

sua lege nullatenus suptraho

tunc prefatus abbas ostendit confirmationem factam a Hlothario

quomodo

imperatore, ubi continebatur

tiam predicti imperatoris

et

domni

privilegio sicut cetera monasteria regni

Francorum,

viensium, Lyrinensium et Agaunensium.

et

nullum dominium

domno Leone,
ratoris, voluit

essent, et

confirmationem per centum

et

per legem Langobardorum.

monia probare

et per

suis

et

eis.

se

pugnam

domnus Leo

ad hec

est

fuit

defensavit
per

et

defensatum.

suprascriptis,etdicebat

domnum

quod de

eis

Modo

testi-

nunc

20

pr

regum

querite ab-

tunc advo- 25

abbatem de duabus

pcclesiis

ab anterioribus illorum presby-

carta tertii generis facta fuisset anterioribus

batis in tribus personis

scio

sub tuitione

respondeat vobis secundum suam legem

catus presbyterorum quesivit

terorum

domni impe-

sacramentaUbus quod

eo amplius annos
insuper per

legem Langobardorum

batem

15

quod hoc monasterium per ipsam

quod idem monasterium semper

certo

Romanum

sed presbyteri recipere noluerunt, dicentes

voluit.

quod non oporteret

io

Luxo-

huius monasterii, iubente

sacramentum prebere cum

non

tali

presbyterorum vo-

qui erat archidiaconus et ex parte

scripta ipsa falsa

ide^t

pontifcem

advocati

ad hec advocatus

luerunt reprobare,

sub

monasterii haberet, excepta con-

in iure ipsius

quam confirmationem

secratione.

202 A

quod hoc mo-

Paschalis pape,

debeat Langobardorum, et

nasterium sub lege vivere

e.

diffinitum est ante presen-

ad pensionem reddendam.

eiusdem ab-

ad hec Hubertus

advocatus respondit quod hoc monasterium per quadraginta annos jo


possedit eas ad proprietatem.

et ostendit

capitulum ubi conti-

nebatur quod de pensione non deberet respondere sed de possessione,

secundum suam legem.

teram diem.

28.

Nel

testo

in

et

qua querimonio facto

fuisse

tunc indutiatum est in


sicut prius,

al-

responsumque

CHRONICONFARFENSE.
est ut supra

relatum

advocatum

Petrum

Leo

Leoiiem, dicentes illum esse


utiliori

romanos, quid

iudices

sibi

et dein-

advocatum pr

iudicaret, et dedit alium

filium Rainerii comitatus Reatini.

bora

illa

et inquisivit

videretur de hoc.

fal-

eundem

Consilio, fecit

iurare per quatuor evangelia, ut ex

verum iudicium

ceps

domnum

sed doranus Leo, accepto

lacem.

tunc presbyteri accusare ceperunt no-

est.

strum advocatum ad

23

eo,

domnus

responde-

et

runt: Index Hubertus, qui est langobardus, diffiniat, quia nobis

non

pertinet de

hoc indicare,

tunc Hubertus ostendit capi-

io tulum ubi continebatur quod sancta

et

venerabiHa loca secundum

legem langobardam per quadraginta annos possent per sacramen-

tum probare suam possessionem.


index.

iudicavit

Hubertus

tunc preparavit se advocatus domni abbatis ut

sic iuraret

cum sacramentaUbus
ij

quod

suis.

et

et

omnes

ita
||

romani affirmarunt

iudices

Hubertus secundum suam legem.

recte iudicasset

at contra

advocatus presbyterorum dare volebat testimonia quod infra ipso-

rum

curricula

annorum pensionem

deinde Hubertus respondit:

20

sione respondeat advocatus

domni

abbatis, sed

tantum de posses-

domno Leoni

iudicibus, dent presbyteri testimonia, dabit et

domnus abbas

nec ego

aliter indico.

dederunt presbyteri
rius,

tria

Johannes sutor,

et

tamen

pugnam

sua, et discernatur per

Nostra lex non precipit ut de pen-

placet

sione,
et

accepissent ab hoc monasterio.

si

et placuit

quorum nomina

testimonia,

iudicaverunt iudices quod

falsi

primo

fallaciores.

tunc

essent testes et abiciendi ex pla-

et presbyteri refutarent ipsas

pertinentiis suis.

qui se-

et interrogati, bis, et

quidem, discordes tunc inventi sunt per omnia

et

sunt: Casto-

Benedictus Leonis subdiaconi.

25 cundum legem ab invicem separati

cito,

omnibus,

ecclesias

domno

abbati

cum

iterum pars presbyterorum dicebat ut advocatus

jo domni abbatis de possessione supradicta iuraret cum sacramentaUbus

de quo interrogatus Hubertus respondit:

suis.

sed

((

lex,

mentum

si

iudicibus placet, faciat advocatus


.

domni

Non

est

abbatis sacra-

ad hec omnes iudices romani concorditer dixerunt

non debere Langobardum

sine asto iurare.

tunc affirmaverunt

3j omnes, ut aut unus presbyterorum aut advocatus iuraret eorum,


ut

hoc quod quesierant rectum qupsissent,

et

post

hec advo-

e.

202 b

CHRONICONFARFENSE.

24

e.

203

domni

catus

cum

abbatis iuraret

sacramentalibus

sed ncque

suis,

II

neque eorum advocatus iurare

prpsbyteri

enim

post hec iudicantibus iudicibus, prpsbyteri appre-

fallaces.

henderunt baculum
Huberti
per

modo

quolibet

et si

litigarunt.

componere

medietatem regi

cum

refutarunt

ecclesias

prefatas

luerint vel temptaverint,

optimi,

manibus domni Hugonis abbatis

in

et

advocati

eius

quam

inventi sunt

voluit.

carta

litem removere vo-

se statuerunt libras .x. auri

mo-

medietatem rectoribus huius

et

et

nasterii.

Ipso quoque tempore

nem abbatem

et

litis

ad

usque tunc

retinuit.

domnum Gregorium

imperatorem

cottidie

abstulit ab

vi

apostolicum, et ad

proclamabat,

iuxtaThermas Alexandrinas,
iuris,

in

et infra

in

manu

et refutavit

haberet.

15

urbem Romam,

Sancte Marip que est

pactum

in

convenien-

et

Benedictus 20

coram omnibus apprehendit suprascriptus

Comes virgulam
batem

exinde

legislatorum, iudicum et

ante presentiam
ilios

Ottonem piissimum

legem

ut

intra ecclesiam

nobilium hominum, conduxerunt


tiam, et

hoc monasterio

quapropter prefatus abbas cottidie

tunc ex utraque parte amici surrexerunt

huius monasterii

io

Benedictum comitem de curte huius monasterii

que vocatur Sancti Gethulii, quam


et sibi

domnum Hugo-

erat intentio inter

ad

domnum Hugonem

proprium ipsam curtem Sancti

ab-

cum duobus

Gethulii

unum quem ad laborandum detinuit Petrus


presbyter et aUum quem detinuit Johannes qui dicebatur Sanguinarius, et medietatem eiusdem curtis Sancti Gethulii cum ipsa
casalibus circa se,

C.

205 B

||

ecclesia in integrum.
si

exceptis

ambobus

Tribuci.

castellis

aUquando contra hec agere temptaverit, componere

etiam anno,

hoc monasterio
iuxta

murum

quedam Tederanda

res suas

antiquum.

constituit maledictionem,

territorii

de qua anathema

se in

hoc

Dei

ubi

terribile

optulit in

dicitur

Ripa,

pavendamque

ne quis de hoc monasterio auferre tem-

An. 998; R. F. doc. 428.


(2) An. 998; i^. F. doc, 422. L'anatema suona cos Et qui ipsas su:

anelila

Sabinensis

ptaverit sive per scriptum tertii generis


(i)

et

libras .xx. ^'\

monasterio spopondit auri optimi

Eodem

25

sive

quolibet

prascriptas res

monasterio
sit

modo

(^\

de ipso suprascripto

auferre

anathematizatus

temptaverit...
et

maledictus a

30

CHRONICONFARFENSE.
XVI

Temporibus autem lohannis


abbas in hoc monasterio res

nianus

Adam

fines

Rocce

quarto latere

cum

.vi.

tunc destructa.

item,

quidam
et

et

campum

eam

et

huius campi medietatem.

cdificari

ibi

cum

poterunt et

ec-

domno Hugoni
Natalie cum curte

concesserunt in hoc monasterio et


||

domibus

scandoliciis

criptis ac

duabus circumdatis

cum

lateribus, et

parietinis

horto in circuitu eiusdem ec-

arboribus olivarum et

pomorum pomiferorum

cum

et

interposita pena auri optimi librarum .x. ^^\

clesie, et terra pastinata

20 rum

duabus partibus

latere via, a

nobiles et consanguinei Tyburtine civitatis do-

viri

duobus

antiquis a

huius mona-

terra

et

abbati ecclesiam Beati martyris Adriani atque

ante

qui dicitur Cal-

Pompeic, iuxta fluvium Pharpham, mo-

aquimolis quc

clesia

naverunt

primo

concam-

lateribus rivi, a tertio latere ipsi

rivi coniuncti.

in Gonfienti, ubi dicitur

diorum

hoc mona-

abbatis per cartulam

Rocca

duobus

autem campi

fines

rivi, a

et reddidit in

quarto latere petrp fixc

coniuncti, a

sterii.

15

Sabinensis ubi dicitur Lo-

Azonis refutavit

flius

biationis castellum qui dicitur

vianus.

IO

territorii

manus domni Hugonis

sterio et in

rivi

domnus Hugo

pape, idem

(^).

Item,
5

25

nucum

et

cetero-

fructiferorum vel infructiferorum, et

tetris sementariciis, et

cum

suo

et exitu

introitu

per carrariam viam publicam, et omnibus eius pertinentiis, posi-

tam

infra civitatem

tate

Tyburtina

25 uno

lohannis

dum quondam
2.

abbas

cuiusdam Stephani Gambefracte

heredum

qui dicitur

clerici

Rodonis,

- Sabinensis]

margine^ sembra di mano

Vomme,

Gregorio,

heredum cuiusdam

manca evidentemente qualche parola.

si

et

a secundo latere terra here-

et in ipso latere terra

Cosi nel testo

di

civi-

vocatur Marini, cuius fines sunt: ab

in loco qui

terra

latere

veterem que vocatur Albula non longe a

legge la correlatone Cabianus_,

6-'j.A

anche nel Re-

gesto scritto Cabianus

.cccxviii.

concilio
et cura

qui

patribus

in

sanctos canones

Niceno

pete spesso nei documenti del Regesto.

fecerunt,

(i) An. 1003; R. F. doc. 418.


Il
documento del Regesto contiene la donazione di un terreno situato nel luogo

luda traditore, atque

magistris

Anna

et

Caipha,

suis

Herode

et Pilato, tradatur eterno incendio,


et in

ultimo

tionem.

iudicii

die reddat ra-

un anatema che

Chron. Farf.

II.

si ri-

detto

Loniano,

fatta

Pietro e Francone
(2)

An. 1003; R.

figli

da

Roccione,

di Martino,

F. doc. 419.

2*

e.

204 a

CHRONICON FARFENSE.

26

Benedicti de Ursa, et lohannis Theodor!, a tertio latere carbonaria

antiqua et vinea deserta

heredum cuiusdam

Sergii maioris, et in

quam

ipso latere vinea Stephani Zeldonis, a quarto latere terra


detinet Beati Petri apostoli ecclesia, que ponitur Inter

cuiuscumque esse dinoscitur.

iuris

sementariciis in fundo

portionem suam de

et

fundo Prato Publico.

in

dium unum
e.

204 B

et

in

Ampitheatro.

fundo Persiceta
fundo Ferrata,
rasules

cum

ad modia

Aquacombi,

dium

.1.

in

verialibus

terram ad modia duo

tria

in

fundo Vallis Longe,

foris

cum

antique

locis in
et

muros

.1.

in

et

item,

(^).

et

mo-

fundo Sentiano,

sedimen

terrp

ad

Tiburtine, et medietatem 20

civitatis

Tyburtinam

quidam Petrus comes

nione, quod est cella huius monasterii,

prope Corgnitum

perticam

pedum

.xii.

cum

in

fiUus Gui-

Cum
in villa

autem

Liutprandi regis,

resideret

II

Marsi advocato suo,

comitem de
9.

(i)

ecclesiam Sancti An-

arboribus

in territorio

An. 1003

Marsicano

filius

Rainaldi

et querelatus est

adversus Rainaldum

Marsicano supra

testo.

^- P' doc. 420.

omni

cum iudicibus et bonis hominibus, 30


cum Tebaldo filio Adelberti de supra-

ecclesia Sancti Leucii in territorio

Ampitheatro] Cos nel

et

(^).

Transaquas, in ipsa turre, Oderisius comes

domnus Hugo abbas

dicto

cum

quodam tempore

comitis pr iustitia facienda


venit

unam

mille quingentis perticis de terra ad 25

accessione sua super se habente

terram in fundo

fundo Fortinulo,

modium

15

comitis dedit et tradidit in monasterio Sancte Marie in Mi-

nisii

205

et

parietinis suis intra civitatem

regione Vicus Patricii

geli

petias tres in

fundo Mercorano,

in

tritici

fundo Cesarano Caldane,

terram in tribus

casam faciendum

C.

vinearum

et

terram sementariciam in fundo Cassano,

domus

io

terram vacantem in fundo Noceti, et vinearum

et

et

concesserunt in

et

padulectis et criptis in

et

infra consortes suos.

et

.1111.,

fundo Abenza.

in

sicut antea concesserant in ecclesia Sancti Adriani,

terram sementariciam

et

terram sementariciam ad mo-

modium unum

et

vel

pratum ad modia

et

terram semen||tariciam in fundo Pensioni,

hoc monasterio,

et

et

terris

parentum eorum

Oriali, inter consortes

aliarum partium, trans fluvium Tyberim.

duo

Duos Ludos,

(2)

An. 990; R. F. doc. 421.

CHRONICON FARFENSE.
cum omnibus

civitatem in villa de Atrano


centiis eius,

cium

pertinentiis vel adia-

que pertinet buie monasterio.

iudicis et

27

statim vero per iudi-

bonorum hominum Rainaldus comes

Oderisius

et

Comes per imam virgam revesterunt prefatum abbatem ad


5

tem huius monasterii de

hoc monasterio

territorio Sabinensi refutata est in

Turris suptus ipsam

salis

civitatem (^\

hoc monasterio

est in

IO

Marsicano

eius et adiacentiis in toto comitatu

tiis

qui dicitur

cum

terra

Franconis

<^5).

filius

eius in

15

terra ubi dicitur

et
et

refutata

item, alias

tertio latere rigus et fossatus

res

in

Adam

Bacciano

Azonis

filius

fines: ab

uno

viam

('^).

et

latere

publi-

de monte C^se veniens in Pe-

latere tenentes Mictio et

usque in pedem montis Signantis

cum

venientes in rigum qui pergit a Massa

Johannes et Petrus,

pedem montis

veniens in rigum de Portella, et ab ipso in

fine

Salisani

Campi Longi,

et

item, in Terentiano

^^\

domno Hugoni ab20 bati ^^\


item, Bucco filius Ade refutavit scriptum suum terre
in Salisano, et Grassano, et recepit pretium a domno Hugone
item, Rome de Campo Agonis in
abbate valens hbras .iir. (7).
refutata est in

alia res

hoc monasterio

et

|]

hoc monasterio refutata

est terra inter

hos fines: a tribus

ribus cripte Agonis, a quarto latere via publica

25

ritorio

Sabinensi de Coroliano, et de

Civitelle refutata est terra in

quito

Noccla,

hoc monasterio

huius monasterii, et terram in Plage, casalem


tella, et

30

et res

casalem de Ficu,

et

(i)
(2)
(3)

(4)
(5)

late-

item, in ter-

et

de toto casale

et

terra

de Cer-

comes

primum de

res

Civi-

casalem Sancti Angeli ad Fenoclum,

quas Petrus Espalde in hoc monasterio per cartulationem

dedit; et requirebat in placito


12.

W.

item, in territorio Reatino tenebat Teduinus

(9).

Buco

nel testo,

ma

altrove

An. 999; R. F. doc. 430.


An. 999; R. F. doc. 432.
An. 999; R. F. doc. 433.
An. 999? R. F. doc. 434.
An. 999; R. F. doc. 435.

vinea ubi dicitur Baniolus et ca-

hoc monasterio per hos

tram Casariam, a quarto

item, in

(').

rigus Grassiani, a secundo latere fossatus veniens in

cam, a

pertinen-

Postmontem

item,

item, in Salisano et Grassiano refutaverunt

Buco

cum

ipsa ecclesia Sancti Leucii

par-

omnia hec domnus Hugo abbas

nel Regesto

(6)
(7)

(8)
(9)

Bucco

An.
An.
An.
An.

999; R. F. doc. 436.


999; R. F. doc. 440.
999; R. F. doc. 441.
1000; R. F. doc. 442.

e.

205 b

CHRONICON FARFENSE.

28

ad opus huius monasterii.

confessus est Teduinus comes in

et

coram omnibus non

ipso placito

modo

tenuisse ullo

omnia contendisse nec

ea

se

per fegum ab eius antecessore

nisi

abbate,

domnus abbas Hugo tradidit ei in fegum


ipsas res usque Saltum, et usque Turanum, et usque Sanctum Paternianum, et usque rivum Liciniani quomodo perglt in Tuet rogatus

ranum,

cunctis

integrum;

in

pcclesiam

exceptavit

Agathes

Sanct^

<^').

item, in territorio Sabinensi concessa est in hoc monasterio res


loliannis qui vocabatur
latere via publica, a

sianum, a
iuncti.
e.

206 A

secundo

filii

Roccionis de Salisano: ab uno

iatere rigagines

qup currunt

Sancte Marie, a quarto latere

tertio latere res

et tertio rivus, a

uno

quarto latere res huius monasterii.

latere via

latere rigagines

puMica

latere rigagines

que currunt

in

alium rigum, a

Postmontem

tertio latere rigus

montem

item',

aliorum

item, ubi dicitur

domnus Hugo abbas

suscepit per

ad modia viginti

tria,

gines a

bium

in

cannam pedum

ad

Ponzano
colle

et

item, in Petrorio, in

per

unumquodque modium

.x.

omni loco 25

pr quibus dedit in concamad

modia vigintiduo

iuxta viam publicam et limites ac

13-14. Facciano nel testo

forma Baccianus
(i)

(2)
(3)

17.

anche nel Regesto,

Nel Regesto Brusclitum

An. 1000; R. F. doc. 443.


An. looi R. F. doc. 444.
An. 1002; R, F. doc. 445.
;

muros antiquos
ma
21.

pi sotto

filio

^^\

altrove

(5)

Fa- 30

item,
ricorre la

Nel Regesto Castallia

An. 1002; R. F. doc. 446.


An. 1002; R. F. doc. 447.
(6) An. 1003; R. F. doc. 448.
(4)

(5).

concessa est in

est ecclesia Sancti Petti,

hoc monasterio quarundam rerum medietas a Guidone


rolf

ha-

legitimi cubitalis, iuxta rigula-

castellum Cuphi

quo

tertia

concambium ad opus huius mo-

de Similiano.

iuxta

quam 20
Terria

Sancti Martini et villa

coUis

res in

item,

^3).

casalis

bentes in longitudine cannas .xx. et in latitudine in


.x.

viam pu-

in

hominum

laborandum eiusdem

15

Ote, a quarto

ubi dicitur Scaplianus refutata est terra et vinea

tenuit Martinus Costallia ad

nasterii res

de Fac-

et

suprascripto Bacciano, et in Galoniano, et in Salisano

cannas

con-

rivi

||

que currunt in Bruscitum et veniunt

blicam, et terra Sancte Marip ^^\

^'^\

io

Sancte Mari^, a secundo

et terra

qui decurrit ex aqua Latronis et venit in

pars

in Cras-

de Galuniano: ab uno latere via publica, a secundo

et

ciano: ab

Dodo

CHRONICONFARFENSE.
quidam lohannes Bovis de Carino
monasterio medietatem clausure que
suptus ecclesiam Sancti Petri, et de

investivit

29

hoc

tradidit in

et

Sancte Marip

est iuxta terrani

medietate quartam partem

alia

cum forma aquam continente, pr redemptione anim^ sue et duorum filiorum suorum qui eo die defuncti sunt, et in eadem ec||

clesia Sancti

sepulti ^^\

Petri

item, Transaricus

filius

e.

206 b

Maifredi

dedit et tradidit in hoc monasterio res suas in comitatu Reatino


et castaldatu

Turano, ubi

Morte

earum

fines

primo

Mala

dicitur Puzalia, in pertinentia de


latere pertinenria

Ophiani

et

de Vi-

10 varo, a secundo latere rivus Sciavi, a tertio latere rivus Sancti Martini

descendens in rivum de Cartofago

filiorum Joseph
et pertinentia

Ophiani quomodo descendit

suam

infra

muros

in Plage, et in

conino

Readne,

civitatis

Amitern

in villa

in villa de Pile, et

Roge,

de

et

rivum

in suprascriptum

horum omnium sextam partem.

Sancti Mardni.

15

ascendit in terra

quarto latere filiorum Totonis

Guidonis, a

et

et inde

et

Margarita, et

foris, et in

de Poplito,

et in

portionem

comitatu Fur-

Trebere vocabulo Paterno,

et in

cum portione sua de ecclesia Sancti Gregorii


Liberatoris cum pornone de molendinis de Calcia, et

Petra Lata

et in

Sancti

20 Ceserano,

Camarda

et in Utri, et in

Sancto Chrisanto,

et in

Paganica,

foris
et in

et

in

ipsum castellum,

et in

Collicello,

Mar-

et

in

gine, et in puteo Valentini, et in Civitate, et in Banio, et in villa

Sancte lust^
Incipit

^^\

preceptum domni Heinrici imperatoris.

nomine sanct?

[In

Romanorum

Heinricus divina clementia

et individua Trinitatis].

notum

imperator
augustus.
i
o

II
il

sit

omnibus

fidelibus

sancteI Dei

omniumque nostrorum fidelium presentium seu futurorum noverit


universitas, qualiter Hugo monasterii quod dicitur in Pharpha veneranda
......
Ecclesie,
*

genitricis
3

deprecatus

Dei ac
est,

virginis

Mari? venerabihs abbas nostram adiens clementiam

quatinus ipsius fusis pr^cibus nostr? pietatis accomodaremus

aures, scilicet ut res noviter

dictione excussas

Deo

favente acquisitas seu a

ostra imperiali ac pr^ceptali

vero, quia cunctis iusta poscentibus


tionis pr^cepto

25.

nominatas

Le parole

tra parentesi quadrate

pagina confrmaremus,

pr^bere debemus

et subscriptas

pravorum hominum
nos

assensum, nostr?

sancto confirmamus monasterio.

mancano nel

testo

del Chronicon e

si

Senza data; R. F. doc.

4/19.

(2)

res

suppli'

scono togliendole dal Regesto.

(i)

tui-

An. 1012? R. F. doc. 450.

An. 1014.
Ennco il imperatore conferma il
monastero nel possesso dei suoi beni
novellamente acqus'stati

o rivendi-

cati.

^'

^^

CHRONICONFARFENSE.

30

Grimizo

quas

itaque

filius

Hildeprandi comitis contulit eidem monasterio,

qu? sunt

sicuti in cartula donationis illius continentur,

in

comitatu Firmano

simulque addidimus pr redemptione anim? nostr? ex nostra largitale

sit?.

eidem sancto loco districtum

ministeri! Sparzani

cum omnibus

pertinentiis,

cum Campo Arsicio, quod pr?dictus Grimizo hactenus tenuit, ut quemad- 5


modum ille dominam nostram sanctam Mariam constituit h?redem de proprio,

et

nos facimus de

et

ita

concederemus

ilio

occasione pr^dictas

ea

illud,

ne

ministeriolo publico,

comitatu Novf Gas? castellum quod

forte, si alicui seculari

invaderei

et in pr^dicto

res.

contulit Atto filius

sibi

suis pertinentiis, veluti in cartula concessionis illius leguntur.


e.

207B

cum

Arderadi

et in alio loco

IO

castellum de Anganello, vel alia loca qu? inibi condonavit

ipsius comitatus
jl

Alkerius comes, qualiter in sua cartula referuntur, vel

tempore

in ipso

quas contulit

et res

teli?,

[eas] quas

comitatu acquisita sunt.

Octavianus

[ibi]

sepedicto monasterio
filius

Bezonis

rerum

fatum monasterium,
redeant

sterium
Sancti

et

omni

et

sua in iam dicto comitatu

sua concessione habentur.

et

omnia

[illa] scripta

qu? Gra-

fecit,

confringantur et annullentur, et

obligatione.

monachos

cum

pertinentiis

qu? antiquitus

locavit,

ad

ipsum mona-

earum,

in

quibus comes

ipsius monasterii fuerunt

[pr?cipientes itaque iubemus, ut nullus dux, ?pi-

reacquisit? sunt.

procurator, seu

20

comitatu quoque Balbensi ?ccl?sias

in

scopus, marchio, comes, vicecomes, iudex, schuldascius, aut aliquis rei public?

15

quas Leo

insuper etiam [nostra] imperiali

contestatione, ut

Peregrini et Sanct? Mari?

modo

suis consortibus.

?cclesi? Sanct? Mari? de Minione, qu? pertinet ad pr?-

sine

Oderisius noviter

cum

cum Rogata coniuge

condonavit in loco Moiano.

qu moderno

comitatu Sabinensi in loco Or-

in

lohannes pr?sbiter

optulit, ut in

pr?ceptione iubemus sub


tianus invasor

ibi

ali? res

aliqua

regni

nostri

25

magna parvaque persona audeat

pr?dictum monasterium vel abbatem aut monachos eius ex his omnibus qu?
in
si

pr?senti

pagina

quis vero liane

pr?scripta

sunt molestare aut inquietare

pr?ceptionem

nostr?

vel disvestire,

temerario infringere

constitutionis

conabitur ausu, sciat se compositurum quihgentas libras auri purissimi, me-

dietatem camer? nostr?


fratribus eius.

quod

et

ut v?rius credatur et firmius ab

pr?sentem paginam corroborantes


simus.

signum domni Heinrici

manu

omnibus conservetur,

propria nostro insigniri sigillo ius-

invictissimi imperatoris

dominic? incarnationis millesimo

amen]

augusti regnantis

.xiiii.,

.xii.,

indictione

imperii eius

.xii.,

.1.

Henricus

augusti.

cancellarius vice Everardi ?piscopi et archicapellani recognovit.

imperatoris

datum anno

anno domni Heinrici

actum Rom?,

feliciter,

(0.

(i) R. F. doc. 451.

Gregorio

di

Ca-

cipientes itaque fino alla fine, e la

ha fuso in un solo due diplomi


che qui si leggono un dopo l'altro, e
ha soppresso l'ultima parte di questo

prima parte del diploma seguente

primo(i^.F. doc. 4 51) dalle parole pr?-

grit

tino

30

medietatem suprascripto monasterio aut abbati vel

(i^.F.

doc. 525) fino alle parole noviter ac quisivit . Restituisco nella loro intei

due diplomi secondo

il

Regesto.

^^

CHRONICONFARFENSE.
nomine sanct?

[In

et individua

31

Heinricus pius

Trinitatis.

Romanorum imperator augustus. oportet imperatoriam


libenter annuere easque ad
sublimitatem omnium precibus
iuste poscentium
e
r
quapropter noverit omnium fidelium sancte Dei Eccleeffectum perducere.
^
rissimus Dei gratia

i^

'^

.....

1^

nostrorumque multitudo pr^sentium videlicet

si?

futurorum, quia vir ve-

et

-'

Hugo

nerabilis abbas

Mari?

sito territorio

de monasterio Sanc? Dei genitricis semperque virginis

dei

possesso dei suoi


beni e dei suoi privilegi.

nostrorum iure perpetuo

regali atque imperiali constitutione eiusdem

paginas

donationis

similis

insuper etiam ipsas res quas idem abbas

monasterii vendicaret proprietas.

noviter acquisivi!] vel quas fideles Christi inibi contulerunt seu quas perditas

quomodolibet recuperavit.
et
1 r

idest in comitatu Sabinensi castellum de Tribuco,

cum

alterum de Bucciniano

summus

nedictus

simili

modo

pr?ceptum pr anim? su? remedio


Bucciniano
in

20

cum

suis

omnibus

fundo Mass? de Vestiario

nec non

cepto.

de Plagiano

cum

qu? sunt:

pertinentiis; ?cclesia
pr?diis

per

concesserunt.

cartulas

Campani?

venerabilis pater supradicto

in ipso

Ihesu Christi dedil.

in

loco

in loco qui

pari

oliveiis

nominatur Macri, quod idem

et in

optulit.

aliique plures

comitatu Sabinensi [pr?dia

etiam] terra [de] Ortell? lohannis presbyteri

atque vinetis [a lohanne pr?sbitero

comitatu Reatino terra

quam

et a suis

quam

Domini

Transaricus Sanct? Mari? largitus

a Grimizone

Campo
militer]

filio

Hildeprandi

inibi

quas Adelraodus

et res

data sunt.

omnibus

et

in civitate
suis

Le parole

filius

in

fecit.

coUat?

cum

siculi

Guidonis

in

est,

cum omnibus

suis

Arderadi

cum

filli

habentur in cartula

eodem quoque comitatu

res

ministerio de Sparziano et

ibi dedit, et

Adelmodus

si-

filius

aliquibus eidem Sanct? Mari? de

Pharpha

Oriana monasterium Sancii Theodori cum

?cclesiis

qu?cumque ab

pertinentiis.

Sanct? Mari? de Minione

I.

Mari?

Casa Nova,

?ccle-

Arsitio et de Valli, siculi in priori nostro pr?cepto continentur.

Hildemodis.

et

Salvatoris, [et castello

ipse sanct? ?cclesi? Beat?

cum

consortibus oblata].

comitatu Firmano [qu?dam] res Altonis

in

p'ertinentiis.

?cclesia

3 r

continentur pr?-

modo monasterium

suburbanis Tyburiin? civitatis monasterium Sancii Adriani


3

sita

qu? Oclavianus cum Rogala coniuge sua per cartulas venerabili Mairi domini

siis,

massa de suprascripto

quoque Sanct? Mari?

qu?

illis

|[

terris et vineis, siculi ipse pr?sul universalis

Sancii Laurentii in finibus

contulit,

?cciesia Sancii Sebastiani in Collina [in loco qui dicitur]

sanct? Dei genitrici

loca qu? pr?dictus papa per pontificale

illa

cum

Be-

eidem

nosterque spiritualis pater nostro rogatu

pontifex

lonasterio restituit.

quemadmodum domnus

suis pertinentiis,

[de perditis et requisitis rebus]

cum omnibus

tra parentesi quadrate

scono togliendole dal Regesto,

come tra [] nel rigo seguente.

suis pertinentiis

mancano nel

testo

del Cbronicon e

26. lohannis presbyteri ne/ Cferoncon;


35. Il

primo

monasterium

quod beat? memo-

ma

si

suppli-

nel Regesto

et nel Regesto invece di similiter

men-

nuovi
acquisti, conferma
il
monastero nel

zione

deposcens, ut ea omnia nostri pr?cepti

frmaremus auctoritate, qu?cumque antecessorum

IO per

rico"'^il"7and"o*
particolare

Sabinensi in loco qui dicitur Acutianus nostr? dignitatis

pr?sentiam supplici devotione

adiit

An. 1019.

felix et eia-

208 a

CHRONICON FARFENSE.

32

senior noster Otto

ri?

ibi

de Flumine
c.

208 B

et

de Monasteriolo

rium Sancti Peregrini


et

qufcumque

Summati

in

ipsius monasterii posit? sunt.

comitatu Balbensi monaste-

in

h?c

suis pertinentiis.

reges

pr^decessores

nostri

ecclesia Sancti Silvestri, et curtes

et Portica.

cum omnibus

||

du? ?cclesi? qu? super terram

in Asisio

restituii,

igitur

eidem

imperatores

vel

omnia
^cclesi?

Beat? Mari? de Pharpha per pr?cepta contulerunt, nos per hanc paginam con-

firmamus, ut sancta Dei ecclesia habeat, teneat, ac iure proprietario sine aliqua
molestatione possideat.
pr?cepti fuerit,

si

centum

vero, quod absit, aliquis contradictor huius nostri

libras auri

componat, medietatem nobis

vicario sanct? ?cclesi? Beat? Mari? de Pharpha.

ut igitur

manu

firmiter inviolabiUterque servetur, inferius

et archicapellani

incarnationis millesimo .xviiii., anno


ndictione

.VI.,

.11.,

h?c nostra iussio

[signum domni Heinrici

recognovit.

in-

domni

loco Meresburch,

datum anno dominic?

Heinrici regnantis .xvii., imperii

.v.

Roccionis refutaverunt

hoc

in

ij

idus aprilis (0.

Temporibus autem lohannis XVII pape quidam


filii

io

Peligrimus cancellarius ad vicem Heberardi

victissimi imperatoris augusti].

vero

medietatem

propria firmavimus, ac illam

nostro sigillo repercusso insignir! pr?cepimus.

Pabenbergensis ?piscopi

et

monasterio

germani

viri

et

reddiderunt

scriptum moniminis quod habebant de rebus in Salisano, et Ga-

monte de Ota

loniano, et Bacciano, et

derunt res suas in


suas

dedit res
e.

209 A

Adelbertus

cum

ipsis

flius

dicitur

Lotharii confirmavit

autem tunc

Erat

huius monasterii et
territorii

||

Cupersetus

de-

20

item,

'^*\

ecclesiam Sancti Silvestri

intentio

inter

Emmonem

25

(5).

domnum

abbatem

episcopum Asculanum de rebus

edificatum

est,

capite Cancelli et terra Sancte Marip, a

i^.

Nel Regesto

F. doc. 525.

pede

Meso

piscaria,
et

coUem

et

Vedasi

la

nota

documento che precede, p. 30.


Il
(2) An. 1004; R. F. doc. 454.
papa nominato in questo documento
al

come Giovanni XVII

mona-

vel per eius vocabula et inter hos

ab uno latere rigagines pergentes inter collem de

7. ac]

Hugonem

Asculani et Sumatini ubi dicitur Portica, et ubi

Tembe

sterium

(1)

viri

alii

modiolis viginti duobus in circuitu eius de territorio Ascu-

lano ubi dicitur Sumati, in ipsa valle

fines

item,

item, lohannes Hilderici

vocabulis ^^\

de Bacciano ubi

(^\

dev'essere invece

Giovanni XVIII.

V. intorno a ci nel

Regesto, III, 165, la nota al doc. 452.

(3)
(4)

(5)

An. 1004; R. F. doc. 455.


An. 1004; R. F. doc. 456.
An. 1018; R. F. doc. 457.

30

CHRONICON FARFEXSK.

SS

de Posta, et venientes in piscariam, ab alio latere usque serram

Longi quomodo descendit

Cerreti

pedem Macie Longc

pr quibus rebus iuraverunt honiines

in piscariam.

Aldo presbyter,

licet

in

Johannes

Brettonis,

filius

et venit

vide-

tres,

Martinus de

et

Gaida, quia ipsc res inter ipsos fines ad hoc monasterium perti-

ipsum pertinere non debent.

nent, et ad episcopium
iudicio iudicatum est ut

idem

Emmo

cum

episcopus

soribus exinde quiesceret et tacerei.

et fecit

et in ipso

ex

suis succes-

ipsis

rebus idem

episcopus refurationem et obligationem centra hoc monasterium


IO

domno Hugoni

et

aureorum mille

Tedmarius

15

solidos .ecc. ^'\

hoc raonasrerio

et

a capite via

quc pergit

Sancto Laurentio

singulorura

hominum,

pede

cato,

et

uno

et

Poio Casule,

et

cum

cursu aquarum.

modia

25 fundo Mogiano

monte Givio, quc

modiorum

.cxxx.:

et terra Gualcherii et

latere

usque flumen Luet

.xx.

de

et

et

Orbitulo.

et

in

portionem de

ecclesia

et

Sancti

de

de Leoni,

et

fundo Mogiano.

et

Michahelis in

item, Crescentius prcsbiter concessit in hoc

^^\

Moza

monasterio de castaldato Interocrino ubi dicitur


.V.

res suas

de castello Turricella iuxta flumen Lubricum.

Corneto

tias

item,

Sancti Martini, Sancti Petri et Sancte Marie, et de mer-

de molino

in

in

flumen Etam.

usque

latere

castello Spinitulo.
et

pr quo

removerent.

inter terram et vneas et silvas et salicta

ecclesiis

bizanteorum

interposuit

Tarano, Paterno, Germano, Casule, luiano, Fanale,

bricum, ab alio

20

Gisonis concessit in

Gualdo, Salsule, Paganeco, Quintiano,


sunt

penam

eodem domno Hugone

filius

fundo

in

et

amplius questionem

si

suscepit ab

flicto

abbati,

primam ad Nicblam modiorum

.11.,

aliam

ibi

terre pe-

prope modii

unius, tertiam ibidem modii unius, quartam ubi dicitur Clerosus

modiorum

quintam

.n.,

30 item, quidam

viri

filii

modiis

.XXII.

cum domno Hugone

in territorio
et

monte Palumbo

modiorum

Agie fecerunt confirmationem

nasterio et convenientiam

Sancti Silvestri

in

Asculano, ubi dicitur Sumati,

receperunt per

concambium

quidam Samson

An. 1019; i?. F.docc. 458 6459.


An.
1019; R. F. doc. 460.
(2)

0) An. 1019;

modia

.xviiii. ^^\

(i)

Chror. Farf.

II.

hoc mo-

abbate de ecclesia

item,

nensi

in

.11. (J>.

in

Campo

cum

Flumi-

refutavit in

hoc

R. F. doc. 461.

(4) An. :oiS:R. F. docc. 462 6463.

209 b

CHRONICON FARFENSE.

31

monasterio

ad

et

domnum Hugonem

binensis ubi dicirur Salisanus

piano seu Biicca Gelata


e.

aio A

Adenolfi

hannes

Azonis concessit

filius

item, Octavianus

lisano ^^\

territorii

quem Apo

Joseph

filius

res

cum

tenuit modiola

ecclesia Sancte

rumdem

^^\

et

.e.

anima Crescenti! genitoris


lohannis

patricii

uno

latere

eius, et

Theodore

Romanorum germani

flumen Gurrise

et

cacumina

in

terra monasterii

<^"\

item,

Adam

filius

portione ecclesie Sancti

monte tantum

et

Michahelis

cum omni

Ponte, per hos

montem Mainonem,

pede fluvius

An.
An.
(3) An.
(4) An.
(i)

1004; K. F. doc. 464.


1003; R. F. doc. 465.
1006; R. F. doc. 467.
1006; R. F. doc. 468.

inter

latere

(6)
(7)

20

terram Gampi
a

quarto

Salvatoris et

unum

intra

Arderadi concessit de 25

de Oliano

ipsum montem

||

cum
cum

modo viso et in
Gampo Triciano,

capite via

pergens

Potentinus, ab uno

ad 30

latere

usque ad fluvium Potentinum,

(5)

15

sive se-

secundo

Domini

edificio inibi

fines:

via pergens a cruce Sancti Martini

(2)

montium,

antea faciendo a nobis, in fundo Salustiano, et

Lanciola, et

optimi

Postmontem

montem

infra

abbate

genitricis

illius,

insuper concesserunt casaricium

insula de Aquatino in fundo Danio, et

et

io

Rogata uxor

et

tertio latere rigus currens iuxta

huius monasterii.

ipso

refu-

in giro ipsius ad

cacumina montium,

Tophani quomodo ascendit

castellum Gurrise

^^\

in territorio Sabinensi, ubi

concesserunt in hoc monasterio res suas

fines: ab

cannas duas

et

Octavianus

item, prcdictus

eius pr

et

.v.

Gan-

in

domno Hugone
penam interposut auri

.111.

flumen Gurrise, a

210B

Gre-

filia

pr quibus recepit a

rerum.

librarum

Rogate,

e.

Fulco iuxta alveum Gurrisem, medietatem ea-

prctium argenti solidorum

latere

res suas in Sa-

Rogata

et

Gecilie et terra

sementem sextariorum duorum

dicitur casalis de

hos

item, lo-

(3).

hoc monasterio

in

filia

pronomine Nicto Sproccus vocabatur

item, Benedictus qui

nioris,

Privati

Postmontem ad Sanctam Mariam

Sabinensis,

neto, de casale

trittici

et in

Teuza

item,

(').

Pim-

refutavit in

comitis uxor eius concesserunt in hoc monasterio res suas

scentii

tavit

Qiiinzam

iiixta

res territorii Sa-

Sabbo

item,

(').

Garbo niano

in

refutavit

abbntem

An. 1005; R. F. doc. 469.


An. 1005; R. F. doc. 470.
An. 1006; R. F. doc. 471.

CHRONICONFARFENSE.

35

ab alio latore via pergens a Sancto Stephano in rigum de Salu-

quc sunt modiola ducenta

stiano,
et

Molano

cum

medietatem

cum monte

IO ecclesia
batte

viam antiquam.

in

bos fines

et infra

Campo Longo,

lohannes Zaidonis

et

integrum,

et

medietatem

de suprascripta

et

casalis

abbatem roccam

Petri dederat

filius

filius

quodam autem tempore


medietate; huius fines:

20 viam,

et concacata.

Pensile medietate.

25

rebus iuxta eam,

querelatus est

exinde

viam venientem

in

currit

presbyteri sicut vadit in

moHni.

in

Sancto Marco,

Lobia,

et

in

Spina.

et

in

hos

Inter

sicut

dietate ipsius

\\

et

alias

domnus Hugo
de Ter-

casalis Agulini

castello Letonis, et fossatus de Batet

Fractalem
in

Terentiano

alio loco curtis Sancti

ipsam ecclesiam Beati Petri

et

de

Cisterna, et fossatus qui vadit in

et fossatus qui venit a

talia infecta

fines:

Toranum,
Inter

et

lacum qui pergit

in

Petri in

integrum

Petra Malori

usque

per ipsum in viam, et

casam SatuUi
in

et

casam Petri

Toranum.

me-

et

medietate ipsius curtis et locorum eius

Roboli, et casale Senaldi,

1-2. Xel Regesto Salassiano

21.

et

Le parole

gine in caratteri piic piccoli via, sembraniij di

et

Liciniano, et

curte Sancti lacobi et ipsa

aliis locis

et in

30 ecclesia in integrum usque Toranum,

Pontem Fractum,

et concacata

mano

di Gregorio.

sono

et

viam

aggiunte a mar-

Nel Regesto

si

legge

invece fossatus de Vattalia cuncarata

(2)

An. 1014? R. F. doc. 472.


An. 1008; R. F. doc. 473.

(3)

An. 1007

(i)

in

per-

suas

res

in

Fulconis refutavit tertiam partem

abbas pr rebus huius monasterii, idest


ricla

Ursi Cia-

germani refutaverunt

ecclesie Sancrc Cecilie et de dotalicio eius, et in


res ^^\

Molano

de

Carbonianum cum illorum

Privatim, et

item, Raino

^^\

in

domnum Hugonem

ad

et

plano

ipso

in

Gualafossa

et

item, Adalbertus

tinentiis ^^\

Salisano

de Carro,

Bucco

item,

(^).

monasterio

cum

Mar-

ubi est ecclesia Sancte

consortibus, a quarto latere via veniens a cacuniine montis

descendens

hoc

monte de Carro,

in

fossatus, a tertio limites et tenens

latere

alio

15

Bezonis

filius

ab una parte cacumina montis secus ipsam ccclesiam, ab

garite:

et

Leo

item,

Berta uxor eius dederunt in hoc monasterio res territori! Sabi-

nensis de
5

('\

R. F. doc. 474.

(4)
(5)

An. 1007; R. F. doc. 475.


An. 1008; R. F. doc. 476.

e.

211 A

CHRONICOX FARFENSE.

36

per Pcctorina ad Scalellas, et venir ad Arenarium et in

excepto

portam Interocrinam.

molino suptus

uxor eius

Boniza

suas de Piccarella, idest quartam partem, et iuxta

tiquum modiola

C.211B

torio

tatem
tiam

eius:

cum

casilini

ad

Ampc

Mira

uxor eius

de Goccio,
quesierat

qui

et

partem

et

^>).

terri-

ipsa villa

in

ad Franciscum

et

pe-

casalem filiorum Ampe,

partem

<^^).

et

est ecclesia

Casule, et

et in

20

^^\

domnus Hugo abbas

ad Guini-

Farolfo de Castellione pr rebus que fuerunt

dederat eas

invaserat

eas.

in

hoc

monasterio,

hic

et

bona convenientia

tunc

rolfus ipsas terras et vineas et ecclesiam


et

de

fundo

pula, et Isclita, et

et

iniuste

amica

Petri

Nel

testo

diaconus

suis,

ma

et

et

Lumbricata,

et

Subri-

flumen Ty-

pede flumen Tyberis,

cum 50

portubus ad naves decurrendas

nel Regesto

An. 1008; R. F. doc. 477.


An. 1007; R. F. doc. 478.
(3) An. 1009: R. F. doc. 479.
(4) An. 1005? R. F. doc. 480.
(i)

(2)

que vocatur Sanctus Pan-

tribuni et pergit recte in

a capite ripa et via publica,

litoribus et piscariis
17.

Plataniano,

2)

Fosse: ab uno latere terra Sancti Vitalis, ab

alio terra Totalis et


beris,

15

Sabinensis in

territorii

Postmontem, ubi

in

.v.

pactuatione per iussionem comitis et iudicum refutavit idem Fa-

taleymon,

io

medie-

Leo de Petro diaconus

item,

vero die reclamavit

zonem comitem de

Maia

petiam ad Peretum, tertiam

(5),

omnem decimam

in Lafriniano

Quadam

infra

et

que sunt insimul modiola

refutaverunt

Sancti Gordiani,

Ancarano

rerum suarum

dedit

partem

Lafi^iniano tertiam

Amiconis

Cesam, quartam petiam ad Caphanam,

Fontes;

ad

et

terre

casa, aliam

Fonticellas et

Franco

Muricinum An-

Octi uxor eius dederunt in

et

primam petiam

quintam petiam
item,

lohannis

filius

Asculano ubi dicitur Sumati

vocabulis

filius

filius

res suas de Sixtiliano, idest tertiam

uxor eius dederunt


item, Petrus

item, Guinizo

(*).

tria

ul-

lohannis 5
dederunt in hoc monasterio res

item, Petrus clericus

lam inventam rationem^*^


et

San-

comes quod non eas contenderet per

confcssus est Berardus

Sintonis

curtis

et

de his omnibus predictis rebus

Helic medietare in integrum.

cti

Toranum.

si

legge ego Leo

(5)

(6)

filius

Petri diaconi

An. 1009; R. F. doc. 481.


An. 1009; R. F. docc. 482

e 484.

(7)

(7).

An. loio? R. F. doc. 483.

CHRONICONFARFENSE.
Azo

item, presbyter

aquimoli

unius

dietatem

iuxta fluvium

Leonis dedit

filius

hoc monasterio

in

Sabincnsis ubi

lerritorii

Pharpham cum

ipso alveo

Attonis et Gaido
dicitur

Centum

dietatem unius

Cuccura

Octavianus

IO

loseph

filius

hoc monasterio

in

Taxilo

Nocla

de

terre

refiitavit

refutaverunt

medietatem

et

^^\

quas Arnolfus

Carincio monachus.

tenuit

lohannis Paniscaldi

Johannes

et

et

casamentum

et

(^\

Benedictus episcopus servus servorum Dei.

conveiiit apostolico

ramine pia religione pollentibus benivola compassione succurrere


tium animis

impenire assensum.

devotione

alacri

oportune ordinata,

notum

igitur

scilicet

esse

ad meliorem

atque futurls, quatinus

Mari? quod dicitur

in

iM

r-v

nos divino amore


virginis

T-

Mari?,

et

illustrati,

domin? nostr? Dei

||

gloriosissimi

genitricis vir-

et utilitatem

monasterii perpetualiter permansurum, situm in Sabinensi comitatu.

pr?Jicti

deinde

abbas nostram adiit cl?mentiam, instantis-

simis pr?cbus deposcens, quatinus pr Dei amore et remedio eiusdem venera-

30

bilis

ex nostra

apostolica largitate

districtum de massa
pertinentiis

concedere

Bucciniani, qu? est ante

dignaremur placitum

et

idem castellum, cum omnibus

eidem mass? pertinentibus vel adiacentibus.

cuius pr?cibus an-

nuentes, eidem venerabili monasterio supradictoque abbati suisque successoribus nec

30.

(i)

Lacuna

et

sanct? congregationi servorum Dei ibidem degentium pr?-

di circa

cinque parole nel

An. loio; R. F. doc. 485.

(2) An.
(3)

non

pera

^^^^'

castello di

il

testo.

(4)

loii; R. F. doc. 486.

(5)

An. 1012; R. F. doc. 487.

(6)

31.

Nel Regesto de Bucciniano

An. loii R. F. doc. 488.


An. 1013; R. F. doc 489.
An. 1013; R. F. doc. 490.
;

della

massa

di

ciniano.

ob reverentiam

petitionem

quod super perditum habebat, reacquisivimus ad opus

Hugo

^[^

j^

stero insieme col


distretto e placito

Deum, quando

Pharpha, castellum quod appellatur Buccinianum,

pr?dicti monasterii venerabilis

^^

fuermt sine dubio siatum pcrducta,

nostri imperatoris Heinrici, monasterio

ginis

tunc enim lucri potis-

volumus omnibus ndelibus sanct? Dei bcclesi? pr^sentibus

sanct? Dei genitricis semperque


filii

-1

poscen-

An. 1014.

venerabilia

reponitur
.

Aoca

et

mode-

Bucciniano e lo
concede al mona-

simum premium apud conditorem omnium

25

aliud

Incipit privilegium.

15

20

item,

Rogata senatrix coniux eius dederunt

res suas ad Cerreta,

casamentum quod

suis

fi-atribus

Dominici laborabant, que sunt casamenta duo.

filius

mc-

pedica

in

integrum

in

filius

refutavit

cum

Guinizonis

filius

Do-

casalem Turris ubi

integrum de Burdonaria

saline in

fili

Loterius

item,

212 a

e.

Plana

dicitur

Stephania uxor Ursi

item,

(5).

item,

^'^\

Bone

filius

me-

item, Franco

(').

minici refutavit terram de Pantanula (^\


5

37

212 b

Buc-

CHRONICON FARFENSE.

38

mass? Bucciniani districtum

dct?

adiacentiis, ex largitale beati

vel

cum omnibus

placitum

et

suis pertinentiis

Petri principis apostolorum et sanct? apo-

stoPc? Sedis, cuius ius esse dinoscitur, nostraque apostolica auctoritate con-

cedimus atque confirmamus perpetualiter

omni

pr?dicii venerabilis c?nobii

in

mansurum.

monachi

ut

scilicet

tempore pr nobis delectent ad

Deum

dum eos
apud Deum fi-

funderc preces, et gloriosissima virgo Maria, cui famulari videntur,


quietos, suis sedulis pr^cibus

iuvamine

nostro

conspexerit

nos commendare

liumque suum sua miseratione


e.

quod non credimus,

21JA

||

tcmerarius

privilegium venire aut in

nobis statutum est

ita

quoquam dirumpere pr?sumpserit

et

quis autem,

si

centra hoc nostrum apostolicum

extiterit et

permanere non

Dei omnipotentis

ritate

studcat.

et sicuti superius a

beatorum apostolorum Petri

Pauli atque nostra

et

innodatum esse

qui eius fungimur vicariatione anathematis vinculo

et a

regno

insuper et compositurum se sciat auri optimi libras centum,

Dei alienum.

medietatem in sacrosancti Lateranenss palatio et medietatem in suprascripto

Roman?

manus

scriptum per

monasterio.

Ecclesi?, in

mense

Petri apostoli
et

pacifico

scripta

.111.

(0,

anno Deo propitio pontifcatus domn Bene-

anno

imperatore,

"'

di

monastero

di

S.Lorenzo situa-

Campanno.
c. 215 B

primo,

[in

sede

beati

mense

indictione

et

supra-

domni Benedicti
servus servorum

pape.

Dei.

monacho atque

dilecto

Christo

in

fil^o

^^8"^

religioso presbitero et

Sanctc Dei genitricis semperque virginis Marie domine nostre,

a laterc montis qui nuncupatur Acutianus

in.

pha,

jj

spirituali abbati venerabilis

super fluvium

qui

dicitur

..,,,..,.
nobis

perpetuum.

quotiens

illa

tribui sperantur

conveniunt, animo nos decet libenti concedere

gruum

impertire suffragium.

maremus

siti

Phar-

et

...

petentium

tibi

est in

tuisque successoribus in perpetuum, idest

honore sancti Christi martyris

campis,

pratis,

15. sacrosancti

pascuis et

desideriis con-

Campanino, cum

silvis, sicuti

confr-

monasterium unum

(2)

casis, hortis, vineis,

infra inferius fnes continere vi-

Lateranenss] Cos nel testo del Cbronicon

Benedetto VITI.

et

levit? Laurentii [quod] situm [est]

parole fra parentesi quadrate mancano nel testo del Cbronicon


dole dal Regesto.
(i) Effigie del pontefice

30

atque ideo quia petistis a nobis, quatinus pr

in [loco qui vocatur] Macri, comitatu


terris,

mo-

qu? rationi mcunctanter

omnipotentis Dei amore mercedeque anim? nostr? concederemus

quod

25

tuisque successorlbus abbatibus vestr?que alm? congregationi perenniter

^"

20

Deo cononato magno

nastcrii

to nel luogo detto

Macri nel comitato

eius

sacratissima

in

.XII.] (2).

Benedictus episcopus

dett v^uUonced

Vili

imperante donino Heinrico

Incipit privilegium
An. 1017.

gratia Bosonis episcopi et biblio-

universalis pap?

pontificis et

datum

bene valete.

augusti, indictione .xii.

thecarii sanct? apostolica Sedis,

summi

Petri scriniarii noiarii atque regionarii sanct?

manum Domini

.XV. kalendas augusti per

dicti

io

dimiserit, sciat se, nisi resipuerit, aucto-

del Regesto.
e si

22.

Le

suppliscono toglien-

R. F. doc. 491.

35

CHRONICONFARFENSE.

39

dentur, videlicet: a primo latere via qu? venit a fontana Palumb?, a

viam publicam

rigagines qui perguni in


latere alia via publica

.III.

alia

et

Roman?

Deo auctore deservimus

cui

omnia

stris,

cum omnibus

nendum

ad

vobis, ut servos

Dei monachos qui

aggregare potueritis, sub castitate


sciplina,

;|

in

e.

214 a

e.

214 b

illud pertinentibus, ut superius legitur, a presenti

usque in perpetuum, ea videlicet ratione concedimus

.XV. indictione et

et

autem pr^cibus ve-

inclinati

per huius pr?cepti seriem suprascriptum monasterium Sancti Laurentii

integrum

I J

iuris sanct?

Ecclesi?, vobis ad tenendum, emissa

pr^ceptione, concedere et confirmare deberemus.

10

seu et estera

finis,

longe petiolum reia-

cere et ad suprascriptum monasterium pertinere videtur,


nostr?

exinde pergunt in Arciones, et

et

ubicumque prope

et

latere

latere item alia

.1111.

veniunt in viam suprascriptam fontis Palumb? qu? est primus

quantacumque per diversa loca

.11.

Cerrum lanarium,

qu? ducit ad Balneum Novum, a

vadunt ad Acrifolium,

via et rigagines qui

qii? appellatur

et

eodem monasterio

in

modestia atque regulari

et

deti-

sunt vel quos

monachica

di-

Dei cum timore ut pater familias fovendo, gubernando atque regendo

dispensando, vel

lurainariorum concinnationes et cotti-

in pr^fata ecclesia

Deo omn-potenti omni tempore

dianas laudes

referre faciatis.

unde nostra

apostolica auctoritate constituimus et confirmamus vobis, ut nuUus ?piscopus,

marchio, comes, vicecomes,- sive castaldius, aut

20 persona

nasterio molestare aut disvestire.

domini

auctoritate

nostri

Ihesu

Pauli et nostra maledictum,

compositurum

25

et
et

medietatem

[se sciat]
[in]

et

qui hoc facere pr^sumpserit, sciat se

beatorum apostolorum Petri ac

Christi et

excommunicatum

anathematizatum.

et

mereatur

insuper

qui vero pio intuitu custos

s^pedicto vestro monasterio.

huius

||

sanct?

extiterit,

beuedictionis

gaudia a iusto iudice domino

s^culorum, amen,

in s^cula

notarii regionarii et scriniarii

privilegii

nostri

c^lestis retributionis eterna

et

stro consequi

30

magna parvaque

centum aureos mancosos, medietatem camer? nostr?

ob?diens atque obser\'ator

gratiam

alia qu^libet

audeat vos vel vestrum monasterium de iam superius prelibato mo-

Roman?

Deo

no-

scriptum per manus Petri

Ecclesi?, in

mense

iunii, indi-

kalendas ianuarias, per

manum Domini

gratia Bosonis episcopi et bibliothecarii sanct? apostolica Sedis.

bene valete (0.

ctione suprascripta .xv.

datum

.vini,

His temporibus Teuzo presbyter

filius

Anse

dedit in hoc

mo-

nasterio res suas territori! Sabinensis ubi dicitur Lucciolus, iuxta

ecclesiam Sancte Lucie,

SS

Sienolfi et

Hugone
perunt
4.

Johannes

modiorum

filius

Benedicti

.in. ^^\

Tancia montem ubi

Nel Regesto

ipsi

filius

commutaverunt cum domno

abbate terras in Cesa Veteri


in

item, Siefredus

modiorum

est castellum

pergentes rigagines in Are.

5.

.xxxii.

etrece-

FatucU: a primo

Xel Regesto viam que ducit ad

fontem de Palumba

(i) R. F.

doc. 503.

(2)

An. 1014, R. F. doc 49$.

e nRONIe ON FARFENSE

40

Furcella ante idem castellum descendens in rigaginem et

latere

nctrc fixc, a seciindo laterc petre fixc et terra huius monasterii,

.xv. ^'\

diorum

Benedicta

Boso

Benedicti et

filius

Anna uxor

omni quarta quatuor

Sorbiliano de

ipso castello,

Todora uxor

eius et

tria

item,

(*).

quintam exceptamus

partes,

(3),

filium Attonis per

libellum casalem Peiri grammatici, et Ratini, et Gennonis, et recepit ab

eius dederunt res suas de

domnus Hugo abbas ad Lotherium

item, dedit

mo-

Sabinensis ubi

territorii

Sanctc Marie, modiola

et est ecclesia

dicitur Plana,

Sabini et

filius

Leonis dederunt res suas

filia

Johannes

item,

cum

latere rigus

a tertio latere rigus, a quarto

eo refutationem de Curuliano, modiola .CLxx.

io

item,

<^4).

Guinisius negotians et Saxa iugalis eius dederunt filum salinp in

1-,

pedica Veteri

jtem,

(5).
j|

Lupo prpsbyter

zano, et Ansa et Rosa anelile Dei, et Petrus et


liique Gizonis

stellum de
et in

dederunt res suas

Mozano

territorii

Lupo de Mo-

et alius

Azo germani

Sabinensis

fi-

iuxta ca-

15

ubi dicitur Pes de Monte, et in fundo Curiliano,

fundo Usano,

et

in

Cospiano

^^\

Postquam autem domnus Benedictus pontifex, rogatu


Heinrici, castellum de Tribuco

cum omnibus

hoc monasterio reddidit, quidam

piissimi

suis pertinentiis in

domno 20

inimici Dei suaserunt

omniumque Romanorum senatori, atque


germano domni pontifcis predicti, ut tolleret unam portionem
de casalibus duobus, idest Serrano et Pontiano, quorum fines sunt:

Romano

consuli et duci

ab uno latere terra huius monasterii,

aquc Farfe, a
cti

tertio

casales

Andrec tunc montis

Verruculc

est

de Tribuco.

Siractis, a

primus

25.

et

quam Domnella

Lacuna

An.
(2) An.
(0 An.
(4) An.

(i)

et

latere

Musigianum

medietas
iuris

San- 25

quarto latere casalis Penti

cum

di

una

et

vero fines sunt in circuitu

Romanus suis
una cum carta do- 30

per aliquot dies idem

domnus abbas

religiosa diacona(7)antiquis temporibus de

due parole nel

R. F. doc. 496.
1015; R. F. doc. 497.
1014; R. F. doc. 498.

1015

hi

finis,

detenuisset manibus^ predictus


nationis

Scletum

secundo

et finis Cutri, et medietatis rivi Canalis, et in suprascri-

ptam terram que


castelli

1014; R. F. doc. 499,

testo

del Chronicon e del Regesto.

An. 1015; R. F. doc. 500.


An. 1016; R. F. doc. 501.
Intorno
a Domnella
diacona
(7)
cf. anche I, 334.
(5)

(6)

CHRONICON FARFENSE.
suprascriptis casalibus

pontificem venit,
titer

dans cartam

et

qua perlecta

reclamavit.

displicuitque

hoc monasterio

in

quod

illi

et

frater eius

qua de causa illum ad

eam,

de rebus

ipsis.

fecerat

cum

structi

curtem

eam

commutavit

fecit

Cum

et recepit

vive, et maiori

hoc omnia fuerunt heredum Aldonis

vero

in iudicio resideret

ab

cripta

filie

omnibus

((

Hugo

eius fecerunt in Sancta

pertinentiis

Hugonis, qui

ibi

et

de

ipso

astabat,

filius

et

coram omnibus

Teuzonis

et Seria et

Maria de Minione,

saline.

respondit:

et

iuris

michi pertinent

et

ibi

iste

huius

cum

Astaldus

audiens

Cartule

legibus facte, et ipse res et ecclesie que

Astaldus et eius heredes


et

post

Rainerius dux

monasterii, de ecclesia Sancti Peregrini et Sancti Anastasii

25

eis

^^\

domnus marchio

domnus Hugo abbas

ostendit atque legit cartas quas

et

bone sunt

leguntur nichil

iudicaverunt iudices ut deinceps prefatus


taciti

essent de ipsis rebus

sive ecclesiis
||

supradictum monasterium Sancre Marie eas possideret in pro-

prium.

tunc

domnus

bannum domni

Rainerius marchio

imperatoris, ut

si

quis

et

dux exinde misit

monasterium hoc de

eis

30 disvestire presumpserit, duorum milium mancusos aureorum compositor existat, medietatem camere imperatoris et medietatem huic

monasterio

'^^\

item,

Azo

filius

Ramponis

sterio res suas territorii Sabinensis, ubi dicitur


8.

(i)
(2)

donino Crescentio pre-

medietate oratorii Sancti Symeonis,

in turri de Corgnito, venit

filius

e.

convenientiam pactuationis

sinino opere coopertam, sicut a pariete antiquo circumdata

videbatur.

20 Berta

coram multis

terram in qua sunt parietini de-

eis

domuni cum puteo aquc

et

ipsas

(').

prcsbyteris Sancti Eustathii, iubente

fecto Urbis, et

15

integrum

215 b

cognita ve-

et

pontificis et sua sponte

domnus Hugo abbas

Item,

cum

domni

e.

eum, rogare

monasterium quiete

quo audito domnus Romanus

refutavit ipsas res in

IO

in||iuste

se venire fecit, et corripiens

obedivit iussioni

ritate,

de hac re for-

eius,

veritate cognita, laudavit

cepit ut ab ipsa iniustitia recederet, et


res tenere sineret.

ad prcdictum

fecerat,

manibus

in

41

Nel

testo

del Chronicon ob

edium ma

An. 1015; R. F. doc. 502.


An. 1017; i^. F. docc. 504 e 506.
Chron. Far/.

II.

nel Regesto

(3)

(4

dedit in

hoc mona-

Lanianus, modii aA^\


si

legge obedivit

An. 1017; R. F. doc. 505.


An. 1017; R. F. doc. 507.
3*

16

ClIROXICON FARFHNSE

42

irem, lohannes

Respampino

Petri de

flius

nasterio terram de Terrentiano iuxta cavarti de

Monco,

ecclesiam Sancte Cecilie, ex omnibus tertiam partcm


sbyter Grimaldus et

Teuze refutaverunt terram

filli

Gabis quc vocatur Turris

item, Rodulfus

(^).

hoc mo-

refutavit in

filius

et iuxta

item, prc-

(').

infra civitatem

lohannis dedit in

hoc monasteri de MarciHano medietatem casaHs quem tenuerunt


ad hiborandum Franco Adonis et Berardus gabiliarius

lohannes

et

Stephanus

Stephani

filii

cum

taverunt casalem xAlenianum in integrum

abbas convenientiam

num

et

suos

filios

et

obligationem

atque

cum omnibus

casale

ad

fecit

domnus Hugo

domnum

Octavia-

io

nepotes legitimos de terra et ecclesia

domna Rogata coniux

quantacumque presbyteri

pertinentiis et

acquisierant in ipso vocabulo, et de

ibidem, idest casale


216 B

item,

hoc monasterio concesserat, eodem viro suo consentiente,

eius in

e.

suis consortibus refu-

^^\

Sancte Marie in Massa ad Formellum quas

clesie

item,

(5).

Petri de

aliis

tribus casalibus

de Petroccio, casale Leonis

pertinentiis.

||

ipsi

nec

i)

Sabinensis, et

Leone ferrano, cum omnibus eorum

de quibus omnibus constituit ut nec

ipsius ec-

sui successores

li-

centiam habeant ab hoc monasterio suptrahendi neque dandi per


libellum aut aliquo

quod

si

modo

ad laboratores pr parte reddenda. 20

nisi

emendaverint, tunc suprascriptus

domnus Octavianus

nepotes legitimi predictam ecclesiam


tiis

reprehendere et ad

componat

illi

cum

et

si

aut

filii

vel

casalibus et pertinen-

suam proprietatem revocare

beant sine ulla calumnia.


pserit,

probatum non

alienare vel suptrahere presumpserint, et

licentiam ha-

abbas ipsas res contem- 25

postea

tantum prctium quantum de ipsa

terra

tunc

domnus Hugo abbas fecit


convenientiam cum domno Landuino abbate monasterii Domini

fuerit

estimatum

Salvatoris
totius

(5).

item predictus

de Letenano seu

et

Boiano de placito sve

masse Bucciniani quc acquisierat

a pontifice

ad opus huius monasterii perpetualiter tenendum

ad placitum duceret idem abba

Hugo

Romane

(^\

An. 1017; R. F. doc. 508.


(2) An. 1017; R. F. doc. 509.
(3) An. 1017; R. F. doc. 510.

(4)

ut

Sedis

homines

vel eius successores, sicuti

comites Sabinensis comitatus antea facere solebant.


(i)

districto

rogatus vero

An. 1018; R. F. doc. 511.


1018; R. F. doc. 512.

(5) An.
(6) Cf.

il

doc. a

p.

37.

30

CHRONICONFARFENSE.
eodem Landuino

ab

abbate perdonavit

illi

43

ab ipsa bora in antea

placitum et districtum de cunctis suis hominibus

suam manum

nebat ad

fodrum de
gere solent,

homines

non

||

et eius

villa

et

perdonavit

quod comites

excepto pr imperatore, pr quo dent

nostri,

querat.

eius pertinentiis.

Bucciniano

castello

et

illis

colli-

sicut et

ipsi

e.

217 a

perdonavit prccum ut per consuetudineni illum

promisit

et

te-

vel deinceps acquifere poterit in curte sui

monasterii de Meiana vel


j

quos lune

omnes

adiuvare et defendere contra

illos

homines, sicut proprios huius monasterii iiomines, omni tempore


hec omnia promisit doranus

IO quotiens oportuerit.

pr se suisque
nore,

perpetualiter

predictus abbas Landuinus

ut

et

permanenda,

abbas
te-

tali

eius successores

omnes

homines suos de iamdicta curte Meiana omni tempore

faciant in

omnia

sicut ahi

castello

15

successoribus

Hugo

Bucciniano castellare,

perficiant ibi

et

ipsum castellum.

castellani de guaita, et laborent ad

his

legem

faciant, idest

et

de culpis

de homicidio, de homine vulnerato, de

incendio, et traditione eiusdem casteUi, de adulterio mari-

furto,

tate et anelile Dei,

legem semper

si

infra

ipsum castellum commiserint.

et

abbas Domini Salvatoris aut eius nuntius.

sit

ad
et

20 de compositione culpe perdonet abbas noster ad abbatem Domini


Salvatoris medietatem.

Domini

fregerit,

quod

25

abbas huius

si

suos

homines

monasterii aliquid

non emendaverit, componat

et

faciat

ad fiduciara stare abbatum huius monasterii

Salvatoris

Sancte Marie.

omni tempore

qui

Domini

et si abbates

auri libras duas.

abbati

Domini

Salvatoris

Salvatoris

non adimple-

verint ut superius legitur, hec obligatio fiat inanis et vacua

emendaverint,
perius

et

lohannis militis et

30

Anna

^^\

Sancto Theodoro

cti

Petri apostoh positam in

cum

Nel

testo

iuris

mi

An. 1018; R. F. doc. 515.

Benedictus presbyter fiUus


et

Hortanam ecclesiam San-

fundo Riolo, quam

ipse edificavit et

unum petium cas^ in regione


privatorum, et omne in eum con-

tota eius pertinentia, et

29, militis]

non

dederunt in hoc monasterio

intra civitatem

prima, et criptam sub ea

(l)

item,

iugalis

in

fecit,

si

abbates huius monasterii recipiant quicquid su-

perdonaverunt

eis

horum

e.

217 B

CHRONICON FARFENSE.

44

quisitum in fundo Riolo


tavit

item, Lotharius filius Attonis refu-

(').

portionem siiam de castello Bucciniano de intus et de

de loco ubi dicitur Sala, reccpto pretio solidorum.

Cando

sbyter

Berardus
dicitur

Guinisii dedit res suas de territorio

filius

Mala Morte: caput

Sancti Martini, de

uno

Puzalia et in Macie

ritorii

et

rigum Sancti Martini

pertinentiam Ophiani in Puzalia

alias res iuxta

Roccionis

pergit in

("\

item,

Tedemarius

item, lohannes

filius

iuxta

cum

carro

territorii

idest

casalem

miniano

et suptus

Arcum

||

.11.

et

^^\

item. Franco

Valle et Balbiniano

capite via et per

filli

Romp

ter-

ipsam

uno

in

15

viam publicam,
exitum

dedit res suas

et alias res

ibidem

Frasie dedit res suas de Fla-

20

item, Petrus presbyter et Be-

suas

de Aspra: a

Cloccium, a pede

latere similiter, ab alio latere re-

summum montem

gines pedis.

et

alias

filius

<^").

vertentem in

in

Anastasio W.

in regione Scor-

filius Petri

Ampc dederunt res


in summum montem

rigagines et petre fixe, ab

medietatem

et

Pietatis, et introitum et

item, Sabinus presbyter

(9).

nedictus et Godius

Cloccium

et

venientem

in riga-

25

res ibidem, et alias ubi dicitur Baccaricia,

integrum

('^).

item, Valentinus prpsbyter et

nachus atque custos ecclesie Beati Antimi

et

mo-

Sancti Silvestri ac

Symeonis comitatus Narniensis, consentientibus monachis

ipsa-

ccclesiarum, dedit in hoc monasterio res suas in cuncto co-

An. 1018; R. F. doc. 514.


An.
1018; i?.F. docc. 515 e 516.
(2)
(3) An. 1018; R. F. doc. 517.
(4) An. 1022? R. F. doc. 519.
(5) An. 1022? R. F. doc. 520.
(i)

(6)

io

Anastasii Neapolitani et Stephania iugalis de-

Sabinensis ubi dicitur Barilianus.

modiorum

rum

et

et alias res in

Sancto Vincentio

Thermas Alexandrinas de terra usque

que pergit ante


218 A

^^\

lohannis dedit res suas

filius

derunt in hoc monasterio portionem suam

e.

in rigo

Sabinensis ubi dicitur Legaranus, iuxta confinium Reatinum,

viam de Murellis quc vadit

ticlari

(^\

Mala Morte,

res in

et alias

(^).

Reatino ubi 5

de alio latere serra

latere fossatus Stephani,

quomodo

montis de Portica

item,

^^\

pedem

Vivaro,

terra de

in

item, prc-

Amaro

Stephani dedit res suas de

filius

e. (^\

foris, et

An. 102)? R. F. doc. 521.

(7) Circa an.

1022? R.

F. doc. 522.

An. 1019; R. F. doc. 523.


An. 1019; R. F. doc. 524.
(io) An. 1019; R. F. doc. 526.
(11) An. 1020; R. F. doc. 527.
(12) An. 1020; R. F. doc. 528.
(8)

(9)

3^

CHRONICONFARFENSE.

45

mitatu Narniensi et ccclesiam Beati Antimi positam in Colle,

et

pede montis Rotundi, ubi dicitur Sancti Rupti, terram ubi ipse

in

ecclesie constructc sunt.

in

tenore, ut

tali

nullus abbas huius

monasterii licentiam habeat easdem res et ccclesias vendendi aut


5

ro

commutandi

aliam ecclesiam

vel in

tuum

in

item,

Romanus

hoc monasterio conservandi

Formosa uxor

et

res suas et ccclesiam Sanctc

cum

Domini

oratorio

Salvatoris,

Marie sub colle Baiano

Sancti

et

modiorum

et

aliam ibidem modii

dium.

et

luvenalis,

Sau-

et

et solidi

.1.

medium,

et

Collis Carbonis

modiorum

modiorum

et in

tali

ubi

et

.v.

modiorum

fundo Casalis

cum

tenore, ut ipsam ecclesiam

modiorum

e.

210 B

e.

219 A

et

.11.

Ca-

res ubi dicitur

Malus modia

dicitur

et in

.111.

et

Morianus

me-

et

.11.

et

ValHs

aliam terram solidorum trium.

et

dicitur iMurianus et Cripta

ubi

alias

et

.1.

et ubi dicitur Collis


.n.

'|

ipsa ecclesia constitit, et aqui-

aliam terram ibidem

ibidem modia

Paca modium
et

.1.

modiorum. II.

salis

quam

super

.v.

(').

eius dederunt in

Angeli, et Sancti Benedicti, et Sante Lucie, et Sancte Crucis,

cti

molum molentcm.

20

ccnobitarium faciendi

et

hoc monasterio

terram

15

Adenolfi

filius

in perpe-

suffragandi, nisi

et in

.v.

fundo

fundo Furcella ad Murelia

solidi unius

et

rebus quas

dedimus abbas

medii.

in

huius monasterii non habeat licentiam vendendi nec donandi nec

commutandi nec
in

in

aliam ecclesiam suffragandi, sed in perpetuum

hoc monasterio conservandi

Gaido

filius

et

ad c^nobitale faciendi

Bone cum consortibus

suis refutavit

in

^^\

item,

hoc mona-

25 sterio casales de Albuciano, idest casalem Liutoni, casalem de Petro

Rotrude

et

casalem Merconis.

casalem de Petro Anglerie, casalem

salem lohannis Sclantati, casalem

siam
30 gelo,
fiUi

Sancti lohannis
et

cum

Truncamanticum,

Benedicti Madonis, et

casalem lohannis de Adone

et

^^\

item,

eccle-

item. Tinto et Boninus


in

Materno,

quidam homines

Sabinesis dederunt res suas in Cosce

cum

.xii.

ecclesiis^J).
j|

et

in

terri-

item,

An. 1021; R. F. doc. 532.


(5) An. 1020; R. F. doc. 553.
(4)

ca-

casalem Leonis de An-

Leonis refutaverunt terram Postmontem

An. 1019; R. F. doc. 329.


(2) An. 1019; R. F. doc. 550.
(3) An. 1020; R. F. doc. 531.
(i)

Ursi

suis dotis,

Lafriniano, et in Cassiano ^^\


torii

casamenta in Criptule,

alia

et

4^

CIIRONMCON FARFENSE

Leo prcsbyter

et

hoc monasterio

in

trum

germani

AJelbertus
suas

res

Adam

vestivit

npud Collcctarium

Amiternini

territori!

Bartholomei de rebus huius monasteri!

cti

rum

usque rivuoi

fines sunr:

tcrram filiorum Guitemanni,

ad monasterium San-

in

vocabulo Cupulo, quaet

usque

rigulagines, et venit in fontem,

et

has res iniuste tenebant

tinentis.
suis, idest

Dodo, Aifredus,

et

Roffredi, et

fili!

sunt

Adam

priorem huius monasteri!

situm Sancti
dicitur

ipsum

in

in

et venit in

item, Ofredus

filius

infra castaldatum

Troniano,

et

rigulaginem

in

hoc monasterio

Alberici concessit in

Cella,

(j

et

et in

Lanzatora,

de Sicprandiscis, ab alio latere

lem Carnacilis, quomodo venit

Tolosee pergens ad cellam

et per eius

cti

Martini

nis, et

(4).

.e.

item, Ildebaldus

de

rigum

in

mons

modiorum

res suas

Vallem

Gelatam

Fieli et vadit in col-

Riguzani

et

viam usque

portionem

filius

de

mons

in casas de

San-

ecclesia

Sergio, et Rapizo

Atto- 30

filius

Eusebia relieta Raineri!, et Atria uxor suprascripti Ildebaldi

An. 1021 ? 1022 ? K.


(2)An./02i? 1022? A*.

Cf.

I,

F. doc. $34.

F. doc. 535.

292 e R. F. doc. 601.

(3)

An. 1021

1022? 1023

R. F.

doc. 536.

(4)An. 1022? 1024?

25

vadit in

Cornelle, a quarto latere

et

dederunt in hoc monasterio res suas comitatus Reatini ubi dicitur

(i)

20

tenentia de Figli:

et in

villa

cnsas Cornellc, a tertio latere

Sicprandiscis,

(3\

territorium Narnatinum, idest in

ab uno latere via publica que pergit contra


casis

per

fossatum terrp Zarfonis

et revertitur in

Equanum

et in

fossatum, et

in

et

15

in

currit

Furcellam,

in

et

prepo-

Reatini ubi

territori!

usque rivum qui

collem de xMacla Longa

viam antiquam,

doranum

Classani ad

filli

(^\

Temmarii,

fili!

domnum Petrum

ad

et

Octavus, quarum fines sunt:

et

Raineri!, et

atque

noluerunt

venire

et

Angeli res huius monasterii

terram Zarfonis

vallem

filli

x\delberti,

fili!

io

Ingoberti, et Giso filiique Adel-

fili!

item, in alio placito refutaverunt


et

Adenolfi cuni nepotibus

fili!

hi ad placitum ter vocati

berti.

219 B

et

pergit per vallem et per scrimen castelli huic monasterio per-

et

e.

Heinrici re-

terram nostri congrui,

et

Ala-

dicitur

monasteri! residens in placito

huius

prepositum

ubi

domni imperatoris

item, Arnostrus missus

<'\

Reatini

territori!

dederunt

lohannis

filli

i^.

F. doc. 537.

Grecie

II

ONIeON

ARFEN

S E

47

item, Bonizo prcsbyter, et Benedictus et iterum Bo-

(').

nizo presbyteri, et Leo, et Franco dederunt in hoc monasterio ccclesiam Sancti lohannis comitatus Narniensis, ubi dicitur Torelius,
cuni cartulis .xl. do eius possessioni bus
5

Leonis

Ingerlada uxor eius dederunt

et

item, loliannes

<^*^.

hoc monasterio res

in

suas territori! Sabinensis in Cesa Veteri modii


nolfus

Marie

filius

cum
IO

hoc mona-

in

Sabinensis de Rescaniano, et

sterio res suas tcrritorii

portione ecclesie Sancti Martini

Ade-

item,

.i. ^'^\

uxor eius dederunt

Sergia

et

iilius

in

Acutiano

item, Berardus iudex

^'^\

dedit in hoc monasterio res suas territorii Reatini,

fiHus Dodati

prima petia

ubi dicitur Noveri, in Capitigiano, et in Paganico:


est casarinus

in Greci,

Piscinas, quarta

ibi

secunda

fine

in

Sancti

Campo

prope, quinta in

Sabini,

Riano,

sexta

tcrtia

ibi

ad

prope,

septima in prato de Paganica ad rigum Cosarium, octava inter


15

fractas de

undecima
Petrus

prato,

Rainerii dedit in

filius

filius

modia

.11.

Saxonis dedit
et

res

alias

in

.xx.

cum

ipso CerritoW.

Casa Librici

ibidem modii

territorii

Teuzonis

statini per
filiis

Maroze

et

nepote eorum

hoc monasterio.

(i)
(2)

cum

huius

iussionem comitum

30 x^donis res huius

dulfi

res

suis

cum

fratribus

et

1022; R. F. doc. 540.


(4) An. 1022; R. F. doc. 541.

et

Petrum

Crescentii qui

refutaverunt

eas

item reclamavit de

Beraldi qui tenebant in

Campo

similiter refutaverunt

eas in

refutavit

cum

An. 1022? R. F. doc. 538.


An. 1020 ? 1022? iv. F. doc. 339.

(3) Ali.

iudicum.

et

qui

eis

et filio

monasterii, et

filio

monasterii,
et

Azonis

Sabi-

ipso tem-

(7).

.1.

comites de

et filiis

Monte

et alias res in

domnus Hugo abbas ad Oddonem

tenebant in Feclinis

ipsum co-

infra

pore reclamavit
filiis

item,

<^5).

latere rigus Alatri, a quarto la-

tertio

que sunt modiorum quinquaginta.

item, Petrus

.1.

ab uno latere Caneria, a se-

Nigro iuxta Cesam Reatinam modiorum

25

modium

hoc monasterio res suas quas aqui-

dicitur Quintilianus:

20 cundo latere Tremulum, a

nensis

Rabicella Grecula,

in

commutationem ab episcopo Reatino

mitatum ubi

tere via,

decima

in Rapinali,

Riano, de qua exceptatum est

in

sierat per

nona

Matilda

(S)

filius

Lan-

eorum.

re-

Crescentius

matre

An. 1022? 1026?

i?.

F. doc. 542.

(6)

An

(7)

An. 1024; R. F. doc. 544.

1023; R. F. doc. 545.

e.

220

A.

CHRONICON FARFENSE.

48

lohannes

etiam

futaverunt

Roccio

et

de

prcsbyter de Ingn, et Franco et Ropertus

e.

220 B

cum coniuge

Stephanus

et

filiusf

refutaverunt res

notarius

Tedemarius

item,

Georgii cuni suis

filius

fratribus,

refutaverunt

bus

cum

et

Tebaldi, et

hlii

fratri-

Matilda matre eorum, et Bernengarius de Urbana, et

Boniza mulier Tebaldi,

Barbanum autem
tribus suis.

et

refutarunt

filii

auri

suis.

filiis

Senioricti, et Aldebaldus, et Rai-

comites miserunt

unumquemque reum

cum

Raptis mulier Gozonis

et

cum
bannum

matre

Matilda

nerius de Maroza, et filius Landulfi

per

suis

An-

Sancti

cum

Landulfi

filii

et

Oreclanium

de Cusiano.

vero, et Muricentum, et Licianum, ubi est ecclesia


geli,

Petrus

et

lohannis de Inga,

filli

sua Benefacta.

Rodulfi, et Rodulfus

Johannes

Arifuso,

io

et fra-

pr suprascriptis rebus

optimi libram

.1.

item, Sico

(').

presbyter dedit in hoc monasterio res suas de Rescaniano iuxta

rigum Calentinum
alias res

minicus

portionem de ecclesia Sancti Martini,

et

de Agutiano iuxta rigum de Rescaniano


Petri et

filius

Lupa uxor

sale ubi dicitur Agelli iuxta


et

Isa

uxor eius dederunt

^^\

cum

hoc monasterio

ciscum, quarta vero secus terram filiorum

territori!

prima petia
tertia

Odemundi

est

supra-

scripto territorio ubi

Odemundi dederunt res suas in


dicitur Mocarca, quarum fines sunt:

Negia,

et

et

Gulganus,

filii

gone abbate librarum


lohannis et

Doda uxor

triginta

item, Petrus

(^).

filius

viani territori! Reatini foris

ibidem

(i)

(2)
(3)
(4

(^).

argenti

eius dederunt in

pertinentie Scandrilie iuxta


culi

(5).

An. 1024 R. F. doc. 545.


An. 1024; R. F. doc 546.
An. 1024; R. F. doc. 547.
An. 1024? 1025 ? R. F. doc. 548.

et

Sigizo

filius

res suas

rigum Ca-

ecclesie Sancti Fla-

tertiam partem et alias res

(5)
(6)

(7)

filius

25

domno Hu-

hoc monasterio

Tophanii dedit

Pontem

item,

Marmoream

Fontera

item, lohannes presbyter

fluvius

pertinentia Macie, et fluvius Trointus, et

pr quibus pretium receperunt a

20

ad Franitem,

sunt modia .cl.


221 A

Petri

^^\

Rainerius et Conius

C.

filius

suas

res

secunda ad Fonticellas,

casa,

Do-

item,

Adam

item,

Asculani ubi dicitur Sumati, et villa de Carano

ad Ca'sarinas

15

eius dederunt res suas de ca-

Rigianam
in

^^\

et

Maionis dedit de

ter-

An. 1024 ? 1025 ? R. F. doc. 549.


An. 1023; R. F. doc. 551.
An. 1022? 1027? i?. F. doc. 552.

30

CHRONICON FARFENSE.
Asculano ad Farbezanum per diversas pezias modiola

ritorio
et

filius

Gualafossa

Nonvoli^ dedit

quo

Fistula, in
et

Frassum totum

alias res

integrum.

tini

in Fala, seu sub casale

rius

(3).

itera,

alibi

raodiorum

dicitur Parrara

Anno

.vii.

de Puzalia, casalem

alias res

eiusdem

Maioranus

tenuit

Rea-

territorii

petiam

et

et

Adelma-

Cesa Cardosa

in

terre

Cottifredi dedit de territorio

filius

modiura

sextarium

et

.1.

.1.

.v.
(4).

Reatino ubi

<^5).

antera dorainice incarnationis raillesirao .xxvii., iraperii

domni Chuonradi

vero

quem

Sancti Blasii

Aldebaldus dedit de Grecia res suas modiorum

Maifredus

itera,

et

item,

res suas territorii

est ecclesia

ad Faldum iuxta rigum Carri,


in

partes ^^\

hoc monasterio

in

.xxiii.

Totonis dedit de Pa-

filius

de castello Totonis duas

et

Sabinensis ubi dicitur

IO et

15

itera,

ad Maceras

Franco
5

^'\

co amplius

zalia

49

prirao,

mense

iulii,

indictione

.x.,

Berardus

Attonis fragiliiatera huraani generis pertiraescens et ultime

filius

terapus vite, ne sine aliquo boni operis respectu migraret a seculo, sed prepararet sibi

titudinera perveniret,
dilectissirai

20 dedit

et in

||

viam

salutis

per quara ad pternam bea-

iccirco pr reraedio anirae sue et Rainerii

sui et ut veniara delictorum consequi raereretur,

filii

perpetuum concessit atque de

suo

iure

in

ius et

do-

minationera huius raonasterii Pharphensis donavit unura raonasteriura Doraini Salvatoris ducatus Spoletani inter

rarananura

et

Reatinum coraitatum ubi

oranibus ad ipsura pertinentibus

25

ceps acquirere

poterit.

et

sic tradidit

confinium Te-

dicitur ad Marraora, cura

que

modo

habet

dein-

et

suprascriptum raonasteriura

Doraini Salvatoris ad proprietatem huius raonasterii Sancte Marie


et

per

coram
filio

30

cartulara

donationis

his testibus: idest

lohannis, Benedicto.

confirraavit, sicut

superius

Riconis,

Eddo Valentino

et ipse suprascriptus

Berardus confir-

Rolando

raavit et nianu sua subscripsit


tarius coraplevit et clausit ^^\

filio

^.

Adara quoque index

itera,

Johannes

et

et

no-

Petrus presbyteri

reddiderunt quandara prestariam et refutaverunt res


I.

legitur,

ibi

descriptas

pezias] Cosi nel testo.

An. 1024; R. F. doc. 553.


(2) An. 1026; R. F. doc. 555.
(3) An. 1026; R. F. doc. 556.
(i)

Chron. Farf.

II.

(4) An. 1025? 1028? i?, F. doc. 557.


(5)An. 1026? 1028? /?. F, doc. 558.
(6) An. 1028; R. F. doc. 559.

e.

221 6

CHROKICON FARFENSE.

50

ecclesia Sancii lacobi et eius pertinentiis

cum

datus presbyter

Mollicc dedit duas partes ecclesie Sancii Ruf

cum

Benedicti territorii Novenini ubi dicitur Paganicus

et Sancii

modiorum

terram

et alias res ibidem, et

totum campanile.

et

.XII.

libris

filius

Deo-

item,

(').

item, Tebaldus, et Sebia, et Lavinia dede- 5

.xxx. ^^\

runt in hoc monasterio res suas comitatus Reatini ubi dicitur Grecie,

et

marus
e.

222 A

suas

Rote,
filius

et

Cesa Cardosa modiorum

Tedemarus

Rainerii et

Reatini

territorii

filius

Monte Nigro

in

item, Tede-

.viii. (3).

Tedemari dederunt

Cerrito modio-

in

et

res

II

rum

item, Atto

.XX. (^\

Spoletani casialdati Equan ac


zatoria

modium medium

Veneric dedit

filius

territorii

et sextaria

.1.

W.

.11.

item,

unam,

et

in

et

Adam

lohannis et Gi-

filius

terre

citur

Mala xMorte ad Maclas

Totonis

et

primo

tinentiam

summum montem,

summum montem Ornectam

Ofiani, ab
et

20

ipso

ascen-

et inde venientes in per-

Vivari et descendentes in rigum Sancii Angeli et in

omnibusque

pertinentiis ^^\

Liotolfijs presbyter filius

Bubitam,

et

cum

terre case filiorum

cenali, et aliam

item,

aquimolis

Johannes

filius

lohannis dederunt res suas

ecclesiam Sancii Stephani

nentia, et petiam terre

cum

et

ecclesiis

Remedii

territorii

cum omni

25

et

Narperti-

casa ubi ipsi habitabant, et de peiia

lohannis Amizonis partes

a prato filiorum

An. 102S; /?. F. doc. 560.


(2)An. 1026? 1027? /^.F.doc. 561.
(3) An. 1028; R. F. doc. 562.
(4) An. 1030; R. F. doc. 563.
(i)

tenentibus

rigum Sancii Martini

suprascriptum rigum Sancii Martini,

natini ad

quam

latere pertinentia terrp

descendentes in pertinentiam

fossato Sculcule descendentes in

dentes in

et in

Guinisii dedit res suas comitatus Reatini de Puzalia ubi di-

filiis

222 B

Sancium Geor-

filius

tenuil Sinebaldus ascendentes in

C.

ad Cretaiam

Campo Maris terre petiam


petiam unam (7).
item, Samson

casam,

Campoliscum

Petti

et

ronta uxor eius dederunt intra civitatem Reatinam ad

gium casalicium unum

filii

ad Bubitam

villa

io

Narnatini ubi dicitur Lan-

item, Johannes et Traso

^^\

dederunt in eodem territorio in

modium

suas ducatus

res

Morenti,

(5)
(6)
(7)

(8)

et

.11.,

et

petiam a Se-

petiam a Puzo,

|1

et

An. 1034? 1036? /^. F.doc. 564.


An. 1034? I036?/^.F. docc.565.
An. 1036; R. F. doc. 566.

An. 1056: R. F. doc. 567.

30

CHRONICON FARFENSE.

51

ad Coniolos suptus casas fliorum Veneric, que sunt modia .cJ^\

Hugo

item,

Ophiani ubi

castaldati

quo
5

prcsbyter

Donati dedit res suas

filius

dicitur casalis Petri

Sanctorum Vincentii

est ecclesia

tam ccclesiam dedit

et

medietatem

tiones de alia medietate; et alias res

item, Transaricus

monis germani

Ophiani

pertinentic

suam

et

Furconino,

portionem

et

cum

Mala Morte,

pertinentia de

de Vivaro,

et

omnem
San-

ecclesia

harum rerum

suis pertinentiis.

cum

ad Turres

foris, et

pertinentiam Montis Pesclosi, et in monte ubi est

lohannis

Salo-

et res

IO suis pertinentiis, et ad rigum de Angri, et ad Vespulum, et

cti

to-

omnium rerum et tres porubi dicitur Campus Coniuli ^^\

castellum vel a

infra

martyrum

et Anastasii

comitatu Reatino

sui in

Reatini

Asonis iuxta fontem, in

Maifredi dedit terram

filius

territorii

fines

sunt

Berardi comitis

et

filii

Rainaldi, et filiorum Herimanni, et de Ciculanis, et filiorum Gui15

Totonis.

donis, et filiorum

Treveri.

et ubi dicitur

aquimola.
in

et in

20 Sancti Gregorii.
terno,

25

infra

et

Margarita

res

rum

^4).

.XX.

Ophiano,

et

suas

et in Vutri.

Azo

filius

territorii

Lidinus

Banio.

et in

Reatinam.

in

et

de

filius

in

||

Plage.

Maifredi

integrum

dedit
Cs).

res

item,

filius

dreas

filius

pertinentiis

mo-

modiode

suas

Deoda-

lohannis de-

derunt in hoc monasterio duas partes ecclesie Sancti Rufi

cum omnibus

in

et

hoc

in

Monte Nigro

Mollicc et alter Deodatus

Novertini in Paganico

et

Ami-

et in

Berengarii dedit

Reatini

sextam partem

tus presbyter filius

Camarda.

ad puteum Valentini suptus ecclesiam

civitatem

item,

idest

et in

ad Civitatem.

item,

(3).

nasterio

et

quo sunt

Liberati ubi dicitur Calicla, in

Paganica.

Sancto Chrisanto.

in

Paternus, in quo est ecclesia Sancti Gre-

et ecclesia Sancti

gorii.

Furconino.

comitatu

de

et

(^).

territorii

item,

An-

Ursi dedit res suas de Grecie et ubi dicitur Gualda-

30 tura modiorum

.v.

<^7).

item, Berardus et

Guido

filii

Oldebaldi

mohoc mo-

dederunt in suprascripto vocabulo de casale lohannis Curti

dium

.1.

W.

item, Octavianus fiUus

Joseph dedit in

An. 1036; R. F. doc. 568.

(5)

572.

An. 1030? 1036? R. F. doc. 569.


An.
1038; R. F. doc. 570.
(3)
An.
1038; R. F. doc. 571.
(4)

(6)

574.

(i)
(2)

An. 1017? 1020? R. F. doc.


An. 1023 ? 1032? R, F. doc.
(7) An. 1033? 1038? R. F. doc.
(8) An. 1025? 103 1? R. F.doc.

575.

576.

e.

225 A

CHRONICONFARFENSE.

52

nasterio res suas ducatus Spoletani territorii Nocerini, idest duas

portiones Caballi Albi, videlicet curtem que


a consortibus

cuius

suis,

secundo

terra curtis Acillionis,

portionem evenir

desuper serra

sunt:

fines

ei in

de Pila

latere terra fliorum

et

Daddonis

Lctonis recte venientes in clusam Sancti Victorini, 5


a tertio latere mons Sancti Angeli ad Camillianum, a quarto laet

Hugonis

et

tere Camillianus et Seraonclaria recte venientes ad


et

duas portiones Sancti Euticii

eiusdem

Comes

et

curtis.

sunt modiola ducenta ^^\

Reatinum ubi

suas infra territorium

tercentorum

.l.,

quarum

Pusanum,

latus.

Sancti Donati et de casamentis

Teudini comitis commutavit

flius

Corvini, et

et

primum

fines sunt:

in

dicitur

item, Berardus

hoc monasterio

res

io

Veranus modiorum

Calcarola, et terra filiorum

et terra filiorum

Aldonis.

et

alias res

in

vocabulo Sancti Laurentii iuxta fluvium Mellinum modiorum .clx.


C.223B

modium

ad

teatinum.

et'u

medietatem duaram ecclesiarum in 15

cum podio quod ibi fuit.


domno Hugone abbate res

unde

rebus de Verano, et

commutationem

territorii

Teatini

Sangrum

ubi Fara edificata

Aldebaldus

filius

infira

fines Atisse,
fuit,

huius

modiorum quingentorum (^).

Sergie, Rainerius et Rapizo

filii

ibi

prope modiorum octoginta, et

molo
sbyter

filii

de Grecia

^^\

cum

terris

item, Gan-

portionem suam de aqui-

Rainerii dederunt

in suprascripta curte
filius

unum molinum

item,

Attonis dederunt 20

hoc monasterio ecclesiam Sancti Cassiani in Grecia

Johannes

monasterii

sub monticello super fluvium

in

cio et

recepit in

(4).

item, Hildegerius pre-

Azonis de castaldato Falagrinensi ubi dicitur Bacunius 25

dedit in hoc monasterio ecclesiam Beati Petri ubi dicitur ad

Gollem

cum rebus suis ibidem (5).


item, Hilperinus qui cognominabatur
Bonhomo vendidit in hoc monasterio res suas in Sumati ad Hilica
modiorum .lxx. et recepit pretium a domno Hugone abbate mobilium rerum

soHdorum

.ce. ^^\

item, Johannes presbyter filius

Benefacte dedit res suas de Sixtiliano

(7).

Attonis et ahi Tribucani refutaverunt ad

An.
(2) An.
(3) An.
(4) An.
(i)

1024; R. F. doc. 577.

1015; R. F. doc. 578.


1015; R. F. doc, 579.
1016; R. F. doc. 580.

(5)

item, Lotharius fiUus

domnum Hugonem

An. 1014? 1018? 1024?

ab-

R. F.

doc. 581.
(6)

(7)

An. 1022? 1025 ? i^. F. doc. 582.


An. 1025 R. F. doc. 583.
;

30

CHRONICON FARFENSE.
batem de

Tribuco a Petra

castello

Malori que est super cecie-

usque carbonariam antiquam quc

slam Sancte Lucie

et

ipsum castellum,

ipsam roccam, ut nullo

et

SS

modo

compositionis posuerunt auri purissimi

librarum

item,

.viii.(').

hoc monasterio

item, Franco

<^^).

territorii

filius

Pons Marmoreus

medietatem

cum

ecclesiis et

Romana,

224 A

e.

224 b

cum

omnibus

territorii Ponticelli, idest

pertinentiis, alia vero

Sancta Barbara ^^^

loco qui vocatur

in

rivus Bubita,

dietas erat Crescentii olim prcfecti suique germani, et

15 res in

e.

item, Marinus nobilis vir de Turre

^^\

hoc monasterio portionem suam

dedit in

Nonvolie dedit

Sabinensis ecclesiam Sancte Eugenip

IO rebus suis ibidem, quarum fines sunt: via


et

Rome

||

terrineam scanduliciam in regione nona non procul a

Thermis Alexandrinis

Riana

pcnam

et

Fresa relieta cuiusdam Roccionis dedit in hoc monasterio

domum suam

super

aliquid amplius

contendant infra ipsos fines centra hoc monasterium.


5

est

sunt ipse

Beno

item,

me-

filius

Guidonis vendidit in hoc monasterio res suas de Sixtiliano pretio


solidorum
nasterio

item, Guarinus

.x. ^^\

locum molendini

filli

Dominici dederunt

portionem suam de podio

sterio

Ansefredi et

filius

Alfredi dedit in

in Currisio in casale qui fuit

item, Martinus et Sabinus

co

filius

Anna uxor

in Sorbiliano

de Caimo

eius dederunt res suas territorii Sa-

cabulo quod dicitur Mogianus W.

hoc monasterio

25 pana,
et

in

Amato

Raino

quo

est

filius

filius

item. Falco

filius

alio vo-

Arnulfi dedit

Cam-

res suas territorii Sabinensis ubi dicitur

ipsum castellum

Remedii dederunt

Itte, et

Merco

item.

<^7).

(9).

res suas

Johannes presbyter

item, Lucia

filia

Prode,

de Lafriniano

^'\

item,

et

Simeon

filli

Rainonis

dederunt res suas de Calviniano qui cognominatur Vallis

mundella

30 dedit

in

(").

^^\

hoc mona-

in

binensis in Leiano super castellum de Cantalupo, et in

in

hoc mo-

item, Johannes qui

Gra-

cognominabatur de Georgio
territorii

ColU-

pertinentia, et

eccle-

hoc monasterio ^cclesiam Sancte Marie


||

nensis in fundo
(i)
(2)

(3)

(4)
(5)
(6)

An,
An.
An.
An.
An.
An.

Mandano cum omni

1026; R. F. doc. 584.


1029; R. F. doc. 585.

1029; R. F. doc. 586.


1036? R. F. doc. 587.
1036; R. F. doc. 588.
1036; R. F. doc. 589.

illius

An. 1036; R. F. doc. 590.


An. 1037; R. F. doc. 591.
An.
1037; R. F. doc. 592.
(9)
(io) An. 1037; R. F. doc. 593.
(7)

(8)

(11) An. 1037; R. F. doc. 594.

CHRONICON FARFENSE

54

Lucip quc posita

siain Sanctc

cum aqua

a fossato in fossatum et fistula

Rainerii et
in

item,

(').

Adelberti, consentiente Bonefatio

flia

res suas

hoc monasterio

Pico

monte Marciano,

est in

de Cornazano

flio

fines vero:

Aza

relieta

eius, dedit

modiorum .mS^\

item,

mo-

Benedicti et Boniza uxor eius refutarunt in hoc

fiiius

Cesam Arnonis, et recepit preRomanus presbyter fiiius lohannis

nasterio res de Castellione iuxta

tiumsolidorum

Castellionis

dicitur

sbytcr

res suas territorii Reatini de

hoc monasterio

dedit in

item,

.xxiii/^'.

modiorum

Sextiliano, et alias res de

Nazano

hoc monasterio

refutavit in

monasterio

suam de io

Arnulfi dedit in hoc monasterio portionem

fiiius

cum

ubi

item, Benedictus prp-

<^4).

.vili.

Ophiano

item, Johannes Tiniosus

(5).

unde scriptum acceperat ab hoc

res

portione ecclesie Sanctp Marie in Pisile,

ibidem

et

tertiam partem unius molini ^^\

Eratautem tunc temporis contentio


nachos

et

nepotes Hilderici ac

huius monasterii

curtem de Puplito
prata.

in

campo

cum

225 A

stum concambium,

Campo

Treforco,

et

in

casalem Optuli,
et

Ciculano terram

suorum.

de

quam

quod tenent per

prope constitutis.

ibi

prefati

casalem

(i)

(2)
(3)

testo

|;

in

in Reatina

et

curtem Sancti Gregorii.

25

et in

perdiderunt sua negligentia et parentum

quoque

del

locis

vendiderunt parentes eorum

censum vero

ancillis.

pr his denique

Adam

et

aliqui

Chronicon; nel Regesto inceasum

An. 1038; R. F. doc. 595.


An. 1038; R. F. doc. 596.
An. 1043 ^- F- ^oc. 597.
;

et

Maximum.

Hugonis abbatis non dederunt.

censum] Cos nel

20

iniu-

gunldum de

culpis reclamaverunt huius monasterii prcpositus

29.

il-

et

de prcdictis rebus, etiam servis et

tempore

cum

et Vallantis,

Paterno, et Moza, et Ponte, atque

et

foris.

plurimis

in

servis et ancillis.

Cesonis Cerretum Monaciscum,

in

de intus

civitate

et ipsi

montibus

in

Sextuni

curtes,

est castellum lanul^

Ancillarum Dei.

Arturano.

cum

Fingiani, et in Termine, et per alia loca et vo-

larum pertinentiis, unde


c.

15

et in Civitate terras et

servis et ancillis.

in Interocro duas

cabula.

mo-

eius qui tenebant has curtes

curtem de Marruce

idest

filios

inter huius monasteri!

(4)

An. 1043

R. F. doc. 598.

(5) An. 1043; R. F. doc. 599.


(6)

An. 1044;

R. F. doc. 600.

30

CHRONICON FARFENSE.
monachi super

55

ad Hernostrum nuntium Heinrici imperatoris,

eis

qui reinvestivit eos de ipsis rebus, quas tenuerunt per plures dies.

redeuntem vero prefatum abbatem

cum eodem

Troia, ubi ierat

imperatore, ceperunt prcdicti per se suosque amicos et parentes


5

cum

nimis rogare, ut

cum

tem de Paterno,

Domini

cum duobus

Salvatoris

omnia

liec

cum

molinis, et

medietatem Mentis

et

tem Grossum,

molendinum

toto tenimento

Passiniani, et trivium de

Campo

Paternum me-

cum

res

alias

.i.

an-

per

retinuit per istos fines

terram Domini Salvatoris,

et

ecclesiam

et

prcdictus abbas

tenuit

manum

suam

prcdictis ecclesiis ad

et

medieta-

\^allanti et

post hec iterum ipsis rogantibus reddidit

.1.

dium

cum

medietatem de Monte Divino,

et

IO Andree presbyteri.

num

ipse abbas

nolentibus monachis suis, in hanc convenientiam, qua

illis,

refutarunt ecclesiam Sancti Nazarii

illi

15

tandem venit

fnem.

eis faceret

Limi-

et terram filiorum

||

quomodo

Ancillarum Dei

vadit

per viam publicam ad pontem Sancti Sebastiani et descendit inde

ubicumque Ursus presbyter tenebat

in flumine, et

planitiebus.

nanque finitum

sic

Item, Mainerius

20 monasterio

modiorum
quartana

filius

item, Berardus

tria ^^\

pr anima Rainerii

nasterio

modia

.ini.

Attonis dedit in hoc

et

mo-

que pergit ad

via

res San-

lohannis, et ad fontem Ansarici, et ad torrentem, et ad terram

cti

filiorum Hilderici, et

Crucem

pergit ad

Johannes Crassus
lellas

de Osano,

30 Sancti Maronis
6. nolentibus]

(i)

R.

1285.

data,

ma

parola

svolte tra

l'impero

Il

et per

costara Montis Ponzuli, et

et

pedem montis Lest^

et venit

ad Sanctum Fortunatum

venit ad

Monumentum

ad

quem

per collem

et

flumen Mellinum

tenuit, et venit in

et

et in Sca-

per

et

vadum

montem

de Pararla.

Cos nel testo.

al

documento non ha

tutte

le

in

esso

trattative di

1014 e
d'Enrico

il

limitem

ad

doc. 601, e ripetuto

F.

doc.

fa

hoc

res suas ducatus Spoletani,

sui

filii

in

de Barisiano ad colles

villa

filius

comitatus Reatini, quarum fines sunt

25

commutationem

dedit per

recepit ibidem post limitem

et

et

est^').

de Furcone in

res suas
.viii.,

Ote

montibus

in

debbono
il

cui

si

essersi

1024, anni del-

II,

pi

preci-

samente
cui

intorno

l'abbate

peratore a
a ci

I,

all'

anno 1022

Ugo and

Troia.

con

Vedasi riguardo

77, 292, e in questo

volume

a p. 46.
(2)

An. 1004;

iR.

in

l'im-

F. doc. 701.

e.

22^ B

CHRONICON FARFENSE.

5^

harum omnium rerum medietatem, quas ipse tenuerat


antequara Transaricus germanus eius moreretur, dedit
mavit

in

hoc monasterio^').

commutaverunt

fratres eius

226 A

et

receperunt

modiorum
modii

.1.

villa

et

suas territorii

res

Terria

confir-

et

Roccionis

filius

hoc monasterio

in

Sabinensis ad collem Sancti Martini in


e.

Roccio

item,

die

tertia

modiorum

.xxiii.

donino Hugone abbate collem iuxta castellum Cuphi


||

item, Johannes

.xxii. ^^\

Luponis dedit

filius

ubi dicitur Acutus et Furcilla

res suas

item, Petrus et Gli-

(3).

letruda et Benedictus qui Piro vocatur dederunt in hoc monasterio


et in

Sancto Adriano

antique Tyburtine de fundo Marini

civitatis

portionem suam ^4).

io

date sunt etiam in suprascripto Sancto Adriano

portiones Leonis qui vocatur Bioccus et Constantie iugalis eius


ipso monasterio

non longe ab
Vicus

domus

Patricii

terranea

piano vinea ordinum

cum

.1.,

nione ubi dicitur Turris


dedit in

modiorum

Plage modiorum
filio

suo

et

.11.

W.

.11.

eam
et

res

de Pater-

filius

Gregorii

ecclesia Sancti lohannis

item, Hildebaldus

filius Itt^

et in

cum Attone

Adelberga uxore eius dedit res suas de suprascripto

modiorum

item, Adelbertus

modiorum

.111.

et

.viii.

item, in Satriano

filius Silvestri

commutavit

suas de fundo Collis Balani iuxta

Laiam

in

<^\

dimidium.

modiorum

226 B

diorum
22.

(i)

et alias res

.vii.

ibidem

||

modiorum

et in

.xvii.

hoc monasterio
item,

.111.

C9).

res

mo-

et alias res

Nel Regesto Bosco

An. 1023

/?.

F. oc. 702.

(2) An. 1002


R. F.
(3) An. 1022; R. F.
K- F(4) An. 1003
(5) An. 1006; R. F.
;

doc. 703.
doc. 704.
doc. 705.
doc. 706.

An. 1007; R. F. doc. 707.


R. F. doc. 708.
(7) An. 1012
(8) An. 1034; R. F. doc. 711.
(9) An. 1038? 1039? ^-F- ^oc. 712.
(io) An. 1024; R. F. doc. 713.
(6)

25

Leo de Roc-

cio dedit res suas de pertinentia Catini in Miliano et Biliano


c.

20

comitatu Asisinato ubi dicitur Val-

ad Basco modiorum quatuor.

comitatu ubi dicitur Silvule


Satriano

in

15

Sabini, re-

filius

hoc monasterio

hoc monasterio portionem suam de

Ferrata

monachi que vo-

presbyteri et

item, Johannes presbyter

(7).

terra et vinea iuxta

lefreda

de fundo

et portio

refutavit in

fundo Lip-

et in

curticella.

nonaginta.

que ;VOcatur

in regione

item, Benedictus presbyter

catur de Erma(^).

cum

cum

ecclesia sicut fuit lohannis

cepto pretio libre

et

(5).

30

CHRONICON FARFENSE.
ibidem modiorum quatuor(').
in

item, Bencdictus prpsbyter

devota femina dederunt


et

Paichi Folgia

Sicci

modium

modiorum
et

.i.

Gallita terre petias .in.

Maroza uxor

Longulc,

eius dederunt in

domnus

item,

Duranti

Or-

domno

et

et Sancti Benedicti co-

cum

mitatus Narniensis ubi dicitur Taizanus in ipso monticello

omnibus
15

pertinentiis,

quarum

fines sunt: a fossatu pergentes in

viam euntem ad Montem Maiorem,

et inde

aquilonis latere et tenentes heredes Maifredi

viam publicam sub monte

20 fundo Stilgiano.

numento

et

ad Fontanam.

Gualdiciolo modia .vini.

et in

diorum

.III.

Galbano.

Tundo Quarta
et in

Plenasella

medietatem

modia

fundo
et in

.11. |

ecclesie Sancti Gre-

Sanctam Crucem.

monte Taizano modia

de ipso monte.

et in

et

et
et

in

Mo-

de

.11.

fundo Latrongiano.

et in

et in

pertinentiis.

fundo Valle Cupa solidorum quatuor.

et in

et res

Campo

fundo

.v.

eius

et

ecclesiam

fundo Terentiano modia

ubi dicitur ad

30

et in

fundo Ticciano modia

cum

et in

vadit in

fundo Carboniano petias qua-

et in

25 fundo Facciano modia .xl.

et

vinea circuitus eius.

terra et

ecclesiam Sancti Benedicti

gorio

quomodo

ibidem.

res

alias

et

petias quatuor.

et in

tuor.

cum

ab

fossatellum

in

suprascripti monasteri! et pergit in fos-

satum prime coherentic.


Sancti Benedicti

et

Petrus et Adrianus

hoc monasterio

in

monasterium Sancti Angeli

abbati

filius

hoc monasterio res suas de

nepos eius simul abbates dederunt

Hugoni

fundo

et in

.i.

fundo Collis Baiani ad

et in

item, Crescentius

(3).

ubi dicitur Barbianus (^\

telle, et

res suas de Colie Sicco

ibidem modii

res

alias

Dominica

fundo suprascripto CoUis

et in

.v.

ras suas in

filius Petri et

hoc monasterio

in

Albanetta, et ubi dicitur

io

lohannis dedit

filius

hoc monasterio de massa Toccie ad Antiscanum

integram W.

item, Petrus

57

in

et

ibidem petias

aliam petiam

et

et

.x.

mo-

fundo Castanea modia

de fundo Orilgiano.

de fundo Plagiano.

tres

.vi.

de fundo

de fundo Columelle.

et

ecclesiam Beati Martini in civitate Narniensi regione Sancti Severini,

et

in

fundo Agelli ad Lumbricitum modia

fundo Pastina solidorum


(i)
(2)

.vi.

et

An. 103 3-1044; R. F.doc. 715.


An. 1036; R. F. doc. 716.
Chron. Farf.

II.

medietatem

et

.v.

ecclesie Sancte

Marie

Au. 1036; R. F. doc. 717.


(4) An. 1037; R. F.doc. 718.
(3)

4*

de

e.

227 A

CHRONICON FARFENSE.

58

de fundo Ortiscano.
cura terrls

licitatis

Flaminea modia
et terras

tini,

et terras

modiorum
et in

.iii.

ibidem,

fundo Aqua Puzola.

ecclesiam Sancti Sabini in integrum.

Amerino ubi

Sancti Viti quc eis pertinebant.

fundo Stiphoni duo aquimola.


Criptas.
in
227 n

integrum

dicti et

Rome

et in

filii

^^\

de fundo 5

de fundo Colle.

et

integrum.

in

et

et

de

de fundo Bobio quod nominatur San-

et

siam Sancti Stephani

de fundo Tabula,

et

Capitone.

in comitatu

Valentini.

fundo Fracta suptus via

fundo Flaganello ecclesiam Sancti Mar-

et

de fundo

et

et in

.x.

de fundo Fraxineta.

Verulc.

cti

fundo Fabriciano ccclesiam Sancte Fe-

et in

dicitur

et in

colle

Gallorum

eccle-

Macie de curte

de fundo Corbiano.

et

et

de

io

fundo Corentiano ad

et aliud in

regione nona ecclesiam Sancti Benedicti

item,

Dodo

Probonis

filius

Amiconis commutaverunt

in

et

Aio

Bene-

filius

hoc monasterio de Col-

II

Icctario

ad Zesea Pratellc

runt ibidem modia

modiorum

et semodialis, et recepe-

item, Franco et

^^\

.11.

.11.

Bonus

filii

Saxe

15

cum

uxoribussuisdederunt in hoc monasterio ressuas de Rescaniano<^5).

Emmonis dedit in hoc monasterio res suas


territorii Furconini ad Cornelia modiorum .xl., et recepit in commutationem de Ceserano terram incultam modiorum triginta^^^ 20
item, Gualkerius

item, Johannes

filius

Gaidonis refutavit

filius

tiones de castellis et podiis et

commutavit

nini petias

.11.

in

item,

Aldo

filius

.111.,

et recepit

.v.,

et recepit

res suas

Sabinensis

territorii

Furco-

vadum de Paganica, 25
ad PetramLatam modia .x. W.
.viii.

Andree commutavit

Aquilentrum modia

territorii

item, Gualkerius supra-

<^5).

hoc monasterio

primam modiorum

secundam modiorum

hoc monasterio por-

omnibus rebus

quas pater eius per scriptum tenuit


dictus

in

ad

in suprascripto territorio ad

in colle

mo-

Sancti Moronis

monasterio territorii Amiternini res de Tisingano ad Sanctum Nereum


medietatem terre, idest modia .x. cum medietate eiusdem ecdia

.1111. (").

clesie

(i)
(2)
(3)
(4)

W.
An.
An.
An.
An.

item. Atto qui vocatur Martius dedit in hoc

item, Atto fiUus Senioricti dedit in suprascripto

1036; R. F. doc. 719.


R. F. doc. 720.
1057
1022; R. F. doc. 722.
;

1023

R. F. doc. 723.

terri-

An. 1037; R. F. doc. 724.


(6) An. 998; R, F. doc. 725.
R. F. doc. 726.
(7) An. 998
R, F. doc. 727.
(8) An 998
(5)

CHRONICONFARFENSE.
Maclas modia .mi.

torio ad
et

ad Sanctum Heliam modia

item,

Dodo

index

Manfredus

et

monasterio res de Collectario


5

rum

.xx.,

modiorum

et

.x.

Domnus
cessit res

filii

Azonis commutaverunt in hoc

modiorum

Hugo

pr

.xxx.

solidis

a pede ripa, bine rigus, inde tenet

Casa Pauli,

et

et

concessit

Viaro

pr

Ortisano.

lidis

solidis

.xx.

concessit in Puliano

.e.

Iviano

in

et

summum

in

montis,

suis consortibus.

et

Agutiano, in quo est ecclesia

in

nonam partem

solidis sexaginta concessit

in Baniolo.

concessit

quasdam

Viti

pr so-

res et ecclesiam Sancti Be-

eodem

nedicti.

item, pr solidis .xxx. concessit in

solidis .e.

concessit infra antiquam civitatem Turris et de foris,

clausam, et

aliam

et

alias

res.

Antiquas, et in Centu, et alias

25 bus

.vili,

in

Campadoni.

et in

de castello Cuphi
lidis

30 concessit

res.

alias res

item,

ad Criptas

et

pr

alias.

Muricentum.

Coxiano.

et in

Helene.
et

pr librabus duabus concessit

de eius ecclesia partem quartam.

Campo

libra-

Oreclanio.

ad Cerquitum.

pr so-

pr librabus duabus

in Serrano, ubi est ecclesia Sancti Valentini,

Pantano suptus Serranum,

ecclesia, et in
cessit in

et

concessit in

.X.

item,

pr

loco.

concessit in Barbano, ubi est ecclesia Sancte

et in Liciniano ubi dicitur

cum

ipsa

pr solidis .xxx. con-

lobiano decimam sextam partem et modia

pr so-

.11.
||

lidis

.e.

concessit in Salisano et Grassiano:

Grassianus, ab alio fossatus venientes in

(i)

An. 1050

R. F, doc. 728.

228 a

pr

lobiano.

Urbana suptus ecclesiam Sancti

et in

e.

Sabinensis iuxta

in

a capite

Azo cum

medietatem de duobus aquimolis pr

20

territorii

de bis omnibus medietatem et

alterius medietatis.

in

aliam ibidem prope

abbas prctio solidorum sexaginta con-

solidis quatuorcentis concessit in

Sancti Sabini.

mo-

tertiam

.xiiii.,

pr solidis .xxx. concessit

item,

in Calviniano,

.x.,

Pantano modio-

receperunt in ipso vocabulo per diversa loca

huius monasterii in Bariliano

Monte Aureo.

15

in

<^^).

itaque

Paccianum.

(').

recepit in

primam petiam

aliam ad Pratella

modia sexaginta

IO

commutationem

.i.

.in.

secundam ibidem prope modiorum

.XVI.,

diorum

campo Lavareta modium

in

et

59

(2)

ab uno latere rigus

viam publicam,

An. 1016

a tertio

R. F. doc. 729.

j..

228 b

CHRONICONFARFENSE.

^0

mentis Cese venientes

latere t^us et fossatus

rigum

riam, a quarto latere venientes in

montis Salisani usque

Longi venientes

quam

monte ad quartam reddendum


et

opera atque

solidis

.XX.

concessit in

pr solidis
a capite

xenia

concessit in Bocciniano

quam

tenent

Salvatoris,
in

terre de curte
e.

229 A

tione

et

ecclesia Sancti

pr

solidis

quoque huius

et

terra

Campo

omnem

15

in

Sancti Benedicti
ipsa

quenobis

et petia

medietatem,

dande.

libelli libre tres

la-

concessit

.lx.

dimidiam de medietate

Gethulii

Andrec:

Ingebaldi Franci et petre

ab alio

io

Monte Aureo.

aquimolo, insuper de castello ipso

Sancti

.lx.

lohannis Baronis, ab uno

filli

integrum.

unciam unam principalem

pr

pr solidis

.vi.

cum

pr librabus .xl concessit in

pertinet, excepto

sub ipso

montis Sancti Cosme, a pede limite

Domini

Turano,

modia

lobiano

pr solidis .lx. concessit in

medietatem

pr so-

.xv.

homines huius monasterii.

Turano,

huius monasterii

fixe,

alii

do- 5

mundo medietatem

vino

de

et

in

summum

cum

et alias res

concessit

.L.

tere terra

sicut

modiorum

ipsius

Postmontem,

concessit sub castello

.XX.

lidis

Campi

ex omnibus medietatem, excepta

medietatem rerum

suis et

finis

hoc monasterio reservavit

in

pedem

Portelle, et inde in

pedem, cum assimilatione

rigum Masse,

in

ecclesia Sancti Petri


taliciis

in

Petram Casa-

in

una

in renova-

20

pr solidis triginta
||

concessit ubi dicitur Molle iuxta

lam atque rigum Siccum.

Massacium

pr solidis

Bassiano vel Casa Librici unciam

cessit in

Scintilla

concessit
ctc Marie,

in

que pertinent

Cassiano

casalis

vel Bobaria

pr solidis .VL con- 25


pr solidis .xxxv.

medietatem, excepta ecclesia San-

mundi medietatem

et

pr soHdis .xx. concessit in

ad quartam reddendum

vineam pastinassent, post annos

dietatem.

.1.

in Bassiano,

xenia et operas sicut homines nostri,

si

pr solidis .xx. con-

ad quartam reddendum et vini

Aqua Calida

et Insu-

concessit in Anzano.

.l.

pr solidis .xxx. concessit in Sorbiliano.


cessit in

Rianam

et

.vi.

et

operas

redderent vini

pr librabus quinquaginta concessit in

.il, et

monte Cisterne
et
et

descendit in fossatum Cancelli, et inde venientes ad cerrum Crucis,


et

ascendentes in cesam

Coppari, a capite

30

mundi me-

quod vocatur Faldus: ab uno latere fossatus inter Mianam


Carbonianum quomodo assumptus est in furcam ipsius Faldi

rigagines

quomodo

S5

CHRONICON FARFENSE.
cacumen mentis

assumitur in
tertio latere

eiusdem

vallis

descendit in

et

cum

operas sicut nostri homines.


citur

salem

Sancta Maria

Lacu.

solidis

medietatem

similiter.

pr

solidis

pr

.x.

concessit

solidis

modia

concessit in Coroliano

terram cuoi

silva

cessint in Petroriolo

15

de

et

olivis et

integrum, et

in

modium

ecclesie Sancti Sebastiani,

dendum

medietatem

et

et

vini

pr

.x.

et

.1.

Fedine,

solidis

dimidium,

et

triginta

et

229

in

con-

medietatem

quartam red-

duas petias terre ad

mundi

et

e.

ibidem modiorum .xxx.

.ex., et alia

modiorum

ca-

pr solidis .xx.

Paterno.

in

et

de Co-

et

.in.,

concessit in

.l.

xenia

concessit ubi di-

.e.

Cerquitus, et de medietate Noclc partes

!|

IO rollano

et

pr

Pisi le

in

viam,

et in

orto iuxta eam, ad quartam

mundi medietatem

et vini

minorem

pr solidis .xx. concessit in Cassiano,

Murella.

excepta ecclesia Sanctp Marie

reddendum

rigura Cavalli, a

venientes in Canalem, et assu-

rivi

mitur in aliam vallem, inde in Cisternam


a quarto latere

6i

pr

xenia.

solidis .l.

concessit in curte secus vallem Bulimarzi et Rianam, et alias res


in Criptula,

Curano,

et in

iuxta atrium Sancte

20

pr

cline.

reddendum
cessit

iuxta curtem

pr solidis

.XII.

terre in casale

25

pr solidis

Balbine.

solidis .xx.

Postmontem

Saturano, qui

et in

concessit

in

.vi.

concessit in

concessit in F-

Area Vetula ad

medietatem de rebus

et

.e.

con-

et ecclesiis.

Quinza casalem Remedii,

lohannis Longi,

quintam

pr solidis

Sancti Gethulii.

in Ciciniano

Fonte Putida,

et

petiam

et

ecclesiam Sancti Philippi.

pr

solidis .XX.

concessit in Privati ecclesiam Sancti Cipriani, et alias

res ibidem,

et in

Miana,

et in

Campo Longo.

concessit casalem Roccionis de Angelo, et ad


et

ad

Aquam

Calidam.

pr

ad Sanctum Laurentium.

solidis

.xxx.

pr solidis .xv.

Ventum

concessit

et in casale

denarii

maioris

.1.

et

ubi

dicitur

pr solidis .xx. concessit in Teste iuxta

30 castellum Postmontem cum ecclesia Sancti Andrej, et

eam,

alias res,

Caniano modium

.1.

alias res

suptus

ad reddendum pensionem

medietatem oblationis omnis Natalis Domini, Pasche

et sancti

pr solidis .xx. concessit in Centu

Andrej.
||

casalem Ursi ad quartam reddendum


35

et

xenia et operas.

solidis .L.

concessit

pr solidis

.e.

et vini

mundi medietatem

concessit in Piniano.

Postmontem casalem Scaplianum.

pr

pr so-

e.

230 a

CHRONICON FARFENSE.

62

lidis

concessit

.L.

quod vocatur

colle

in

ctum Martinum modiorum

medietatem.

montem

in Ciciniano

lidis .XVI.

concessit iuxta casalem Sancti Gordiani,

et ecclesia

concessit in Albuciano, exceptis

tam reddendum

pr solidis

pr

concessit in Ficlini, et alias atque alias res pr

pr solidis

cessit ibidem.

pr

ciano.

solidis

ecclesie Sancte

de Bacciano,

Lucie

monasterio

Pascha

cum mortuorum

Scaplianum absque

Domini

et

et

nuculis

Pascha malori

et

pr

pr solidis

.11.

oblationibus

.x.

ij

Natale

in

unam

et

datis,

clausuram,

parte

et tertia

concessit in Paterno.

Turano

ad Fontanam Putidam,

et

oblationum

medietate

solidis .XL.

fundo

de

.XV.

dendum

concessit in iMusileo
et vini

mortuorum

Turano modia quatuor.

et alias

et

atque

alias res

ibidem,

pr

de olivis et xenia

so-

alias res,

et operas.

ubi est ecclesia

pr solidis .xx. concessit in Molatiano.

solidis .XX. concessit res in Grassiano.

ciliano, et in

pr

pr solidis .xx. concessit in 25

pr solidis .XX. concessit in Petriolo, et

Urbana.

datis.

medietatem rerum ad quartam red-

mundi medietatem

Sancti Sebastiani.

Natale

in

ad quartam reddendum et medietatem musti mundi.

in

Ga-

pr solidis .xxx. concessit in Pe- 20

pretio librarum trium concessit in

lidis

in

et

io

duas partes rerum et medietatem ecclesie Sancti Sebastiani,

exceptis olivis
250 B

concessit in Bac-

pr solidis .xx. concessit in

Muciano medietatem rerum.

e.

de

reservavit

excepto oliveto domnico.

triolo

.x.

cuius medietatis partem ter-

dietatem ecclesie Sancti Sebastiani,

tiam in hoc

pr

pr solidis .xxx. concessit in Petriolo me-

concessit ibidem.

et

con-

res in Galoniano.

et

modia

concessit in Bacciano

.XX.

Domini

solidis .xx.

pr solidis .xx. concessit medietatem

in Salisano.

loniano, et

solidis

.xx.

pr solidis .LX. concessit in Bacciano,

parte tenia.

.xir.

solidis

et Cervariola.

casalem

concessit

.l.

illic

pr solidis

concessit ubi supra.

.XX.

solidis

concessit

.x.

pr so-

molinis, in integrum, ad quar-

mundi medietatem.

vini

et

ad San-

Terria

pr solidis x. concessit Post-

.xxiii.

de rebus

Villa

30

pr

pr solidis .xl. concessit

pr solidis .CLX. concessit in Tribiliano, et in Mar-

Monte Aureo medietatem rerum.

concessit in Baniolo ad

quartam reddendum

dietatem et de olivis

xenia et operas.

et

pr solidis .xxx.
et

vini

mundi me- 35

pr solidis .xx. con-

CHRONICON FARFENSE.

concessit

Serrano, et

in

pr

solidis

.xx.

concessit

concessit in Curano.

pr so-

pr solidis .xx. concessit in

xenia

mundi medietatem

et vini

et

xenia et operas.

operas ut supra.

et

pr solidis

pr solidis .xl. concessit

suptus

reddendum

Caniano ad quartam

vinum

Campo

pr solidis .xx. concessit in

niano, et Salisano.

et

item, concessit in Lu-

xenia et olivas ut supra.

IO et operas et

pr so-

vinum

concessit in

.xii.

red-

et

concessit in Baniolo ad quartam

.XX.

Ripas.

cti

quatuor

argenti librabus

pr solidis .xx. concessit in Quinza ad quartam

dendum
et

.xx.

concessit in Scapliano.

.XX.

Casule.

lidis

pr

Cerquito.

pr solidis

suptus Ripas.
lidis

modia duo.

Salisano

in

cessit

6}

San-

Benedicti, et alias atque alias res ibidem ad quartam et cetera

pr solidis .xv. concessit in Caniano ad quartam

ut supra.

et

Il

pr solidis

cetera ut supra.
15

.xii.

vocatur Quinza ad quartam

cum

aquimolo

dotaliciis et

et terra

quam

concessit in

.XV.

20 tam reddendum
pr solidis
et

.XII.

de nucibus.

et

vini

et in

Campo

mundi medietatem

concessit in

pr solidis

xenia et operas.

et

et cetera ut

concessit in Centu.

Rianam casalem unum ad quartam

pr

Abbatini ad quar-

Quinza ad quartam
.l.

ipsa ec-

Romanam.

et

supra

pr solidis .xx.

item, concessit in colle iuxta

concessit in Hircule.
et secus

Quinza

.L.

tenent presbyteri.

pr solidis .XXX. concessit ad Frassum iuxta viam


solidis

quod

pr solidis

cetera ut supra.

Angonis ad Sanctum Vitum, absque

concessit casalem
clesia

et

concessit in Casalamantis

Pomarolum

cetera ut supra.

25 item, concessit in Pompeiano seu Bucca Gelata iuxta Quinzam,


et alias res

ibidem in

Campo Tophani

ad quartam reddendum.

pr solidis .XX. concessit in Paterno ad quartam et cetera.


solidis .XXX. concessit in Terejitiano
et

ecclesie Sancte Cecilie.

30 scripto Terentiano
tertie

et in

montem,
et

pr solidis

.xl.

tertie partis

Peneta modia

.xx.
.111.

concessit

in

.11.,

pr solidis .xx. concessit Post-

modium

exceptis olivis, ad quartam et cetera.

S5 concessit in Privati casalem Sabini Gualde.

casalem Liuneperti.

partes

Prepi medietatem

ubi est ecclesia Sancti Gordiani, iuxta olivas

ibidem m^odia

rerum

concessit in supra-

rebus et supradicta ecclesia duas

pr solidis

partis.

rerum,

de

duas partes

pr

et in

.1.,

item,

Carboniano

pr solidis .xx. concessit in Prepi medie-

e.

251 a

CHRONICONFARFENSE

^4

modia

tatem, et in Peneta
c.

ijiB

pr solidis .XL. concessit in Te-

.111.

rentiano de rebus et ecclesia Sancte Cecilie

pr

partis.

tertic

solidis

.xii.

concessit

roccam

Salisani,

in Salisano

secundo

latere fossata coniuncta,

qui decurrit iuxta

fossatus.

et in

iuxta ipsam

rocce et ecclesie Sancti Angeli.

ab uno latere cacumen

Portelle, a

terra

latere

temporaliter

aquam

in

Pharpham,

Cipriani

venientes

in

Pharpham,

et

fluentes

quomodo

excepta ecclesia

Sancti

SaUsano modia

.xxxviii. et

solidis

.xxx. concessit in Bucciniano.

cessit

in

Pantanula,

et

dote sua

in

monte Ote.

concessit in Bacciano, et in

rigum
tertio

inde

ascendit iuxta Maranellam

cum

Marcelli

io

quarto latere rigagines

cacumen montis, quartam partem

in suprascriptum

concessit in

venit in Bacca-

latere via a Portella in

rigum iuxta Carbonianum,

ascendit in

item,

quomodo

et Privati:

venientes

et

Sancti

secundo

roccam medietatem

inde

Carbonianum,

iuxta

montis Veli,

a quarto latere

Carboniano

et in

a tertio latere rigus

montem Pompeie,

Campo Longo

rigum

pr solidis quatuorcentis

ab uno latere petre fixe et pes montis

et fossatus

riciam et in

Postmontem casalem

concessit

Roccari ad quartam et cetera ut supra.

ibidem duas partes

||

in integrum,

Carboniano.

pr

sohdis

ibidem modia

.11.

librarum

.v.

pretio

15

.e.

pr

con- 20

Sangriniano, et casalem qui nominatur

Casarina, et res in Meiana, et super Albucianum vallem

molendinos cum aquimolis, excepto uno,

et in

super

monte Ote

ter-

tiam partem: a capite rigus Scalatus qui pergit in rigum Sancti Anc.

232A

geli,

pede rigagines venientes a Cisterna

||

in

rigum

Cancelli,

25

ab alio latere via Cisterne venientes in rigum Sancti Angeli, ab


alio latere lacus

in

Furcellam

tere

rigagines

venientes in Calvisiam Maialini et exinde suptus

rigum Scalatum.

et in

inter

roccam

rigum Sancti Angeli,


latere

Furcella de

et

et in

castellum

secundo

latere

Cava venientes

latere riga coniuncta venientes in

in

Tancia: ab uno

la-

venientes

in

Fatucli

rigus

aquam

Scalatus, a tertio

30

Nucelle, a quarto

rigum Sancti Angeli,

et res

ad Cisternam: ab uno latere Cisterna et via que venit in rigum


Sancti Angeli, ab alio latere res Guanizonis, a tertio latere rigus
Cancelli, tertiam
lidis .XII.

partem de

omnibus

concessit in Bacciano res ad

pr

so-

quintam reddendum.

et

et

castellum.

^^

CHRONICONFARFENSE.
ibidem modia

unum.

xeniuni

aliam petiam

et

.il,

pr

stelli,

solidis

.X.

Canali modia

in

et in Leganillo, et in

concessit in Mazano.

concessit in

.XX.

clausuram domnicam,

et

ibi

solidis

.xx.

prope

me-

modia

modia

(|

Felicem,

pr librabus

20 ab uno

Massensis,

Pharpham.

in

Sancte Agathes,

Remundati,

secundo

Collis

zano,

et

Fontis Ansarici, et Aree Baie,

25 scam,

et

molinum maiorem,

terram Frigie,

et

Ansarici

.1.

et

ad

Cantarum

et in

Tezano

et intra

cessit iUic

concessit

modia

petiam
et

.1.

et

oHvas

.vi.

concessit in ipso loco


II.

terram de

Ta-

duas petias ad

Britti-

ad

et

.1.

et

in valle ad

Fontem

Sanctum

lo-

in suprascripto Monticello.

modia

.vini,

pr so-

pr solidis .xxx. con-

.xiii.

pr solidis .xxx. concessit ubi supra modia

eodem

dis .LX. concessit in suprascripto loco

Cbron. Farf.

Rea-

Carnarilis, et de

vinee

unam

ibidem modia

pr solidis .XXX. concessit in

35

tertio

civitatem duas petias vi-

pretio solidorum .xl. concessit in Coroliano


.Lx.

Basche, et tres petias ad viam Scainam a rigo

30 hannem usque ad limitem.

lidis

Sta-

medietatem de Lacu Malori,

et

Zoculi, et terram a Padule.


et

pretio

et in territorio

Monumenti

et

et

Pharpha,

Sancti lohannis, et

et

.e.

Pompeie montem Cellonis

Clio,

nearum.

pr solidis

.11.

casamentum lohannis

concessit in

Rocca venientes

curtem

tino

.l.

terra

latere

rigus sub

unum.

Quinza ad curtem iuxta vallem Bulimarzum.

librarum trium concessit in Quinza


bilis.

suptus

et

15 concessit in Albiniano ad quartam reddendum et xenium

concessit in

pr

pr solidis .xv.

.vini,

pr solidis .XX. concessit in Bucciniano modia

.111.

medium.

,v. et

Quinza ad Sanctum

et in Cavallaria

Vulpiniano

Bucciniano

pr solidis .XX. concessit in Baniolo modia


solidis

pr

.111.,

pr solidis .XX. concessit in

.1.

pr

.11.

tertiam partem eiusdem ca-

foris, et

aquam de Nespulo modia

IO concessit ad

dium

Nazano,

modia quatuor

in castello

pr

et cetera.

casalem Luponis de Sancta Re-

pr solidis .XXX. concessit

solidis .XXX. concessit in

et

Pantanula modia

quartam reddendum

solidis .XXX. concessit in Petriolo

parata,

.i.

concessit in Prcteriolo, et alias atque

.xviii.

alteras sive alias res ibidem, ad

ad quartam et opera

pr solidis .xx. concessit in

pr solidis

quatuor.

ibi

6$

modia

.111.,

loco

modia

modia

.viii.

.vii.

pr

.v.

soli-

pr soHdis .xxx.

et foris ipsa clausura

modia
S

.11.,

e.

232 B

CHRONICON FARFENSE

(^?

modium

et in Silva
e

brarum trium

ad Cerritum sextaria

et

.r.,

concessit in supradicto loco

modia

concessit in prcdicto loco


in

modia

prelibato loco

modia

dicto loco

li-

pr

.x.

Coroliano modia .xx.

pr so-

modia

.mi.

.in.

pr solidis .xxx.

modia

concessit in prefato loco

dis .XX.

modia

concessit itidem, et in Carpineta

solidis .XL. concessit in suprascripto


lidis .xxiiii.

pretio

.vi.

pr

soli5

pr solidis .xxx. concessit

.x.

pr solidis .xl. concessit in iam-

.v.

pr solidis .xv. concessit in Buccinianome-

.111.

dietatem rerum, et ecclesie Sanctorum Philipp! et lacobi sextam

portionem.

pr solidis viginti uno concessit in Loriniano.

solidis .XXVI.

concessit

Campo

in

filiorum Angeli duas partes ad

partem tertiam

et

medietatem rerum,
pr solidis
dree

pr solidis .xx. concessit in

pr solidis

concessit in Turri

.xii.

concessit

Postmontem cum

Nycolai

quartam

Sancti

et

solidis

.XII.

.XXX. concessit in

partem

Coroliano quartam partem,

modia

et

.viii.

et

operas

modia

et

pr

.111.

pr

xenia.

solidis

et

partem

reddendum
lidis

.XII.

mundi

quintam,

et vini

concessit

mundi
in

et

in

una

Sancti

pr solidis

ad Teste alias

aliis

et

de

et

Stephani

.xii.

res

alia-

25

in

parte

concessit in

ad

Mosoleo ad quartam reddendum

Casule ad quartam ut supra,

tertiam

concessit

tertiam et operas et xenia.

tertiam et de olivis et operas et xenia.

tatem, de

plurimis rebus 20

Bassiano,

libra

ecclesie

concessit ibidem ad quartam ut supra.


in

cum

concessit in Terentiano

pr

quarta, et aliam petiam ibidem.

Cerquito

pr solidis

.11.

mundi partem

vini

concessit

.1.

cum

Feclinule, et aliam petiam

255 B

pr

concessit in Cavallaria, et

solidis .xl.

rum rerum ibidem modium

e.

integrum.

in

15

pr solidis .xv. concessit in

.111.

.xx.

.1.

An-

atque alias

solidis .xl.

Cranica ad quartam reddendum

modium

pr solidis .lx. concessit in

et alias

aliarum rerum ibidem modia

Casule

ecclesia Sancti

Monte Aureo modia

quatuorcentis concessit Petriolum.

ibidem.

mundi

et vini

pr solidis .xxx. concessit in

.1.

io

ad collem

Benedicti

quintam reddendum

operas et xenia.

modium

Sextiliano

Sancti

pr

quartam
pr so- 30
et vini

pr solidis

.x.

pr solidis .xx. concessit


olivis

pastinandis

medie-

vero partes duas, et nec angarias, nec xenia, nec ^^

glandaticum, nec vascaticum.

pretio librarum .v. concessit in

CHRONICONFARFENSE.
Quinza casamenti Leonis Gondonis
cii

casalem Guesi

modium

Leganillo

Tuliano,

salis

in

alibi

modia

et

pr solidis

.xii.

.XII.

ad quartam
Veneri,
et

et

et

concessit

modia

et alibi

.v.,

.l.

.111.,

et

.vi.

Agutiano cum cc-

et in

concessit ad Testes suptus castellum

Postmontem

pr solidis .xl.

concessit in

ad Criptellam iuxta rivum Vallis Transarici ad quartam

pr solidis

quo

in

est

rocca ipsa

concessit

.e.

cum

Viaro, et

in

in

pertinentiis, et in Grassiano,

Muscini tertiam de his quc tenuit per scriptum Petrus Rai-

et in

25

Campadoni

pr solidis

ut supra.

cetera ut supra.

et

Tegora

nerius, et in

in

ad

in Capriolo

.l.

pr solidis .xx. concessit ibidem modia

cetera ut supra.

20 Tancia,

aliis

Antimi, et in Agutiaiivillo, de omnibus partem sextam.

clesie Sancti

pr solidis

cum

concessit in Turri medietatem ca-

Cesa Alpari modia

.xiiii.

in

pr solidis .xxx. con-

pr solidis .xL. concessit ad Nucellam,


15

concessit

.xl.

pr solidis .xx. concessit in

Crescenti! ad quartam

Campadoni

pr solidis .xxx.

solidis

.x.

Angano.

et in

pr solidis

.jii.

pr

modia

Alpari

Butum aquimolum.
IO modia

casalem Domnari.
.iir.

concessit Post-

.e.

pr solidis .xx. concessit ibidem

Cesam

rebus, et ad

pr solidis

pr solidis .xx. concessit in Campadoni et

.1.

Fontana Forme.

cessit in

et

Urbana modia

concessit in
5

tertiam, excepta ecclesia San-

Philipp!, ad quartana ut supra.

montem

67

territori!

Reatini, et in

Turrita, excepta ecclesia Sancte Marie

Pascano,

et in

Campadoni,

pr librabus

.x.

cum

Massacio

et

domnus Johannes abbas

petias

30 sano de

valle

solidis .e.

ribus

et

.III.,

domnus Hugo abbas

aliam ibidem.

lohannis Caronis

concessit montis

.x.

modium

et

.1.

Pharfam, a capite

Monumenta Antiqua

et

Pompeie

ipsis

in

suprascriptum rigum.

in Coroliano, et suptus

fundum

Cici-

ecclesia,

concessit in

medietatem.

Pompeie medietatem:

curritur

rebus.

aliis

cum eadem

pr solidis

in

^^ sicut currit

atque

concessit in Feclinule terre

Aqua Garrula que vocatur Pharpha,


sicut ab

aliis

concessit

lianum, in quo est ecclesia Sancti Donati,

pr solidis .XX.

pr solidis .lx.

Carsule.

Spelturano, et in

concessit in

Campo Cavallaro,
cum modiolo .1., et

in

inter

pr

duobus

a tertio rigus

Sali-

late-

pergens

montem Masse

Pharpham, ab aha parte


pr librabus .xx. concessit

viam alium modicum casalem,

et

me-

234 a

CHRONICOXFARFENSE.

6S

dietatem ecclesie Sancte Marie in Pisile, et medietatem aquimoli


iuxta Currisem, et

de

quartam

partem decimam,

Tribuco

castello

tatem, et in Sorbiliano
c.

2J4B

cum

Paterno modia

modia

.v.,

lidis

alias

Marcelliano modia .xxv.,

et in

Sancti

ut supra.

niano modia

pr solidis

.111.

Nazano modia

Caniano ad quartam

pr

.11.

ut supra.

modia quatuor.

niano, .excepto podio.


ecclesie

ibidem.

Casalicto tertiam.

quartam ut supra

in
;.

2JSA

concessit

non

tertiam,

pr solidis

in

15

autem

concessit in

.xii.

pr solidis .xx. concessit suptus


pr solidis .xx. concessit

pr librabus .lx. concessit in Ali- 20

et alias

et

modium

atque alias

cum

Lafriniano
aliis

rebus

medietatem olivarum.

Bucciniano modia

.11.

excepto
II

Sancti Benedicti
casale lohannis

pr solidis .xx. con-

pr solidis .xxx. concessit suptus


et

aliarum

solidis .XX. concessit in Salisano

Campo

pr solidis .xx. concessit 25

.1.

pr solidis .xxx. concessit in Hircule ad

Ripas Piniani super Pharpham

pr

.xx.

pr solidis .xx. concessit in Valeriano, sive Can-

nituro, et in Bucciniano

cessit in

.iiir.

pr solidis .xx. concessit suptus Ripas casalis Amponis

medietatem.

in

modia

pr solidis .xx. concessit in

Sanate Lucie quintam,

Luponis

pr solidis .xx.

solidis

Ripas casalem Amponis medietatem.


in Sorbiliano

io

concessit in Pusti-

.viii.

mundi partem

et vini

glandaticum nec operas nec xenia.

Quinza ad quartam

.vi.

pr so-

casalem

concessit in Bucciniano

pr solidis .Lx. concessit in Turri modia


concessit in

Agutianillo

supra.

ut

Gethulii

pr solidis
.x.

pr

res.

pr solidis .xx. con-

tria.

ad quartam

.i.

.XXX. concessit in curte

Anse ad quartam

me-

pr solidis .xx. con- 5

||

Quinza

Serrano clnusuram

cessit in

Cerquito medie-

et in

et in

Rescaniano modia

et in

et

pr solidis .xx. concessit casalem

.11.

ad Sanctum Felicem medietatem,


solidis .LX. concessit in

Nocla,

ecclesia Sancti Antimi, excepta

dietate oliveti et canneti suptus ipsam.


cessit in

ad

ante illum, et

terre

modia

rerum
.11.

quarumdam rerum

item, concessit

30

partem,

tertiam

pr solidis

Sabinensis.

medietatem.

concessit

.e.

casalem Ursi Morici tertiam, excepto casale lohannis Sabinensis.


pr solidis .XV. concessit in Cavallaria, et in

Cerquito

partem.

Sancti

pr solidis .xl. concessit

quod vocatur Campus

Brittonorum

in

ad

curte

quintam

tertiam

Benedicti

reddendum.

^^

CHRONICONFARFENSE.
item, pr

rum

solidis

Pantanula modia

Domnari modiorum
5

concessit

.1.

tiano.

pr solidis .lx. concessit ad

modium
IO Mandrili,

colle

Antiquo.

librabus

.x.

ecclesia ipsa et Sancti Valentini

olivarum medietatem

et in

concessit res in Cosce.

pr

quartam portionem.

et

de

pr so-

pr solidis .xx. concessit in Fisi-

Turri.

quartam

niano, et in Terentiano ad

in

et

.11.

Sanctum Stephanum,

concessit in Laniano ad

.XL. concessit in

iuxta

pr solidis .xx. concessit in Ba-

pr solidis .xx. concessit in xMontorio modia

riliano.

lidis

Galoniano

in

Cranica, excepto horto secus aquimolos,

et in

'

in

et

Aquam Calidam

pr solidis .xx. concessit ad

et in

Moranula

Aquam Latronum,

pr solidis .xx. concessit

.1111.

in

pr solidis .xxx. concessit in Teren-

et sextaria .vi.

.1.

Bobariam,

pr solidis .xx. con-

pr solidis .xx. concessit

.vi.

modio-

res

alias

et

pr solidis .XL. concessit casalem

.11.

modium

Pantanula modia

15

ibidem

item, concessit in Criptule.

.XLVir.

cessit in

.lxxx.

69

Pascha xenium
pr librabus

mundi tertiam

vini

et

et

pr librabus .xx.

.1.

collem

concessit

.xviii.

Ursi Morici tertiam partem, excepto casale lohannis Sabinensis.

pr solidis tercentis

20 dia

pr

.e.

solidis

in

Casule,

et

ad tertiam vini mundi

operas et

et

pr

xenia.

Postmontem ad Sanctum Cordianum,

concessit

Lafriniano.

pr

solidis

.e.

in

Lafri-

Postmontem

pr solidis .xx. concessit iuxta castellum

niano.

in

concessit

.xl.

Carbonianum, mo-

Privatim, et

concessit

librabus

.viii.

in Casule, et

et

concessit in Centu.

pr so-

II

25

lidis

.LXXX. concessit

terram

et

silvani

in

maiorem.

montem

ad

lidis .XL.

concessit in Canali

omnium frugum,
tertiam,

operas.

et

de

pr solidis

et

modia

luliano,
.xx.

cetera ut
.vii.

et

alibi,

concessit

et

Post-

pr so-

supra.

pr solidis

.xii.

con-

de casale Domnici ad quartam reddendum

excepto panico

olivarum

casale

pr solidis

Ventum ad quartam

cessit in villa Sancti Viti

30

Turri

et

medietatem,
.xx.

pr librabus .xL. concessit

semunclo,
et

concessit in

et

musti mundi

quintam de

lanistero,

Montaniano modia

Petrolum, casalem Petti

et

.xiiii.

Pulcre, ca-

salem Gambalii, casalem Trasonis, casalem Petri Alboni, casalem

35 Sabini Prodonis, casalem Luponis de Sancta


Petri Altrude, casalem

Reparata, casalem

Miccirini, et ecclesiam Sancti Sebastiani,

e.

2553

CHRONICONFARFENSE.

70

casalem Ferrarii, casalcm Gabelle, casalem Crescenti!

Postmontem

.XX. concessi:

solidis

pr

concessit in Sorbiliano.

concessit in Casalamantis, et iuxta

Marinianum ad quartam

et

concessit in colle

pr solidis .xl. concessit in

modia

item

et

.11.,

Carboniano modia

modia .11.

Grassiani

modia

modia

.vii.,

pr solidis

concessit in

.l.

Nazano modia

et

pr

.11.

pr solidis .xx. concessit in Cesa

pr pretio librarum

.vili,

predictus

Hugo venera-

abbas concessit in Sorbiliano, excepto medietatem ipsius podii,

quartam partem

ecclesie Sancti Antimi.

insuper alias res in

Cerquito, in Serrano, in Coroliano, in Noccla, in castello

buco, de

Amici partes

pone Lantrude partes


tres,

Lupone Lantrude

lohannis de

casale

casale lohannis

tres,

de

.111.,

de casale Teuzonis

partes

casale in Coroliano

partes tres,

res in

terrp

colle Attonis

partes

ibidem

ibidem modiolum

concessit in

modia

.1.,

pr

partes

de ipsius vineis
de

tres,

silva.

alia

et

librarum

partes

tres,

de

et

concessit

modiola quatuor,

alibi

modia

pretio

.1111.,

de

Gui-

casale
.111.

et

25

et petia

Acutianillo

in

modia

et alibi

.11.,

pr solidis triginta

.11.

et

.111.,

.111.,

de medietate molini

.xxx.

de 20

Facciano

de

Sabini

casale

de casale Noccla partes

.111.,

monte de Ota modia

dimidium.

et

et

.111.,

de

de Lu-

de casale Franconis Sorractati partes

pr solidis

tres.

modiola .mi.,

cum

Tri-

tres,

Nictonis

Lantrude

Luponis Anse partes

donis Taberneccle partes

partes

15

Luponis Miciliani partes

casale

casale Marini partes

et

de casale

tres,

de casale Franconis de lohanne

partes tres, de casale

2j6b

io

j|

bilis

e.

pr solidis .ce. concessit

.1.

.cl.

Acutiano.

solidis .L. concessit in

fundo

et

Pantanula

pr solidis .xx. concessit in

Montorio.

Veteri

modium

in

Marcilian,

in

quatuor.
alibi

Lega-

in

.vi.

pr solidis

.xii.

.x.

pr solidis

Bascano.

in Privati et

256 A

concessit

item,

cetera ut supra.

et

concessit

.xx.

soiidis

pr solidis

pr solidis .xxx. concessit in Acutianillo.

nillo.

e.

Mazano.

in

pr

Picti.

ibidem modia

duarum

concessit

in

.vii. et

30

Quinza

pr solidis .xx. concessit in Coroliano modia .xvi.

.1111.

dimidium,

et

ad

Peritura

modiola duo.

pr

solidis

.xx.

||

concessit in Valle Ceneraria ad quartam


similiter ad

mundi pr

quartam reddendum concessit


solidis

.1111.

in

Quinza

ad Ventura

reddendum.
et tertiam

partem vini $S

similiter concessit

ad tertiam

CHRONICONFARFENSE.
vini

mundi

reddendum pr

ad quartam

et

modiola

triolo concessit

.xii.,

concessit modiola .un.


5

amplius pr solidis .xx.


pretio equi

solidorum

et

in

Quinza concessit

res

in Moricello, et

et

eum.

ex omnibus bis quartam portionem.

campum

ad

Gethulii

Coroliano,

et

mundi pr

lidis

.vili.

solidis

20 pretio librarum
tiam partem,
et

alias

ordei et spelte

modia

.x.

et

res pr solidis

quartam

.xv.

et

Casule

in

in Ortelle concessit
||

modia

.11.

modia

reddendum

.xx.

pr so-

pr solidis .xx.

.1111.

pr solidis

et

.x.

et

modiola .xxv.

ibidem de ecclesia Sancti Laurentii

pr

illic

solidis

.1.,

musti lacunas

partem concessit pr

pretio

concessit

medium

librarum

.1111.,

.1.,

Cuphe

de castello

.xx.

ter-

octavam

et

Miana

in

.lx.

ad reddendum pensionem grani

modium

et tertiam

concessit res

de ecclesia Sancti Benedicti quartam


res

.iir.

Staberano iuxta res Leonis Scortia-

in

concessit tertiam partem ad quartam

vini

terra

et

curte San-

in

magistri lohannis concessit

pretio solidorum .xx.

Tribuci,

de aquimolo in Currise

iuxta

in

Cerquito, et

Cutri, et de castello

in

et

ibidem concessit

25

et in

Nocla,

partem,

quasdam pr

item, ad pretium auri boni

et in

lupum

vel

ibidem, et octavam portionem de podio in Sorbiliano,

in Serrano,

15

.1111.

ubi ecclesiam apostolorum Philippi et

IO et de ecclesia Sancti Antimi quartam portionem,

cti

olivetum huius

et

concessit medietatem ecclesie Sanctc Marie in Pisile,

.1111.

et alias res

Pi-

in

ibidem infra casalem Petri Altrudp

lacobi in hoc monasterio reservavit.

librarum

.xx.

Bucciniano concessit modiola


in

.xl.,

solidis

excepto ecclesiam

monasteri!, pr solidis .xx.

71

aliam

et

quartam concessit pr pretio duarum librarum,

et

pr pretio librarum duarum.

Magise concessit

quasdam

res,

de ecclesia

30 ecclesia
res pr

unum

in Petriolo

excepto castello Cuphi, pr pretio librarum duarum.

Sancti

Sancti

Laurentii

in

solidis .lx.

in

35 sionem

.xii.

musti

de casale

tertiam

partem

Benedicti quartam

et

partem, et de

octavam,

et

alias

fundo Turano concessit casales duos,

ipsius castelli, et de eius rebus

in

Ortelle

Carincionis et alium Puliani.

librarum

et

aliam quartam

in Bucciniano

duodecimam partem, pr

Loriniano quartam

mundi lagenas

medietatem

.xx.

Lani:no octavam partem rerum

pr

pretio

pretio

partem ad pensolidorum .xxx.

et ^cclesiarum Sancti

Stephani

e.

257 a

CHRONICONFARFENSE.

72

Valentini, et de alia quarta parte quartam portionem,

et Sancti

in

monte Cisterne duodecime

e.

257 B

pr solidis .ce.
et

partis

Urbana suptus ecclesiam Sancti

in

xenia

in

||

medietatem,

partem

et

sextaria

et

pretio librarum .x.

et

medietatem pretio solidorum .xxx.

modium

troriolo

dimidium

et

niano ad Salam modia

pardi pr solidis

modia

in

pr

.V.

Bucciniano

in

duarum.

librarum

et

dimidium pr

et

pr

.x.

quartam

et

xenia

modia

pr solidis .Lx.

.11.

Miana

res

in

in

.xx.

ad

villa

res pr pretio librarum

quasdam pr

ripa
in

a ripa

mundi

||

et in

rigum Grassianum, medietatem pr

.v.

pr solidis .xx.

pretio librarum
lidis .xl.

.v.

in

in Scappliano

solidis .XX.

Grassiano

in Salisano
et

in

in

et

pr

in

et in

in colle

et

Coniolum
in

a
et

Centum 30

Hominis Mortui

modiola .lxxxvi.
res

pr

pr so-

quarumdam rerum tertiam partem pr


similiter.
in Usano quoque similiter.
quasdam

25

monte super ipsam

Cerro de Cruce quasdam

Salisano

in Tri-

et dimidie.

solidis .ce.

Canali

xenia

res

rigum iuxta Roccam

in

20

Albuciano casalem Lu-

Salisano in

Corvara venientes

solidis .x.

duarum
in

solidis .xx.

concessit res pretio librarum duarum.

in

vini

Caprara venientes in ripam Ferularam

modia

operas

et

Sanctum Laurentium

Loreniano modia .xiL pr

ponis Ceci et Isonis Pazi,

Roccam,

Serrano

item, ibidem

Monte Aureo quasdam

quasdam

15

casalem Sabini Lu-

et operas pr solidis

biolo

in

curte Sancti Benedicti ad quintam pr so-

solidis .lx.

in

.xx.

in

solidis .xl.
et

Achi-

in

solidis

Pe-

in

pretio solidorum .xx.

et tertiam

.LX.

io

Monte Opuli

casalem Ramponis ad quartam

solidis

in

Noclam

ad

res, et

Caniano

casalem Andree,

et

item, ibidem

lidis .XX.

in

in Teste res ad

.e.

pr solidis .XV.

238 A

.iir.

Hominis Mortui modia

casalem Leonis Parre,

tertiam

pretio solidorum .ecce.

et alias res

.1.

mundi

.x.

alias

Canali casalem Omari, et super Canali

in

casalem Gennonis

Pharpha

in

Postmontem con-

et vini

pretio

.x.

Leonis de Cesa

Serrano casalem

c.

in

xenia et operas pretio solidorum

modiolum unum

in Grippe, et

et

Agello terre petias tres concessit ad quartam

operas pr^tio solidorum .xx.

et

ipsa ecclesia, et

aquimolum

Viti

casalem Ursi diaconi ad quartam

cessit

colle

cum

AtrianOj ubi est ecclesia Sancti Blasii,

et in

res pr solidis .e.

item,

3^

CHRONICON FARFENSE.
in

Bacciano quasdam res

portionem pr

quartani
5

pr solidis

.i.

vineam

et

solidis.

Nazanum,

ad

gines, et

et

ad quartam
xenia

pr solidis .xx.

Fabruciano concessit quasdam


IO

Sanctum Alexandrum

ad

niano modia

.in.

in

15

Guinelde

colle

Morazano concessit quasdam

res

mundi

ad

[i]n

Loritulum,

et

unum

et

modium

.xvi.

pr

res

amplius pr

20

lidis

.XX.

niano

et

solidis

in

Miliano

in

Pantanula modia

in

Mariniano pr

pr solidis .XL.

in

solidis .xx.

25

montem

ad

item, ibidem

tiam

quartam

et

de olivis medietatem

et

in

pr solidis .XX.

in

lidis

.XXX.

Sancti

in

modium .1. et
modium .1. pr

eo

pr

iuxta ipsum

Bucciniano con-

in

solidis

.xxvi.

et vini

de operis

tertiam

.xl.

item,

ibidem modia

Mazano Postmontem pr

Stephani et Sancti Valentini in

so-

in Lor-

Post-

in
solidis

.xx.

mundi

ter-

et

de xeniis

.111.

in

pr so-

de ecclesia

solidis .x.

Laniano

in

.x.

Cripta Terentiana pr solidis .lxxx.

Bucciniano pr solidis

30

res

Mozano

ad quartam

et

tertiam

quasdam

mundi tertiam pr

vini

res concessit

alias

mundi

Canali modia duo pr solidis

Quinza ad Sanctum Valentinum

in

.xl.

solidis

pr solidis .xxx.

.vili,

castellum, et in Coriliano, et in Cospiano.


cessit

quasdam

pr solidis .xx.

in Pustiniano

ad Tres Virgines

.xii.

in Pi-

.x.

casalem qui nominatur Arci,

et xenia.

pr solidis .xxx.

.1.

in

Privati, ubi est ecclesia

tenentis lohannis Panis Calidi, ad quartam et vini

pr solidis .XXVI. et operas

et

Monte

in

ipsa ecclesia concessit

quasdam

operas

olivis et

pr solidis .lxxx.

res

cum

concessit

||

de

et

Monte Aureo modia

in

Rigum Siccum

Teste ad

res

pr solidis .xx.

res pr solidis .xxx.

ad Tres Vir-

et

concessit res pr solidis

Sancti Cipriani, et in Meiana

Lucie

Sancte

concessit

Frasso, et

in

item,

.l.

quasdam

tertiam partem vini

et

Turano,

in

in

solidis

ecclesie

et

Leganillo

in

pr prctio librarum trium.

et

Bacciano quasdam

in

.x.

medietatem ecclesia Sanctc Lucie pr

res et
in

modium

Salisano

73

et

aliis

rebus

Miana concessit

ibidem quartam portionem pr

solidis

.e.

quasdam

mundi

tertiam et operas et xenia

et

res

ad quartam

et vini

de olivis pr solidis .xx.

4.

in

in

Mosileo Postmontem pr so-

pr solidis] Cos nel testo, sen:^a la cifra rispettiva.

Cbron. Farf.

IL

5*

e.

238]

CHRONICONFARFENSE.

74

Bucciniano quarundam rerum

in

.XX.

lidis

sextam partem pr
e

2?9A

res ibidem, et

Coniolo

in

aliarum rerum

tria et alias

Rugiano,

ubi dicitur Cese, et in

Rustica minore

ibidem, et Villa

Bucciniano modia

in

pr solidis .XX.

||

Lumerano modia

in

ecclesie

et

de ecclesia Sancti Salvatoris in Capriolo,

pr solidis ,xxx.

alibi

et

solidis .xv.

ipsius

et

.xii.

medietatem

pretio librarum trium.

Monte Aureo quarundam rerum medietatem, et casalem


in Turano casalem
lohannis lacta Coppa pretio librarum .v.
in

Azonis Scarpa Veccia

et

res pr

alias

niano quasdam res pr solidis .xxx.

solidis

Pantanula pr

Coroliano

in

solidis .L.

ecclesie Sanctc

Lucie, ubi

terram in Buto.

busdam rebus duas portiones quarte

Ade

Fixiniano,

Currisio

cum

in

et

Casalicclo,

ad Tres Virgines

medium pr

medietatem

ibidem

Barlianum
solidis

in

in

Lafriniano

.XV.

Campus,

||

sextaria

solidis

.vi.

.xx.

Cavallaria

[i]n

quasdam

et

in Bariliano

de

I.

et

in

et

res pretio

li-

pr solidis

in

.e.

.vi.

et

25

in Ortelle
.1111.

Fulconis Ferrarli

ad

pr

duas

octavam partem, 30

Postmontem suptus castellum Antiquum mo-

sextaria .xi. pr solidis .xv.

Mariniano modia

.11.

pr solidis .xx.

in

Cranica res pr

mundi

et

de olivis

.11.,

et

in Casule res pr so-

quartam omnium frugum ^^


in
medietatem et operas .vi.

in Serrano pr solidis .xx. ad

et tertiam vini

20

Gabiniano

de casale Sancti Stephani in Laniano modia

solidis .XX.

.X.

.v.

Albiniano modia

casale

.i.,

pr solidis .xxx.

pr solidis
in

modiuni

pr solidis .xx.

.11.

Lafriniano pr solidis .xl.

et in

pr

res

solidis .XV.

diolum

lidis

ij

casalis

Baniolo modia

partes ad quartam, et de olivis et vino ac frugibus

in

qui-

porriones aquimoli in

vocabulo Hirculi modia

in

ubi dicitur Bassianus

pr

cum

et

in Tribiliano, et in Castel-

Casule quarundam rerum medietatem

alias res
259 B

Pisile

in casale Sancti Stephani

.xxx.

in Fiorano, et ubi dicitur

e.

et tres

pr solidis .xv.

solidis

brarum trium.

in

partis et

terra pr solidis .cl.

lione pr solidis .lxxx.


et

in

.e.

medietatem

et

Marie in

io

Mallia Vacca, et ad Mirtetum, et in Formillo, et in Centu,

in

et

et in

duo aquimoli communales,

sunt

ecclesia Sancte

de

solidis

casalis,

Bucci-

vocabulo pr

ipso

Nocclam pr

ad

et

medietatem unius

curte Sancti Gethulii

in

in

ibidem

et alias res

et alias res

solidis .lx.

.xl.

CHRONICON FARFENSE.
Campo
unum,

Centu casalem

Arsicio, et in Casarina, et in Calcarla, et in

de silva

et

nis, et in castello

et

de colle Augusti,

Tribuco,

et in

Serrano de casale Burro-

et in

Fisiniano de silva et arboribus pr

Sabbonis quar-

casale Sancti Laurentii de casale

in

solidis .L.
5

75

tam partem pr

solidis

.xv.

in

Hugo

Paterno quoque domnus

abbas prefatus concessit quasdam res pr solidis

.l. ^').

Item, relatio constitu tionis domni H[ugonis]

abbatis^*).
Audite, fratres dilectissimi et domini mei amantissimi, quod

IO

modo coram Deo omnipotente et domina

nostra Maria perpetua vir-

denique

gine profiteor vestrp sanctitati.

cupiditate honoris captus venire auderem,

pape

15

et studui

eam

cum

hanc abbatiam

in

pecuniam

hoc ingemiscens cogitare

monasterii redintegratione,

si

et per

fructum

ut plures

20 carnem

iste

monachi

in refectorio

locus in

omni

si

aliquem

cum maxima

seculariter et

manducantes

religione pene destitutus,

perrexi igitur

lascivia forent,

viventes.

et irreligiose

vesti-

suum libitum
primo ad Sublacenses monachos et huc

menta quoque non monachica sed quasi


ferentes.

hoc misereretur

possem ad huius cenobii recuperationem.

Erat enim tunc


ita

forte michi propter

de huius

et

sue sanctissime Genitricis intercessionem

efficere

me

post h^c, recognoscens

acquirere inique.

graviter deliquisse, cepi de

Deus

domno

optuli

ad

laicalia

inde sustuli aliquos quia michi aliquantulum videbantur incedere


melius.

sed non multo post

Le concessioni elargite dall'abnel Larc^isono registrate


bate Ugo
^
'^
^
(l)

torio dalla e.

evi b

alla e.

eorum cognita

ut

nepta esse videtur, in

Deo vero

spiritualis

filia,

^"^^^ ecdesiam Sancte Marie

in

Graiano

Per questa relazione e

per la

cum omnibus

eius pertinentiis.

CLXXxvii a

una aggiunta del monaco Todino


e. ccclviiia
Tra
largiqueste
alla c.cccLXXiiB.
zioni aggiunte si trova alla e ccclxviia
il documento seguente, senza data, che
mi par bene di riferire:
e in

nipote di Gregorio dalla

Ad

non

religione,

laudem summi Dei. ego Hugo abbas


monasterii Beate Marie siti Sabinis, quod et
Farfe nuncupatur, Consilio et consensu fratrum nostre congregationis,cuidamabbatisse,
Orie nomine, que secundum carnem nostra

(2)

Exceptio relationum, vedansi


osservazioni

che

leggono

si

le

nelle

note i,p. 55, e i,p. 6r del voi. I. Qui


poi vuoisi aggiungere che questa R e-

latio non di mano di Gregorio di


Catino,ma scritta a caratteri pi grandi
^|^^

imitano

la scrittura d

Gregorio, e

alquanto posteriore ad essa.

ceptio invece

_
La Ex..

scritta da Gregorio.

240 a

CHRONICONFARFENSE

'jS

e.

240 B

desiderabam

II

properavi

sinense

cenobium

inveni

similiter

monasterium regularem tramitem observaret plenius.


ceu sitiens

abii,

et

quosdam

illinc

quorum me etiam

sivi.

quod non

tunc relatum michi est quod Ravennate

commodum.

cernebatur

quo

in

dein ad Ca-

perfectionem.

in eis reperi regularera

ego autem

qui religiosi videbantur acqui- 5

incondite ferocitati in tantum subdidi,

eorum

ut frequenter ab eis disciplinarer indiscrete pr

cottidiani

victus aliqua defectione.

Que omnia

iccirco

daretur et mei exemplo

quidam sanctissimi
cenobium, qui

alii

viri

meum

et

michi venia peccaminum

erudirentur.

inter ea supervenerunt

sustinebam ut

et

io

patres Cluniensis monasterii in hoc

desiderium de huius monasterii recuperanda

perfectione cernentes, valde edificati laudaverunt, et quali':er ad

magnum

pervenire possem proficuum, utillimum spiritualiter michi

consilium dederunt.

15

Quorum postremo compunctus


hanc abbatiam amitterem
perem.

itaque ut

et

penitentiam ab

e.

241 A

omnimodis

michi sanctissimum consiUum

meam

libentissime suscepi, et quaHter


nasterii

eis

congruam

susci-

dignam penitudinem perficerem me admonue-

runt et ne abbatiam dimitterem

Quod

admonitione, dedi operam ut

interdixerunt.

discrete illatum ab eis

salvajtionem et huius

20

mo-

recuperationem possem adimplere precipuorum ortamine

confratrum

et

suffragio fultus, sicut infra scribitur exercere et or-

omnes

dinare studuimus, adiurantes et optestantes nostros

succes-

sores et huius monasterii futuros fratres et seniores per tremendi

modo communiter

examinis terribilem diem ut quod

25

statuimus non

ducant in aliquam minorationem aut violari temptent, ne exinde


in die iudicii

nem

et in

In

rationem reddentes pavendam recipiant damnatio-

hoc seculo Deus

nomine Domini.

Pharphensis cenobii

dum

illis

inferat

debitam ultionem.

ego

Hugo humihs

per

Dei omnipotentis pietatem reco-

et

gnoscerem gravissimum crimensymoniace hereseos

indignus abbas

me

incurrisse,

data pecunia pr huius honore abbatie, digne confessus

penitentiam suscipiens

eandem abbatiam

in

30

sum

et

manibus sanctorum

patrutn presentium Odilonis et Guilelmi Chiniensis aUiii

mona- }^

CHRONICON FARFENSH.
me

refutavi et deinceps

sterii

77

quiescere et continere ab ea

fdeli

sponsione promisi.

Tunc

Cluniensis

prefati

||

in

in

monasterii sanctam

consuetamque religionem

hoc nostro monasterio introducerem,

vaierem iuxta huius

et

le

eis suscepi, et

viriliter

tamquam

e.

342 A

ab ore

atque constantissime studui per-

unde presente venerabili sanctissimoque episcopo A. sanctp

ficere.

Romane

Ecclesie

^'^

convento, statuimus

et prefatis patribus

confirmamus

et

gionem Cluniensis monasterii


moribus
15

241 B

quam

facerem retinere.

loci possibilitatem

e.

proutcunque plenius

iussionem, a nostris ortatus precipuis senioribus,


divino ab

futurum utentes

hoc peccato hanc michi indixerunt penitentiam, ut

Consilio, pr

magis congruo buie monasterio

iili

et

in

omnique nostro

religioso

eandem predictam

ut

reli-

ecclesiasticis et dignis

officiis

confratrum cultu vestium sive copia victus cottidie

in sanctis soliemnitatibus, in

quantum huius

et

Deo

loci possibilitas

administrante exigerit, in hoc monasterio deinceps sagacissime et


constantissime

teneamus

nostro successore vel

omnimodis observemus,

et

huius monasterii prelato in

quam

struatur aut transgrediatur.

omnia

dinos totius alvei

Pharphp,

Que omnia

manualia Tornane

gualdum Catini cum gualdo


si

de-

et libentissime obser-

totius abba'tie oblationes et decimas, et

Sancti Viti, et

25

quoquam

omnes mortuorum

et

nullo

sancimus eius regimini

custodiat, confirmantes

||

vero nostrani constitutionem ut

20 omnis noster conventus voluntarie suscipiat


vans per

et

et

molen-

Granice ac

circuitus huius loci.

quis abbas aut prelatus vel subditus causa ty-

rannice damnationis aut favore sublimitatis secularis destruere aut


in aliquo

minuere quocumque ingenio presumpserit, vel consilium

dederit, aut

chilum

submissionem

deveniat,

et in

fecerit,

iram

prelatura eius defciens ad ni-

incurrat

Dei omnipotentis donec

30 vixerit sub perpetuo permanens anathemate, et in tremendo iudicio

cum Inda

tionem

nisi

imbeciUitas
II.

(i)

sacrilego et Dei traditore eternam recipiat

digne penitens emendaverit,


vel loci

Romane]

impossibiUtas sive

Cosi nel testo; prohahilmente

Anuilfo Remensi ;

cf.

et nisi

damna-

forte aut fratrum

temporis aliquid remitti

Remensis

Jaff-Lwenfeld,

Rt^g.

pontificum, n. 3908.

CHRONICONFARFEKSE

yS

OD

quod tamen nullo modo

cooerit eeestas.
et

equa concordia

communi

coram

earum observatores

assensu

constitutiones

cum vene-

G[uilelmus]

et

corroborarunt,

se editas

optantes

ut

eternam percipiant remunera- 5

paradiso

in

vero

has

fiat.

0[dilo]

patres

A.

episcopo

rabili

discretissime

sanctissimi

predicti

nisi

tionem.
e.

Sed

242 B

et Silvester

secundus apostolicus postea collau|jdans sua

auctoritate confirmavit, et penitentiam pr

quemadmodum

canonice indixit

e.

eodem peccato adhuc

eius habetur decretis.

in

relationum domni Hugonis


quas dehuius monasterii diminutione

Incipit exceptio brevis

245 A

abbati s,

pdere

curavit(').

Iterum iterumque compellor

pueque

miseria

quam

a spiritualibus senioribus,

preci-

iugiter patimur, aliquid disserere

adhuc

de

de nostri monasterii diminutione.

et

nunc de

sculo

quantum

in

contigit,

ista

bono incepto proposito

hominem iustum

Omne

gaudium

incideritis

quia

ille

temptatio

^^\

figuli

opu-

priori

mecum

declinetis, sed illud

Vasa

vos

quod
quod 20

probat fornax,

itemque lacobus apostolus

existimate, fratres,

cum

ij

distuli,

nullo pr hoc titubetis, neque tedio,

Scriptura dicit prc oculis habeatis:


et

prius

antiquitus

non

parere

illis

verumtamen

differam.

fratres, ut in

absit, defecti

Deus,

largitus est

enim que

illa

que noviter pululavit, ipso opitulante,

non

inserere

admoneo,

io

in varias

temptationes

volo etiam vos absque ulla ambiguitate credere,

^5).

qui dispersa, ut nuper audistis, huius monasterii a pes-

simis Paganis redintegrare dignatus est ad statum

quem

25

cernitis,

bene poterit congregata custodire a pravorum Christianorum insidiis.

tamen

si

non

egerit,

quod

absit, culpis facientibus nostris,

non miremur, cum sciamus scriptum: Ecclesia Dei


decrescit .

ipse

enim creator

celi

et

terre,

gubernet suo potentatu, tamen pre cunctis


e.

243

ri

dilexit,

de qua

Psalmographus

{i) V. la nota 2 a p. 75

volume.

di

questo

j;

dicit:

(2)

aliis

crescit

et

quamvis omnia 30
locis Hierusalem

Deus autem rex noster

Ecc.

XXVII,

(3) Iacob.

I,

2.

6.

CHRONicoN

operatus est salutem in medio terre

um-

ipsa quippe est

^').

79

caput terre repromissionis

totius orbis et

biliciis

farfensj:.

de ipsa elegit

patriarchas, prophetas, apostolos, evangelistas, et

quod maius

omnibus, ipsam honoravit sua sancta

morte ac resur-

sepulcrum

rectione, ut eius

etiam
et

et

nativitate,

usque liodie

ascensione

testatur.

adventu Sancti Spiritus eandem nichilominus

cum tantum eam

nis, peccatis

dum tempus

dilexerit,

habitantium

est

illustravit.

venit eius consumatio-

in ea facientibus, funditus permisit everti.

nullus etenim locus desolatur, nisi ob malitiam in eo habitantium.

IO in hoc denique cognoscere possumus quod Deus amplius dihgat


salute

animarum

cum infernum

penetrasse

eterna

quamtemporaha, magisque curam gerat de

quam

de caducis et transitoriis rebus,

dicatur propter salutem


expoliato, cunctos

animarum ibidem degentium.

inde iustos

abstraxit et

omnes

iccirco autem, fratres, hec dico, ut in

15 reliquit.

Dei exempla sequamur,

et

inferno
ibi

enim

peccatores

quantum valemus

non tantum de damno secularium do-

leamus rerum, quantum de perditione animarum.

quapropter

recurramus ad Christi

auxiiia,

itaque prelibasse sufficiant;

I
20

Johannes

si

eius sequi

dictum,|| deditque

ei

ei

Theoderandam uxorem

antecessor

gubernabat

hoc

monasterium, ut
prefata

tibus.

ipsi,

(i) Psahn.

LXXIII,

12.

sciunt
cibariis

per se suosque fideles

et eius

filiis

sicut a

aliisque consortibus.

manum

abbas, et que

prioribus acquisierant abba-

quotiens abbas proficiscebatur longius,

rehnquebat ad custodiendum,

multi

Theoderanda de

roccam vero desursum tenebat ad suam


tenebant

comitatum Sa-

abbas autem tenebat tunc castellum

30 Tribuci, cum Martino Riconis

est

et

qui veniens Sabinis, habi-

et deliciis diversis familiariter serviebat, et

deorsum

nobilem, fHam

tunc temporis lohannes abbas no-

secularibus actibus deditus; cui

frequenter loqui satagebat.

satis

marmoreo

et plures alios.

25 tare cepit in castello Arci.


ster

maior, ingressus pa-

est

quendam nepotem suum nomine Bene-

Crescentii qui vocabatur a Caballo

binensem dedit

hec

vestigia,

tandem veniamus ad causam.

igitur papa, qui appellatus

paticum*^^) satis exaltavit

volumus

et recipiebat

(2)

cum

An. 985.

suam partem
reverteretur.

illis

ipsi

e.

244 a

CHRONICONFARFENSE.

8o

autem erantvalde asperrimi

et in diversis malis nequissimi,

eundem abbatem dedecorantes

depredabantur, et

viatores sepe

ideoque

qua commotus mestitia centra eos, suasusque

contristabantur.

veneratione et obsequio prefati comitis eiusque coniugis, sperans

unum ornamentum

etiam
ab

nem monachum
244 B

et

Ursum canonicum

Lupo-

sciente preter

qui de Male Passia dice-

ornamentum

dare ut promiserant

ipsi

missale, quod, ut fertur, mirabile erat valde, pretii triginta libra-

cum

idem scriptum corroborare

tunc ipse comes

voluit.

sua uxore cepit callide moliri ut illud acquireret castellum,

quia per vim nequiverant, eo


astuti erant.

itaque

fecit

runt, eosque

quod

cum

eis

qui tenebant feroces et nimis

sacramenta qualia

capientes, in

ima

acceptis pecuniis dimiserunt.

Sancti'Gethulii, cui

apprehendit; et a
aliis ibi captis,

fliis

sufFulti,

in

acquisivit predi-

Lotharii scriptum de

illi

autem qui reman- 25

unum annum

245

predicto comiti eiusque coniugi.

quo

propinqui sui

duraverunt.

vero, accepta pecunia, prefatus Seniorictus dedit


e

quod

quia terram censualem nullus po-

adiutorio cuiusdam Senioricti

per

post hec

ipsum castellum

ingressi,

||

cuncta vicinia

Romanorum
Deo permissa

nostrique monasterii predia et Sancti Andrec atque


sibi

quc omnia non sine causa

subiugarunt.

Omnis

sunt; dicit

enim Scriptura:

tur

que audiant divastatores ecclesiarum

))

(^).

(i) Intorno ad
si

veda

alle

pp.

Orso
14

di

e 95

Male Passia
di

20

diaconi de castello Tribuco, et

Gregorii

interdicit,

Arduini,

curte

abbas concesserat pr stupro ubi illum

licentia patroni alieni dare.

Tribuco,

filii

fliis

ut fertur,

qui ab hoc monasterio scripta habebant.

factum lex omnino

serant

Adam

qua captione

in

Comes cum sua uxore ab

test sine sui

15

carceris mise-

runt et vinculis ferreis religaverunt, aliosque triginta,

ab

quesie-

ipsi

ad castellum Arcis ubi habitabant venire fecerunt.

quorum prudentiores duodecim

ctus

io

avunculi eiusdem comitis, nec

rum, quia fuerat pape lohannis


ipse abbas

dicunt tertium genus de

solummodo, nullo

sed cum||nollent

batur(').

promissum accipere

sibi

officii

Romani

scriptum quod

eis, fecit illis

predicto castello Tribuco

c.

misse

questo

qui se exaltat, humiliabi-

volume
(2)

et

e nel R. F.

Lue. XIV,

il

11.

persecutores

documento 658.

30

CHRONICON FARFENSE.
pauperum,

defensor illorum.

et

predia vero que a supra scripto

nostro abstracta sunt monasterio h^c sunt

comite

thulii,

quam duces

Spoletani Faroaldus

integrum, quod Milo

nasterio

concesserunt.

fundum

Cutri.

IO

et

fundum

scentius: ex quibus lohannes


voti causa per

fundum

Ser-

Domnella diacona buie mo-

fundum Verrucule.

Canali.

autem comitis Benedicti fuerunt

Predicti

quodam anno

lohannes

filii

Cre-

et

in vigilia sancte

suum missum mandans duodecim

Marie

solidos fecit po-

nere super altare ipsius, quos sacristanus assumpsit et inter

vota reposuit, nichil interrogans.


ij

cens

Dicite

non debui

abbati, ut solidos

alia

duos

autem

faciat

die

alia

mandavit

di-

michi reddere, quia

decem pr pensione dare.

nisi

Ge-

mo-

fuerat, nostro

domini Thome.

nasterio contulerunt temporibus


in

curtis Sancti

eiusque successor, dato

concambio episcopatui Reatino cuius proprietas

ranum

Deus

custodiant se a depredationibus corum, quia

et

advocatus est

8l

hoc ingenio

frau-

dulento ab hoc monasterio ablata sunt prefata loca usque ad no-

strum ingressum.

ipso denique

Comes iussu Ottonis


20 nimis

anno

interfectus est Crescentius

||imperatoris et Gregorii pape, ut audistis, qui

districte placita infra

Romam

quorum

exercebant.

territus

pavore prcfatus comes qu^sivit nobis pactum, imperatore ac papa


scientibus,

com duobus

thulii
et

et refutavit

ego rogavi

quo

25 buco,

illi

facto

medietatem

casalibus,

curtis

et

ecclesie Sancti

unde brevem testatam habemus(');

tertium genus de

Rome, prelibatus

alia

medietate

cum

castello Tri-

Crescentius venit illuc levitatis

quem imperator et papa capientes, iusserunt


redderet Cerem illis quibus abstulerat, quorum fuit.

patri eius,

causa.
ut

presentia

eorum promisit

quo

ilio.

30 runt,

et

cum

ipsam civitatem,

(i)

ire

ad Cere, eo pacto, ut

flium eius

29.

me

Sopra

irati

eum

si

comes Benedictus

o di ilio

si

propera-

reddiderit michi

recipiat flium et stet finis inter vos


tibi

sin

autem,

restituam Tribu-

vede un lieve segno come d'blreviaxione

illos ?

An. 998; R. F. doc. 428.


Chron. Farf.

II.

fugiit

Veni me-

precepit, dicens michi:

suspendi faciam ipso vidente, et

la

post

tunc in

Roma,

se facturum; et egressus de

viso imperator ac papa nimis

papa seenni

G-

e.

245 B

CHRONICON FARFENSE.

82

cum.

246 A

cum

ad furcam duceretur

manibus oculisque panniculo

strictis,

videns

civitatem et liberavit filium.

co die

Romam

cum
e.

tunc

et

die sequenti Sabinis venissemus,

comes

illud prefatus

appare ab

et

quoniam numquam

verumtamen

appare.

biscum

donec

stetit,

nobis fecit;

eum

sumus.

et

firmavimus

nostris

legatos, ut acciperet

advixit, et

tertium genus

stat

nuUam molestiam

non audebat, quia

in

sine

legaliter

comes no-

de prpdicta curte

regno imperator

lohannem

et

Crescentium

comitis uti dilectos consanguineos amare cepit.

erat.

predicti

filios

completis vero

post hoc duobus annis, Crescentius supra scriptus abstulit nobis

eandem curtem, nec

eius fecerat ex corde,

unquam

si

mala ipse ac

nedicti tulerunt

est recordatus

anathema quod pater

suus heres a nostro monasterio

castellum

casales tres.

partem tertiam

libellarii.

duas nostri

Sancti Be-

quoque Buccinianum 20

est nobis,

et alias

Campo

Johannes, de

frater eius

supra scriptus Crescentius furatus

quo tenebamus

de

cuncta etiam ultra

Farfam redegit dominio suo, etiam nostros molendinarios.

Buccinianum delegavit quondam

stellum vero

nomine Theoderanda,

per cartam una matrona


sulis

Romani, pr anima mariti

Romanorum

pore Alberici

comitatum
e.

246 B

!|

modo

de curte Sancti Petri,

finem

et latus

iUi

Romano

An. 939;

/?.

Gratiani con-

ei

25

tem-

Sabinensem

vero dicunt adversarii nostri quod

proxima, qup Salla vocatur.

Sancti Petri, ut

F. doc. 372.

Cf.

I,

si

vero

modo

65, nota

quodam factum papa


af-

domnus Crescentius

dicit,

I.

sit

ad quod

de ipsa Salla, quod dat Buccinianum,

ad ipsam curtem.

illud sciebat esse

(i)

flia

qui dederat

refellendum acquisivi antiquum privilegium a


nobili

huic monasterio

sui Ingebaldi Francigenp,

principis,

ca-

quod castellum Campo abbas genero suo Azoni

(0.

ludeo postea dedit;

cuidam

15

post hoc nobis nostrisque hominibus multa

abstrahere vellet.
inferentes

io

ipso imperatore, Johannes Crescentii filius ordi-

natus est patritius; qui

turpiter

frmatum nobis mandaret.

in supra scripto pacto prefatus

licet vellet,

Mortuo vero

reversi

quapropter ab omnibus legem scientibus non

sed facere noluit.


ignoratur,

ilio
||

pater, reddidit

talia

manibus

tertium genus, et nostros direximus ad

post tergum

ligatis

cur de

ilio

cartam

30

CHRONICON FARFENSE.
Adam

acquisivit ab

nostro libellario,

dentibus cunctis Buccinianensibus


Interea contentio

omnes

quod

anno

annum; quo minime

tertium

gratis fecerunt consecrare a

memori^

papaC*), qui

15

et

omnia

fliis

et

fecistis

in

illis,

preter

sancte

dixit,

Mari^

Deo

Quoquo

per triginta

habemus de

teri ipse et

illa

deinde

vos

nisi

per

caritatem

unde prpdictus papa contra


illa

obses-

sed displicuit

Itta

predicto abbati Guidoni

cum

ilU

pacto ego teneam terram alicuius

hoc enim nos

et

pater noster factum

tandem vero rogatu Grimaldi presby-

confirmaverunt eandem refutationem

autem Crescentius firmavit ipsam brevem

16. sollenitate]

venit

annos absque pensionis redditione, mea

curte .

uxor eius

de aha medietate

(?)

renuntiavit medietatem ipsius curtis, ut vo-

^^\ et

postea erit proprietas.

stea

Petri

tunc venit Crescentius in assumptione

placuit.

hoc, et iratus dixit


ecclesia

30

||

revelatum fuisse cui-

verat, et misit fratri suo, ut et ipse confirmaret.

Tribucum

Crescentii obsidebatur in

post hec vero eruitur frater eius ab

est.

sione, prout

triduo ieiunastis.

et

^^\

comitis.

servo Dei quod suus frater lohannes non evaderet

vos iratus

25

Rainerius

Benedicti

eorum

orationem monachorum Sancte Marie.

20

et

domnus Benedictus bone

est

frater

ad nos supra scriptus Crescentius,

di-

vos autem

tunc in sollenitate sancti

turribus Penestrini montis.

ipso

usque in

et

lohannes patricius

castella

Buccinianum; lohannes etiam

dam

quem

et altero

ilio

contrarius extitit

ablata itaque sunt ab eis

rogavit me, ut

papa lohanne, pr nostro amore

quoque mortuo, ordinatus

patricio

ubi, cooperante

veniente, dimisi illam.

domnum Guidonem, quem

IO elegistis

prestolarer,

illuni

expectavi autem

esse.

multum

qui

me

istam abbatiam

refutavi

illi

scitis.

usque ad suum huc adventum


cebat

qua

orta est nobis in Marchia, pr

alia

vi-

Deo, rege omnino placato, occulte


pr peccato

Azonis ludei,

prcdicti

filio

montem ad Heinricum regem;

oportuit ire ultra


5

83

(5)

et ipse

po-

refutationis etdedit

abbas firmavit tertium genus

castello et dedit

illi;

et

taUter fecimus

Cos nel Usto.

(i) Cf.

I,

66, nota

i.

(4) 15 agosto.

(2) Cf.

I,

67, nota

I.

(5) 22 agosto 1012; R. F. doc. 628.

(3)

29 giugno.

e.

247

a.

CHRONICON FARFENSE.

84

finem.

me minime

quo

in

Marip monachus non

nasterio, Sancte

mo-

qua de alio existens

subscripsi,

fui, et

dimissa abbatia extra-

neus factus sum.

dum

In hoc stetimus, usque

e.

247B

imperator venit

et

^^\

coronatus est

cui obvius fui

Papiam; cumque venissemus Ravenne, imperator

cum omnibus

cogere

||

me

maxime

cepit, et

Odilo abbas, ut reciperem abbatiam

Romam ad
nam

sinodum

sed non acquievi usque

^^\

venit, prpcepit cunctis abbatibus et episcopis,

res perditas
vel a

suarum pcclesiarum,

quod

quibus detinerentur.

nisi

ab ipso Guidone, qui

a nullo abbate

preceptum.
runt:

ego

deinde venimus

et

feci.

coram iudicibus romanis,

donum

donum

nullo

aut

abbas

modo

valet

deinde

acquirat.

monasterii castella .

predictus

ab imperatore non habuit nec

qui

date michi vestros milites, qui

et

inter alia vero pro-

haberent scriptum de prpdicto castello,

manos

et

15

tunc ab imperatore iudices interrogati, uno ore dixe-

Episcopus

pontificali,

scriberent

quando perdiderint io

enarravi omnia, qualiter scripta sunt hic.

quod

ut

qualiter et

ante prpsentiam imperatoris et pape

tuli,

domnus

autem imperator ex quo Raven-

predictus

^5).

pre cunctis

pertinet

facere scripta,

nisi prius

dixit imperator:

cum

imperiali vel

palatio

ab ipsis

Domne

papa,

meis vadant, ut capiant mei 20

subito autem orta est seditio inter Ro-

Teutonicos, que die sequenti

Johannes, ne a papa

timebat vero

sedatur^'^).

caperetur consensu

imperatoris,

quia mentitus fuerat de Penestrino monte, nolens illum reddere


sicut promiserat.

et suasi

neret illum abire.

imperatori ut ad locum securum

tertia rediret ipse aut eius frater, et

ceret.
c.

248 A

sed die tertio ut promiserat

sensu||predicti papp et

Al passo equivalente

(i)

14 febbraio

(2)

Gennaio 1014.

I,

68,

r. i,

non

castellis

per errore

1014.

(3) Febbraio 1014.


(4) Nel documento 492 del Regesto
(III, 199) dove si narrano diffusamente

tali

di

questi

Consilio reinvestivit

me

suis pertinentiis, et

stampa fu omessa

fatti,

fa-

tunc con-

est reversus.

cum

detto:

la

parola usque

Motio

facta est

Romanos et imperatoris plebem, et eam legem quam imperator

inter

inde facere malebat, adimplere


poterat .

25

tenore, ut die

legem aut convenientiam

cunctorum iudicum

imperator de ambobus pr^dictis


4.

cum

qui reverti permisit

si-

non

30

CHRONICON FARFENSE.
commendavit me
diligerei,

manu papp

in

venimus

dutias nec super ipsa


5

eis

volebam

miserunt, et

libentissime.

finem facere

quia

castella,

ipsi

postmodum

si

interea triginta diebus fecimus in-

papa,

venerabilissimus

ipse

animam suam
postmodum complevit

in sua fide, ut

quod strenue

michi restitueret.

85

cum

autem subdola frauda prius pro-

respuentes, etiam terribiles minas nobis

intulerunt, quia ausi fuimus super eos imperatori reclamare.

more autem

ti-

inermes monachi, fecimus tandem ve-

perculsi, uti

nire super eos prpdictum seniorem.

denique qui erant intus,

illis

IO per viginti dies et eo amplius arefactis pre nimia aque siccitate

quadam

ablatc,

die inundatio

ipsius castelli, ita ut rivuli

erupit ex

pluvie

omnibus partibus

tunc ceperunt

essent turbidi.

va-

scula et pannos extra mansones ordinare, ut aquis replerentur; sed

tantum non
15

hoc

impleri posset.

minimum

ipsum castellum, ut aliquod

pluit infra

vas

videntes pavidi, Dei cognoscentes vir-

illi

tutem, sequenti die in manibus domni papp etiam ipse Crescentius

omnes

et

se tradiderunt et castellum ei reddiderunt.

timque domnus papa Sancte Marip

et

michi

restituii

sta-

cum omnibus

post aliquantos autem dies

qui intus erant, et redit Romam<^').


||

20 venit iterum Sabinis prope Tribucum,

cum

adhuc sedebat,
mandavit

iudicibus tantum

et

paucis hominibus,

ipsum castellum quod

familiariter, ut aut

ei

quo predictus Johannes

in

et

iniuste te-

nebat Sancte Marip redderet sicut imperator preceperat, aut me-

cum
25

staret

ad legem.

et si eius

carbonariam ipsius

castelli

iudicibus et paucis

aliis

absque iuditio toUere.

autem

ibi

voluit.

me de
Romam.

30 vestivit
est

exiens in sua virtute staret, et

inter

nos

sed hoc

stetimus, et cottidie

legem facere

illi

ille

cum

quoniam nolebat

omnino

ei

triduo

rennuit.

nuntios misit, sed nullo

modo

deinde per iuditium ipsorura iudicum rein-

completo vero anno

il

rediit illuc,

reddidit Sanctp Marie, sicut

(i) 18 luglio 1014; R. F. doc. 491.

Jaff-Lwenfeld,
credono che

fieret lex

ibi

ipso castello ac fecit breve testatum<^^), et reversus

illud castellum ac

cutriy

pr^sentiam timeret, usque ad

doc. 491 debba at-

stesso:

ma

io

non

pla-

prestar fede

note cronologiche del documento

alle

non vedo

reacquisivit

domino Deo

sufficiente ragione per

nei Regesia pontifi-

tribuirsi al 18 agosto,

et

datum.xv.kalendas augusti

(2) 2 agosto 1014; R. F. doc. 492.

e.

24 B

CHRONICON FARFENSE,

8^

imperator rogavit,

cuit et prpdictus

domnus papa finem cum

postea autem

domnus papa

et ipse

absque nobis, non

eis fecit

quod

tamen cum bona voluntate, ut sciunt plurimi,

consensu ac Consilio Piligrimi archiepiscopi

mus,

predicti imperatoris('),

e.

249 A

iunximus nos cum Oddone

Octaviani, et dedimus

filiis

nos ab

pertinentiis, ut

quod usque hodie

ipsis

defenderent, nullo

lohannem

Tricesmus nempe

An. 1009-1013.
e.

249 B

Guido nepos
cibus,

tertius extitit in

sclicet suprascripti

et

Crescentio

sicuti

postea

voluit inter nos et ipsos

hoc sancto cenobio abbas

domni Hugonis

(^\

huius pre-

modum

Sergius papa quartus ^didit apices in hunc

bitatoribus in castello et civitate Corgnito salutem

An. 1022.

karissimam cum benedi-

Intorno a Piligrimo

una guida sempre pi sicura per

arcivescovo di Colonia e bibliotecario

cronologia degli abbati Farfensi, per-

di

S. R. C.

cf.

Intorno

(2)

I,

alla

dell'abbate Guido

Mi pare anche
che

si

76, nota 2.

eh' egli entr nel

durata del governo

la

I, cf. I,

Regesto

monastero quando

Ugo

Il

((

dubbio circa alla ipotesi del Muratori

Chronicon

((

dissipato dalle indicazioni biogra-

utile ripetere qui

annota nel

memoria

la

e dei suoi contemporanei era ancor fresca, trenappena dopo che l' insigne
t' anni
abbate era morto.
Del resto ogni

66, nota

di

i.

ce

quello

Farfa

(IV, i) riguardo a questo abbate:

d'

Muratori

ff.

Farfense (col. 565) stima verosimile

fiche

che questo Guido abbate sia iden-

che Gregorio stesso ci d dei


due Guidi. Il primo d' essi, certa-

tico

mente

V all'

al Guido II di cui troveremo


menzione pi tardi, ma questa
ipotesi non ci pare accettabile in al-

la

accettare e tenere per alcuni

ce

cunmodo.

nelle

note

al

Chibenconsideralaserie

uscito di nobili natali, nipote

abbate Ugo, e che non dubit di

governo della badia

degli abbati Farfensi quale apparisce

invece,

nato

dai

rimesso

d'

cataloghi compilati da Gregorio

di Catino e dai documenti del Re<f.gestOy pu facilmente osservare che


Gregorio fu assai minutamente e precisamente informato riguardo a que sti abbati i cui governi s' innestarono,

ce

a cos dire, nel

teme governo

torno a questi

lungo

ma

intermit-

abbate Ugo.

di

1'
;

altro

anni

il

Guido

umili parenti e cos

animo

che

parendogli

"huius pr^lationis indecenter portare


onus, " supplic i suoi compagni ed

<(

ottenne d'essere sostituito da un altro

abbate (Chron. Farf.


differenza tra

1'

vien fuori cos

uno

col. 565).

1'

altro

La

Guido

manifesta da questo

In-

paragone, che non possibile am-

tempi Gregorio diventa

mettere la identit loro e fondere in

dell'

io

noluerunt.

ipsi

Sergius episcopus servus servorum Dei, Gradano abbati et omnibus ha-

(i)

Oddone, quando

et

Crescentium legem facere; quam

et

cancellarii

accepto prptio,

alio

||

eodem papa

domnus imperator

tunc

et

divinum auxilium;

imperatori intimavimus, audiente

nos interrogavit.

ut audivi-

sortem de ipso Tribuco eiusque

eis

faciunt per

complevit.

15

CHRONICON FARFENSE.
cura pastoralis

nostra

apostolica.

elione

Christo favente, ut di-

talis est,

scordantes clericos vel laicos ad concordiam revocemus.


pr?dicte Gratiane abba*, et

ideo

monemus

te,

secundum pr^ceptum regul?

ut

humilies te sub Guidone abbate monasterii Sanct? Mari?,

Benedicti

sancti

omnino iubemus,

87

quod ponitur in Pharpha, et quicquid contra pr^libatum monasterium iniuste


egisti citius

emendes,

quas iam dicto abbati contendis, videlicet

et ?cclesias

cum omnibus

Sancti Peregrini et Sancti Michahelis,

quod

illi.

mandamus omnibus

similiter

IO hanc

hoc facere nolueris, ab omni

si

officio sacerdotali

hominibus, vel

pr^dictis

reddas

suis pertinentiis

aliis

maneas
qui

alienus.

contra

libi

iussionem adiutorium prestare voluerint, ut extra ^^clesiam

nostrani

maneant usque dum per satisfactionem emendaverint

(0.

Hic autem domnus Guido abbas una cum Ruberto iudice ad-

domnum Ottonem

vocato huius monasterii reclamavit ad

tem simul cum Rainerio Sabinensi episcopo


15

dentem

in placito

et

Romanis possessa

annos

.xx.

dicens:

regis

poterit, ut

Ubi

res

ecclesiastica

unde

ecclesia

per inquisitionem
aliquis,

inveniri

sed re-

post hec iussu

ipsa res est .

mo-

comitis et iudicum refutata et restituta est ipsa res in hoc


nasterio

sub huius quoque domni Guidonis abbatis cura re-

(J).

25 giminis, donata est in hoc monasterio quedam res


binensis in Galoniano ^^\

Dalle parole

i-ii.
scritto

da Gregorio

di

nostra cura pastoralis

Catino

ma

di

mano

_/Imo

alla fine, questo

strare

nota

sicuti

An. 1009-1012; R. F. doc. 603.


Cf. anche la nota i a p. 16 di questo
volume.
(i)

Il

testo originale nel Regesto ri-

porta cos

le

parole dell' avvocato che

difendeva

gli

avversari del monastero:

Ipsam terramet vineamquaseismon-

Sa-

et in

documento non

posteriore, del secolo XII.

una le due persone . Vedasi anche


Galletti, Gahio, p. 119 sgg. e I, 73,
I.

territorii

Leiano, et in Lumerano,

et in

(2)

<^^).

capitulum domni Caroli

libro

in

non excludat eam per possessionem

stituatur in ipsa

legem eorum

est||iuxta

Langobardis per .xxx. annos

et a

tunc Hubertus index ostendit

20

resi-

advocatus eorum qui ipsas res

respondit

Ipsa res a

quiete per

iudicibus

pr rebus huius monasterii in Rescaniano et

ostenderunt eas.
tenebant:

et

comi-

per

fecisti,

.xx.

ipsi

qui sunt

Romani

annos possiderunt quiete,

eorum

lex

est,

et

ipsi

qui

sunt Langobardi possiderunt eas per


Gli avversari che
.xxx. annos.
erano diversi

e di diversa famiglia vi-

vevano evidentemente alcuni a legge


romana, altri a legge longobarda,
(3) An. 1009; R. F. doc. 604.
(4) An. loio; R, F. doc. 605.

e.

250

a.

CHRONICON FARFENSE

88

Valeriano, et

Postmontem

et in

Silvestri

cti

Ruiano

in

Rescaniano

in

et

quidam autem Constantius

(').

derat sine iudicio et

malo ordine.

pora, et in Abbatini ^^\

Mutella ad Sanctum

250B

Angelum

zam,

et in

et in

Meiana cum quarta portione

ibidem refutata

Meiana

in

et

celli.

est alia res

cum

casalis

super Albucianum

^^\

filii

his

^5).

Camad Fontanam Puin

et

res in

Pantanula W.

io

et

^9).

aquimolis iuxta rigum Sancti Mar-

Luponis magistri.

et in
||

et in

Sancti Silvestri.

dotalicii ecclesie

item,

ecclesia Sancti Silvestri

nula alius casalis et terra atque vinea.


pars

quedam

Curiano, et

et in

^^\

Cannetuli

casalis

etiam diebus donata est in hoc monasterio

c.

rebus transvendi-

ipsis

quapropter convictus in pia-

medietatem

refutaverunt

Ingezonis

^^\

quasdam

acquisierat

ipsam terram per idem scriptum

refutavit

Lacu

et in

lohannis Miccini, ubi est ecclesia San-

casalis

scriptum a Guidone abbate et ex

res per

cito,

('\

Panta-

Sanguiniano quarta
Casarina in valle

et in

ij

(^\

Ipso tempore iterum reclamaverunt prpsbyteri Sancti Eustathii

super Guidone abbate

lohannem patricium

ad

pr^fectum pr ecclesia Sancti Benedicti

Crescentium

et Sancti Blasii

de Ther-

una cum Ruberto iudice 20

tunc ipse abbas

Alexandrinis.

rais

et

advocat huius monasterii ostendit breve factum quod continebat

quondam

qualiter

pam

diffinitum fuerat

iudicum
runt

et

ipsi

siam,
et

ante

presbyteri in

patri cii

domnus

deinceps ipsam

una

abbatis

cum

ecclesiam litigarent

prefecto

(3)

An. loio
An. loio
An. loio

An.
(5) An.
(6) An.
(7) An.
(4)

eandem

auri optimi librarum .v.,

R. F. doc. 606.

R. F. doc. 607.
R. F. doc. 608.

loii

R. F. doc. 609.

loii

R. F. doc. 610.

loii

aoc. Oli.

loii

R. F. doc. 012.

eccle-

constituit,

ut

si

Eustathii,

medietatem Late(").

interea qui-

An. loii; R. F. doc. 613.


R. F. doc. 614.
(9) An. loii
(io) An. loii; R. F doc. 615.
(11) L'importanza di questo giudizio
m' induce a riprodurlo qui per intero
(8)

Yn

nomine domini Dei salvatoris nostri


anno Dee propitio pontificatus

Ihesu Christi.

25

incis^ sunt.

presbyteri Sancti

ranensi palatio et medietatem huic monasterio


(i)

iudicio

atque prefecti, iterum refutave-

manus Guidonis

patricius

componerent ppnam

(2)

Gregorium pa-

quo audito omnes,

querimonium.

domni

et

dup carte per quas litigabant per medium

et

sic

iussu

Ottonem imperatorem

jo

CHRONICON FARFENSE
dam Otto

Octaviani donavit atque confirmavit in hoc mo-

flius

vineas in Piccarelia iuxta furcellum Melleti modio-

nastero terras

et

domni

summi

nostri Sergii

pape

versalis IIII

Petri apostoli
nii,

die

.1.

.11.,

in

89

uni-

pontificis et

sacratissima sede

beati

mense

indictione .vini.,

ad laudem omnipotentis Dei

iu-

et sal-

iroitu

suo a

exitu

et

lateribus curtis et cripta de suprascripta ec-

vatoris nostri liiesu Christi simiilqne beate et

desia Sanctp Marie que appellatur

superexaltatp Dei genitricis virginis Marie, ex

pha, a .HI. Intere curtis

decreto iudicum et per patricialem preceptionem, breve memoratorium factum qualiter orla

donis. a .mi. latere via publica

inde

est contentio inter presbiteros fcclesif Sancti

adesse prcdictum abbatem

Easlathii,

verunt ad

Rome,

Rome

et

que

sita est in

Piatana, qui reclama-

domnum lohannem

patricium urbis

Crescentium gloriosum

prefectum.

dum

istius urbis

resideret infra

domum

predictus domnus patricius, una cum


iam dicto domno prefecto, simulque cum eis

suam

optimates

et

iudices

Romanorum,

videlicet lo-

et

lex

cum

Langobardorum

berto

in

PharAl-

filli

tunc iussit
hora ibi

itaque

contigit

fieri,

Lamberti
illa

suis

advocato predicti monasterii,

monachis

scilicet

Hu-

indice, et ceperunt di-

cere: Ecce nos parati sumus legem facere.


continuo prfdictis prfsbitcris datus est advocatus Sicco flius Ingebaldi ut pr eis ageret
contra predictum abbatom et advocatum eius.

tunc cepit predictus Sicco conqueri iam dictum


abbatem et advocatum eius de prgdicta eccle-

hannes Dei providentia primicerius, Gregorius


primicerius defensorum, Benedictus sacellarius, Georgius arcarius, Petrus et Leo sive
Johannes atque Gregorius dativi iudices, Leo

tus iudex:

protoscriniarius sacri

Belizo inclitus

Comes, Amalo Campanie comes, Octavianus


et Otto Comes flius eius, Marinus germanus
suprascripti prefecti, Leo Curtabraca et Berardus suus germanus, Bonizo flius Franconis, Bulcio flius Gunzonis, Franco a Sancto Eustathio, Franco de Britton, Leo de
Calo lohannis, Maraldus, Rolandus flius Guarnolfi de comitatu Viterbensi, Ardicho Domini
gratia dativus iudex, Franco Langobardorum
index de comitatu Sabinensi, et alius Franco
iudex flius Alberti iudicis. Rainerius flius Arduini de comitatu Sabinensi.
in istorum
omnium presentiam venerunt presbiteri suprascripte eccclesie Sancti Eustathii una cum lohanne diacono sacrosancti Lateranensis palatii

palatii,

cum

via publica, et

omnibus ad ipsam pcclcsiam et domum pcr tineiitibus, quod est inter affines
a duobus

sia et

domo,

ste teneret.

tu dicis,

sicuti superius legitur,

quod

iniu-

tunc respondit prpdictus HuberIpsam ecclesiam et domum, quas

isti

presbiteri alia

vice in

placito

domni Ottonis imperatoris et domni Gregorii


pape refutaverunl antecessori istius abbatis,
videlicet Hugoni abbati, secundum iudicium
Romanorum et Langobardorum iudicum, et

nos ad proprietatem monasterii nostri tetunc predixerunt prgdicti domni

nemus.

patricius et prefectus et iudices:

runt predictus

abbas

et

advocatus

memoratorium factum temporibus


peratoris

et

nem

brevem

predicti im-

pape, ubi continebatur qualiter

diffinitum est inter prcdictum

teros

oVolumus

statim ostende-

scire si ita est ut dicitis.

abbatem et presbi-

secundum diligentissimam examinatioet

magnam

discretionem,

et

corroboratum

erat ex toto a senioribus et iudicibus qui ilio

qua

et rectore

atque dispensatore suprascripte ecJohannes


prgsbiter de Polla secundicerius, Eustatius

in

clesie, scilicet Petrus archipresbiter,

perlecta et obscultata,

presbiter de Benedicto presbitero de Castorio,

verunt quod nulla ratione posset removeri nec


deberet illud iudicium quod semel tam diligen-

Johannes presbiter, Silvester presbiter, Petrus


presbiter, Adrianus presbiter, Sigizo presbiter
cum cuncia illorum congregatione, et ceperunt
proclamare super Guidone venerabili abbate
monasterii Sancte Marie domine nostre quod
dicitur in Pharpha. nam ita dicebant Domne
patrici et prefecie et iudices, Dei et vestra
misericordia habeamus legem de isto Gui done abbate qui contendit nobis unam ecclesiamque est editcata in honore sancti Be:

tempore videbantur iudicia exercere.


omnibus placuit,

et af-

frmaverunt cuncti predicti iudices et iudica-

tamque consulte diffinitum est, et maxime


quod iussu regis et pape tam frmiter et indeinde iterum
violabiliter terminatum est.
Ubertus iudex dixit contra Siconem advocatum prcsbiterorum De hac diffinitione que
tam iuste et legaliter, sicuti superius dixi mus, fnita est, de iam dieta ecclesia et domo,

ter

quid dicis, aut quid tibi videtur ?


responSicco et dixit Usque modo putavi quod

dit

domus

nedicti et sancte Marie et sancti Blasii infra

iam dieta

Thermas Alexandrinas positam ,Rome

Sancto Eusthatio pertinerent et sue esse de berent.


sed modo scio pr certo et proba tum
habeo, quia predicti monasterii San cte Marie sunt, et Sancto Eusthatio nichil
pertinet, et ego amplius non contendo .
ad
hec cuncti iudices iudicaverunt et preceperunt

re-

gione .vim. ad Scorticlarios. cumunadomo


iuxta se invicem coherente solarata tigulicia,
cum yliaco suo et scala marmorea et infe rioribus et superioribus suis a solo terre usque
ad summum tedi, et curte ante eam et in

Chron. Farf,

IL

ecclesia

et

suprascripta

CHRONICON FARFENSE.

90

rum

et in

.e. ^').

vocabulo ubi dicitur Macia Felcosa iuxta


tradidit pr

nentiam de Spongia

anima Dodp uxoris sue

perti-

in

hoc

monasteriomodiola quadringenta consentiente genitore suo,quorum


e.

251 A

fines sunt

Lupe descendentes

a furca Vallis

in

Vallem

||

Nucis,

Maclam Longam et Petram Fixam, deinde semita pergens


ipsam Maclam in Maclam Petrosam et in caput Callatorum,

deinde in
per

et venientes in

viam antiquam, deinde scrimen montis descendens

Petram Ream,

in

Currisem,

in

et

Meso

deinde serra montis de

fossatum serre Populi,

et in

venientes in caput Pollecclc et de-

scendentes in suprascriptam furcam Vallis Lupe,

amplius fuerint infra istos

si

ciendum iuxta Currisem,


Fabriciano res

ut predicti presbteri

cum domo,

fcclesiam

cum

et

fines,

patricii et prefecti et

cum

cunctis predictis et

iam dictam

sapra legitur, pre-

cum

Sicone

prefato

advocato suo et refutaverunt ipsi abbati et


suo advocato predictam fcclesiam et pr^no-

minatam

domum

integro

manu

per affines et pertinentias et

sicuti

supra

scriptum

est,

et

in

predicti abbatis et advocati reliquerunt

illieo iussu domni patricii et prefecti


cunctorum iudicum tulit Gregorius primi-

cartas.
et

cerius defensorum cultellum et eas per


abscidit

similitudine

manu iam

terram ad aquimolum

crucis,

dicti abbatis reliquit

et

medium

iterum in

modo et usque in finem seculi predictum


monasterium iam dictam ecclesiam Sancti Be
nedicii cum prefata domo et omnia illorum
ut a

pertinentia securo et quieto ordine

simul

tricius

et

de supra-

domo cum omnibus eorum

pertinentiis

suprascripti iudices

pr^ceperunt.

Romane Ec-

in

indictione suprascripta .vini.

mini gratia

Romanorum

patricius.

Johannes Do-}- Crescen-

Domini gratia Urbis prefectus. -}- Belizo


Comes. Amato comes. -f- Arduinus Domini
gratia dativus iudex. -J- Johannes Dei providentia primicerius. -}- Gregorius Domini gra-}- ego Georgius
Dei provitia primicerius.
dentia arcarius. -J- Benedictus Domini gratia
tius

saccellarius

cartula de iam dieta ecclesia sive

omnes

scriniario sancte

quo et ipsi
omnes manu propria snbscripserunt. in mense
scribere

clesie

nutu iudex.

eorum aliqua

et

Romano

michi

ac dimisit in

successon'bus

detineat,

dictum est, usque in finem seculi. propter hoc supradictus domnus prefectus et pasicuti

conspectu omnium ibidem residentium etcircumstantium.


quod si in quocumque tempore a iam dicto lohanne diacono aut predictis presbiteris vel

fa-

secus casalem Dominici Furis, et in

suoque advocato. mox iussu


cunctorum supradictorum iudicum iam dictus Johannes diaconus et defensor predictf ecclesia Sancti Eustathii tulit duas cartas in manus per quas
iitigabat centra sepedictum abbatem simulque
abbati

domni

et

portione ^cclesip Sancti Silvestri sicut tenuit

refutarent
sicuti

libato

ex

insuper tradidit

hoc monasterio pr anima sua modiola mille quingenta vel

in

iudex.

-J-

iudex.
tivus

-j-

apostolice Sedis.

-j-

Petrus Dei

^ Leo

Domini gratia dativus


Johannes Domini gratia dativus
ego Gregorius Domini gratia da-

iudex.

-}-

Leo

protoscriniarius

sacri

sed etiam compositores existant

-} Leo
Johannes de Benedicta.
Curtabraca. -|- Marinus. -j-RoIandus. -{- OFranco de Britto Curtabraca.
ctavianus.
-i-j-}Bonzo filius Franconis.
Maraldus.
-}- Otto
comes,
Arduini.
-j- Rainerius filius
ego Romanus
Engibaldi.
filius
Sicco
-ff
scriniarius sancte Romane Ecclesie, qui supra
scriptor huius memorie brevis post iudicum

libras quinque,

subscriptiones compievi

scripta

ex integro, sicuti superius


reperta fuerit, et

gente persona

cum

magna

legitur, inventa aut

ea qualicumque insurvel

parva predicto mo-

nasterio litigare vel calumnias inferre temptaverint,

non solum cartula ipsa vacua permaneat,

auri optimi
medietatem in sacro Lateranensi palatio et medietatem predicto monasterio.
et post solutam pfnam hoc breve
memoratorium in omni robore frmitatis permaneat. unde pr futura memoria et cautela,

palatii.

-f

et absolvi.

An. loii; R. F. doc. 616.


(i)

An. loii; R. F. doc. 617.

io

CHRONICON FARFENSE.
lohannes Miccinus

molum

predictus

Acutianum

(*\

ubi dicitur Collis dedit

et

Octo comes

in

ecclesia

Sancti

autem Guido abbas

predictus

(*-\

91

unum

aqui-

Martini super
quas-

acquisivit

et revicit in quodam placito


dam res in Nazano Sabinensi (J).
unam curtem ad Flumen in vocabulo Sumati territorii Asculani

ad Macerianum

Terentiano in quo

in

nario

que

quoque donata

fuit

quandam convenientiam de rebus

et accepit

(^\

ecclesia

est
est in

15 dietatem

de Ar-

^^^\

Nocla pre-

res in

quidam vero Samso donavit

<^7).

et refutavit

comes

Crescentius

quondam

monte de

res in

et

lohannes marchio

quidam vero Franco

curtis Sancti Gethulii ^^\

An. loii; R. F. doc. 618.


(2) An. loii; R. F. doc. 619.
(3) An. loii; R F. doc. 620.
(4) An. 1012; i^. F docc.621 e 622.
(5) An. 1012; R. F. doc. 623.
(6) An. 1012; R. F. doc. 624.
(7) An. 1012; R. F. doc. 625.
(8) An. 1012; /^.F. docc. 626 e627.
Ri(9) An. 1012; R. F. doc. 628.
produco qui in nota questo documento
notevole per la importanza dei personaggi che vi sono menzionati e per
la storia del monastero
nomine domini Dei salvatoris nostri
anno Deo propitio pontifcatus
nostri

Benedicti

summi

pontificis

et

universalis Vili pape in sacratissima sede beati


Petri apostoli
sti,

die .XXII.

.1.,

mense augu-

indictione .x.,

licet in

bone

me-

fidei

solo

verbo

optineat conventio firmitatem, oportet tamen


ut ea que inter se parles conveniunt per scri-

pture testimonia roborentur, ne prolixitas tem-

porum aliquid oblivionis abducat, ut quandocumque expedit et recensita aut ostensa fuerint,
totius litis amoveant questionem.
omne vero
pactum quod homines faciunt, placitum vocatur; placitum vero dictum est eo quod ambobus partibus placeat. et ideo qui fidem
pacti non servat, subscriptam penam persolvat.
iccirco hoc breve memoratorium et diffinitionis
sive refutationis factum, qualiter

litis

contentio

filius

Guidonem Domini gratia religiosum presbiterum et monachum atque abbatem venerabiiis monasterii SancteDei genitricis
semperque virginis Marif domine nostre quod
ponitur territorio Sabinensi in loco qui dicitur
Acutianus, et inter lohannem Domini gratia

ducem atque marchionem, nec non et


Crescentium Dei nutu honorabilem comitem
germanum ipsius, de curte una in integrum
que vocatur Sancii Gethulii que pertinens est
de suprascripto monasterio, unde bonp memorie Benedictus comes genitor suprascriptorum
emphyteusin cartulam habuit ab antecessoribus

inclitum

abbatibus predicti monasterii

et

ctum convenientie medietatem

postea per pa-

in

integrum de

monatempore

suprascripta curte refutavit in predicto

Hugoni

sterio et

Ihesu Christi.

flii

horta fuit inter

domni

||

comitis refutaverunt in hoc monasterio

(i)

In

hoc

in

.e. ^^\

Ipso tempore
Benedicti

qucdam

et

monasterio quasdam res in xMiana

Velo modiola

Cecilie

hoc monasterio pars decima octava

Crescentii Bonizonis ^^\

io dicto abbati refutata est

Sancte

abbati qui

ilio

in

regebat iam dictum monasterium


predicti

filli

sui, videlicet

Crescentius comes,

(*).
deinde
lohannes marchio et

iniuste

et

non

legaliter

disvestierunt predictum monasterium et

pre-

dictum abbatem de iam dieta curte de ipsa


medietate, sicuti superius legitur, et ad suum
opus tenuerunt per longum tempus.
postea
vero inspirante Deo venit prpnominatus Crescentius comes ad iam dictum monasterium
in assumptione sancte Marie et celebravit di.

vinum

officium

ibi

noctis et diei,

et

post pe-

ractum officium venit ante sacrum altare corara


iudicibus et nobilioribus homlnibus qui subscribendi sunt, et pr redemptione ani'ie su?
et parentum suorum, scilicet bong memorip

() V.

Il

doc. n. 4j8, Regesto, III,

141.

e.

251 B

CHRONICON FARFENSE.

92

Nonvolie

quasdam

refutavit

Agello, et super Albucianum, et in

genitoris

Benedicti comitis

prflibati

Theodorand? matris

sui

et

iam dicto

sue, refutavit in

Pompeie,

in

res

Conflenti,

et

Postmontem.

designari possunt.

et

et in civitate

quam

vero refutationem

licet divisi essent suprascripti fratres et

domna

prf-

predicto Guidoni venerabili abbati successori iam dicti Hugonis abbatis suisque successoribus in perpetuum medietatem

quando fecerunt, tamen


inferius nominandi testes ad ambas refutationes fiierunt, quorum nomina hec sunt Cre-

integrum, eo ordine quem supter dicturi sumus, et tunc repromisit de iam dicto fratre suo lohanne mar-

scentius

monasterio

et

de iam prenominata cune

chioue,

quod

in

sicuti ipse refutavit, ita et ille

dicta

Hitta

filius

Octaviani, Joseph et Boninus

Guidonis, Taiprandus
filius

filius Petri,

Berengerii, Stephanus

filius

filii

Taiprandus
Rofredi, Ci-

Leo Malustalentus, Franco dativus iudex


alius Franco dativus iudex filius Huberti

rinus,

cum suo nuntio, videlicet


et cum testimoniis subpredictus Hugo, qui quondam

suprascripti iudicis, Raineriusde Maroza, Sie-

abbas, et Johannes presbiter et monachus, qui

nes fratres eius, Gualafossa, Franco de Guido,

olim prfpositus, usque ad Penestrinam civitatem, ubi tunc erat suprascriptus marchio Johannes, et sicuti antea refutatam habebat suprascriptus Crescentius comes medietatem de

Gualabrunus, Rainerius filius Johannis, Lotharius, Arduinus, Seniorittus, et alii plures

deinde

faceret.

Grimaldo presbitero,
ivit

scriptis,

prfdicta curte, qualiler inferius dicturi sumus,


in manu iam dicti Guidonis abbatis et Rubarti
iudiciset advocati ipsius monasterii,

ita et

pre-

dictus Johannes marchio refutavit in manibus

suprascriptorum

monachorum Hugonis

et Io-

monasuprascripti Huberti iudicis. hoc

bannis, et Franconis iudicis et advocati


sterii et

filii

fredus, Benedictus de lannia.

Guido

et

Johan-

quorum nomina enarrare longum est. ante


istorum omnium suprascriptorum presentiam
refutaverunt
dentes

toti tres, sicuti

post legitur, spon-

repromiltentes suprascripti germani

et

et comes nec non et suprascripta dutam pr se quam pr cunctis heredibus


illorum sive ab eis submissa magna parvaque
persona, quod si aliquo in tempore de suprascripta medietate de iam dieta curte in in-

marchio

catrix,

ambo refutaverunt. predictus


Crescentius comes refutavit sicuti sfpe

tegrum, sicuti superius legitur, agere aut cau-

domnus Johannes marchio iam direfutavit simul cum sua coniuge domna

invadere aut retollere vel minuere pr^sumpse-

videlicet ordine

domnus
dictum
ctus

et

est,

sare, contendere vel litigare sive molestare vel

rint ipsi

suprascripti Johannes marchio

cum

iam predictus Cre-

Hitta illustrissima ducatrice (*), consentiente

coniuge sua predicta,

refutaverunt
hoc predicto viro suo.
predictam medietatem de suprascripta
curte que vocatur Sancti Gethulii, excepto
ipsum castellum quod vocatur Tribucum in

scentius Comes tam pr se quam pr suis


heredibus, tunc daturos promiserunt Guidoni

sibi in

toti tres

integrum,

cum

fdifciis et

constructura

ripis et appendiciis suis, et


illius in

cum

integrum, quod

nam cfteram medietatem de

exceptaverunt.

suprascripta curte que vocatur Sancti Gethulii

cum

medietate de fcclesiis

salibus

cum

et

casis, ca-

vineis, terris, pratis, campis, pascuis,

et

abbati vel suis successoribus aut in suprascri-

pto monasterio auri optimi libras .e. et post


pgnam absolutam hoc breve memoratorium
sive conventionis atque refutationis

nichilo-

minus in sua maneat firmitate usque in persic namque finitum est.


unde pr
petuum.
futura

memoria et cautela futuroque testimomemoratorium seu diffinitionis

nio hoc breve

arboribus fructiferis vel infru-

sive refutationis ex iussione suprascriptorum

aquimulis aquarumque decursibus, et cultum vel incultum, vacuum et plenum, mobile vel immobile, et cum omnibus
ad eandem medietatem de predicta curte generaliter et in integrum pertinentibus, excepto
iam dictum castellum, sicuti superius legitur.

hominum scripsi ego Petrus scriniarius sancte Romane Ecclesie in mense et indictione

silvis, salictis,

ctiferis, aquis,

quf

est posita ipsa curtis territorio Sabinensi

in suprascripto

vocabulo Sancti Gethulii vel


vocabulis nuncupatur. affines

quibus aliis
vero eius, sicuti ab origine fuerunt vel
si

modo

marchio
scripsi.

il

Muratori

riferendo imper-

nicon Farfense, col.


nali,

ad an. loia, considera Itta

di Crescenzio.

al

Chro-

Ancome moglie

$09, e citandolo

negli

signum

-J-

manus

suprascripte Hittj
signum-}- manus supra-

Dei nutu honorabilis comitis


atque refutatoris.
signum -|- ma-

scripti Crescentii
et rogatoris

nus Grimaldi

presbiteri.

Octaviani ibidem fui

et

-}-

Crescentius

manu mea

filius

subscripsi.

-}- Boninus filius Guidonis


Franco iudex interfui. -j-ego
Gaido manu mea. -f ego Gualabrunus inter"
fui.
-j- Tai-{- Taiprandus filius Petri interfui.

Joseph interfui.

interfui.

() Per errore

in

illustrissimg femine.

-j-

fettamente questo documento nelle note

-jJohannes Domini gratia


hoc breve refutationis a nobis facto

suprascripta .x.

-}-ego

prandus filius Bernengeri interfui. -}- Stephanus filius Rofredi interfui. -}- Cirinus interfui.
Leo qui vocor Malustalentus ibi fui. -j- Rai-f-

CHRONICON FARFENSE.

93

Reatina molendinum lanaticum quod est de Cantaro.

tem Sancte Agathe.


iorem.

in

montem

ubi

monasterio
et

hoc monasterio

res

alia

dicitur

et in

Martini prptio solidorum

res

cum

fuit

.xii. (J).

IO monasterio quidam Adelbertus

sedium

de

Columbe

modiorum

res

Benedictus

San-

contulit in

hoc

in Puzalia vero collate sunt

^4).

molinum Todici

iuxta

^^\

quasdam

Capitiniano

in

monasterio iuxta Sanctam Agnen

molendinis

hoc

res in

in suprascripta ecclesia

quarta parte de ecclesia Sancte

res huic

item, Post-

(').

Martini super Acutianum

Sancti

ecclesia

ibidem venundata

quedam

hpc omnia

Maternus donate sunt qupdam

cti

alias

Guidoni abbati

et

Lcum Ma-

Romanam.

petiam vinee iuxta portam

et

restituit

et res in Frigie, et Basche, et

et cur-

.xvn. pr solidis .lx.

unum

et

(5).

^^\

et

ibidem

(7).

episcopus servus servorum Dei.

dilecto in

Domino

loi^.

filio

papa Benedetto vni concede


Il

Ij

Guidoni [religioso presbitero


..

rr-

monastern [banct?

moiiacho atque] coangelico abbati venerabilis

et

T>

domin? nostr?] quod

...

superexaltat? Dei genitncis

et

dicitur in

cessoribus in perpetuum.

semperque

Pharpha de loco Acutiano

[cum magna nobis

sustineant, sed

magis propri?

utilitatis

tuisque sue-

sollicitudine insistat cura pr

stipendia

necessitatis ia-

consequantur, ideo

convenit nos pastorali tota mentis aviditate eorundem venerabilium locorum

maxim?

stabilitatis

conferre, ut

illic

honore etiam

2C

libus

et

nos certum

integritatem procurare et sedule

Deo

sancti nominis

laude atque gloria eius divin? maiestatis eiusque venerabiest contulisse locis, sitque acceptabile nobis et

feratur arcibus remuneratio.]

15.

utilitatum subsidia

nostro omnipotenti, id quod pr eius

cupletissimam misericordiam dignum

et

huiusmodi

operis in sidereis con-

religiositati in

Le parole fra parentesi quadrate mancano nel

scono togliendole dal Regesto.

pii

ad eius lo-

igitur quia petistis a nobis quatinus

nostroque dono concederemus vestr?

largitale

eorum

17. de]

filius Marozg,
Siefredus interfui.
-JBenedictus qui vocor de lannia inter-j- lohannes germanus Gaidonis interfui.
fui.
f Gualafossa interfui. f Franco de Guidone

testo

Nel Regesto

ex nostra

fundo Massa:

del Chronicon e

si

suppli-

in

nerius

chiesa di S. Martino di cui avanzano

^^^^^^

interfui.

mane

-j-

Ego Petrus

scriniarius sancte Ro-

Ecclesie qui supra scriptor huius brevis

refutationis post

omnium

subscriptiones com-

pievi et absolvi.

(i)

(2)

An. loii; R. F. doc. 629.


An. 1012; R, F. doc. 630.

^^jl^

.^_

mediatamente superiore a Farfa apal monastero Farfense.


^^) An. I0I2; R. F. doc. 631.
f.\ j^^ I0I2* R F doc 6^2
/ n
\ n
^ j
r
(5) An. I0I2? R. F. doc. 653.
(6) An. 1012? R. F. doc. 634.
(7) An. 1012? R. F. doc. 635.

parteneva

'

La

^^

^^^-^^^ ^

^^

al

monastero

la

chiesa di s. Maria
e

[sito]

universis Dei ?cclesiis ac piis locis vigilandum, ne aliquam

20 cturam

...,,.
Mar?

virginis

fondoiUssa
eh' essi

re

Te"*mede-

s' fondo.

CHRONICON FARFENSE.

94

[videlicet]
c.

252 k

ornata ipsius [?cclesi?] atque

Il

vineis, terris, sicuti

nominibus, qui
et

cum omni

loco qui dicitur Formellus,

in

cis]

fcclesiam [qu? edificata est in honore] sanct? Mari? [Dei genitri-

olim detinuerunt duo

modo

cum omnibus

sibi

presbiteri Benedicti propriis vocitati

generaliter et in integrum

introitu et exitu

quoque iam

mona-

dicto

integro [in supradicto fundo Massa], scilicet casalem

ex

de Petrocio, et casalem Leonis Sabinensis, et casalem Petri de

cum

denique casales]

[istos

suo

concedimus J

pertinentibus.

vobis insuper [vestrisque successoribus, venerabili


sterio] casales tres

cum

videntur esse vestri monachi,

casis, vineis, terris,

Leone ferrano,

campis, pratis, pascuis,

silvis,

arboribus pomiferis, fructiferis vel infructiferis diversi generis, cultum vel in-

cultum,

vacuum

et

plenum [omnibusque

suprascriptis tribus siquidem casalibus

generaliter et in integrum pertinentibus, constituti territorio Sabinensi, in


pr?dicto fundo qui appellatur Massa.]

nunc sunt

vero

affines

eorum

et termini

iam

sicuti

quemadmodum in vestr? acquisitionis conheredes supradictorum hominum ad laborandum suis


manibus.
omnia iuris sanct? Roman? cui Deo au-

ab origine fuerunt et

et

tinetur cartulis et sicuti

modo

IO

videntur detinere

tenendum emissa pr$ce-

ctore pr?sidemus atque deservimus Ecclesi? vobis ad

ptione concedimus [concedere deberemus.

inclinati pr?cibus vestris per huius

cum suo
cum eorum 20

pr?cepti seriem suprascriptam ?cclesiam Sanct? Mari? in integrum

ornatu et pertinentiis atque tribus supradictis casalibus in integrum


pertinentiis, ut superius

successoribus absque

nendum.

legitur,]

omni

presenti indictione

e.

252 B

et

anathematis interdictionibus,

unquam nostrorum successorum pontificum

rumque successorum ac
si

qus

esse et a

regno Dei alienum,

huius nostri privilegii

nam

sanct?
valete.

Roman?
>J<

at

extiterit,

a misericordissimo

lorum, amen.

et

||

magn? 2 e

dicione vestra vestro-

quoquo modo

autem temerario ausu magna parvaque persona contra hoc

condemnatum.

ac supplicio

vel ali? cuilibet

vestri monasterii auferre vel alienare

nostrum privilegium agere pr?sumpserit,

datum

vestrisque

statuentes quippe apostolica censura et auctoritate beati Petri apo-

parv?que person? ipsa pr?nominata loca a potestate

liceat.

vobis

reddito vel censu perpetualiter [concedimus] deti-

stolorum principis, sub divinis optestationibus


ut nulli

.xi.

et

sciat se

anathematis vinculo inno-

cum omnibus

impiis ?terno incendio

vero qui pio intuitu custos

observator

et

gratiam atque misericordiam vtamque ?ter-

domino Deo nostro consequi mereatur

in s?cula s?cu-

scriptum per manus Benedicti regionarii notarli et scriniarii


Ecclesi?, in

datum

.viii.

mense

aprili,

indictione suprascripta

kalendas maias per

manus

Benedicti

.xi.

Domini

bene
gratia

episcopi sanct? Silv? Candid? ?cclesi? et bibliothecarii sanct? apostolic? Sedis,

8.
testo

dito]

Nel Regesto de Leone Savinense quam

Petri]

Nel Regesto de Petro

Leonis che corrisponde alla forma del Regesto de Petro Leonis ferrarlo
Cosi nel testo del

Chronicon

magna parvaque persona


magnf parvfque personp
28.

20

del Regesto.

nel Regesto,

ma

nel

Nel
22. red-

27. quoquo] Nel Regesto aliquo

Chronicon

scritto

erroneamente

35

CHRONICON FARFENSE.
anno Deo

propitio pontficatus

sedentis primo, [in

Orta

mense

autem

est

domni

intentio

litis

filium

Gunzonis de

neis, terris

atque

silvis

abbas

nostri Bencdicti sanctissimi Vili pap

et indictione suprascripta .xi.] (0.

Buccionem

quam idem

et quiete

ecclesia

omnibus per circuitum

et

hoc monasterio

in

detinuit

suum

clamavit ad

acquisivit per cessionem

||

tunc venit suprascriptus abbas

Benedictum pontificem.

quod

fessus est

per

et pr-

ipsum,

ita

domni

Alberici

ducti

ut quater ipsam

sunt

hoc monasterio usque

que heredes,

si

librarum

(^K

.111.

in

sales

(0

duos

foris

Bona

(3)

Ursi

filius

iniuste

placitum

terram com-

et

tunc studio
et refutavit

abbatem

et obligavit se suos-

penam componete

pontem Salarium

R. F. doc. 636.

miliario

auri optimi

presbyteri qui dictus

plus

minus decimo-

(che altrove nel Regesto e a pp. 14, 80


e 97 di questo volume chiamato de

Bona non appamenzione alcuna


nel documento, e Gregorio vi

Male Passia

risce

oltre

traccia

apparisce

) e di

questa

come unico

donatore.

Pro-

babilmente Gregorio di Catino trascrivendolo nel Regesto per inavvertenza


scrisse
di

(*) Cosi ntl Usto.

sibi

contulerunt in hoc monasterio ca-

(2) An. 1013; R. F. doc. 637.


(3) Nel Regesto il testo del documento dice Certum est me Grego rium nobilem virum, et Ursum pr? sbiterum qui dicebatur Bene Passia
ohm filium (*), seu Bona qu? dicitur
Peff (*) hac die do, dono atque trado &c. . Dei nomi di Orso prete
:

perpetuum,

litem removerent,

Passia, seu

vineam

ipsas res ad suprascriptum

Gregorius autem nobilis vir

Bene

magnum

quam exinde gessit.


ad bonam concordiam,

20 suprascriptus Buccio omnes


et in

tantum quod

ad hec

detinebat.

ponere deberet propter vim

quomodo

deinde proprio ore con-

nichil sibi pertinuisset, nisi

vim usque nunc

cecidit super

est

eam

qui iussit inde

ubi interrogatus Buccio quid vel

pertineret, nesciebat quid respondere.

25

Farulfo ipsius ge-

manibus, in cuius terram suprascri-

suis

opus.

domnum

torura iudicum.

et

et

filio

lex ante prcsentiam Alberici consulis et ducis et legumla-

fieri

15

eius positis

per audaciam et vim introivit et iniuste cepit

ptus Buccio

IO detinere ad

Guidonem abbatem et
Sanctc Columbe cum vi-

Inter

venditionis a Tederada et Albino eius

nero

95

Ursum

pr?sbiterum invece

Ursi presbiteri

Cf. la nota

a p. 14 di questo volume.

e.

253

9^

CHRONICON FARFENSE.

quinto in fundo

Campo Rotundo.

alium

Gypzo

qui vocatur Nerinus

unum
cum

tenuit Framiscitus et

suis fratribus

dom-

(').

nus autem Benedictus papa contulit in hoc monasterio ex pro-

torum suorum quasdam


vineam

iano, videlicet

cum Pecculo
c.

2S5 B

domni Gregorii atque Marie

substantia pr animabus

pria

res in territorio

et

CoUinensi

suo qui fuerunt famuli eius W.

flio

Farolfi

Sancti Martini

in Arnario duas partes ^^\

<^^).

trono et medietas casalis lohannis Prode


natur Fistula ecclesia Sancti Blasii

cum
et

W.

in loco au-

in Scandrilia casalis totus ubi di-

(3).

loco qui nominatur Bulcianus sive Sala casalis


^^\

in

loco qui nomi-

in

cum centum

modiolis

^^\

in

Lavinia

casale Ursi presbyteri, et medietate casalis lohannis de

Firmo,

alias res

de castello Currisio portio

portione curtis Sancti Benedicti

et res Gisolfi

monte Ote

Sancti

clesia

infra

Romam

urbem

Benedicti

oratorio

et

Gattum Secuta novem uncip


ad aquimolum construendum

15

in Pustiniano alias res ('\

^^\

in Salisiano et in Sectiniano et in

(''\

io

Luponis de Pe-

domne

Pontiano

res Crescentii et

||

Gebbonis fliorum

fundo Fla-

terram quas tenuit Benedictus Saxonis

tem qui vocatur Maternus Postmontem quedam

citur Collis

in

geni-

et in

Stephanie de ec-

portio

Domini

Galoniano

Salvatoris ("\

ad

principales de aqua alvei Tyberis

20

item, de suprascripta ecclesia

^'3),

Sancti Benedicti et Sancte Marip ac Sancti Blasii, et horto atque

medietate porte Maioris,


in

hoc monasterio

collata est

in

quedam

et

de

manus Guidonis

res in

abbatis

hoc monasterio

minus nono de

miliario Urbis plus


(i)

An. 1015; R. F. doc. 638.

gorio

An. 1013; R. F. doc. 639.


An. 1013; R. F. doc. 640.
An. 1012? ioi3?/^.F.doc. 641.
An.ioi2? ioi3?i^.F.docc.642

acquisti

(3)

(5)

^ ^43-

in

di questi

Capitiniano 25

Sancte Columbe
promiscuamente

raccolse
e,

in Lafriniano

<^'4).

^'5).

ecclesia

(2)

(4)

facta est refutatio

salinario

filo

due abbati

in

un solo gruppo.

An. 1028; R. F. doc. 645.


(8) An. 1028; R. F. doc. 646.
(9) An. 1030; R. F. doc. 647.
(io) An. loio; R. F. doc. 648.
(7)

(11) An. loio; R. F. doc. 649.

dell'anno

(12) An. loii; R. F. doc. 650.

tamente

posteriori,

sembrano

attribuiti

da notare che
da Gregorio di

Catino all'abbate Guido

ma

invece da attribuirsi a Guido

che sono
II.

Gre-

gli

come vedremo, le elargizioni

(6) An. 1027; R.F. doc. 644.


Per
questo acquisto e per altri la cui data

1027 o di anni immedia-

et

An. loii; R. F. doc. 651.


(14) An. idi i 7?. F. docc. 652, 653
(13)

e 654.

(15) An.

loio; R. F. doc. 655.

CHRONICON FARFENSE.
medietas

casalis

ipsius

domus

reinvestita

est in

contendebat Gregorius
5

marmorea

scala

Urbem etiam una


hoc monasterio cum curte ante se et
integrum.

in

infra

porlam Sancti Andrec

curte ante

alia

^'\

et

domus quam

alia

eam

medietate putei aquc vive,

et

porta introitus et cripta malori et duabus atteguis.

Campum

res ad

quoque Rogata

ginta
cti

ferrarli ^^\

in

abbas Guido
(4).

et

Gampi Longi,

domna

(^).

et

loco Formelli, et

casalem

et

Petri

concambium modiola quadra-

per

accepit

res in Sectiniano,

monte Maialine,

Roccam cum

15 et Salisiano, et

quedam

Maceriano autem vocabulo Sumati pre-

quasdam

Stephani, et in

e -2544

Grescentii et uxor Octaviani contulit in hoc

filia

IO casalem Petrocii, et casalem Leonis Sabinensis,

dictus

et

Sancti Benedicti in Valle Generarla

monasterio ecclesiam Sancte Marie in Massa

Leonis

cum

Ursi presbyteri de Male Passia

filius

curte fante

et

97

ubi est ecclesia San-

Gerquito Plano,

et

ecclesia Sancti

Thome

et

Bacciano,

et pertinentia

cuius fines sunt: scrimen montis Maialine, rivus

Atriani qui venit in

Roccam quam

tenent Bucco et Gualafossa,

deinde rivus Ponticelli, inde venientes in rivum Cancelli

in

et

Portellam, et per viam in rivum Sancti Marcelli, exinde in res

20 huius monasterii quas tenent


et

res

alia

Meiana ubi

in

Ortelle terra et vinea


nedicti
et

Undam

ad

Sintari

Tebaldi

unum
et

filli

et

^9).

venientes in rivum.
q

(5).

ecclesiis Sancti Laurentii et Sancti

Gampum Liscum modia

de

et

in

Gesonis W.

curte

portio

alia

Gozano

in

(7).

ad Gattum Secuta de aquimolo

lohannis primicerii

et

Sancti Silvestri

est ecclesia

Reatino ad

casalicium

25 portio lohannis

Roma

cum

in territorio

(^).

filli

et

aqua

et

Be.xx,

Luniano
in

urbe

sandali portio

Leonis dativi iudicis de

||

Maximo
et

(').

Azonis

de

iuxta

et

Thermas Alexandrinas domus Lamberti

Spampina

(").

30 quondam lohannis portiones

in

An. 1012; R. F. doc. 656.


Ann, loii, 1012 i^. F. docc.657
e658;cf. pp. 14 e 95 di questo volume.
(i)

(2)

(3)
(4)

(5)
(6)

(7)

(8)

An. 1012; R. F.
An. 1012; R. F.
An. 1012; R. F.
An. 1012; R. F.
Chron. Farf.

II.

doc. 659.
doc. 660.
doc. 66

r.

doc. 662.

Ortelle de rebus et

.vii. ^^^\

in colle

Baiano

ecclesiis
territorii

An. 1013; R. F. doc. 663.


An. 1013; R. F. doc. 664.

(9)jAn. 1013; R. F. doc, 665.


(io) An.

1013; R. F. doc. 666.


(11) Ann. 1013 e 1014; K. F. documenti 667, 668 e 669.

i^

(12) An.

1013; R. F. doc. 670.


7

e.

254 b

CHRONICON FARFENSE.

98

Narniensis in fundo Galler terre petias

fundo Stablata
scus alias res

^^\

in

'^^\

Sabinis ubi dicitur Cerreta, et ubi dicitur

in

dicitur Peretus,

ubi

ubi dicitur

et

(*).

Chuonradus divina favente clementia

Romanorum

augustus pr Dei amore sancteque genitricis

hoc monasterio quicquid

firmavit in

cum omnibus

Marie con-

ipsius

eodem

territorio Sabinensi

idest ecclesiam Sancti Benedi-

pertinentiis suis.

curtem Sancti Gethulii

imperator

superioribus continetur

in

preceptis, et quicquid habere videtur in

cti.

res in

et alias

comitatu Narniensi ubi dicitur Ronconi-

Ccse, et ubi dicitar Bali, et

Conca

.v. (').

cum

castello Tribuco.

io

^cclesiam

cum gualdo.
castellum Bucintegrum cum massa quam pie memorie Benedictus

Sancti Angeli in Tancia in integrum

cinianum

in

papa contulit.

et

terram de Ortelle.

in

comitatu Ortano in

capite ipsius civitatis ^cclesiam Sancti Theodori.

Veterbensi infra civitatem ecclesiam Sancte Marie.


cte

tatu

Spoletano ecclesiam

Sancti Pauli in

||

ipso comitatu.

curtem de Monte Polisco.


in

Trevenano.
Petroso
partes.

et

Sancti Abundii.

comitatu

et

de

nisterio de Sparzano, et Valli.


in comitatu

et

cum

Albo duas 25

Pinnensi curtem Sancte Lucie.


mitatu Teatino monasterium

et

alias.

in

Stephani

in

Cupresin

et alias.
in

de monte Pedito.

Sancti

mi-

castello ibidem, et

curtem Sancte Marie

comitatu
co-

in

Lucania

cum

concambio Attonis comitis de phara filiorum Guarnerii,

(0 An. 1028?

1029?]^. F. doc. 671.

(3)

An. 1029? 1030? R.F. doc. 672.

(4)

et

atque

Sancti Benedicti,

Asculano curtem de Solestano

de

in castello

castello Caballo

comitatu Aprutiensi curtem de Sardinaria et

(2)

curtem de

Sancti Viti.

et

20

comitatu Ausimano

Firmano monasterium Sancte Marie,

Sancte Marie iuxta fluvium Clentis

ipso

Asisio ecclesiam

comitatu Camerino curtem de Salambona.

Sancte Victoric in Matenano monte,

seto.

ecclesiam

in comitatu Senogalliensi

curtem Sancte Anti^.


in

in

comi-

in

Sancti Salvatoris, et

comitatu

in

Sancti- Bartholomei, et Sancti lohannis.

Luzano.

gualdo suo.

Sancti Marci, et

15

cellam San-

^cclesiam Sancte Marie in Mediano.

Sancti Viti.
255 A

cum

Marie iuxta fluvium Minionem

comitatu

in

An. 1027? R. F. doc. 673.


An. 103 1; R. F. doc. 674.

et

30

CHRONICONFARFENSE
podio Ortonella.
Pinnensi.
iano.

in

Marie

mam

Sarzano.

in

et

Campo

Agonis.

Sancti Adriani.
rentii

in

cum

Colline

in

et

criptis

Tyburtina monasterium

e.

255 b

Campanie monasterium Sancti Lau-

in finibus

Macri.

civitate

in

urbem Ro-

infra

ecclesiam Sanctc Marie, et Sancti Benedicti

muris

Marsicano

comitatu

in

curtem de Transaque.

curtem Sancti Leucii.


5

comitatu

in

comitatu Balbensi ccclesiam Sanctc Marie in Gra-

Sanctc

et

Sanai Clemcntis

ccclesiam

et

99

ccclesiam Sancti Sebastiani.

in

comitatu Reatino monasterium Sancti Angeli, et ccclesiam Sanie

cti

lacobi, et Sancti Georgii

res noviter acquisitas.

Lodano.

in

in comitatu

cum

Furconino ecclesiam Sanctc Marie


de

et

Narnate.

comitatu Balvensi ccclesiam Sancti Peregrini


15

omniaque

monasterium construxit.

risius

monasterio pertinere videntur iuste

minibus

Deum

in Puzalia

et

aliis.

Amiterno ecclesiam Sanctc Marie

curtem de Turrita.

fone.

diversis

in

Fur-

in

suprascripto

quo comes Ode-

in

integrum quc huic

in

aut ab

et legaliter,

timentibus acquisierit, aut ab

rebus Ecclesie iniuste tenent, aut in

in

his qui

aliqua parte

aliis

modo

regni

hode

Hitalici

habere videntur, aut acquisierit, per hoc preceptum confirmavit

20 huic monasterio*^').

Quidam vero Benedictus

flius

nasterio per cartulam donationis et

Hubaldi concessit in hoc mo-

Guidoni abbati omnes

sive castella et ecclesias in cuncto territorio Sabinensi


liter

post hec

contulit huic

25 prascripti Benedicti
pertinebant

et

monasterio de

filia

uxor su-

quecumque

Ingelrada uxor Grimaldi

SusanTia etiam

^3).

simi-

^^).

rebus

ipsis

Landolfi concessit

pertinentia sibi a suprascripto Landulfo et

res suas

Taxia

sibi

omnia

genitoribus suis
||

in cuncto territorio Sabinensi, videHcet in


in

Mozano,

30 finium cum

in Bacone, et Cottanillo.
suis

pertinentiis

W.

in

Tarano,

in Asiniano,

insuper et castellum Con-

Ophiano autem

territorio

Reatino quidam Johannes fihus Todori contulit in hoc monasterio

omnes

res suas

(5),

in civitate vero

Reatina donata sunt huic

27. Landulfo nel testo e nel rigo precedente Landolfi

(i)

An. 1027 R. F. doc. 675. V.


a p. 96 di questo volume.
;

nota 6
(2)

An. 103

1; R. F, doc. 676.

la

(4)

An. 103 i;R.F. doc. 677.


An. 1027; R. F. doc. 678.

(5)

^"- 1031

(3)

^- ^- ^^^- ^79-

e.

256 a

CHRONICON FARFENSE.

100

monasterio
due.

et alie res

casalicia .v.

ibidem,

ad Sanctum Clementem.

et

scinam Grifonis.

et in

ad Tufos.

et

et

Campo

vero

Hugo

flius

Alberici

omnes

buie monasterio

tatum Perusinum,

et in territorio

horum

fines sunt:

hannis

in

in

Tudertino,

fundo Meriti,

coniolum,

et

e.

2)6

et in

10

inter montes, deinde in


in

montem Alium,

saltum, et in Sigilla, et in Lu-

quedam

item, in

(^).

Pe-

civitatis

et

portionem de fundo

Reatino ubi dicitur Grecie

collate sunt

Cesa Cardosa

^^ ^n

Obianum

in territorio

ctum Cassianum

comi-

fundo Bagnaria.

et in

iterum in alveum Tyberis.

Seragano<^5\

fundo Monte Ca-

portam Sancti Angeli

in

plebem Sancti lohannis

Maternum,

qui-

iugali sua optulit

in

plebem Sancti Sabini de lacu Perusino, recte


et in

.xviii. (^\

alveus Tyberis venientes in plebem Sancti lo-

campo, deinde

rusine, deinde in

una cum Tedirada

in

('l

res suas mobiles et inmobiles infra

fundo Agello,

priolo, et in

Reatino ad Pi-

ad Sanguinianum

comitato Asisinato ubi dicitur Satrianus modiola

dam

Castaniola petie

et in

et

ad San-

15

res Oldebaldi et Rapizonis.

Ophiano

et ubi dicitur Porcili

II

alia res

Marco

in

(5).

Decii et Aza iugalis huic monasterio, et quidam Grifo

filius

portionem suam
biano, et in

de Purea,

Perusino optulerunt res suas quidam

territorio

monte Melino,

in

Cordano,

et in lacu

in

tem Perusinam,
sicut venit in

num primum
sbyteri qui

in

mare,

et in

deinde in

Pantanum,
latusW.

vocatur de

et recte in

Pilam,

et in

Vallem de Pot, ^t

lacum Ariolum,

montem

^7).

ubi

in

civita-

dicitur

lohannis pre-

Rescanianus,

et alias res in Casule ^^\

cum

et alias

Nel Regesto Cesule

An. 1032; R. F, doc. 680.


An. 1030; R. F. doc. 681.
(3) An. 1029? 1031?/?. F. doc. 682.
(4) Ann. 1025, 1033 R. F. docc. 683
(1)

(5)
(6)

An. 1033
An. 1033

(7)

An. 1033? 1039

R. F. doc. 68$.

R. F. doc. 686.
?

1046?

doc. 687.
(8)

2^

Bituris, et in Afria-

in territorio Sabinensi res

Christa,

et in

et

montem Teuzon

in

(2)

e 684.

et in castello

Faltonianum,

recte in

Monticellum,

et in

medietate ipsius ecclesie


30.

Teniano,

Perusino ad Fonteianum, quarum fnes sunt:

Sanctum Archangelum,

Sanctum Pontium,

Oclinione, et in Catra- 20

et in Afriano, et in

Afrianus, deinde venientes

exinde

et in

Ar. 1033

R. F. doc. 688.

i^.

F.

30

CHRONICON FARFENSE.
Campo

fundo

in

res

alias res in

et

fundo Longoic

in

Campum

item, in Ofiano ad

Prepi<^^).

Montem Aureum

suptus

Buxos

ad

Minori

et in Puzalia

lOI

et

(5).

alias res in Sextiliano,

Donadei

Azonis

filii

^5)

eiusdem
et

super rivum

Attonis fliorum

et

Azonis, et de ipsa ecclesia Domini Salvatoris W.

Mannonis.

res

et

in

Aviano

Castellionem quasdam res


IO

de podio Vulpiniano^^).

tianum

collata sunt in ecclesia Sancti

abbas

^').

cepit per

Furconino ad

commutationem

diola .XL. (^5\


petias

quinque

('5).

.III. (*7).

tias

petias duas

20

in

medietatem

Martini super Acutianum

molini suptus pontem

Campum
<^'*\

Fractura

(").

de Ophida quasdam res

re-

Amiterno ad Stibilianum mo-

in

Campo Armori

quinque petias

et in Collectario petias .vi.

et alibi

quatuor

petias

^^^\

^'^\

(^^).

et

et

alibi

et alibi pe-

Silva

in

Plana

^'9).

Retulimus preterea acquisitiones varias sub domni regimine


Guidonis huic monasterio

mus iam

eiusdem abbatis

editas, libet ut

concessiones diversas.

in Casarina

257 a

comitatu quoque Reatino prcdictus Guido

refutationem

accepit

in territorio

in

e.

Postmontem ad Torti-

et

et

casalem

Ophiano suptus

in territorio Sabinensi

castelli

modiola duo

15

||

^^\

et alibi

item, in

^7).

et

(^).

partem cuiusdam

castelli tertiam

portionem Azonis

et

de Asti et

Angri, ubi est ecclesia Sancte Crucis, et ubi dicitur Palpa


j

^^\

itaque concessit in Salisiano et

quod vocatur Crassianus,

An. 1019 ? 1023 ? R. F. doc. 689.


An. 1034; R. F. doc. 690.
(3) An. 1035 R. F. doc. 691.
(4) An. 1035? R. F. doc. 692.
(5) An. 1035 R. F. doc. 693.
(6) An. 1036; R. F. doc. 694.
R. F. doc. 695.
(7) An. 1035
An.
1035; R. F. doc. 696.
(8)
R. F. doc. 697.
(9) An. 1035
La
(io) An. 1039; R. F. doc. 698.
donazione fatta alla chiesa di S. Martino senza menzione dell' abbate che
non poteva certamente essere uno dei
due Guidi. Nel 1039 Guido II non

et in

Tancia, iuxta castellum

documento 699

(i)

R. F. doc.

(2)

del Regesto non ha alcuna

governava pi il monastero.
(11) An. 1009-1013? 1027-1035

refera-

nologica

699.

ma

nato in esso
bate

deve

il

di

nota cro-

menzioGuido ab-

trovandosi

nome

attribuirsi

uno
questo nome.

governo

Il

dei

di

agli

anni

due abbati

del
di

(12) An. 1012; R. F. doc. 730.

(13) An. 1028; R. F. doc. 731.


(14) An. 1030? 103 l R. F. doc. 732
(15) An. 1030? lo^i R. F. doc. 733
(16) An. 103

1 ? 1032 ? R.F. doc. 734


An.
1033 ? 1034? R. F.doc. 73$
(17)
(18) An. 1034? 10)5? R-P- ^o<^- 736
(19) An. 1032? 1033? 1034? R.F.

doc. 737.

e.

257 b

CHRONICON FARFENSE

102

Fatuclum, quasdam
vini

mundi

medietatem

et

operas et xenia prctio solidorum .xv.

et

Aureo modiola

prctio solidorum .xx.

.v.

quartam

res ad

ad quartam reddenduin

res

et vini

de olivis pretio solidorum

.xxv.

Monte

Centum quasdam

in

mundi medietatem

in

operas et xenia et

et

Meiana casalem Luponis

in

magistri ad quartam et medietatem vini mundi, et de olivis presentibus tres partes, de futuris medietatem, et de bis quc allevantur

duas partes,
ciano

et

modia

xenia et operas pretio solidorum .xxxvi.


et

.v.

quartam partem

monte Ota medietatem montis,

ecclesie Sancte Luci^ pretio

Miana

et

xenium unum

quartam

concessit res ad

annuatim operas

Bacciano concessit quasdam

et in

in

et

Nati vitate Domini, spallam

unam

tres,

ad arandum,

Cerquito pretio solidorum .xv.

lumbum,

et

aliam ad

et

^5

metendum,

in Cavallaria et in

Meiana modiola

in

.l.

mundi medietatem

vini

tertiam ad zapandum, pretio solidorum .xx.


258 A

solidorum

in Fixiniano concessit res pretio

hoc monasterio.

in

io

Liudp pretio rerum suarum quas commiserunt

res Gisolfo atque

e.

Bac-

in Salisiano, et Sectiniano, et Galoniano, et in

solidorum .xxx.

in

in

.xiiii.

pretio

II

solidorum
et in

rum

Galiniano pretio

Miana

in

.XX.-

solidorum

.e.

integrum,

et

in

Turano

Mirteto, et

Centum,

Urbana,

iuxta

est

vino

ecclesia

ibidem

et in

dorum

.XX.

in

.e.

alia

Gordiani,

in Abbatini res et

Privati

cum mo-

et

solidis

.l.

quasdam

et
.l.

res

et tertiam

aliam septimam pr

solidis

.xx.

30

Postmontem, ubi
ad

quartam
olivis.

de vino pretio

Carboniano pretio

molinum pr

.L.

item, aliam

.L.

operas et xenia et de

et

.vi.

Ortisiano prctio solidorum

septima solidis

Casule ad quartam
in

ad Noclam, et

super Albucianum,

aliam septimam pr solidis

mundo medietatem

et

in Terentiano pretio solidorum

.e.

solidorum

Sancti

et in

Currisium, pretio solidorum tercen- 25

partem septimam ibidem pr


et

Fixiniano,

in

et

et Casarin^, et

pr parte septima, et pr

solidis .L.

in Cavallaria pretio

prope casalem Criptule,

in

prctio

Casule pretio solido- ^o

in Pisile, in

solidorum

lino, prctio

in

.e.

et in Salisiano,

Postmontem ^cclesiam Sancte Marie

medietatem aquimoli
in

solidorum

pretio solidorum .xxx.

alias res

in Fornello, et

torum.

monte Cese,

in Crassiano, et in

.l.

in

et

item,
soli-

solidorum

Serrano

de

.L.

mo-

3S

CHRONICON FARFENSE.
dia

pr

.vili,

lidis

in Sectiniano,

.XX.

monte Maialino,

Roccam cum
S

Longi,

Mazano pr

in

Bacciano,

et

Thome,

Sancti

et Salisiano, et

Roccam dederant

Campi

pertinentiam

et

Meiana, hcc omnia concessit Azoni

Adelberti, qui ipsam

so-

ubi est ecclesia Sancti Stephani, et in

Cerquito Plano,

ecclesia

in

et

et

Postmontem

.xxx.

solidis

103

Farulfo

et

filiis

per cartulam donationis

e.

258B

||

in

monasterio, quarum rerum fines sunt:

hoc

scrimen montis

quam

qui venit in Roccam,

iMaialini, et rigus Atriani

Gualafossc, deinde in res huius monasterii,

tenent

filii

descendentes

et

in

IO rigum Ponticelli et in rigum Cancelli, et venientes in Portellam,

viam

et per

quas tenent

rigum Sancti

in

Marcelli, et in res huius monasterii

Tebaldi, et venientes

filii

in

rigum, pretio hbrarum .xx.

in Pantanula, et Sangriniano, et Casarina, et super

cum
15

aquimolis et valle

super eos,

montem Otam, quarum

et

fines sunt: rigus Scalatus qui pergit in

Albucianum,

rigum Sancti Angeli, deinde

rigagines venientes a Cisterna in rigum Cancelli, deinde via Cisterne et venientes in

rigum Sancti AngeU, deinde lacus

Calvisiam de Maialina,

nientes in

et

inde suptus in Furcellam,

exinde in rigum Scalatum, de quarta parte portiones

20

lidis

in Bassiano et
lidis

.Lxxx.

2j Plana

et

Monte

omnem

lidis

.l.

pr solidis .XL.
lidis

XII.

in

jo quasdam res
hdis .XX.
ciolo res

infra
i

Pantanula modia

quartam partem

que huic monasterio

.e.

so.xii.

in Ali-

librarum

.lxxx.

Sabini.

in Salisiano

casarinas

in

pr

.11.

FeUcem pr

ad Sanctum

.11.

pr solidis

ecclesie Sancti

in

.l.

so-

collate sunt a

in

famulo

in ^\llpiniano

Teste suptus

so-

Quinza

Phihppi pr so-

in Cerquito et in Cavallaria pr sc^idis .xx.

solidis

.l.

quarundam rerum portionem septimam.

nostro Massone pr solidis .xx.

Ruta pr

filii

ipsum castellum

in Cavallaria, et

et

Quinza pr

res pr solidis .xx.

Morici res pr pretio

Ortisano

in

pr so-

iuxta res Sancti Alexandri pr solidis

clusam, et res Bosonis

res pr solidis .l.

tres

res pr solidis
in

solidis .xx.

cum molino quasdam

colle Ursi

quasdam

\^iti

Casalibrice pr

in

in Abbatini

niano

Sancti

in territorio

.e.

et ve-

et

castellum

et

in

Luc-

confratre

in casale

de

Postmontem

35 quasdam res ad quartam reddendum et vini mundi tertiam partem


pr solidis .VI.
in Pead Sanctum Felicem pr solidis .xx.

e 259 a

CHRONICON FARFENSE.

104

modia

teriolo

.mi. pr solidis .xxx.

Serrano concessit ad quartam

medietatem de

Centum

olivis et

pretio librarum

ad Sanctum

ibidem

rentium pr

solidis .xxx.

modium
.xxx.

pr solidis

259 B

.1.

in

xenium unum

et

Monte Aureo modia


solidis .lx.

in

pr solidis .xx.

in

Terentianopro
ad Sanctum

pr solidis .lx.
et ad

Salvatorem,

et

Bambano

ad Curtem res

pretio librarum .xx.

.1.

rebus pr solidis .lxxx.

Guinelde

modium

et

in Mutella et

.11.

et

xenium

est ecclesia Sancti Blasii,

et in

.vn.

Mari-

Curianopro

solidis .xxx.

quo

est ecclesia

in Valle Ceneraria ad

.1.

et vini

pr solidis

illic

quasdam

phani.
cte

.vili.

in

in

et

in Prato

Bambano

Helene, modiola

et in

.e.

in Fistula,

quartam 25

quo

in

mo-

in Casalibrice

solidis .e.

Oriolo ad Cerquitum ad quartam


et

operas et xenia pr solidis

cum

dimidium.

in Ortelle, in

quo

Sancti Laurentii, ad pensionera in

.e.

.xii.

30

item,

medietate ecclesie Sancti Ste-

fundo Miniano, ubi

.xxiii. et

in

ad Sanctum Vitum, et

item, ibidem pr solidis

solidis .xx.

res,

pr solidis .LX.
et

pr solidis

mundi tertiam partem

Fedine pr

in

pr solidis .xv.

Urbana pr

in via Malori, et in

dium

.1.

.1.

Postmontem, 20

ad Casaliclum,
in

modia

in Serrano

in Flaminiano, in

.e.

Liciniano pretio librarum trium.


operas

15

Ru-

Sancti Gregorii, et in Valle, et in Babiniano pr solidis .xl.

et

li-

pr solidis .lx.

Tribiliano, et in Villa

Angelum

ad Capriolum,

pr solidis

aliis

solidis .xl.

niano quasdam res pr solidis .ecce.


in

et

io

Turano, ipsarum rerum medietatem

stica, et in Castellione, et in

concessit.

dimidium pr

Paternione res pretio

in colle

in Marciliano, et in

pr solidis .XV.

ad quartam et

et

in curte Sancti Gethulii casalem

Quinza ecclesiam Sancti Philippi cum

et illic alias res

.vi.

ad

solidis .vii.

in Peteriolo

.vi.

res pr solidis .xii.

Antiquo pr

brarum quatuor.f
in

pr solidis

Quinza

in

.e.

in Petrolo et in
c.

ad Sanctum Lau-

.lx.

Guineldp pr

in colle

mundi partem tertiam

solidis

et in

Postmontem

pr solidis .xx.

pr solidis

alias res

et

vini

.11.

et

portionem Sigizonis.

in Scandrilia

.111.

tertiam

Paternione

in

in

alias res.

Gordianum, et in Casule, et in Lafriniano pr so-

lidis .XX.

Hirculi

xenia.

et

Sanai Benedicti modia

in curte

Mariniano

mundi partem

vini

et

operas

in

in

est ecclesia

San-

Campo Adonis

est ecclesia Sancti

res

Benedicti

mense septembris laguenas

.lx.

35

CHRONICON FARFENSE.

"'

modium .1.,
Salisiano modium

must mundi, grani


lidis .XX.

in

Moranula modia

in

.e.

modia

modia

et alibi

solidis

modiorum

stito

.viii.

.xi.

ad pen-

de grano

et

de inve-

.11.,

.1.

iustas et operas

.x.

in iMarciliano et portu de Cerris, et in Tribiliano, et in

tres.

ad Sanctum Ste-

Castellione, et ad Sacerdotes pr solidis

.e.

phanum,

.1111.

et in

Moranula

pretio librarum

pensionem de musto mundo laguenas

.11.

Loriniano ad

in

pretio solidorum .xiiii.

ibidem ad pensionem in mense septembris musti mundi

guenas

modia

ad Sanctum Vitum

pr solidis .XXX.

.X.

pr solidis .xxx.

.xi.

Ripas

ptus

pr solidis

20 ibidem pr

in

Loriniano pr

in

in

.x.

solidis .x.

operas pr solidis .xx.

in

Serrano pr

Monte Aureo pr

in

Fossa Martore,
Tricesimus

Le

(i)

nome

di

Vulpiniano,

testo

largizioni concesse

ccxiii A

e.

ccxiiiB,

ma

in

sotto

una

alla

aggiunta alla

da notare che

il

ero-

non distinse nel Largitorio Guido


Cbron. Farf.

II.

il

registrate

r.

electus.

regimine
qui

non

promiscuamente

e riun

un gruppo solo

l'uno e dell'altro.

le

concessioni del-

Come

gli acquisti,

cos le largizioni indicate qui,


attribuirsi parte al

secondo

260 b

.xl.^').

28 via Maiori

II

in Moranula,

Archisiano pr solidis

da Guido
in

in

.xx.

de ecclesia

huius sacri cenobii

in

a p. 104,

clxxxvii a

e.

et in

et

.e.

Guido presbyter

venerabilis

Guido abbate sono

e.

nista

et

Maie] Cos nel

nel Largitorio dalla

solidis

casalem Mannonis,

aquimolis pr solidis

autem quartus

extitit a fratribus

17. via

cum

lubiano

Urbana

in Paterno pr so-

Sancte Lucie octavam partem pr solidis .lx.


et res

in

et

tertiam et de olivis et xenia et

Monte Aureo quarumdam rerum

in

.xxiii.||

Su-

solidis .xl.

solidis .xii.

Villa Rustica et in Tribiliano pr solidis .e.


lidis

Maie

via

in

la-

Ortisiano pr solidis .xx.

mundi partem

ad quartam et vini

et

ad

Quinza modia

vindemia musti mundi laguenas

in

.1.,

soli-

modia

in Mandrili

in

pr

.11.

pr solidis .xxx.

.xii.

.xii.

pr solidis .xl.

.11.

10 sionem in mense augusti

25

^^^

Centum

in

Leganillo modia

in

ad Sanctum Vitum modia

Sanctum Laurentium pr

et

^'

Fixiniano

in

.x.

pr solidis .xx.

.111.

pr solidis .xxx.

.111.

dis .XX.

15

pr solidis

.1.

pr so-

.1.,

item, in Fixiniano et ibidem ubi supra res pr so-

solidis .XXX.
lidis

modium

Terentiano de ecclesia Sanctc Cecilie partem septimam pr

et in

de investito

||

105

primo

sono da

e parte

di questi abbati.

7*

al

An. 1027-103'

CHRONICON FARFENSE.

10^

de sublimibus sed

non posse huius

cerneret se

prelationis decenter portare

obnixis precibus rogavit fratres ut

quod vix potuit

pastorem.

mine

seposito,

runt.

gravissimum
lariter

cum

quidem

non

non nocuis

acquiescerent,

spernere, ut virge regiminis,

ram trahens
fratres

An. 1039.

regiraret, et

remoto autem

nerabilem Supponem.

illi

in

secu-

nisu preesse.

sed

tantum prelationem

gestabat, altiora ad ter-

hoc quod petierat assensum

in

hoc ab

ipsa electione, elegerunt ve-

qui

nobilis

seculari prosapia, et doctus

I,

prelatus vero electione fra-

(*).

tare di questi abbati,

governi

cui

si

abbate Ugo.

questo volume.

innestano in quello

nunzi

Egli infatti nelle sue notizie biografi-

al

fu ripreso

Ugo come

abbate

dall'

chiaramente indicato dai documenti e

Lo

dal catalogo del Regesto

talogo pone

do

Il al

la

stesso ca-

morte dell'abbate Gui-

1038 e quella

d'

Ugo

al

1039, e

su queste date obituarie di abbati Farfensi cos vicini di

tempo

Gregorio

ci rende oscuro quello che

appresso nel Chronicon.


racconto, che dopo

ci,

alla

di

Bonifacio e

di

Ugo

di
i

Guido

I,

loro go-

senza interrudi Ugo,


metodo, mi

parte

di questo

par da credere che

probabilmente

la

elezione riuscita vana di Bonifazio, e

di

dopo

no-

volte a

ma

la

il

ritorno

governo e la elezione di Suppone avvenuta dopo la


sua morte (*).
A me sembra che

Ugo.
Suppone

di

fu

per due

capo del monastero.


Eletto
prima volta nel 1039, la sua elezione, come qui sopra detto, non fu

le

al

morte

la

(2) L' abbate

Guido,

come si detto, contraddice


evidenza certa dei documenti e
abbate

altri

da

riprese

Tenendo conto

Suppone,

dei cataloghi che indicano


dell'

gli uni agli

zioni

se

fossero succeduti immediata-

si

mente

Ugo, poi

come

certo quella di Suppone, avvenissero

Parrebbe, dal

ritiro

verni

di

II,

Tutto

immediatamente

succedessero

mine

il

si

che parla prima


poi di Guido

dell'

narra qui

dlCatinonon pu cader dubbio.

approvata da Enrico
r abbate

stitu

abbate
al

dur

chiudersi

ciare

del

1047,

sua

gli

dignit

1046 o

so-

Questo

Almerico.

nella
del

che

III

al

^^ vedremo

fino

cominche fu

metodo

deposto a sua volta, e Suppone torn

tenuto da Gregorio di Catino nel trat-

monastero fino alla sua


avvenne poco appresso.
La indicazione che di lui d Gregorio
di Catino chiamandolo nobilis seculari prosapia, m'induce a ritenere

questa oscurit provenga dal

a reggere

morte

() An. .Mxxxvi.

.v.idusiuaiia.

Hugo abbas

reordinatur

An. .Mxxxvtii Guido abbas

An..Mxxxviiii, Ugo abbas

6 .

Suppo abbas.

io

quod

et

66 e la nota 2 a p. 86 di
Nel 1035 Guido II rigoverno del monastero che

Vedasi

assuetus,

eius ad sublimia exaltaret.

videbatur doctrina ecclesiastica


(i)

cepit

quam manu

ima

intuentes, coacti sunt

prebere.

omni

itaque rennuebat

ei

maxime

studiis

malue- 5

eligere

tam sublimi regimine

in

si

onus,

denique hoc a regi-

optinere^').

fore videbatur

sibi

occuparetur.

fraires

in

vero

utiliorem pre se eligerent

sibi

quendam Bonifatium Dei servum

ipse

et

cum

parentibus fuerat humilibus.

de

che

il

15

CHRONICON FARFENSE.
trum ad imperatorem

quod

legatos.

se presentare vultui

ctionem sprevit.

erat

egregiam imperii

sui

statimque

presentavit

eruditum

et

suo

abbatiam

dirigerei

eundem imperatorem

monachum quem
Romanis

in

Almericum,

apices

liberales

optime

imbutum, qui
edocere.

studuerat

continuo Ictus imperator de hac illum abbatia investivit,


huius monasterii legatis

illic

cum

et

qui aderant, et imperialibus missis,

huc honorifice dirigere curavit

locum regiminis cedens

electus

ad

partibus.

litteris

magnifice

doctrinis

ecclesiasticis

innuit imperator

buie

cenobio

domnum

ei

neglexit, eius ele-

electus

tunc in curia quidam abbas mona-

forte

||

ut sibi utillimum offerret ex

IO etiam

huius monasterii

dirigit

Cclum Aureum.

ad

Sancti Petri

sterii

pr abbaila

factum moleste accepit imperator H[einricus].

et quia imperiali

mox

107

^^\

Suppo nuper

cui prcfatus

et ipse desinit prpesse ^^\

probabile eh' egli discendesse dalla fa-

tolse

miglia dei Supponidi che aveva dato

duchi a Spoleto, due dei quali col

huius

r abbazia ad Almerico e

la ri-

Suppone.
Di un Suppone,
contemporaneo al nostro e che fu ab-

Suppone.
Il termine del
governo abbaziale d'Almerico dunque contemporaneo alla dimora di
Enrico in Roma e deve porsi tra

bate della celebre abbazia diFruttuaria,

il

fanno menzione

del

tre

nome

che

di

lo

chiama

il

Chronicon Divionense

Subpo Romanorum

diede

del

finire

a cui

1047
si

'^-

fa

1046
^^

cominciare

il

documento

cenno

R. F. 757
in questa nota del

G. Calliga-

porta la data dell' anno 1039


e la menzione dell' abbate Almerico

Ris,

Un' antica cronaca piemontese ine-

(dono... vobis, Almerice humilis ab-

dita,

Torino, Loescher, 1S89, pp. 78,

Cljronicon ahha-

patria exortus , e

il

tiae Fructuariensis.

Cf.

100, 129; e cf. anche I. Malaguzzi


Valeri, 1 Supponidi, Modena, 1894.
(i) Intorno alla
di

data

del

governo

questo abbate, riferisco quanto se ne

annot nel Regesto (IV, 166). Gre gorio di Catino nel suo catalogo dece

gli abbati

rico al

pone

1040,

1'

ma

accessione d'Alme-

le

note cronologiche

del documento 757


biosi e ci

te

ci

inclinano a

tengono dubcredere che

Almerico fosse invece eletto sullo


scorcio del 1039.
Ci quanto agli
inizi del suo governo, e quanto al
termine poi vuoisi osservare che secondo il Chronicon Farfense V impe-

ratore

Enrico

III

mentre era

in

Roma

Regesto,

bas, qui

ma

modo

pr?sens esse videris ),

anche da notare che

documenti

R. F. 751 e R. F. 755 sono rispettivamente del febbraio e del maggio 1040

contengono la menzione dell'abbate


Suppone, il quale si trova pur nominato come abbate e fa atto di governo,
e

in

un

documento del

Largitorio,

Almerico
Farfense

fu riconosciuto

fin dalla fine

in

Severamente

data del febbraio 1040.

come

abbate

del 1039, certo

sua nomina non tolse ogni autorit


prima dell' anno seguente.
Suppone
a
(2) Suppone non cedette il suo poUn
tere abbaziale senza compenso.
documento del Largitorio in data della

l'

ottobre

1040

riferisce

l'elenco

dei

e.

261 a

CHRONICON FARFENSE.

I08

autcm domni Supponis

hoc monasterio susceptas acquisitiones

in

ideo hic prius inserere curavimus,

Almericum curam huius

quoniam ante prcdictum domnum

ccnobii,

et

non

si

tamen canonica regularique

tione, optinuit

imperiali corrobora-

fratrum electione.

et

Denique incarnationis dominice anno millesimo ac trigesimo


nono, Longinus

filius

quondam Azonis

optulit in

hoc monasterio

sub regimine domni Supponis res suas infra territorium Firma-

num

ubi dicitur Ginestretum, et in Casis, et in Floriano, cuius

fines sunt

262 A

que vadit

a via

Sancto Petro de Galenano in Mino-

clam, et rivus inter Malisim et Occanianum, et rivus fontis


in

rivum

||

Orie 10

Malisi, et ad Pretitulum castellum Rodaldi, deinde

vus de Rofiniano

currens

Cavule, que sunt modiola

in

ri-

.e. ^'\

Ophidam cum ecclesia Sancte Marie.


et
cum ecclesia Sancte Crucis.
et castellum

item, optulit castellum

castellum de Iscla

Gosianum cum

tinentia Ofide, Melesiano,


silva

que omnia sunt

ecclesia Sancte Marie.

monte Ophide, Granariolo,

15

Apuliola,

de Macia, SaUt Macina, Posseta, Lammule, colle Gualdoni,

Gimilliano, Cese, Caprilia, Gualdo, casale Apreniano,


Ponticello, Valle Cupa.
nisco, et Hilice.

et

et in Fretiano

Rofeliano.

cum

et

Guido-

ecclesiam

Do- 20

portionem ecclesie Sancti Emin-

portionem podii de Tophano

et

Gusiano,

lacu, et in

ecclesiam Sancti Pantaleonis.

mini Salvatoris in Caprilia.


dii in

in per-

flio

Azonis

super Cimbriano,et de ipsa ecclesia, et de castello Cimbriano sex-

tarium unum, et

Aqua

Viva.

et

de ipsa ecclesia.
de castello Porchp.

portionem de

et

et

castello

que 25

de castello Ripa.

sunt in Artiano, et Congionillo, et in montibus de Cimbriano, et

beni

che

Almerico

concesse:

gli

Domnus Suppo

Almerico abbate in comitatu Perosino monasterium Sanct? Mari? in


Diruta,
et aliud monasterium vocatum in Sancto Montano, et curtem

suscepit

Sancti Apollinaris.
et in Monticello.

domno

et in

et in
et in

Valle Lupina.
comitatu Assi-

ecclesiam Sancti Bartholom^i.

et Sancti

lohannis

Satriano.

et

Sancti lohannis suptus cvitatem

As-

sisinatem.

in

pensione solidorum

mense

.1111.

et Sancti Blasii.

actum

Ceriano.

ne .vini., tempore Benedicti Villi


pap9 ; Largitorio, e. ccclxxiiia.

et in

Romangella. et in Plausia. et
monte Veroniano. et in Baniara.
in Montone,
et inCorigiliano.
et

curte Merit?.

sinato

Agello.

in

in Catraviana.
et in

monte Milino

octobris,

indictio-

et

in

et

(1) An. 1037? 1059? R. F. doc. 738.


Le note cronologiche del documento
sono discordi fra loro.

in
et

CHRONICON FARFENSE.
Cimbrianillo.

vocabulo Collis.
res

de Cornano

Ardisco
5

et

ecclesia Sanctc

et res suas

Marthe quod

Cimbriano,

in

cum

Luxemo,

de

et

Vocaliano,

et

Marie

de Plano de Aso

et Astatiano.

Pasiano,

et de castello
cti

de

et

109

et

de colle Canni,

et

Dussemo,

et

molinis.

et

Torpeliano.

et

dicitur Cosenianuni, et ecclesia San-

Leonis, et de ecclesia Sancii Petri ibidem.

que sunt

||

in

Co-

e.

262 b

e.

263 a

seniano, et in Casi, et in Talmoniano, et in Marciano, et in Mura,


Castratiano, et in Occlaniano,

et in

Sancti

Thomp

IO valle.

et

podio

in

de Floriano

Sancti Martini,

Ripul.

et

colle

Anse.

Sancti

castello

et

de Fontorisi

res

et

cum

Ripule,

in

et

et

15

Marie

quc

Valentina

de Beneventulo

cum

ecclesia Sancti Bartholomei.

pteniano, et Sancto Lazaro, et in Collido.


cula medietatem, et de ecclesia

Sancti Angeli in Copresa.

de

ipsis

podiis.

et

monte Tano.
20

torli

et in

et

cum

et

cum

clesie Sancti

Petri.

piscatione et ipso portu.

Occlaniano.

et

medietatem

25

ecclesie Sancte

et

medietatem

et

in Philecta terri-

ecclesie

cum

portione ec-

Sancti

Georgi! in

de Ripa

cum

medietate

medietatem

turris.

et

portionem

Lucie in Coseniano.

Georgii in Ventiano.

et castellum
et

de Insula iuxta
ecclesiam San-

ecclesiam Sancri Angeli

ecclesie Sancti Martini in Extrada.

||

30 siam Sancti Angeli in Philecta.


Lucido.

et

ecclesiam

et

et

portionem

Sancti Benedicti in

castellum de Colmare

35

Sancti Michahelis.

cum

ecclesie

ecclesiam Sancti Sabini.

Sancte

et

Sancte

Apreniano.

ecclesiam Sancti Pauli

Marie

ecclesia Sancti Blasii.

ecclesiam

et eccle-

ecclesiam Sancti lohannis

ecclesiam Sancti Laurentii in Sextiniano.


in Ripalda.

in Loreto.

et ecclesiam

Sancti Blasii in podio super trivium Madelandiscum.

in colle

de podio

cuius res sunt in Philecta,

flumen Tesinum cum ecclesia Sancte Marie.


cti

et

et

castellaris

medietatem

ecclesie Sancti Salvatoris, et

Se-

de ecclesia

et

de podio Monte Cretaceo.

monasterium Sancti Angeli

et

res de

de castello Scul-

et

Marte, quod dicitur Cusinianum,

castello

portione
castellum

et

et

Sancti Runtii.

Asculani iuxta flumen Tesinum.

ipsa

res sunt in

ecclesie Sancti Venantii.

et

et

portionem de curte

curte Sancti Valentini, et in Magisi, et in Meziano,


ecclesie Sanctp

ecclesia

in
et

Collido,
ecclesiam

Marie in Nebiano.

et

molina de fluvio Tesino, qu^ sunt

CHRONICON FARFENSE.

no

Paterno,

et

in

Philecta, et in Aventiano, et

in

ipsa

Anteniano,

in

et in

de Colmare in podio Albetretp,


de terra Onciaria.

et in

Caprilia, et

Nebiano,

et sunt ipse res

Insula.

podio de Carro.

in

et

suprascripto

in

et in

et res

Campistrini, et in Ote-

ctiano, et in Balaneto, et in Anteniano, et in Piacciano.

cum

dietatem ecclesie Sancti Gregorii de Colonia

me-

et

ipsa terra.

sunt suprascripta castella et monasterium Sancti Angeli,

et

cum

su-

prascriptis ecclesiis et pertinentiis, inter terras et vineas et silvas

modiorum quadraginta milia, habentia fnes montem de Polesia,


et Clarum quomodo currit in fluvium Trontum, deinde montem
de Nove quomodo vadit per Galianum in fluvium Asum, a pede
:

mare cum piscatione


e.

263 B

Tronti, ab alio

||

latere

etiam Transmundus

ab uno latere medietatem

et portu,

medietatem de fluvio Aso

filius

fluvii

quidam

(').

Hilperini optulit ipso tempore res suas

buie monasterio in territorio Asculano ubi dicitur Acqui.

cum

castellum de Fociano vocabulo Turris

omnibus

et

in Salit

cum

ecclesia Sancte lust^.

Sacti Yppoliti.

et in

Sancti Valentini.

et

Sancte Marie.

clesia

que sunt

eius pertinentiis,

Macina,

et

Acqui, in Fotiano, et

et

pede Lesianum

et

cum

Ripa

portionem de Sancto Petro de

vineam modiorum

ecclesia Sancti Georgii.

a capite rivus qui currit de

et in

Tufule, et in Netiano

ubi dicitur Granuli terram et

fnes sunt

15

cum ecclesia
Ariola.
et in Popeniano cum ecclesia 20
ad Ninum.
et res de Gottaria cum ecet in Sancto Montano.
et in Aliano cum
et in

ducentorum quinquaginta cum


rerum

in

idest

ecclesia Sancte Lucie

ecclesia Sancti Angeli.

portione de Sancto Petro.


Groliano.

io

Luco

in

usque Rofenianum quomodo vadit

quarum 25
Trontum,
in

fluvium

Castellanum, ab uno latere flumen Castellanum usque verticem


montis, ab alio latere rivus qui vocatur Lanoxia

Fluvionem.

in
filii

omnes

res sunt

quomodo

modiorum septem milium

^^\

quoque Taselgardi quondam comitis contulerunt buie mo-

nasterio res suas quas receperant per


nasterii Beati Martini iuxta

mare

in

concambium

An. 1039; ^' P-

'ioc.

739.

(2)

a parte

curte de Brezano.

ecclesiam Sancti Angeli in Villa Maine, et tenentes

(i)

currit

An. 1039; ^-

-f-

cum

moidest

ecclesia

^^^- 740'

3^

CHRONICON FARFENSE.

Ili

Sanai Angeli, que sunt||modiorum tercentorum, habentes


a capite et pede terra Sancti Martini, ab

eisdem
5

tem Hilpcrimus

cum

filius

dicitur Acqui.

ecclesia Sancti Angeli,

que

Macina,

cum

et

Sancte luste,

Cangiano cum

Sancti lohannis, et in PolHano.

campo de

Saxo Pensile,

Reatinum,

que

lanum,

in Cavallariam et in

rum decem milium.


20 Hirclo.

et

Aqua Puza.

unum

^^\

et

filli

stellum de

omnia qup

portionem de

que

usque

eis

et

comitatura

flumen Tron-

flumen Castel-

quomodo venit
sunt omnes modio-

pertinebant

sive comitatu

quod

de

castello

et

molina de

est

sextarium

medietatem cum portione

res sunt inter affines:

Firmano.

a capite rivus de Ascareto qui

in

flumen Trontum,

alio rivus

Rangiolus

cum

et

sicuti

pede
venit

per ipsum

ad litora maris

portis

(3).

comitatu Asisio ubi dicitur ad Pratum collata sunt in hoc


nasterio

(i)

(2)

quedam

res

modiorum quatuor

An. 1039; ^- P- ^^' 74^ 742An. 1039; ^' ^' ^^'^- 743-

de

Aron-

ecclesie Sancti

30 a Raviolo ad casam Ade prpsbyteri suprascripti,


et

et

Trivium ad casam Ade pr^sbyteri

mare, ab uno Iatere Trontum, ab

pergit in mare.

idest ca-

ecclesia Sancti Ny||colai.

Luponis Confecte, recte venientes

vum

in

montes,

vero Guidonis qui et Leporis dicebatur contu-

pergit in Capitectianum, et in
filli

et

castello Philecto

Monte Prandonis cum

castello Sculcula
tii.

de Geziano, et in

portionem ecclesie Sancti luvenalis.


et

et

usque Sallum

montem Ruptum.

lerunt res suas in territorio

25

et res

montem Cardetam,
alio

ecclesia

Salvatoris

et in Pito, et per ipsos

Pizum de Sena, ab

et

Salit

res sunt in Starna, et in

pede usque Clarum quomodo pergit

tum, ab uno Iatere usque

Luco

in

et

cum

Ripa

de Sumati, que habent fines: a capite

et res

15

et in

Villa,

Sancti

ecclesia

Plagie de Cocosia, et in Septeniano.

Pomario,

res suas

idest castellum de

ecclesia Sancti Angeli, et in

et in

ec-

res sunt in Villa, et in Canale,

Padule, et in Tufule,'et in

et in

264 a

quidam au-

solidos .oc. ^'\

Tiburgc contulit buie monasterio

Asculano ubi

in territorio

IO

domnus Suppo abbas

viris

Firmane

iatere

e.

pr quibus omnibus rebus dedit

ab alio Sancte Marie.

clesie,

uno

fines:

^*\

quidam autem

(3)

An. 1039; ^- P- ^^- 744-

CO

^^^' 1039' ^' P' '^^- 745-

ri-

in

molo-

e.

264 b

CHRONICON FARFENSE.

112

hannes refutavit
nedicti

hoc monasterio portionem de curte Sancti Be-

in

omnibus que

et

quasdam

Siefredus refutavit
in

filius

gentorum,

cum

et

cum

in territorio

Gazano.

et

Pinna.

in

et

Sancti Poli.

de

cambiationis

ei

monte

Amico

de Oliano.

et in

cum

in

et

cartam

confirmavit.

et

cum

torum,

cum

et

tulum.

terra

trium

pertinentiis

confirmavit.

quam

alteram

Valentera.

et

et

mo-

cartam

con-

et

castello Pinniole

partes

tres

intra
et

12.

(i)

(2)

Colle

et

trecen-

Martini in

et

cum

et

quartam

quartam partem de

quarta parte ecclesie Beati Michahelis.

Ripam ipsum podium cum

podium de

Longo

et

cum

et

de Sancto Petro 25

castello Sextirano,

de omnibus pertinentiis.

casa

Amonis quartam partem.

(3)

et

quarta parte
et ubi

nel Usto del Chronicon; nel Regesto Colle

An. 10J9; R. F. doc. 746.


An. 1038? R. F. doc. 747.

20

castellum Spini-

tribus partibus de ecclesia Sancti

quartam partem de

singulis

de castello

modiorum

ubi dicitur Allegano ad

de Ripa.

eiusdem Insule

cum

15

quam

aliam

acquisivit

quarta parte ecclesie intra castellum Sancti lohannis.

partem Turris

castellum

hominum,

ecclesia Sanct^ Trinitatis

cum

in Casule, et

Petri

filius

Rainaldi et singulorum

partium

collibus

sexaginta

et

portionem de Sancto Demetrio,

et

et in

per

io

ad Sanctum Demetrium terram

hominibus modiorum ducentorum.


Insula, et

Emmo

de

Asinarii.

colle

cum

et

et

Rapuniano.

Asculano

territorio

pertinentiis

suis

confirmavit.

ei

in

et

fiiiorum Ocpaldi.

et

Mainardus per

ei

de Carro.

castellum quod episcopus

et

quam

in

ecclesiam San-

et

de monte

Patrinione.

in

et

confirmavit.

Spinitulo

diolis.

j|

et

quin-

Asculano ubi dicitur Cazanus.

et

et res

in territorio Fir-

et

de Monte Sicco.

Firmano

modiorum

vineis

et

portionem de ecclesia quam Guido

et

per cartam

terris

de Gaveniano.

et

GoUe Longo.

et in
265 A

castelli

Luponis Marcisi.

et res

quoque Ascu-

in territorio

ecclesia Sancte Marine.

mano medietatem
Marie

Grecie vero oblate sunt

in

res ^^\

Turano quoque

in

Aimeradi contulit huic monasterio castellum

quod nominatur Podium

e.

res ^^\

hoc monasterio quedam

lano Tophanius

cte

pertinent ^^\

ei

An. 1039; ^- ^' ^oc 748.

30

CHRONICON FARFENSE.
quartam partem podii cum

dicitur Fustinianus

Sancte Crucis ibidem,

clesie
et

et

cum

quarum rerum finessunt:||a

de Marzanello.

Trontum, de
in

milia(').

alio latere rivus

de Velo

quidam

de Faida quasdam res

a se

res

in

quidam vero

Girardus
.xx.,

ad Casalinum

^^\

aHe res in Urbana,

et in

Nazano, sive

hoc

comiiatu Asisinato

Asisinati

rum

ad Cerqueta, sive ad Calcina,


et per

namque

Iste

Folge nel

An.
(2) An.
(3) An.
(4) An.
(5) An.
(i)

||

cum

Al-

eorum, com-

ad Pratale,

et

ad

aUa vocabula, quorum

Poplum

filio-

exinde in Tessin, deinde

testo

domnus Suppo

pr^libatus

del Chroncon; nel Regesto Folie

1039; R. F. doc. 750.


1040; R. F. doc. 751.

gere pr?vidisse pr ipsa culpa

filium lohannis

memetipsum
Chron. Farf.

commisi,
II.

W.

venerabilis abbas, sicut


8.

Nel Regesto Vilo

An. 1039; ^- F- ^oc 754.


(7) An. 1047 R. F. doc. 755.
(8) An. 1039-1047; R. F. doc. 750.
documento non ha note cronolo;

hoc

rardum

lateris

(6)

1039; ^- P- *^o^- 752-

((

rivum primi

festa causa valente solidos viginti

1039; ^- P- ^^- 749-

Il
1040; R. F. doc. 755.
documento dice: Constat me G-

per

aliis

Adenolfi et ad ecclesiam Sancti ApoUinaris recte in serrani de

Silvulas, indeque in Tessin, et tunc in

6.

et

fossatus de Vallefreda, inde pergentes ad

25 Satriano, deinde ad fossatum de Varico,


in

de

videlicet de rebus de Satriano, seu

silvam de Vallefreda, seu in Silvule,


fines sunt:

de

deinceps litidium vel molestationem aliquam

si

libras viginti.

et

res (^\

hoc monasterio convenientie obliga-

in

contra hoc monasterium fecerint ipsi aut heredes

ad Pianella,

et

comes, fiUus quondam Attonis, una

suo, ut

20 ponant argenti

monasterio

in Sextiliano ^^\

autem Sancti lohannis comitatus

tionem x\lbericus

tria

monte

in

hoc monasterio quedam

in

fecerunt

in
in

(5).

sunt

filio

sunt modiola

lohannis, pr culpa

filius

coliate

rebus ibidem

flumen

26$ b

Azanus donate sunt

dicitur

composuit

Viarum

ecclesia

currit in

hoc monasterio, recepto pretio librarum

commissa solidorum

berico

et

fluvius

Hieronimi presbyteri

res suas in loco ubi dicitur

et

[5

de Raviolo.

capite

de curte Sancti Benedicti refutavit Johannes

alie res ^^\

IO quatuor<^4).

quomodo

massa quoque Folge ubi

huic monasterio

quarta parte ec-

rebus de Maiano, et de Fano,

Tesinus, de uno latere Lava Lutosa


5

IH

II

giche e non certo se appartenga a

quam

primo o al secondo periodo del governo di Suppone che nominato in

mani-

esso.

affi-

e.

266 \

CHRONICON FARFENSE.

114

supri retulimus, quia imperialem confirmationem de hac abbatta

primo minime habuit,

iccirco huius monasterii

modo

vel aliquas exinde facere locationes nullo

enim
An. 10^9?
1040? -1046?
1047?
e.

266 B

vero

Tricesimus

huius

sextus

domnus Almericus,

maxime

batur

qui

in Fisiniano tertia pars

niano medietas

infra

^5).

mas Alexandrinas

mitatu Spoletano et castaldato

Naricum
(i)

<^'\

collata est

del libro alcune aggiunte che sono, in

dino nipote

di

mano

del

aggiunte,
l'

monaco To-

Gregorio di Catino

tinuatore del suo Regesto.


oltre

e con-

Tra queste

concessione

la

del-

Almerico a Suppone, pub-

abbate

blicata qui sopra in nota a p. 107,

una

trova

largizione

Ther- io

res iuxta

apostoli

si

dall' ab-

fatta

alie res

et

Seram

iuxta

et

Sabinensi casalem de Viaro

in territorio

parte almeno, di

(9).

Teramnano

Largitorio contiene sulla fine

Il

Romam quedam

quod

Postmontem quecum hoc monasterio W.


in Sorbiliano

hoc monasterio

res in

de castro Vulpi-

et

de castello vero

^'^\

obligatio facta est

quedam

res in Moza(3),

monasterium Sancti Andree

^^\

Bisano

est in

urbem

(4).

vide-

sub cuus

^^\

quedam

^^\

abbas 5

extitit

quod corpore

pr eo

vocatus est etiam Ursus

pilosus,

Postmontem,

dam

nos

presumpsit.

cenobii

sacri

cura regiminis collate sunt huic monasterio

positum

scriptitare

huius monasterii membranis potuimus reperire

nil tale in

venerabilis

terras

de co-

flumen

<^'').

et

An. 1042; R. F. doc. 761.


An.
1042; R.F. docc. 762 e 763.
(7)
In
(8) An. 1042; R. F. doc. 764.
questa obbligazione l'abbate Almerico
concede a Loterio di Loterio e a Bonino di Franco del terreno situato nel
(6)

castello de

Postmontem

per

edifi-

carvi le case per s e pei figliuoli.

Lo-

terio e

Bonino

figli

si

obbligano a

ce

derunt solidos .xxx. Supponi abbati

non tentar di sottrarre il castello al


monastero e, se alcuno di loro incri minatus fuerit quod voluerit supra-

pr rebus in monte de Velo ... et

scriptum

monasterio suptrahere per quodlibet

cf

ingenium,

bate

Suppone

in data del febbraio 1040:

Sabinus

Petrus et

alias res ibidem,


a

filii

modium unum

et

medium, et in Salisano ad Sorbellum


qu? sunt modia .iiii.or, pensione denariorum .111. actum mense
.

februario, indictione

Merconis de-

.vm., tempori-

bus Benedicti Villi pap?

torio^

(2) V. la nota
(3)

Largi-

CCCLXXIII A.

e.

An. 1059? 1040?^. F. doc. 757.

Vedasi

la

nota

a p.

107 di questo

volume.
(4)

An. 1042; R. F. doc. 758.

())

An. 1041

se

R. F. docc.

759

e 760.

si

probare voluerit defen-

unusquisque qui

fuerit per pugnam... et

criminatus
si

per pu-

gnam declarare non potuerit aut no-

ce

luerit,

tribus

a p. 107 di questo voi.

dat

castellum de suprascripto

purificet

se

propinquis

cum

parentibus

An. 1041 R. F. doc. 765.


(io) An. 1027? R. F.doc.766. Questo documento non porta menzione
Vedasi la nota redi verun abbate.
(9)

lativa alla sua data nel Regesto^ IV, 173.

(11) An. 1042; R. F. doc. 767.

15

CHRONICON FARFENSE.
podium

Campo Brictonorum

in

Tuscanensi quasdam

in territorio

quoti dicitur

Sanai Benedicti^'^

res Sancti Peregrini etSancti

que posit^ sunt prope castellum

stasii

IIJ

et

turrem de Corgnito

in territorio Sabinensi ubi dicitur Turris alie res ^^\

domnus Almericus

prclibatus abbas

Treigum.

Sabinensi

Ophiano

in

(4).

sterio

in comitatu

tum

Moranula
15 tiano

alia res ^^^\

et

ad Ferrarios

tas

('4).

castello

Gualdaturum

Grecie ad

in

pede San-

vallis in

qucdam

hoc mona-

res in

Mojnumentum Album alia res W.


dicitur Mala Morte quoddam tenimen-

Sabinensi ad Pinianum

territorio

alia res(''\

filli

(5).

refutata est

Reatino ubi

in

<^9).

Cornicia

Gabiniano ad

in

(7).

appellatur

collata est ipsa

monasterio

in Viaro

alia res ^^\

autem

casalem qui vocatur Collis Longus in territorio

lohannis buie

cti

IO

et

dedit

(^).

argenti libras triginta et emit

terram atque casales ex corpore masse que


et

Ana-

in

ducatu Spoletano

in territorio

alie res.

Sabinensi ad

et

res(*).

in

curte de

Me-

alie

et in

Lanianum

de ecclesia Sancte Marine medie-

autem Bucconis dederunt buie monasterio

Bucciniano

et

alia res ('3\

res suas de

eius pertinentiis, et de Sala, et Rocca, et

receperunt

prptium a

20 domno Almerico abbate argenti librarum centum^'5).

fecerunt

Cornazano,

in

et

Sectiniano, pr quibus

etiam obligationem pr se suisque heredibus, sub pena auri boni


et

optimi librarum centum, de omnibus

medietate Rocce, et medietate


pertinentiis,

25

(i)

(2)

(3)
(4)
(5)
(6)

(7)
(8)

cum

suis

vocabulum Cornazani, montem Ocellionum, Car-

bonianum, Privatim, Sectinianum,


Bucciniano

voluerint

Sancti Donati

castelli

de

scilicet

qup sunt Pipilianum, Sanctum Donatum, pertinentia

Sancti lohannis,

castello

ipsis rebus,

et Sala,

Casarine,

aliquid in eis causare vel litigare

si

quedam etiam

^^^\

Campum Longum,

res in suprascripto

Cornazano huic

An. 1044; R. F. doc. 776.

An. 1042; R. F. doc. 768.


An. 1043; R. F. doc. 769.
An. 1043; R. F. doc. 770.

(9)

An.
An.
An.
An.
An.

(12) An. 1045? R. F. doc. 780.

1043

R' F- doc. 771.

1042? io43?R. F. doc. 772.


1042? 1043 ^ R'F- <^oc. 773.
1044; R. F. doc. 774.
1044; R. F. doc. 775.

(io) An. 1044; R. F. doc. 777.

(lO An. 1045;


(13) An.

R. F. doc. 779.

1046', R.

F. doc. 781.

(14) An. 1046; R. F. doc. 782.

An. 1046; R. F. doc. 783.


(i^) An. 1046; R. F. doc. 784.
(15)

e.

267 a

CHRONICON FARFENSE,

11^

Asculano vocabolo Pe-

in comitatu

est CO.

monasterio collata

recce alias res commutavit suprascriptus abbas (0.

in

comitatu

cum
hoc mo-

Reatino ubi dicitur Turrita quarta pars ecclesie Sancte Marie


quadraginta duobus modiolis prope
c.

267 B

nasterio ^^\
valle ubi

diola

eam

reddita est in

monte de Cisterna

Sabinensi in

in territorio
\\

dicitur

Sambucetus donata sunt

Cornazano modia

in

.XIII. (4).

in

.l.

domnus Almericus abbas

lidorum centum

medietas ecclesie

et

om-

dedit fihis Gualafosse pretium so-

qui etiam refutaverunt in hoc monasterio

(5).

hoc monasterio mo-

Sancti lohannis vendita sunt in hoc monasterio, pr quibus

nibus

et

io

domnus quoque abbas Almericus


Campo Longo quasdam res prptio solidorum .xvi. (7).

castellum Sancti Donati ^^\

emit in

in comitatu Reatino
late

sunt

num
et in

quedam

ubi dicitur Grecie

W.

res

dictum molinum
alia res

molini

et

('5).

qasdam

res suas

receperunt a

tanula, et in

filii

et alia res ante pre-

partes

duodecim

quedam

vocabulo

C^^).

et in curte

BariHanus

^^^\

et

portio de sedio

Sala

quedam

res

Grecie aUa res

alia res (*\

<^'9).

de Re-

Gualafossp in hoc monasterio quasdam

domno Almerico

abbate

concambium

Casarina, et in tenimento de Viaro

ecclesie Sancti Martini, et rebus in

An. 1046; R. F. doc. 785.


An. 1045 ? 1046? K.F. doc. 786.
(3)An. 1045? 1046?]?. F. doc. 787.
(4) An. 1046; R. F. doc. 788.
(5) An. 1046; R. F. doc. 789.
(6) An. 1046; R. F. doc. 790.
(7) An. 1046; R. F. doc. 791.
(8) An. 1040; R. F. doc. 792.
(9) An. 1041 ? 1042? R. F. doc. 793.
(io) An. 1040-1042? R.F. doc. 794.

Rescaniano,

in

Pan- 25

pr portione

et colle

Lacu-

(1)

(12) An. 1045? 1046? i^.F.doc. 797.

(2)

(13) An. 1040? 1042? R.F. doc. 798.

(i i)

An. 1040? 1042

15

ad Sanctam Reparatam, ubi

in

<^^7).

in territorio Sabinensi ubi dicitur

scaniano refutaverunt

moli-

Johannes de Georgio donavit huic mo- 20

oblata est in hoc monasterio

res, et

et

in territorio Sabinensi

dicitur rivus Tenebellus,

(^^\

mohno

de ipso

et

^9).

col-

ad Sanctum Cassianum("\

de Moricla

ad Sanctum Cassianum

(^^).

nasterio

et alia res

et in casale
('3\

hoc monasterio

et in casale lohannis Curti

in Grecie curte (^\

Gualdaturo,

in

R. F. doc. 796.

An. 1043? R. F. doc. 799.


(15) An. 10446 1043? 2^ F.docc.800
(14)

e 801.

(16) An. 1043


(17)

(18)
(19)
(20)

? 1044? iR.F. doc, 802.


An, 1044; R. F. doc 803.
An. 1046; R. F. doc. 804.
An. 1046? 1047?^.^. Joc.805.
An. 1046; R. F doc. 807.

CHRONICON FARFENSE.

item, prefatus lohannes de Gergie con-

lano, et AgutianilIo<^').
cessit in

monasterio res suas de cune Sancte Reparatc,

hocjj

casalem de Parrucia,
chisianis,

et

casalem de Ansardis,

et

casalem de Alberto Caput Pazo

^^\

et

Hucusque domni Almerici

II7

et

e.

268 a

e.

268 b

casalem de Mar-

mo-

abbatis temporibus buie cditas

nasterio acquisitiones retulimus, cuius etiam deinceps concessiones

de huius monasteri! rebus referre studebimus.

Denique

in territorio

quasdam

gise, concessit

unam pretio libre unius,


podium cum terra datum per com-

Muranulas,

cum

siano

Arduini.

filio

Campo

et in

ecclesiis

solidis .LX.

de Ruta super Cisternam,

pr solidis

Nazano pr

Sistiliano et in

do

.vili.,

lidis

.XX.

in Iviano

et

et in

Sancte Marine medietatem pr solidis

Merconis

25

valentibus solidos

.ce.

Sanguiniano,

Pantanula pr

dianum,
ciniano

et

et in

in

Miana pr
.x.

pr solidis .LX.

Loroniano pr

Ciciliano,

24, 26.

quod
Lacuna

et

est

di

in

in

item, in Buc-

Bezano,

et Civitella,

pretio argenti librarum .x.

Rufiniano

Minori,

et in

Amaria

in Salisiano pr pretio librarum .xxx.

ad pensionem

ibidem modiola

.vii.

ad Sanctum Donatum,

una parola nel

An. 1046; R. F. doc. 806.

Prepi, et

in

ad Sanctum Gor*

in

solidis .xii.

solidis .xl.

guenas quatuor.

(i)

in Lafriniano *

.l.

res et de ecclesia

et

solidis .l.

Canali, et Verrucule
solidis

soli-

in Petriolo in casale

.e.

Mianam,

in *

modia quatuor pr

Criptule, et

in

Casule, et

in

et

30 modia

!!

modio-

Prodonis a via supter pr rebus

Sabini

casale

in

et

pretio

Casule, et in Lafriniano

quasdam

in loco ad Ferrarios

pr solidis .XXV.

.xi.,

Sentiano modiola quatuor pr

in

in

in Paternione pr so-

cernitur.

ad Sanctum Gurdianum,

dis .XX.

.xx.

ad pensionem laguene

solidis .xx.

idem castellum

ubi

pr solidis

Campo Brictonorum modia

in

pr

.vii.

in Feclini

solidis .ce.

.x.

et inter

Marghi-

et

Quinza modia

in

.e.

modiorum

15 et in Ripalda quasdam res

rum

Vulpiniano sextam partem,

in

ibidem modia .xlv. pr

et

de musto.

clausuram

res et

IO excepto castellum Cuphi et

mutationem

Ma-

Sabinensi, ubi dicitur Petriolum et

dandam musti

pr solidis .xxx.
et in

in

Cornatiano mo-

testo.

(2)

la-

An. 1047; ^' ^' ^^- ^o^-

CHRONICON FARFENSE.

Il8

diola .XXVII. pretio

dam
et

ad pensionem redden-

spelte

unum, operas

vero quartam partem.

olivis

in Tribiliano,

.X.

.vi.

unum,

ordei

Canali pr solidis .xl.

et in

in

medium unum,

grani

xenium unum, de

iidis

librarum

argenti

et in

in Peterolo

Aquiniano modium

in

tres

pr so*

.i.

Marciiiano, et in Villa Rustica, et

.e. ('\

Castellione pr solidis

Hic vero memorandus ac domnus abbas Almericus huius bona


monasterii intus vel extra

omnia conservator

per

extitit

fidelis,

nec ea alicuius aura favoris in aliquo divastavit, sed pio affectu


ac opere benigno

magnaque

sagacitate mirabiliter ampliavit.

quoque ornamenta

clesiastica

c.

269 A

io

mogramma-

librorum volumina in hoc

et

nasterio studiosissime auxit.

ec-

autem quod

fertur

artis

quadraginta duos maiores minoresve

tice et Scripture divine libros


||

de vestimentis autem

hic accumulare curavit.

trum

sic honorifice

et

et cibis

confra-

decentissime ac sollemnissime studebat, ut

15

nemo cirpersecutionem aUquam vel

nullus inter eos indigens aut despicabilis videretur.

cum morantium comitum

aut aliorum

divastationem presumebat inferra in bonis abbati^,

quibus etiam

bona huius monasterii male aliquando petentibus omnino dene-

donantem enim bona

gabat.

inutihter et absque

tyrannis fraudulenter et
ecclesiastico proficuo,

asserebat morte

etiam

secundum

dignum,

vestimentis

ecclesiastica histrionibus et seculi

non

et

erat-

maximo

lud^ perdito comparandum.

non etiam

et

quidem

Deum

fore,

et

florebat in utroque

giminis temporibus, et abundabat

c.

269B

ceterorum seniorum religionem

quam Dei
7.

(i)

Dei

hoc cenobium

et

ipsius re-

ubicumque 30
predicti patris

innocuam prelationem, tam||et

ut Christi apostolus

testo.

Le concessioni

torio dalla e.

ccxin b

elargite dall'abbate
alla e.

ccxxa.

25

pauperum pessimos ne-

bonis omnibus.

angelus in itinere adorabatur,

bona] Cos nel

his

allatas,

autem horum quisquam fratrum obviabatur, propter


et

delicatus.

sumptibus lubrice expendentes,

servis auferentes, vel in secularibus

catores.

in suis

superfluus nec renovator frequentis-

pr mortuis quoque oblationes huic monasterio

apud

decentique

sanctissimi Augustini sententiam,

simus, sed parcus ac religiosus in omnibus,

referebat sacrilegos

20

Almerico sono

registrate

nd

Largi-

CHRONICON FARFENSE.
inestimabiliter venerabatur.

II9

quando autem comites

si

inter se

dissidebant, et invicem deprcdationes exercebant, etcontigeret pr^-

dam

aliquam infra terram abbati^ recuperare,

mebat, sed ac
5

non

si

evasam tremendo

divinitus

defuit tunc invidia diaboli,

qua mors

in

nemo

insequi prcsu-

orbem terrarum

Denique cum domnus imperator H[einricus] Romani


adversarii

bonorum emulantes accusare

sed

iudicio dimittebat.

illum apud

eum

introiit.

venisset,

et detestar!

pernimiumstuduerunt,dicentes eundem personam exiguam habere,


et

10

magnum

ad tam

quam

litteris

regimen inscium

et

impotentem

eruditus et prudentissimus videretur.

ratione cor imperatoris contra

magnum

post collectum

eum

fore,

sed

quam-

cum

nulla

possent commovere, non multo

per totam abbatiam fodrum, qui

Rome

ferebant, ut regio consignarent vultui, ex toto fraudarunt et disper-

gere atque ad nichilum illud deducere curarunt, ut saltim hac incuria


15

animus imperatoris indignaretur,

et benivolentia illius circa illum

factumque

hac de causa offenderetur.

est.

itaque eo imperator

perviso paucissimo fodro, iratus obstupuit, et se derisum vel con-

temptum ab eo
gnatibus

20

et

tunc plurimis comitum

^stimavit.

ma-

imperatoris suadentibus, hanc ab eo abstulit abbatiam,

domnum Supponem quem


domnus Suppo

Itaque

multo

et curie

post,

haud anni

supra libavimus in ea constituit.

reordinatus, egritudine invalescente,


circulo

scilicet

expleto, moritur.

non

An. 1046? 1047?


e.

270 a

pre-

domno Almerico conceditur ecclesia Beati Martini in


hoc monte sita Mutilla, cum mansis et terris ac molendinis suffidicto vero

25 cientibus,

in

qua postmodum, quandiu

vixit, in

Dei

servitio quiete

ac pacifice permansiti*).

Tricesimus denique septimus huius sacratissimi c^nobii pastor


extitit

domnus

et

abbas Berardus,

noster ab annis primevis hic

receptor ac nutritor diligentissimus.

30 annotare veridica

et

fdeli

cuius actus

acquirendis

relatione breviter curavimus.

vero laborandis
vandis,

et

ardentissimus

digne

106

di

domibus reno-

defcientium extraneorum recupe-

questo volume.

270B

fuit

sagacissimus, in intimis

utiliusque utendis, vel

haud valde strenuus.

(i) V. le note a p.

atque

e.

moresque hic

quippe in causis venturis suptilissime providus, in exterioribus


rebus

An. 1047-1089.

CHRONICON FARFENSE.

120

rator benignissimus

monachorum.

dulgentissimus, nec

unquam

diu suspiciosus.

minorumque virorum

lector promptissimus,

equitum

et

et visu

non nimis

nivolus, in benefaciendo vero suis propriis

amator

adherentium familiarius,

sibi

valde suppli-

et flexibilis

pidus, in utroque etiam proposito aptissimus, moribus

271 A

soUicitus.

favorum hominum boneque fame

cantibus se rationabilius.

c.

be-

observantium propositiones bene reverentissimus, credulus

rectas

digne comptus, castus ipse,

actis

col-

blanditor humillimus.

ad extraneos etiam et potentes nimis benignissimus,

et

bone

religionis et

bonorum hominum

consuetudinis amantissimus,

in suis sibi peccantibus in-

simus.

et in causis custodiendis

autem avidus,

acquisitor

quoque

cuet

io

cautis-

et distributor largifluus.

in-

Il

considerate nanque et improperanter dator assiduus.

temporibus eruit

suis

huius

omnia amantissimus, quam, Christo pro-

ecclesie et libertatis per

tegente,

iuris

oppressionibus,

variis

et

ditavit

15

maximis honoribus.
Electus

quidem

a cunctis

mortem, iam iuvenis

et plus

minus

mox

post

triginta

pape quod

in festivitate sancti Calixti

ad ultramontanas partes

unanimiter

est

missus ad

.11.

domni Supponis'

habens annos

etatis,

idus octobris ^'\ et

domnum

Heinricum im- 20

peratore'm tertium, a quo abbatie huius accepit corroborationem

dominice incarnationis solemnitatem,

investitione, altero die post


scilicet in

Stephani

anno vero Christi

nuarii,

octavo

nex

beati

^^\

et vixit in

plenus dierum

et

nativitatis

est

obiit

kalendas ia-

.vii.

millesimo ac quadragesimo

hoc regimine annos

iamque

.xlii.

.Lxxxviiii. nocte

feria,

ad nocturnas ipsius

se-

diei festivitatis

omnium precipuarum rerum

iam nobis

videlicet

ingressis^^).

hic nobis sub

acquisitiones

nominatim

brevitate placuit inserere, ut plenius et

sciant qui fa-

stidiunturprolixa lectione hanc perspicientes brevissimam subnota-

tionem.
c.

271 B

verumtamen

prius ipsius describimus electionem cun-

ctorum seniorum munitam nominibus confratrum]

et

una cum eo

directam ad imperatorem.
(i)

14 ottobre

(2) 26

incomincia l'anno dal 25 decembre.

1047.

decembre 1047.

25

dominice incarnationis anno mille-

kalendarum novembrium, quinta

simo

cuius

quod

festivitate,

Gregorio

(3)

novembre

1089.

30

CHRONICON FARFENSE.
nomine sanct? individu^quc

In

121

nos omnes fratres c?nobii

Trinitatis.

fensi

Pharphensis Beat? Mari? semper virginis post obitum domni abbatis Supponis
.

domnum Berardum nostrum monacnum


t->

elegimus uno voto panque consensu

nutritum a puero in nostro cenobio, quo digniorem atque honestiorem Inter

nos ncminem invenire quivimus.

domine imperator, vestram

quaproptcr,

flagitamus exccllentiam, quatinus corroborare ac confirmarc dignemini.


str? igitur sponsionis

quam

reminiscimini

donino Supponi pastoralem virgam

nostris fratribus

dedistis.

et ut

auguste, habeatis absque scrupulo dubietatis, nos

promisistis

ve-

cum

certum hoc, venerande

omnes

propriis

manibus h?c

IO nomina subscripsimus.

Huic vero

electioni

lohannfs propositi,

diaconorum

duorum

.xv.,

par bene

et

erant

sacerdotum

monachorum

.xv.,

nomina confratrum,
.xl.,

videlicet

diaconorum trium, sub-

conversorum

.viiir.,

puerorum

(*\

An. 1048; R. F.

(i)

inserta

doc. 809.

Mi

riferire qui in nota, toglien-

subdiaconus

et

monachus consensi

missa conscripsi.

-j-

et

manu

ego frater Divizo

et

monachus manum misi, -j- ego


lohannes Francus qui utinam monachus manu.
-j- ego
frater Cono monachus manu scripsi.
-j- ego
frater Lupo presbiter et monachus
manu. -j- ego frater Johannes sacerdos atque
monachus manu mea. -j- ego frater Petrus
-j- ego frater
presbiter manu mea subscripsi.
lohannes clericus et monachus manu mea.
-)- ego
frater Guido diaconus manum misi.
presbiter et

dolo dal Regesto, l'elenco completo dei

monaci che

sottoscrissero questo do-

cumento.
Ego lohanncs
-{-

manu mea subscripsi.


ego Flomanu mea.
manu mea. -J- ego Rim-

propria

ego Azo presbiter


presbiter

rentiiiiis

fredus monachus manu.

-}-

-}-

ego

Adam

pre-

monachus manu mea. -f^go Sabinus


ego
presbiter et monachus manu mea.
-J-}- ego Teuzo
Atto monaclius manu mea.
-}ego
presbiter et monachus manu mea.
Liotolfus prgsbiter et monachus manu mea.
ego Libertinus presbiter et monachus manu
Jmea. -j- ego VitaHs monachus manu mea.
-j- ego
-}- ego Rodulfus monachus manu mea.
frater lacobus presbiter et monachus manu
sbiter et

ego frater Hieronimus presbiter et


-j- ego
frater Atto monachus manu mea. -}- ego frater Dato presbiter
-j- ego frater Adam
et monachus manu mea.
-|- Berpresbiter et monachus manu mea.

mea.

-}-

monachus manu.

nardus presbiter et monachus consensi et manu


mea. -f- ego frater Ledericus presbiter et mona-j- ego
chus manu.
frater Lupo monachus
manu mea. -J- ego frater Teuzo monachus manu
-}- ego
frater Maio monachus manu
mea.

ego frater Odimundus monachus


lohannes diaconns et monachus
manu mea. -j- ego frater Petrus sacerdos et
monachus manu. -|- ego frater Maino clericus
-{- ego frater Azo
et monachus manu mea.
subdiaconus et monachus manu. 4" ^8 frater
Adam presbiter et monachus manu mea.

mea.
manu.

f-

-]-

-}-

ego frater Leto subdiaconus et monachus


-j- ego
frater lohannes
et consensi,

manu

Chron. Farf,

II.

ego
ego Franco presbiter manu mea.
Gyrardus presbiter et monachus manu
mea. -|- ego frater Andreas presbiter et monachus manu. -}- ego frater Adelbertus pre-j- ego
frater
sbiter et monachus subscripsi.
Petrus presbiter et monachus manu mea.
-{- ego
frater Traso presbiter et monachus
manu mea. }- ego frater Atto clericus manu
mea. -J- ego frater Sabinus clericus manu
-}- ego
frater Adelbertus prfsbiter et
mea.
monachus consensi. -}- ego frater Cono cle-1- ego
frater
ricus manu mea subscripsi.
frater

lohannes presbiter
-{- ego
subscripsi.
et

et

monachus consensi

frater

Signolfus

monachus consensi

frater

et

et

Benedictus presbiter

et subscripsi.

-f-

monachus consensi

ego
et

ego frater Mainardus et moego frater


nachus consensi et subscripsi.
-fego
Alkerius et monachus manu mea.
-Jfrater Siolfus subdiaconus et monachus manu
-}- ego
lohannes subdiaconus manu
mea.
mea. -j- ego frater Berardus subiaconus manu
mea. -J- ego frater Petrus subdiaconus manu
subscripsi.

-j-

mea. ]- ego frater Gozo subdiaconus manu


mea. -j- ego frater lohannes puer manu mea.
-j- ego frater lohannes subdiaconus manu mea.
-{- ego.frater lohannes subdiaconus manu mea
subscripsi. -J- ego frater Albertus subdiaconus
8*

monaci Farannunziano

imperatore
elezione di Berar*ii'

do I
*"

ne doman"^'"*'
* '^

CHRONICON FARFENSE.

122

Hcc sunt autem


abbns

castella

que huic monasterio acquisivit domnus

Berardus primus, tempore suo

et studio

suo.

idest ca-

stellum de Tribuco, castellum de Sculcula, castrum Phare, castellum

Salisanum, castellum Marcilianum, castellum Terranianum,


Catinensis duas partes de quinque ex quibus
e.

272 A

fabricavit

podium, castellum Aque Vive,

castelli

postmodum ibidem

castelli

de Frasso

por|;

tionem Alberti
Garbi

et

casalibus

quondam Gebbonis,

filii

castelli

de Bubelano

Laia pattern Huberti Nordonis, castellum de Arci


.xiiii.,

podium

Monte Aureo,

in

et

cum

castellum Montis Opuli,

Furanum, castellum de Guphi, 10

castellum Tribilianum, castellum

castellum de Gurrisio, castellum Limisanum, castellum Vulpinia-

num, castellum de
trem,

podium

Alatro, castellum

Lunianum, Aspram, Gana-

Herasmum,

Sancto Maximo, Sanctum

lanule,

Fundi, castellum Repastum, Tregionem, Vallem Lucidam, Ilicam,


castellum de Pile, villani Sancti Xisti, Gaput Pharphe, Gerretum

Malum, Mogianum, roccam de


driliam,
et

Salice,

Ophianum, Montalianum,

15

Petram Demonum, Scande Leto partem Taxonis,

castelli

de Turricella similiter, de Bibaro partem Transmundi, de

Mu-

scino et Oliveto et Garsule et Tanci^ partem Gencii Taibrandi,

Trebule castellum de

Ginestram,

Hilperino,

podium de Gauda Moza, castellum de Hugo.


Gaphaium, castellum
Mariano.

podium de Pizo, 20
in

Pinne castellum

de Atri, castellum de

Pretetule, castellum

medietatem cum portu marino ibidem.

Givitatis Vetule

pr quibus singulis qup pretia dederit pr^fatus

domnus

25

in locis, qui voluerit, reperire poterit.


e

Item, vocabula^cclesiarum.

272 B

ecclesia Sancti Gangolfi in Goscia,

Sancti Petri in Gatino, Sancte Marie in Formello, Sancti Silvestri

manu mea. -J- ego frater lohannes subdiaconus manu mea.


-}- ego
frater Benedictus
consensi etmanummisi. ^ ego frater Guido
puer et monachus manu mea.
+ ego frater
Transmundus

clericus

manum meam

misi.

frater

frater

-f-

ego frater Benedictus presbiter manu.


ego frater Florentius presbiter subscripsi
atque consensi, -j- ego frater lohannes prp-

-]-

-j-

Amico

-j-

presbiter

monachus,

-j-

ego

frater

ego frater Bonifaiius


prgsbiter manu mea.
ego frater Gauden-Jtius presbiter manu mea.
-}- ego frater Sigezo
subdiaconus manu subscripsi. -f ego frater
scripsi.

-j-

Ambrosius diaconus manu

subscripsi.

-{-ego

ego
ego
ego
ego

manu mea.
frater lohannes presbiter manu mea subscripsi.
ego frater Gualterius presbiter manu mea.
ego frater Adam presbiter manu mea.
ego frater Azo subdiaconus manu mea.
ego frater Gualterius subdiaconus manu

-}-

et

-j-}-

-f-

sbiter

Franco clericus manu mea.


manu mea.
Franco clericus manu mea.

frater lohannes presbiter

frater

Fidelis

clericus

-j-

-]-

mea.
ego

-}-

scripsi.

mea.

abbas, suis

-}-

frater Atto presbiter manu.


Traso presbiter manu mea subego frater Dato subdiaconus manu

ego

frater
-}-

ego

benti animo.

frater B.

manu mea

scripsi

11-

CHRONICON FARFENSE.
et Sancii

Sancti

Nycolai in Cerrito Malo, Sancti Martini in Ponticello,


Cantalupo, Sancti Nycolai ad

Salvatoris in

Sancte Cecili^ in Cerrito Malo, Sanctc Marine


in
5

et

Martini

Sancti

Cencii Taibrandi.
et
et

Marip

Vaccaricia, Sancte

Lacu,

123

et

et

Sacerdotes,

Sancti Anastasii

Andrec

Lupicinis, et Sancti

in

Sancti

Petri in Carsule

in

portionem

in territorio Reatino, ecclesia Sancti Leopardi,

Sancte Agathe, et Sancti Helie,


Sancti Clementis,

et

et Sancti

Thome,

Sancti

et

lohannis
Sancti

Tazano,

in

Gregorii, et

aquam

Sancti lohannis in Asera, et Sancte Agathe in Plagie, et

IO de Manicone, Sancti Benedicti ad Tres Casas, Sancti Benedicti


in Asisio, Sancti iMariani in
et

plebem Sancti

rini in

Camerino, Sancti Salvatoris

in

Asculo,

Qui-

Flabiani, Sancti Laurentii in Picte, Sancti

fundo Celle, Sancti Angeli, Sancti Clementis, Sancte Marie

in Minione, Sancti Angeli in Corneto, et Sancti Petri, et Sancti Pere-

15 grini, Sancti Laurentii in Gerflumen, Sancte Severe iuxta mare,


Sancti Angeli de Scoplo, Sanct^ Marie in Ocriclo, et Sancti Laurentii,

et

Sancti

Stephani, et Sancte Crucis, et Sancti Silvestri,

Sancti Angeli in Sabelli, Sancti Viti in Griano, Sancti Salvatoris

Interamnes, Sanctp Marie ad Saltum, Sancti Euticii in Vepia,

20

cte Crucis in

lentin! in

Aqua

Sicca, in Pisa

Burgo Sancti Martini

peiano, Sancti

Benedicti

Sancti lohannis

in

in

Campum

San-

Sancte

Marie

Pom-

in Diruta,

Sumati, Sancti Angeli in Capistrello, San-

cte Trinitatis in Marsi, et Sancti Vincentii, Sancti Potiti, Sancti

25

geli in

Tupho,

et Sancti Salvatoris, et

tini in

Galliano, et Sancti

Sancti

Thome

Lacu, Sancti

Bivaro,

in

Va-

in Kinzica, Sancti

in Perusia, Sancti Petri in

Satriano,

||

Sancti Stephani, Sancti Mar-

Benedicti, Sancti

Sancti

An-

Cesarli,

Silvestri

Sancti

in Perito,

lohannis

lohannis in

Laurentii in Balba, Sancti

in

Vennari,

Sancti lohannis in Barri ^'\


Collate sunt etiam huic monasterio temporibus eiusdem dorani

30
et

venerabilis

territorii

memorie

abbatis Berardi res

Sabinensis in Tribuco, et Serrano, et Postmontem,

in Fisiniano

et alle res in

(^).

niano, et ad Tres Virgines


([)

(2)

quorumdam virorum

Ann. 1047-1089 i^. F.


An. 1048; R. F. doc.
;

(5).

Laniano,

et Sorbiliano, et

et alie res in

doc. 809.

(3)

810.

(4)

et

Achi-

Sala ().

An. 1048; R. F. doc. 811.


An. 1048; R. F. doc. 812.

e.

273 a

CHRONICON FARFENSE.

124

Provocatus

abbate Sanctorum

pr

vero idem abbas Berardus a

est

Cosmc

et

de Minione, iniuste

cella

Damiani quod

quam

Hugone

prcsentiam
c.

miserat

275 B

i!

omnes

Girardi

cellas et terras

tibus iudicibus fecissent

vero prcparatus

ut, constituto

sed supradicto abbate Rainerio

'

falso antea

intelligi

secundum

et

Rescaniano

optulit res suas buie


^3).

partem de ecclesia

e.

274 A

regalia precepta huius

(''>.

et

Damiani ceno- 20

subiecta buie cenobio

territorii

et alius presbyter

'^^\

Sabinensis in

Benedictus nomine 25

monasterio in loco qui nominatur Sancti Va-

Johannes vero

et Crescentius

taverunt in hoc monasterio quicquid

Tribuco

quoniam

tempore quidam presbyter Petrus contulit buie

monasterio res suas

lentini

de Minione

item, collata est

quedam

qui dicitur Canalis et in Cerquito

filii

eis

comitis Ottonis refu-

pertinebat de castello

res buie monasterio in loco

modiorum ducentorum

qui-

(5).
||

dam autem
monasterio

quem
(1)

viri

germani Suavis

casalem

quem

tenuit Nicto de

et

tenuit

Berardus contulerunt in hoc

Guido

presbyter

lohanne Ade cum molinis

An. 1048; R. F. doc. 813. Vevolume.


An. 1048; R. F. doc. 814.

dasi a p. io sgg. di questo


(2)

15

(').

etiam

et

qui

illam cel-

reclamabat.

fuit

fuisset, cella

io

sapientibus

non presumeret

bium fundatum

Ponzano

eis defuisset,

comite atque epi-

minime veniente,

Cosme

Ipso

ex

mane usque ad vesperum.

monasterii quod antequam Sanctorum

Beat^ Marie

termino, iudican-

et qui

iudicibus et

amplius

quam

quidem aperte dabatur

Hugo com-

B[erardus] ad terminum con-

scopis et plurimis hominibus expectavit a

lam reclamare suam,

in

cellam teneret absque ulla alterca-

cum

iudicibus, ut

quas habemus in marchia Tuscana,

domnus abbas

stitutum preparatus, et una

iudicatum est

Silvestrum,

recapitulare illam controversiam.

fuisset, illam

venit itaque

tione.

papam

et ante

secundum legem.

non amplius presumeret

finita fuerat

Rainerii, cui abbas

filii

dederunt invicem guadimonia

et

que causa

venerunt autem utrique abbates

abbate.

comitis

Aurea

dicebat debere esse subiugatam

Ottonem impcratorem iuvenem

presente

Rainerio

dicitur in xMica

suo monasterio prcdictus abbas Rainerius.


ante

quodam

(3)

(4)
(5)

et
et

casalem

aquimolis

An. 1048; R. F. doc. 815.


An. 1048; R. F. doc. 816.
An. 1048; R. F. doc. 817.

50

CHRONICON FARFENSE.
et

medietatem

tatem

casalis

quem

casalis

lohannes Becca

tenuit

Stephano, eo

de

Petri

et

que-

ut

rivulum Calentinum

eorum non vendant nec donent

vel hcredes

medie-

et

tenore,

videlicet

CLimque habent Inter fluvium Currisem


ipsi

125

aut

commutent

mo-

aut quolibet ingenio alterius potestati submittant nisi huius


nasterii;

quod

hoc monasterio vendere voluerint, prptiuin

in

si

accipiant .cxx. librarum

autem huic monasterio


Pinti,

Verrucule

et

nummorum

suptilium

quodam

^^\

viro alia

collata

(').

res

Serrano,

in

est
et

comitatus Reatini ubi dicitur

et alia res

IO Alacele, idest casalem filiorum de Silvo, et casalem Franconis Fo-

quidam vero Berardus

(5).

sceli

portionem,

turrem
15

monasterio res

huic

concessit

et

et

Mozano,

in

et

Montoni super

Perella, et ad Faringeta ^^\


a

sterio

suas,

idest

cum

uxore sua

casahs Passari

Capriano, et

sextam partem eiusdem

rocca in pede

Tedimarii

filius

suam

de Sculcula

castelli

suam portionem de

castelli, et

Laia, et in

Cusiano ad montem de

res

donata est huic mona-

et

alia

Benedicto archipresbytero in Pinti,

Verrucule, et Ca-

et

et in Sextiliano ^^\

nali,

Quadam autem
20 ratus

esset

die, scilicet tertio

domnus abbas Berardus

kalendas maii,

cum

prppa-

de Corgnito,

infra civitatem

cum Hugone indice advolegem faciendam cum Rainerio abbate

in platea iuxta pcclesiam Sancti Martini,

cato suo ad iustitiam et

Sancti

Cosme

de

Roma

trans

Tyberim

tur de intentione ecclesie Sancte

Marie

Mica Aurea poni-

qui in
in

Minione,

et Sancti

Ar-

cum earum pertinentiis,


et ipse Rainerius abbas ibidem noUet accipere, et cum taliter audisset qui ibi aderat domnus Adeibertus missus domni Bonefatii
ducis et marchionis, una cum Ingelberto episcopo Blede ac misso

25 changeli Michahelis,

domni Leonis papp,

et

Sancti Peregrini

iussit

ad suprascriptum

domnum Berardum

30 abbatem huius monasterii ut ipsas res firmiter teneret ad


proprietatem huius ecclesie Sancte Marie, donec
tius

dux

An.
(2) An.
(3) An.
(4) An.
(i)

iusserit

1048? R.

quid inde facere debeat

F. doc. 818.

1050; R. F. doc. 819.


1050; R. F. doc. 820.
1050; R. F. doc. 821.

(5)
(6)

domnus Bonefa-

'^^\

An. 1050
An. 105 1

?
;

io$i

? i?.

F. doc. 823.

R. F. doc. 824.

dasi a p. io sgg. e p.

volume.

ius et

124

di

Ve-

questo

e.

274 b

CHRONICON FARFENSE.

126

quidam

Ipso denique tempore collata est huic monasterio

res

modiorum quatuor in rivo Cavalli ('\


quidam quoque Ascharus filius Adammonis optulit huic monasterio
res suas ducatus Spoletani territorii Teramnani ubi dicitur HistriaSabinensis

territorii

Campus Lanius: a primo latere


venientes in Tesinum quod est secundum
nus

ctum Petrum
c.

275 A

num

in Ponticello

Teramnanum,

primum

idest

casalinis, sanctis

Anno autem
nis

est

lacum Histriani quod

et in

stello,

quod

atque

cellis

latus,

deinde ad San-

tertium latus, exinde in Moza-

est

latus,

Teramnanus,

fluvius

et

quartum

omnia

in

et in

latus,
||

integrum

flumen

cum

ca-

io

<^*).

millesimo et quinquagesimo secundo incarnatio-

dominice quidam Martinus pr^sbyter religiosus optulit huic mo-

nasterio, consentiente sibi Rainerio

filio

Crescentii advocato suo,

per cartulam donationis res cuiusdam lohannis qui vocatur Tinto,

Liotonis

et

quondam

filii

eius, et

Liotonis, pr anima sua et ipsorum virorum

coniugum, quas idem


terram

Gervise uxoris Tintonis, et Hitte reliete

ipsi

pr animabus suis

castellum Phare

et

cum omni

15

eorumque

ilU tradiderant.

idest

pertinentia territorii Sabi-

nensis: a primo latere Riana, a secundo flumen Currisium, a tertio


res

bui US monasterii, a quarto pertinentia Ponticelli, et venientes

in

furcam lohannis de Dominico

in

Rianam.

sed

et

et in

cacumen montium

paravit

cum eodem

pertinentiis

et castelli

predictus

solidorum

.xii. (*).

commutationem

omnibus

castello Fare et

(3).

in pertinentia

quoque

montem

275 B

ipsius

ipsumque castellum Salisanum


a Baroniscis

cum

eius pertinentiis
<^^).

qui

montis

Salisani coni-

domnus abbas Berardus quasdam

rano autem acquisivit res Donati presbyteri


e.

et recte

idem Tinto per sue cartulam donationis

concessit huic monasterio et confirmavit terram et

Butio vocatur

20

res

25

pretio

acquisivit per
<^5).

et

in

Ser-

Stephano

abbate Sancti Andrej apostoli recepit per com||mutationem quas- 30

dam

res in

Cesa Arnonis cum podio de Palumba

insuper collem de Gaza, et Musinianum, et

(i) An.

105

1;

R. F. doc. 825.

An. 1050? 1051 ?i^. F. doc. 826,


(3) An. 1052; R. F. docc. 827
e 845, an. 1050? 1054?
Vedasi la
(2)

nota
(4)

(5)
(6)

Cavam Altam:

documento
An. 1052; R.
An. 1052; R.
An. 1052; R.

al

et aquimolis,

845

a via

nel Regesto.

F. doc. 828.

F. doc. 829.
F. doc. 834.

CHRONICON FARFENSE.
Petram Aldonis,

publica venientes in

rivum Cancelli,

gines, et inde in

in

Vallem Cupam,

et

in

et in

Andrep

Sancti

et

revertitur

Sancti

riga-

fluvium Tyberis, deinde

finem Castellionis, deinde

viam publicam, quc

ecclesiis

in Stafilem, et in

et

et in

127

in

Pharpham

Petram Aldonis, cum

ad

pr

Blasii.

omni-

quibus

bus rebus recepit ipse abbas Stephanus in commutationem quas-

dam

domnus abbas Berardus


suis habitantibus in

filiis

valentem argenti

civitate

tam sortem suam de


1

fundo Portilione

scripto tertii generis in pertinentia castelli de

hoc monasterio

Benefactus

quidam Necto

Postmontem

filius

rivum Tortum

Terraniano quomodo

tionis a

locum qui

filius

in

domno

integrum,

Gregorii vendiderunt
nentia castelli Currisii

30 tatem

ei

suam portionem de

casalis

ca-

morgincap dona-

per

pertinebat

quem

domno

.xii. ^^\

triginta(^).

item,

item.

Cono

et Sicco

filli

B[erardo] abbati res suas de perti-

quod tenebant

filli

Bucconis, idest medie-

tenuit Johannes Itte ad laborandum, et quar-

tam partem clausure maioris quam

lohannis Ceci,

et

quartam

An. 1052; R. F. doc. 835.


An. 1053; ^- P' ^^^' ^36'
An. 1053; ^- P' ^oc. 837.

Guido Ardemann,

tenuit

quartam partem iuxta casalem lohannis de


casalis

anno quedam Nera

ipso etiam

(4).

Heldebaldi refutavit sortem suam de castello Sa-

lisano ad pretium solidorum

(3)

tertiof qui-

dicitur Salita sicut

Demetrio viro suo ad pretium solidorum

Bernardus

(2)

tra-

ubi dicitur Albinia-

nominatur Marcilianum

Rainerii concessit in hoc monasterio

stello

(i)

lohannis

per viam a capite silve et venit in vallem Crescentii Sa-

binensis et in
filia

filius

Berizonis optulit huic monasterio et

inter affines: a rivulo Calentino per

vadit

25

et

res suas

B[erardo] castellum quod

20

Puternioso

quo etiam tem-

(').

anno autem Domini millesimo quinquagesimo

nus(5).

dam

et lacu

Leonis refutavit in hoc monasterio to-

Frasso a Tophila insuper <^^).


didit in

et a

unum aquimolum

Nepesina, et

comitatus Ortani, insuper argenti libras .XL.


filius

lohanne Atric

Crescentii de

filia

libras .x. in

pore quidam Tinto

sicuti

acquisiverat per cartulam venditionis a

Dalia nobilissima femina

IO

fundo Ponzano

res positas in territorio Collinensi in

Itta, et

casalis de

(4)

(6)

quartam partem

Bobihanis, et tertiam

An. 1053

(5) '^"-

et

".

^53

R- P- ^oc- 838.

P- ^^- ^40.

An. 1053; ^- P- ^o^- 84 r.

e 276 a

CHRONICON FARFENSE.

128

quam

clausure

qucm

Bruno

tenuit

dictum castellum,
e.

276B

et

laborandum,

tenuit Carfo ad
ferrarius,

casalis

medietatem aquimoli ante prc-

et

medietatem

et

quartam

et

terre

quam

tenuerunt Leo Pazus

Johannes Luponis, quc fuerunt Guidonis Ardimanni,

||

et tres

portiones quas tenuit Necto de lohanne Petri, ad pretium argenti

librarum

anno vero Domini millesimo quinquagesimo

(').

.xviii.

quarto quidam Tinto


B[erardo] abbati

Phara

dicitur

filius

vendidit res suas

cum

pertinentia eius^*).

item, suprascripta

Nera

commutationem

B[erardoJ abbati per

item, Guinizo

.viii. (4).

Petri dedit

filius

.xvi.

Azonis optulit 15

filius

de territorio Asculano contulerunt

viri

.XX.

W.

item,

generis in

tertii

Aqua Viva,

item,

Criptule/7).

cum

Bezano,

in

et

terris

mo-

medietatem

Civitella, et in

20

mona-

optulit huic

Sabinensis in Mgian, et in Caminata,

mdirum

Milian

et in

refutavit

quidam pr^sbyter Franco

steri res suas territorii


et in

Bona uxor Hugonis

item,

<^^).

huic monasteri

ecclesiam Sancti lohannis in Sumati inter piscarias

diorum

et re-

et edificatum ca-

huic monasteri res suas in Serrano, et Cutri, et Cerreto

quidam

io

res suas in territorio

prope ubi dicitur Habitaculm coUem

modiorum

stellum

Terraniano

castello

Reatino ad Turritam ubi dicitur Casalis modiorum


cepit ibi

domno
quod

item, Taibrandus

.xx.^J).

et

castello

qui Buzius vocatur

modiorum trium propinquius

ad pretium solidorum

domno

Leonis optulit huic monasteri

montem

omni

et

.xvi.

item quidam Girardus

(^).

filius

Beraldi ptulit huic mnasteri res suas in Sectinian, et in per-

277^

tinentia castelli de

Gebbnis

fihus

25.

Dalla

e.

Lue,

||

ptulit huic

2/ y

fino alla

et

monasteri

met della

tissima a quella del cronista Gregorio,

(i)
(2)

Vedasi

la

(3)

(4)
(5)
(6)
(7)

An.
An.
An.
An.
An.

et

2S0

e.

sembra per

An. 1053; R. F. doc. 842.


An. 1050? 1054? i^. F. doc.845.
nota a questo documento

nel Regesto.

item, Albertus

de Buccinian^^).

(8)

(9)

qui

il

B
di

domn

B[erard] abbati

la scrittura,

mano

di suo

sebbene somigliannipote

Todino.

An. 1048-1054? R.F.oc. 852.


An. 1055; ^- F. doc. 853. Fin
Chronicon fu scritto quasi esclu-

sivamente da Gregorio
1054; R. F. doc. 847.
1054; R. F. doc. 848.
1054; R. F. doc 849,

d'ora

mani,

e la scrittura di

1054; R. F. doc. 850.


1055; R. F. doc. 851.

dicher, procedendo,

il

di

codice

innanzi

Catino,
di

Gregorio

terna frequentemente con altre.

scritture.

il

ma

diverse
s'

al-

In-

variare delle

25

CHRONICON FARFENSE.
de castello Frasso totani sortem suam
a

affines:

primo

Romana,

et via

et

129

de pertinentia eius, Inter

Pharpha, a secundo rivus Subita

latere fluvius

venientes in caput fluvii Riianp, a tertio latere

et

Riiana, et a quarto latere castellum et tenentes heredes Bonihoj

Pharpham.

minis, et venientes in

cum

de Phara

Currisius, a

secundo Carpinianus

et

hoc factum

est

suam

latere fluvius

per serrani Mutellc descendit

et

Riiana, a quarto latere furca montis

tertio latere

sicut vadit iuxta terram Sancte

IO

primo

eius pertinentia, inter affines: a

Riianam, a

in

insuper et portionem

Marie

Currisium.

et revertitur in

anno Domini millesimo quinquagesimo

anno autem Domini millesimo

.lvi.

quidam Tebaldus

quinto^').

filius

Bucco-

cum Theodora uxore sua, et Gislerius filius suprascripti Bucconis cum Pamphilia uxore sua, et Berardus filius Bruzonis cum

nis

Giburga uxore sua,


15 Tebaldus

et

et

Bona uxor eiusdem Bruzonis,

Johannes germani

filii

quondam

cum

plano lohannis

B[erardo]

Romani

Puteum,

et in valle

item, Rapto

<^3).

item,

res suas territori! Sa-

binensis in Castellione, in valle Gisonis, ad


et in

domno

tota pertinentia eius^*).

Johannes Guinizonis optulit huic monasterio

20 Gaidonis,

cum La-

Guiderolfi,

vinia uxore ipsius, optulerunt buie monasterio et

abbati castellum Currisium

Girardus,

et

filius

Petri

concessit huic monasterio res suas in ducatu Spoletano et castal-

datu Pontano ubi dicitur Pisa

MoHni

alveo
et

filii

^^\

Rainerii, et

modiorum

.v., et

tertiam partem de

eodem quoque anno quidam


filii

Tebaldi, atque

et

Girardi,

contule-

Sancti Bene-

cum

eius

pertinentiis comitatus Sabinensis, et Utriculani, sive

Nar-

monte Coscia

omnibus

filii

Tedimarii

filii

25 runt huic monasterio ecclesiam Sancti Gangolfi


dicti in

viri

et

Sardone

item, Rainerius

territori!

Sabinensis

Tedemarii optulit

in ecclesia

niensis

(5).

Sancti

Angeli de Tancia in portione huius monasteri! res suas

30 in Agutiano
optulit huic

territori!

filius

Sabinensis

W.

item.

Rocco

filius

Nicolai

monasterio res suas quas vel per tertium genus vel

per cartulam habebat inter rivulum Calentinum et fluvium Curri-

(i)
(2)
(l)
(4)

An. 105$; R. F. doc. 854.


An. 1056; R. F. doc. 856.
An. 1056; R. F. doc. 857.
An. 1056? 1057? i^. F. doc. 858.
Cbron. Farf. H.

(5)

Per

An. 1052? 1056?

la

data

di

i?.

F. doc. 859.

questo e del documento

seguentecf. lenoteinR. F. IV,25 5,256.


(6)

An. 1057; R. F. doc. 860.

e.

277B

CHRONICON FARFENSE.

ijO

item, Atto

sium^'l

filius

Merico Baldonis,

Siche, et

et

lohnnnes

Leonis contulerunt huic monasterio res suas de castaldatu Fontano

Pizum Sanctc Marie modiorum

ubi dicitur Nursia ad


in

Rapinule modia

et in

.11.,

autem Domini millesimo


e.

278 A

Gaidone

sterio a

modiorum

Valle Cardarla modia

.lvii. facta

Guittone

et

.xlii. ^^\

item,

Teramnano

modiorum centum

in loco

^^\

item,

lohannis optulit huic monasterio res suas

filius

Aqup Viv^

ji

cuiusdam Petri Maionis optule-

filli

qui dicitur Sancti Angeli de Scoppio

torli

hoc mona-

est refutatio in

runt huic monasterio res suas de castaldato

Dominicus

anno

.vi. ^^\

Sicconis de rebus

filiis

trium, et

terri-

io

item, Petrus Luponis optulit

Sabinensis ubi dicitur Pingia^^).

huic monasterio res suas de castaldatu Pontano ubi dicitur Vallis

modiorum

Cardarla in Piala a fonte Vessano


Is^ concessit huic

in

Campo Lurano modiorum

Albertus Gualafossp et Johannes


et

item, Guittones et Gaido


res suas in Sorbiliano et

Azo

et Aiulfus

ctp Marip, et

quinque
278 B

petias,

filli

filli

Verrucule

Scleta

Nectonis

simo

alias

.LViii.

de

item, Adenolfus presbyter 20

^^\

cum una

data di questo

et

Antezano,

viri

ibi ('^).

documento

(").

et

cf.

R. F.

(4)An. 1055? 1057? i?.F. doc. 864.


(5) An. 1057; R- F- doc. 865.

de San-

Calcarla, et

Campum Nursinum

Petrus presbyter

anno autem Domini

germani Ascharus

I.

et

San-

25

filius

res suas territorii Sabinensis ubi

clausura

res optulit

quidam

[|

1057; R' F- doc. 861.


An.
(2)
1057; R- F- doc. 862.
(3)An. 1058;^?. F.doc.863. Circa
IV, 259, nota

ecclesia
et

ca-

in

item, Franco presbyter

Filecta'^'^).

(i) Ali.

la

hoc

refiitarunt in

Rodi optulerunt huic monasterio

Sabini optulit huic monasterio


dicitur

15

Sicconis optulerunt huic monasterio

Valle Abincino, et ad

et in
et

item,

quodcumque monimen scripturarum W.

cta Cruce, et de Cerquito, et Puro,

e-

Dononis

filius

de Sancto Laurentio, et Sancto Stephano,

Precumato,

Bonus

.111. (7).

Pontano ad Ocricclum portionem suam de

staldatu

in

item,

subiacentias ecclesie Sancti Petri in Catino quas

tenebant per scriptum vel

et

^^\

monasterio res suas in castaldato Pontano ad

Sanctum Peregrinum
monasterio res

.11.

et

filius

mille-

Marco contulerunt 3^

An. 1058; R. F. doc. 866.


(7) An. 1058; R. F. doc. 867.
(8) An. 1058; R. F. doc. 868.

(6)

(9)

An. io$8; R. F. doc. 869.

(io) An. 1058; R. F. doc. 870.


(11) An.

1058; R. F. doc. 871.

(12) An.

1058; R. F. doc. 872.

CHRONICON FARFENSE.

Ijl

cum

huic monasterio ecclesiam Beati Michahelis Archangeli

modiis

terre

Compeniuli modia .lA'\

in circuita eius et in

qucdam Davinia uxor quondam lohannis


Johannes atque
5

Rainerius

iuxta fluvium Currisium casalem


fantis prius,

quem

huic monasterio

tenuit Berizo Leonis In-

postea Johannes Tiniosus:

et

item,

Ottonis, et Otto,

filii

eius optulerunt

filii

tribus

primo

latere rivus

Carbolanus, a secundo terra Sancte Marie, a tertio casalis de Ba-

sabovem, a quarto fluvius Currisius

(^\

item, Albericus

Gualabruni optulit huic monasterio res suas

Sabinensis

territorii

IO in Terraniano: a primo latere via publica quc dicitur

venientes in

Hmitem

et in

rigaginem

tere rigagines et venientes in

tinum;

alias res

et

inter

rivum Calentinum

et

et

^3).

ad Caput Aque

^'^\

domnum papam Leonem.

pap? domino suo Leoni,

pontifici et universali

Agutianello

suam de omnibus rebus

fluvium Currisium,

Epistola congregationis huius ad

Summo

in

et

la-

predictum Calen-

et in

et Tricasio,

item, Berardus fiHus Tebaldi refutavit sortem


^

Crucetum

Calentinum, ab aho

et in

rivum Tortum,

Ruiano,

in

filius

admodum

... summo

spirituali

theorie
* inherenti, humilis congregatio in cenobio Sancte Dei genitricis perpe'

Deo

tu?que virginis Mari?

militantium, quicquid exigui servi

a^^^

summ

liqueat

clementi? vestr?, sanctEcclesi?prmceps, quoniam assidue nostra

fraternitas gratanter

contulit sollertiam,
et

vobis a

Deo
quo

vestram nobis

refert gratias, qui ab occiduis partibus


scilicet ecclesiastica

Deo augeatur

adhuc vigent

tranquillitas et vestra

sed ut

fastigia.

sancta impleantur desideria,

quatinus mater Ecclesia in pristinam reformetur lineam, nostra efflagitare

25

neque hoc vos

desinit humilitas.

latere

(i)An. 1057? 1058? R.F. doc. 873.


Circa
la

la

nota

data di questo

al

doc. stesso in

documento

cf.

F. IV, 268.

An. 1058; R. F. doc. 874.


(3) An. 1059; ^- P- ^0^- ^7^
(4) An. 1058; R.F.oc. 876. Q.uesta refutazione fu fatta da Beraldo di
(2)

Tebaldo

iuxta

fluvium qui

dicitur

mediatamente

la

nel Regesto im-

lettera

considerazioni

dei

monaci

Pi mature

Farfensi {R.F. doc. 878).

m'inducono ad accet-

^^^'^ ^^ ^^^^ gi proposta dall' Ughelli,

Mansi

dal

gare
di

e dal Muratori, e a colle-

la lettera

Giovanni

ed anche

vescovo

il

querimonio

Sabinense col

Tyberis, ad portum qui nominatur

doc. 884 dell'a. 1051, riprodotto a p.

Petra Periura.

di questo volume, nel'quale sono specificatamente confermati al monastero


S. Angelo
il possesso della chiesa di
in Tancia cum gualdo et omnibus

Questo docucronologiche
note
ha
mento che non
(5) R. F. doc. 877.

fu

non

volumus, quod quamvis, peccatis

del 1049, che segue

dagli editori del Regesto

attribuito

all'anno 1049 perch parve ad essi che


si collegasse col privilegio di Leone IX

pert'nentiis e tutti

i ($).

gregazioneFarfen-

domino,

se

ai

Leone

20

105

Lettera della con-

diritti d'

36

immu-

nit da ogni giurisdizione episcopale.

pontefice

IX

chie-

dente la conferma
ri*tfi

e privilegi go-

""^^ ^"""'^'

CHRONICON FARFENSE.

132

nostrls exigentibus, venerabilis noster locus ab ^cclesi? vastatoribus undique

multetur, sed

vestrorum

pr?decessorum

tuitione

nccnon regum simulque imperatorum semper

dem
279 B

fuerit detensus.

rccordationis Adrianus, Paulus, Johannes

sanct? siqui-

aliquanta

pontifices

pr?dia

tanta quippe aviditate Anastasius papa

Sabinis nostro cesserunt monasterio.


e.

venerabilium pontificum,

pr?fatum dilexit locum, ut etiam ex trabibus, qu? ad restauranda

||

sarta tecta

matris ^cd^si? ex Appenninis conducuntur alpibus, nostro sancto cenobio ex

quinque concesserit unam.


habit?

moderno

coUatis pr?diis.
stella

possessionis largiti

habitur?

vel

etiam divino

plures

succensi

amore

omnem

sunt decimationem, innumeris

ante

pr^terea tempore venerabilis Benedictus papa ca-

atque pr?dia a quibusdam perversis hominibus pertinaciter possessa,

atque ut eius memoria in assi-

strenue invigilans, sancto restituit loco.

duis nostr? fraternitatis haberetur orationibus, frater ipsius

integro pontificale
universi

tandem

ornamentum cum proprio baculo

omnem

pontifices

Johannes papa ex

simili concessit

modo,

eidem canonicam sanxerunt libertatem,

cunctamque auferentes publicam regum atque pontificum reddibitionem.


cratissim?
reges,

etiam

religionis

necnon

successores,

et

institutores,

defensores,

cooperatores,

principes,

imperatores Karolus, Pipinus, Hludovicus, c^terque eorum

Germani, Salichi Langobardique reges sive imperatores, unus-

sionem, venerabili loco innumerabilia pr^dia sua contulere

e.

280 A

vel

publica

aliqua

exactio

||

immunia

regum

et

sperare potuisset, pr^taxato

Thom?

priorum.

regum non

Dei Genitrice ortante ac du-

et

ratum

est,

quoniam

quam

vere oporteret permanere libertas.

absque labore quoslibet

difficile

quippe

borum abundantia.
quingenti vestri

ideo vestram

pr Dei

cfterorumque pontificum, ducum, regum

29, restauratore]

munere.

non namque pluribus

honerare veremur prudentiam ver-

^^

ne aliquorum vos perversa compellat opinio, in

oratores,

a sancti

est

unicuique decre-

quapropter obsecrantes rogamus, sumus enim plus minus

Dei aliquo modo sevire famulos.

amoveat

^O

pontifices et imperatores

qui statuerunt episcopia, ipsi etiam et monasteria, et

verbis indigent sapientes,

280B

iuxta con-

venerabihs pontifex, tantorum pon-

igitur,

vivere, sed divina gratia vario suos dispensat

e.

ibi,

aliqua vos persuadeat adulatio infiringere velie statuta

scimus denique

25

tenore cuncti decreverunt, quatinus

abbatis, sancta

cente, constiterant restauratore.

tificum et

omni

imperatorum eorumque actionariorum perpetim

ad portam monasterii colligerentur ad pauperum alimonias, qui


stitutionem sanctissimi

col-

liberalitate.

oblata igitur atque offerenda ab

de decimis eodem

statuerunt.

modo

aliquo

cenobio omnimodis non imponeretur.


publica funccione

20

decreverunt libertatem, ut quicquid eorum

deinde munificentiis hanc

fiscus

15

sa-

quisque secundum terriporis posse, sanct? Dei gcnitricis exequentes promis-

latis

io

loci

dilectione.

Cos nel testo

Cos nel testo del Chronicon

et

namque amore
imperatorum

||

vestr?que anim?

salute, nullus

vos

neque siquidem putamus impune posse

del Chronicon e del Regesto.

del Regesto.

34. vario suos]

4^

CHRONICON FARFENSE.
transire qui

pr vobis
stra

sed

Ijj

tantorum patrum eiiam voluerit statuta infringere.

Deum

postulamus.

veruntanien quanto

l?tius

igitur assidue

ve-

tanto largius.

quippe provideat solertia, ne aliquorum pr?valeat importuna clamositas,


agite, ut collata a

ita

Deo

gratia augeatur et

niumque ?terna gaudia subrogetur.


vestr?

valeat in

aucta corroboretur,

Domino

de-

pr?sulaius sanctitatis

tempore longo.

Erat autem rune temporis lohannes Sabinensis episcopus qui

monasterio

huic insidiabatur

et

pr decimis et pr

mortuorum

oblationibus quas ab initio cunctorum pene pontificum largitione

IO

in

pauperum alimoniis

maxime

confratrum stipendiis suscepinius,

et

et

pr ecclesia Sancti Angeli in Tancia, de qua olira fecerat

iniquam convenientiam cum donino Hugone abbate qui eandem


ecclesiam Sancti Angeli

ribus

possedit

in

dominium huius

iniquam convenientiam ideo diximus, quia tempo-

monasteri!.
15

tenuit et

domni Adriani primi

pontifcis

Hildebrandus gloriosus dux

suum preceptum huic monasterio concesserat gualdum Tancie


in integrum cum ipsa ecclesia Sancti Angeli, sed et Stephanus
quartus apostolicus per suum privilegium confirmavit eundem
per

gualdum Tancie.
20

tarius
j|

Karolus quoque,

et

Hludovicus, atque Hlo-

imperatores per suorum paginas preceptorum similiter con-

frmarunt.

hec omnia ignorabat prefatus

domnus Hugo abbas

monachus monasterii,

utpote alienigena et alterius

iccirco predi-

ctam convenientiam ab episcopo suscepit nescienter.


pradictus episcopus post hec insurrexit, et ad

25 Sancti Angeli armata


struxit, et reliquias

ex

manu
ilio

eandem ecclesiam
amovens de-

perrexit, cuius altare

abstrahens,

secum

itaque su-

asportavit.

et

cum

inde ad episcopium reverteretur, subito cplo optime serenato orta


est aque, grandinis et fulguris

scopus secessit a via in

30 aliquantulum

ibi

cum

maxima

quendam locum
ipsis reliquiis

quo

tempestas.

viso, epi-

ubi dicitur Area, et

fecit.

accidit

autem tunc

grande miraculum, ut in ipso loco ubi reliquie manebant,


vie vel grandinis ibi cecidisset.

ad episcopium
audiret

8.

cum magno

et pr decimis

la

nil plu-

cessante vero tempestate, rediit

pavore.

altera

autem

domnus Berardus abbas cognomento Ortanus,

Dalle parole

moram

scrittura cambia di

diversa, sempre per del principio del secolo XII.

nuovo

die

cum

elegit

hec

quen-

ne incomincia una

e.

281 A

CHRONICON FARFENSE.

134

dam episcopum,

de ultramontanis partibus,

cum maximo

litibus,

magnis

altare,

hoc monasterio,

qui tunc forte hospitabatur in

abbatie viris et fidelibus mi-

et collatis

triumphi honore rehedificare studuit ipsum

quam rem

super

et prccipuis ibi reconditis reliquiis.

predictus episcopus valde condoluit Sabinensis ecclesie.

ipsum destruxerat

altare

cussus

unum

est, et

ad

reliquias asportaverat, ipsa nocte per-

et

donec

totius latus corporis obstupescens in eo,

quam domnus

dolens pr edificatione
281 B

quia 5

post hec veritus et pavens super hoc, et nimis

advixit, periit.

e.

et

eundem locum episcopus


illic

studuerat,

fieri

perrexit, et abstractis inde novis quas

||

invenit reliquiis, priores

abbas noster

de

honorifice recondidit.

ipsis

io

vero

novis reliquiis in suo episcopio altariolum construens consecravit,


et

demum

mationem
An. 105

rar Jo* ^nn'an^z^i'^^a

Leene IX e ad una
smodo romana, di
i
avere usurpato
sulla
suoi diritti
chiesa di s. Michele Arcangelo in
Tancia, d'avere attentato alla
sua

vita e d'altre vio-

*"^**

editam

sic

Audiat dominus

1.

vescovo Sabinense Giovanni


Il

domnum

adversus

fecit

abbatem nostrum

et totius legis retinaculi

j-^
a jScdis ^piscopus auQiatquc

cum

moderator ?qulssimus Leo prim?

^-.^

proclamationem quam facio super abbatem Pharphensem,


pjssus

sum

inuras.
et patior
'

'

meo, qu?

cuius

est,

non

est veritus

abbas

-n
ille

ecclesia
in
*

altaris

et

ausu temerario

abbatem Hugonem

auctor et dedicator ere-

macenam

quadragesimali

et in

et si

ibi

unquam abbas

medietatem suam, tunc ad

proprietatem.
clesi?

qu?

est

et si

ego

quia neque ministrum

arsii prfterea

meo,

et post

et

medietatem suam

?cclesiam

unam

tale fecissem,

domnus

ecc&
ita

illuc

in

tria

modo

tempore

xenia in

iste

30

ipsius ?c-

successorum deveniret

meus de medietate

||

ipsius ?c-

tunc ipsa medietas ab-

abbas in his omnibus

tractavit ut decuit,

neque promissa

benefcium duobus Dei ancillis dedit.

de episcopato meo,

combustionem duxit

semper

una cum suo minister sederet,

meam meorumque

in

me- 25

sed ex his medietatibus

benefcium aut quoquo

meum

quam

ipse est,

aut aliquis successor eius aut ven-

ille

mei episcopatus aliquid

xenia misit, sed

ibi

vel aliquis successor

batis deveniret proprietatem.


cecidit,

cantare, nullo

nescio per

suus sederet minister, a quo

deret alicui aut donaret aut propter

282 A

illa,

obligatio facta est, ut

mense maio meus

vero temporibus solus

anno haberem

clesi?

20

ai-

addere, et supra tanti

monachos suos

de ecclesia autem

talis

et

sancii Mi-

...

dietatem vero alteram ^piscopatus possidet meus.

c^teris

honorem

medietatem optinet ecclesia Sancte Mari? cuius abbas

iustitiam,

me

quo multas

alm? sedis episcopus, super quod

consecratoris violatam consecrationem missas per

inter

ditur fuissc Silvester beatissimus huius

tare

dicitur Tancia, videlicet in episcopatu


Vf
f

,..,.,

mei fpiscopatus

iuris
_

quedam

est

monte qui
^

sita in
chahelis Archangcli
^

lifc sancta synodus, percipiat ut lustum est

CO

vel faciente vel iubente episcopo.

e.

sinodo procla-

in

immo

nostri senioris

episcopum Simphroniensem,

quam

et,

me

jj

CHRONICON FARFENSE.
cum vero una dierum

consecravit eam.

nolente et nesciente,

IjJ

sciret

me

iturum forc ad quendam locum, mei senioris iussionem implendam, paravit

me

adversus

domum
5

insidias et

ut

tales,

me

si

possct occideret, aut,

qua ipse nocte iacerem incendio concremaret.

in

monachus

ventionis extitit auctor Petrus

si

non posset,

cuius nefari? adin-

qui dicitur de Laurentio et

cum eo

Dato de Uhberto, Teuzo de Berizo, Albertinus Adulterinus, Barocco, Petrus


Raino

Castellanus,

de Crescentio, Follia, lohannes ferrarius, Rainaldus de

lohanne de Guidone pr^sbytero, Azolinus.


teri

IO

valuit
se

meum

silvam incidit, ob hoc quod

quam centum

meum

esse, abstulit ei

equum

fdelem illum cognovit, qu? non minus

quendam servientem meum,

c?pit

libras.

omnia vestimenta

et

mationes qu? michi pcrtinent nec non

ubicumque
et aliis

15

et

maxime tamen

valet contendit,

unius deniquc mei archipr^sby-

partem

quam meam,

His

et

||

sinatis

?cclesiam

bis

super illum, qu?-

meam, immo vestram

gravar! tantisque molestiis molestari, sed

tantis adversitatibus

potius liberata

reddamus

non

Vulpiniano.

et

me

ab eo abbate pressus adversitatibus, proclamo

rens misericordiam vestram, ut

de bonis mortuorum

Bucciniano

in

quia dixit

pr^terea deci-

eius.

meam

et

a perturbationibus tanti perturbatoris, grates inde

maximas Deo

vobis (0,

ita recitatis,

quesitum

est

ab advocato domini abbatis ut

20 domnus papa, sancta sinodo concedente, indutias permitteret ad


singula, que Sabinensis ppiscopus conclamaverat, verius et suptilius

investigandum

permissum

est.

veraciores

et

respondendum.

et

aderant autem

ibidem utriusque partis amici


ipsas res canonice inda-

insectatores, qui

pacifici

25 gantes retulerunt domno pape, quia


nones iudicare vellet, ambp partes
devenirent.

tunc benigna largitione

si

per legem vel sanctos ca-

in

detrimentum gravissimum

videlicet propter violationem et destructionem altaris

et eius reliquiarum,

quam primo idem

episcopus Sabinensis pre-

sumpsit, et propter depredationes sive incendia, que

jo domni abbatis militum exercitus


siarum per acquisitionem
anterior
hioc

per omnia

summus

potuit sedare
jj

proprietates pccle-

autenticam possessionem antiquior

inventa est huius

nostri

fecit, et edidit

Uhberto] Cos nel

(i) R. F. doc. 583.

testo

V.

data di queeto documento.

huius monasterii

del Chronicon,

nota

proutcumque

monasterio huic mirabile privilegium

omnium

la

et

monasterii fuisse.

presul certius discernens, litem ipsam

sue pie confirmationis de


6.

et

nam

fecit.

postmodum

ma

a p. 131

nel Regesto

di

bonorum

acqui-

Ruberto

questo volume relativa alla

282 b

CHRONICON PARMENSE.

136

denique post longum tempus,

sitionibus Uberrime possidendis.


nostris scilicet diebus, ita

tissime testantem

vidimus

audivimus referentem

et

et cer-

quendam Romanum episcopum nomine Petrum,

iam nimis vetulum, qui Rome morabatur apud Sanctum Vincentium, iuxta sanctam ecclesiam Beati Petri apostoli, omnia ut supra

diximus coram se examinata

editum

lx*"*co"

Leone
il

monastero

possesso
di
tutti j suoi beni e

et

"i^tris

Beat? Mari? qu? ponitur

privilegium

et

sic

?cclesi? venerabili sanct? virginis

Pharpha,

in

intrantibus tuis succcssoribus

j^igf-g

fuisse

Leo episcopus servus servorum Dei.

An. 1051(1).

ferma

diffinita

in

per

et

eam Berardo

perpetuum.

abbati, et

initium sapienti? timor


"^

nel

reverentia commoniti, pr glorioso Filio

cuius timore ac debita

Domini.

IO

privilegi.
c.

283 A

et

casto glorios? Matris simul et cast?

honorem

libenter exhiberaus pia de-

cupimus sufFragium,

votione et sus servitoribus necessarium ac regalare

dum

nostro auditorio bene deserviunt, participes pr?mii, corporis

scipiamus

commodum.

inter h?c siquidem pure ad

nostr? voluntatis beneficia volumus,

nominis fama,

sicut inter c?teras

et

libenter

devotam

et

15

ut

rebus gloriosius exaltetur

argentum enim

et

qui nobis hoc tribuil

ei

angelorum ac nostr? Domin?^ reddimus,

bonam voluntatem

humile,

cor

cundum

et necessariis

ut
su-

quam maxime desideramus,

et

quod autem habemus

domino Deo nostro

gratis,
licet

est nobis,

anim?

serviendum Deo viventi

humilitatem sanata Pharphensis ?cclesia.

per nostram

aurum non

ita

immo

et

sci-

20

ut oportet servitutem se-

solebant semper ?cclesiis bona sua

nostr? fragilitatis possibilitatem.

immo et confirmantur adhuc, per apostolica summ? Sedis priviqu? Deo largiente non refutabit ex nostra parte humiliter suscipere spespirituum et homnum regina mater humiiitatis domina nostra, pia et 25
ac bona Maria.
suscipe igitur sancta Virgo, sancta Parens cum Filio

confirmari,'
legia,
cialis

mitis

bona tua non

cum
e.

283 B

a nobis data sed nostro tibi firmata privilegio,

benedictione

omnes

mulieres.

unquam

liceat.

tui

Filli

tua

||

vice

et

nasterii huius abbati,

nullus auferat.

sua

tibi,

in bonis tuis te oflfendere nulli

Berarde in Christo

fili

non

et

omne bonum

loco habet ?cclesia confirmamus et corroboramus, sicuti

3.

tibi

sancta itaque apostolica auctoritate omnia qu? supradicta in

initio infra possedit et extra.

eam

dilecte, fideli

Romanum]
19.

Nel

3^

del

modo

commis-

eodem

possidet et ab

videlicet quicquid habere videtur in territorio

Cos nel testo.

testo

mo-

hoc sacr? pagin? scriptum concedimus ad observandum,

ut simul et scriptum ?cclesi? reserves nec

sum.

benedicta quidem es inter

posside qu? possides.

tibi

tene qu? tenes,

9.

Chrontcon aut

(i) R. F. doc. 884.


V. la nota
data di questo documento.

Nel

ma

testo

del Chrontcon ea,

nel Regesto

a p.

ma

nel Regesto

autem

131 di questo

volume

relativa alla

^^

CHRONICON FARFENSE.

I37

Sabinensi, idest fcclesiam Sancii Benedicti, et curtem Sancii Geihulii, el ca-

slellum de Tribuco, et podium fiiiorum Palumb?, et alveum Pharph? totum.


et

cum omnibus

h?c omnia

geli in

Tancia cum gualdo

Roccam

in

et

omnibus

cum Massa

integrum

papa Benedicto

terram de Ortelle.

subiacentiis.

integrum,

in

modo cum omnibus

suis pertinenliis et

Oriana ?cclesiam Sancii Theo-

civitate

scano cellam Sanc? Mari? iuxia fluvium Minionem


et

Ripa Al velia,

monasterium Sancii Angeli,

niensi

de Bucciniano, et

monaslerio collata, ca-

ipsi

in

Tu-

cum

ipso

Vilerbe ?cclesiam Sanc? Mari? in integrum.

in

IO monte Gosberli, seu

?cclesiam Sancii An-

integrum.

pertinenliis, casiellum

h?c iterum omnia simili

strum Phar?.

dori in

suis pertinenliis, in

et

cum

gualdo, et

marino portu.

el

comitaiu Nar-

in

?cclesiam Sancii Antimi in integrum.

in comitaiu Perosino cellam Sanc? Mari? in Diruta, et Sancii Apollinaris,


el

pertinenliis et adiacentiis suis.

15

cum

Sancii Blasii, et Sancii Montani

suis pertinenliis.

cum

toris

in

et

criptis

et

omnibus

Tyburtinam civitatem ?cclesiam San-

?cclesiam Sancii Andre?

cum omnibus

Roma ?cclesiam Sanc? Mari?, et


muris, et Campum Agonis in integrum.

Sancii Salva-

Adriani in integrum.

eli

el iuxta

?cclesiis, castellis, villis

in Collina

urbe

in

||

Asisino cellam Sancii Benedicti in integrum.

comilalu

comilalu Firmano cellam

in

Sanc? Mari? in Clienti, et monasterium puellarum quod dicitur Sancii Sai-

20

omnibus earum

pertinenliis et adiacentiis.

Sancii Salvaloris iuxta

integrum.

in

in

earum

cum omnibus

pascuis el vineis,

aquis,

cellis suis

aquarum decursibus,

maio-

Romana Sede

pisca-

quanliscumque

et liltoribus, et universis

cum omnibus qu?

pertinenliis, el

etiam

aliis

castellis, vicis et oppidis,.terris culiis

silvis,

porlibus maris

et piscationibus,

qualibuscumque

comilalu de Camerino curtem

supra dictis et

cum

?cclesiis minoribus,

el incultis, praiis,

in

in

principalem Sanct? Dei genitricis ac virginis Mari?

et

?cclesiam in Pharpha,

riis

Ophida,

comitalu Ausimano curtem de Monte Pulisco in integrum.

in

hanc ergo maiorem

30

in

comitalu Teatino cellam Sancii Slephani in integrum.

in

de Salabona.

ribus et

comilalu Asculano cellas,

fluvium Asum, alieram Sanc? Mari?

comilalu Senogalliensi curtem de Luzano.

2)

cum
unam

vaioris, el ?cclesiam Sancii Benedicti in Ripa, et cellam Sanc? Victori?

obtinet

per apostolica privilegia, vel ab imperaloribus et regibus per pr?cepta, im-

molam

inquieiam ab omnibus esse sancimus.

et

quibuscumque

55

si

concessum

fidelibus Christi

est

vel in

el

quodcumque

quis

si

luniaiem

Filii

omnino non

I.

testo.

Ne/
19.

enim piam Matrem Domini

eius

unigeniti

33. inquietami

II

Regesto

Cbron. Farf.

II.

ha

Clienti
38.

scienler

la

minuat vel sup-

offenderit,

bonam

vo-

primogeniti Salvaloris nostri habere

mortuorum

nia nel Regesto

scritto secondo

Cos nel testo.

et

et oblationes

del Cbronicon enne,

Era prima

resse in Clienti

decimas

poterli.

testo

immo

perpeiuum concedetur,

divin? pietatis respectum desiderai, nullus invadat, nullus

irahat.

sibi

forma
31.

curtem

consueta Olenti^

quiete

8.

ista

teneat

Viterbe] Cos nel

ma

lo scrittore cor-

qualibuscumque manca nel Regesto.

omnino manca

nel Regesto.

9*

e.

284

a.

CHRONICON FARFENSE.

IjS

nec ordinatio monachorum vel pr^sbyterorum huius monasterii

ecclesia,
e.

2848

vel cellarum eius a quovis ibi


aut,

non

si

quem

episcopo, nisi

fiat

synodum

Pauli pap?.

abbas invitaverit,

scilicet quia ita

adest, suo pr?cepto eius congregatio.

bon? memori?

privilegio

||

habetur

in

ut nulius hic celebret ?pi-

scopus, nec alio venire constringat pr?sbyteros totius abbati?, quoniam ab ipso
hic locus per privilegium optinuit, nos
tiones ?cclesiarum
et

autem

communis consensus

sit

maxime

qu?

sibi

bona

cesset Ecclesia,

maxima enim excommunicatio

exaitata super choros

angelorum Maria,

Filii

matris Virginis

exaltet

conservantem

pr domin? su? reverentia, princeps apostolorum Petrus ditet

sua.

illum semper benedictione apostolica,

annuente hoc

ginis Matris Dei omnipotentis gratia.

Roman?

diaconi sanct?

Frederici

manni

universa

archicancellarii

noni pap?

.iii.,

et

data

.111.

virginis Patris

Ecclesi? bibliothecarii, vice

Coloniensis

manus

domni

Heri-

anno domni Leonis

archi?piscopi.

20

mo-

In alio quoque privilegio idem venerabilis pontifex huic

c.

285

quo

fundum

Septiniani.

tres.

in alio privilegio confirmavit


dicitur Sancte

Marie

in

bona quedam

in

Leo

firmavit huic monasterio

ecclesiam
2.

Dalle parole

torna la mano
9.

petitio]

(i)

Sancti

di

^^\

Massa

in loco qui

fiat

unum

Romanorum

impe-

imperiale preceptum concessit et

quasdam

res.

Cos nel Regesto,

poi di nuovo

ma

la

mano

che ha scitto

nel testo del Chronicon

An. 1049: R. F. doc. 878,

(2)

con-

in territorio Sabinensi

cum

episcopo /ho alle parole sine dilatione excommunicentur


e

qui

30

Benedicti, et curtem Sancti Gethulii

Todino,

item,

ferrarius ^^\

Heinricus autem tertius rex et secundus

suum

fundum 25

Agelli.

casales,

scilicet tres

fun-

alterum de Leone Sabinensi, tertium

qui dicitur casalis Petri qui et

rator augustus per

Va-

fundum Paternum||in

fundum Albuciani

Formello,

dicitur casalis de Petroccio,

est ecclesia Sancti

fundum

Pipiliani.

fundum Larinianum.

Mutellp.

quo

in

fundum Carbonianum.

Sancti lohannis.

est ecclesia

dum

fundum Massam

ex fundo Muciani uncias

lentini.

I5

ac vir-

idus decembris, per

indictione .v.

nasterio confirmavit

IO

dicata tenet beata Maria, cui qui aufert sua, incur-

timeat anathema.

est indignatio.

scriptum est

impleatur petitio fratrum.

necesse est ut omnis invasio in

in locis

simul

habeat,

Invasores ?cclesiarum sine dilatione excommunicentur.

in canonibus:

cuius rei gratia

rere

et

consecra-

eligendum, secundum sancti Benedicti

ad idoneum abbatem

chrisma.

rcgulam

et

qu?rit abbas religioso episcopo

quovis

nolumus.

infringere

le

(r.

1;

io)

pagine precedenti.

scritto petio

An. 105

ca-

R. F. doc. 882.

CHRONICON FARFENSE.
de Tribuco

stello

integrum.

in

et

139

alveum Farphc totum.

^ccle-

cum giialdo et omnibus pertinentiis.


Roccam in integrum cum Massa quam

siam Sancii Angeli in Tancia


castellum de Buciniano et
pie
5

memorie Benedictus papa

strum Pharc

in

hoc monasterio

integrum cum omnibus

strum Biterbense pcclesiam Sancte Marie,


in IVIinione

cum

marino portu.

in

lam Sancte Marie


Ripa Albella,
IO

et

lohannis.

villis, sicuti

in

Hugo
in

Satriano.

Sancti

cel-

et

comitatu Narniensi monasterium

comitatu Perosino cellam Sancte Marip

cum

cti

||

comitatu

in

ecclesiis,

Spoletano ecclesiam

Sancti

Mediana,

Fortunati, et terram et

dedit.

et

Salambonam,

et

Marci, et
cellam

^cclesiam Sancti Antonini, et San-

vineam

et

omnia

sicut

Adam

filius

Trevenano,

et

25 nasterio dedit.

in

Sancte Victorie

sicuti

Ro-

in

Came-

Sancti Abundii, et Sancti Viti,

de castello Albo

et

Octavianus per cartulam

in

hoc mo-

comitatu Firmano monasterium Sancte Marie,

cum

castellis, cellis,

nano cum

castello et ripula,

in Casule

cum

castello de

et

aquam deducere

et

portione de Sala.

Ara Antiqua,

in Strata,

de Tarlano, et

et castello

cum

suis pertinentiis

Sanctam Mariam

in

Pan-

cum castellis, ^cclesiis, molendinis,


necesse est, cum portione de Lumerano,
curtem Sancti Martini cum medietate de

in Clenti

ubi

colle BonelH, et medietate de

portionem de Rote.

curtem de Piote-

curtem de Cerestano, Sanctara Mariam

Sanctam Mariam

Sanctam Mariam

et

villis,

portionem de Morta, castellum de Agnanello


molina.

comitatu

in

Petroso curtem Sancte Antie.

Cavallo duas partes

tana,

Sancti

Auximano curtem de Monte PoUsco.

in comitatu

et in Castello

et

comi-

in

Pauli, et Sancti Martini.

comitatu Senogaliensi curtem de Luzano.

et

et

pr redemptione anime sue in hoc monasterio per chartam

dulf

rino

castellis

Sancti Bartholomei, et Sancti lohannis in

Salvatoris, et

Sancte Marie

35

Tuscano

Alberici in hoc monasterio dedit.

tatu Asisio ecclesiam

30

infra ca-

monte Gosberti,

gualdo, et in

in Diruta, et cellam Sancti Apollinaris

20

terram de

pertinentiis.

in territorio

ca-

Sancti Angeli in Massa, et cellam Sancti Antimi, et Sancte Marie,


et Sancti

15

contulit.

Ortana ecclesiam Sancti Theodori.

in civitate

Ortelle.

in

et

Morru,

et quarta parte

ex aha.

portionem de insula de Verano

ecclesiis et edifciis suis ceterisque pertinentiis.

in

et

cum

Troliano ter-

e.

285 b

CHRONICONFARFENSE.

140

ram

vineas

et

Rolandi

cum

cum

cum

maris, et

litore

Benedicti de Ripa,

in

mo-

monasterium San-

et

Asum

comitatu Asculano iuxta fluvium

monasterium Sancti Salvatoris cum

filiis

curtem de Talusano.

castello et ecclesiis.

nasterium Sancti Salvatoris in Cantalupo,


cti

curtem de

portu.

Furcie,

castello

Cymbria-

num, Gallianum, castrum Ophidam, Isclam, Beneventulum, San286 A

ctum Valentinum, montem Agusianum, insulam

Helisei,||

medie-

tatem dePorke, quintam partem deRipa, Cosennanum, Asignatium,

montem

Cosi, Spinetulum,, Aiulanum,

DuUianum, Octavum,

Post-

montem, Colmari, Podium, Montem Prandonis, montem Creta- io


ceum, Sculculam, medietatem de foce de Tronto, Sexum Pesilem.
curtem de Sardiniaria

in comitatu Aprutiensi

Pinnensi curtem Sancte Lucie,

et

et alias,

de Monte Pedito

pertinentiis suis, ecclesiam Sancti Clementis.

tino

monasterium Sancti

ctum Clementem.
Graiano,

in

Forfone.

et

in

Sancte Marie in Sarzano,

urbem

infra

Campum

Romam

rium Sancti Laurentii

et

San- 15

Sancte Marie in

et

in Macri.

Sancte x\ndree.

in

et cur-

ecclesiam Sancte Marie,

de Agonis.

monasterium Sancti Adriani,

bastiani, et

Podium,

et

comitatu Marsicano curtem Sancti Leucii,

Sancti Salvatoris, et

tina

rebus et

comitatu Tea-

in

Pharam,

cum

comitatu Balbensi ecclesiam Sanctp Marip

in

tem de Transaquas.
et

Stefani, et

in comitatu

in finibus

in civitate

Tybur- 20

Campanie monaste-

in Colline pcclesiam Sancti

Se-

comitatu Reatino monasterium

Sancti Angeli, et ecclesiam Sancti lacobi, et Sancti Georgii, et


in

Puzalia terram

que noviter acquisita


Loriano

clesiam Sancte Marip in

de Torrita, et de Narnate
pertinentiis.

in

cum

suis

Amiterno

adiacentiis,

cum omnibus earum

ec-

25

curtem

adiacentiis atque

comitatu Balbensi pcclesim Sancti Peregrini in

qua Comes Oderisius monasterium construxit

seu

in

est.

^'^

Quidam autem Franco nobilis vir qui vocatur de domna Rosa, 30


Guido, ambo socii et fideicommissarii cuiusdam lohannis

Muti, pr eius anima confirmaverunt per chartam donationis in


II.

Sexum

Pesilem] Cosi nel

testo.

(i) An. 1050; R. F. doc. 879.


Intorno alla data di questo diploma ve-

dasi la nota che vi


gesto,

IV, 274.

si

riferisce nel

Re-

CHRONICONFARFENSE.
hoc monasterio quasdam
Serranus

citur

hoc monasterio sortem suam de

tavit in

Aqua Viva totam


5

Tinto

res ipsius in territorio Sabinensi ubi di-

quidam etiam Paganus

(').

integrum,

in

Gaidonis refu-

filius

quod nominatur

castello

de castello de Tribuco

et

^^\

item,

Leonis refutavit in hoc monasterio omnes res quas

filius

ad Sanctam

Ma-

item, Landulfus

filius

per scriptum habebat a fluvio Currensi usque

riam in Cassiano, ab

Riana

alia parte

cum Nicolao

Adelberti

I4I

^^\

suo concessit

filio

||

huic monasterio res

monte de Velo,

suas in Salisiano, Sectiniano, Colle,

Maialini,

et

IO modia septuaginta, et recepit, commutationes, res in Tribiliano,


et

Verrucule, et ad rivum Gleronis

vocatur

monasterio res suas

in

lohannis de Veccia
15

et

de Garbi W.

quod

est

cum

Munaldi,

filius

et in

de Sigizo

Planum de Polo,

comitatu Narniensi de castello de

portionem suam ex casale Serrano

item,

domna Maroza

relieta

que

ei

Laia

filius

Arduini con-

territorii

Sabinensis ^^\

item, Crescentius

^'^\

cessit

res suas

casalem

et

portionem suam de castello Bubelano,

quondam domni

Gregorii

domni Octaviani, per consensum lohannis germani


20

Maco

item, Beraldus qui

uxore sua, concessit huic

Guilia

Sabinis ad

(^\ et

^^\

et

filia

concessit

sui,

evenerant a suprascripto Gregorio viro suo in co-

mitatu Campani^, videlicet sex principales uncias totius substantie

eiusdem

viri

Martini, et

sui,

filii

huic

monasterio

Adelberti, et

item,

^9).

Senioricti, et

filii

quidam

filii

Bonini, et

Crescentii concesserunt in hoc monasterio res suas

2^

Farolfi

lem

cum Azolino

in Sabinis qui

Berardus
9.
si

Dopo

la

(2)

(3)
(4)
(5)
(6)

An.
An.
An.
An.
An.
An.

filio

filius

suo concessit in hoc monasterio casaet

de Genzunis

(").

item,

concessit in hoc monasterio sortem

parola Maialini apparisce nel


Forse una

filii

ecclesia

item, Crescentius

ad Cisternam('\

nominatur Pinea,

filius Farolfi

legge bene.

(i)

et

cum

filii

confessorum Christi ubi dicitur

Beati Silvestri et Sancti Nicolai

Cerretum Malum,

viri

testo

la

col segno di ahhrevia\ione

1052; R. F. doc. 885.

1055; R' F- ^oc. 888.

una

lettera

che

non

per sunt

(7) An. circa 105 5-105


cumento 889.

1049; R. F. doc. 880.


1050; R, F. doc, 881.
1053; R. F. doc. 886.
1053; R. F. doc. 887.

traccia di

suam

R. F. do-

An. 1056; R. F. doc. 890.


(9) An. 1056; R. F. doc. 891.
(io) An. 1057; R. F. doc. 892.

(8)
'

(n) An. 1059;

R. F. doc. 895.

e.

286 b

CHRONICONFARFENSE.

142

Tancia

in

celli

Sectiniano

et

primo

latere rivulus episcopalis

qui vadit in castellum Fatuccli,

mentis Maialini descendens

secundo

rivulum Atriani,

in

287 A

totani sortem de castello Salisano

a tertio latere ri-

cum Doda uxore

sua

Adelbertus presbyter

et

et refutavit

(');

Azo

item,

<^^).

cacumen

latere

vulus Atrianus, a quarto latere pertinentia Salisani


e.

Can-

lohannis 5

filius

Petri

filius

con-

cesserunt buie monasterio res suas ducatus Spoletani in castaldatu

Fontano ubi
Sancti Viti

nem
et

item,

(5).

portiones suas

Anastasii comitis

filli

obligationem buie monasterio

et

non

ut

Griianus, idest

dicitur

tollant

neque contendant

de ecclesia

fecerunt

sponsio-

domno Berardo

et

abbati,

heredes eorum ecclesias

ipsi et

monasteria, idest Sancti Benedictiin Satriano, et Sancti lohan-

nis in Valle Frigida, et Sancti


rint,
filius

componant argenti

Munaldus

Adenolfi, et

ipsi

si

bras

.X.

quinque

similiter

(^4).

et Gislerius

comites

presumpse-

si

filli

promiserunt
Anastasii; et

componant buie monasterio

presumpserint,
<^5).

libras

Bartholomei; quod

item, Johannes presbyter

filius

argenti

nentia castelli de Ponticello ad collem Aimonis ^^\


nerius

Ardemanno,

Guidonis de

Johannes

filius

et

Johannes de

lum quod

dicitur

Johanne Pagano,
sales

casales de

Lupo Pazo,

domno
Arci cum

287 B

rivus

Rapinianus

a latere
(7).

An,
(2) An.
(3) An.
(4) An.

primo Currense,

item,

castel-

Rainerius

Martino,

Johanne Feltrano, ca-

omnes conclauduntur
a

filius

secundo vero
Ottonis

||

latere

concessit

testo.

1059; ^- P- doc. 896.


1059; R- P- do'^- ^971059; ^' P- ^oc. 898.
1059; ^- ^- ^o^- 900-

(5)
"

25

Johanne Anastasie, casales de

de Bucca Lupo, casales de Jobo: et hi

23-29. casales] Cos nel

(i)

est

casales de Stilluto, ca-

casales de Carincio^ casales de

inter fines istos:

20

Petro presbytero, casales de

Pane Caldo,

casales de

et

et

de Crescentio Stilluto, casales de Crescentio de

casales de Theoderico,

sales

Johannis de Nazano ubi

Arci, casales de

perti-

Guidone,

Berardo abbati portiones suas de territorio quod dicitur


casales

li-

item, Rai-

Paulonis concesserunt in hoc monasterio

casalibus suis, idest

15

Alfredi concessit huic

monasterio quartam partem de ecclesia Sancti Martini in

e.

io

(^)
(7)

An. 1059; R. F. doc. 901.


^^- ^059' ^- ^- ^^- 9^^An. 1059; ^' ^' ^^* 93'

3^

CHRONICON FARFENSE.
res suas et

sortem de

Carbulanum

primo

et

fluvium Currensem,

in

et

lohanne

casale de

latere tota ipsa cripta de

rivulus Carbu-

Currensis, a tertio latere

fluvius

latere

Currensem

Arci Inter fluvium

Aquam Vivam,

Fera, venientes in

secundo

podio

143

lanus, a quarto latere fluvius Sabinensis, et de ecclesia Sancti Petri


in

Albiano, et de

sub se usque ubi coniungitur Car-

aliis ecclesiis

item, Theodora relieta Crescentii de


cum Currense ('\
Octaviano cum lohanne Cencio et Guidone filiis suis concessit
huic monasterio et domno Berardo abbati totum castellum Arci
cum octo casalibus, idestcasalis lohannisde Nazano, casalis lohan-

bulanus

IO

nis de Rodulfo, casalis Crassi, casalis Lucii, casalis lohannis de

Stepho, casalis de Paracaseo, casalis Crescentii Martino,


Gattini secus rivum;
castello

15

refutaverunt quicquid

et

pertinebat de

eis

Tribuco cum rocca sua; pr quibus receperunt pretium

denariorum suptilium papiensium argenti librarum .cxxxvi.


Crescentius igitur Octaviani
nasterii
abstulit.

in ea

filius

quod nominatur Tribucum,


et

donec

contumacia

monacho

et

reliquit,

inter ea predictus

dum,

iuste et legaliter acquisivit, propter

bona Sancte Marie, incendere

homines occidere,

Stepho anche nel Regesto.

An. 1059; R. F. doc. 904.


An. 1061; R. F. doc. 905.
torno a questo documento e al

manu

et

domno

di

quella occasione

il

insidias

preparare.

monastero, e conferm

privilegi pei quali

monastero stesso

era posto sotto la protezione imperiale

lu-

Nicol II si rec
Farfa e consacr i

principali altari della sua chiesa.

abbati

se-

glio dell'anno 1060,

monastero

ceperunt super omnia

dei beni del

ed

immune

vi

al

magna

IV, 91 e Jaff-Lwenfeld, Regesta

4430

viri

In-

tificia.

Nel

prefati

edifican-

Nel Regesto Crescentii de Martino

guente 906 cf, Ficker, Forschungen


:^ur Reichs und Rchtsgeschichte Italens,
e 4434.

quod

ibi

domnus

ecclesias et villas, arbores et vineas

(i)

(2)

castrum

ad

Arci,

dolositate succensi equitare armata

pontificum, nn.

invento nares

domni Leonis pape usque

ab introitu

quendam locum vocatum

12.

ibi

mo-

vixit in ipsa violentia permansit, et filios suos

abbas

incidere,

(*).

invasit castellum huius

20 ad introitum domni Nycolai pape.

25

casalis

In

pontefice percosse

d'anatema gli invasori ed usurpatori

il

dalla diretta autorit pon-

Alquanto pi tardi Nicol

II in-

come suoi legati a Farfa il cardinale


Umberto di Selva Candida, Pietro ve-

scovo

di

Gubbio, e Agilardo vescovo e

abbate di S. Paolo che rinnovarono

scomuniche contro

legi e diritti della badia.

ratori, Antiq.

Ital.

le

gl'invasori dei priviCf.

anche Mu-

mcii aevi, V, 1039.

CHRONICONFARFENSE.

144

quem cum
e.

288 A

cecaverunt,

festationem

linguam

nares,

||

et

quam

et auriculas absciderunt.

molestiam domnus abbas per suum nuntium

domno pape

mavit

quendam monachum comprehenderunt,

persequerentur,

qui tunc erat Florentie.

facerent, et venientes ante

papam

domno

legem 5
super hoc

abbati

indutias petierunt, ut

dierum

consiliarentur, et date sunt indutie

inti-

cum Romam

qui

reversus esset, misit ad eos suos legatos ut

iterum indutias

.x.

acceperunt dierum .xx.

tunc obligavit se Johannes de Crescentio

domno

isto

pape,

ut

in

si

termino

.ecc. libras argenti componeret.

ad

presentiam

pontifcis

prpfati

legem non

abbati

quem terminum
domni

post multos vero dies advocatus

luit.

episcoporum

et

faceret,

venire no-

monasterium

contra hoc

eius,

papa consilium

perpetrata.

a iudicibus quesivit.

iudicum,

et

Codicis lustiniani

runt hoc capitulum

his

qui

cepit

domnus

omnes simul ostende- 15


Eius qui per

dicentis:

contumaciam absens, cum ad agendam causam vocatus

condempnatus, negotio prius summatim perscrutato, appellato

non

potest .

rium detinebat,
ut secure

et

consilium dederunt

et legaliter

ut faceret investituram

domno

ex quibus

omni tempore

filii

abbati

iudicandi

inferre,

.e.

et

possideret.

libras auri

rebus

et

domnus Nicolaus

pape,

quia perpetrati fuerant

haberent potestatem

et si ipsi vel

prelitigare

heredes eorum

voluerint, aut molestias

optimi componerent, medietatem Latera-

nensi palatio et medietatem huic monasterio.


ctus

re-

Crescentionis molestias inferebant,

quoquo modo possent.

de predictis castris

domno

esset

de his que hoc monaste- 20

sacrilegia, homicidia, incendia, divastationes,

288B

auditis

filiis

((

cipi

pontifex

quod

et predi-

fecit(').

II

25.

Nel

testo

del Chronicon prgditigare

(l) An. 1060; R. F. doc. 906.


Mi
pare opportuno riferire per intero qui
in nota questo documento
In

nomine Domini,

anno

.11.

domini Ny-

secundi pape, indictione .xni., mense


.xxviii.
inter omnia qug huius
mundi sunt gesta vel gerenda, nicliil melius
nichilque honestius quam Ecclesip Dei subve-

colai

aprilis, die

io

abbatis stans ante

cuncta referre mala superius scripta, vel a Crescentione et

c.

in-

nel documento del Regesto

nire in his

qu?

ei

ampHus

litigare

necessaria sunt, et iustis pe-

titionibus legale impartire suffragium.

Cre-

scentiusigiturOctaviani;filiusinvasitquoddam
castellum ecclesie Sanctc Marie que dicitur in
Pharpha quod nominatur Trebucum, et monacho ibi invento nares'.abstulit ad iniuriam
servitorum eiusdem monasterii. qui dum vixit
predictum castrum violenterdetinuit et in ipsa
violentia filios suos tenere dimisit.

qui con-

25

CHRONICON FARFENSE.
Item, lohannes

prcsbyter

suam de
Le

I.

ecclesia Sancti

carte

2S8 B,

Guicconis concessit in

filius

monasterio ecclesiam Sancti Petri

145

fundo Collis,

in

et

hoc

portionem

Quirici in fundo Petriolo, et aliam cc-

a cominciare da Item, lohannes, e

289

sembrano

scritte dal

monaco Tadino.
tumaciter persistentes, ab introitu domni Leopape qui eos appellavit ut legem abbati

nis

ei

Pharpliensi facerent, usque ad iiitroitum do-

pape ut

mni Nycolai pape

num

clamavit

et

cui Pharpliensis abbas re-

Icgem ab

super hec omnia

eis

minime habere

potuit.

abbas acquisivit
locum in quo olim edificatum fuerat castrum,
et nomen loci dicitur Arce, in quo loco, dum
acquisisset illum ab heredibus Guidonis Ardimanni, quibus iuste pertinebat per successionem parentiim suorum et confirmationem
Ottonis imperatori?, cepit edificare castrum.
qui nullam requirentes iustitiam neque expectantes, ncque aliquam domino pape reclamationem facientes, equitare armata manu ceperunt super omnia bona Sancte Marie, incendio
prcdictus

concremare ecclesias, villas, arbores et vineas


incidere, homines occidere, et, quod peius est,
abbati insidias preparantes, persecuti sunt

et

quendam monachum comprelienderunt, sanum atque incolumem, quem


ante presentiam eorum ductum Cfcaverunt,
in ipsa

pcrsecutione

nares absciderunt, linguam videlicet et auriculas.

cum autem hec omnia


non

tantam

posset

ferre

agereiitur, et abbas

molestiam, direxit

nuntium suum domino pape, qui tunc erat


Florentie, pr hac causa,

qui misit ter pre-

usque ad .xx""'". diem.

indutias

prehensa virga
et

manu

in

obligavit se

et ap-

domino

ad illum diem non veniret termi-

si

abbati legem non faceret, .ecc. libras

dcnariorum argenti componeret.


ad quem
terminum in sua persistens contumacia venire
noluit. post multos vero dies stans abbas ante
presentiam prefati pontificis et cpiscoporum,
prefecti scilicet et indicum subscribendorum,
cepit Comes advocatus abbatis Sancte Marie
cuncta referre quc superius scripta sunt, vel
a Crescentione et

tanta mala ab

filiis

eius gestf et

qnomodo

Sancte Marie esexinde legem dominus

eis ecclesie

scnt perpetrata, ut

si

papa faceret, vita una cum bonis deberent publicari,


hoc audito dominus papa qufsivit
consiiium a iudicibus, quid super hac re fieri
deberet.
qui omnes consona voce dixerunt
capitulum libri Codicis lustiniani ita dicentis
Eius qui per contumaciam absens, cum ad
:

agendam causam vocatus esset condemnatus,


negotio prius summatim perscrutato, appel latio recipi non potest .
et hoc dicentes legaliter consiiium dederunt domino pape ut
w

faceret investituram abbati de his

cum

servitoribus Sancte Marie

de quibus eis a

filiis

qne abbas

detinebat, et

Crescentionis

ut secure ac quiete

molestie

omni tem-

fecto per epistolas ut mittereteis ex sua parte,

fuerant

ut nullam servitoribus Sancte Marie inferrent

pore detinerent servitores predicti monasterii.


et quia perpetrati fuerant sacrilegia, homici-

molestiam, quia

adversus abbatem aliquid


haberent, post reversionem suam exinde eis
legem facerent. quod et factum est. qui non
solum iussis pape non paruerunt, sed etiam
postmodum in bonis Sancte Marie suisque
si

servitoribus peiora

ac piura inire

ceperunt.

domino papa revertente, misit ad eos


Sinebaldum comitem et Farulfum Dentutum
fdelem eorum, ut octavo die postquam ipse

illate,

dia, incendia, devastationes, haberent potesta-

tem vindicandi
quidem tenore,

quoque modo
ut

si

possent,

eo

aut heredes eorum

ipsi

ecclesie prediate suisque servitoribus de predictis castris vel

ex omnibus rebus aliis ammolestiam inferre,

post hgc

plius litigare voluerint vel

reverteretur,

libras auri optimi componerent, quarum


medietas intro sacro Lateranensi deveniat palalio, altera vero medietas ecclesie Sancte Ma-

ad

facerent.

Romam

venirent et abbati legem

quem terminum abbas

.e.

suisque servitoribus competat. quod et


fecit.
deinde precepit hoc

et lohannes de Crescentio venientes, ante presentiam

rie

domini pape steterunt, et ore suo dominus


papa eum appellavit, ut legem abbati faceret.
qui dicens se de hac causa consiliatum non
esse, proinde si domino pape placeret, alium
sibi certum terminum daret.
qui petitioni sue

eremodicium una cum prefecto et iudicibus


pr victoriali memoria et secundum tenorem legis dicentis Acta que sunt translata
in pubiicis monumentis perpetuam volumus
habere firmitatem.
nec etiam morte cogni toris perire publica fides .
quod iussum
est michi Alexio scriniario scribere a prefato
pontifice, et lohanne divina gratia prefecto,

annuii

quem

et

dedit

ei

terminum decem dierum. ad

utrique venerunt.

nes priori

modo

rere indutias.

sed predictus lohan-

cepit alias

domino pape que-

cui iudices resistentes, hoc iu-

stum non esse dixerunt, quia presentibus reis


non licet quin respondere non debeant. set
tamen precatu multorum similiter abbas dedit
Chron. Farf.

II.

predictus pontifex

fieri

scilicet et

iudicibus,

suprascripta

.xiii.

tres dies misit

in

cui

mense

et

indictione

domnus papa post

Saxonem iudicem cum

iitteris

bulla sua irapressis, ut veniret et legem pre-

IO

CHRONICON FARFENSE.

i/\6

clesiam Sancti Angeli in fundo Collis ad Menefolgetum, et casam


Sancti Gemini, et terras et vineas atque silvas modio-

in castello

rum

et

.XXIII.

cum

eo amplius,

portione ecclesie Sancti Angeli,

medietatem ecclesie Sancti Quirici,

et

Sancti Petri in fundo Casamurata


Beliarda

germana sorores

domno Berardo

sterio et

fundo Portelle

et in

fundo Venetiano,

ecclesiam Sancti Salvatoris in

abbati

cum omnibus

rebus suis

fundo Meleteiano,

in

et

fundo Oliano,

et in

fundo Sclariano,

et in

fundo Ornetulo,

et in

in

et

et

fundo Clusa

Lunta, et in fundo Prato, et in fundo Sorecciano, et portionem

de ecclesia

Sancti

Stephani in loco Celle infra ministerium de

Nel Regesto Moleteiano

9.

qui ut priori

dicto abbati faceret.

contumacia,

sua persistens

venire

modo

in

rennuit.

ego Nycolaus sancte Romane Ecclesie decernens conscripsi et subscripsi. -j- ego Dominicus Gradensis patriarcha interfui, laudavi
-J-

et

subscripsi.

manf

-f

ego Heldibrandus sanctf Ro-

Ecclesf licetindignusarchidiaconussub-

ego Bonifatius Albanensis dictus


ego Petrus Gabinen-}- ego Humbertus
sis (*) episcopus subscripsi.
dictus episcopus sancte ecclesie Silve Candide
interfui, cognovi et subscripsi.
ego Stephanus sancte Romane Ecclesie cardinalis presbitertituli Sancti Grisogoni subscripsi. ^ego
Gaudentius sancte Romane Ecclesie cardinalis
pr^sbyter subscripsi. -J- ego Bernardus sancte Romanf Ecclesie subdiaconus subscripsi.
-j- ego Dodo Rosellanus licet indignus episcopus interfui et subscripsi. -j- lohannes Do-{- ego
mini gratia Romanorum prefectus.
scripsi.

{-

episcopus

subscripsi.

Saxo Domini

gratia secundicerius sancte apo-

-f ego Petrus Domini


primus defensor interfui sancte apostoSedis. -J- ego Crescentius Domini gratia

stolice Sedis interfui.

gratia
lica

arcarius

sancte

apostolice

Sedis

interfui.

ego Petrus Domini gratia saccellarius san-

proto () interfui et confirmo.

cavi iudicatumque confirmo.


prefecto.

}-

scripsi.

-j-

Guidone.

Cencius Fraiapane
Beno de Maroza.
Rainerio de Curte. -{-lohan-j- Berardus de
nes de Balduino subscripsi. -j- Leo de Azo.
-}Petrus de Alberico, -j- Octavianus filius
Alberici. -|- Gregorius flius Gregorii. -{-Ber-{lohannes
nardus de Torena subscripsi.
de Tusculana subscripsi. -}- Ratterius adul-{terinus subscripsi.
Genzo de Siginulfo
dictus

Episcopo,

de

subscripsi.

-{-

lohanne de Stefano

spinge

1'

e 154.
Il Galletti reipotesi proposta da altri che possa trat-

di un Petrus Eugubinus
e la lettura
chiara del testo sembra dargli piena ragione.
Vuoisi per notare che il vescovo Petrus Eu-

tarsi

gubinus fu, con Umberto di Selva Candida e


Agilardo abbate di S. Paolo, legato di Nicol II
a Farfa.

Rifice subscripsi.

roncellus gener de iMaiza subscripsi.


trus Obledanus

j-

Galletti, Gobio, pp. 37

de

-{-Piro
subscripsi.
-{- Monticellus subscripsi.
de Hermerado subscripsi. {- lohannes de Faida
subscripsi. -{- Durantus de lohanne de Atria
-{- Petrus de Anastasia subscripsi.
subscripsi.
-{- Be-{- lohannes de Petro Vitioso subscripsi.
rardus filius lohannis de Berardo subscripsi.

-{-

cf.

-j-

Petrus

-|-

-{-

Cencius de

Albertus de Otto Curso. -{-lohan-}- Conte de lohanne


-{Bertramo frater eius. y Bene-

subscripsi.

Petrus Gabinensis

-}-

nes tiraciuto subscripsi.

subscripsi.

Gregorius

Leo de Benedicto Christiano sub-

lohannes Dei gratia sanctf


(*) Intorno a questo

-}-

Domini gratia dativus index confirmo, -j- ego


Georgius Domini gratia dativus index indi-

cte apostolica Sedis interfui et confirmo, -fego

apostolice Sedis

mona-

Adelberti dederunt in hoc

fundo Celle,

in

et

fundo Planomaio,

in

item, Caritia abbatissa et

(').

vocabulo Cantalupo

et

fundo Nuce,

in

flic

suprascriptam ecclesiam

et

subscripsi.

-{-

-{-Ba-

Pe-

Gutitimannus

Conte Tegrimus de Tuscana


Guido neptus eius subscripsi.

Sarracenus de Sancto Eustathio subscri-{- Gregorius de Franco de


Sancto Eu-

psi.

-{- Bonofilius
lanista subAlexius scriniarius sancte
Ecclesie compievi et absolvi.

stathio subscripsi.
scripsi.

Romane
(l)

-{-

ego

An. 1059; R' ^' ^^- 9^-

() Cosi nel testo.

io

CHRONICON FARFENSE.
Nuce,

et

curtem de Lumitiano in fuiido Luminano,

et in

fundo

fundo Tremane,

et in

fundo

Asiniano, et in fundo

Solemniano,
fundo
5

Sala, et in

fundo Metctiano,

et in

in

Solemniano,

et

portionem de ecclesia Sancte Marie

fundo Monte Alperti cum

in

stri

fundo Alviano,

ministerium

infra

in

et
[|

de

Ausimum cum

IO tatum

et

Clenti, et curtem de

modiorum

quas Longinus

filius

Paniolo infra comi-

.L.^'\

item, Bernardus

cum

abbate Berardo de

Aczonis dedit

in

hoc monasterio, ut

decima terrarum quas manuales laborant ad suas manus,


et libertini

15

de

aliis

et coloni

vero

terris

et incartulati,

permaneat

ex quibus antea contempserunt dare ad prc-

hoc monasterium.

presbyteri

filiorum Longini

non

quoque omnes

abbatis, aut ipsi sua

presbyteri pergant ad

cimam vero quam

synodum

et

medietatem

ipsum episcopum,

nisi forsitan

sponte.

contempserit

decimam, adiuvent
et

bonam
omnes

episcopi sicut lex precipit.

inter se dividunt, neuter

25 item, Johannes presbyter

per

reliqui

eorum

se

per rectam

Sergia germani et

de-

alienent in ullam

personam, neque per scriptum, neque per beneficium.


qui

de ca-

capellanii

reclinent caput ad

neque adsynodum, neque ad ullam causam,


20 voluntatem domni

et servi

hoc monasterio.

in

dictum episcopum, medietatem habeat episcopatus

stellis

et in

castelli,

fondo Toreliano

in

et

episcopus Asculanus fecit convenientiam


terris

curtem Sancti Silve-

portione ipsius

fundo Mantatiano,

terris

et in

portionem de ecclesia San-

Asiniano infra ministerium de Ulmo,

in

fundo Poppleto,

et in

Pratellc, et per alias casalias, et

Marie

cte

I47

filii

et

de eo

fidem

France con-

cesserunt in hoc monasterio res suas in territorio Sabinensi

Bilianum

et

ad Caminatam modiorum undecim

minicus presbyter

filius

Benedicti et Johannes

(3).

filius

^^\

itera,

ad

Do-

Dodonis con-

cesserunt in hoc monasterio res suas comitatus Reatini ad Ala-

30 trum

et

in curte Grecie

modiorum

item, Boniza

.v. ^*\

que

vocatur Maximila concessit in hoc monasterio per cartulam venditionis res in territorio Sabinensi ubi dicitur

10.

(i)

(2)

Ausimum]

Cos nel testo.

Verrucule ad pretium

22. alienent nel Regesto,

An. 1046? 1049? i^. F. doc, 909.


Senza data; R. F. doc. 910.

(3)

(4)

ma

nel

Chronicon alinent

An. 1049; ^- ^- ^oc. 911.


An. 1049; R- P- ^oc 912.

e.

289 a

CHRONICON FARFENSE.

148

librarum trium

arofenti

289 B

lohannes

eius et

tius filius

(').

item,

Dato

filius

Hugolini fecerunt obligationem

filius

Raineri! et Crescen-

de podio Burdella quod per scriptum tenebant ab


rio ^^\

Benedictus presbyter

item,

hoc monasterio

Elperinus et Aczolinus germani fratres


in

hoc monasterio

in
filli

Pontiano^^).

item, Albericus

(^'^^

et

Limisano,

clausuram in Aguzano,
casale Limisano,

item,

pula(5).

et

idem

de casale Sacerdote,

Aguzano,

casales in
et

et in

Molge,

suam de duobus

Ruiano

et in casale

scentii refutavit in

tinentia de

et tertiam

de portu Cerri medietatem,

et

15

et

item, Be-

^^\

Berardi comitis concessit in hoc monasterio

hoc monasterio

modia

.e.

item. Franco

(7),

filius

Gre- 20

res territori! Sabinensis in per-

item, Leutherius

domno

ecclesia

quarum rerum

dree, et res in Ruiano, et Tricasi,

pubUca de Gruce Sanctp Antie usque


in

filius

B[erardo] abbati res

Terranianum cum

et in rigaglne, et

terre iuxta

dicitur Gollis Ferrarli, et in Nocla, et

de Tribuco W.

Sabinensis, et castellum

rivum

io

et in

partem de ecclesia Sancti Nicolai,

de silva tertiam partem

et

vendidit huic monasterio et

capite via

Prodonis,

et

Castellione, et Cesarano, et quinque

in

et

Musiniano ubi

in pertinentia

et Tricase,

hoc monasterio sortem suam

vineam modiorum trium

et

ca-

ipse refutavit in

pcclesiam Sancte Trinitatis in Avezano, et

Fucinum,

Gua-

filius

ibidem, et res in Valle Cu-

de gualdo medietatem,
filius

fossam

unum hortum

clausuram lohannis de Sico,

rardus comes

in

et res

Sifredi concesserunt

labruni concessit in hoc monasterio sortem

Terraniano

item,

res territori! Sabinensis in Puzalia, ad

de Maceri, modiorum duodecim

stellis

hoc monaste-

Nectonis concessit in

filius

res territori! Sabinensis

Leutherii
territorii

Sancti

An- 25

fines sunt:

in limitem, et in

Galentinum, a quarto

latere rivus qui

descendit inter Ortisanum et Terrania;ium usque in rivum Torc.

290A

tum
3.

Tadino

in

et

Nel
e

Galentinum.

t:sto

torna la

tenebat

Dalla

e.

28^

alla

292

la scrittura

cessa

del

913.

(5)

914.

(6)

915.

(7)

doc. 916.

(8)

An.
An.
An.
An.

1061

106 1

1061

R. F. doc. 919.

105

R. F. doc. 920.

;||

monaco

mano precedente.

An. 1060; K. F. doc.


An.
1061 ? R. F. doc.
(2)
(3) Aa. 1062; R. F. doc.
(4) An. 1061 ? 1062 ? R. F.
(i)

rerum ibidem

item, fines aliarum

R. F. doc. 917.

R. F. doc. 918.

3^

CHRONICON FARFENSE.
Sanctum Cesarium, veniens

capite via iuxta

149

puteum de Ga-

in

biniano, et in rigaginem, et in rivum Mercoris, et rivum Scarna-

Calentiniim, deinde via per Colliclum ad

toris, et in

sarium
5

argenti librarum .xxxir. et per

Abbo

item,

filius

^^\

obli-

Te-

item,

hoc monasterio

in

terra laboratoria territorii Sabinensis

in

.xii.

et

septem.

Macie modia

Berardi comitis

filius

Terraniano

in

v. ^^\

casale de

item, Sige-

Carsulani concessit

territorii

hoc monasterio ecclesiam Sancti Vincentii

filius

15

cum

Malum modiorum decem

Montanariis modia

in

castello

Cononis concesserunt

filii

ecclesiam Sancte Cecilie

Comes

.xx/').

Teuzonis promisit in hoc monasterio per

baldus et Johannes

IO ad Cerritum

prptium

castello recepit

omnem libram habentes solidos

gationem portionem suam de

nolfus

cum

pr quibus omnibus rebus

Sanctum Ce-

item,

^'^\

Oddo

lohannis Oddonis, committens se sub patrocinio tuitionis

domni

B[erardi],

abbatis

concessit in hoc monasterio ecclesiam

Sancti Cesarii et Sancti Benedicti in comitatu Tiburtino ^^\

Benedictus Prode concessit in hoc monasterio res

Campo

foris

item,

Pontem

Aqua Viva modia .villi. (^).


item, Senebaldus comes refutavit in hoc mona20 sterio et investivit totum castellum de Terraniano cum omni perFractum modii

.1.,

tinentia, obligans

Dato

filius

et

se

pena

25

filius

optimi librarum

^^\

item,

Tedemarius

hoc monasterio sortem suam de

quem

casalem

auri

Mori, et in

tenebat Johannes de Ferrano

filius

Tedemarii

castello Salisano, et

item, Rusticus

(9).

Crescentii de Octaviano refutavit in hoc monasterio totum

castellum Arci,

quod domnus abbas Berardus

predictus Crescentius

cum

fratre

suo

casalibus, idest casalis lohannis de

30 Rodolfo,

casalis

construxit, sicut olim

Oddone

Nazano,

divisit,

casalis

cum

(2)
(3)
(4)
($)

ma

An.
An.
An.
An.
An.

octo

Crassi, casalis Luni, casalis lohannis de Stepho,

a p. 14^,

1061

||

lohannis de

14. tuitionis] Cos rettamente nel Regesto, ina nel Chronicon studitionis

nel testo,

(i)

item.

.x. C^).

Rainerii concessit in hoc monasterio res suas intro

castellum Terranianum
refutavit in

in

r.

11,

Lucii

R. F. doc. 922.

1062; R. F. doc. 923.


1062; R. F. doc. 924.
1062; R. F. doc. 925.
1062; R. F. doc. 926.

30.

Stepho anche nel Regesto.

An. 1062; R. F. doc. 927.


(7) An. 1062; R. F. doc. 928.
(8) An. 1062; R. F. doc. 929.
(9) Aq. 1062; R. F. doc. 930.
(6)

Luni

e.

290 b

CHRONICONFARFENSE.

150

de Paracaseo, casalis Crescii de Martino,

casalis

secus rivum, et refutavit quicquid


et

cum

Rusticus una

riorum suptilium

brarum

quorum

pr

prccepit;

refutatione castellorum recepit

item,

Carbulanum,

idem

idest:

furcam lohannis de Nazano,


salem lohannis Tiniosi,
et in

pretium valens

libras

brarum

.CL.

Carbulanum,

et in

et revertens in per-

pr quibus rebus recepit

quem

item, Gregorius

partem^J).

li-

Senioricti et Petrus filius

filius

Gregorii concesserunt in hoc monasterio res suas


nensis in Ponticello de casale

io

et in ca-

.e, sub obligatione pene argenti optimi

item, Boninus

veniens in

et

rivulum Rapinianum,

et in

Fonte Marmorea,

Nerule

(^)

latere pertinentia Nerule,

fluvium Currensem

in

li-

Sabinensis Inter fluvium Cur-

primo

hoc

ipse Rusticus refutavit in

territorii

Fons Marmorea, vadens

tinentia

idem

sub obligatione pene auri optimi

libras XL.,

triginta 0).

et

pertinuit de castello Tribuco,

genitrice sua et fratribus suis papiensium dena-

monasterio quasdam res

rensem

Gattini

domnus Nycolaus papaexhinde

confirmavit breve victoriale quod

fieri

et

ei

casalis

territorii

15

Sabi-

tenuit Seniorictus Pazus sextam

mo-

Rodulfi concessit in hoc

filius

nasterio res suas territorii Sabinensis ubi dicitur Antiquus, ut per-

maneant

in ecclesia Sancti Angeli de

Rodulfus

et

Antiquo
291 A

nisii

filii

item, Stephanus,

('^\

et

^^\

item,

Dodo

filius

Bezo

Bernardi et Johannes

filius

lohannis

||

eodem vocabulo
filius

Gui-

concesserunt in hoc monasterio ec-

clesiam Beati Laurentii in territorio Balbensi in pertinentia castelli

Bephi

Laniano

^7).

item, Guinezo

filius

monasterio ecclesiam Sancti Angeli


et

Corbo

concesserunt in hoc monasterio res suas

bini
in

item, Nycolaus presbyter et

(^).

medietatem unius mole

concessit
I.

ma

r.

12,

(i) An. 1062


/^. F. doc. 931. V. sopra a pp. 143-44 di questo volume.
;

(2) An. 1062; R. F. doc. 932.


(3) An. 1062; i?. F. doc. 933.
R. F. doc. 934.
(4) An. 1063
;

Bruno

filii

25

Sa-

Sabinensis

concessit in hoc

territorii Reatini in Capistrello,

item, Benedictus fihus Beraldi

^^\

a p. 14^,

et

territorii

Berardi

res suas territorii Sabinensis in

Crescii nel testo,

20

lohannis concesserunt in hoc monasterio

prpdicta ecclesia Sancti Angeli res suas in

et in

e.

Petrus

Tancia

Crescentii

Caminata
3.

^9).

item,

exhinde] Cos nel testo,

(8)

An.
An.
An.
An.

(9)

An. 1063; R. F. doc. 939.

(5)
(6)
(7)

1063; R. F. doc. 935.

1062? 1064?

/?.

F. doc. 936.

1063; R. F. doc. 957.


1062? 1065 ?/?. F. doc. 938.

30

CHRONICON FARFENSE.
Johannes

et Petrus

Odonis

filli

runt in hoc monasterio et


Nicohii in

cti

item, lohannes

filius

Doda mater eorum

domno Berardo
castelH de

pertinentia

Sabini concessit

filius

et

omnes

Ebbonis

15I

refutave-

abbati ecclesiam San-

Maccla

item, Franco

<^').

de Catino

res suas in pertinentia

(^^\

concesserunt in hoc

et Berta iugalis

monasterio res suas intus vel extra civitatem Tiburtinam, idest quar-

tam portionem de una mola,


et

et

unam

criptam, et sortem de orto

de clausura in Limara supra pontem Lucanum,

silvis in

Cesarano,

medietatcm

Fussi, et

et in

campo Limite

in

nerius

Azonis concesserunt

filius

monte de Catino,

15

item, Petrus

^5).

commissarii

^^\

monasterio

et

sicut prefatus

medium

domno

Longizonis et Rai-

tenuit, cuius

fuerunt fidei-

isti

lohannis concessit in hoc

filius

Berardo abbati et lohanni proposito casa-

lem unum comitatus Tiburtini ad Lacum

item, lohannes

(^\

Franconis concessit in hoc monasterio res suas in Lacu co-

filius

mitatus Tiburtini in casale Franzellioni modii dimidium

item,

(^).
||

Rainaldus comes concessit in hoc monasterio ecclesiam Sancti

20

cum

de Perito

blicam circa eam,

et in

etSanctp Marie,

ecclesiam Sancti Mari,

et

Campo Longo,

.e.

campo Catino ecclesiam Sancti

ninus

fiHi

deinde Macia Rotunda,

Teutonis,

Atto et Elperinus

domno

et

et

Tento

Nel

testo

Tiburtina

Rainadus nel

testo,

ma

.v.,

11.

Transmundus

per medieta-

filii

Gisonis, et

Thome

in

et

Bivivaro ^^\

temporibus domni Alexandri secundi

Longi gizonis nel

1065

aquam de

item, Massarus et Bo-

^'^\

nel Regesto Rainaldus

An. 1064; i?. F. doc. 940.


R. F. doc. 941.
(2) An. 1065
An.
R. F. doc. 942.
1065
(3)

An

usque

Domini millesimo sexagesimo septimo,

(i)

(4)

fines sunt:

et revertentes

B[erardo] abbati ecclesiam Sancti

30 mense maio, indictione

19.

et

Salvatoris,

Azolinus concesserunt in hoc monasterio

item, anno incarnationis

6.

quarum

revertentes per rivum usque

tem campi Catini ad finem Rocce

Sil-

modiis de terra ad virgam pu-

vestri in territorio

Roccam quam exceptamus,


25

pra-

res suas territorii Sabinensis in

Azo

item, Helperinus

filius

terris et

terre in Africano,

IO et sortem de vinea ibidem, et in castello Flacci, et

tum

de

et

R, F. doc. 943.

testo,

ma

28.

nel Regesto Longizonis

Xel Regesto Bivaro

())An. 1062?
(6) An. 1062?
(7) An. 1066?
(8) An. 1066?

1065?
1065

F.doc. 944.
R. F.doc. 945.
i?.

1067? R. F. doc. 946.


1067? R. F. doc. 947.

e.

291 B

CHRONICON FARFENSE.

152

quidam Dono

pape,

didit et tradidit in

cum Rogata uxore sua(') venhoc monasterio et domno Berardo abbati res
filius

lohannis

suas territorii Sabinensis, idest quintam partem castelli de Catino

cuius fines sunt: a primo latere rivus Calen-

et eius pertinentie,

secundo fluvius Tiberis, a

tinus, a

tertio fluvius Farfa, et venientes

per rivum Bucciniani, et pergentes in Cisternam, a quarto latere,

quod

via ipsius Cisterne venientes in

est a capite,

rivum suptus

castellum Fatuccli, et in rivum Tancic, et in Calentinum, qui est

primum

portionem

et

latus,

de castello Luco,

et

portionem de

rocca Furcelle, et portionem de podio Ciciliani, et portiones de

eosdem

pcclesiis infra

clesia Sancti

de ecclesia Sancti Xisti, de ec-

fines, idest

Benedicti, de ecclesia

Sancti Pangratii, de ecclesia

Sancti Martini, de ecclesia Sancte Marip que


e.

292

fuit

liberti iudicis,

jg ecclesia Sanctp Lucip, de ecclesia Sancti Stephani,


Sancti Valentini, de ecclesia

io

Sanctorum Cosme

et

de pcclesia

||

Damiani,

et

de

15

ecclesia Sancti Eleutherii, et portiones de molinis rivuli Tancie,

Calentini,

et

Rescaniano,
ptos fines

portionem de

et

portionem de rocca Tancie,

possunt, et

ecclesie, cuius fines sunt: a

Gemina,

Vallis

cem, a quarto

in villa de Paterno,

primo

latere rivus Tancie, a

a tertio Acquapendente, venientes in


via

latere

ecclesiis

castellis,

(1)

Dono

Rogata furono

Gregorio

di

di

Catino.

Gregorio furono Giovanni

Bove

di

geni-

Avi di
Giovanni

Susanna di Berlengerio.
A
(2) An. 1067; R. F. doc. 948.
j* /^
^.^ 1^
^
r^
questo documento
Gregorio
di Catino
^

viata dei

Regesto la

documenti

..

nota

relativi

abbreai

pos-

sedimenti di Dono padre di Gre/^jj/^_


gorio
e di Giovanni
di
Giovanni
"
Bove e Susanna di Berlengerio avi

premettendo queste parole

suoi,
j^Q^^

alla

t^r^ :^^:^:
item,

.-.

incipiunt acquisita veli

secundo 20

in

cacu-

pr quibus

rebus suprascriptis recepit pretium

aggiunse nel

Fatuccli.

item Benedictus

argenti librarum .ce. ^^\

tori

et

eius

et

Sanctam Cru-

eiusdem Sanct^ Crucis usqua

mina montis Cardonis, descendentes in rivum


omnibus

de

et

de omnibus podiis que infra suprascri-

et portiones

fieri

datis

_ quf suempta

prascriptus

filius

genitor

Boni cum Cia- 25

meus Dono,

sive

pater

iHius lohannes et mater Susanna, utrique avi

mei. a quibuscumque acquisiverunt

possederunt,

super

illa

et

luste

que ex quinque

eis

partibus, una a suis consortibus iure evenit,


totius

pertinentie

Catinensis

castri,

et rei i-

vocabulorum,
quorum
" locorum variorumque
4
,
^ ^
que omnia ego frater Gregoruis ultimus monachorum omnium illiusque filius et huius
voluminis exarator fidelissimus variis cartulis
fideliter collegi, veracique stilo transtuli, et
huic utilissimo libro inserui penes cartulam
. ^
,
u
iv
aetiectam.
in
beate
Marip
suam suprascnptam
.

et tempora et loca ac testes personasque vendentes, nec non et accepta pr(?tia, sub
brevitate addere curavi, etiam p^nas annexas
et notariorum nomina.

qujbus

CHRONICON FARFENSK.
uxore

riza

sua

concesserunt in

rardo abbati res suas

de suprascripto castello Catino

sicut supra scripsimus.

hoc monasterio

domno Be-

eius pertinentic, et ceterorum

et

sive ccclesiarum,

omniumquc rerum

quibus omnibus recepit prctium

pr

militer argenti librarum .ce.

et

Sabinensis, idest quintam partem

territorii

castellorum, et podiorum,

153

si-

(').

Heinricus autem divina favente clementia quartus rex, precatu

domni

abbatis Berardi, et optentu

domni

archiepiscopi, per sui pnginas precepti

10

statum regio moderamine reduxit,

Adelberti Amaburgensis

hoc monasterium

reformavit edicto regali

et

gibus et usibus antiquis, nullique hanc ccclesiam


gulariter dicioni subiacere sanxit, et

priorem

in

omnia bona

regie sin-

nisi

illius

immobilia confrmavit, etiam nominative castrum

le-

mobilia

et

Arce,

et

de

castrum Terranianum, monasterium Sancti Benedicti in comitatu


15

Camerino, cellam Sancti Sal-

Asisinato, cellam Sancti Mariani in


vatoris in civitate
tatu Narniensi

Teramnana, cellam Sancti Clementis

iuxta

in

comi-

rivum Lagiam, ecclesiam Sanctc Marine,

et

II

ccclesiam Sancte Instine, et ecclesiam Sancti Anestasii in Vacca-

pcclesiam

ricia,

20

in Poli, cellam Sancte Marie in Minione, cellam Sancti

sarii

geli

Sancti Nicolai in Maccla, ecclesiam Sancti Ce-

An-

sub Ripa urbis Corneti, cellam Sancti Peregrini penes eandem

urbem

^^\

item,

Remedius

et

Teuzo

filii

Crescentii, et Johannes

lohannis concesserunt in hoc monasterio res suas

filius

territorii

Sabinensis in Biliano, et in Montio quod nominatur Costa, ubi-

25 cumque podium
baldi et

cdificari oportuerit

Tebaldus

concesserunt in

filius

eius et Rachisus et

hoc monasterio

excepto molino de Lophoniscis


cessit in

hoc monasterio

res

17.

Dalla

e.

2C)2

alla

e.

2C}6

suas

res

suas

An. 1067; R. F. doc. 975,


(2) An. 1065; R. F. doc. 9766 cf. anche I. Giorgi, Il Regesto di Farfa e le
Gregorio di Catino in Arch.
U.

filii

Te-

Cononis

pertinentia

item,

^5).

eiusdem

Laci,

della

(3)

(4)
(s)

Laci

Guido presbyter,

la scrittura somigliantissima

(i)

Chron. Farf.

in

in pertinentia

Todino ina non par che possa identificarsi con

altre opere di

Boninus

filius

item, Petrus de Pontio con-

^'^\

10 super vineam Tebaldi de Maniseo

naco

item, Manases

(3).

a quella del

mo-

certe:;j:^a.

Soc. rom. di storia patr. II, 409.

An. 1066; R. F. doc. 977.


An. 1067; R. F. doc. 978.
An. (067; R. F. doc. 979.
IO*

<^-

292 b

CHRONICONFARFENSE.

154

Leo de lohanne,

et

lohannes de Benedicto,

et

Johannes de

et

Petro concesserunt in hoc monasterio ecclesiam Sancti lohannis

Gomitata Tiburtino,

in

filius

cum uxore

Deodati

Laci

et pertinentia

sua

Raimburga concesserunt

monasterio res suas in ducatu Spoletano

quartam partem

platea ipsius ecclesie et

Marie unam casam

cte

conem clausuram cum vinea


vinearum super

e.

293 A

et ad

via,

cum

ad Strun-

sub Scoppio,

et

duas pezias

aquam Palumbi casam

et

clausuram.

et terra

et

de ecclesia Sancte Marie in Ocricclo partem duodecimam,

in

Valle Cardaria, et

Caput Rotundum,
et

ad Gurga,

et in

ad Casarinas,

Sancte Marie ad Sistuin

et

et in Saliora

item, Tetaldus

filius

ubi

primo

cum

Reatini

latere portus

niens in

campum

ipsum campum,

Teudoni] Cos nel

(i) An.
(2)

partem
et

modia

dicitur

cum

casa-

de Pratu et ornamentis

quarum omnium rerum


in

et

item, Gaido

.vii. (^\

in

Antiquus (^

inter

20

monte

filius

Te-

Coroliano

(?).

res suas

Oderisius 25

item,

Tendoni

filli

commutaverunt huic monasterio

castello

et

de ecclesia

duas casas

et

15

res suas

de Repastu, quarum fines sunt: a

de Tabula vadens per vallem

et

recte

ve-

de Rusclo, a secundo latere via que vadit per 30

a tertio latere Flexi

9. pezias] Cosi nel icslo,

26.

Pratis

in

et

.xxvi.

Berardi comitis, et Berardus et Herbeus

comitis concesserunt et
territorii

cum

casas

Hugonis concessitin hoc monasterio

Sabinensis

filius

modia

hoc monasterio quandam silvam

baldi refutavit in

Comes

.ni.,

et

ad Valles,

et

.111.

exadunata sunt modiola quatuorcenta.

de Caballara,

territorii

.xvi^"".

suam portionem.

ipsius ecclesie

adunata

in Sabelli

habentes modia .xxv.

suis,

ad Semones,

Valle Oteramisca, et in Sabelli

medietatem unius molini.

mentis

et

||

io

Prata, et ad

ad

et

de ecclesia Sancti Andree quartam partem.

et

.III.

campo de Nursia,

unumquodque habens modia

casamentis suis,
petias

et

in

platea San-

in

illius.

hoc

in

duas clausuras

suam portionem.

de silva

et

index

Fontano

castaldato

et

in colle Sancti Silvestri

ubi dicitur Ocricclus.

Adam

item,

(').

21. adunata]

Nel

et finis

testo

aduna

inter

22.

curtem Grecie
Nel Regesto Soliora

testo,

1067; R. F. doc. 980.

(3)

An. 1067; R. F. doc. 981.

(4)

An. 1066? 1067?


An. 1067? 1069?

i?.

F. doc. 982.

2^.

F. doc. 983.

CHRONICON FARFENSE.
quomodo

et Repast,

latere

venit in Salecla et pergit in flumen, a quarto

ipsum flumen veniens per medietatcm Laci

portum de Tabula.

pr quibus rebus

Sancti Andrec suprascripti


5

155

in

castello

et

supradictum

cum

ecclesia

rcceperunt ab hoc monasterio et

viri

domno B[erardo] abbate in commutationem castellum de Aqua


Meza cum sua pertinentia, insuper prctium librarum .lx. (').

item,

Helperinus

Guaza uxor

filius

eius,

Maginardi

Petrus

et

Adelberga quc

et

Siolfus

et

Siolfi,

filii

et

vocatur

Aderada

II

eorum concesserunt

genitrix

in

10 rardo] abbati res suas comitatus Asculani


tino, idest castellum

de Tregione,

podium de Fagezone,
Soppe,
15

et

Magina,

in Marte, et in

et in Pastina,

et in

de

que res sunt

Ilica.

Canaliccle, et in Villa

et in

Summati,

Plagiano, et in Pe-

et in

eorum nomina

troniano, et in loco qui dicitur Hilica, et per

vocabula

terras,

et

habent fines:

vel

mensuram mo-

vineas, querqueta et silvas per

diorum decem milium,

in

Cornelio, et in Petra, et in

et in

Bazano,

in

et

castellum Vallis Lucide, et

et

et castellum

Canniano,

Villa Frigida, et in

domno B[eterritorio Summa-

hoc monasterio

primo

latere serra de

Mollionico vadens per Perillum et veniens in lacum Overniva,

20

secundo

latere

inde vadens

in

montis qui vocatur

verticem

Pictio de Sinu, a tertio latere Asenaricum, vadens per

rivum de

Spineta in Trontum, a quarto latere a Tronto vadit in flumen


Pedis de Matrice,

de MoUianico
25

et in

rivum Commusta,

et revertitur in

serra

item, Bernardus venerabilis episcopus Ascu-

^^\

lanus confirmavit in hoc monasterio

omnes

res

quas infra

terri-

torium Asculanum vel Firmanum per cartas commutaverat

domno

abbate Berardo, idest monasteri um

plebem Sancti Flaviani,

et

omnes

Domini

ecclesias

centiis huius monasterii, vel eius plebis,

cum

Salvatoris, et

que sunt

cum omni

in

subia-

decimatione

30 quantacumque pertinet vel subiacet huic monasterio, vel supradicte plebi, et

omnia mortuorum,

illarum parrochias et
concilii,

ulla

sic

quicquid

ei

pertinebat per

nomine de quibus consuetudo nobis

fuit, et

confirmavit ut ad partem huius monasterii sint sine

contrarietate.

(i) An.

et

1068? 1069

et

confirmavit ad partem huius monasterii

R. F. doc. 984.

(2)

An. 1068

R. F. doc. 9S5.

e.

293 b

CHRONICON FARFENSE.

156

294 A

promissiones

cum

et

obligationes

in territorio

||

castello qui vocatur Guischetta, et

episcopatum pertinent infra


pergentes in verticem
terra

latere

filiorum

item, Berardus

filius

Montano

omnia quantacumque ad
ab ipsa aqua de Clarino

istos fines:

pede flumen Trontu, ab

montis, a

Odemundi usque
Pintonis

fundo Hilica

in

concessit

montis

(').

monasterio

et

verticem

in

hoc

in

alio

vendidit res suas in castello de Pile, et de villa Sancti Xisti, pr

quibus recepit in pretium merces valentes libras .xxx. W,

item,

Bonushomo filius Arimanni, et Bonushomo et Arimannus et


Dodo et Johannes filii eius concesserunt in hoc monasterio
ecclesiam Sancti Angeli in

Grimaldus iudex

filius

Tufo

Carsulani

territorii

cum Ota coniuge

Ribertonis

sua concessit

hoc monasterio res suas in comitatu Asisiensi

in

Sanctum Christoforum, que sunt

Sansi, et ad

item, Rainerius

Castellane

cum

comes

filius

qui

vocabulo

casamenta

^4).

Saxonis comitis de comitatu Civitatis

iuxta

in

comitis

Carcari, comitatu

territorio

mare magnum,

vulgo dicitur Gerflumen

Girardi

et

ij

Stephania uxore sua concessit in hoc monasterio

ecclesiam Sancti Laurentii


tucellensi,

tria

io

item,

^^\

vocatur Heriflumen,

in loco qui

item,

(5).

Cen-

Girardus

concessit in hoc monasterio et

comes

filius

domno Berardo 20

abbati ecclesiam Sancte Severe, et castellum iuxta ipsam eccle-

siam, et .XV. casalina in ipsa suprascripta civitate, et medietatem

de portu eius, et quintam partem de vineis et


tenimenti eiusdem civitatis W.
cessit in

hoc monasterio

liano, et Pantana, et

item,

res suas

Montopulo

Azo

territorii

terris pertinentie et
filius

Honorie con-

Sabinensis in Sorbi- 25

item, Girardus

(").

filius

App

concessit in hoc monasterio res suas territorii Sabinensis ubi di-

e.

294B

citur

Conche

filius

Petri concesserunt in

Maiori

(9).

item, Candolfus

^^\

item,

||

hoc monasterio

Letaldus

catus Spoletani in castaldatu

(i)
(2)
(3)
(4)
(5)

An.
An.
An.
An.
An.

Petonis

fihus

filius

et

Johannes

res suas in Puzalia

Letonis concessit res suas du-

Equano,

1069; R. F. doc. 986.

(6)

1069; R. F. doc. 987.


1069; R. F. doc. 988.

(7)

1069; R. F. doc. 989.


1066; R. F. doc. 990.

(9)

(8)

et

in

rivo de Viti, et in

An. 1068; R. F. doc. 991.


An. 1055; ^- ^' '^^^- 992An. 1038? 1044 ? /^. F. doc. 993.
An. 1038? 1045? i?. F. doc. 994.

30

CHRONICON FARFENSE.
Staquanu modiorum
Cuiano,

et in

presbyter

soHdorum

pretio
5

rum

Aggei duas portiones

Aponis concessit

flius

Steno quartam partem de podio


in pertinentia Tribuci

et

vendidit

Malamortem modiorum duo-

hoc monasterio

cherii concessit in

Marie

in

Aderami con-

flius

res suas territorii Sabinensis in Antiquo^*),

Totonis concessit

filius

Monte OpoH

io sterio res suas in

mona-

de Palumba iuxta Farfam

collis

item, Berardus

^3).

item, lohannes presbyter

cte

item, Johannes

hoc monasterio

in

res suas in

.xx.

^'\

item, Franco fHus Frankicti concessit in hoc

^^\

cessit in

ad Romaianum,

viginti, et in Maltiniano, et

et in

IJ?

item, Guinisius

(5).

hoc monasterio

Oritino suam portionem

Veterani, et in

casale

item, Saxo index

(^^.

No-

fih'us

Castello Alto, San-

res suas in

Orienne, Nerfe,

Bereccle,

hoc mona-

in

romanus

et filius

Elpiczonis concessit in hoc monasterio res cuiusdam Cencii, cuius


15

erat fideicommissarius, in territorio Sabinensi in


lice, et in

Dodo

Lumerano,

filius

et in

Moiano super Cantalupum

Bonihominis concessit

Carsoli, et in

Tufo

^^\

item.

hoc monasterio

in

Lupo

hoc monasterio

Berto concessit in

filius

Azonis concessit

Sancti Adriani de Marsi res suas


terr^

modiorum

res suas in

.1.

de

civitatem

res suas intro

item, lohannes

<^9).

hoc monasterio

in

item,

(7).

Benedicti qui vocatur

filius

20 Teramne prope Sanctum Angelum modii


index

vocabulo de Si-

in Paterno,

et

idest

in

ecclesia

duas petias

.v. ^'\

Temporibus autem domni Alexandri secundi papp, domnus


25 Heldebrandus sancte

Romane

Ecclesie venerabilis archidiaconus,

audita controversia que per longa

hoc monasterium

Sanctorum Cosme
cte

Marie

in

temporum

spatia fuerat inter

Sancte Marie domine nostre


et

Damiani

Minione,

in

constituit

30 dissensionis querimoniam.

in

et

Mica Aurea, de

monasterium
ecclesia

San-

diem ad discutiendam huius

quo utriusque abbates cum

pre-

ceptis et privilegiis apostolicis et imperialibus in Lateranensi pa-

An. 1036? 1037? i^.F.


(2) An. 1036? 1038? i?.F.
(3) An. 1059; R. F. doc.
(4) An. 1070; R. F. doc.
(5) An. 1070; R. F. doc.
(i)

doc 995.
doc. 996.
998.

An.
(7) An.
(8) An.
(9) An.

999.

(io)

997.

(6)

1071

R. F. doc. 1000.

1072? 1073? i?. F. doc. looi.


1060? 1062? /^.F. doc. 1002.
1072; R. F. doc. 1003.

An.1072? 1073 ?i^.F. doc. 1004.

e.

29$ a

CHRONICON FARFENSE.

158

Litio

et assidentibus

convenerunt.

nalibus

prefecto

et

cum

perlecta sunt et audita

iudicibus

cpiscopis, presbyteris cardi-

Romanorum

ac

maioribus,

utrarumque partium monimina.

niam huius monasterii precepta

quo-

et

et privilegia antiquiora videbantur,

visum

et iustitia ex maiori parte favere videbatur buie ecclesie/

est clericis, prefecto, iudicibus et sapientibus qui aderant viris, ut

predictam ecclesiam in Minione

cum gualdo

marino portu, ceterisque bonis

seu Ripa Albella,

et

apud Cornetum

Centumcellensem urbem

et

hoc Farfense monasterium quiete

omni

litis

calumnia, haberet

Sanctorum Cosme

et

et

querimoniam de

domni

rum
e.

295B

videbatur habere, centum libras denariorestitutionis

ab omnibus laudato,

prefata ecclesia Minionis

domnus abbas

huius

domno

archi-

Odmundus

ij

abbas prefate

omnem

coram omnibus

litem et

manu

in

B[erardi] abbatis huius monasterii, sub pena viginti libra-

precepta autem et privilegia que apud se de

auri.

Sanctorum Cosme

prefati

ha- 20

illa

que omnia congregatio mona-

bebatj reddidit|| ei pr^sentaliter.


sterii

io

quam secundum

iustitie

pr se et suis successoribus

ecclesie refutavit

absque

ecclesie vero predicte

huius itaque pacti tenore a

monasterii attribueret.

diacono prolato,

intus et extra positis,

et possideret.

commutationis vel

vice

sibi collatis

et tranquille perpetuo,

Damiani, pr parte

posteriora instrumenta

rum

monte Gosberti,

et

et

Damiani audiens laudavit

et

scriptum vero istud pr perpetua securitate huius

confirmavit.

monasterii Durantus scriniarius legaliter edidit, sicut divus lusti-

nianus

imperiali

translata in

mitatem.

((

fides ('\

Item,

sanctione inquiens

indidit

nec

Ugo

enim morte

flius

cognitoris

Rimanni concessit

duini que fuit uxor de

perire

in

Maco

debet

item, Guilia

concessit et confirmavit

Garbi, et de castello

(i) An. 1072; R. F. doc 1006.


Intorno a questa controversia vedasi a

IO

sgg.

di

sunt 25

questo

volume

colle

Bobelano
note relative
(2)
(3)

fir-

publica

hoc monasterio

castellorum sive ecclesiarum portiones suprascripti

de castello

p.

Gesta que

pubUca monimenta, perpetuam volumus habere

suas in Marsi ubi dicitur Secretianus ^^\

et

e qui

Ar- 30

filia

omnes

res

viri sui, idest

item,

(3).

res

AzoHnus

appresso

p.

159.

An. 1073 R. F. doc. 1007.


An. 1072; R. F. doc. 1009.
;

CHRONICONFARFENSE.
filius

Landini

cum

hoc monasterio

suis consortibus de castello

duas

in

cum

Anno autem primo


domnus B[erardus] abbas
pr refutatione ecclesie

15

foris

portam

molino ibidem

ipso

^^\

domni Gregorii VII pape,

Romam, ut pignora recolligeret quc


xMinionis domno Odmundo abbati habueivit

dum

carta

eiusdem

abbas

eam

cepit

impugnare, dicens se non refutasse

diffinitionis

domnus vero abbas

ecclesiam Sancti Petri.

eam

ftumen ad

et

10 rat obligata.

Odmundus

pontificaius

super

Benedicti concessit

hoc monasterio res suas iuxta civitatem Reatinam

Interocrinam, ubi dicitur Ossianus,

in

Barri iuxta

item, Siginolfus filius

(').

Barri concessit in

Sancti lohannis

secundam suptus

Barri ad radices montis,

collem Probonis

primam

ccclesias,

I59

ei

tunc legeretur,

resistens asserebat,

confirmatione marchionis Hugonis pertinere Sanctc Marie

que controversia pervenit ad aures pape, episco-

xMinione.

porum,

iudicum.

prefecti et

visum

mentis,

est

et

utriusque

lectis

omnibus, ut quia ipsa

partis

instru-

ecclesia, vel eiusres,

non

Il

Cosme
nec etiam aliquo modo

Damiani

videtur monasterio Sanctorum

et

vel congrua,

lucrosa sicut huic Farfensi

monasterio,

licet

videatur maioris

20 pretium esse videtur

iussu

hac

ita

tamen predictum

compensatione utrique

domno papa et reliquis omnibus laudata,


eiusdem pontificis predictus Odmundus abbas, consentiente
complacita,

parti

potioris.

pretii, utilitatis

esse in confinio,

et

cuncta suorum confratrum caterva, refutavit ecclesiam Sancti Petri

25

cum omnibus suis pertinentiis


quam inde habebat redidit, et

huic monasterio Farfensi, et cartam


promisit, ut,

inde paruerit, similiter reddat, et

non

si

ipse

si

cum

unquam

aliqua carta

suis successoribus ita

observaverit, vel aliquam litem vel requisitionem inde fecerit,

componat huic monasterio pr pena sexaginta denariorum


Item,

Salomon

filius

Raineri promisit et obligavit se

30 heredibus huic monasterio


cessoribus, ut ab

monachi
6.

(i)
(2)

Nel

illa

et

domno

libras^^).

cum

suis

Berardo abbati eiusque suc-

bora non esset in facto neque in Consilio ut

vel laici de pertinentia Sancte Marie in Rancione, et qui

testo

Intero crina

An. 1073; ^- P- '^o^- JOiOAn. 1073; R. F. doc. loii.

(3) ^'^cf.

1073

^-

P- ^oc.

qui sopra a p. ii8.

1013, e

e.

296 a

CHRONICON FARFENSE.

1^0

sunt infra comitatum Perosinum et deinceps laborant vcl congre-

gant super ipsas terras quas nobis per cartulam idem Salomon de-

ut nos vel

tiat

perdamus de

illi

nostris bonis infra

unum annum

emendet per caput

missis nostris
si

neque consen-

duos solidos valens;

aliquid supra

fuerit; et

divastet,

neque predetur, neque

derat, nobis tollat,

infra dies triginta

e.

296 B

Marie

non observaverit, una cum heredibus

solidos .e, et terram

quam

calumpnia

Comes
naldi,

una cum uxoribus


et

Ophiano quod

dicitur

rentum suorum
latere res

suis,

ipsa suprascripta res pr

comitum Marsicanorum
Tedaldi

item, Oderisius

Martini, et

res huius

et

et

domno

filius

e,

296

res

rivum San- 25

in

Senebaldi

filiorum

unam partem

in

hoc

de castello

de ecclesia Domini Salvatoris,

la scrittura catnhia di

An, 1074; R. F. doc. 1014.


(2) An. 1075; R.
I
dee 1019.

(i)

de

Arimanni, de

Bonohominis concessit

casales, et in territorio

.III.

fines sunt:

20

Guidonis, a quarto latere

B[erardo] abbati
et

suis et pa-

filiorum Attonis, a tertio

monasterii, et

item, Nerinus

(5).

Dalla

15

de mona-

est

animabus

Cane Mortuo quomodo veniunt

ctum Potitum, cum portione de


IO.

Rai-

suas et castellum in

de ecclesia Sancti Stephani sextam partem,

Licetta

flii

vendiderunt in hoc

et filiorum

est res filiorum

Luculo quod vocatur Tufus,


et

res

et

pr-

medietatem autem suprascripti monasterii

latere res filiorum

monasterio

concesserunt

io

suis heredibus

Montalianum, cuius medietas

Paganicum quod

comitis

nostra habeat
similiter

hoc monasterio; quarum rerum

in

rivus qui venit a


cti

.e.

quod supervalet

latere

^^\

abbati ^^\

donino Berardo abbati

pretium librarum

secundo

Berardo

||

lohannis in monte Sancti lohannis, unde receperunt

sterio Sancti

uno

domno

Rancione;

in

Berardi comitis, et Berardus et Oderisius

filius

monasterio

et

factum

componat nobis

cum

Bernardi

obligavit se Petrus filius

buie monasterio et

suis

in alia dederit ecclesia,

ecclesia ad proprietatem sine ulla

misit et

cui

illi

pr anima sua aliquando terram vel vineam in aliqua

ecclesia dare voluerit, det in ecclesia Sancte


et si ita

nobis vel 5

et si fecerit, inquisitus a

Marsorum
ripa

(3)

e.

Ann. 1074

menti IDI

alias res

ad San-

de

ecclesia

Fucini,

nuovo fino a

5,

ad roccam de 3^

et

et

^08

1016.

1075

R. F.

docu-

CHRONICON FARFENSE.
sextani portionem

Sancti Victorini

Bezonis

concessit

in

Bernardus

itcm,

^').

i6i

hoc monasterio quartam

partem ecclesie

Sancti Laurentii de Bephi ubi dicitur Sictianus ^^\

vianus
5

lohannis

filius

concessit

Ingizonis

filii

||

item, Octa-

hoc monasterio res suas

in

Marzulano pertinentie de Caminata

nasterio

IO

Viva

^5).

concesserunt in hoc monasterio pr anima patris

supra Sanctum

15

dicitur Pusti-

mores positas in pertinentia Castellionis ubi dicitur Aqua


item, Albertus filius Liotonis concessit in hoc monaitem, Johannes

Nictonis refutavit in hoc

filius

Auretino, ubi dicitur Nolanus

sterio in territorio Marsicano, in

unum,

in

item, Rusticus et Ubertus

(3).

sui suprascripti res suas in territorio Sabinensi ubi

nianus W.

filius

et in

Severinum modia

Cantalupo quartana

bentis

modia quatuor

fiHus

Berardi, et

monasterio
de

lohanne Luponis

cta

Maria que

in

Or-

item, Aifredus fiHus lohannis, et

Azo

.v., et

Auretino

suprascripto

in

ad Molinarios,

lohannis concesserunt

filius

concessit

Rome

Gualdum modium

ad

et in

Bonucius

res suas

est

^^\

et

.x.,

in

in

hoc

item. Berta

<^7).

hoc monasterio

Therma Alexandrina

in

et

San-

suas foris

res

pontem Salarium, in massa de Vestario domnico, et unum petium


item, Tebaidus, Johannes et Cono filii Cononis con20 vine^ W.
cesserunt res suas in pertinentia Cerreti Mali ad

Sanctam Ceciliam

cum

por-

item, Teudinus comes

cum

casalem de Martino presbytero modiorum tercentorum


tione suprascripte Sanct^ C^cilip

(9).

Oria coniuge sua concessit in hoc monasterio res suas


25

torio de Galliano, et in Valle

sicano,

cum

portione de

Superequana,

medietatem
aquas

cum

30 Gorgianum,

ipsius palatii;

cum

fines sunt:

Mar-

de ecclesia

portione ipsius

quarum rerum

castelli,

et

usque Trans-

portione piscarie, et usque Cretino, et Piscinam, et


et

flumen Calidum,

revertitur in priores fines ^^\

An. 1074; R. F. doc. 1017.


An, 1075 R. F. doc. 1018.
An.
R. F. doc. 1020.
1075
(3)
(4) An. 1074? 1076? i^.F.doc. 1021.
(5) An. 1077; R. F. doc. 1023.
(i)

(2)

et in territorio

ecclesia Sancti Martini, et

Sancti Benedicti in Galliano, et

in terri-

Chron. Far/.

II.

et

Bufanum,

item,

Dono

et

Cedeci

filius

quomodo

Crescentii con-

An. 1074? R. F. doc. 1024.


An.
1074? R. F. doc. 1025.
(7)
An.
1079; R. F. doc. 1026.
(8)
An.
1075? 1076? R.F. doc. 1027.
(9)
(6)

(io) An. 1076; R. F. doc. 1028.

II

e.

297 A

CHRONICON FARFENSE.

l62

e.

297B

res suas de

hoc monasterio

cessit in

quarum

fnes sunt:

duobus

Calentinus

rivus

San-

rivus

et

Catino,

ati

Angeli, inde venientes in rivum Pedis de Fatuclo, et in viam

et

||

puplicam Cisterne, descendentes in rivum Canalis,

nianum,
in

(^\

Bucci-

in

et

ab ipso castello vadens in Limisanum

et via publica

Calentinum

cum

item,

filii

Aifredi presbyteri et

filii

et

Equano, ubi

Sanctp Crucis
geliste et

et

Guidonis

Bezano,

cum

Acutianam

modiorum

terris

pcclesiam

coilem Amponis,

et

lohannis

.xxx., et

de Recanata modia

et in plaia

.x.,

ad Scopplum

et

Aquam Siccam

Sancti lohannis Baptist^ et Sancti lohannis Evan-

Sancte Margarite,

inter vallem

Bezanus, ad

dicitur

ipsam ecclesiam modia

Veneri

ad

et

modia

prope

Taurum

de

.xv.,

ad

et

domno

B[e-

rardo] abbati ecclesiam Sancti Petri in Pompeiano, et iuxta

eam

lenda coniux eius concesserunt in hoc monasterio et

modium

.1.,

et

ibidem modia .xx/3).

item, Raino

flius

io

et

.v.,

Cambia de Manisis modium .1., et ad Purum de Manisis sexitem, Guarengo comes flius Lamberti et Ardetaria .xi. W.

terre

consortibus suis concesserunt in hoc monasterio res suas in

castaldato

Luco

castellis, idest

15

Rai-

nonis de Crescentio concessit in hoc monasterio res suas in Arnario territorii Sabinensis
concessit in

item, Carboncellus

(4).

hoc monasterio

Morini concessit

territorii

Sabinensis

W.

in

Senioricti

20

res suas territorii Sabinensis in Trivi-

liano, et in pertinentia Tribuci


flius

flius

modiorum

item, Johannes

.xxx.(5).

hoc monasterio

res suas in

item, Johannes presbyter

Acquiniano

flius

Martini

concessit in hoc monasterio res suas territorii Sabinensis, in per- 25


tinentia de Furano, ad Barilianum

item, Johannes

^7).

flius

Dode

concessit in hoc monasterio res suas in castello Terraniano territorii

in

Sabinensis W.

hoc monasterio

nata

(9).

flius

Hominisdei concessit

res suas in pertinentia

de Catino ad Gami-

item,

item, Petrus

res suas de

flius

Petrus

Sabini concessit in hoc monasterio

Vulpiniano ad Rufnianum

An. 1077; R. F. doc. 1029.


An.
(2)
1077; R. F. doc. 1030.
(3) An. 1074? 1075? 1077? R. F.
(i)

doc. 1031.
(4)
(5)

An. 1078; R, F. doc. 1032.


An, 1078; R. F. doc. 1033.

^^\

item, Oderisius

An. 1078;
(7) An. 1080;
(8) An. 1079;
(9) An. 1080;
(io) An. loSo

f-

R. F. doc. 1034.

(6)

R. F. doc. 1035.
^- ^- ^^^' ^03^-

R. F. doc. 1037.
;

R. F. doc. 1038.

30

CHRONICON FARFENSE.
cum Tederanda uxore

Arnolf

lius
II

Gabiniano

res SLias de

nedictus

meonis

homo

item, Be-

cum

consortibus

Nectonis

filli

hoc monasterio

Pontiana

et in Valle

sua concessit in hoc monasterio

de castello Terraniano<^'\

Johannes

presbyter et

suis concesserunt in

et

cum

fihus Erimagni,

163

res suas in

et Crescentius filius

modiorum

Turricellam

cacumen montis,
de

sticus

et

15

et in

.x.,

(3).

hoc monasterio

in

Plage portionem

res suas

ad

suam usque

in

de Catino

(^\

item,

Ratterius

filius

filius

.v.,

et

Spinosa, et in Manisi modia

20 gianensis cum
et

domno
et

de

redibus suis,

pretiis

tria

W.

Ipso tempore,

.vi.

denariorum annualiter

.xii.

et si ita

.vi.

solidos septuaginta

dum

precedente.

e.

2C}^

unum-

<^9).
||

item, Azolinus
res suas de

domna Matilda marvenit domnus B[erardus]

A fino

quella del

1$. Stercoriolum nel

An. 1079; ^- P- ^^- ^39An. 1078? 1079?!^. F. doc. 1040.


(3) An.1072? i079?i^.F. doc. 1041.
(4) An. 1079? 1080? R.F. doc. 1042.
(5) An. 1079; R. F. doc. 1043.
(1)

(2)

per

resideret in iudicio

2^8 A-B e le prime righe della


mano assai somigliante a

mano

relaxent

hoc mona-

^^\

(r.2y) sono di una


tura della

in

non observaverint, cum he-

chionissa in castello civitatis de Corgnito,


e.

Purum

item, Gregorius index Fla-

Amiterno concessit huic monasterio

prato ad SaHcitum

La

ad

ad Cerreta super Taze, et in Valle

macinarum parium

componant

fiUus Azolini de

I.

et

B[erardo] abbati, ut in festivitate sanctp Marie aut in

quodque par denarios


25

298 b

Letonis concessit huic

consortibus suis promiserunt huic monasterio

aliis

eius octava dent solidos


sterio,

Ratterii

rivum Sterco-

monasterio res in castaldatu Equano ad Bezanum,

Campanum modiorum

Ru-

huic monasterio quasdam res in Sa-

item, Arduinus presbyter

<^7).

item,

(5).

concessit huic monasterio res suas in Puzalia ad

riolum

e.

item, Johannes

de ecclesia Sancti Eleutherii

Anna coramutavit

liano pertinentie

moitem, Azo
hoc mona-

Miccio concesserunt in

Hugonis concessit

filius

item, Bonus-

consortibus suis, concessit in hoc

sterio res suas in Sala territorii Sabinensis^^^).

IO presbyter

298 \

colle Sancti Si-

territorii Sabinensis^^*).

nasterio ecclesiam Sancti Potiti sub ipso castello

Mancinus,

e.

alle

parole

territorii

Sabinensis

monaco Tadino, poi torna


testo,

ma

la scrit-

nel Regesto Merdariolum

^^^ ^- ^^' ^- ^- '^^^' ^44(7)An. 1078? 1080 ?K.F.doc. 1045.


(8) An, 1080; K. F. doc. 1046.
(9) An. 1080; R. F. doc. 1047.
(io) An. 1080; R. F. doc. 1048.

CHRONICON FARFENSE.

164

abbas

et

proclamavit de ecclesia Sacti Petri iuxta ipsum castellum

dudum acquisierat pr^cepto domni


Sancti Cosme omne ius quod mona-

sitam, et professus est, quia


Alexaiidri pape ab abbate

Cosme

sterio Sancti

pertinere

Sancti Petri habere deberet.


et

et

Sancti Petri atque

domna Matilda propter Deum


bannum suum supra domnum B[e-

successores eius,

illi

et

pertinentes res, et ecclesiam Sanctp Marip

modo

molestare aut

inquietare presumat hoc monasterium^'^

item,

Berardus pre-

Primum Casum

ad

^^\

Johannes

item,

monte

res in

de Canale modiorum quatuor^^).

item, Beraldus presbyter

Bucciniano

Isonis concessit huic monasterio res in castaldato

299 A

filius

Guidonis concessit huic monasterio

cum

io

Faidonis concessit huic monasterio res suas in castal-

filius

dato Pontano

nisi, et

supra ipsam ecclesiam

in Minione, ut nullus* disvestire vel aliquo

sbyter

e.

^cclesiam

tunc

anim^ sup remedium misit

rardum] abbatem

sepedictam

videbatur,

ad Plaiam, et alibi

modia

et in

filius

Equano ad Ma-

15

item, Aldo et Paganellus

.x. ^^\

domno

consortibus suis concesserunt in hoc monasterio et

B[erardo] abbate monasterium Sancti Benedicti in Su|lmati ad Tres


item, Benedictus prpsbyter

Casas^5).

huic monasterio res in

Petrus

filius

sicani in

Nazano

territorii

^7).

.xv.

W.

item,

Bariliano

res

in

filli

Letonis et nepotes

item,

territorii

item, Benedictus presbyter

concessit huic monasterio

concessit

Sabinensis W.

lohannis concessit huic monasterio res

Seconsano

modiorum

lohannis

filius

filius

Mar-

Teuze

Sabinensis

territorii

cum

suis

con-

sortibus concesserunt huic monasterio ecclesiam Sancte Marip in

ministerio

Equano ad Saltum

(9).

item, Johannes

20

filius

25

lohannis

concessit huic monasterio res in Ponzanillo territorii Sabinensis(').

item, Nicto

filius

Ingebaldi concessit huic monasterio res suas in

Bucciniano sextariorum .vi.("\

item, Anastasius

An. 1079? 1080?/?. F. doc. 1052.


(5) An. 1080; R. F. docc. 1053,
(4)

1054, io$5, 1056.


(6)

An. 1080; R. F. doc. 1057.

(7)

doc.
(8)

lohannis

Agozano

concessit huic monasterio in Agutianello et in


(1) An. 1080; R. F. doc. 1049.
(2)An. 1080? io8i?R.F.doc. 1050.
(3) An. 1080; R. F. doc. 105 1.

filius

An, 1073? 1081

res suas

1088? R. F.

1058.

An. 1081

R. F. doc.

1059.

(9) An. io8r; R. F. doc. 1060.


(io) An. 1081; R. F. doc. 1061.
(11) An. 1081; R. F, doc. 1062.

3^

CHRONICONFARFENSE.
modiorum
quasdam

.xxvi.

item, Petrus

(').

hoc monasterio

res in

nianum sextariorum

cum uxore
5

ministerio

Stephanus

item,

Equano ad Maltiniano modiorum


lohannis

filii

de Acquiniano

concesserunt

huic

cum nepotibus et
et domno Berardo

monasterio res suas


.vi.

tulam concessit in hoc monasterio.

abbati

omnem

et

et eredes

de Nordo

hoc monasterio

castello infra su-

insuper firmaverunt

faciant.

suprascriptum abbatem quod non faciant finem nec pacem

20 Transarico de Rodulfo, nec cum hpredibus de Flodoico,


sensu domni abbatis

non observaverint

et

fratrum huius monasterii.

sicut supra scripta sunt,

25

in

hoc monasterio

Casalem modia

tria,

modia

item,

.v. (^).

componant

Bonushomo

monasterio res suas in pertinentia

sine con-

omnia

si

hoc mo-

in

Adam-

res suas in Villa de

Vico ad

Azo

item,

super ipsam viam modia

et

et

cum

filius

nasterio auri optimi Hbras viginti ^^\

monis concessit

et

castellum a civitate Narnia usque in Bo-

tinum sine hoc monasterio, nec acquisitum de


prascriptos fines sine

rebus quas

et

adiuvent nos ad tenendum

defendendum contra omnes homines,


||

per car-

insuper firmaverunt per sa-

concessit huic monasterio, ut

de Tebaldo non faciant

portionem

Nordo

cramentum domnum Berardum abbatem de portione

15

item,

<^4).

consortibus suis refutavit

rebus quas Ubertus de

et ecclesiis et

Terande

.e, et in

Sabinensis sextariorum

territorii

IO in hoc monasterio

Maco

Ottonis

filius

item, Benedictus et Odolinus et

Petrus fiHus Pinzonis

de casteUis

de Luco ad Calvi-

sua Onorelda concessit huic monasterio res suas in

ad Vallem modia quatuor(3).

Johannes

Teuzonis commutavit

filius

in pertinentia

(^).

.vini.

1^5

filius

duo, et

alibi

Cervini concessit in hoc

castelli

de Tocco, quarum fines

sunt: flumen de Piscaria, et Mortula, et Arullum, et rivum Diaboli, et

Cantalupus, et castellum Pedarea, et revertitur in priorem

30 finem, modiorum

cum
3.

(i)
(2)
(3)
(4)

item,

.e. ^7).

Giso

et

Guelto

filii

consortibus suis concesserunt in hoc monasterio


Nel Regesto Attonis

An.
An.
An.
An.

1081

15.

R. F. doc. 1063.

(5)

1068.

loSi
1081

res

suas,

eredes] Cos nel testo.

1081; R. F. doc. 1064,

Gualkerii

R. F. doc, 1065.

(6)

R. F. doc. 1066.

(7)

An. 1082; R. F. docc. 1067 e

An. 1082? io83?R.F.doc. 1069.


An. 10S5 R. F. doc. 1070.
;

e.

299 b

CHRONICON FARFENSE.

l66

idest pcclesiam Sancti lohannis Baptiste et Evangelista in comitatu

Balbensi, Superpquana, in Valle Vennari, cuius fines sunt: flumen

Calidum, serra de Candida, Gorgianum,

et

Bufanu,

que omnia commutaverunt buie monasterio

in priores fnes.

receperunt portionem de ecclesia Sancti Benedicti

Comes concessit

hoc monasterio

in

item,

(').

conis concessit in hoc monasterio res

Turricellam

Sabinensis

territorii

rardi de Bonifatio concessit in

hannis

pertinentia de

in

Johannes

presbyter
in
e.

Monte modia

filius Petri

Laniano

tertio,

et

Rainerius

rardi abbatis

.1111.

cum

ipso

incarnationis

Guido

detinebant

ipsi

ipsi

soliti

omne

bonis
ius

homines hactenus

omnem

Be-

et

fece-

20

violentiam

erant facere in pertinentiis eiusdem ecipsa ecclesia eiusque rectore

similiter refutaverunt de locis et finibus Biterben-

pr^dictum

vel heredes aut

domnum

penam

homines eorum
argenti optimi

sionibus et obligationibus

abbatem, ut

singuli,

Ubrarum

domnus abbas

tum, idest ad Rainerium

de pr^fatis eccle-

si

dedit

componant
.e.

obUgaverunt 25

fecerint ipsi
in

Nel

testo

quasi

23.

An. 1083 R. F. doc. 1071.


An,
(2)
1083 K. F. doc. 1072.
An.
1083; R. F. doc. 1075.
(3)
;

hoc mo-

pr quibus spon-

B[erardus] fecit

eis

anulum de auro unum,

predictum Guidonem similiter anulum de auro unum,

(i)

.vi.

octogesimo- 15

manu domni

quibuscumque bonis earum aliquam molestiam

20. quas]

io

Guidonis comitis,

filius

nostris ecclesiis pertinentibus, et promserunt et

nasterio

item,

quocumque ingenio de

aut sui

quicumque requisierant ab

et proposito.

siis et

Be-

item, Raino

^^^^

millesimo

Roccionis refutaverunt in

quantum

divastationes quas

se adversus

ad

.viii.

casale ^^\

Sabinensis

runt contra ipsam ^cclesiam, et albergarias et

sium

Fran-

Cs),

Girardi, et

filius

filius

territorii

Sabinensis

malam consuetudinem quas

clesie, et

hoc monasterio ecclesiam Sancti lo-

pertinentibus ecclesie Sancte Mari^ in Minione, et

et

filius

concessit in hoc monasterio terre sextaria

territorii

Rodilandus

Bonus

item, Benedicta uxor

^^\

Ginestra

Anno autem dominice

300 A

quam Teudinus

modiorum

suas

et

lohannis concessit buie monasterio in Miliano, et

filius

Biliano, et

et revertitur

quicumque] Cos nel

et

meri- 30
et

ad

ad pre-

testo.

An. 1082? 1083 ? R. F.doc. 1074.


(5) An. 1082? 1083 ? R.F. doc. 1075.
(4)

CHRONICONFARFENSE.
fatum Rodilandum spatam unam.

urbem

Romam

domni Henrici

quondam
5

regis, prpsentia

(').

Boni commutavit buie monasterio

flius

Acquiniano

res in

Nova-

Sabinensis

territorii

item, Necto

(*).

Morini concessit huic monasterio res suas in Amaria mo-

lo diorum

Girardi

Rainerii,

Aureliensis, et Tertonensis, et reliquorum ho-

Item, Baro ferrarius

territorii

.vi.

Johannes

et

quondam

Saxonis

prope

tentorium

intus

Gregorii, et archiepiscopi Bremensis, et episcopi

norum virorum

flius

facta sunt

iuxta pusterulam ad Pertusum,

riensis, et episcopi

quasdam

quc omnia

l6j

Sahinensis

lohannis,

filii

et

||

item, Benedictus preshyter

(3).

Rusticus

Azonis concesserunt

filius

huic monasterio et commutaverunt res suas in Atriano, quod vocatur Urbana, territorii Sabinensis (^\
raldi concessit huic

15

et castella sive

domno Berardo

et

podia in comitatu Reatino,

flius

abbati res suas

et castaldatu Interocrino,

Canatrem, Sanctum Herasmum, quartam partem lanulp,

tam partem de rocca Fundi; quarum


pergens in Arrianum,

20 Verzano,

et in

losep, a quarto latere

cum

Nel

testo del

il

il

Muratori

di

at-

copia al 1085,

osservando

le

pa-

prope urbem Romam...


tentorium domni Henrici regis , vide
intus

role

II, 11,

601.

tre

ed annot: Haec ergo acta fuere, ut

rico
Cf.

(2)
(3)

Script.

(5)

reges,
;

monasterium

et

comes

Correggo Ter-

Rer.

It.

Ma

il

testo del Chronicon


Regesto indicano

Roma.

Kilian, Jtinerar Kaiser HeinrichsIVy

(4)

IV trovavasi certamente

Romam

obsidione pressit

latus

giugno, nel qual mese ed anno En-

possumus, anno 108 1, quo


inter

Cornu

chiaramente l'anno 1083, anzi i documenti indicano anche il mese di

doc.

IV

latere terra

a tertio latere

documenti del

Karlsruhe,

Henricus

secundo

nel Regesto Tretonensis

Arrigo IV non fu mai presso Roma,


coniicere

macclam de

in

et

item, Teudinus

l'errore di questa data, perch nel 1085

flumen Mellinum

Muratori.

Nell'apografo usato dal

tribuite per errore

primum

est

An. 1083; R. F. docc. 1076,

1077, 1078.

et quar-

venientes in roccam Sintariscam,

reliquis ecclesiis^^).

Muratori queste refutazioni erano

onde

et

Chronicon Tetonensis

tonensis come gi fece

(i)

Rasinum,

flumen Mellinum, quod

Sancte Crucis
5.

Vallem Tinam,

montem Cinnum,

Sancti Quirici et vadit in

et in

fnes sunt:

cacumen montis Burguli,

et per

Be-

Lunianum, Aspram, podium Sancti Maximi,

castellum

scilicet

monasterio

Teudinus

item,

Gutsch,

1886,

R. F.

1098.

An. 1082? 1083 ? R.F. doc. 1079.


An. 1082? 1083? R.F doc. 1080.
An. 1082? 1083 ? R.F. doc. 108 1.
An. 1083; R. F. doc. 1082.

e.

300 b

CHRONICON FARFENSE.

l6S

Berardi comitis cutn Zita genitrice sua et Gaita uxore sua con-

filius

cessit huic

monasterio

et

domno

B[erardo] abbati res suas, idest

medietatem monasterii Sancti Laurentii

Caput Farfa,

castello

ecclesiarum que

et

medietatem de rocca

Salicis, et

medietatem de Scandrilia,
item, Johannes presbyter

casam

cum

et in

301 A

se||contra

per

litis

Deum

et

medietatem de Petra Demonis,

et

^'\

lohannis concessit huic monasterio


et

quatuor pezias terre

fundo Marscano,

Matrem

et

medietatem

monasteriis et omnibus pcclesiis

filius

Eodem autem tempore

et

medietatem de podio Molano,

casalinum in Stroncone,

et

fundo Cripte,

et

medietatem Cerreti Mali,

pertinent, et

illi

medietatem de

in Piet, et

et in

Leiano,

fundo Candidano

Rusticus

filius

eius ultra

modum

quam plurima dampna

in

^^\

io

agnoscens

Crescentii

peccasse, occasione

aliquanto tempore contra hoc

mo-

nasterium exercuerat pr castello Fare sito in hoc eminenti monte,

timens etiam propter hoc perpetuam incurrere mortem, prpdictum


castellum,

quod

cum

iniuste tenebat,

suis diffinitis terminationibus,

utrique parti placentibus, legaliter refutavit

Domini millesimo
cepit ab

.lxxxiiii.

hoc monasterio

et a

anno ab incarnatione

pr qua commutationis nomine

domno

Berardo abbate, cui refuta-

cum

super castellum Currensium, et alterum casalem


alterius casalis in pertinentia

de Phara

domnus etiam abbas

Ciciliano.

permisit

cum molendino iuxta Currensem.


castelli Phare ab eodem Rustico laudati et
a

medietate

ad Sanctam Mariani in

Planis

illi

unum

finales

autem termini

positi, isti

Rigiana flumine ascendendo inter Pharam

casalem in

et

sunt

lem Bezonis
usque in

dum

et Val-

ad

Mari^ de Sanctis, deinde

incipit ascensus, et post

Lupam usque
in

in

ascensum

Crucem, inde

flumen Riianam.

et

viam antiquam

in

incipit

per

qua 30

descensus per Vallem

rimam qu^ Currus

obligavit se,

si

dicitur

contra hec qu^

15. Nel testo incurre

(i)

(2)

25

pedem montis Rotundi per pratarias Sancte MaPesclulos, inde transit per pedem montis usque gual-

et

Sanctp

usque

vide-

Tophyam

usque in cacumen montis et inde descendendo per Melleta

rip

re-

ipsum castellum ad opus huius monasterii, casalem de Pinco 20

verat,

licet

15

An. 1083; R F. doc. 1083.


An. 1084? R. F. doc. 1084. Per

la data di

nota

questo documento vedasi

al doc. stesso nel Regesto,

la

V, 79.

CHRONICONFARFENSE.

removere voluerint,

statuta et definita sunt ipse aut heredes eius

componant

hoc monasterio penam auri optimi librarum

in

maneat perpetua

et difinitio ista

Item, Carbuncellus
5

filius

omni

anno

triginta,

stabilitate ('\

Petri et gener Landulfi et Rusticus de

Ramiano promiserunt||huic monasterio


bati

1^9

in festivitate sancte

donino B[erardo] ab-

et

Marie aut

octava

eius

in

dare sex solidos denariorum et de duodecim paribus macinarum

per singula paria

componant

solidos relaxare

.ii.

hoc monasterio solidos

in

commutavit huic monasterio

IO Rainerii

modia

Sabinensis

territorii

.vini,

et si

non

ita

.e. ^^\

item,

res suas

et sextaria

observaverint,

in

duo

Azo

fihus

Cesa Vetere

^^\

Domnus autem Heinricus adhuc Dei gratia quartus rex in civitate Reatina cum iuxta ccclesiam Sancti Leopardi in iudicio resideret, venit ante eum domnus B[erardus] abbas et proclamavit
15

de quibusdam hominibus qui sine legaU iudicio abstulerunt de iure


et

potestate

huius monasterii

Sancti

ecclesiam

mentis, Sancti

Thome,

Sancti Gregorii, Sancti lohannis in Asera,

item, ecclesiam Sanctp Agathes in Plage, et


in

aquam de Manicone

flumen Mellinum, cum aquimolis, molendinis

molendinum suptus portam Interocrinam, cum


terram de Parrara

tesca, et

San-

Sancti EHe, Sancti lohannis in Tazano, Sancti Cle-

cte Agathes,

20 usque

Leopardi,

ostendit legalia

cum molino

monimina

uno.

tota terra de Brit-

de quibus omnibus

instrumenta cartarum.

et

aliud

et

tunc beni-

gnissimus rex, quia proclamati ad placitum qui ipsas res conten-

25 debant, noluerunt venire ad iustitiam facendam, ideo investivit


predictum B[erardum] abbatem de omnibus supradictis

bannum suum,

ut

si

quietare, molestare aut disvestire

de

eis

et rebus, et misit

componat

iudicio,

30

.1.

in

quis hoc monasterium in-

prcsumpserit sine legali

auri optimi hbras ,c.^-".

Item, Berardus

modii

ecclesiis

filius

Antiquo

Ade

concessit huic monasterio res suas

territorii

Sabinensis

^^\

item, Teudinus

16. ecclesiam] Cosi nel testo.

(i)

An. 1084; R. F. doc. 1085.

la data

la

nota

V,

79.

di
i

Per

questo documento vedasi


al doc.

Chron. Farf.

1084 nel Regesto,

II.

An. 1084; R. F.
(3) An. 1084; R, F.
(4) An. 1084; R. F.
(5) An. 1084; R. F.
(2)

doc.

1086.

doc.

1087.

doc. 1088.
doc. 10S9.

Il*

301 b

CHRONICON FARFENSE.

lyo

e.

302 A

Comes
clesia

hoc

filius

Randuisi comitis concessit huic monasterio et in

Sancd lohannis de

Superequana,

valle

et in villa

||

ec-

Vennari,

omne servitium quod ei pertinebat de hominibus villp qup


item, Transmundus coines filius Attonis
Onuphulum (').
concessit huic monasterio et domno Berardo abbati infra

est

vocatur
comitis

comitatum Pinnense castellum de Cafaio, castellum de Pretetole,


castellum de Atri

cum

modia decem milium, habentes


pede

centii, a

flumen

uno

et

omnibus

ecclesiis et

fines

pertinentiis

aqua sua

^^\

Vin-

a capite terra Sancti

latere terra Sancti lohannis, de

Gomanum cum

que sunt

alio

latere

Teudinus comes

item,

fihus

San-

Randuisi comitis concessit huic monasterio et in ecclesia


cti

lohannis de comitatu Balbensi

item, Cencius

moUnum

.1.

Taibrandi concessit huic

filius

io

Aquam Vivam ^^\


monasterio et domno
ad

B[erardo] abbati de castro Muscini octavam portionem, et de castello

Oliveti octavam, de castello Tancie, et

terris

infra

territorium

suam portionem de

Sabinense

Marie

in Lupicinis

Pacum

de Milo, et de ecclesia Sancti Andree ad

nensis, et Sancti Martini, et Sancti Petri in Carsule;

rerum

fines sunt:

Romana,

primo

de Sino,

Reatino

et piscaria

et

Otulo, a tertio latere inter


pergit in

Trontum,

ctam Victoriam,

Asculano: a

de Cose,

terram in Petra de Alegie,

502 B

de

15

et

ad Vallem

territorii

Sabi-

harum omnium
a

secundo via 20

a tertio tlumen Farfa, a quarto Bibuli de Tancia; et alias

res in territorio

e.

pons Reatinus,

latere

et

comitatum Reatinum,

et

ecclesia Sanctp

Monte Nigro,

mons

et

latere

filios

in Andalla,

Batergio ad

Odemundi
vadit

et

clarinum montis

de Laci qui pergit

et vadit a parte

quarto latere via

.1.

et

per

vadum de

Camponiscos,

de xMilobono in

et

2^

San-

Sancte Victorie pergens in

Pantana de Urreco, |et inde rivus qui pergit in vadum de Otulo;


infra

quos

Garda quartam portionem,

fines concessit de castro

de castello Rivo,

et

de

Furcella^^).

item,

Gisonis concessit huic monasterio de Bibaro


toto ipso castello

monasterio

et

^5).

item, Herbeus

domno Berardo

An. 1084; R. F. doc. 1090.


An.
(2)
1085; R. F. doc. 1091.
An.
^- P- '^oc. 1092.
1085
(3)
(i)

'>

abbati

filius

Transmundus

et

fiHus

suam portionem ex

Todini concessit huic

suam portionem de

castello

(4) An. 1085; R. F. doc. 1095.


(5)An. 1084? 1085 ? i^.F. doc. 1094.

30

CHRONICON FARFENSE.
Dpmonis,

Petra

et

de

Scandrilia,

Caput

castello Sancti Angeli, idest

Salvatoris in Scandrilia,

Sancte

et

harum autem omnium rerum


5

nicaria pergentes in

de

et

Crucis,

Sancti

et

in

et in

Canem Mortuum, et in Porcili, et


Montem Aureum, et in Ponticellum,

et in

et in

Frassum,

Rivum Nigrum,

item, Saxo

Fornicariam(').

comes

de

lohannis.

latere cripta For-

Turano,

liam, et in

et in

et

de ecclesia Sancti

primo

fines sunt: a

in

Malo,

Cerreto

Farfe, et

roccam Senebaldi

171

et

inde in Puza-

Macclam Felcosam,

Vicum Novum,

suprascriptam criptam

et in

Rainerii

filius

ex

comitis,

IO precepto et iudicio eiusdem patris sui, concessit huic monasterio

domno

et

monasteriis, excepta ecclesia Sancti Silvestri (^\

siis et

cupiditate deceptus, huic cartule contradixit et

qua de

tinere cepit.

15

eumdem Saxonem

abbati

et ecclesiis

illius
||

zica, qui

Consilio, acta est inter eos ami-

et

oWigavit se suosque heredes, ut

componant

domno

libras .e.

dum
blica,

est

denariorum

serenissimus rex con-

Berardo abbati

Campum

cum uno

caput

petium

terre est

ad Revolta,

mensuram

ad iustam

p. i']6,

(0 An. 1084;

r.

sextaria

unum

Arno.

secun-

caput tenens in via pu-

R. F. doc. 1095.

cronologiche:

.vi.

quod

tertium petium est in Pu-

)i Alarevoluta

R. F. doc. 1096.
(2) An. 1072
(3) An. 1084 ;R.F. doc. 1097. Questo
documento, Actum civitate Romana,
apud Capitolium, porta queste note

orti,

latere tenens in via publica, et aliud caput

et latus in terra Landulfi, aliud latus in terra Bellonis,

27.

Kin-

in

antea vinea domnicata regis, et tunc cassine et

fuit

terra Ursi de Paulo, et aliud latus in fluvio

in

et

ante presentiam impera-

domnus autem Heinricus

^^\

huic monasterio et

unum

abbatem

domno Berardo
totam ipsam medietatem prenominate civitatis, cum omni

papiensium
cessit

res vi re-

prelata est disceptatio; sed assensu im-

contra h^c aliquando egerint,

si

post hec,

easdem

domnum Berardum

eccle-

compositio, qua refutavit huic monasterio et

20 usufructus

25

litis

multorum prudentium

periali et

cabilis

re inter

orta est intentio, et

H[einrici] huius

toris

cum

Berardo abbati medietatem Civitatis Veccl^

Anno Deo

propitio

pontificatus

pontficis

domni Clementis summi

et

unversalis terti

pap?

primo; et imperante domno Heinrico


a Deo coronato summo imperatore,

anno primo imperii

die

eius,

.xxvmi., indictione

mense aprili s,
.vii.

)>.

e.

303

CHRONICON FARFENSE.

172

quod vocatur Plage, unum caput tenens

tignano,

cum uno

aliud caput

latere in terra

nens in terra que

unum

Confo,

est in

quam

silva

fuit

sibi

reservavit,

aliud

iustum sextarium modia duo.

latus in terra Rainaldi, et est ad

quartum petium

quam

in via publica,

cum uno

caput

latere

reservavit, aliud

sibi

te-

caput

cum alio latere in terra * * qud est modiorum .xiiii.(*>.


Anno autem dominice incarnationis millesimo .lxxxii.
quinta feria mensis martii, die

.xvii*.,

^^\

prima videlicet ebdomada

quadragesime, domnus Heinricus quartus gloriosissimus rex Deo-

que coronatus piissimus Augustus imperator

tertius

ad hoc Far-

io

fense devotissime veniens c^nobium, a cunctis fratribus nobilis-

sime valdeque honorifce

omnibus

qui ante ab
locutus,
e.

303 B

et

cum

fuerat desideratus.

est,

quocumque tempore

et

nimis

quibus pacifice

coram omnibus abbatem nostrum venerandum

B[erardum] de castro Phare


bus,

amantissime susceptus

domnum

de omnibus istius monasterii re-

legaliter acquisitis,

||

et a

15

quibuscumque

iniuste aliquando inimicis sanctp Ecclesie invasis et contra ratio-

nem

cunctaque bona sibique pertinentia prefati

retentis, investivit,

monasterii

camere

se restituere spopondit, et velut proprie regalisque

illi

omnibus

ius in

cum

se defendere promisit.

senioribus ac fratribus benignissime in societatem atque

ctis

mitatem perpetue orationis devoto pacis osculo


et

vero a cun- 20

nomen

illius

vel

memo rato rio

quorumdam suorum

predict^ Phare castrum.

contra

stico Crescentii

quondam

filio,

direxit

quo

eum

qui

fuisset susceptus,

fidelium in

foret ascriptum, statim

fir-

Libro com-

exercitum

suum

eiecto expulsoque

Ru- 25

iniuste possidebat, ipso

die restituit huius monasterii regimini et potestati ad proprieta-

tem perpetui
post

iuris.

quoquo pacto

quo

Lacuna

6.

testo del

di

sibi,

cum adhuc

ma

nota

93, e la

al doc. stesso nel Rj^i^5/o,

notai a

p. 167 d

eamque paulo

mu-

Gregorius papa septimus 30

nel Regesto.

7.

.Lxxxii.j

Cosi nel

nel Regesto XXXXIII.

(i) An. 1083 ; R. F. doc. 1098.


Intorno alla data di questo documento
cf.

perrexit

Sancti Angeli tueretur.

una parola nel Chronicon

Chronicon,

Romam

capiens, eius nobiUores maioresque cives

neribus vel vi subiugavit


in presidio Castelli

facto

V,

questo volume.

(2)

Nel Regesto dopo

1'

anno sono

aggiunte queste altre note cronologiche:

Indictione

concurrente

.v.,

.v. .

epacta

.xviii.,

CHRONICON FARFENSE.
nomine sanct?

[In

Heinricus divina favente

et individu? TrinitatisJ.

Romanorum

173

ci?-

imperator augustus.
cum petitionibus servorum Dei

rationabilibus divini cultus amore faverimus ut his oportuna beneficia lar-

mentia

'

'

giamur, premium nobis ?tern? remunerationis rependi non

omnium

circa

monastero

nel

possesso

tutti

mona-

comitato Sabinense, constructum in loco qui dicitur Acutianus,

situm est

in

nostrani

adiens pr?sentiam ostendit nobis nostrorum antecessorum


II

IO imperatorum pr?cepta eidem monasterio


Karoli imperatoris [et] Hloduici

quibus continebatur,

quomodo

et Rathgisus, Haistulfus, Desiderius

patris nostri

Heinrici,

non

Hlotharii nec

et

ipsi et

ratorum parentum nostrorum,

facta aureis sigillis


et

regum

bullata,

vel

e.

304 a

e.

304 b

scilicet

Hloduici alterius, in

antecessores eorum, Liutprandus scilicet

Langobardorum

scilicet

Chuonradi

non

reges, nec

pr?dictum monasterium propter

impe-

et

memori?

avi nostri et beat?

divinum amorem

et

reverentiam sanct? Dei genitricis semperque virginis Mari? domin? nostr? sub

ob firmitatem tamen

sua semper tuitione tenuissent.


abbas, ut

20

eorundem imperatorum pr?cepta nostra

rei postulavit pr?dictus

auctoritate confirmaremus

immunitatis pr?ceptum monasterio suo dare iuberemus.

temporibus per instru-

in superioribus continetur pr?ceptis et] quicquid futuris

menta cartarura vindicare

qu?cumque habere

licet
cti

Benedicti

contigerit, prout iuste et legaliter

et aliud

Pharph? totum

in integrum.

omnibus

suis

suis pertinentiis,

castellum

castellum de Arci

nomine Tribucum

in

integrum.

pertinentiis,

sicuti

cum

et

tota

alveum

cum gualdo

?cclesiam Sancti Angeli in Tancia

totis subiacentiis sibi pertinentibus.


3

et

Hildebrandus dux per sua confirmavit


castrum Phar?

castellum de Buciniano totura in integrum.

pr?cepta.

possumus, vide-

videtur in territorio Sabinense, idest ?cclesiam San-

cum omnibus

sua integritate,

et

nos vero eius

confirmamus iam dicto monasterio [quicquid

iustis postulationibus assentientes,

castelli

cum

quod vocatur Caput Pharph?

et

Sancti Angeli cognomine, et castelli Cerreti Mali, et Scandrili? alterius ca-

D?monum, et rocc? Salics dict?, istorum quinque totam


medietatem, cum podii Moiani medietate et toto gualdo eius. castellum Vulpinianum cum omni sua pertinentia.
castellum de Marciliano [cum sibi peret

stelli,

Petr?

tinentibus].

jj

||

castellum

Catino [cum sua adiacentia].

cum

suis

pertinentiis.

Sanct? Helen? [cum suis


I.

castellum. de

Cuphi

32.

8.

1099.

testo

Nel Regesto constructi

Nel Regesto de Molano

dium] Nel Regesto castellum

(i) R. F. doc.

castellum de Furano

?cclesiam

in civitate [H]ortana ?cclesiam Sancti Theo-

Le parole fra parentesi quadrate mancano nel

Dfmum

et

curtem de Lori [cum sua pertinentia].


dotis].

scono togliendole dal Regesto.

nicon

podium de

de Terraniano [cum sua pertinentia].

eius

manca

del Cbronicon e
51.

Xel

suppli-

si

testo del

nel Regesto.

Cbro-

34. po-

di

suoi beni e

Sanct? Dei genitricis semperque virginis Mari?, quod in ducatu Spoletino

steri!

et

()

in^pcraiore

Enrico IV confer-

sanct? Dei Ecclesi? nostrorumque fidelium pr^sentium videlicet

ac futurorum comperiat soUertia, qualiter B[erardus] venerabilis abbas

IJ

quo-

diffidimus.

An. 1084?

CHRONICON FARFENSE.

174

[cum

dori

Siam Sancti Valentini

Burgo [cum omnibus

in

[seu]

Ripa Albella,

et

cum

Laurentii in Gerflumine

et?

Sever? [cum sua pertinentia], medietatem Civitatis Vetul?

Rainerii

quam

sibi pertinentibus],

mitis pr remedio

suis pertinentiis],

dedit Rainerius

comes

et

Saxonis co-

quam

cti

librarum denariorum

.e.

muros

civitatis

h?redum

habere videtur.

geli

sub Ripa [in integra

Leoninam.

in

hannis

cum earum

Sancti Salvatoris

proprietate sua].

et

Sancti

infra

Fortunati

cum

Sanct? Mari? in Mediano, et


in

in

comitatu Senense curtem

civitatem

in

cellis.

cum

suis

pertinentiis,

medietate ipsius castelli quod

et

?cclesiam

ibi

situm

est.

sibi

sub-

cum omnibus

comitatu Asisio ?cclesiarii Sancti Bartholomei,

et

tatu Spoletino ?cclesiam Sancti Marci, et Sancti Salvatoris, et


et

305 A

cum earum

Sancti Martini

in

pertinentiis.

eam

de Monte Polisco [cum omnibus ad


nogalliense curtem de Luzano.

comitatu

in

comi-

Sancti Pauli,

Osimano curtem
in comitatu

pertinentibus].

comitatu Camerino

in

curtem

||

de

Se-

et in castello

Petroso curtem Sanct? Anti?.

duas partes,

sicuti

de

castello

Octavianus per cartam in ipso monasteri

monasterium Sanct? Mari?,


monte,

cum

et

Sanctam Mariam

in

cum

et]

molendinis,

Sanctam Mariam

Area Antiqua,

castello de

Sanctam Mariam

in Clenti

deducere ubi necesse


vestri intra civitatem

I.

8.

fuerit.

cum

in Strata,

et alibi

primo

et

cum

castellum de

[suis pertinenin

Pantana,

molendinis et

curtem Sancti Sabini.

5.

aquam

et

curtem

Nel Regesto iuxta fluvium Minionera

Nel Regesto eiusdem

manca nel Regesto.


16. Il primo
Regesto Auximano
36. Nel Regesto Clienti
15. Il

et

12.
et

manca

Nel Regesto Chronetane


nel

30

castello,

item, contra fluvium Clientis curtem Sancti Sil-

Firmanam.

nel Regesto.

Matenano

castello, cur-

Sanctam Mariam

castellis et ?cclesiis et

Nel Regesto infra castrum Biterbense

quam manca

est in

cum

curtem de Cerestano cum

Tarlano, et portionem de Morta, castellum de Agnanello


tiis

comitatu Firmano

in

curtem de Plotenano

castello in Ripula,

Casule

dedit.

Sanct? Victori? quod positum

castellis, cellis, villis, et

tem de Cannitulo cum

Albo Caballo

25

Sa-

labona, et de Trevenano, et Sancti Habundii, et Sancti Viti.


et

20

Sancti lo-

hannis in Satriano, et Sancti Benedicti [cum earum pertinentiis].

e.

jc

Interamnensem ?cclesiam

comitatu Perosino cellam Sanct? Mari? in Diruta

iectis

Angeli [cum tota

cellam Sancti Antimi, et Sanct? Mari?, et Sancti lo-

pertinentiis,
et

?cclesiam San-

quicquid infra ipsam civitatem vel

comitatu Narniense monasterium Sancti

integritate sibi debita],

io

?cclesiam Sancti Peregrini, et ?cclesiam Sancti An-

foris

et

et

deinde

refutavit,

papiensium p?na.

Cornetane,

eius

flius

per cartam ipsi monasteri confirmavit irrevocabili sua suorumque

Petri extra

[cum

portus

et

flius

anim? su? pr?dicto c?nobio Sanct? Mari?,

Saxo [eandem medietatem] ante pr?sentiam nostram

sententia, sub

ipso]

?cclesiam San-

cti

omnibus

in terri-

[cum

gualdo, et

marino portu, ?cclesiam San-

et

[cum omnibus

[et] ^ccle-

suis pertinentiis].

torio Tuscano cellam Sanct? Mari? in Minione,

monte Goisberto,

Sanct? Mari?,

in Biterbio ?cclesiam

suis pertinentiis].

Regesto.

24.

Nel

35

CHRONICON FARFENSE.
qu? vocatur

cum

tini

ex

Moliano,
5

qua

in

Verano [cum

cum

cum

maris

litore

rium Sancti Salvatoris

et

et

pertinentiis.]

portionem de Insula de
Troliano

in

cum

Rothlandi

castello et ?ccle-

monaste-

de Lurito.

castelli

e.

305 b

[monasterium] Sancti Benedicti de

in

cum

comitatu Asculano iuxta fluvium

Cim-

castello Furci?, Galliano et

castrum Ophid?, Isclam, Beneventu-

suis pertinentiis.

lum, Sanctum Valentinum,

curtem de

et

medietatem de castello Montis

et
filiis

medietatem

Sancti Salvatoris

cum omnibus

briano,

et

jj

Cantalupo.

in

IO Ripa [cum omnibus eorum

Asum monasterium

et portu.

curtem de

suis pertinentiis.

curtem de Talusano.

siis.

portionem de Rote.

et

Sanct? Victori?.

ecclesia

est

curtem Sancti Mar-

sibi pertinentibus.

medietate de Morru, et quartam partem

^cclesiis et ?dificiis suis c?terisque pertinentiis.]

terras et vineas

Alberti

Collis Bonelli, et

castellum de Bubeta.

et

alio.

cum omnibus

in Pretorio

medietate

I75

montem Auguscanum, insulam

Helisei, medieta-

tem de Porch?, quintam partem de Ripa, Cosennanum, Asinnanum, montem


15

Spinetulum, Avilanum, Dullianum, medietatem podii Sancti Emindii,

Cosi,

castellum de Carru, monasterium Sancti Laurentii in

[cum

Roteilo

Montem

suis pertinentiis,]

Prandonis,

Sessu Pesile.

de foce de

comitatu Aprutiensi curtem

in

de Motiano, curtem de Samaria, ?cclesiam Sancti Petri in Pedoniano.


Pinnensi curtem

comitatu

ct? Luci? in
suis,] et

25 quod

qu? dicitur

curtem aliam prope

edificato,

se,

Ciciliano, ?cclesiam Sancti

Sancti

Heli?.

in

pertinentiis

concambium pr portione de

per

tem Sanct? Mari?


cti

lohannis,

et

omnibus

suis pertinentiis,

curtem Sancti Leucii,


nici,

et

et

in

sicut Atto

Angeli, et Sancti Laurentii, et San-

acquisivit.

curtem de Tresaqua,
in

comes

comitatu Balbense cur-

Mariam

in

et

Amiternis

in

Forfone

Samnii

in

quod sanctissimus Thomas Pharphensi

curtem Sancti Adriani.

phara

et adiacentiis suis, et

Sanctara Mariam in Sarzano.

Gisulfo per pr?ceptum

in
ibi

curtem San-

Vulturnum flumen, monasterium Sancti Viacentii cum

duce

sterio

omnibus

Attissa dedit.

pertinentiis,] et

castello

monasterium Sancti Stephani

Sanctum Glementem

in Graiano, et Sancti

30 [cum omnibus earum


partibus, super

in Catilini,

?cclesiam Sancti Peregrini, et Sanctara

et

cum

Peditto

Clementis [cum cunctis appendiciis

comitatu Teatino

cum

ponitur in Lucania

Monte

in

curtem Sanct? Mari?

filiorum Guarnerii, et podio Hortonell?,

^^

castello

octavam Postmontis, collem Marii, Podium,

montem Cretaceum, Sculculam, medietatem

Tronto, curtem de Mozano,

20

cum

Polesio,

castellis
i|

mona-

comitatu Marsicano

Sanctam Mariam

in Apinia-

castellum quod vocatur Pe-

trorium [cum omnibus suis pertinentiis], ?cclesiam Sanct? Mari? in Loriano

cum

servis et ancillis suis [et

stello

CoUemente cum

La menzione

Regesto Esculano
zione di S.

M.

suis pertinentiis],

in

del castello di Lurito nel Regesto


11.

Xel Regesto Aso

Sariano

curtem

in ca-

?cclesia Sanct? Mari?, et Sancti Benedicti [cum suis

territorio Interocrino ?cclesiam Sanct?

pertinentiis].

8.

cum omnibus

notata

piii

20.

si

Mari? in Casali [cum

trova pi sopra.

Nel Regesto Sardinaria

sopra nel Regesto,

39.

io.
30.

Nel

La men-

Nel Regesto Casalici

e.

306

CHRONICON FARFENSE.

1^6

sua pertinentia], curtem [etiam] de Vallantis [ubi est] cclesiam Sancii Sal-

curiem Sancii Martini [cum sua pertinentia], mo-

vatoris, et Sancii Sebasiiani,

nasterium puellarum [quod nuncupalur] Sancii Georgii


sub

muro

civilaiis Reatin?],

eandem

iuxta

Diula acquisivit, [cum omnibus

cum

valoris

Sanct? Agath?,

gorii, et

et

Acu

turre de

Aspram,

et

Piet, et ?cclesiam Sancii Leopardi, et Sancii Gre-

Sancii Heli?, cclesiam Sancii lohannis in Asera,

et

cii

Thome

et

[cum omnibus

cum

apostoli

et

suis pertinentiis,

castrum v?ius

cum omni

sua

Narnaie [cum omnibus earum adiacenliis].

Tore curtem [unamj Sanc? Mari?

in

Cornetum.

in

Tyburtina

civitate

?cclesiam Sanc? Mari? cognomento Sancii Adriani [cum omnibus suis peniin

nentiis].

urbe

Roma

Agonis],

cum

earum

Sanct? Mari? in Formelle [cum omni pertinentia sua,

cum

fundis]

et
Il

murum

Collinense ?cclesiam Sancii An-

in territorio [etiam]

positam, ?cclesiam Sanct? lustin?,

et alibi

?cclesiam Sancii

unam petiam

Sanc? Mari? iuxta Pisiam,

in

aliam petiam iuxta flumen

modiorum

Arnum

.xxiiii.

[ad sextarium pisanum,

item, in territorio Reatino

in comitatu

Firmano curtem

curtem Sancii Gervasii

omnibus rebus

Magna,

suis].

et

Repastum castrum.

perti-

terram de Paratinis.

8.

Le parole

Revoluta; cf.p.i'ji,

r.

27, i questo

et

Alarevoluta,

Gonpho

in

muro

[adhuc autem]
civitatis

Firman?.

[cum

31.

volume

curtem Sancii Angeli de

curtem de Cupresseto.

turre de

3^

vinea domnica,

curtem Sancii Sigismundi

in integrum.

nel testo del Chronicon, ina nel Regesto quos


la

suis

quam nos dedimus San-

Sancii Salvatoris sub

curiem Sancii Desiderii.

Nel Regesto ecclesia

dicitur

Campus de

ubi dicitur Plaia de Putiniano,

ct? Mari?],

I.

?cclesiam Sanc? Cri-

Thom? [cum

loco ubi

aliam petiam iuxta flumen Arnura, qu? vocatur

Villa

et

in Pisia civitate, [territorio Tusci?,]

suis pertinentiis].

insuper etiam per istud nostrum pr?ceptum confirmamus terram

nentiis].

et

^5

?cclesiam Sancii Blasii, et Sancii Sebastiani, et Sanc? Mari? iuxta

castelli extra

?cclesiam Sancii Petri.

terram

criplis et

quod Leo papa nonus [bon? recordationis Sanct? Mari?]

[cum omnibus

stin?

20

et ?ccle-

pertinentiis, ?cclesiam

dre?.

306 B

cripta

[in

in loco qui dicitur Scorticlarii,

misericorditer coniulit.

e.

cellam Sanc? Mari?

siam Sancii Benedicti

et

IJ

monasierium Sancii lohannis

et

^cclesiam Sanc? Agnetis

perlinentibus],

sibi

item,

pertinentiis.

Carzulano fcclesiam San-

in territorio

castellum de Monteliano,

curtem de Turrita,

integritaie.

IO

predicto elenim Interocrino territorio cur-

suis pertinentiis.

Vincentii, et Sancii

de Ophiano,

in

?cclesiam Sancii lustini,

et

castellum quod vocatur Lunianum, et

pertinentiis].

?cclesiam Sancii Petri in Pinsile.

cum

aquam de Maniclione,

podium Sancii Maximi, cum omnibus eorum

tem Canaire

integritaie

perlinentibus], ^cclesiam Sancii Sal-

sibi

fcclesiam alteram Sancii lohannis in Tazano,

[cum omnibus earum

cum omni

civitaiem

sua], et ?cclesiam Sancii lacobi, et Sancii Georgii, et


sicut

constructum

?cclesiam Sancii Michaelis Archangeli [posi-

et

Mellinum

lam super fluvium

est

[et

mancano nel Regesto.

Nel Regesto

Ah

R. F. doc. iop8.

Revoluta

et cur-

24.

quod

Forse

35

CHRONICON FARFENSE.
tem Sancti Angeli
Colummelli,

Mari?

ct5

curtem Sanct?

et

terram

pertinentiis.
in

Niviano,

in

[in

Motiano.

curtem de Brezano

et

de Raviliano,

tem Sancti Salvatoris


Antimi.

IO [cum

et

in

curtem
Il

in

Murgiano.

siturum ab

aliis

hominibus

bannum

sorum

regum

vineis, monasteriis

et

vel

in

Mura

et

aliam

Angeli

in

Antiano.

Sanct? Mari?

307 a

pertinere videntur seu et in futuro acqui-

Roma

nec non etiam

et

ea qu?

vel in c?teris totius regni

hoc nostrum pr?ceptum eidem sancto

iussionem nostram nostrorumque anteces-

imperatorum auctoritatem una cum

terris,

curtibus, domibus, villis,

sibi subiectis, ?cclesiis, castellis,

aquarumque decursibus,

piscationibus, molendinis, mercatis,

manentibus omnibusque supra terram

ipsius monasterii residentibus servis, ancillis

cunctisqife animalibus, atque pr

e.

h?c autem supradicta

cultis vel incultis, colonis, aldiis, aldiabus,

capellis, aquis

25

et

curtem San-

?cclesiis duabus, idest

iniuste ab aliquibus possidentur, aut in urbe

[vel successorum]

Sancti

iuste et legaliter acciderit,

loco confirmamus, et per

Guini-

et cur-

curtem Sanct? Mari?

et

pertinentiis.

nostri Italici partibus habere dinoscitur, per

20

filli

curtem Sancti Maroii.

curtem

cum omnibus earum

omnia qu? ad pr?dictum monasterium


I

castellum

curtem de Blotenano.

curtem de monasterio Lumento cum

et Sancti Benedicti,

integrum

curtem San-

curtem Sancti Angeli inter duas Tennas.

Angeli

Sancti

in

curtem Sanct? Mari? de Ortatiano.

Memoriis.

curtem de Monte Falcone,

suis adiacentiis].

item,

de Solario.

et

loco qui vocatur Seranianus.

in

earum

de

curtem de Caminatis in loco qui vocatur Murrum.

curtem [qu? vocatur] de Valle.

cti

universis

curtem Sanct? Mari? matris Domini.

zonis.

Venantii, et curtem

Sancii

cum

Felicitatis,

locis]

et

curtem

177

omnique

familia utriusque sexus

Dei amore nostr?que anim?

nastero ministrantibus perdonamus, ut

nullus

eorum

aut

salute

eidem mo-

suorum hominura

deinceps freda seu tributa undecumque exigenda aut mansiones vel paratas
faciendas vel fideiussores tollendos aut homines eiusdem monasterii tam in-

genuos quam servos

libellarios sive clericos vel

cartulatos aut

offertos

om-

nesque sub ditione ipsius monasterii commanentes distringendos vel ad pu-

30

blicas excubias

compellendos aut ullas reddibitiones vel quaslibet occasiones

requirendas nostri vel futuri temporis diebus ingredi audeat,|| aut in aliquo loco
det portunaticum aut ripaticum aut glandaticum vel herbaticum vel pontana-

ticum tam de monachis

omnibus supra

35

privilegia

terras

Romanorum

quam

eorum

de

monachabus, quam

quamque de

confirmamus eidem monasterio

residentibus.

pontificum Adriani

clericis

et

Pauli,

pr?decessorum vero

et

eorum successorum, simul cum omnibus rebus sibi collatis a diversis hominibus, commutationes, donationes seu et omnia qu? per instrumenta cartarum,

ut pr?diximus,

suis pertinentiis.

40

illi

de

largita aut largienda sunt

theloneis

vero-

portam monasterii dare iubemus.


8-9. Nel Regesto de Sancto

ma

Antimo

mercatorum

monasterio
et

cum omnibus

pontium decimas ad

precipientes ergo iubemus, ut nullus ar-

17.

Nel

testo

del Chronicon si legge ualici,

nel Regesto Italici

Chron. Far/,

II.

12

e.

307 b

CHRONICON FARFENSE.

lyS

comes, vicecomes vel

chiepiscopu";, episcopus, dux, marchio,

noster discurrens, sculdasius, castaldius, nullaque nostri imperii

missus

aliquis

magna parvaque

persona pr?dicti monasterii abbatem vel monachos seu aliquem fidelem inquietare, molestare aut de his
stire prfsuraat aut aliquam

fidelitatem vestram, ut

dem

qu? supra scripta sunt sine

cum iam

fatus abbas vel

nobium

monachi aut advocatus

in

quorum ducatu

personam vim aut invasionem aliquam

moratam ?cclesiam

ausus

et nullus

pertinent.

commutationes

starias vero et
irritas esse,

lumus

iniuste

fuerit vel ex

ut

eius,

||

sit

qualibet causa a parte ipsius monasterii

IO

me-

recipere sub sua iussione


prf-

volumus

fuerint, liceat abbati qui

monachis ad monasterium revocare;

inquiratur et finiatur.

potestatis

offertos pr^dicti monasterii no-

ubicumque inventi

personas sed per nobiliores homines

nullius

malo animo discedentes.

Comes eiusdem temporis eos ad monasterium

vfritas

vel comitatu pr^fatum c?-

factas vel iniuste acquisitas

absque p?na ligationis solutas.

in siculo vagari, sed

tempore
aut

duces seu

inferre permittant in his qu? ad

aut tuitione eiusdem monasterii fugitivos vel


308

eius-

aliquid possidere dinoscitur, defensores atque adiutores ai existant in

omnibus tam pr?fato abbati quam successoribus

c.

unde monemus

monasterii in vestra ministeria iustitias requirendas venerit,

comites qui pr tempore fuerint

A.

legali iudicio disve-

minorationem facere temptet.

opus

si

fuerit,

reverti faciant.

orta fuerit

intentio,

si

pr

dux

vero de

non per

viles

et

v^raciores sicuti ad partem nostram rei

nulla

denique mallatura ab advocato ipsius

20

monasterii penitus requiratur, nec etiam bannus noster pr qualibet causa a


parte

memorati monasterii aliquo modo exigatur, sed

cessoribus

eius

res

possessiones

et

atque tuitionis ordine possidere.

iam

et si

dicti

liceat

monasterii

abbati

et

suc-

sub imtnunitatis

fotrum vel aliquid de eiusdem mo-

nasterii possessionibus fiscus noster sperare potuerit,

25

totum pr ftern? remu-

nerationis premio ipsi monasterio concedimus, in alimoniara

pauperum

et sti-

monachorum ibidem Deo militantium nostris futurisque temporibus


proficiat in augmentis, quatinus memoratos servos Dei liberius pr nobis et

pendia

stabilitale nostri imperii

Domini cl^mentiam exorare

delectet.

quidem abbas eiusdem monasterii de hac luce migraverit,

ipsis

et

quando-

inter se

30

mo-

nachis unanimiter consentientibus, secundum reguiam sancti Benedicti, sicut

eorum edocet ordo

et

rectum

habeant eligendi abbatem.

quandoque violator

est,

si

extiterit vel

quem digniorem

quippiam eorum qu?

pr^nominatum monasterium facere temptaverit,


c.

308 B

tionem domni

sibi

invenerint licentiam

quis igitur huius nostri confirmationis pr?cepti

et genitoris nostri Heinrici

||

fieri

sciat se

prohibuimus contra

secundum

2 e

constitu-

imperatoris augusti aliorumque im-

peratorum qui huius monasterii roboraverunt pr?cepta ac nostram pr?ceptio-

nem
et

mille libras auri purissimi esse compositurum, medietatem camer? nostr^

medietatem pr?dicto

}. Nf.l

testo dtl

monasterio ipsumque regentibus.

Chronicon monache

[signum domni

aq

CHRONICONFARFENSE.
Heinrici quarti regis,
cellarius

tertii

Romanorum

carnationis millesimo .lxxxiiii., findictione

Romanorum

tertii

gni .XXVIII., imperii

Cum
lentini

data anno dominic? in-

anno autem domni Heinrici

.vi.,]

imperatoris augusti,

[actum

.1.

Burchardus can-

impcratoris augusti.

vice Sigeguini archicancellarii recognovi.]

quarti regis,

179

in Christi

ordinationis

.xxx.,

re-

nomine, amen.]

autem idem Heinricus imperator

burgo Sancti Va-

in

maneret audiretque pr certo ipsam pcclesiam huic mo-

nasterio pertinere, eo iubente, Rainerius Vercellensis ^piscopus per

hostium

et

clavem

domnum

investivit

B[erardum]

abbatem de

IO ipsa ecclesia Sancti Valentini ad proprietatem huius monasterii,


sicut continetur in precepto imperatoris maioris Ottonis, et ban-

num suum

misit librarum

anno primo

pontifcatus

quarta mensis
15

maii

huic monasterio

domni Clementis
item,

(').

quod

optimi auri.

.e.

Gonzo

III pape, die

est

vigesima

Abundii concessit

filius

Fontanu ad Vepia cum

res suas in castaldatu

portione ipsius ecclesip Sancti Euticii

factum

item, Rainerius filius

(^).

Attonis concessit huic monasterio res suas in comitatu Narniensi,

fundo Longoia, ad

in

Mincius

filius

Buxum

item,

^5).

Dominicus qui vocatur

Donati qui vocatur Picinellus concessit huic mo-

20 nasterio ecclesiam Sancti Martini

infra civitatem

Perosinam, in

regione que nominatur Porta Sancti Petri, in loco Fortuno, cuius

duabus partibus via antiqua,

fines sunt: a
res

de Baruncio, a quarto latore casa sua

cum suo

militer dedit

edificio:

primo

similiter

et

casalinum quod

si-

a tertio
et

latere ipsa ecclesia

25 platea iuxta ipsam ecclesiam, a secundo via antiqua, a

Fusconis castaidi, a quarto Baruncii;


alterum casaHnum ibidem,
Puscille, et

et

ad rivum Colonie

fani concessit huic

30 item, Sabinus

filius

Nel

testo

e scritto

cellatura che per non

(i)

aliam casam ibidem, et

et

duas petias terre ad Puplitum, et


^^\

item, Petrus de Berardo Ste-

monasterio res suas in massa de Formello

pertineret,

ma

sull'ultima

par che

et in

vi sia un segno di can-

distingue bene.

e cf.

(5)

335.

(4)

An. 1085 R. F. doc. 1102.


An. 108$; R. F. doc. 1103.

An. 1084? 108? i^.F.doc. noi.

(5)

An

4046

nel Chronicon,

^^\

concessit huic monasterio res suas in

Anne

An. 1084; R. F. doc. 1100

R. F. doc.
(2)

si

et

tertio casa

comitatu Narniensi in fundo Petra Montana ad Petrarum,

8.

||

I,

1084; R. F. doc. 1104.

e.

509 a

CHRONICON FARFENSE.

l8o

fundo Calvaia petias quatuor modiorum trium


nezo

cum

Burrelli

filius

Cantalupo

tinentia de

consortibus suis concessit res suas in per-

^^\

concessit huic monasterio

quod vocatur

item, Petrus pr^sbyter

casam

fundo Torritulo quod vocatur

fundo Leciole,

et in

cacumen montium,
cerqueto Azano,
et Albericus

et

et

et

in Flaccegano,

et in

filii

castello

et in villa

Campo

Marip in

milium,

que rerum

duas

quarum

in

Morr,

portione

Pharphe,

Tasso
de

portiones

fines sunt: a

Doda uxor

quarto

latere

.x.

latere terra de

et

Turri-

et de

Camponiscis, a 25
ve-

res Bernerii,

tertio

pertinentiam

Tedemarii Gezonis

castelli

Caput
item,

<^5).

Crescenti! concessit huic monasterio res suas subtus

(^).

item,

Giso,

Ilperini concesserunt huic

Palio,

Azzo

mo- 30

(2)

(3)

Bonushomo

et

monasterio res suas

Trebule, castellum de Ilperino, castellum


(i)

20

huic

concessit

castellum de Luco, et in rivo Cavallo territori! Sabinensis

diorum

et

mensuram modiorum

Letonis,

castello

primo

res

Pingia, et

in Mateniano,

et

Donadei

filius

rivum Sanctp Victoria,


a

Borriano, et

ecclesiarum et podiorum aliarum-

secundo pertinentia rocce Senebaldi,


nientes in

et in

Capitella, et in Letiano, et in

item,

<^4).

monasterio
cella,

cum

ij

Malta, et de Captiano, et de

Martini, et in Cocina,
||

Dominicus

Gisonis dederunt huic mona-

Breliano, et in Collido; que, sunt per

duum

item,

<^3).

de

et

de Orta portionem de ecclesia San-

in Capbiano, et in Cisiano, et
in

de fundo Tabernule,

et

de fundo Petrilegolo

Atto monachi

eorum,

io

de fundo Pilionum, et de fundo Strionum

poriionem suam de

ecclesiis

309 B

ec-

de fundo xMonte Aureo usque in

et

de fundo Prato,

petias duas, et

e.

de Petriolo duas

et

Monte Aureo cum

de fundo

et

.i.,

Sancte Mari^, et duas partes de ipso vocabulo, et in fundo

Sacano,

cte

Ansefrede petiam

fundo Striano,

partes, et de

An-

in Valle Marcellina et regione Sancti

Colliscipuli, et de Valle

sterio

Franconis

casalinum in castello Torritulo

et

dree, et duas partes unius petie in

clesia

filius

Colliscipuli, et duas partes de casa et casalino infra

Narniensem

civitatem

item, Gui-

^').

An. 1085; R. F doc. 1105.


An. 1084; R. F. doc. 1106.
An. 1085; R. F. doc. 1 107.

(4)
(5)
(6)

de

et

castella,

Ginestra,

filii

idest

podium

An. io^y,R.F. doc. 1108.


An. 1086; R. F. doc. 1109.
An. 1086 R. F. doc. ino.
;

CHRONICON FARFENSE.
de Pizo, podiiim de Cauda Moza,
fines sunt:

primo

et

l8l

castellum de Ugo,

quorum

secundo heredes Sini-

latere Guidonisci, a

mona-

baldi comitis, a tertio heredes Farolfi, a quarto res huius

item, Cencius

(').

steri!

domno Berardo
dum de Cerro, et

et

Egdo

ad gualdum de Scrufula,

Acterii concessit buie monasterio res

filius

et Acciarellus

Staquanum

et in

item, Rainerius et Leto

(5).

suas

in

item,

^^\

item, Benedicta

^'^).

monasterio res suas

lohannis concessit buie

(').

eius concesserunt buie monasterio res

filii

suas in Septiniano territorii Sabinensis

monte de Ota

et in Casarinp, et in

Collido, que sunt modiola .evi.

in

et

Equano ad Maltinianum,

castaldatu

IO Azolinus

Benefacti concessit buie monasterio

abbati res suas in territorio Sabinensi ad gual-

plano de iMarciliano,
item,

filius

in

Bacciano,

filii

filia

et in

Martini conces-

monasterio res suas in comitatu Perosino pertinenti^

serunt buie
Il

Dirute ad Vallem de Fanfaluca

domno Berardo

concessit buie monasterio et

de castello Terraniano

Hactenus

20 inferamus.
An. 1086

(1)
N

''

-^

'

(3)
(4)

An. 1088? 1089? R.

An. 1089; R. F. doc.


An. 1089' R. F. doc. I

(6)

(7)

^-

in

siiii.

doc. 11 17.

o-^r)r-J
K.F. doc.
An. 1088? 1089?
^

(5)
^^^

II 14.

00-1

73

o
II 18.

11 19.
121.

Il

'

1,

Regesto contiene alcune a tre conces

Sioni fatte intorno a questo

tempo che

non sono annotate. Per la storia


del monastero mi sembra opportuno
....
.r.
delriferir qui il documento
11 15
l'anno 1088, nel quale Donadeo preposto del monastero, accompagnato
e da altri, prdal monaco Gregorio

qui

S.

_,

clama

in

Roma

.,

presso

Basilio, innanzi

il

boum,
'

ritiene

nente

il

al

monastero

Pietro

della citt e ai consoli


u
u
D * ^

che Rustico

,.

di

prefetto

communitatis
j"

di

/^-^ ^

Crescenzio

castello di Cortese apparte-

monastero.

largitiones

concessit

tempore CIfmentis III


mensis februarii die .v.,
_
.
^
Beati u
urbe Roma, apiid monastenum d
Ba-

pape,
^' indictione

-'

An. 1086; R. F. doc.

bine eius

^^ nomine Domini,

R. F. doc. IIII.

^^K

temporibus

B[erardus] primus abbas

Oderisii

abbati portionem suam-

monasterio

abbatis narravimus

D F.
77
j
An. loS-;: R.
doc. ni?.
(2)
^
/

buie

editas

domnus

itaque

filius

de eius pertinentie omnibus rebus

et

concssiones

domni Berardi primi

item, lobannes

^^\

.xi.,'

Donadeus prepositus monasterii Beate

Marie quod dicitur in Pharpha, Canone eiusmonasterii advocato loquente, proclama-^


r
D
r.CIA
Crescentii
fino de
tionem fecit super Rustico
castello quod vocatur Cortese, quod est monasterii Sanctf Marie, et uominatus Rusticus
illud retinet, coram Retro Urbis prefetto et
,.
,
j

u
*
. u
tu
j n .
Astaldo lohannis de Astaldo, [ohanne de Retro
judice, Gerardo Crescentii de Melioso, Leone
Cencii Fraiapanis (lio, Sarraceno Sancti Eu^tathii, Ruberto de Tascilo, Nicolao Cencii
Barunci, Cencio Cencii Roizonis, Heinrico
Sancti Eustathii. qui erant consules commu-

dem

nitatis

boum, audientibus

et videntibus

eodem

Rustico Crescentii nec non Oddone, Landone


interfuerunt quidera
^' f^^*"^'^ comitibus.
complures alii, Cencius de Madeimo, Beno
^^ (.^^^j^ ieTT2.n0, Nicolaus qui dicitur Craset de fidelibus
sus, lohannes de Crescentio.

Sancte Marie interfui ego

monachus
'""'"^ " cum eodem
<-

frater

Gregorius

preposito, Seniorictus

K-,
.
,>
deUngarello, Rainaldusde lohanne Bono, Azo
Gualafossa,
Alberti
de
Petrus
Baruncellus
g^
et Theobaldus filius eius de !a Civita.
.

e.

io

CHRONICON FARFENSE.

182

Monte Aureo quasdam

in

et in

diorum

.xxviii.

pensiones grani modia

et

Miana,

et in

modiorum

.11.

rum

in

et sextarii

Casule

Turris casarinas

diorum

.11.

modium

.1.

danarios

et

partem,

pretii

solidorum .xx.

pretii

librarum

||prptii

in

Turano

modium

mutate sunt res

cum

Rocca medietatem

iustas

pretii

.v. prptii

Aqua Viva, et
modia .cliiii.

et

.xx.

et

et in Privati pretii

.vii.

solidorum .xxx.

et

com-

et

in

musti mundi

Campo

et

et

Petrolano,
et

et

Turiano, 30

Urbana,
et

Verrucule

pr his rebus refutate sunt

Tancia,

et

Furcata
et

Monte

alie res in

in pertinentia castelli

.v.

Sancti Bene-

in Tribiliano, et

Monte Opulo,

Civitella,

25

solidorum .xxx.

Vulpinianum modia

de silva in Tribiliano,

monte de Cesa.

Cici-

in

.x.

ad pensionem

monasterio in Salisano, et monte de Ota,


siano, et

.xxxiii.

in pertinentia de

Canali.

solidorum .xxx.

Petriolo, et

modia

solidorum .xxx.

.xii. pretii

Turanum

Tres Virgines,

et

Opulo modia

inter

de

huius monasterii in Tribiliano

rebus

Maionis

15

et in

tria,

in Sectiniano et Colle

.xxiii.

solidorum

.1111.

et sextaria .xi.

Laniano,

casalis

prptii

laguenas

modia

aliis

de inve-

.1.,

solidorum .xx. 20

pretii

.1.

librarum

pretii

modia

ad rivum Gleruni

et Verricule et

Loriniano

modium

.x.

in Sorbiliano

et in Tribiliano

Verrucul^

solidorum

in Cerretulo pretii

modiorum

res

solidorum quadraginta.

liane pertinenti^ Sancti Donati

et

Turano

Montaniano modia

in

.viii.

mo-

Capriolo res

in

io

castello

in

.xii.

ad Sanctum Gordianum

.xii.

Pantanula

in

.111.

in Serrano et Pinti et

dicti

in

in

pretio solido-

.1111.

solidorum

solidorum .xx.

Lafriniano pretii solidorum

in

sextariorum

et

res pretii

pretio

res

pretio argenti librarum .v.

.1.

.xxviii. pretii librarum sex.

olivis tertiam

in

.v.

Cornazano

in

et

solidorum .xxvi. ad pensionem grani

pretii
stitu

Donatum

ad Sanctum

.xxvii.

.XXX.

de olivis 5

tria,

prptio solidorum

ipsius ecclesia

Acquiniano res modiorum

310 B

dimidium, de investitu modia

Baniolo, et in CoroUiano, et in rigu Pandonis alias

in Ciciliane

res.

ad

ad Sanctum Gordianum res quasdam

in Longitio

medietatem quarte

mo-

res

solidorum

pretio

.vii.,

dimidium ad modium huius monasteri!, xenia

medietatem.
et

.11.

Cor-

in

.e,

sextariorum

et

.xx.

Donato

Agello, et in Molgia de Sancto

nazano,

et

solidorum

res prptio

et

hoc

Gras- SS

Terraniani in

CHRONICON FARFENSE.
Oniano modia
dium.

et sextaria

Ab
fatus

cum

solidorum

.vi.

domnus abbas
ipsa ecclesia:

rum
et

in

.e.

de musto

rivulo Calentino et a loco qui

ipsam viam

in

in

vai-

libra-

prctii

.111.

pretii

et

et

in

solidorum

.l.

ad Fontanam
Muricello

pr

de ipso casale quar-

pr solidis

sextaria .vini,

et

.111.

medietatem

.xl.

.l.

in

integrum pr so-

in

in Serrano, et Cutri,et Cerreta concessit pr librabus .v.


et

in

.LX.

Pantanula pertinentie Bucciniani modia


Serrano

et

Curri

et

medietatem

duas partes pr librabus


pr librabus

.x.,

filius

casales

pr
et

.vi.

librabus

pr
.x.

clausuram ad

lohannis Capoccii et lohannis

casalis Raibonis, et

de duobus molinis

item, casalem Capuani concessit

.x.

excepta ecclesia Sancti

Beraldi refutavit

de castello Salisano

.111.

casalem Anestasii

Sancti Benedicti

Campanarii,

Gyrardus

||

in

quidam vero

Heli^.

hoc monasterio sortem suam

domnus autem Berardus

et eius pertinentiis.

abbas concessit molinum in fluvio Riana iuxta aquimolum San-

30

cti

in

Martini pr solidis

Cornazano modia

dum

.vii.

in

Ciciniano res et clausuram, et

.xxvii. et sextaria

.11.

ad quartam redden-

de omnibus et de olivis pr pr^tio librarum

niolo concessit res pr librabus

.1111.

in

casalem Loterii prpsbyteri pr librabus

^^ vetulo.

311 A

dicitur Sa-

de alio casale et molino similiter pr solidis

et

C.

operas faciendum

et

unam canapineam

et

Murella, et de casale Martini et

25

prc-

.lui.

venit

Tortum,

de ecclesia Sancti Valentini

Sanguiniano

Campo

rigum

et sextaria

a foris edificio castelli

lidis .CLX.

solidis

capite silvc, et

Molgia ad Petram Aldonis,

ad Calcaram modia

in

a
in

et

.virr.

ad Gorgam,

tam portionem,

20

.111.

tertiam partem et xenia pretii solidorum .xx.

modia

in Cerquito, et in

Montorio

et sexta-

concessit castellum Marcilianum in inte^rum


CD

mundo

15 solidis .XX.

.11.

dimi-

Oniano modia

et in

Agello ad quartam reddendum

in colle Martini

Cuculi, et

.v. et

Domini anno millesimo

incarnatione autem

lem Crescentii Sabinensis,


io

Agutiano

in

.e.

Agutiano modia

in

et

modia

et alibi

.11.

pr^tio solidorum .xxx.

.11.

sicut vadit per

lita

et sextaria

modia

alibi

et

ria .VII. pr^tio

.un.

183

Campo
.v.,

.vi.

in

Sancti Benedicti

excepto ipso castello

in Verrucule, et in Cutri, et in Canali, et in Criptule,

casalem Sancti lohannis,

et res in

Bezano,

Ba-

et in Sorbiliano, et in

et

Pe-

C.

311 B

CHRONICON FARFENSE.

184

modiorum

terolo

pr pretio librarum .xxx.

.xii.

Cavallaria concessit res pr solidis

aliam clausuram concessit


et

media

Cavallaria

dem modia

.xi.

sionem grani modium


laguenas

modia

.vi.

et in

pr solidis

incarnatione autem

ad pen-

pr solidis

.xl.

modium

musti mundi

.1.,

monte Otp modium


pr solidis

.vi.

et ibi-

item, in Cerquito et Cavallaria

.111.

in

.x.

Maionis modia

colle

Ab

iustas et operas

.x.

dimidii

de investitu

.1.,

.xxvi.

solidis

Quinza casaiem Malpertiscum 5

in

et

.xi.

et

item, in Cerquito

.111.

dimidium pr

pr solidis .xv.

modiorum

et alias res

pr librabus

et

.x.

vocabulo Sclera.

in

.viii.

Cerquito, et in

in

et

.1.

dimidium,
io

.x.

Domini anno millesimo

Albe-

.Lviiii.

Gualabruni donavit in hoc monasterio res suas de Terra-

ricus filius

niano: a via publica qup dicitur Crusetum venientes in limitem


et in rigagines et in
e.

312 A

in

rigum Tortum,

Calentinum, ab
et in

portionem.

et

alias

Gabinianum,

et

in terra

rigagines

predictum Calentinum,

res: a via rivi

omnem suam

||

Nocre venientes

et in

publica

latere via

alio

15

puteum

in

heredum Benedicti de Bonetta,

rigum Scarnatorum, ab

in

et

alio latere rigagines venientes

venientes in rigum Calentinum, et in rigum Nocre, infra Ruia-

num
et

Tricasium.

et

Turano:

alio

et

.xviii.

modia

Calentinum,

omnes

.xl.

solidis

in Biliano et in

modia

.v.

et sextaria tria,

solidis .X.

in Serrano

Bezano,

in

dia .xxxiii.

cum

et

ad

modia

tertia parte

de

in inte-

Petra Aldonis

in

in

et

Campo

San- 25

in

Casa Librice pr

dimidium pr
dimidium.

Rigum Siccum

solidis .xx.

in

in fluvio

Galliano sextaria

.xiiii., et

Civitella, et in

refutavit res

rigum

Sanctam lustinam me-

Basciano

.xiiii. et

pr solidis .lx.

et in

20

Casule, et de casale Scodalupum

Caminata modia

.1.

quod

et in

solidis .e.

aquimolum

latere

res suas

pr solidis .xx.

.11.

in Fistula sextaria .vini, et

solidis .v.

in

pede flumen, ab uno

Benedicti, et in Valle Loriniani, et ad

decimam partem pr

512 B

in Agutianello, et Limisiano,

abbas B[erardus] concessit in Cesa Arnonis

dietatem casalis Senioricti,

e.

dimidium pr

pertinentie Tribuci
cti

latere

domnus vero

grum.

alias res

monte,

a capite

Cancellum, ab

modia

et

Agello 30

Riane

.vini,

pr

ad rivum Gleruni modia

Criptule, et in

.v.

Montaniano mo-

||

de ecclesiis et molendinis, pr eo 35

Aqua Viva cum podio

eius

et rosiis,

ab

CHRONICON FARFENSE.
Aqua Traversa usque

Cavas.

in

duas

Fulconis
et

et

Pontiano concessit quasdam


Curiliano

in

modium

ad Tres Virgines,
in

Turano,

et in

Bambano,

res pr solidis .xxx.

modium

modia

et alibi

in

.vi., et

Nazano,

.xxx.

solidis

.in. et sextaria tria

modia

.xv. et sextaria

.xiin. pr solidis

modia

pr solidis

.v.

pr solidis .xxx.

modia

pr solidis

Fulconis

ferrarii

.vini., et in Sistiliano

in Agutianillo qui

.L.

in

.l.

et alibi

.1111.,

modia

alibi

Turano

in

.vi.

.vi.,

in Cavallaria et xMacle

Casarina modia

in

.1111.

et sextaria

Iviano modia duo, et

.xvi.

duas partes,

sionem, aliam ad quartam reddendum, pr


siniano

et

Leganillo pr solidis .xxx.

et in

Agutiano modia duo

alibi

Turano,

in

Oreclano, in colle Guineldp concessit

et

modia

in Cavallaria casalis

15

pr

.1.

Rescangiano

in

.xl.

in Paterno, et suptus Ripas,

res.

et sextaria tria, et in

.1.

solidis

et clau-

Cavallaria de casale

in

.L.

ad Tres Virgines modia

et

Moricenti, et

IO

pr

portiones

vocabulo Sclera res

in

surara et petiam vinep pr solidis

185

pr solidis .xx.

unam

ad pen

solidis .xx.

modium

Mu-

in

et sextaria .vini,

.1.

nominatur Terranianum con-

e-

v-

Il

cessit

domnus

Abboni

supradictus abbas cuidam

B[erardus]

quas ipse donavit in hoc monasterio infra idem castellum

20 clesiam Sancti Antimi cum

unam casam,
Monumentum,

stellum idem abbas concessit

Rai-

nonis pr terra infra ipsum castellum valente solidos .xx.

in

Meiana concessit pr
pr solidis

in Feclini
et sextaria

.11.

pr solidis

cum uno
ad

casale Sancti

in

in

in Bariliano pr

aquimolo.

pr solidis .xx.

solidis

solidis

et

.xxx.

de quarta parte medietatem,

in

Andree modia

Lumerano modia

in Postiniano et in

coUem Aimonis

partem pr

item, ibidem pr solidis

.111.

.ini.

et

qui nominatur Cerreta modia

.III.

et sextaria .vii.
celli

solidis

pr solidis .xxx.

Campo Adonis

30

et in Agutianillo iuxta

ad fontanam

ecclesiam Sancte Marie ad

25

et ec-

item, infra ipsum ca-

rebus.

aliis

res

in

.vili.

Modio

pertinentia

de ecclesia

.11.

in

.111.

dimidium

et

tria

.vi.

Agelli

terr^

res

modia

castelli

.v.

Ponti-

Sancti Martini quartam

Sanctum Stephanum

in

Laniano ad

et

de Sancto Stephano

et

Sancto Va-

lentino similiter, excepto podio de Burdella, pr pretio librarum .v.

3S aliam vero medietatem concessit


in

monte

jj

Cardonis modia

.11.

similiter pr pretio librarum .v.

et sextaria .vi.
*

Cbron, Farf.

H.

pr

solidis
12*

.viii.

e.

3133

'

CHRONICON FARFENSE.

i8^

in

vocabulo Salvatoris pr

solidis

.un. pr solidis .xvi.

et sextaria

niani sextaria

et

.11.

cannas

in Atriano pertinenti^

pr solidis

.ir.

modium

Acutiano

in

.x.

Bucci-

Caniano

in

.11.

in Longitia, ubi est ecclesia Sancti Gordiani, pr solidis .x.

Turano,

et

Cerquito modia

sextarium

quem

cannas

in

Sorbiliano

.e.

thulium

Verrucule

.L.

modia

et sextaria

.1.

in

.iir.,

in

et

sextaria

.v. et

Bucciniani sextaria

villa

.x.

e.

et

dimidium pr

solidis .v.

in

||

Stephani

vam portionem

item, in

.xiri.

.v.

lidis

.XXX.

solidis

in
in

.xrr.

Casule pr

res pr solidis. xv.

modia

et

de

pr solidis

aliis

in Ruzula,

modium

solidis

et

et

.r.

.x.

rebus octa-

ubi est

in

pr solidis

.x.

bana modia

.ir.

Leganillo

in

concessit ad

.11.

et

pr

25

sextaria .vini, pr

in Cavallaria concessit pr solidis .xx.

solidis .viir.

Serrano modia

ecclesia

alias

.xx.

20

ad molas Palumbi me-

omne

servitium faciendum. 30

item, iuxta Civitatem, et ad Ponti-

ad Calcariam concessit pr solidis

natum pr

.L.

item, ibidem

in Serrano pr solidis .x.

cium,

.vii.

item, concessit de ec-

dietatem unius sedii molp pr solidis .xv.

Calistiano

Cesa

in pertinentia Salisiani et in Sectiniano pr so-

Cesa Arnonis

15

et in villa

Sancti Clementis, et in Turano, et in Nazano, et in

pr solidis .XX.

.ir.

Coroliano

Viaro

Laniano modia

.xxx.

cannas

in Bucciniano sextaria

et Sancti Valentini

pr solidis

et

in Murella et

.111.

io

mo-

Postmontem mo-

pr solidis

.x.

in

.viii.

in

.lx.

in

in pertinentia Cavallari^ pr solidis .xx.


clesia Sancti

.ir.

pertinentia

.1111.

ca-

ad Sanctum Ge-

et sextaria

.xviiii.

.11.

Casule pr

Rainerii pr rebus

filio

pr solidis

Leonis sextaria .xxvii. pr solidis


314A

in

pretio librarum

pr solidis

pr solidis

et sextaria .xr.

Bucciniani modia

.xii.

.vii.,

item, concessit

.viii.

concessit Datoni

.e.

pr solidis

dium

modia

ad Petram modia

et

.vr.

pr solidis .xxx.

.1111.

hoc monasterio ab eo concessis.

in

in

Mariniano modia

in

Guido Candonis pr

tenuit

Turano modia
dorum

pr solidis .xl.

.v.

modia

pertinentia Cavallarie

in

et

.1.

solidis .xxx.

salem

et

Ruzula, et in Nazano, et in Leganillo, et in La- 5

et in

niano pr solidis .xxx.


et in

.i.

Fornicata modia

in
aliis

rebus,

ibidem modia

et sextaria

.L.

.irr.

ad Sanctum

Do-

pr solidis

.xii.

.ir.

item, in Serrano
.in. et

modia .un.

sextaria .mi.

pr solidis .xx.

in

in Ur-

Cannitulo

35

CHRONICON FARFENSE.
mula una solidorum

sextaria .xv. pr

et in

rano, et in Peterolo pr solidis .CLX.

Gordiani, et

clesia Sancti
5

in

pr pretio librarum
Turelle modia
sextaria
dia

solidis

pr solidis .xl.

.1111.

modia

prianum pr
pr solidis

et sextaria

.111.

solidis .lx.

Cerquito modia

15 runi modia

modia

.xii.

solidis .xii.

20 pr

Macie modia

et

in

pr solidis .xx.

medium

modia

Cavallaria

solidis

Tribucum medium molinum pr

25 tem pr

modia

solidis .xl.

solidis .XXX.

in

dia

30

in

Pantanula pr

.1111.

in

pr solidis

et in

Buto

rum

tilliano,

Loriniano pr

librabus

ad

Serrano pr

in

modia

in

solidis .xl.

.xxxvii.

.v.

.11.

et

in

ad
ad

Serrano

et

pertinentia Sancti Gethulii


in
||

pr solidis
et sextaria

aliud

ad Trullum.

in Currisio

et

San-

aliam medieta-

et

mo-

Cesa Arnonis
.x.

.xii.

medium

pr solidis
in colle

.vi.

Gui-

pr solidis .xxx.

.n.

pr pretio

Tribucum unius aquimoli

Foces, et

Campo

Tancia pr

in Pantanula sextaria

.xvii.

collem Guasta Cicer,

in

.vi.

in

solidis

solidis .xxx.

item, iuxta

et

Cra-

xMonte Sicco tertiam partem casalis pr

unum sedium mole

.v.

pretio librarum .vi.

pr solidis .xl.

Sorbiliano modia

uno aquimolo
35

in

in pertinentia Cavallarie

nelde

Gle-

rigu

item, iuxta castellum

.xv.

Salvatoris pr solidis .xxx.

et Sancti

in

decimam reddendum

ad

pr solidis .xl.

.xv.

medium casalem

in Casule

.viii., et

item, ibidem in Antiquo tertiam partem casalis

solidis .XII.

Benedicti

in

medium

in Cavallaria et in

.x.

ad

Peterolo, et in

in

et

pr solidis .xxx.

ad decimam reddendum pr

cti

.xiiii.,

Monte Opulo pr

et

mo-

ad Sanctum Ci-

.x.

.111.,

514B

ad podium Da-

modia

.vini,

et

pr solidis

e.

et

.111.

Gethulii

Criptule et in Serrano

Urbana,

modia

in Serrano

Amaro

in

Verrucule modia

et in

Sancti

in curte

Fistula sextaria .vini, et

in

et in

.xv.,

.v.,

Civitella, et in

nica

in

.xviii.

modia

Civitella et in Sorbiliano

in

.111.

in ca||sale

et

.xviii.

Cucri

in

IO Vallem Spolitinam pr solidis .xxx.


tonis

duobus.

reddendum

ad quartam

modia

.xx.

portione aquimoli.

pr

.VII.

pr

Longitia, ubi est ecsolidis viginti

.11.

Fisiniano

in

.vi.

.viii.

et sextaria

Ser-

Sistiliano, et in

in

Caniano pr

in

Paternione modia .xxvii.

ad Sanctum Gethu-

.xv.

lium casamentum presbyteri Sicons,

187

libra-

partes .n. pr

in Asiniano, et in Vi-

Columnellas, et ad Fossas,

coUem Domnariscum,

et in

et

ad

Sesarano,

e.

515 a

CHRONICON FARFENSE.

l88

et in Villa Rustica,

Tres Virgines,

in Serrano, et ad

et

tatem unius mole presbyteri Azonis, pr rebus


Canali modia .xxv., pr

in

Serrano

in

Paterno,

et in

.XXX.

in

lidis

in

et

cti

Terraniani.

315 B

in

.X.

in

.11.

.x.

pr pretio librarum

.xxxiii.

Terraniano

Rugiano quasdam

in

Benedicti pr solidis .lx.

lidis
c-

Andrej modia

solidis

.111.

Agu-

et in

portionem ecclesia Sancti Antimi pr una portione

et

castelli

rebus concambiatis.

monte de Ota pr

in

et

podio Catini ad Caprilia modia

tianillo

commutatis.

aliis

Coroliano, et in Petrolano, et in Cese pr so-

Pantanula

in casale Sancti

aliis

medie-

et

Cesa Veteri

in Agutianillo sextaria .viii. pr so-

Columnella modium

et in

pr solidis .xx.

ria .xviii.

Campo San-

in

res

in Spineta

modia

.11.

io

et sexta-

.1.

et sextaria .viii.

Il

pr bove solidorum

Campo

modia

Sancti Benedicti

quasdam

concessit

solidorum .clx.
et sextaria

.x.

pr solidis

.xLii.

res
in

cum

et

alibi

modium

Andree modia

modium

et sextaria

ria

.1111.

modia

Antiquo modia

et in

.vili,

et sextaria .v.

.1.

Campo

in

buci

modia

.v.

.vini,

pr solidis .xxv.

casalis

modia
ciniano

.11.

modium

.1.

.11.

et

solidis

.XXX.,

20

Casali

Sancti Benedicti et ad

.vii.

.1.

in Fisiniano,

in Casaliclo ad

et

et

.1.

sexta-

Sanctum

Sai-

30

Musile duodecimali! par-

et solidis .vini,

.11.

in

Cesa pertinentia Tri-

pr eisdem rebus hic

sextaria

25

et in

pr solidis .xxvi.

in

in

Acquiniano
in

collatis.

medietatem pr

in Canali concessit res pr solidis .xxxv.

pr

ca-

ad Criptas de Inga

Miana modium

in

.xii.

pr puUo caballino
et sextaria

in

solidis. x.

vatorem pr bove solidorum

tem

et

pr solidis .xxx.

pr solidis .xxx.

medietatem pr

ria .vii. et

et in

et in

.vili.

.1111.

in Cerquito, et in Caballaria,

.cxx.

Piniano ad Sanctum Marianum modia

Loriniano modia

.x.

ad de-

.v.

Bucciniano modia

in

Bucciniano

in

solidis

15

item, in casale Sancti Andree sexta-

.11.

pr solidis .xxvi.

flumen Tyberis pr

Aqu^ modia

Guesi modia

sextaria

et

.11.

pr solidis .xxx.

.11.

Quinza

in

portionem ecclesia Sanct^ Lucie

et

solidis .xxx.

sale Sancti
.1.

ad Caput

et

in casale Roccari et

.1111.

in

.vii.

pr solidis .xvi.

Monte Aureo

cimam reddendum pr
et sextaria

.vi.

solidis

medetate unius aquimoli pr rebus

dimidium

et

Bucciniano pr

in

.xi.

in Petrolano

cuius renovatio solidorum .xv.

Buc-

solidis .x.

modia
in

.xv.

Campo

35

CHRONICON FARFENSE.

189

Sancti Benedicti concessit res pr pretio librarum

modium

rano

.xii.,

solidorum

tio eius

vetus pr solidis

modia

Sala

modia

sextaria

et

.xxx.

solidis

solidis .XX.

io ciniano et in Sala modia


tione ecclesie.
lidis .XV.,

renovatio eius solidorum

dia

et in

.11.,

drej modia

pr solidis

.11.

pr

.1111.

futavit et sextaria .vi.


et sextaria

.1111.,

medie-

Viaro

.vi.

pr so-

in

Urbana,

in

.xii.

Bucciniano

Pantanula mo-

et

in

.viii., et

in

casale Sancti

et

An-

Pantanula sextaria

in

.1111.

Bug-

in

.x.

pr solidis

.xviiii.

pr portione Sancti Andrej


in

et

.11.,

Leganillo sextaria

in

.VI.

.v.

in

Turri

in

medium.

pr solidis

.v.

modiis

aliis

quam

.xi.

in

.vi.

hic re-

Bucciniani modia

in villa

excepta ecclesia Sancte Lucie, pr solidis

.v.

.xii.

modium .1. pr eisdem rebus


in Bucciniano modium .1. pr solidis .xii.
hic collatis.
in Alin Pantanula modium .1. et
buciano modium .1. pr solidis .vi.
sextarium pr solidis .VI.
in Tancia modium .1. et medietatem
modia

in Variliano

.xv.,

et alibi

;|

25

pr

salem

rum

30

rebus hic

aliis

.1111.

et

in Saliano

pr solidis .xxx.

Pantanula Meianp modia

et

medietatem pr

flenti

modia

nedicti

dia

.11.

.1111.

et

campum

modia

.xvi.

et sextaria

pr solidis

.L.,

in Calviniano

in

medietatem pr
Teuzonis,

et

pr solidis

modia

.11.

Urbana,

et Casarina,

.xviii.

et

ad

Campum

in Valle

.11.

pr bove solidorum .xx.

et

medietatem pr

Con-

Sancti Be-

Gramundella mo-

excepta ecclesia Sancti Silvestri

modia

et

.vii.

in Ortisiano, et

solidis .xviii.

Ruiano,

pr solidis .xx.

Guinelde sextaria

in colle

.1111.

solidis .v.

.1111.

Ruzula, ca-

in

Laniano casalem de Alboni modio-

in

in

Cripte ad

35

ad Tres Virgines,

collatis.

de Ulmetto,

316 a

rebus hic collatis et por-

.vii. et

monte Canali modia

Bucciniano modia

20

aliis

ad Cellarium sextaria

.vili., et

pr solidis

.vii.

pr

.1111.

Casarina, et Conflenti modia

modia

.xxx.

solidis

Fornicata et in Piniano modia

in

e.

Capriolo medietatem aquimoli pr

in

Cannitulo modia

in

renova-

.x.,

solidis .x.

Cannitulo modia

[i]n

.xii.

pr solidis

modia .mi. pr
pr

.vii.

.vi.

Sancti Benedicti ad castellura

Cavallaria

in

.l.

.1111.

Campo

in

.v.

pr solidis

.11.

tatem pr

15

renovatio eius solidorum

Ortisiano et in Agutiano modia .un.

in

pr solidis

.1.

Ser-

in

.vr.

in

cum

solidis .xii.

Ortisiano

ipso podio.
in colle

Porcini et casale de Calvis modia .xxii. pr servitio et solidis

.vii.

e.

316B

CHRONICON FARFENSE.

190

in

Basciano modia

in
et

medietatem

in

Valeriano

modium

17

sextaria

sextaria

pr solidis

.11.

pr solidis

Galoniano modia

in

.XII.

Terraniano modia

in

.xvi.

.vini.,

Viaro

modia

de inculta modia
pr

.111.

aquimolum pr

radi

solidis

rucule et Cerquito m.odia


in Sorbiliano casales

casalem

salem

.11.,

.111.

et in

Formam

ad

et

.1.,

Ver-

in

Bezano casalem

casalem medium,
.1.,

et

casalem

Serrano

Martini, et

filli

Meso

aqui-

Ilica territorii

Ascu-

.III.

lani a

flumine Clarino in verticem montis, a pede Trointum, a

pr

aliis

dietatem earum.

modia .XI.
in

in

dium pr
et in

et

in

Cannitulo

item, in Irculi
.11.

sextaria

et

pr solidis .xx.

.1111.

dis .XIII.

.vii.

modia

pr solidis

in

|;

modium
.v.

,xiii.

.1111.

.1111.

et

modia

.111.

.1111.

in

pr

soli-

.11.

pr solidis

.1111.

in

Calviniano

territorii

Collinensis

mome-

et sextaria

Scurano

pr solidis .vini.

et sextaria .n.

Pantanula sextaria

.1.

so-

ad Sanctum Gordianum

dietatem unius aquimoli pr pretio librarum


Arci

.1111.

pr solidis

pr solidis .xxx.
in

.xx. pr

25

Calentino aquimolum me-

et in

et sextaria

.1111.

Ortisiano

solidis .xxviii.

et sextaria

Bucciniano modia

in

in

et

adquintamreddendum pr
.vii.

20

cacumen montis, me-

Sancti Benedicti

Cannitulo modia

Cannitulo modia

modia

Campo

solidis .XXX.

in

a quarto latere

Pereto modia .xv.

Caniano modia

dia

in

et sextaria .vii.

Bucciniano

lidis .X.

rebus concambiatis.

Odemundi,

filli

15

Criptule ca-

et in

ad molas de

et

.1.,

et in

.1.,

molos

tertio latere

317 B

molas Guilge-

pr portione portus de Tribiliano.

ad pontem Tribuci aquimolum

e.

in

.111.

pr solidis .xx.

.1111.

Sectiniano casalem

et in

.1.,

modia

in Petrolano

solidis .VITI,

io

in curte Sancti Gethulii pr

.xxv.

solidis

Or-

de terra eulta

.vini,,

item, ad

.lvi.

soli-

in

||

pr pretio librarum

.1111.,

.111.

pr solidis .xxxiiii.

.x.

modia

item, in Ortosiano infra clausuram

modia

pr cavallo uno.

Sancto Vestro modia

tisiano et in Valle super

modia

dimidium pr

et

in

Arnolf

in casale

in Valle Marini
.11.

et

Cannetulo

in

.xiiii.

pr solidis .xvi.

.1111.

solidis .xv.

Cannetulo sextaria .mi.,

sextaria .xv., et in

solidis .ciiii.

.XX.

Cannetulo modia .un.

in

medietatem eius pr

dis

pr pretio librarum .xx.

portionem ecclesie Sancti Andree pr

et

et

.1.

pr solidis .xx.

.v.

Andree

casale Sancti

c.

est ecclesia Sancii Nicolai,

Marzulano, ubi

.11.

item, ibidem

.xx.

in pertinentia

modia

.11.

pr

30

^^

CHRONICON FARFENSE.

pr solidis
in

in

Achiniano pr rebus

et

Menzonis pr

in Peculiare casalem

pr solidis

.ir.

Bucciniano modia

Aureo

sextaria

in

.xii.

pr solidis

.vii.

pari

hoc monasterio

in

collatis.

Vulpiniano

in

Orclange pr

in

.x.

solidis .xx.

.1.

solidis .xxx.

solidis

in

.vii.

pr solidis .xxx.

et sextaria .vii.

.11.

pr solidis

boum

Monte

in

cuius renovatio solidorum

.1111.,

.1.

pr solidis .xx.

.xii.

.1111.

pr

.1111.

modium

itera,

.111.

modia

sextaria

et

.11.

Sancti Benedicti modia

Limisiano

modia

pr solidis

.1.

in casale Bassallori

.III.

Cesa Arnonis modia

Campo
5

modium

item,

solidis .VI.

191

.11.

IO in territorio Collinensi ecclesiam Sancti Sebastiani ad pensionem

reddendum grani modia


modia
dia

et

pr solidis

.1111.

Arnario
15

et sextaria

.111.

portionem ecclesie Sancti

monasterio

modia

in

collatis.

.xx. pr

lohannis pr

Limisiano domos

portione

ipsius

in

gualdo

de Cerro

modia

rebus hic

collatis

ad Caput

Aque

lata,

20 Moricentum
in Scandrilia

Luciniano

in

et

de

et

.xxx.

in

et sextaria 'Lini.

.11.

et in

.11.

et

sextaria

argenti libi-abus

Aprutii,

modia
25

Cantalupo modia

.1111.

clausuram unam.
solidis

.1111.

in

solidis

.xv.

librabus tribus.

30 finiano modia

modia
sextaria
et

in
.v.

.x.

.11.

solidis

pr solidis

ibidem modia

modia

pr

.1111.

pr solidis

S5 Siccum petiam

.1.,

Cabaicamaie petiam

Marum

et
.1.

.xiii.

pr
.viii.

in
solidis

in

ad Sanctum

Fistula et

.xxxvi.

Cesa

pr

in

.11.

Amaria modium
in

Arnonis

in

Ru-

ibidem

et

.1.

pertinentia Arci
et

ad

|i

Rigum

Sabinum petiam unam,

pr solidis .xx.

soli-

argenti

res.

modia

in Cannitulo

pr

.11.

castellum Arci

item, prope

.L.

et in

.111.,

aquimolum pr

et

in

ibidem

et

cannas

Cantalupo concessit quasdam

pr solidis .xx.

.11.

.xv. et

de Polo ad Sanctum

Luca casalem

et

Pantana Montis Opuli

in

.L.

.1111.,

ibidem modia

Terraniano sextaria

in

in Paterno et

dis .XL.

.xvii., et

pr solidis

in plano

.XVI.

gualdo Cerri modia

Ruiano modia

et in

.11.,

in

.viii.

pr

.viii.

casale Caraponis, et de Bucco, et Dominici, et de Peliscis.


Ficlini pr solidis

18

col-

de gualdo,

et

Agutianello

hoc monasterio
et

hoc

rebus in

Orclange pr

in

et

Genzonis,

casale

.xliii.

mo-

ipsis

in

castelli

in Bariliano
solidis

modia

sive Fistula

Cosciano

in

.v.

Marzulano pr

in

.X.

modia

investiti

pr solidis .xx.

.vii.

Monte Aureo

et

.v.,

Laniano

inter

et

.1111.

ad
pe-

e,

3183

CHRONICON FARFENSE.

192

modium medium

tias

pr solidis

Cervia pr solidis .LX.

Ofiano in

in

.iii.

e.

Anno

319 A

Azonis

et in casale

pr servitio

sibi

perpetuum de rebus
sunt:

fines

Tebaldi de Maroza modia .xx.

et

temporibus Gregorii VII pape,

quidam Todinus

monasterio Sancte Marie


in

flius

in-

Beraldi rogavit cartam in hoc

Berardo abbati eiusque successoribus

et

comitatu Reatino, quarum

suis positis in

pertinentia Civitelle

et

exhibito ^^\

millesimo .Lxxxi.,

dictione .un,,

domnus
ad Fontanam

in Pipiliano concessit predictus

Berardus abbas de casale lohannis de Uberto,


de Pipiliano,

de

villa

usque in cacumina montis,

io

inde revertentes per pertinentiam Casalicis et Collis Gaimari, per-

gentes per flumen Mellinum, et revertentes

quos sunt

inter

castella tria,

qup sunt Aspra, Lunianum,

Maximi; quorum omnia

Sancti

modia

Sancti Viti
terinus

foris

componat

.v.

ipsis

castellis

libras mille

Maifredus Guidonis,

voluerit,

optimi argenti; testes Tebaldus Dodonis,

Dodo Dudati

et

Anno autem Domini


mense

podium

Transmundus Adul- 15

tenet

quicumque abstrahere

et

et

in integrum, excepto ad ecclesiam

fegum quod

et

ad priorem finem;

augusti, Herbeus

^^\

millesimo .lxxxviiil, indictione

.xiii.,

comes rogavit cartam concambiationis

permutationis in hoc monasterio et

domno

et

20

B[erardo] abbati eiusque

successoribus in perpetuum de rebus quas habebat in territorio Saubi

binensi,

dicitur Petra

suam portionem de

Demonis,

ipso castello et cunctis

de Scandrili^ castello et eius

Mali

cripta Fornicarla

ranum,
e.

319 B

quarum

omnibus

et in

pergens in roccam Senebaldi

Porcili, et in

Cerreti

primo

venientes in

et

Maclam Felcosam,

latere

et in

Tu-

Canem Mor- 3^
iMontem Au-

Il

reum,
6.

et

Dalla

27. eius]

(1)

Le

Vicum Novum,

in Ponticellum, et in
e.

ji^

Cos nel tsto.

alla fine

della

Pr oh abilmente

e.

la scrittura

et in
di

Frassum,

Gregorio

di

et

Catino.

est

largizioni concesse dall'ab-

bate Berardo

^26

sono registrate nel Lar^i-

25

suprascriptis

fines sunt: a

per ipsum abeuntes in Puzaliam, et in

et

tuum.

de castello

de castello Sancti Angeli quod

eius subiacentiis; de

rebus medietatem in integrum,

medietatem, idest

pertinentiis eius, et

pertinentiis, et

et cunctis pertinentiis eius, et

Caput Farfe cum

eius

omnem

forto dalla e.

(2)

ccxxb

allac. cclxxviiii A.

An. 1081; R. F. doc. 1254.

CHRONICON FARFENSE.
in Riviim

Nigrum,

et in

I93

suprascriptam criptam Fornicariam.

et

recepit similiter permutationis vice res huius monasterii quas in

hoc monasterio per cartam


raldi in

Todinus

proprietatis concessit

comitatu Reatino, quarum fines sunt

Be-

filius

a pertinentia Civitell^

5 usque in cacumina montis, inde revertentes per pertinentiam Casali-

Gaimari, pergentes per flumen Mellinum, et ad priorem

cis et Collis

finem

inter

quos sunt

quod

dium Sancti Maximi.


stella

cum

si

omnes

suprascriptas

ecclesiis et monasteriis vel cunctis

IO nobis retollere

Lunianum,

castella tria, idest Aspra,

eorum

res et ca-

pertinentiis

aut sui heredes presumpserint, aut

ipse

po-

et

litem

si

aliquam inde exercitaverint, componant in hoc monasterio no-

mine ppne

.ce.

libras auri purissimi, et

hp commutationes per-

maneant firmissim^^'^

15

Anno Christi millesimo .xeni., indictione .1., mensis martii


die .V., Oddo filius lohannis rogavit cartam proprietatis de castro quod vocatur Maccla cum omnibus suis pertinentiis in hoc
monasterio Sancte Marie et domno B[erardo] abbati (^) et eius
successoribus in perpetuum

Octavianus comes

suprascripto

20

et

eodem quoque anno

(3).

donavit in hoc monasterio et

successoribus in perpetuum

filius

domno

Oddons

lohannis

B[erardo] abbati

medietatem

castri

quod

mense

et

^^'^

optulit

eiusque

dicitur

Ca-

cum omnibus adiacentiis eius et ecclesiis; exceptavit turrem illius quam teneat filius eius et cartam de ea faciat in hoc
monasterio tali tenore, ut sine fraude et damno istius monasterii
minata

||

25 teneat eam,
nasterium

minate

et si

et eius ministros,

pr

illa

fratri

aut fraudem fecerit contra istum

.xxv. in festivitate

(i) An. 1089? 1090? R.F. oc. 1255.


Questo documento dipende dal documento 1095 citato pi sopra a
Nel Regesto
p. 171 di questo volume
il documento indica soltanto come nota

cronologica

la

indizione xiii che cor-

risponde al 1090 e perci fu attribuito


al

1090 pure avvertendo che


Chron. Farf.

II.

terram vero

suo recolligat pars Sancte Marie

libras

il

mo-

perdat ipsam medietatem predicte Ca-

Sancta Maria.

habeat illam

et

pignus posuit
et det

damnum

Chro-

sanctp

si

quam

in

voluerit,

Marie, et

alias

nicon assegna, questo cambio all'agosto


del 1089 e alla indizione xiii, che

sono
note cronologiche contradditorie.
Se
il

documento va

attribuito al

1090

l'ab-

bate menzionato in esso Berardo


(2) Berardo II.
(3) An. 1093; R. F.doc. 1236.
(4) Berardo II.

I3

II.

320 a

CHRONICON FARFENSE.

194

libras .xxv.

in

Roma

quoque

in

expenditur,

exceptis

denariis

quam

tunc possidebat.

et

mundi

de

hanno.

exceptavit

Octavianus

tradidit predictus

de castro Bivaro partem quartam quc


nebat Garbo, ut habeat

moneta qup

Sanctum lohannem de Argen-

iustitiam que pertinet ad

tina et

ipsa

Marie de

festivitate sanctc

alia

eam Sancta Maria

quam

Teutonis,

fuit

sicut et

te-

partem Trans-

('^.

Tempore autem domni Clementis


mense novembris, Octavianus
presente

domno

III papp, indictione .vini.,

pr^dicti

lohannis Oddonis

Ferrucio sancte Sedis apostolice secundicerio atque

Carone urbane prefectur^ causidico necnon astantibus


refutavit

testibus,

omnem

abbatis

filius,

in

litem

manus domni

io

subscriptis

B[erardi] huius monasterii

querimoniam quam idem Octavianus

et

fecerat huic monasterio et predicto abbati de tota terra de Scan-

quam

drilia

invaserat pr litigio

quod

de stipulationibus guadimoniorum quas

quas pr

litibus

sub

tali

illis

quidem

negotiis adversus

obligatione,

e.

320 B

et

15

requirebat ac de cunctis

sibi

eundem abbatem

ut nec

aliqua persona a se submissa de

Herbeo comiti

fecerat

exercuerat,

nec heredes eius aut

ipse

omnibus que

dieta sunt litem

nominato monasterio aut domno abbati unquam 20

vel requisitionem
II

quod

faceret.

si

componeret,

sibi

et

presumeret, libras .xx. papiensium denariorum

eadem

lis

testes sunt

inanis foret.

Sarraci-

nus a Sancto Eustatio, Tedemarius Gezuni, lohannes de Nasso


filii

^^\

autem quondam Crescenti! comitis fecerunt diffinitionem cum

domno Berardo

abbate de castello Tribuco

ut recta fide adiuvarent

nentiam; cuius
Farfe, a

eum

infra

primo

fines pertinentie istp sunt: a

in

et eius

latere

Ponticlum

perti-

flumen

et in cur-

primo 30
huius monasterii quam ad manus nostras tenemus et

terra filiorum

flumen Maius.

Azonis presbyteri

ali^ fines

quam

de

alia parte: a

per scriptum tenuerunt et

venientes in Farfam, a secundo latere rivulus currens inter Cali.

(i)

Nel

25

Benedicti, a tertio latere ipsa curtis Sancti Benedicti,

a quarto latere
latere terra

pertinentiis eius,

ipsum castrum

secundo latere via Britta pergens

tem Sancti

et

testo

Carone

An. 1093; R. F. doc. 1274.

(2)

An. 1085;

R.

F. doc. 1260.

CHRONICON FARFENSH.
nalim

Serranum, euntes

et

latere

a tertio

infra

istos

195

in rigurn Cancelli et in

ipsum flumen Maius,

terminos obligaverunt se

a quarto latere
et

flumen Maius,
flumen Farfa.

heredes suos, ut non face-

rent nec consiliarentur ut Berardus abbas vitara perdcret aut


5

malam presam

bra aut

haberet, et medietatem castelli Tribuci et

eius pertinentie et curtem Sancti Gethulii


tollerent

contenderent

nec

omnem hominem
et per

nec

adiuvarent

malum ingenium non

tribus casalibus

consentirent tollere,

eum
ei

cum

et

centra

non con-

suffrangerent, et terram

quantum Cre-

et infrascriptum tertio generis ab

||

non

tenere et defendere recta fide,

io quistarent nec acquirerent nec dominarentur, excepto


scentius per scriptum

mem-

abbate acquisiverat, et nostros homines

non

tollerent

Hugone

nec com-

prehenderent nec eorum terram neque illorum homines

^'\

Temporibus namque domni Heinrici imperatoris, mnse au15

domnum

gusti, indictione .vi., orta est intentio

contra

abbatem huius monasterii Farfensis

Donadeo

pr terra pertinentie
esse dinoscitur,
cessit huic

castri

quemadmodum Tinto

per cartam donationis con-

hanc autem predictam terram, postquam

monasterio.

Data incerta; R. F. docc. 1258,


^^ sembra opportuno riferire
1259.
qui per intero il secondo di questi
documenti (12-9), togliendolo dal Re(1)

gesto.

Breve recordationis et obligationis facio


ego Crescentius come? Bei[ardo] abbati et
buci

Bonhominis

Fare que iure suprascripti monasterii

20 prefatus Tinto roboravit cartam ipsam

monasterii preordinatis de rocca Trireddere vobis debeo in anno expleto

vestri

filio

Berardura

quam

me

in

hoc monasterio, dedit

lere nec contendere, et contra

omnem hominem

adiuvamus vos tenere et defendere recta fide,


et per malum ingenium non vobis suff'-angimus, et a fluvio Currise usque in rivulum Caet a flumine Maiori.
infra istos
terminos terram non conquistamus nec acquirimus nec donamus, excepto quantum Crescentius per scriptum et infrascriptum tertiogeneris ab Hugone abbate acquisitum habet,
et tuos homines non tollimus nec comprehen-

lentinum

per pignora

dimus nec eorum terram neque illorum ho-

termino
anni expleti in carnem laxare, voi tibi, abba,
vel monasterii preordinatis roccam Tribuci
non reddo sine fraude et malo ingenio, si vos
non firmabo et securabo per omne firmamentum sicut vos me firmare volueritis, absque
dubio pignora que tenetis in perpetuum hainsuper obligo me et filios mens. ut
beatis.

mines. et si tollimus vel minuamus aut molestamus, et sic non observamus et non adiuvamus tenere et defendere sicut scriptum est,

in carnern

que

laxare, et obligo

tu, Ber[arde]

abba, tenes.

si

in

non fa'-iamus nec consi'iemus facere ut


rardusj

abbas vitam

malam presam
de Tribuco
cti

Gethulii

mus nec

perdat aut

membra

B[e-

aut

habeat, et medietatem castelli

et eius pertinentie et

cum

curtem San-

tribus casalibus non lolla-

contendaraus, nec consentiamus

tol-

et infra spatium .xxx. dierum non emendamus,


absque dubio pignora que tenet Tinto cum
nepotibus veniant in manus vestras. iterum
obligo me et meos filios et meos homines de
omnibus rebus mobilibus monasterii et suorum
hominum et fidelium, quod non tollimus nec
moleslamus, et si fecerimus, infra spatium
.XXX. dierum emendemus, et si non emendaverimus, de ipsis pignoribus tantum tollet
Tinto cum nepotibus et det in pretium quanti
valet res quam emendare debemus.

521 A

CHRONICON FARFENSE.

1^6

cartam

in pignus per

post hpc restituit

videtur.

non

habebat, sed
pradicta

propter

sue Carebone, quod centra legem fuisse

filie

amorem

ipsam rem pr qua pignus ipsum

eandem cartam

recepit

Carabona

ei

ancilla

filia

Dei inique adhesit eidem Donadeo

consanguinitatis tradidit

ipsam canam.

illi

cuius occasionem carte qup legalem investituram

per 5

iiabuit, in-

postquam

autem Heinricus imperator ipsum castrum Farp cum

ipsa terra et

omni
tem

terre

tractans

quam

desiderabat acquirere, immisit contra nos litem,

malum

cum

Rustico Crescentii et

contra nos prout potuit.

unum nunc proferimus.


mentum Berardus flius
aliis

extitit

eius pertinentia restituit buie monasterio, propter cupidita-

et consiliatus est

?2iB

non

et

idem Donadeus.

vasor et causator huius terre

e.

tunc su-

sua.

aliis

nostris inimicis,

ex multis vero malis

denique per suum consilium


Beraldi tulit nobis

et incita-

Lunanum, quod cum

Todinus concesserat nobis per cartam

castellis

io

proprietatis,

15

II

cum

et occurrit ei statim

adiutorio et immisit contra nos bellum

ubi milites nostri interfecti sunt.

quod contra nos exercere non cessabat


bus

sibi

metum mali
Donadeus cum omni-

igitur coacti

ipse

ob

contra nos die noctuque, et formidantes ne

faventibus

refutavimus

deteriora, pateremur,

illi

dicum, videlicet Petri Sabinensis

et

ipsam terram Consilio


lohannis Hortane

iu-

20

civitatis,

asserentium quod nequaquam ipsa refutatio vel tradirlo valere vel

permanere posset per

tempore firma

legis iudicium, sed in

et stabilis

perseveranda

hoc monasterio omni


preterea

(').

domnus Be-

rardus abbas preparatus fuit in medio mensis novembris ad iusti- ^5

tiam faciendam

et

recipiendam a Donadeo Bonihominis

de in-

vasionibus quas fecerat ipse Donadeus de rebus huius monasterii

Fare ubi dicitur

positis in locis nuncupatis, scilicet in pertinentia

Postmontem,

cum omni

et in

ecclesiam

pertinentia Scandrili^

Sancti Petri

pertinentia et sicut tenuit Gonzolinus et Oderisius Adul-

(i) An. !098; R. F. doc. 1275. Intorno alla data di questo documento

indizione v), e per conseguenza sem-

bra

certo

che

annoia nel Regesto (V, 249) che esso


evidentemente fu scritto buon tempo

sia

Berardo

II,

si

dopo

la visita d'

stero di Farfa e

dai suoi

soldati

Enrico IV

al

mona-

dopo l'assalto dato


a Fara (an. 1082,

la sesta

1'

indizione

l'anno 1083.
sesta indizione

nel 1098.

abbate

menzionato

che debba escludersi


corrispondente al-

Berardo II la
cadde una sola volta

Sotto

3^

CHRONICON FARFENSE.
terinus, et in

nuerunt

filli

Aqua Viva

de Moano, sicut

in pertinentia podii

Gezonis de Remengarda.

197

te-

lohanne de Masso

et a

de rebus quas tenuerat ab hoc monasterio, sed iure amiserat, idest


in Bezano, et in Sorbiliano, et in Serrano, et in
5

molas

in Farfa

cibus et advocatis

non curaverunt,

causam habere, multis

Oddo autem

tes.

et

et

iudi-

instrumentis ad placitum necessariis.

aliisque

prefati venire

at ipsi

domnus abbas cum

et venit predictus

.11.

Postmontem,

scientes se nullam iustam

tergi||versationibus litem protelare cupien-

Octavianus

IO occultare volentes, eo quod

frater eius

eorum

eorum

322 a

calliditates

videbantur, de

favere

parti

pignoribus secundum quod promiserant adimplere nolentes, protestati

domnum

sunt

minum

illis

licet in die

abbatem per

nono prenominatus abbas secum

se habituros spoponderunt,

ad hoc ut

stibus posset probare alieni

eorum

nuntiasse, tunc

sui iurisperitos haberet.

si

se, ut

25

eorum

te-

est,

de-

in se re-

dubio adimplerent.

abbas, ut positum fuerat,

cum testibus, scilicet Azone Ilperini, et Baruncello


Amato Ortensi, iureiurando affirmare volentibus ipsum

prpsentia

domnum

terminum, prepara

ita

cum

etiam

Rustici, et

((

domnus

ipsi alios

superius dictum

secundum hoc quod de pignoribus

illi

die vero constituto predictus

in

ideoque

predictus abbas

ceperant atque firmiter promiserant, procul

interfuit,

ter-

debuisse nuntiasse, ideoque constituerunt, ut post sci-

15 Donadeus vero et Johannes de Masso similiter.

20

constitutum

.xv. dies ante

te

respondisse: Sic

abbatem

sic

ad placitum.

sit,

verum neque prenominati

Donadeo

Ecce

eundemque Donadeum

sed hoc pertinet ad


fratres,

dixisse

dominum meum.

neque Donadeus

et

Johannes

se,

utdixerant, preparaverunt, neque iusiurandum testium receperunt,

neque de pignoribus,

autem

ipsi suprascripti

30 qui rogati sunt

quando

veluti promiserant, adimpleverunt.

iusiurandum facere voluerunt,

testes interfuerunt, idest

tales

homines

Johannes de Hugolino,

Guittones de Alberto, Tebaldus de Petro Civitelle, Loterius de


Suavi, Crescentius de Crescentio Frankitti, Girardus et

Oddonis Tiniosi, Tyburus, Ardengo,

tres

Quidam

et

Oddo

fra-

Bono de Rozolino

(').

Suavis et Berardus germani fratres obligaverunt se

14. sui] Cos nel testo.

(1)

Anno

circa 1098, data approssimativa del doc. 1275.

R. F. doc. 1276.

e.

322 b

CHRONICON FARFENSE.

198

per cartam concesserunt in hoc monasterio et

suosque heredes

et

domno Berardo

abbati eiusque successoribus casalem

quem

Necto lohannis de

Guido presbyter,

et

cum

aquimolis, et medietatem casalis

molinis

et

hannes Becca,

et

eo tenore, ut

nis,

et prata

et

casalem

medietatem
[si] ipsi et

casalis Petri

de

eorum heredes

ullum quodlibet ingenium


hoc monasterio

et

domno

omnia veniant

quod

vendere voluerint, insimul vendant

fraude vel

sine

commutarent aut per


nisi

abbati vel eius successoribus, carta

qu^ continentur

si

et rivu-

potestatem submitterent,

ipsa, et

in ea,

Adam

terras et vineas et silvas

vel donarent vel

in alterius

tenet

quem tenet JoStephano cum moli-

aquimolos quos habent inter fluvium Currisem

lum Calentinum venJerent

in

tenet

quem

malo ingenio per terminos

hoc monasterio.

in

hoc monasterio,

in

io

diffinitos

et

et

conve-

nientes accipiant pretium librarum .cxx. suptihum denariorum ^^\

Anno autem Domini


lius Frage cum omnibus

millesimo

quidam Johannes

.xliiii.,

suis consortibus concessit in

sterio ecclesiam Sancti Petri apostoli

territorii

Casa Moraria cum omnibus pertinentiis eius

fi-

15

hoc mona-

Esculani ubi dicitur


'^^\

Temporibus quoque Stephani Villi pape, Girardus comes una

cum Theodora

comitissa concessit in hoc monasterio et

Berardo abbati duas ecclesias, Sancte Marip qu^

est

ad pontem de

Flaiano, et Sancti Blasii intra castellum de Flaiano,

earum

dicitur de

Nicto concessit

in

II

pape,

quidam lohannes qui

hoc monasterio

ecclesia Sanct^

Flaianum cum omnibus

de

Teuzo

que posita
citur

filius

est in territorio

Flaianum, cum

(i)

(2)

si

Greo;orii

manca

earum

et Sancti Blasii
(4).

VII pape, quidam Belizo Rainerii

libertatem dedit in ecclesia Sancti Blasii martyris

cellis, claustris et terra

6.

pertinentiis

Berardo 25

aliam partem de

Mari^ iuxta castrum de Flaiano,

Anno primo domni

323 A

domno

et

abbati duas partes de ecclesia Sancti Blasii, et

e.

cum omnibus

pertinentiis ^^\

Temporibus domni Nycolai

intra

domno 20

Collinensi, intra

castellum

omni suo decore atque


in

quod

cum
hominum fa-

pertinentiis,

circuitu eius, ad sepulcra

nel testo.

Data incerta; R. F.doc. 1277.


An. 1044; R. F. doc. 1273.

(3)
(4)

di-

An. 1058; R. F. doc. 1270.


An. 1060; R. F. doc. 1271.

3^

CHRONICONFARFENSE.
cienda, ut

sit

usque

cvum absque

in

cundum consuetudinem
tuum

secura et libera

datione vel redditu, se-

ulla

Ecclesie catholicc

Romane,

ut in

absque

condicione

in

et

sit,

ulla

scrvorum Dei.

utilitatem et servos

199

et

si

perpe-

usum

donum

quis hoc

et

ullo

ingenio ex proprio iure Sanctissimi Blasii ecclesie extirpare presumit


aut frangere

quod supra

legitur,

cum

ciatus in inferno, et

cum

iniquo iudice ligatus ac cru-

impiis perpetuo anathemate damnatus,

corpore vel sanguine redemptoris Christi et ab universis ec-

et a

clesiis

eius et a catholicis Christianis segregatus, et

10 miendo, vigilando,

maledictione perpetua

undique dor-

assiduoque

fulgure a

pianta usque ad verticem flagellatus, et vivens mortuus efficiatur

perenni morte in secula infinita, et cunctum per orbem

in-

fiat.

super componat in presbyteris eiusdem ecclesia auri libram

Mense
15

augusti, indictione

.xiii.,

scopus refutavit in hoc monasterio

infra istosfines: a capite via

Regizo Sabinensis ecclesie


et in

manus domni

Tancia cum omnibus

batis ecclesiam Sancti Viti in

.1.

^^\

epi-

Berardi ab-

eius pertinentiis

super ipsam ecclesiam, apede fossatus,

a tertio latere rigus, a quarto latere

tenimentum Camponisci, ab

ipsa

via pergentes in suprascriptum fossatum per terminos designatos.

20 pr qua refutatione ipse domnus abbas B[erardus] concessit


prascripto episcopio

unam

Musca cum quinque

in su-

ecclesiam vocabulo Sancti Nycolai de


et interfuerunt

servitiis.

et

consenserunt

atque confirmaverunt hanc refutationem Leo archipresbyter, Be-

Symeon

rardus pr^sbyter, Franco presbyter,

25

presbyter

Homulus

(^).

Domnus autem

Berardus abbas venerabilis, iam senex,

religiosus pater huius

gratia

presbyter,

sacri

omnia

fore,

30 fratrum, auctoritate Dei omnipotentis


virginis et

Dei

cenobii Farfensis, desiderans

hanc congregationem sine ambitionis noxa


heresis pessima culpa per

et

et

absque symoniace

una cum omnium conventu


et beatissime

Marip semper

cunctorum sanctorum patrum, precipue sancte Regule

beati patris nostri B[enedicti] institutione, constituit,

ut

si

quis

de hac congregatione vel de huic monasterio pertinentibus eccle4.

et servos nel

Chronicon
(i)

Chronicon,

ma

nel

Regesto in

servis

6.

iudice

nel testo del

del Regesto.

An. 1074; R.F. doc. 1272.

(2)

An. 1090; R. F. doc

1263.

523 B

CHRONICON FARFENSE

200

siis

aliquando frater egrediens presumpserit a quolibet principe vel

comite seu prelato Ecclesie ad contrarium vel defectionem huius

honorem

cenobii aliquem

vel ecclesiasticam prelationem suscipere,

contubernium

sive huius abbati^ fnvasionem presumere, aut

quod cuiuscumque detrimenti

istius

ali-

monasterii querere, aut huius 5

congregationis electionem concorditer et canoni ce atque regulariter


fuerit tyrannica perfidia perturbare

factam suis pravitatibus conatus

aut subvertere seu dissipare, perpetua anathematis

excommunica-

omnium

segregatus ma-

tioni subiaceat, et a consortio

cum Dathan
Mago pereat, nisi

neat,

et

Abiron

et

sanctorum

luda traditore Domini atque

Idem quoque bone memori^ domnus


324 A

e.

interdixit^ et sicut

prpsumat

tribus

ordo noster

amen('>.

B[erardus] abbas

confiteri sua facinora

illis

omnino
fra-

monachis qui non habent 15

factam professionem in ipso loco ubi degunt, neque


alio

Cluniensis precipit, ut nullus e

||

io

conventus pie indul-

forte digne penitens huius

gentie remissionem optinuerit culpe sue.

Symone

illis

qui ex

monasterio pr aliqua legatione vel sua necessitudine, quamvis

nostram societatem habeant, quia sepe evenit ut maxima destructio in ipso loco fiat.

et qui

hoc presumpserit,

nisi regulariter

20

ppnituerit, gravissime subiaceat excommunicationi(^).


rj^

990-99 .
Adamo vescovo
.

fonda un monastero in territorio Ascoiano nel luogo


detto

concede

"

Sumati
ad

"'*

esso

nomine sancte

*^

omnium

gratia episcoDus.

agnoscat

ccclesiasticorum

fdelium
industria,

Adam

et individue Trinitatis.lj

Christianorum

divina concedente

cunctorum ordinum

et

quomodo plurimorum nostrorum

,.,,,.

cerdotum atque levitarum nostr? parochi? nobiliumque virorum

sumpsimus, ut ecclesiam Beati Benedicti in

sa-

consihum

territorio Esculano, loco qui vo-

monasterium

catur Sumati et ubi dicitur Inter Casas et Parasolem,

fieri

25

de-

Deo famulantium, ut regi Domino pr^ces pr incolumipace viventium et requie mortuorum pienissime effundere valerent.

crevissemus virorum
tate et

quaproptef [his

peractis,

ita

Azone

ordinato ibidem abbate


21.

gesto ordinavimus ibidem

(i)

presbitero humile

Le parole fra parentesi quadrate mancano nel

scono togliendole dal Regesto.

Qui

consensu primatum sacerdotum sanct? eccles?,]

An.

circa 1089;

e nel Regesto

approssimativa

di

si

29. quapropter

i^.

F. doc. 1257.

pone come data

questa costituzione

anno

rardo

Egli cominci a reggere

monastero

in

del

et

honesto moribus,

testo del

manca

nel

Chronicon

Regesto.

abbatem Azonem presbiterum humilem

r ultimo
I.

et

governo
assai

di

Be-

giovane,

il

poich

in questa

et

si

[et]

suppli-

Nel Re-

30.

honestum

stessa costituzione

viene chiamato senex, sembra da

credere ch'egli

la

desse fuori

negli

ultimi anni della sua vita,


(2)

Questa interdizione non

registrata nel Regesto.

si

trova

jo

CHRONICON FARFENSE.
concessimus

in ipsa ecclesia terr? iuxta

201

geometri? rationem modia mille per

loca designata: a capite furcella qu? dicitur Vetullum, a pede flumen Quie-

tum, ab uno
Cupus.

terra

et

Azonis

qu? pergit

latere via

concedimus ibidem

ab alio latere rivus qui dicitur

a Confinio,

modios

in Perrece

.l.

a capite via publica et

Dominici, a pede flumen Quictum, ab uno latere terra Alberici

et

Apponis

notarli et de consortibus, et terra Sancti Quirici, ab alio latere terra


et

de consortibus.

ibidem
et

substantiam

concedimus

iili

||

unam qu?

regitur

ipsam oblationem

IO de quibus omnibus interdicimus,

prfsumat

15

ullo

lohannem

per

modo.

Luponis,

filium

quanta ad ipsam ecclesiam venerit.

animarum remedio agere curavimus.

sua decrevimus, ut in nostra potestate consistat et

commutationes vero absque nostra

sub nostra dicione.

Ripa concedimus

et

ut nullus successorum nostrorum diabolica

fraude instigatus aliquid diripiat, qu? pr


[de consccratione vero

vocatur Aqui

alio loco qui

in

et

liccntia facere

annis singulis in sollemnitate Dei genitricis

modum

ginis Mari? duas oblatas in

et

non
vir-

coron? arte pistoria compositas duosque

cereos unius cubiti longitudinis deformatos nobis nostrisque successoribus inferantur.

qu? cum omni reverentia suscipiantur.

adimplere

distulerit, sciat se

quod

corapositurum aureos mille,

ut superius legitur, ad ius nostr? ecclesi? redigantur.]

20

absit,

h?c

et res et consecratio,
si

autem nos

vel suc-

cessores nostri pr lucranda oratione vel veneratione in aliqua sollemnitate


in

pr^fatum locum accesserimus, celebrato peractoque divino ministerio, sim-

plici

ac sobria benedictione percepta, absque

habere regressum.

[de aggregatis

corrigantur.

vero timere

si

hensa temerario

30 Dei summi

spiritu

incurrat et

cum

stitutio sine fine

dum autem

Deodatus

autem

in

suum

hac

in

corrigamus.
avertat,

averni ignibus

vita substiterit, a cora-

et

nichilominus h?c in-

institutio nostra

firmissimis

hoc decreto manu mea

Johannes archipr?sbiter.

Johannes

pr^sbiter.

Johannes pr^sbiter

manu mea

pr?sbiter.

et custos ecclesi?.

subscripsi.

Lupo

Azo diaconus

pr?-

et primi-

Johannes pr?sbiter consensi

scripsi] (0.

Nel Regesto prefata

(i) R. F. doc. 1269.


altre

delieti

quod Deus

nostrorumque manibus sacerdotum decrevimus ro-

Rodelandus archidiaconus consensi.

ipsa]

ut

f Adam exiguus episcopus

35 borandurn.

in

Christi alienus existat.

maneat incorrupta.

subsistat vigoribus, nostra

di

qu?libet persona,

luda proditore reatum

solvere cogatur post funera mortis;

I.

vel ob?dire, nos vel

noluerint

evacuare pr?sumpsert, a divina ultione prostratus iram

munione omnium fidelium

et

pr?valet,

si

comraotus aut cupiditate pr?ventus, ea qu? sunt superius compre-

calliditate

cerius.

dono studeamus

de eorum religione

si

secundum qualitatem

vero nos aut successores nostri vel

sbiter.

requisito

ullo

fratribus,

suum abbatem

successores nostri ab abbate vocati


si

ibidem

secundum eorum regulam ab abbate,

tepide aut inhoneste egerint,

2^

quod

si,

Jn

mancanza

note cronologiche conviene

Cbron. Far/,

il.

segnare per questo documento


approssimativa

990-96

la

data

indicata

dal

I5*

e.

324 b

CHRONICONFARFENSE.

202

Leo episcopus servus servorum Dei, Berardo

An. 1049-1054.
llpapaLeonelX
perinettc

ali

salutcm

et

apostolicam bcnedictionem.

"^

ncgamus, non solum de


agerc HuUa ratione
1

c?lestibus sed etiam de [terrenis rebus

consecret ecclesiam

chiesa.

cum

cave tamen ne

volueris.

Johannes

nobilis vir et

Theodora concesserunt

in

hoc monasterlo

nentia Sancte Reparate, idest casalem de


nere, et casalem

de Lulansardi,

de-

vero hoc

si

episcopum qui

licentia nostra acquifere

undecumquc

Quidam Johannes
et

non

petitiones tuas iustas adimplere


'

'

abba-

Berardo I di scegliere dove vorr


un vescovo che
sua
la
consacri
te

abbati Sanct? Mari? de Farfa

tuam

tibi

symoniacus

sit

eius et

filius

res suas

in

cum

Parrucia

(0.

Bona
perti-

suo

te-

casalem de Marchisano,

et

et

casalem Adelberti Caput Pazi, omnes in integrum, in montibus;


exceptaverunt
de
e.

325 A

Amizo

ad flumen

de Salisano fecit cartam

io

quidam Petrus

(*).

domno Berardo

venditionis

perpetuum de omnibus rebus quas per cartam habebat:

abbati in

primo

in planitiis terras

||

latere tenent

filli

Andree,

Tedemarii, a duobus partibus tenent

magne

rat tunc temporis

secundo
filli

tenent

latere

lohannis Bovis

fiUi

^').

15

constantie et excellentie fidei sin-

cere vir Argiros grecus, magister vestis et

dux

Italie,

qui audiens

huius congregationis sanctam religionem et domni Berardi huius


sacri

cenobi! venerabilis abbatis laudabilem

bonitatem, gavisus est valde misitque suas


congregationis

sancte

munus

famam

et

litteras in

orationis adipisci

magnificam
quibus huius 20

eorumque alme

societati humillimis postulationibus petiit sociari, ita inquiens:

^^

An. 1057.
Lettera di Argiro detto anche
Mele, a magister

Argiro Dei providentia magister vest"s

^S<^

Sicilie,
et Melis,
^' Patiasfonie,
rj qui
n
&
beatssim? Dei genitricis Mari?
)

3.

commendo me
cognomento

Gams,

Series episcoporum,

pontifcato di

Adamo

p.

dux

et associor

Farf?, et tibi

Le parole fra parentesi quadrate mancano nel

luogo ha una abrasione di quattro righe.

et

testo

Calabri?,

Itali?,

sancto monasteri

domno

abbati Be-

del Chronicon che a questo

Si suppliscono togliendole dal Regesto.

(i) R. F.

667, pel

doc.

1295, e

cf.

Jaff-

nella serie dei

'L\VEiTELT),Regeslapontificutn,n^7,\^.

scrivel'abbate Ugonella

Secondo quanto ne
D estru ctio,
questo Adamo resse per qualche tempo

Siccome manca ogni nota cronologica


per fissare questo frammento di bolla,
esso viene posto concordemente tra

il

monastero di Farfa, e di lui come


fa menzione il doc. 393 in data
del 985, sebbene il suo nome non sia

il

abbate

pontificato

vescovi Ascolani.

notato nel catalogo degli abbati.


Egli
per non va confuso con l'altro Adamo
quasi

contemporaneo

biografica

si

la

cui

legge nel Regesto,

notizia
III,

93.

1049

il

1054 che sono


di

Leone IX.

gli

anni del

Probabil-

mente va riferito al 105 1 e si connette


coi documenti pubblicati a pp. 131,
di questo volume,
data
R. F doc. 1294.
Senza
(2)
(3) Data incerta; R. F. doc. 1295.

134 e 136

25

CHRONICON FARFENSE.
rardo per omnia almifico,
j

cunct?

et

20

sanct? congregationi

com-

et tibi

sibi

miss?, Ut, dum vivus tuero in hoc mortali siculo, merear fieri particeps vestris
'.
1_ ^*
sanctissimis mentis sccundum splendidum scriptum quod michi peccatori et

immerito famulo me?que domin?


5

dux

Itali?,

Calabrie et Paflagoni? ', aggregato


ili*

congregazione

Farfcnse.

Dei genitricis Mari? virginis

et sanctissim?

vestra dignata est dirigere pietas,

vestis et

et ut vestris suffulius sacrosanctis oratio-

nibus et divina protectus clementia dignus fiam piacere ibidem primitus utilibus

postmodum

moribus

et

domum

luteam

terrenis opibus, quatinus post carnis

gaudiis una vobiscum, mei fratres dilectissimi et domini,

Elisii

congaudere merear per

s?culorum s?cula.

infinita

||

IO

me

amen.

et

animo

placuisse michi peccatori et confratri vestro talia peragere, pr abso-

cognoscatis

futuri

meorum plurimorum

simo

15

Ou

[apYUp(S Tipovoia

aLxsXcag
|iaxov

y.rj

ti

ke paflegonias

despini

paradidus

ke agia

theotoco

ikeochiros

Hic vero

[jiapta

bestis

tienti

ayeM-ovr]

kedux

italias

bebeon

agemoni

cariora

sexmilia, et

Kv} xaXa^p-.ag

xy]
xrjs

5X(i)v

'fap-^/OU

calabrias

ematon

diatrichon

kedulon
farfu

sike-

ypegrapsa (0,

dona

mantum

preclara

erat

tis

cum

huius vite terminum

vestis

et

non parvam pecuniam,

cer-

sibi

congregationem

neret imminere, direxit ad hanc ecclesiam sive

quedam

ps^r^tov

.]

anno mille-

.vii'*.

txaXiac

sr,vq

xv)

u7i;sYpac];a

maria

magnificus

vir

KyjSu^

progegrammena

ta

videlicet bisantos

pretiosum holosericum auroque textum quod


honoris

que amplius

sui,

valere

ferebatur

II

quam centum
cietatem et

libras argenti

fraternitatem

nam quando

purissimi.

suscepit

30 milia huic ecclesie mandavit.


castri

congregationis,

hec

huius

so-

bisantos

autem pecunia data

tria

est in

commoda.

Catini emptione

Quodam vero die venit Teuto de castro Bivaro et interpellavit


domnum Berardum abbatem huius monasteri! ac multum rogavit
15.

Le parole

in

caratteri

greci fra

Chronicon che invece ha sa righe bianche.


(i) R. F.

doc.

questo personaggio

1261.
si

Intorno

veda principal-

mente G. De Blasiis, La insurrezione


nel
e la conquista normanna
secolo XI, I, cap. 9; B. Capasso, Mo-

pugliese

52$ b

propriis meis

vuUa argentea.

xaTipoysYpaiJLiJLSva

magistros

omelis

oixsoxYjpwg

Argiros pronia theu


.

oiiyjX'.g

aytO-^xxd)

X7]

TiapaSiauj;

jiaytoipo^ Beat'.;

TracpXrjYOviag

TcSsoTtoivY]

Aiaxpix^ov

lias

me? anim?

scelerum et salvatione

redemptionis nostr? assumpt? carnis dominic?

.L.

congrua voluntate placidoque corpore vel

subscripsi letanter manibus, et bullare fecimus

25

et ut cuncti pr?-

sentes

lutione

20

vinculum postque

parentesi quadrate

mancano

nel

testo

del

Si riproducono esattamente dal Regesto.

mimenta ad Neapolitani ducatus


riam pertinentiayll,
nelle

note

Ystoire de

li

80, 81, 85.

alla

2^

sua

2S6; O.

hsto-

Delarc

edizione

della

Normant, pp. xlviii,

52,

e.

326 a

CHRONICON FARFENSE.

204

quam olim

ut redderet sibi et parentibus suis cartam

de ipso

Bivaro

castello

integrum

in

ipse vero abbas diutius

ctp Marie-

assensu congregationis reddidit


et

hoc monasterio San-

in

compulsus sine Consilio vel

eandem curtem,

eis

ipsi fecerant

contra legem

qua idem Teuto

contra libertatem huius monasterii faciens,

accepta, congregavit parentes suos et ostendit eis cartam ipsam.

ignem copiosum,

qui valde gavisi accenderunt

et accipientes sin-

ipsum

guli partes de ipsa carta scindentesque, eas proiecerunt in

ignem

et

combusserunt

Dei, concremavit ipsum

autem accumulatus,

eas.

ignis

omne

castellum.

dam eorum cognoscentes

male

se

deinde post hpc qui-

egisse,

qui se ipsum

hoc monasterio medietaten

cessit in

partem eiusdem
326 B

et

et

et

Transmundus

Odemundo

filius

lohannis quando con-

castri

Boninus
filli

fecit

optulit in

Caminate confirmavit 15
totam sortem pr^dicti
suprascripti

flii

Teuto-

Gisonis, et Atto et Ilperinus

Azolinus pr redemptione anime sup dederunt in hoc mona-

sterio
et

Teuto

||

sicut

suo

castelli et ipsius pertinenti^

item, Massarus

Teutonis.
nis, et

flio

Octavianus quoque

hoc monasterio.

cum

et,

domno Berardo

abbati ecclesiam Sancti

Thome

apostoli .20

ipsum castellum quod vocatur Bivarus cum omni sua

nentia intus et

mense
rius,

februarii, indictione

Pizo, Petrus de

castri fecerunt

.1111.

testes sunt:

Azone Pure.
^^\

refutationem

cone in hoc monasterio

et

et

Johannes macella-

ipsamque

cum

cartam

omnes autem domini

rogatus

Catinensis

domno Berardo

abbati pr sorte et
terris

oUvetis, vinetis ceterisque arboribus et

habitatoribus suis, sicut ipsas duas portiones

in

Catinensis

domibus ac

hoc monasterio 30

Dono filius lohannis et Benedictus filius Boni, ut


non habeamus uUam molestiam neque ab ipsis neque ab aliqua
concesserunt

(i)

An. 1066? 1077? R.F.doc. 1299.

Le note cronologiche

del

documento

riferiscono soltanto all'ultima parte

di esso.

La parte narrativa che

pre-

25

firmamentum de monte Morre-

portione de Catino et de Luco, et de omnibus


portionis

perti-

actum anno Domini millesimo .lxxvil,

foris.

lohannes index subscripsit

si

io

ppnitentia ducti et in

hoc monasterio conversati, reddiderunt partes suas,

Transmundus

iudicio

^^^^ ^ certo
torno a ci

posteriore.
la

nota

Vedasi

posta a questo

breve memorativo nel Regesto.


R. F. docc.

1094

in-

1274.

cf.

CHRONICONFARFENSE.

205

omnem

refu-

persona submissa ab

et

eis,

quomodocumque

taverunt

eum

centra

qucrimonium

litem et

insurgere possent ('\

In Cliviano et per eius vocabula Faroaldus dux dedit in hoc

monasterio terras cultas modiorum milium quingentorum arabiles


5

cum manentibus
cosam
rebus

et

ie

usque Maclam Fel-

et

usque criptam Machelnii tertiam partem ex omnibus

cum

ecclesia Sancti Sabini et ecclesia Sancti Sebastiani et

temporibus

concambium cum Soldone

fecit

ctam Anatholiam

in

abbas autem qui

de Turano.

Anatholie

ecclesia Sancte
illis

usque Frontinum

.xii.,

Sancta Maria de Lodano,

serunt ad opus Sancte Marip.

dissensio de abbate

alia

illi

San-

omnia reman-

^dificatum Cor vari um

ibi est

domno

Defuncto autem prefato

et dedit

erat

^^\

B[erardo], orta est inter nos

permaxime qui nos

eligendo, nitentibus

e.

327 \

vi-

debantur regere ut Regizonem Sabinensem episcopum eligerent.


15

quamvis minima,

quibus,

tamen confratrum

saniori

resistente

continuoque quasi

parte, ab hac quieverunt intentione.

precipiti

subitaneoque assensu omnium, centra sanctorum canonum san-

20

ctiones,

adhuc instante nocte

pastore,

domnum Rainaldum

nasticis

imbutus

foret

magni regiminis

necdum humato

elegimus.

religionibus,

inscius, et

atque in nulle pene

et

qui

25 Bonifatius papa

12.

Dalla

e.

32 j

videbatur

satis

sagacissimus.

della

e.

Data incerta; i^, F. doc. 1300.


(2) Senza data; R. F. doc. 1303.
Questo documento consiste in una
lettera di un prete Adamo di Cliviano
che incomincia: Domno Berardo
(i)

venerabili abbati, pr?sbiter

Cliviano fdele servitium.

sanct?
terras

Adam

de

pr Dei et

Mari? timore indicamus vobis


quas

dux

patrum

Faroaldus

dedit

Sancte Mari?, videlicet in Cliviano

J$^A

la scrittura

et per

eius

parole che

eludendo

septuaginta duebus
et

omni

cambia

clero

si

Ro-

di nuovo.

vocabula,

terras
le

cul-

stesse

leggono qui sopra con-

ibique est edificatum illud

isti vero homines qui


concambium, mandant vobis

Corvarium.

tenent

ut

veniatis, quia per voe volunt re-

tinere

vobisque

seniores tollunt

denique

&c. e prosegue con

tas

cuius indi-

institutiones.

etiam

tribus, diacenibus

alla fine

me-

quod eam centra sanctos

tertius, residentibus episcopis

plenius

mundialium negotiorum improvidus

fuisse et centra

et presbyteris viginti

licet

tamen moderaminum tam

screte factam ideo dicimus electionem,

canones vidimus

prpdicto migrato

cum

tenetis .

servire,

omnia

et

eo

quod

vos modi-

An. 1089-1090.

CHRONICON FARFENSE.

206

mano,

anathemate

constitutum suo

fecit

moriente,

apostoli, ut pontifice vivo aut

adunato clero

quem
quod

327 B

fore

convenit, quanto

ita

quorum

in

factum

(').

est

autem

omnium confratrum sponsionem,


quam fecimus communi assensu cum domnum Berardum patrem
nam per vestem
nostrum ad exitum propinquare vidissemus.
hoc etiam contra nostram

e.

sacerdotem

sibi

inferioris officii sunt,

nullum debet prpcipitium

electione

die

ecclesie, electio fiat et

filiis

de episcopis qui sublimioris sunt gradus

magis condecet de abbatibus qui

civitatis,

facere, nisi

sibi

habeant licentiam eligendi

voluerint
si

et

episcopo

vel

partem

nullus presumat quodlibet loqui aut


tertio depositionis eius,

in ecclesia Beati Petri

et

io

||

Marie domin^ nostre

principalis altaris beate

tactu

omnium

religiosa congregatio,

consentiente imperatore, canonice et regu-

eum

abbatiam.

Sabinensis, dictus

statuimus

episcopus

ipse

^^\

eum quem una

quem nos

communis

enim tunc

Jaff-Kaltenbrunner, Regesta
pontificum Romanorum, I, 220; Liber
Poutifcalis, ediz. Duchesne, I, 316.
(2) Intorno a Regizone cf. Ughelli,
Italia sacra, I, 60
Gams, Series epi;

Regizo

laborabat

prp cunctis execraba-

sponsionis

in

tantum

offendere faceret, et

Sperandio, Sabina

profana, p 2i8e R.F. dee. 1262.


cronologia dei vescovi Sabinensi
e

conanime.

effcerent

che

qui Regizone

chiamato

gizo Sabinensis episcopus

poco

pr eo 25

Re-

dictus ,

Gregorio di Catino parlando dell'antipapa Guiberto favorege

oltre

chiama archiepiscopus Ravennas papa dictus .

giatore di Regizone, lo

Kon

sarebbe impossibile che in quegli

anni

di

contrasto

la

sede Sabinense

uno guibertino,

intorno a questi tempi apparisce molto

avesse due

confusa e incerta, e diversi nomi di


vescovi sembrano incalzarsi l'un l'al-

successori, e che a Guiberto premesse

tro

20

disposuimus eligere spernerent, ipsumque Regi-

(i)

La

15

referebantur que credibilia vi-

ilio

zonem super nos abbatem magno

scoporutiy p. XIII

enim quosdam nostrorum suasionibus

corruperat, ut fidem

sacra

erant

abicere.

quibus permaxime

mus, quod multa nefanda de


debantur.

nostri cenobii

infames persona quarum sagacitas vigilabat ut hanc

tres

invaderent

quem omnis

nisi

et qui huius constitutionis violator existeret, irre-

vocabiliter a nobis

quedam

allatam

sponsione firmavimus, ut nullum abbatem

fideli

reciperemus neque confirmaremus

lariter elegerit,

in capitulo

contemporaneamente.

Io,

senza

affermar nulla, mi limito ad osservare

l'altro

di

vescovi,

seguace

di

Gregorio

e dei suoi

porre un suo fido a capo del mo-

nastero imperialista.

CHRONICONFARFENSE.

207

autem quod nos illorum sensui non optemperabamus, prcfatum

domnum

Rainaldum

hunc spenieremus,

eligere se fnxerunt, statuentes


ipsi

manu

validiori

tyrannum

previdentes, ne

et

nos

si

prcdictum

prelati

nos vero eorum versutiain

presulem eligendi copiam haberent.


5

utpote

ut

ita,

infamem super nos

coacti suscipere

videremur, in domni Rainaldi electione iccirco assensum prebere

quod etiam nocte

compulsi sumus.

videlicet pastoris nostri

precipitata fuisse

que

nemo gnarus

namque domni

monasterio res suas in

Bernardi concessit buie

filius

de Colle Stacti,

curtem de Colle

finis

primo

de Raganelle in foras

et in

Tesinum,

autem mons de Valle

Interea multas preparabant nobis insidias hi

monasterii

bona

possessionesque

alium

25 autem

et

viriliter

abbatem

omni conanime

qui huius

qui

dicti

(^)

et ut eius

animum
iussione

nos

studuerunt.

consistentes, et inflexibiles extitimus et pr huius

idem pontifex ad

se

non posset

agere cepit, quibus fatebatur, se


esse,

a tertio la-

invadere.

monasterii antiqua libertate fortiter dimicavimus.

ternitate

aliarum

maxime

moliebantur

huc super nos conduxerunt,

eligeremus

iccirco

unus

flectere

unum

sed

minis, suasoria

cum nos
quidam

de nobis societate ac

eligentium

abbatem

esse

fra-

deberet.

30 verum nec terroribus concutere nec blandimentis nos valens


ducere,

tandem confusus,

non modice.

(i)

se-

ut nos sibi benivolos reficeret laboravit

sicque recessit et electum nostrum

naldum, quem capere gestiebat, nec

(2)

et

^^\

etiam contra nos archiepiscopi Ravennatis pape

provocaverunt

fortia

flumen Naricus, a secundo

latere

Monzani vadens ad Varconem

tere Tesinus, a quarto

20

suam de

portionem suam de podio Albano,

et

Stacti, a fossato

vero rerum fnes sunt:

quidam

Rainaldi tempore prelationis,

pertnentia Collis Stacti et Albani, idest portionem


castelli

dubi-

.vii.

In huius

15

res contra

sublimatus tamen in regimine prcfuit dies quatuor

10 tare debet.

Gosbertus

adhuc inhumato

domni Berardi corpore.

Regulam sanctosque canones


mensesque

accidit et

An. 1090; R. F. doc. 1122.


Guiberto antipapa col nome

di

domnum

oculis etiam vidit.

Clemente IH.

Rai-

e.

328 a

CHRONICONFARFENSE.

208

eundem electum

Interea huius prelati monasterii et tutores, qui

videbantur ferre

magistrare, ceperunt in

et

plurimis

nam cum

in nonnullis negotiis secus illum habere.

consilium pr huius
c.

328B

seorsum eo

bant,

cenobii

utilitate

agenda

et

ad aliquod

aiicubi illum duce-

suum queque

ad

relieto

deviare

pertractantes

velie

Il

huius causam conventus

si

altiores erant et

quando deprecabantur despiciebant.

omnia huius monasterii bona

itaque

modum

sed et nobis subditis ultra

exercebant.

agenda non ad

et

electi ius-

sionem sed ad suum tantum libitum conferebant, ventura queque

damna pr

nihilo ducebant, et in

abbati^, et nostras miserias

quibusdam precipuis abbatie

transitorie utebantur

conventus

atque

conspirationes

nihilo pietabant.

omnibus
quoque

viris fecerant,

et

perpendens

quandoque

pernimium dolebat,

immissiones

in

cum

ne eos aliquando ledere

posset conventus istius iusta querimonia.

'gatio

penurias

istius

io

omnia congre-

hec
ut

et

Deus omnipotens 15

nam

inspiceret occultis suspiriis imprecari studebat.

ad alicuius hominis mortalis adminiculum manus dare verebamur,

ne

in deterius

Christo

detrimentum postmodum incideremus.

domino eiusque

Genitrici et

et

perinam idest venenosam super nos pr^lationem

avertit et

nam

domine nostrp sanctissime

per

anno

ipso

et

alii

eorum

quod non dominum quem

conditis actibus

quondam

sicut

brevi morte

ipsi

illorum vide-

intercessionem.

defuncti,

ahi

quovis

fuere angustiati,

obedirent, sed qui

tanquam ignarus optemperaret,

eorum

25

in-

eligere maluerunt,

dominum persequebantur ne
emolumentum abbatie iusto iudicio

ludei qui Christum

Hierusalem amitterent, huius


perdiderunt.

cito

Marie

quidam etiam deinceps abundantius

exterminati,

529 A

domine nostr^ nos nostraque

ex alto prospiciens, quandoque nobis misertus est

struxit

ergo

Deus autem omnipotens omnia 20

negotia committere studebamus.

e.

soli

nos autem valde in plurimis

afflicti

hoc ad 30

II

ultimum reperimus consilium,

ut ad imperatoris presentiam euntes,

omnia denuntiare veraci studeremus

relatione, quatinus ipse

im-

periaU patrocinio cuncta corrigere et ordinare dignaretur, et eccle-

siam hanc
ticam

speciali

pecuniam

provisu dignius tueretur.

utpote

regulariter

inopiati

sed

quoniam

monachi

habebamus, eundi moras facere compulsi sumus.

via-

minime 35

CHRONICON FARFENSE.

209

Quapropter quidam Berardus cognomento Florentinus, qui

cum

consanguineus dicebatur antecessoris domni Berardi defuncti,

apud Marchiani
tatus est a

domni

quadam

in

degeret tunc prppositura, clanculo cohor-

quibusdam nostrorum,

imperatoris.

cui

cum

nos prccedens

et

se

domnus

tamquam

nequaquam

adiit

curiam

vera, regiminis

commitantibus

sibi

prcfatus electus, vide-

Rainaldus, ab hoc recessit monasterio et in presidio

cuiusdam nostre contulit rocce.

10 niam

cum

quod audiens

legatis imperialibus venir.

haud

fingeret plura

huius ab co accepit investituram et ad nos

licet

Au. 1090-1099

nos vero perspicientes quo-

destituti pastore utili

eramus,

eundem electum

et

tam magni meliorare

in cura regiminis

vel proficere

sed potius deficere cernebamus, iccirco ad hunc Berardum Flo-

rentinum recipiendum

prebuimus assensum.

piendum usque Teramnensem urbem perreximus,


15

viare studuimus.

et

bone consuetudinis observantia

20 coram nobis

qui

.xii.

manu

monachis

confirmans spopondit, quod

et

ei

ob-

et

iuris[iurandi de

huius monasterii

honorum

sai-

propria super sancta Dei evangelja

et

tribus ex laicis se

numquam

Tornariam,

tionem;

scilicet

campum

de Cranica, molendinos

observaturum

regimine nostri conventus

tribueret

per aliquam da-

Campum

Sancti Benedicti,

auferret has terras vel res nec alieni

omnem

honorum monasterii

huius

sacramentum ab eo

distractor fieret in futurum,

exegimus.

et illic

susci-

quoniam nimium pavebamus ne super nos

tyrannidem exerceret confirmatus,

vitate

quem

ad

omnes

Farfe vel Currisii, et

mor-

25 tuorum oblationes, exceptis necessariis regiminis sui sufficienter,

ideoque iuste
eis

sufficiat

manualia per singula

sufficientia, villanos

tributa reddenda,

omnes ad opera exercenda,

gualdum de Salisano

omnem quoque decimam secundum


30

et

boum

castella et

et

et

puas res

gualdum de Catino,

canones,

et

portuum redditus

et utiles

vel

damnum

non tantum cum

fieret in

laicis

nentibus sed humillimis et


et

maxime monachis

totum monasterium melioraturum,

usum reducturum; de
Chron. Farf.

U.

et in

alieni se

futurum; preci-

quantum cum omni

congregatione se acturum; dominium castellorum non

35

xenia vel

mercatorum teloneum; nuUum castellum aut terram

daturum de quo suspicio

paria

se

laicis

emi-

daturum; ecclesiam

antiquum iustumque

obedientiis fratribus imperatis

nuUummunus
14

e.

329

CHRONICON FARFENSE

210

more symoniaco suscepturum,


tunc

repulsurum.

liarium

et

a se qui acceperit

suum

consi-

nos pastorem elegimus,

super

et

magna cum

caterva equitum illum bue duximus, anno incarna-

tionis Christi

millesimo nonagesimo, die quinta mensis

qui extitit in catalogo abbatum

sexta, bora quasi nona.

quoque

iunii, feria

tricesimus nonus.
e.

Huius nempe temporibus quidam Benedictus presbyter

330A

Albini

nem

nobilis

in

Utriculane, veniens

civitatis

viri

hoc monasterio, optulit hic

Berardo abbati, idest

portam Alaiorem, seu


et ecclesiam Sancti

ipsius casas et casalinas,

Angeli ante portam

suam

atque vineis portionem

Maiorem,

et in

fundo Leonis Minoris

cum Roccia uxore

Zaczonis

suas immobiles in castro

muros

modia duo

libras .xxx.

luccensis

in Oliveto

monet^

item,

^3).

et

filius

Rustici

vineam iuxta

domno Berardo

nis

vocabulo Sancte Marip

est ecclesia

quidam

domnum Berardum

quam Todinus comes

fati

iure

viri

non

defendendum

viri

comitatus Balbensis idest de

et

c.

330 B

dum

.xxx.

ecclesia
(i)

(2)

ecclesia Sancti lohan-

neque

in Consilio ut ipsa ecclesia

vel

exeat,

ipsi et

sed

adiuvent

||

contumeliam

cogant

et oblationes

Sancti lohannis vel

An. 1091; R. F. doc. 1123.


An. 1091; R. F. doc. 1124.

25

eum

ad

nos ad

ipsi ecclesie fecerit, et

emendandum

mortuorum

sive

vel secun-

qui fecerit

vivorum

huic monasterio tribuant,


(3)

de

heredes illorum; et qui-

non emendaverit secundum canones


alii

mo-

hoc monasterio concesserat, ut prp-

retinendum eam

legem, omnes

detrimentum.

abbntem de

huius monasterii

cumque eorum damnum


infra dies

in

sint in facto

et potestate

.x.

abbate secundo,

castro Galliano fecerunt convenientiam et obligationem buie

nasterio et ad

15

monasterio res

item, Ofredus

terram

filius

dimidium; unde recepit pr^tium valens 20

et

quo loco ab ipso constructa

in

item, Rainerius

concessit buie

Grecci^ W.

monte

Perosinp ubi dicitur Rasurum, qu^ sunt tabule

civitatis

facientes

sua

terris

fundo Salicto ad con-

('\

buie monasterio

concessit

vendidit et

de

et

in toto territorio Utriculano in

sive in plano, et de terra Populari, et in

cambium,

domno

ipsam civitatem iuxta io

infra

muros

foris iuxta

ad conversatio-

res suas et prefato

domum unam

filius

An. 1091

1092?

i^.

in ipsa

excepto

F.doc.

125.

30

CHRONICON FARFENSE.
aliquam particulam
et

omnia corpora sua

nisi

eorum

in pcclesiis

5 item, Rapizo

dendum

Boni

domno Berardo

cum omni

adiuvent nos ad

abbati ut

res Raineri!

filius

Zazonis

filii

modo

et

alienent nisi in

omnia hcc non observaverint