Sei sulla pagina 1di 1211

Informazioni su questo libro

Si tratta della copia digitale di un libro che per generazioni è stato conservata negli scaffali di una biblioteca prima di essere digitalizzato da Google
nell’ambito del progetto volto a rendere disponibili online i libri di tutto il mondo.
Ha sopravvissuto abbastanza per non essere più protetto dai diritti di copyright e diventare di pubblico dominio. Un libro di pubblico dominio è
un libro che non è mai stato protetto dal copyright o i cui termini legali di copyright sono scaduti. La classificazione di un libro come di pubblico
dominio può variare da paese a paese. I libri di pubblico dominio sono l’anello di congiunzione con il passato, rappresentano un patrimonio storico,
culturale e di conoscenza spesso difficile da scoprire.
Commenti, note e altre annotazioni a margine presenti nel volume originale compariranno in questo file, come testimonianza del lungo viaggio
percorso dal libro, dall’editore originale alla biblioteca, per giungere fino a te.

Linee guide per l’utilizzo

Google è orgoglioso di essere il partner delle biblioteche per digitalizzare i materiali di pubblico dominio e renderli universalmente disponibili.
I libri di pubblico dominio appartengono al pubblico e noi ne siamo solamente i custodi. Tuttavia questo lavoro è oneroso, pertanto, per poter
continuare ad offrire questo servizio abbiamo preso alcune iniziative per impedire l’utilizzo illecito da parte di soggetti commerciali, compresa
l’imposizione di restrizioni sull’invio di query automatizzate.
Inoltre ti chiediamo di:

+ Non fare un uso commerciale di questi file Abbiamo concepito Google Ricerca Libri per l’uso da parte dei singoli utenti privati e ti chiediamo
di utilizzare questi file per uso personale e non a fini commerciali.
+ Non inviare query automatizzate Non inviare a Google query automatizzate di alcun tipo. Se stai effettuando delle ricerche nel campo della
traduzione automatica, del riconoscimento ottico dei caratteri (OCR) o in altri campi dove necessiti di utilizzare grandi quantità di testo, ti
invitiamo a contattarci. Incoraggiamo l’uso dei materiali di pubblico dominio per questi scopi e potremmo esserti di aiuto.
+ Conserva la filigrana La "filigrana" (watermark) di Google che compare in ciascun file è essenziale per informare gli utenti su questo progetto
e aiutarli a trovare materiali aggiuntivi tramite Google Ricerca Libri. Non rimuoverla.
+ Fanne un uso legale Indipendentemente dall’utilizzo che ne farai, ricordati che è tua responsabilità accertati di farne un uso legale. Non
dare per scontato che, poiché un libro è di pubblico dominio per gli utenti degli Stati Uniti, sia di pubblico dominio anche per gli utenti di
altri paesi. I criteri che stabiliscono se un libro è protetto da copyright variano da Paese a Paese e non possiamo offrire indicazioni se un
determinato uso del libro è consentito. Non dare per scontato che poiché un libro compare in Google Ricerca Libri ciò significhi che può
essere utilizzato in qualsiasi modo e in qualsiasi Paese del mondo. Le sanzioni per le violazioni del copyright possono essere molto severe.

Informazioni su Google Ricerca Libri

La missione di Google è organizzare le informazioni a livello mondiale e renderle universalmente accessibili e fruibili. Google Ricerca Libri aiuta
i lettori a scoprire i libri di tutto il mondo e consente ad autori ed editori di raggiungere un pubblico più ampio. Puoi effettuare una ricerca sul Web
nell’intero testo di questo libro da http://books.google.com
wrº
-
-
| º
* º ºº º
| Fix Bibliotheca
Collegii Ryangelici
• | Auợc. Vi
- - - Y - - -
Оза оръ оооо-.а и
DISQUISITIONUM
MAGI C A R U M
LiBRi sex
MARTINI DEL-RIO.
-
Σditio V.in Germania.
LAd Illu -- «κενινιναβικum D. Franciscum Econºuxe.
vMetrop. Eccle/. Coloniem/ Decanum, &c.
I -
/

-
-

º
-

º
l
t -

. . . . .
f
-

wniverfum op Diq. ຕົtionum in ແຕTomo Partió,& fingulis Tomis duos


--
:
libros afsigiio, quibus continentur, quae fùbjungo.
* Lin. I. De Magiageneratim, cºde Naturali, Artificialĩ, c# Pre
* ßigiatrice agitur. ºr - -

LIB. II. – De Magia Bamoniaca & eius efficacitate.'


LiB. lil. De Maleficio & vana ob/ervatione.
Lib. IV. ' De Prophetia, Divinatione, & Conieäatione.
Iiib. V. De twditis officio & ordine iudiciario in hoc crimina.
lia VI. Deoficio Confe/farij, acremediji licitii & illicitis.
-

-
(Exodus. C

mðfjovIsITIONVM *: *** -
~ *

|
*NMAGICARVM' º

|
iſ

- LIBRI SEX,
f QVIBVS coNTINETVR AccVRA:
E. :iº
-

TA cVRIgSARVM ARTIVM, ET
m ſuperſtitionum c tv

-
-:::
*###:Philoljis ,
-
l Avis
-

---
-

-
-|MARTIN9 DEL–RIO
-
| SocIET. IESV PRESBYT.
| LL.LICENT ET THEOL.DoCT
is:FS im in Academia GrArcen
: X st, ct SАшмANтtсENºst --

º - ico S.Script. -

: Profeſſore.
.*: i ####, -

Tara
s vlti
--
gurís.
- மு
; at attus

orum . Iigentia.

oLQNº.TAETIPPINA.
umptibus Petri Hemming
‫ייו‬
-----

-
-

i. --
º -

- * -

-
-
- - -
-
-
- -

- - -- -

- -
- -
º -
-
-
-
- * - - * . . --
-

-
-
- - - -
-

... • - - -
-

- -

-
-

- -

-
-
-
-
-
- -
-

i - - -

- * - -
--
-
- - *
- - - -- - -
‘. -

- - - -
- - -
- * * -
-
-
-
-
. º -
- * A. ſ -
- - ----- -
-
- - -
- --
- - ~~ -
- -
... " - -

- - - - w - … -
- -

- - -
-
- -
-
- ** --- -

** - - - - - - *
º
- - - * *
-
- - * -
** *-
-
- - * -
-
-, -- -
e
- - -
-
* ... -- y -
, - - - -
-
- - -
--
- t f :- - - - -
- - - - - -
- .*.*.*. - -, - v -- ". - -
-

+. - ... --
º - -- * *
- - -- • * -- * , --- - - - - “… • * --
*** -

-
-
--- - - - * wº. -
- -
-
- - - :.
-
-

-- - - -
º w - - - -- , è .* . - -
-- - - -

- - -

- - - - - - - - --ºr - -
- -
- - - - - -

**_ -
-
-

º -
-
-- -
- - *
-
-
* - - -

- - - - t
- -
-
- - - --
- º
--
- - - -

- -- -
- º
-
-
º
-
--
-

- -
-
- - -
- . -
- -
- -
** - - * -

- - *
, -
-
- - - y
º- - -- _ ---
-
*
‫ظ*هي‬ -

- -
-
*
---
º -
- r - -
-
- - -
-
-
- -
.." -

--- - * - - - - - - t --~~~ -

s - -", - - * : -

-- - -
-
- -
º - - -
-
-
-
-
* - -- *** *
- - --- - º -
- -
- -
- -
-

* * - tº . . . .” -- f * - - -

* - •. •* * ** * -- - * * - -
-
-- * -
- - - -
* ---
- -
-
- - -
- ... "
-
- -
- - -
**
- -
-
- -
- - -
-

-- - -
ILLWSTRISSIM. O. ET REVEREND ISS 1 MO DOMINO,

D, FR A N ClS CO EGONI
COMMTI IN Fürſtenberg Heiligenberg ET
Øt battig / LANDTGRAVIO BAHRENSI, ET
STAELINGENSI , DOMINO HAVSENSI N $uagigertſ at
SWPRA 38titra &c.. NA ETROPOLITANAE ELECTOR ALIS CO
lonienis Eccleiae Deca no , Cathedralium Argentin : & Leodiens:
Eccleſiaru-reſpe&ive Theſaurario, Canonico & Capitulari,
Regalium & itluft. Ecclefiarum S. Gereonis Colon.
& B. V. Mariæ Aquifgr. Præpofito.
$ERENISSIMO RprAM AET ATEPEREANDISS/AMORP^AM PRINCIPVM

MAXIM I LIAN I HEN RICI


Atchicpifcopi Colon. Vtriufque Bavariae Ducis , nec non
LEopoLDi GuilielMi Archiducis Auftriae &c. refpe&ivc Se
creti & fupremi Confilii Aulici Praefidi , fupremo Aulæ Præfe&o,
* - Supremo Camerario &c. Superioris muneris dati in tº

- - Ruffach locum refpe&ive Tenenti &c. .; >º.


. Domimo cž Marcenati med Gratioffiima. . . ''.
PET R UIS HENNING ! V S.
I L Lus r R 1 s s 1 M E A c - Ra vEREN D1 ss1MB D o M IN E
Ę Ypis meis altera vice abfolutum MartiNuM DELRro,.
ííÝ; Magicarum difquifitionum tam exa&um tra&atoré,
§, ut nemo in hoc genere credatur cxa&ius opus dare
E £$ poffe,fero ad Reverédifsimos pcdes IIIuftrifsimae Gra/
tiae T.& fi non dedignetur gratiofifsimas manus. Caufas non e(t
nece{fe percontari,quoniam facile conje&ari poffüt ab eo qui me
noverunt, aut fil, mae Gratiae in Ecclefia Metropolitana Coloniae
dignitatem Decanalem. Quid enim è domo feu Bibliopolio meo
rofpiciens intueor? nifi vcI.T. Gr. Ill ** præfentiâ optatam, aut
abfentis curiam,quae pofttotfaecula perT.Exccll. Magnificentiam
inftauratur, non folum ad utilitatem poftcrorum,fed etiam ad de
corumEcclcfiae lll.as Trium Regum,& ornamentum Auguftae ci
vitatis. Parum hoc cft,llluftrem Ecclcfiam S. Gerconis regalipala
tio ctiamnum inftruis, quo vixaliud aptius principum aut impe
- - X3 faſoſil Ill
, Ep1stol A DE p 1 c aro R1 A.
£xtorum manlioni reperietur inter tot palatia Vrbis. Etiam
ſummae edi tot ſeculis ſqualenti, poſt deceſſum Architectorum
Magnorum, animum dicitur T. Gratiofiffima & Reverendiffima
Excellcntia adieciffe,quae tamen non Principum fed Rcgum opus
cenferi jure fuo debet, cum non infimæ notæ archite&us invene
rit, umicuique fpatio pedali in hacbafilica educendo circumcirca,
3oooo. Imperialium conftituta. Quid ? Ipfa patria univerfa fecun
dum Sereniffimi Principis & Ele&oris Maximiliaj Henricifum-.
mam providcntiam, Tuæ Excellentiffimæ Gratiæ confilio & au
thoritate maxime fulcitur, & confervatur.Sed e(t hæc hæreditaria
Virtus generis tui, cuius rami illuftriffimis familiis per Imperium
inferti frućtus gloriofifiimostam Toga quam Sago tećkos protule
runt. Nolo in Genealogicam arborem familiæ Illuftriffimae con
fcendere; quam magis iuxta confiftcns gaudeo admirari & honoa
rare, in parentem Heroem. & matrem Heroinam, fi folum refpe
xero abunde eft,unde filio digniffimo etiamfi fuis ornamentispro
prijs deftitueretur,pofJem gratulari.Quanta in illisPietas in Deum
& fides inS.Romanam tum Ecclefiam tum Imperjum eluceffebat;
quantum etiam ornamenti horum gloriae adjecerunt cæteræ pro
les, fratres ac forores illuftriffimae Gratiæ tuæ? ita ut etiamnum
gaudeam me aliquando , parentem T. illuftriffimae Gratiae
adhuc viventem , dedicatione Hiftoriae Schismatis Anglicani
Nicolao Sandero & R. P. Ribadencira Authoribus honoraffè,
Adeo virtus eius& gloria mihi etiamnum animo inhærent meo,ut
memoria eius,ne quidem tam Seni memoriæ meæ exciderc poffit.
Sed , T. lłł.ma Gratiae vim aut pene iniuriam fecero, fi lon
giore fermone tenere velim in Ecclefiafticis pariter & civilibus
tum Archidioecefis tum Imperij negotijs ac rebus diftentiffimum,
&c penc, nifi divina quædam capacitas animo illi ineffet, infuffi
cicntem,quam ut diutiffime lmperio & patriae potiffimum noftræ
proficua effe poffit, cum bonis cun&is Deo Opt Maximo Divif.
que tutelaribus cunctis animitus commendo, Colonia 1657.
* *

- PROE
." P R O LO Q_V IV M . . . .
D E D I FFI CU LTA TE
ET NECES sit ATE H v IV S
. . т в А стА т н о м п s. -

--
sy M M AR1A pro Lo Qvil.
- -

1. damsnum ßperbia,& odium & deli.x. scriptionis occafio, & difficultas. 3. Au


£orircowfilium &• imffitutum, 4. operis neceßitas. 5. Locu* ad Ephef. 6. v. 12.expli
•atus. 6.hodie tot ma/eficiob defe£tum fidei.7. P/eudo cbriffi & pfeudo Ioannes plurcs;
v. Magifùnt & hæretici.9 Et Hareticiplerumque Magi aut Afagie propinqui. io. Cur
darefit in maleficia definat quinque cauf& ex Maldonato eduutur. u. Conclufio & pre,
camia authoriu , ac Methodus.
-

Ordior arma, quibus coeli fuper aurea templa, -->

Molitur folium fupremo aquilone locare


Prava Dei ſoboles, patrio conſidereregno
€Quæ vetita: atque inimis Erebi detrufafub antris.
Glifcit atrox odijs animisque furentibus iras
Nutrit, necdamnis hominum exfaturata, quiefcit.
º *<$ Rorsys ita eß, nulla /ìnr inducie, Pax nulla: wbinec odij, mear
,ே º 24invidia modus aut finis ullus. hoftium Dei fuperbia afcendit fem
‫نوعية‬ , a augetarr e
,aitilam crudelitas p
invaleſcit tribula me
amatſibi-
Sã€* tere, dum nobis /pinas ferar: gaudet fàaragere penas & fupplicia
鑒 i propria exacerbare, dummodo in cruciatus eterni partem quampia
-&\%%f rimos homines aßußat, & divinæ huic illudens imagini, pretioß.
ehristi /anguine dealbatam decoleret affertam g, in libertatem,priffiwe mancipetfer
siruti, & caimeiaplamevi&oria perdat per eum do perque latuboffilem fiamet ferrum
wißera convertat.Nihilfinit mawfüm,nihilintenratum relinquit. Videt animâ imbecil
lem pavidumque curcuit ut leo,ac vim iwtemtat, movit imperterritâ confanteque vulpem;
imdüir, exupfum ponit leonimum.Heu,quam multi b partes vulpibm fimr&fuare? qu»*
lactator dìlofus pellacsisó technis irretiros fupplantavit?Millenocendi arte, hubet, ana
meri, utitur tefis, praecipuum omni etate desudem pharetra fùit illicitum, quám curio-.
Arum txmp perfitioßrumarrium, quám multarum falfa demouum commentamur.
«lium ausimo, démentantia »que caméta magiae momen ambitu fùo comprehendit.
- - ---- - - ‫ مة‬10 ‫عن‬
«P/2.73 info.defal,66 infor -
в к о т о ou і u м.
: 3. pe qua difcept4re faturum he%io difficultati fit maiorüai, neceßitati. Etenis
:: locorum graffante precantritum & maleficorum colluvie diripima, ::
' facere neceffarium,fed eandemfacere inveterat» & recrudeßenti femper malo, difficile
imprimus & laboriofum. Nam etfi fuêre conati quàm plures, qui de Magicu fcripfêre: qua
tamem illi hac de refçriptù mandarunt,vel quodfidei & moribu obnoxia,a. vetitaque le
£tionú,repellenda;vel quodperpauca & exilia, multiplicamda & augenda, vel quod ob
fcurè, fine methodo &parum firmè tradita,luculentium & ordinatius proponenda, ratio
mibufque & auíioritate teftium melius fabilienda fuere. Sane, qui fibra, omnes artium
fùperfiitiofarum umu fit frutatus &eruerit, neminem me legérè memini. scripfere Phi
lofopht, lurifconfulti, Theologi fedfuo quique duntaxat infituto, útrum fue fºhole fe
{taquè ut cumquèfàtisfecerut,c«terü certè minum profuiffe,minus cöfäluiffe videatur.Equi
dem debitorem me omnibus agnofèo, & im hü tribu facultatibus longo temporeverfatuns
fidicam,nec mentiar, quia verum dicam,necgloriabor, quiaprofettum mihi mon ai rogo,
culturam profiteor & operam, defruétujudicium aliü permitto. wº *

3. Conatus aliquò progredi,&hoc opere commune tribus fèientiü fadium ingredi:quo4


viderem trium communem non uniupeculiarem,hunc fundum atque hareditatem. Qga
re (quod negleäum, vel minu ab a'ii animadverfùmJfüperftitiofàrum artium funda
menta diligenter inveftigavi,órex fatit humana divinequefapientia nervofius quampre.
lixius fùbruenda fùfcepi;gnarus effe chriftiani homini fallaria, ha, non ignorare, & fpi
ritalia nequitiae ( ut ait Tertulliam ) non quidem focia confcientia, fcd inimica
ſcientia noſſe; nec invitatoria operatione,ſed expugnatoria dominatione tra
&arc, multiformem luem mentis humanae totius erroris artificcp, falutis pari
ter animzquevaftatorem.(Notet Calumniator huius operü intentionem Scriptori,
sacram:)Nec in fpeciem adfinxi quidquam,quodrefellerem, fedex ipforum vanitätü ac
perfidia magiftrorum arcanu&myfferiis,ipfà ab incunabuli crepundia deliriorum de li
bri obfçuriffimi deprompta,in lücecm extuli:deinde im:e,ut diffififfìma,ita&minutiffî
ma,adartem;rationemque revocanda,non minimum /uború pofùi, & mififallor, non im
commodamethodo dige/fi , ut huc illuc lacera & dificáta membra in unum quafi corpus
coalefcerent : denique, ut à quovis facilè intelligantur,plano & dilucido, qua iutimur
infcholis,fylo,in lucem publicam typü mandavi. -

4. Qgodut facerem,licet benè multorum,qui flagitabant, defideria nonnihil exci


-tarint,longètamen fortiu impulit lues quâm obfĉema,tàmprofėrpenº,veneficorum&in
cantatorum:quahoc moviffimo ßculo fe per omnem indies Europam longiuac latius
, , diffundit. Vt iure quam optimo liceat ingerere auribus mentibufque illud fonore & in•
viä« Ecclefie petrab. Sobrijeftore & vigilate,quia advcrfarius vcfter diabolus,
tanquamleo rugiens, circuit, quarens quem devoret.
;. Nec non eandem infententiam alia Gentium Apoftoli.c Induite vos armaturam
Dei,ut poffitisftarcadverfusinfidias diaboli:quoniam non (tantum) eft 蠶
- t - - collu
acornei Agrimeraria atmo. Pieariani? Anſini parmenſi, toan Bedini.
Mean, Vvieri,Georg-Godelmannić fim.Item Trithemiistºganºgraph, ó Feucari Eraſti, Danais
árf.b 1.Fetr j verſ3.b4dBfh.6,var,u. -

w
P R., O L O Q V I V M.
ዛšß webis collu&atio adverfùs carnem & fànguinem (adverfùs homines, qui carne con
* fiant & fanguine,acproindefragiles ac caduci,facile laffantur ac vincumtur fed (pr«cipuè)
fícile adverfus principes & poteftates (videlicet) advetfus mundi re&ores tenebrarum
º: qu4 harum , contra fpiritualia nequitiæ in coeleftibus: hoc eß contra naturas non corpo
ut le reas,fedfpirituales,longe ut potentiores fic & pafriores hominibus,& quarum habitatio non
0dobe in lutei, hiße domibus, fcdim fùblimi , & aerü regionibus. Revera momcum anilibus delira
ratiº mentü,aut idiotarum infomniis,quod quidam diciitant,depugnandum,fèd cum ipfis dæmo.
rfjurii nibus (quorum ope, confilio magi utuntur, quod ratio & experientia docet) nobis munc ma
e Phi nus conferenda. Hi,ut auäores : & fatores »fic etiam fautores propagatorefquefuperffitionis
'4 β omnisJunt habendi.Hi fe de tot animarum,quas fubiecerunt,poffeßione deturbari, & ab il
r Fqui• laqueandi, aliis,qua3ffe devoraverumt,ratione & iure,velut armata manu,depelli,tulerunt
ſituſº, femper iniquo animo,nunc eoferunt moleffius,quod, cum infante ultima die Luciferfoluen
rogº» dus ,fit iuxta fac.lit. diäamen multò fitiunt avidiùs fuam explere in genus humanum cru
delitatem. * *

6. Si qui fuperioris avi Annales mon indiligenter evoluat, fatim comperiet, numquam
gg‫صو‬ tot, ubiqueproyinciarum examina maleficorum deprehenfà, quot fé hodierna die iudicibus,
funda vel levem aliquam quærendi curam adhibemtibus, offerunt,& à non quarentibus etiam repe
mpre. riumtur. Quid mirum,exundareperfidiam, vera fide exarefcente: Suntquidem alia quoque
& ſpi peccata mortalium, divini huius flagelli cauff.: fedpeffilitati partem maximamfibi vendi
limica cat,languor quidam & contemptus Catholicæ fidei. Fides enim una maximè eft virtus, quae
º tra cunäa diaboli comfiliafludia,comatus,virefque omnes refringumtur. hanc horret , hanc refu
s part” git,cum hac metuit compulfare, Sapienter ideò B. Petrus eam rugienti,velut pamopliam, ut
'¡tመ" obiiciamus,admonet: cui refiftite (inquien:) fortes infide, a Confentit invičius athleta
4tí» º paulus collegefuo,quando fpondet mos in omìnibus(hoc eft imprimi, & fùper omnia) Scu
芦』de fa to fidei omnia tela nequiffimi ignea exftinéturos. b Confirmat experientia,fivêpræ
புரி. teriti,five prafentü temporis , femper acriùs &petulantius Tartareasacieshominibus inful
ion it!” taffe, quotiefcumque fidei diminutio vel depravatio aliqua viguit. Ante falutarem Chriffi
zgrpሠ Domini adventum idololatria totum penè orbem occupabat: momnedaemonum ubique tiìm
„tjmwr multitudo maxima paßim infimulacru loquebatur, & cætus homimwm frequenter imyiß
bat,& in virorüfæminarum jueffecie confpiciendam fefeprebebat:mato tandem lefì,quibus
exci loci fides nondum amnunciata:peftù eadem idololatriam comitatur, & veneficis referta fca
nórin - tent omnia, ut locupletesfunt teffes noftrorum fociorum de rebus Indicü epiflole & hif?oria:
- Iatiu* quibus vero regionibus femelrecepta Evangelii prædicatio refrixit, vel variis errorum macu
‫مان يوم‬ iü obfòlevit, velab hærefibus oppreffa penitus elanguit,ut in Africa & Afia inter Mahume
‫ر‬ulo‫و؟‬ tanos:im Germania, Gallia,& Britanmia inter hæreticos, in Italia & alii loci, inter Catho.
licos plane languidos, quos Politicos vocant: iiflem quoque in loci Magica fùperfiitio nimi,
turzº invaluit. Sic agros olim tritici mirefcrave;, cituta , & aconitum , & alia yemema teterrima
contaminarnnt. Hartſibus profedo, ut umbram corpori,ſic Magicam ſºurcitiem ancillari,
ullo- adeo manifeftum efi, ut proterviæ fit negare. -

godim. 7. Pracipui olim hæretici etiam A4agi fuere, ab his artibus Princeps hareticorum cogno
- :: ( ክ}číß

a ſºpr. ; b deaf.5.9erſis.
P R. — O L O Q v I v M.
mem adeptusfuit,Samaritanus ille Simon Magus. a De Carpocrate, Memandro, Marco, Bw
phrate,Ophitis, Sevophianis eorumque diagrammate;de b Prifcilliano , c & Berengariofid5
faciumt gravißimi & veracißimifcriptores, Vt enim, qua de Simone Clemens fufißimepro
didit,prætermittam; qua de hoc & fucceffarefimul,iuftinus Martyr eorum conterraneus tra
didit,adfcribam:is,d, im hanc fententiam:Simonem,inquit, quendam Samaritam or
tum de Gitta oppido,qui fub Claudio Cæfare fubnixus ope dæmonum, & fretus
Magicis artibus,in hac urbe Regia,Deus cft habitus,& quafiDeus honoratus,fta,
tua pofita inTyberi inter duos pontes eft, cum hoc Latino titulo, SIMONI DEo
SANCTO, &c. Deinde: Metandarum etiam aeque Samaritaty huius Simonis difci
pulum,inftiuétum viribus dæmoniacis, & profe&tum Antiochiam, multos artc
Magica decepiffè cognovimus. D. autem Irenæus e de Marco fic breviter : Marcus
Magicæ impoßuræ peritiffimus, si per quam viros multos, & non paucas fœmi
nas feducens,ad fe convertit, &c. Mox, Anaxilai enim ludicra, cum nequitia eo
rum qui dictuntur Magi, commi(cens, per hæc virtutes pcrficere putatur apud
eos, qui fenfum non habent, & à naente fùa exceffèrunt.] quibus fùbiungit Irenæus
momnullas hæretici huius preffigias,vinum album in rubrum nutare; non ipfum mo
do,fed & alios per ipfum,Paredri dæmonis opera vaticinari, & htiiufinodi alia. De
difçipulis Carpocratianisfic Epiphanius: Magia apud ipfos(ait)excogitata cft, incanta
tiones que diverſasadomnem machinationem invenerunt,adamorem & adille
&tamenta. Qujn & Paredros dæmones fibiipfis attrahunt, ad hoc, ut per multas
praeftigias in magna poteftate , omnibus dominentur quibus velint, & ut unuf
quifque quamcunque aétionem aggrediaudeat. Nimirum feipfos decipientesad
perfeétionem occæcatæ mentis ipforum.] Prißillianum,qui Gnofficorum pefàniam in
Hifpanias intulit, Marci •/£gyptii difciplinis(qui Magus fuit) imbutum,Seperusfcribitge
mino iudicioauditum cofivi&umquè maleficij, nec diffidentem obfcoenis fe ftu
duiſſe doétrinis.] D.Hieronymus,fPrifcillianum(ait) Zoroaftris Magiftudiofiffimú
& ex Mago Epifcopum. jidem Severus Sulpitius, invitaS.Martini, talem quemdam .
memorat Anatolium:narrat etiam eodem tempore im Hiffamii, quemdam fuiffe iuvenem,qui
falfis fretus miraculis fe primo Eliam,poftea cHRISTVM effefitprofeffus,in quo etiam Rufo
Epifçopo fic illiferit,ut quafi Dominum adoraret:eodem tempore, in Oriente quendam exfti
tiffe, quifé loannem effè itàfitaret.
8. Magi etiam haretici: Machometus bereticusfuit,fed & Magus, tefteZonara tom.
3. & Paulo Diacono Jib.8.hift. Gallorum Hiftorici tres nobis Pfeudochriftos hæreticos de
pingunt,& magici, preffigiis excelluiffè addunt: nec mirum Antichriftianteambulomes mi
racula fimulaffe. Vmus Bituricemfi fuit,alter Burdegalenfis, de utroque legendus Gregorius
Turonenfde priore lib. 12.hift.de pofteriore lib.9.Tertius Eum vocabatur, matione Bri
tammus,de quo mirifica referunt Robertus in Chronico,& Guilbel. Neubrigienfis lib.1.re
rum Britan. cap 91. Nec dißimili in Hiffamiæ diœcefi Comchenfifuit quidam Gomdiffaluus
- tempore
a Clemens Romanus lib.z.recognit. Iren.l.1.cap.21.14. Eufe.l.*. Hiff.c. zo spiph. har. 27.
b Sen.Sulti in Sac.hiſt.lib. 2. c Namgia in Chros. dApolo. 2. c 1.1.c.8, fEpiſt, ad Crºſphon
*em contra Pelag.
p R O L - O Q_ v 1 ºv M.
tempore Innotentii VI. qui daemone vifibiliter apparente & docente librum diâatiit, qtiem
rogabat VIRGINALEM,in quo fe Dei filium ab ætermogenitum, immortalem , mundicom.
verfórem,& damnatorum omnium Salvatorem profitebatur: qui Nicol, Eymerico Barthi
nonaumatum dißipulo & fcriptore libri Nicol. Calabro publice pænas perfidi, ded/t. v;de
Bernard Luxemb.inCatal.litt. G. & lit. N. Im Afia vero Sergius ille doëior herefi; Armeni
te & inſtitutoriciunit Artziburtzi, de quo ex Damaſceno Euthymiusp. 2. Panoplie tit. 2 o.
huc Paredriuserat damom canimus comes, ut Agrippae. 4d Berengarium quod attinet, sa
cramentariorum Principem, Nangiaci hifforiam, qui volet,legat, liber ad manum miki non
eft,ut verbarepraféntem. Et quid opus ?
9. Magnafemper hareticis cum magis commercia,ut notavit Tertulliamus Prafçriptione
adu.hrreta &lib.de anima b priore loco hæc babet: Notata funt etiam comn)ercia bæ.
reticorum cum Magis quam plurimis,cum circulatoribus, cum Aſtrologis , Cll m
Philofophis,curiofitati fcilicet deditis. Quærite, & invenietis, ubique memine
runt[pjeriore rero Magiam vocat hæreticarum opinionum auériceri.] Merito non
enim confirmatmodo hareticorum deliria υ/ed ώ, veteribus adiungit nova , nova/gue (cholas
aperitari fitatis.Legimus, poft Sarracenicam per Hifpania; illarionem, tantum inialuiffè
Magiam, uttum litterariim bomarum gmnium, fumma ibi effet inopia & ignoratio, fî.
frmtdamoniata artespalam Toletis Hiffali,& Salamantice docerentur.In hac .quidēcivi
tate,bonarum nunc arfium matrescum illic degerem, offemfa mihifuit £rypta profundißima
gmnafiinfandi refiigium,quam virilù animi mulier //abella Regina, Ferdinandi catho
luiuxervixanteann, centum ca mentifixifiacifrat obturari. Invaferunt prius Bohe
niam Hußita,poflea Germaniam Lutherant·tllos quanta maleficorum pis fueritfùbfecuta,
Sprenger & Nider,charettca pravitatis quafitores, doctierunt: hi vero, quos Sagarum tor
rtntes in Aquilonarem traâum infuderint,nerunt qui hoc frigore Arätoo quafi gelati , metu
torpuerunt, mixenim illu im locis quidquam innocuum vel immune ab his fùb humana
fccitferii,ditam nefçio,an damomibus. Plerique qui etate provediores non ineculeo modo,
fid;ofquefiione, quoque Trevirenfiim ditione confitebantur iudicibu.fe hac labe primum.
imbutos,quo tempore tetrum illud, & Tartareum Lutheranifmifulcrum,ipfè quoque Magi
te nomintfamofas, Albertus Erandenburgicus 2. prorintiam tllam flammafarroqueprada
bundus vaftabat, Quotquot inalpinas regiones vicina; Heluetii incolunt,raras illic feminas
maleficilexpertespiraſque crimine uno nobile norunt: nec alia perior aut promptior occur
rit caufà,quam quod,in hanc ufque horam yValdenfium reliquiæ mefaria,illic, ut in /pelais,
occultate ha]erunt.Nihil per Angliam, Scetiam, Franciam, Belgium hamcpeftem celerius &
wberius propagavit,quä dira Calvimifm lues. Antea paucù im lociw, de non multis & vilibus
tantum inserturumor fpargebatur,mune eum pfa hærф..и cum febrifurorplurimasp. fim
& palam nobilitate,erúitióne,divitiis & dignitate claros invafit.Sic Behemoth inßäurabi.
lu epoto iamptlagofferat,quod Iordanis influet in os eius,d elcctoque paftiis cibo ip
fam Dominifortem deva!fabit. Quid ? quod Danaus calvinianus ministerfrigt mi conven
tum Genera ordinarium effeprope fummam adem , & in ea urbeffatuo trium menjium plus
): o ( 2 фиат

4tal : #an/e4. beap 57,


4. Ε. «ΤV º
c #" Malleemalf ó in Formicaris, dieb.4overfis Ha
v,
p R. o L o Q. vº 1 g v º M.
quam quingentasptrfonasiudicum fententia morte punitas narrat? lege Crefpetum dc;
odio fatanæ l.i.difcurfu 15.Caufas autem mihi perquirenti:cur harefim comitétur aßidue
AMagica, commodum occurrere , quas meu quondam Doítor Io. Maldonatus societatis Iefu
Presbyter,vir doétus iuxta &fanäus,diJertißimeprodidit, cum de dœmonibus publicâ Lute
tiæ Parifiorum profiteretur: ille caufas commemorabat quinque, hü verbü :
1o. Prima caufâ eff,quod dæmones in hæreticis,ut olim in idolis,habeant domicilium. Re
áte emim folet Hieronymus dicere,diabolum cum idola, in quibus habitabat ante, difiecfa vi
diffet,peiora idola in hareticorum animi ex ipfis divinis litteris fabricaffe, Caßianus gravi,
& antiquus auéìor Coll.7 c.32. affirmat fé damoxem audiviffè confitentem, fé per Arium.
& Eumouiium impietatem facrilegi dogmatis edidiffe. Quarè neceffe eft,ut:quemadmodum fi.
nito bello milites per omnespartes diffufi prædones fiunt,omnefque vias obfident:ita dæmones,
inclin.ttis aut abolitis hærefibus, quæ ante pigebant, quafi eperfis templis in quibus coleban
tur, movas im altis hominibusfepes quærant. - Solemt enim demones, cùm ex homine, in quo.
erant,egredi coguntur,ftcere:quod jfaciunt, qui obfidione fatigati, coguntur arcem trade
re,quam tenebant. Petumt enim conditionis loco,ut fibi liceat fe in alium locum recipere:quod
exemplo illius legionisintelligimus, que à Chrifto petirit, fit fineretfeporcos occupare.
Secunda caufà eft quod omnis barefis initio violenta eff prorfùs & vehemens:fedfare in.
eodemgradu nompoteft. quia, præterquam quod td divima providentia mom patitur, matura ,
quoque ipfa ita fé habet, ut nompoßit error diu veritatem imitari. Quare omnem hsrefim.
ueceffe eft,mifi ad eam religionem,unde egreffa eft,maturè revertatur, aut in magicas artes,
aut in extremam atheifimi impietatem degenerare. Cum enim duæ fint potißimum cauf«,
quibus hæretici homines efficiantur: altera fùperbiæ lafcivientis ingenii , mihilque credentis,:
mifi quod oculis cernat;altera curiofitas qu«dam intemperans &fladium movitatis:fit omni
nò neceffariò,ut quifuperbia hæretici faétijunt,cùm, quamprimæ inventionis ardore in ea fé
άa,quam nimis fubitò amplexi lucem effe iudicabant:eodem ardorefrigefctmte, tcnelras eff&
comperiant,defperatione alibi inveniendæ veritatis,prorfus mihil credant:& qttos im harefim:
curiofitas impulerat,cum ea quæ principio mova effe videbantur , paululum impeteraverint,
eadem curiofitate & ad ineumdam cum dæmonibusfamiliaritatem, & addiftendas exercen
dafque demontum artes impellamtur. -

Tertia caufa,quod ita videatur effe matura comparatum,ut quemadmodum famem pe


filentia fequitur, ita, haerefim yaria curiofàrum artium genera fequantur. Nam & hartfi**
fames quædam effe verbi Dei Amos 8. Et enim ut inamone caritate homines coguntur vili*
uti nomfälutarilus, unde fit,ut corrupti humoribusgignaturpeffi : ita harefi vigente, dum ,
homines corruptis fcripturafenfibus utuntur,ad Magicas tandem artes deyeniunt, qua quafi
animi morbi fuat. -
:

Quarta caufa,quodfoleant dæmones hæreticis uti adfallendos homines, quafi formofis.


meretricibus. Nam haerefim infçriptura meretricem appellari manifeftum eff. Ifa. 1. Quo
modo fù&a eft meretrix, civitas fidelis ? Quarequemadmodum lenones,quandoſcorti
forma defloruit,ex forto lenam faciunt:ita demones, cum prima herefisfpecies itaperiit, ut.
iminus homines in errorem pelliciantur : ex h«reticis, Magosfaciunt.
Qujnta cau/a eff,nt opinor, megligentia eorum qui regunt Ecclefiam.
-
Naga: -- аил73. "
-

*
-
-

---
p R. o L o Q_ v i v M. -

de dam ininculti agris locuffa gignifolent:ita,ex inopia verii Dei gignunturprefigiøfå arter
idue Nam & locuffa injúriptura dæmones fignificant Apoc. 9. itaque videtur etiam in hoc tem
Ιεβι pusconvenire,quod ait Ioel c. 1. Refiduum erucæ comedit locufta, & refiduum locu
.4↑Ꭼ• ítæ comedit bruchus.Nam quod haretici reliquum fecerant, malefici demomum arte po
pulgntur, & quod malefici relinquuntathei perdumt. ] Hac non minus acutè, quam verè
, Rta Pater Maldonattis. t º

a ri п. Аtqие utinam mom in oculos et nobis incurrerent. P^idimus , oliw florentes,Belge,


r,trip Geufiosfuos Calvinifmo,Lutheranifmo,& Atiabiptifino eruaarum inflar cunäia depafen
r!፪፲፳፻: te;. vidimus bos tres inmundos fpiritus,dc draconis ore, & de ore beftiae, & ore
ார். Pfeudoprophetæ exeuntcs,a Fidemtis illu iam marcefïèntibus,& ipfú tempori diutur
óክ¡fያቌ~ mitate ferméexſpirantibue, varia locttf?arum fòrtiari arti*;, examina totum Septe;■:rionem
báክ depopülantia videmus parte alia fic crefere numerum atbeorum five poiiticorum: ut, cum
!quo tim pauci fùperfint ferventes & P.ri Catholicis ipfa paucitate plane nulli queant videri.
rade H«retici; illi,deS2c iETAT E moftra mtiltijèjlrengè oppofiierunt, & eorum raüicm præ
ημcά dare fcriptü libris infregerunt.b Atheos quoque Theologi & Philofophi nuffri,non femel hy- "
dre lerne einfar repullulátibus capitibus,ignitv veritatis gladiorefècantes profligarunt. Lo
greín. cuffts baβε,qua, illi praetcrmifèrc,vel obiter & leviter tantum velitari cum illis fuere.niinc
át፱፲4 . mibi ex profeff,difptttationis pentilabro diffellendas, veritati caritatifque,velut dhaly
&
tref;n!' beo ipetu!0,efł::land.(4 delegi,non yirium vlla mearum fidutia,fèd fùpremi Numinis auxilio
dºrff, prafumpta.lllud enim,pro cuius honore රෑgloria hoc certamenfuſtepi, fiun titiipero pugi
º

1.யு,ே lem non deferet. Age,6 vera & eterna Saf 1 £NT1A, cuius nomen perfidi Magi abnegaruut:
linttí» jura &tuere. Tu,6 VIRGo SacR a rissi»* A,quam præ cælitibus cunéfis depreuiant, &
omni def%uunt: clientem tuum protege, ó faves pugnanti, Tu ófane McHA EL cumathers
quibtu præes legionibus,qui Luciferum cumfociis rebellionis,telo detarčaſłi,é in 4);.f pro
fundum compiliffi,auxiliareimarenam defiemdenti. Vofjtie superi omines, Bat«,inimi«,
banc infernorumfpirituum tyrannidem reprimite, & à fratruin veſtrorum mentibas du-
riffimam peftem avertite, &fpetriumphatas furorum ac tetrorum cacodæmonum acies,
utifoletis:tedite,ffernite profligate.Veftrisfretusfiggeffionibus atque fùppctiis,quod
que mihilefioribufue vertat bene fprius de ſuperſtitione ipja -

monmulla ad féquentium intelligentium clariorem º

neceſſaria delibaro,rem aggredior.

}( IN

a Aper.v& v 15 b Turrianus, Bellarminus, Baxeus Caniftus Cafterns, Tyreus, Valen


ria, Molina,Juarez, Foafeca, Pererius.Serarius Vafquius, Po/evinus, Maldomatus, Grefferus
‫ مع‬.Alii
-
y yW R. V IN EAS DEM

MAR TINI D E L R] I … P A R O D | A.
D I S Q. V I T I O N ES
MAGIC A.S.
Agia, quam libro hoc videtü ob
4. fidem,
Iufti Lipst Carmen. Ait fuiffe fraudium peculium, -
Viu doótum opu hoc? quod ima, INeque u!lius medemtu arte gloriam
fimma Nequſſeprevalereſire toxico
Penna permeat & ſagacemente Opus foret mecare five falcino.
Sagas 33 Stygtau firiges revelat?
Et hoc negat feraciera 7 hºffali
Quodtu Theffala terra, voque Colchi, Negare rura,noxiumque Caucaſum.
Infames male cantibu patraſti, Scythaque/axa,confeio/que Colchiºr,
Quod Panes,Satyrique Dafiique beriam tuumque Taure vertutem:
Peccaffa gemtu improbum falaxque: p^bi j?a poff Magia floruit primu
Totum hoc eruit, erutu medetur:
Agrefu herba,nam Promotheim ingo
Sed quis? Delriua erudituone, p*àpore f&pe tabido imbuit fata. -

14em religione,clarus ergo arate Mede,lethiferque Dardane,


Aac pura & liquida omnia; hic vemema 71b, hac fuiffe & effe cognitffima
JVulla que timeas opіntonиту. Ait Magia, poſtuma ex origine:
Huic libro faveau,fave tibi ipfe, Tua exiſe dicit è proſapia,
Atque ffum lege, ut ima fumma mori. Tuo exaraſſe perfidaa /?ylo motas:
N EvNDEM. Et inde tot per amula dolos manus
Decu tulffe,lava five dextera
T R IM E T R J. opu, pararet aut utrumque mutua,
G Audebat O RC/S arte damonas Suo deduſſet tmp gre vices hero.
Jua, . Neque ulla vota Noxialibus Deis
AMagici que monffri, vertere ORBEM Sibu eſſe fatta cum venurer a viro
aardime: Noviffimo hoc ad ufque fæculum r*^
Gemebat ORBIS tartari vi&iu dolo, 0ሿፅጾፓ{. -

Malfque tabefiebat eger cantibus. Sed hac prium vere:nunc Apolline


Stlet Ioquente fequi deducat tibi
Quid hoc?gemut munc ORC/S,&ver Apollo delrte atque dpollo 1 elrii.
ſa vice -

Lætatur ORBIS fraudibus liger Stygæ.


Etiamme SORTI tertto in regno locus?
Non.Iffa virtus eff vurt.cuius vtri? HERIBERT. ROSWEIDWS
IDE L RIO. motum BELGICIS momen | Soc, l Esu.
f¢holu,
Notumque IBIRIS. plura vis? librum
/*ge.
IoANN ES GAVDA. S. l. -

APPRO
MPPROBazio sy PERORy24.
Go Oliverius Manareus Societatis lefu per Belgicam
濠 Viccprovincialis ; pro conce mihi â Reverend.
ζadmod.Patre CIaudio Aquaviva,Societatis eiufdem
*** Præpofito generali, poteftate » concedo P.Martino
Delrio Societatis noftrae Presbytcro facultatem,edendi in vul
gus: Sexlibros v»74gãcarrenn Diſquiſitionum: graviu m8č doćtorum
Theologorum iudicio approbatos: in cuius permifsionis fi
dem,nomen meum, huic breviculofubfcripfi. Datum Lcodii,
VI.menſ lulii.Anni cic.12.xcVIII.
OLIVERIVS MANAREVS.

A P P R O B A TI O C,ENS OR I S.

DW os ifforpriorer s%4agicarum?Difquifitionum
librorî. 7P. <>Martino T)elrio Societatis Iefu
Theolºgo.com/criptor-quodmultiplicivariajueſnt eru
ditione referti,niihi/que contineant, quodCatholicæ fí
dei adverfetur,dgnor iudicoquipreelomandentur.Das
tum Lovanii8. Febr.Ann. Dom.1599. º

Guilhelmus Fabricius Noviomagus Apoftolic.


- -
ac Regius librorum Cenfor.
º - ->

• ^ LICEN
-

ਾਂ R. P. PROVINCIALlS IN PROVINCIA RHENANA INFERIORE. .

蠶M* S.Cæfar.Maieftatis decreto omni


醬 & fingulis Typographis ac Biblio -

' **' polis, ac aliis quamcunque librariam


negotiationem exercentibus feriò firmiterque
inhibeatur, ne quifquam ullos libros à noftris
Pátribus ha&tenus editos & in pofterum eden
dos intra Sacri Romani Imperii regnorum &
dominiorum ſue C æſMaieſt.hæreditariorum
fines fimili vel alio charaéterisgenere, aut for
ma five in toto fivein parte recudere,vel aliore
cudendos mittere,autalibietiam impreíosad,
ducere,vendere,& diftrahere, clam feupalam,
citra iudicium ac teftimonium fupradiétorum
Patrum audeat ac præfumat:concedo ego Go
swiNus NicKELL Societ. IEsu per inferiorem
Rheniprovinciam Præpofitus Provincialis Pe
TRo HENNINGI o BIBLIOPoLÆ Colonienfi fa
cultatem excudendi R. P.s%Martini PelriiSo
cietat;r Iefu Presbyteri T)ifquifitionum •%Magica,
rum libros fex, Incuius rei fidem hoc ei teftimo
nium propria manu fubfcriptum dare volui
mus.Coloniæ 16.O&obris. Anno 1631.
-- GOSVVINVS NICKELL.
--- - pres
-

######### 盛一密名洽·一号筠器…登﹑

MARTINI DELRIO
PRESBYTE, RI, SOCIE
TAT I S. I E S V,
L1BER PR1&MvS. .
DE MAG1 A Generatim, & de Naturali, Artificiali
& præſtigiatrice inſpecie.
--

SVM M ARIA BREVIA ET A CCVRATA


LIB RI P R IM 1.

C AP W T T. &à finali.ab illa in Naturalem,Artificiofàm,


& Dæmoniacam ; ab hac in bonam & malam,
Defuperßitione & eiu fpeciebus. malæ definitio, & quatuor ſpecies, Magia ſpe
cialis. Divinatio.Maleficium.Vana obfervän
3. Tymologia Muperfitionis, fe tia, quid.
cundum Ifidorum, & locus e 3° Magorum varia ex S.Sc. nomina, quid
£jus explicatus. Haovoth & Iddeghonim &c. importent.
2.Superſtitio Chriſtianis in 4. Locus Exord. 12. v. 18. quid,ibi malefici*
* malam partem fumitur. Lu Re o v xx.Iezabel maleficaSamaritis hoc ma
cas Act.17.v.22.explicatus. lum affricuit.Samaritanus pro incantatore di
3. Superftitio & religio differunt contra E ci ſolitum, Locus Ioann.8.v.48.& 49.
picuraeos.Locus Cicer.emendat & Alius No f φαρμακευς quid ſignificet 1LXX interP.
aii.Laâantii diâum difcufum
é, Grecorum nomina; trao3ds, Mavrig,
4. Religio quid fit , quæ vitia illi contraria,
quomodo;fit éxceffus in religione? Superfti φαρμακεός γεης,
tio falfi cultus: idem quod idololatria, quae 71atinorum; Magi , veaefici, ThefTali,
duplex tacita,& expreTa.Superftitio indebiti Cbaldaei Augures,Arioli,Arufpices. Geneth
cultus Locus i.Paräl.is.v.z6.explicat, liaci,Lamiz,Striges, Maſcar.Veratrices, Sor
tilegi,Sortiarii.
Cº?-II De Magie definitione, diviſione,é Mar
gorumvariä appellationalw, Cap.III.DeMagiainaturai, /eu p&y%a.
sJMagiain communi quid. 1 Perfarum Magia duplex, Naturalis & Su
49vilisit;r dividiturab cficiente casfò, perſtitioſa. - -

‫قيو مع‬C
s v м м. А в І А. - ~

2. Quod initium feu origo atriuf‫وس‬e. 6. In corpus diftans aut alienum, nihil po
3.Zoroafter quis,& quot?

lis definičio & exempla.


teft omniao contra muftos. *

ftates vel pluvias ciere.


- -

4.Naturaks Magiae äuthor,quid fit ea,San- i 7. Imagi natio non poteft alium }oco mo
£edritæ quales Mägi fuerint. Magiæ natura vere,fanare, vel fafci nare, nec poteft tempe
-
.
f.Qualis Magia,Salomonis,Trium Regum. 8.Calphurnii locus explicatur & Genef 3o
& Apollonii. -
' Locus, De varietate partus propter imagina
6.Magiæ naturalis divifio. tionem vel ante conceptum vcl po(t, Variâ ex
7.Iudicium dc fcriptis, quae in hoc genere empla. * -

edita,quae licita,quæ illicita, &c. 5. Etan fufficiat alterius parentis imagi


natio, º
Q. I ®uid caei effeâu, & ìs/£uxu ad Magicos 1o. Pavones albi quo pa&o fiant.
effectus conſerans. 11.D.Auguſtini Locus de extatico.
|.
1. Fundamentum magorum ab Aftrologia
eſt mutuatum.
Θ ΙκΑn/oi contaάμ, 4Άitu, νι/h, τοτε ο/εκιο
2. De imaginibus coeleftibus & earum fym Tvelnud lantei applicatione vulnera velmer
pathia cum inferioribus figmentum refuta èi /anari,& alia huit /mod, mira per
tur, refponfum argumentis eorum. | jfiċi pyffnt naturaliter.
3-Nugacitas dete&ta ex ipforummet poſitio- -

nibus. 1. Fundamentum eorum,qui affirmant.


4. Cælum & afra animæ expertia fünt. 2. Sed contra.Non effe hoc tribuendum vo
cifoli, De tauro cadente & erećło : De paren |
3.Regula ad intelligenda varia SS.loca;quae
videntur iis animam tribuere. , tum execratione exempla, Weftphalæ mulie
6. Influentiae an ullæ,& quales. ris filium voce reddentis immobilem
7. Quid cœli & aftra in fiaec inferiora pof- | 3. Nec etiam afpe&us,nec cum imaginatio
P
finr. ne,id poteft. Vifio fit. recipiendo, non emit --

8. De diebus criticis. tendo. -

9. Articulus de hac re Parif. confirmat di- I 4. Amor quomodo nafcatur afpe&u.


&ła. s.Item lippitudo&infectioſpeculorum per
Q. II. An huiußnodi effeâu magici miraculisAe aſpeétum menſtruaræ. -

* Tmiles oriri po/$int ex bomimù ma*urali com «. Afpe&us, vetularum, quomodo noceat.
plexione. pueris, - - - -

7.Galgalus quomodo fanerićtericum.


1. An animæhumanæ res materiales om- | 8. Quo pa&o lupiingsrant raucedínem.
nes obediant: quod non, contra Avicen, & s.StiUciöcamelus & teftudo ad vifu ova cx
Pomponatium. cludant.
2. Neque hoc provenire ex temperamento 1o. Leo cur metuit gallinaceum.
zqualitatis,contra quofdam medicos. II. De Hiſpania Zahauriz,ſeu lynceis. Nec
3. Nullos nafci medicos vel fafcinatores. etiam conatüs folus ad hoc fufficit.
12. Nec Ta&us efi caufa fafcinationum.
, §.III.Quamtaquaï/que/ù vè imaginatio s 3, Explicantur variæ experientiæ, de tor
@ qua adbusjmoi effeäua? í pedineiáu hyaena umbra; Serpente &quer* -

1. Authores de vi imaginationis trastan ho fòlio;veliöidis penna,vipera,& fagina vir


tes, - - gula, vefpertilione & folis platani capra &
a„Plurimum poteftin corpusproprium ι έringio,aquilæ pennis,lepore marino,lupinis
g. No&ambuli,& horum caufa. f agninifque fidibus: _
-
- -

4. Exemplum mirabile. -
, "14.De Echineide feu remora, una fides al
5. Quæ ád hoc concurrere debeant. Ali. # terius citharae invitum provocat. De magne*
quvd efficiunt in corpus proprium & difpo te & ferro,tauro ad ficum alligato, De puella,
fìtum. napello enutrita, De cadavere ſanguinºsº in
-
-A
præſen"
1. I B E R I.
praefentía occiforis, Locus Lucret. explica 3. Deſgillis & charateribus Nullam his
-tus fundamentum Pomponatii. -
omnibus vim ideffe,
1 ;. vis curativa eft dotum Dei & gratia 4 Sigilla Hermetis, & Lud. Dulcis lib.no
gratis data, natis die parafeeves, &feptimae [2ltUŚ.

pro4i mafculae & Afigliae Regum cbrifmati, ; Cai.& Pomp fundamenta ſubruuntur Fi
Elizabetha ad hoc donum habeat. guræ an vis fit ulla formaliter,five,quafigura
16 Ideo Tookeri1iber difcuffus uti vanus,
ibidem Polydorus Virgilius difcuffas. g). II.An numeris m4gicivirulla?
1 Quomodo ' Patres de numeris Philofo
17. Miracula vera eſſe ſolius Eccleſiae Ro
manae ſeu Catholicae. phati.
1. Pars abduens defenditur.
1 8. De Regum Francornm vi curativa : &
<ius certitudine pro Fide Romana , contra 3 De anno clima&terico & partu o&ime
Cardanum. - : ftri & dierum criticorum aumero.
19. De Pyrrhi Regis digitofanante a£ios. 4 De ſeptenario numero.
zo. Qgidam aliquando conta&u fana y De herba Pentaphylli;de granis heliotro
TUDt. Pii in ligaturis, depilulisina quali numero da
z 1. Defalutatoribus.Hifpan. difputatum. tis,de numeris pfalmorum feu muficis.
Navarri locus explic. 6 Qgo fenfu Magi loquantur de numero.
22. Veracruzii fundamenta difcuffa. 7 C. Pet. Greg reprehenfus, & Patres de
fenfi.
• 3.Mendacia faluratorum & fuperftitiones
24. De lapidibus herbis & fimil. Funda 8 Fabii Paulini1iber, de numero feptena
rio.
mentum Pomponatii evertitur.
23. De gentilibus S.Pauli. 9 Devi muſices Orpheifuſiſſime diſputa
26. De curatione militari falfo afcripta D. tum,& Platonica dekiria refutata. ,
Anfelmo. 1o Ibidem de Incantatione ſerpentum per
<carmina.
*7. De duobus pueris-Alb.-Magni.'*
28. De Pſillis & Marſis Alchimi locus. 11 Antidota contra platonica deliria à Fa
| bio Paulino relara.
Cap Ip^ De Magia artíficiali. 12 Eorum fundamenta difcufTa.
1. Magia haec duplex eft quaedam ávina. i
13. Septem modifundamentis malis innixi
feria, quzdam,Operatrix, - exploduntur inter haec quoque Macrobii lo
v. Qjeratrix, quaedam Matbematica, quae cus,Magnes:Pandaura, Androdamas. Auto
dam Præffgiatrix. Mathematicae exemplâ va mata Ferd II. Archiducis, Speculorum infe
ria & autores. Os aéneum Alberti Magnilo &tio, Echo.Selenires,Theriaca,Marfilii Ficini
«cutum non fuit contra Guilhelm. Parif. & <regulæ notatae , & Taraptulae morfus & cu
alios. * ratio.
3. Praeftigiatricis exempla plurima.
4. Eadem Thaumaturgica & Naturalis di ®g4/7/II An verbis & imeantationibus vis in
ခ္ရစ္သစ္ကူးft
Jºnala
, quae bona eft per fe,per accidens Aù morbos /amandi, aut ali4mjrgfica
perficiends?
1. Vnde faep3 Deaboficæ fit ve1arnem, *
6.Vrifaāum in Virgine Colonienfi,Trifci + Varii errores,& eorum fundamenta.
!jno Sadechias Iuædú,Eunus,Liodorus Cae 2 Vera fententia; explicatur & probatur
farii Maltefius. ibidem poculo Zelotypiae.
3 Triplex ordo in rebus, Naturalis praeter
2^4a visebaraâerum, aemulorum,4gillarum naturalis,& fupernaturalis. Naturalis opera
º mºgºni/is, qualemmagi con. tio quot modis fumatur fusè explicatí & cla
tenaunu?
*
ré;item artificialis ordo quod,quid,& quan*
"Qpinionesvariæ, tum poffic.
*. Imaginum triplex genus, & de ſingulis. | 4. Spondani
Å 2.
error.
n Pom
z $ W`Mʻ M. A R t Á
-
y Pomponatii futilia fundamenta item Fer
rerii,
6 Origenis, & Pici & Petri Gregorii di&a seä. Eg’uidavminisvõi &4uama'; kee arr
isvests,
difcuffa. -* \.

7 Tria Stulta Magorum Fundamenta pro ] 1 Alchimia necGræcum,nec Arabicum,£&;


efficacia vocum,ibi culpatur Ananias, qui in Hebraeum vocabulum. Ægyptus non vocata.
cautè quaedam de hac re. Chemia; fed Chafnia, fivé Chammia. Item*
8 QiiomodoDeus nomina rebus vocat Pfal. Mitzraim feu Mafra Alchimia cur Spagirica,
146. v. 4. & Quomodo quorundam nomina dicta Manilii locus explicatus.
ſcripta in coelis, Luc.1o.v.19.
s Nomina non ſignificant per influxum «, plicata
2 Chymices totius laudes,ampliando ex
infcriptio vetus.
soeleftem..
# Chryfopoeiae quae origo & antiquitas,re
1o. Complexæ orationis. nonreft vis major | futantur fabulæ multae fkmi- blafphemæ.De
quäm incomplexae:ubi quartumMagorgm ar Adamo,de Noe,de Mofe & fòroreéius Maria, |
gumentum & maxime Magicum pro efficacia de Salomone. -

verborum ,.foluitur, argumentum. Agrip 4 De Pandorae poculo, vellere Colchico,.


р2.ii.Circumftantiae,quas addunt,variae& va. de femore aureo Pythagora, de Crateia ſa
nz;& concluſio quaeſt.
cro terræ opere.Locus Bfdr. 4:cap.8. v.2.
, y. Fuit certius haec ars fubCaligula ex Pfi
:
nio; & Diocletiano ex Suida. Graeci de eas
Quyt IV.De amuktisé periºpti. fcriptores Zozymus & Nicephorus Blemmi
das, Præcipuus. oon primus fcriptor Gê--
brus Arabs,
1 Romanorum amuleta,praefiftini,Græco.
rùm quoque & Iudaeorum Phyla&teria, varia
CO Tu II) DOID 11h3, - Seõi MI. De efjõaeiiate arsie is auri erwa
a Chriftianis quaelicita,& quae non ibi Ci aluäione.
ruelus notatus,& quæ vis horüm,& Hifpani
code Gagate pueris appendi ſolito. 1. Tres de eafententiae,imò quatuor, & ea*
s ReJiquiæ Ss.& benedi&ta licitè geftantur rum affertores relåti.
pro bis D Baf. Incertus,Chryfoft.& Hier.ex * Argumenta putantium non poffe aurum
plicati contra Scaligerum. verum, effici,oftenditur ea non probare.
4 Superftitiofa vero phyla&feria ut Alex--j. 3 De Lapide philofophico & de eiufJem ,
andri Magni numiſnara & D.Leoni falſo in materiâ & modo conficiendi.
ftripra oratio damnantur, -- 4 De natura metallorum:
; Harrericiuſ, his falfis periammaris. f. Ea effe inanimata,nec vivere:
& Falfain quibus vana Angel.nomiaa, gwae* .. 6. De metalligeneratione Paracelſiſtarum,
ftriptura noû'novit : & de his decretum Con* , locutiones impropriæ.
cil. Rom fub Zacharia contra Adelbertum &, Í 7.Aurum fàcilíus gigni exmeraflo, quàm in -
Clemens Haereticos in Germania venis metallum,ibi Auri caufa;efficiens: Dec
-

- ſandaracha, orichalco, ſtomomate.


c£. P. Ars aurifaäoria,quam Akhim jam* [. 8 De metallorum, praecipuè auri materia..
vocant.ad quam Magiæ /?taiem. ea dupléx,remora & proxima. -

9 Ariftotelicorum dočtrina defenfá,de rez.


fit referenda?: * mota,Chimycos fenrentia explicata & dcfen-.
, fa,conciliataque, nempè de proxima, quomo--
இார். 1.4 hac arte verum aurum eonff. do refòlutio fiat in baec princ.p.proxima.
|-- siatur, 1o De artis & natutae poteftate ac vi.
n.4a metalli anica it fpecies, aurum; ibi;
r rв вк с
-
definitio metallipiverſtas ſeeifea.aoa be.
: ºrt neprobatar per definir.generis. gya/£ II. Aa c&ypai44agenâ hi num*
12 De aberratione naturae à ſcopo poſ ròargium ingenuarum, an mechahiti* 4*su*
funt inperfe&a & etiam monftra de inferio- ! meranala!
um,f:4 ribus fuis praedicari.
vocata: 13 Poteß inánimatorum fpecie differentium | 1 secundum fe eß ingenua & pars Phyfi:
a. Item' materia proxima effe eadem, alitcr atque ali ces quoad Theoriam, aüt Mechafiices quoad
agirica
ter difpofita. applicationem ignium &c. inftrumento
14 Cur citiusaurum fiat per artemr, quam rum.
lo ex per naturam. - - 2. Ipfi Chimicivel mechanici vel Philo -
13 An gemmas fic poffit veras producere. - ſophi..
tas,rc•
Agens principale hic eft femen auri.
nae. Der ' gua/ III. Alchimia arquam Magia /peeie*
Je&. III. De eadém effe4citate. £ertineat?
Maria ‫ هر‬. | …

thico,"
rProbabile eß fic aurum produci poffe.ar 1 suô diftin&ione pertinere ad omnes o*
ize fa
ណ្ណ quinque fuadetur , qpibus admi ftenditur exemplis.
çentur hæc:Calor ignis ad variâ efficax,ut & 2. Éxempla Ñaturalis.
| nativus. -
3 Exempla Daemoniacae. - a
...x Pli z Variarum transfòrmationum experieri + Exempla Deluforiæ, i
de eãº
ria. Ex cadavere veſpa & crabones. Ex fi
em mi--
mo ſcarabaei, Et Baſilico ſcorpii. Exauri. H. £μg% IP. Liei*a am illicita 6: Ai-,
or Gé-- pigmento olim aurum, Cayri fornacibus chimia? -

educuntur ex ovis pulli.Galena plumbi vena.


Vermiculi mutantur in mufcas.Sal,bitumen, 1 Diffentiunt Authores.
ኃr* arramenrum artificio fiunt , non minus quàm » Jure communi non eft prohibita , exptì
natura.Triticum & filigo mutatur in invicem, cantur cap. Epiſcopi.26.4urſt. 5, &cap; ſpon
Lolium commutarum in triticum. Calchitis dent.de crim.falſ.In extrauag.com. -

migrar in_Mißi... Ligna per aquam lapidef-*] 3 In foro confcientiae pauciffimis eft per
& ea** cunr, Fru&us arborum,& frufta navium fiunt miffa propter circumftantias varias finis, mo*
anates in Scotia. di,temporis & perfonae. ---.
urum? 3 Daemones faltern norunt modos tranfmu 4 Peccatur defe&u finis*, per aŭaritian.
randimeralla. Auro alchimico quo pa&o liceat vti. Non ad
ifūem" commercia, nec medicinas: quando ad orinº
&ά, IP. Aem afiqui verum aurum? tum & utenfilia. Nunquam admifcendum
făcere? monetae, ftulturn hinc lucrum peteresPecca*
tur etiaí, percuriofitátem, & quam hoc fit
r Negatur ä multis ob quatuor argu periculofum. - - -

Dhºn f2. -
, pecca* nr ratione modörum , five ra•*
2 Sed fit credibile exemplis defeg0sº ano-. diórum,fi ex fuperftitione vel pa£to,cum dæ:
nymus Gallus quidam. A Fwofdus Villanova moneagatur. Alchimiftae niulti Magi vel.
dus. Ber! Treviſ Raim. Lullius. Anton. Tà faltem fufpe&i Praefùmptio Magiae eft cga*
ruifn. - -

tra Alchimiſtas & de facto fit adhibitisſu


3. De Græcu!otempere Ahaaafi. perftitiofis, vergunt in maleficiu* philtro*
« Refpondetur exempla impugnantibus; rum vel venenorum. Peccatur etiam quan**
explicatum cap. fjondent, de crimin. falfi,in do facrae fcripturæ verbis- vel facris pi&uris'
extrav. Teftimoniâ pauperum , vel focio abotuntur; ·
rum aut familiarium quae admittenda. Ne* « Peccatur ratione temporis, uialè impenfi*
mo ultimum artis- ulfius apicem confequi aut omiffis aliis opportunis,ad quae quis tene**
τυφ. -
- batur,
A 3. - 7.Pec
S V M MA R ( A
7 Peccetuffatione perfonae, quia nonfatis » Lex Angliae debefet abique promulgar;
dives,parvi judicii,aut ingenii.Gaudentes de- . &fervari,ut non nifi Principis permifTu haec
cipere,ſeu verſipelles Incontinentes,ut luxu ars exerceaturâ fubditis.
rioſ&iracundi.Variabiles, inconſtantes, im 1o. Sed & non nifiâ Principibus, aut vat
patientes,indoéti& philofophiæimperitisfu dè opulentis. -

perbi, curioſi, impii,iniuſti, non timentes De 1i. Opinio illa communis Iurißaruma
um, nec proximum amantes,vel impuri. non excufatà peccato in hac re , & qua
8. $) feipfum debet exami-; rC.
nare.Quomodo confeffarius fe debeat gerere ; 12. Quamvim ubique debeat abtinere di&.
cum alqhimico poenitente. Dc opinione pu-, cap.ſpondent.
tantium poffe hominem hac arte verù gigni. i

C A P W T L.

1)e superfitione & eius fpeciebus.


£3Tymologiam nimis cu-! nam Lucretio,ut & aliis gentibus, religio
Eriosè D.Iſidorus a ſcruta- ponitur pro fuperftitione. Etymologia
autem illaetiam Servioplacuit: cui cJù
1 perffitioeft,fùperftantium rerum (ideft,cœle
'fuperflatuta obfervatio. Alii , fium é divinarum,que fupernos fant.)ina
dicunt, àfenibus,quia multi annisfuperftites, nis & fùperfluus timor.De fenibus quodad
per atatem delirant, ó errant fi perftitione ! dit Antiftes Hifpalenfis,non eft eius com
quadam,nefcientes quæ vetera colunt, aut que mentum : fic enim Donatus,velquifquis
veterum ignariafcifcunt. Lacretius autem fù ille:d fuperftites fùnt fenes velamus, quiaaetate
perffitionem dicit fùperftantium rerum,idef, | multifuperftitesjam delirant. Vnde č- fuper
|
caleflium feu divinarum que fupernos ftant ftitiofi,qui Deos timent nimi,quod fignum ef?
ſedmale dicit] non maleſianalogiam, ſed deliramenti.
fimentem fpeétes. Nam Epicureus poeta 2. Chriftianis fcriptoribus nomen fu
nullam Deò rerum humanarum curam | perftitionisin malum fumi folet, etiam in
eſſe cenſebat,& ideð ſupremi nuministi illo D.Pauli: e Viri Athenien/es, per omnia
moremſuperſtitionem vocabat, eö qučd, quafifuperftitiofos vos effe video. Syriacè eft,
quaſi hórribiliaípeĉtu • timer ifte morta nimiosincultu dæmonum, Græcé Seigt
líbusfuperftet &impendeat, ailudit enim ****** círes, equo fupertitiofiores: eè
aduersüsilloslucretiib. | ſcilicet, quödvänā daemoniorum timo
Humanaamtè oculos frde cum vita iaceret relapides,ligna,fpiritus,ignota quoque&
Interris oppreſſa gravi ſul religione ambigna numifia, colerent. Quó fenfu
Qua capìt à cali regionibus oftendebat, gentilium errorem Patres Superffitionem
Iūrri!ili fuper apeàu mortalibu im- nuncupant,non Religionem:nifi additâ va
næ velfàlfæ denotatione.
flams. |
3 ԳԱo
alib.s.orig.c.; b lib,i. cinvitlantid din teren. Andr, cAd.Izviz,
I.1BER 1. CAP. H. プ

Qgoniam inter Religionem & superfi dum oportet id fáciant. optimè enim
fìnem multum intereft. Synæfius re&è Theológinoftri.Religionem definiunt virtu
3e, rtvaauoriav airvitium effè virtutis tύτε tem,quâ Deo vero cuitum verum ac debitum*
£ias perfona circumdarum,ep. 67. Non e exhibemus,ideoque di&itant, dugillivitia.
fimphilofophifolàm (ait Cicero a) verùm extrema repugfiare:Vnum in dcfe&u po
etiam maiores noftri Religionem à fùperffitione fitum, quodcùm debito honori detrahats
ſºperaverunt, mam qui totos dies precabantur irreligiofitas vocatur : alterum in exceflü*
© immolabant , utfuifibiliberifuperfites ef , quod non quidem verum cultum æquò
fent, Superftitiofi fùnt appellati,quod nomen i maiorem exhibet: (quis enim, quantum
patuitpoftca latiùs.Qui autem omnia,qu« ad pareſt, queat exhibereilliinfinita: bonita
aultum Deipertimerent,diligemter retraétaremt ti,immenfæque majeſtati: ) fed ideò hi
ć tanquam relegerent, funt didi.religiofi ex mium:quia fiecverum, necbonum, fed
relegendo, ut elegantes exeligendo, tanquam à | fuperfluáquadam circumftantiāvitiatum
diligendo diligentes, ex intelligendo intelligen : qtiae,quòd perperam & in Dei potiùs in*
tet His enim verbis omnibus ingf? vi legendiea iuriam,quàm honorem, materiæ debitæ
dem, que in religiofo. Itafactum effinfuperfi. adiicitur: ideò in exceſſupoſitum vitium
tiofo & religiofo,alterum vitii momem, alterum [ vocant. d Cùm enim bonum idem fit
laudù.) Adfcripfi verba ut legenda cen ម្ល៉េះ omnemque defe&um
£o ex Laétantio:b ex quo & D. Augufti ivè vitium repellat:nihiletiám verum di
noc corrigendus. Non Marcellus eadem f cimereatur, nifi quod idem fit bonum:
aliter referens: Nonius etiam vult Super perſpicuéintelligirur, ſimaliquippiamín
fitiofos dici, quod præ cultura deorum catera i cultü divino reperiatur , verumjcultum
fùperfídeamt,id eft,negligant:itidem & re i eum non effè, quarè nec Religionem dici
ligioſos quaſi relinquoſos (fic membranæ) poffe.Deindè cùm superfitio omnis , no
quod ceterù reliäis, folü facrificiú deferviant, mine fuo vitium in cultu ineffè indicet,
ridiculum comment. & Nonio dignum. i confequitur nullum cultum qui fuperfti
Laétautius eruditè,quàfolet arguniento | tiofusfit, verum cultum vocandum: at
rum vi & copiâ Ciceronis difcrimen re que adeöfüpertitionem omnem falficul
fellit,& concludit, Religio veri cultus eft, Su tus effe,ut Lačtantius dixerat. Sedfalftas
perftitiofalft.]hoc Χ: : non ita quod iftanon uno tantum ex fönte, ut putabat,
Capitalis omninò
fed ex duobus oritur.
fubdit:Omninò quid colas interef?, non quem
admodum colas aut quidprecere.] parum id i eft quem il'e non ignoravit: fi videlicet id
confideratè diâum:nam fùperftitio quo : pro Dco colatur', quod Deus non-c(t:
que na(citur,fi quod oportét coli (Deum , hunc noftri nominant #
9ptimùm Maximum) hon ut oportet co cultus,alter miniseſt deleterius, ſepèta.
Iasaut precêre. ' / - [ men lethalis, femper noxius, quem fir
4.Religioniduntaxat locus.Si qui uni f mianus perperam videtur à fùperftitione
ac vero Deo fupplicanr, ita quemadmo , excludere,ficui,qui debetur cültus, non * *

quo

ahbi *pat.Duor. 514. e.z8. c lib.14.de civit.Dei cap.3o. d vide Gregor.Valentiam.xx.


*** to puna prime
3 DIS Q VISITIONVM MAGICA CVM
uồ debetur modô, exhibeatur:hunc vo feufacultas, vi creata, &nonfpernaturali,
&ant Theologi, indebiti cultus fùperftitionem. quadam mira & infòlita efficiens; quorum ra
eô quod non,qualis debetur. Prior gene tiofenfùm & communem hominum captumfi
rali nomine folet Idololatria vocari , quia perat. Vfus fum terminis latiflimis, quia
quidquid, cùm non fit Deus,uti Deusa video viros magnos.Fr.Vi&oriam c fecu
doratur, idolum nominatur, juxta illud tos,dum pomcria circumdant ftri&iora,
a:omnes Diipopulorum.idola, hoc cft, vani artificiofam & naturalem exclufie. Ar
tas&inania,nihilqueminùs quàm quod tem dixi,feu Facultatem,pro quavis cogni
volunt haberi.Nam visifta eft vocisHe tione & operatione, apodicticā, topici
bracè ELIL. Pofterior nomen fuum reti fcientiam gignente vel non gignente,me
net,necproprium,quod ត្ណ , aliudha chanica vel liberali, artificiosâ vel artis
bet:necimpouit D. Augütinus, b con experte, verâ vel circulatoriâ, fuperftitio
tentus defcripfiffe,cùm de imaginariis in sá; vel vitii experte. Efficiendi vocabulum
debiticultus fignis ageret,his verbis : que ro omnis mentis,animi,fenfus,aut mem•
adremediorum,aliarumqueobfervationum cu 體 fun&ionc pofui. Vim intelligo.
ram petinent. que non funt divinitus addi fivèreiadhibitae, 鬣獸 perfonae adhibentis,
ueâionem Dei & proximi, tanquam publicè hominis nempè,vel dæmonis. Creatam &
confituta,fedperprivatas appellationes rerum non fùperuaturalem nominavi,ut exclude
temporalium.corda difipant miferorum ] rem veramiracula;quae folius Dei funt o
X. Dehocindebitò cultu nulla nuncà pus: quocirca malui mira, quàm miracula
nobis difputatio inftituitur: de falfitan dicere. Communis denique captus &fenfu
tùm culfus fuperftitione differendum; mentionem inferui, quia multorum ma
cumque ea duas ſpecies complećtatur Ex gicorum effe&uum caufà foli fàpientio.
preffah dololatriami,quando cultus Dco de res, qui omni aetate pauci , confe
bitus clarè & diferte transferturin crea quuntur.
turam ut cùm Iudaei vitulum, ÆgyptiiA 2. Tam latè fumptæ Magiæ divifio pe
nubim, Romani Quirinum coluêre ; & tenda ex cauſis, finali & efficiente. Abef
Tacitam, five ut alii vocant Implicitam; ficiente,dicitur divifio in Naturalem, Artifi
nosillam quoquc priorem nunc miffam ciofam & Diabolicam; quia cun&i effeétus
£acimus, contenti , quæ ad pofteriorem eius adfcribendi funt,vel infitae rebus na
, pertinent,& funtobfcuriora , pro modu turæ,vel humanæ induftriae, vel cacodæ*
體 noſtro elucidare. Tacita idololatria eſt monis malitiae. A finalis cauſa, rectè di
omnis magia prohibita>ut ſuðlocó oſten fpartias;primò in bonam,fi bonâ intentio
demus. fie & licitis mediis vtatur;(quod tantum
CA p V T II. competit artificiofae ac naturali) & in ma
DeMagia,eiufque divifione,& Magorum lam,cujus nempè finis vel media, quibus
yariis mominibus. utitur,prava funt: haec peculiaris eft Ma
*Má. vniverfim ſumptam de giae prohibitæ ; quàm idololatriam taci
finio terminis latifimis,utfitars tam &fuperftitionis fpcciem effè diximus.
vʻ, * Haec
,, a paralis, was ºx b i da doći Chriftian.c. 33. creliâ de Maswm. s, 4» gles in
fioribus ad a.d. 7.&• alios. *
LIBER I. CAP, II. - 9

HaecprohibitaMagia fic defcribi poteft, ſignificandum,quiſtygijs hiſce myſterijs


Facultas fèu ars, qua,vi pa&ti cum demonibus forent initiati. Profequamur præcipuas
initi,mira quædam,& communem hominum appellationes, Quædam Hebræorufh,ad
raptum fuperantia,efficiuntur.Dixi, vipaiii, i
folam diuinationem videntur pertinere,
quoniam omnis Magiæ huius vis, pa&ô vt duo illa coniungi (olita,HAOVOTH
tacitô vel exprefsö nititur, vt fuö locô & IDDEGHONIM;quorum niß fällor
docebo. Tacitam vocant idololatriam. pofterius latiùs paulò patet, ideoque in
Theologi, quia non tam (vt plurimum fàcris litteris illi folet poftponi locis a
cettè) intendunt Magi cultum illum ex paſſim obuijs. Aouoth, à radice ‫ אוב‬,of
hibere creaturae,vt Deo; quàm tanquam quod vox rcddatur obfcurior & quãß
benefactori cuidam & munifico, à quo ex vtre ſtridens. bnam OFprimò ſignifi
驚 confequantur.Quæ intentio,ra cat ipfum dæmonem refpondentem, fè
tione multiplicis fui obiecti, quatuor cundò ſignificat Magum qui refponfum
quafifpecie§huius tacitæ idololatriae,fèu elicit: ficut & Pythom & ventriloqüus, vo
prohibitæ Magiæ gignit. Fit enim ali catur, velipfe daemoninhabitans, & ex
quando, vtduntaxat extraordinarij & imo hominis refpondens:vel ipfè homo,
miricffè&us cognitio veloperatio quæ cui dæmon inhabitat. c Græcis etiam
ratur;& tui* fibi nomen Magia fpecialis, #veuxA#s vtrumque ſignificat, à quodam
acftriàè fumptæ, vindicat : aliquando Eurycle, quiPythoiiem fiibebat, & pri
fit, vt quis nitatur cognofcere res futu mus ventriloquus Athenis fuit, vndè &
tas, vel etiam præteritas aut præfentes, alij&vpvxA£i; dicti.quod docent Suidas&
fedarcanas & occultas; conatus ifte Di Hefychius, & Scholâftcs Ariftophanis4 r

nimatio nominatur: aliquando defiderat & ex Ariftophane' , Plutarchoáuc


inftrui & iuuari, non vt profit, fed vr no poſſet probari. IDDEGHONI non
ceat alijs, vel vltionem រ៉ែ fcele état ad Chiromanticos & ſimiles,vt qui

riMaleficium eft nomen Denique funt dam center; fed adoraculada:monům,
aliquando,quibus decretum eft,fine no ſiue per AOVOTH, fiuè ex viſceribus
xà cæterorum , fibi vel alijs hoc opere telluris , fiuè per vmbrarum euocatio
prodeffè vtilitate vel voluptate, & tunc nem , vt colligitur comparatione loco
Theologi gucupan Ngatoriam | P4-| rum SS.vbi hoc nomen vfurpatum: e fi
nam obfèruijiami. Sic Magia reproba, im ue ad genus quoddam diuinationis, de
Magiam fpeciàlem , Diuinationem , Malefi quo libro tertio & quarto. -

tium,& vanam obfèruantiam diuiditur,de Alia nomina non tam quid dæmon
quibus fingulis ordine difputabimus. efficiat, quàm quid Magus conetur, re
3. Ab h^cfpecierum Magiæ diuerfi fpiciunt, patentque latiùs. Ad omnes e.
tate, mira nominum varietas apud He nim diuinationes pertinent, NACHAS.
braos Gracos, Latinos manauit, adeos Κ A S A M, G H O N E N, ad omnes
B Vero

rity:hy"; a Zeui. 19. ver/31 é zo ver/6. Deut. 19 ver/11.4. Reg. 2 ; v b 941 E/2;.
..့ီး :::: 9.c Vt docui pluribus comm im I/â.c.8.ver/^19. d Sutæ.& 笼
ſeh, invece, ivovrà g Plutar. lib.de fidu ตraณิ#r Arifiphan. inž’ą eis ,& #âi.Sevl, e/wp./iş B.
‫קסם גודש‬
-
‫לע‬ DISOv ISITION VM MA GICA CVM
verò incantationes , CHA BAR &. nos, quiad naturalem feùbonam Ma
LACHASCH;ad omnem denique Ma giam videntur referre. Quaefo , fihanc
gicam in genere, CHARTVMMIM,& ſignificaret,curtam ſeriò in SS.prohibe
MECHASSEPHIM , de quibus nunc retur e Equidem puto hoc nomen com
agendum- NACHAS fignificat augu ple&iMagorum genus omne; qui, cum
res, & omnes alios conieótores vanos: dæmonefæderati,diuinantg. vel praefti --

quiex fortuitis quibufdam futura folent gioſa miracula operantur h. immò &
diuinarc ; qualcm fe,prudenti vocis æ quoſcumque incantatores & veneficos
quiuocatione, ad tempus lofephus fin comprehendere probatur. qnia Lxx.
xit. a haec diuinatio prohibita: multis lo modò vertunt expofitores, iğnyaràsi:
cis b. modè pappuako05 veneficos k: modè
KASAM fignificat vniuerfim diuina iwato$oùs incantatores l.Vulgatus quo
re,vndè KISAMdiuinansfeti ariolus,& que nofter aliquando vertit conieótores
KESEM diuinatio.fumitur etiam in ma m.aliquando verò ariolos m. aliquando
lam partem de quacunque, rerum quo maleficos o. vt iſtorum aućtoritate vo
que non fortuitarum, prohibita conie cabulum intelligamus adeò diffuſum
êtatione.paffim inSS.eius mentio obuia eſſe.
eſt c. Denique MEC HASSCHEPHIMI
GHONEN quibuslibet auguribus & f vox, eft orta ex radice, CASCHAPH,
conieétoribus accommodatur d etiam fignificans quemuis maleficum præfti
Onirocriticise quaré perperäm Rabbi gijs,velalijs quibufuis malis artib. magi
ni recentiores reffringunt adeos, qui Ոն cis,vtentem Ideò nofter tam latè inter
erftitiosè dies & tempora obfèruant, ; pretatur, maleficos, p, maleficas,artes q
ម្ល៉ោះ fint an infauſta. ſcd hoc genus maleficia, raut veneficia, s.
ad omnia pertinet. - 4. Non defiuit tamen quidam vehe
CHABAR f. & LACHASg. quo menter huius criminis fufpeétus, & ex
modo difcrepent,nondum inucni; qua profeffò fàgarum patronus, qui leétori
rè (nifallor) idem fignificant, nempè bus-conaretur perfuadere hoc vocabu
èraov%òμ,Incantatorem,feù (vt Gentiles lum, fältem inlege ExodiXXII. cap. re
vocabant) exorciftam , qui profànis feù ftringendum ad folos venenarios, cuius
malis verbis aut muffitationibus mira error fàcilè refellitur. Primò, quia radix
Dat Iarct,
nominis, CASCHAPH, non fignificat
De CHARTVMMIM fälli puto toxico perimere(vt ipfeputat) fed quan-
Abenezram,Ben-Natam & alios Rabbi do folitarië ponitur.nec fententia narra
tionis
‫ להש וזכריעינן‬.a
Gen 14 .v 5.8 1f.b .tiueL 19 .62/rev .uW 23.v.23 & .42 .1C/rev .tueD 18.v
roz: Par.33.v 6.cv · dver.23 &c.ver/`io, r. Reg.-28.v.8.Reg v. 17 IPaş.v.x. Ierem. 17. v. 9. Ezeć
xx.v.28 dá/eco. 1er & Mich.f.v.v.iz.eve Deu.18, ver/'10 é 1. Par,33.v.sf Ivb.4o. ver 25. 6"
P/77 v 6. Dº}}Voºrtg Adv.s. Ec e Io v 11.h ve Gen. 41.verf8 é 24. i ve Erod7. v 11.& 2z &
3.v,7,4o, 18.4.9 v:r1.kvu n Gene/)/ipral vı in Ex/upram in Excán in Gen.o Daniei.1 ver/ï 2o.
é z ver.2.p In Erg/wpr-D"?)U):):) ‫ כשף‬qExod.7.v.n.é xz v.16.r z. Para. 33.ver/*6,s I/*
4.ver/'i.&*.Zerem.z7.wer.9 Daniel2.'z ve.2.ÂMic.;.ver/fia.AJabum 3.ver.o,AMalach-3.v. f.t 4s
Κις 9.τεζ/11
* -
‫سیس‬
IIBER I. cAP. II. ' 1

tionisreftri&ionem poftulat, tunc Ma 3. Secundum adfert locum Exodic


gicorum ludibriorum genusomne con 22. eò quod Lxx. verterint pagus.*o);
tinet,vtapud Malachiam,& Nahum, & quod ipfe contendit folos vefienario
in libris ម៉្លេះ Si quando autem [ignificare:tambonus certè Gracus,qui
reftringatur,id contingit rei,quae defcri bonusChriftianus: refellitur ipfà cón
bitur, conditione hoc poftulante. Sic fuetudine Lxx. Interpretum, quos con
វ៉ែ
Exod.7. reftringitur ftateâ vocelatiusvti. Primò, quiaExod
醬 diétos, de quibus tantùm age 7.v.II.etiam vertunt paruaxoòg,vbicon.
atür:fic apud Ieremiam ponitur pro di ftat agi de praeftigiatoribus: nam & in.
uinatoribus; apud Danielem, pro fom cantationem feù præftigias ibi vocan
niorum interpretibus. Det aduerfarius φαρμακίας;& quosantεφαρμακούς dixe.
locum vllum, vbi pro folis Venenarijs rat,ijdem ab illisvocanturízo.oi3oi, De.
vfurpetur. Benè eft, quòd duo tantum indèæquè diffusè fumpferuntin Parali.
locaadduxit. Vnum de 4. Iezabel , quæ pomenis, iparuaxéviro. Tertiè quonian,
clanculum venenis, & non ferrò ே in Ieremiæ verbis, nomine pa£u* xtaa,
atque caedibus in prophetas graffàri fue complexi ſunt diuinatores. Quartò quia
rit ſolita. Quantò veriſimilius eſt fœmi inter ſomniorum interpretes, apud JXa.
nam infano da-monum cultu furentem, nielem, recenfent pa£μικούς. Tam ergò
incantationibus quoque , & rhombis, latè fumunthocvocabulum (enioresiñi
alijfque philrris Achabum, & alios de Hebraeorum dočtiffimi quod verò peri
.menta[[érvtibidembenè, pofteriorelo tiid faciant, fi putarem operæ pretium,
cô , cenfuit Toftatus. Sanể antề Iezabe & antè non alijid feciſſent; probarem
lem Magiae fufpeéta non fuit Samaria; Hippocratis,Platonis,Ariftotélis,Theo
fteà, per hanc fortè exercitam, peftis criti&aliorum veterum teſtimonijs.Io
aec immiſſa, haſtadeò pertinaciter, vt ſephus vt non ſuffragaturaduerſarijs,ſic
Samaritani nomen pro incantatore v nec nobis refragatur. Pro nobis {ant
ſurparetur. Vndè & IESV Dominoob Philoſoph.lib deſpecialibus legibus cir
ieótum, Samaritanus es, c3 demonium ha ca medium, & Catholici Patrës c pleri
bes, ut quafigenti proprium effèt 5 cum que qui legem illam Mofis ad omnes
daemone commercium habere.Quarè & Magorum fpecies retulerunt : Hæc de
Dominus conuitium illud vnicâ nega Hebraicis.
tione refutauit, ego dæmonium mon habeo, 6. Graecis fua quoáue funt nomina:
<quafi dicat.cum dæmonio paredro, vel quæ , ftri&tè fumendo, diffèrunt : nam
euryclifœderato, nulla mihi fàmiliaritas {w4oié- incantatorem,w4yàç Arioh:m
intercedit, qua propter nec Samaritanus feù diuinum , zafuaxeòg Venenarium,
fum: & poft Chriftum Dominum, fol Yo: Præſtigiatorem propriè ſignificat.
lemnesSamariæ Magi principes eorum Sed frequenter primum , tertiùm &
áue cholae Simonianorum cilicet, & quartum , ad omnem Magiam porri
Menandrianorum. guntur. yc*; etiam quemcumque geno
- 2 f2 t

a 4 Rig.sver/22 b Ioan.8, v.48& 8. c D Hierºn. in Jerem é Dasiel D. Ag.1.21 écia.


I)ei,c.6 Ißå 1 6.jm Leuiu.f. 19 & zo.&abam.& alii ada£ zz Exo*
iz |DISQvisiTIONVM MAGICARVM
tat impoftorem. Videas illatria Homo & Mathematicis. Idem cenfet ab hoftifi
nymôs coniungi à Platone, Syneſio, He maleficio, de quo libro tertio agendum
rodoto, Chryſoſtomo,& Heſychio. Ad diétas olim Simulatrices,à fefto:& Fiíiri
de qua babesinfèriusl.5.fcét.16.litt. yy. ces à Tertulliano. Longobardi ſuis legi
7. Sic Latinis alia eft propria fignifica bus Maſtas nominant:eo fortè, quëd in
tio, alia per extcnfioncnn accommodata, conuenticulis fuis laruis fe regant; d vel
Magorum nomen à Barbaris ad Græcos, quod deformi fpecie oris vt funt pleræ
Latinosque traduétum, initio Perfis & que, laruis feü mafcaris , quàm foeminis
Chaldæis in honore fuit a, vt proprium limiiiores.Sortilegos veteres nominabant,
Sacrorum antiftitibus, Regum modera qui quarumlibet fortium furpeftitiofo
toribus,philofophis atque Theologis, in ia&u aliquid diuinare nitebantur e. Sed
ínfamiam cœpit vergere, & cunótis ma Theologi & Iurifperiti pofteriores cum
Iis artibus attribui. Venefici dicebantur nefando ſtrigum crimine confuderunt.
antè foli,qui malis pharmacis lædebant, Sortiarios eofdem , & fortiarias , vocatos
& venenarii vocantur: poftea de incanta comperio iam indè ab Hincmari Re
toribus hoc nomen vfurpatum, & cun menfis Archiepifcopi æuo f. Hi venefici
&isTheflalisaccommodatüvani (apud fimul & Daemonis vafalli Ligijfunt,
capitolium.) Artoli, Augures, Aurufpices, quarè poffünt etiam dici Satanici Vene
Chaldai, Theali, Gennethliaci, faepè con marii. Horum crimen vetus ,. & antè
funduntur.Lamia diótæ,quod pueris ne CHRISTI Domini aduentum. Tales
cem adferant, defumpto nomine, vel à enim Canidia Horatij, & Erifichto Lu
famofà illa & crudeli Repinâ Lamiâ, de cani,Martina Taciti, & Thefaiæ Lucia
qua Anton. Liberalis, Diodorus & alij, ni,& Apulei. Nomen fortiariorum recen
vel à fùccubis dæmonibus, de quibus tius eſt.
Phyloftratus: velà fèris Lybicis, de qui
bus Dion. Sophiftab. Striges,ab infaufta, C A P V T III.
& no&urna aue, quae creditur exitium
iufantulis adferre c. VeteribusetiamRo De Magia naturali feu Phyfica.
manis apud Apulcium diótæ hæ mulie
res funt, veratrices, quod diuinandi ſci Io Q Vi fupra mortales omnes Magi
entiam profiteantur, vº ſolent ille feces, cis deditifuêre, Perfae; à quibus
quæ fejačtant Ægyptias, colluuie om id Marcion & Manes mutuati;duos cre
nium populorum ac nationum : veteres didére Deos au&ores, & rerum Domi
enim verare dicebant: Enniusfatim vates nos; alterum bonum Oroma*um vel
verant atate in agunda fortastis & veracu Oromagdam ; quem Solem cenfebant,
t«, vt conijcit vir doétus apud Suetoniú & malum alterum Arimamem, fiuè Plu
irlVitellio : Nullis infenfior quan veraculis tonem: g. deindè abhis numinibus du
F licem,

a Hieron ine.z,Daniel.Apuleus 2.Apolâ/yck.& Suidas.b ºîåAdagi. Lamia turres,& com


munem, mg/ruminSe ecae Tragæa c Piae comm. u) y/edeam v 73.z.d Remig 11 demonslat;e 18. e ex
aratu.dk/artikg.frop.vii.33.2.1 g Putare lde Jáde é 0/yride, Laertius initio/tehistoria Age
th as é aúi.
* '. L IBER I.^* CAP, III. 1ž
plicem Magiam deduxerunt* vnam quæ nenfis&alii, quibonam illitantum tri
füperftitiofa tota,cultum fàlforum Deo buunt. Secundus fortè Ba&rianus; qui
rum tradebat, & hujufmodi plura; alte cum Nino bcllum geflèrit, dc quo Pli
ram, quæ naturas intimas rerum calle nius, Iuftinus & Arnobius; Tertius qui
bat, quam Perfis utramque Apulejusa & Erus diétus, five Armenii filius , jux
adfcribir. - - **, ta Clementem Alexandrinum,ſive Oro
2. Fallax prior & ncciva, fâtis dia mazi, juxta Platoncm : ncc enim arbi
bolum indicat auétorem, qui ante dilu tror hos Erosfuifle diverto-, ut cenfuit
vium eam docuit malos illos gigantes, Fr. Patricius, Suidas videtur primum;
à quibus eâ Chamus imbutus; ab hoc, cum fecundo confundere, non quartum
ejuspofteri Ægyptii, Chaldæi, Perfae: aliquem fuggerit. Arnobius quatuor
fic enim interpretor D. Clementis ver commemorat : primum illum Chal
ba b de Angeiis peccatoribus; docuerunt dæum : fecundum Bactrianum, tertium
(ait) homines quod d«mones artibus quibuf Pamphilium genere, qui & Erus dictus;
damoledire mortalibus, ideſi, magici, invo quartum Armenium genere , non Ar
cationibus poffènt: ac velut ex formace qua menii filium, de quo Clemens: fcd a
dam & officima malitiæ totum mundum fub lium Hofthanis nepotem: Quinti fortè
traĉiópietatis lumine, impietatis fumo reple meminit Suidas cum Zoroaftri Aftro
verunt. Pro his & aliis monmullis caußis di. nomi mcminit, & i Pcrfomedam dicit
iufium mundo introduäum eft , & omnes, fuifle. Sexti Proconnefiimentionem fa
quierantfuper terras, deleti funt , exceptá i citjPlinius, omnes hi Magi fuêre. Sic
INce familiâ, qui cum tribus filtis eorumque etiam de dæmonibus agens Laétantius
£xoribus fùperfuit : exquibus unus Cham mo c, Magorum quoque ars omnis , & potentia.
niime, cuidam exfiliisfuis, qui Mezraim ap horum adfpirationibus conffat , &c. Idcm
pellabatur, à quo Aegyptiorum & Babylonio afferit & D. Cyprianus, &addit d Hoft-;
rum & Perfarum duciturgemus, male com hanem Magorum praecipuurh fuiffe,
pertam Magicam tradtdit difciplinam htimc huic famofosalios addit Tertullianus, ε:
gentes qua tunc erant Zoroaftrem appella his verbis; Hofthanes,Typhon,& Dardanus,
ferunt , admiramtes primum Magicæ artù & Damigerom, & Neótabu, Berenice, pullu*
auítorem, cujus momime etiam libri plurimi jam litteratura eft, quae, &c. His confen
fipcr hoc habentur, &c.] addit hunc poft tiunt Arnobius,fi re&è verba difpungas.
eaictum fulmine, Zoroaſtrem quaſi vi f. & cnm Eufebio , g D. Auguftin. ac.
vens aftrum, & dictum, & pro Deo ha Marcellinus. , -,

bitum. • 4. Zoromazdis meminit Suidas,


-

3. Zoroafter non unus , fed multi Azonacis Plinius, eumquc facit præce
fuêre (nam Goropius nugatur qui nul prorem Zoroaftris. Corrupit vocem
kim putat fuifle) Primus ifte Chaldæus Noachi: ab hoc enim Cham & fiiiiejus
Maga inventor : falluntur Sixtus Se Chus Magiam bonam edoéti. Scripsêre
В 3 - etiatn
a Apol I. b ñó. 4. recogn c 7.2.c. 14, idem affrmai c. Is. d l de Idilamitate c. I s
e h4. kanima, c. penule.
f . . coutragent. g Eufeă./ io.de preparat. Aug./ l 12, de ci”.
Di, Marcel Łyż/,13.
14 DISQvisiTIONVM MAGIC ARVM
ctiam Magica, Iulianus Chaldæus phi : videntur. Velut cum Tobias paternam
lofophuslibris 4. de dæmonibus : & cæcitatem felle pifcis difcuffit, b quam
Theurgicorum au&or illius filius, Iu vim Callynomio pitci tribuunt cum
lianus ideò Theurgus vocatus, dc qui Galeno c plerique item. cuin tympani
bus, Suidas & Proclus confulendi, Por ex lupina pelle fonus aliud tympanum,
phyrius citat quendam Palladem - & cx agninå tenſum, diſtenſilm difrumpit:
$ymbulum, & àlios,nempe Adelphium, d cum Venetiis Turca quidam liqüato
Acylinum, Alexandrum Lybicum Phi plumbo manus lavit innoxius e, illuftria
locomum, Demoſtratum Lydum, Zo uoq; illa quæ narrat B. Auguftinus lib.
ftrianum, Nicotheum, Allogenem,Me 盟 Civitate Dei c.4.$.& fexto depavonis
fum, quorum impiis fcriptis utebantur carne ne{cia putrefcere; de paleis frigore
Gnoftici. Picus téftatur etiam legiffè fe fuo nives វ្នំ fruótus
libros Chaldaicè ſcriptos Efre & Mel maturantibus,vicontraria: dc calce quæ
chiar magorum. Exhis hodie tantum cum ignitam in fe vim habeat , aquis ac
exſtant,Zoroaſtri xaAàaixc ſeu uaytxà cenditur oleoinfuſo nonaccenditur, de
x6vta, quæ ex Platonicorum fcriptis la Agrigentino fale,qui liquatur igne;aqua
boriosè collegit Fran. Patricius, obfcu verò induratur & crepitat de magnete,
ritatis majoris, quam utilitatis : in quae deEpyrifonte& fimilibushisaddünt alii
exftant commefit. Græca Plethonis & patres,fde diétamno,quo cervus fàgit
Pſelli. -
tasexpellit, & chclidonia, quahirundi
Naturalem verò legitimamélue Magie nes caecos oculant pullos. Confirmat
cen cum cæteris fcientiis Adamo Deus . Plinius g de Pfyllis & Marfis odore fer
largirus : à quo poſteritas doćła º per ntefoporantibus & impunè laceflen
mäìus & orbem eam propagavit: dc tibus de Picis h Martji herba cuneos ada
hac arbitror intelligendum , quod ex &osexpellente: unde communis fàbula
Thalmudicis Quincarborcus in cap. 5. i increbuit eam feras aperire. Confirmat
Threnor. tradit Sanhedritas Iudæorum Alex. ab Alexandro, i de veneno, Ta
Magiae peritos e£e debuiflè. Ea (ut Pfel rantulae ſeu Phalangii Calabri, à quo
lus à & Proclus advertêre ) nihil eft morfis non aliud vitæ & remedii præ
aliud, quam cxaétior quædam arcano ſidium, quåm ſi certö muſica fonó 當
rum naturæ cognitio, quâ coelorum ac re, ad numerum compellantur, donec
fiderum curfu & infiuxu , & fympathiis concidant fatigati. Prætereoinnumera,
atque antipathiis rcriim ſingularum ob uae congeſsére Ariſtotrles ( ſi auétor
fervatis, fuo temporc, loco , ac modo, ipfe libri de admirandis auditionibus)
res rebus applicahtur , & nmirifica quæ & Guilhelm. Alvernus opere pererudi
dam hoc paéto perficiuntur3 quæ caufa to, de univerfok, & ex Belgis Robert.
rum ignaris præſtigioſa, vel niiraculofà Triezius aućtor libri de demonum dece
3.
ptionibus;
1 a Pſellus de demonib. Procl i de Magia. b TGâiae 7. c Ga’/. 1. yo. /ímpl, medicam,
Phniu. Aelianu! & alii. d Oppianua ? 3. Cynege. e Caraarmus / 6. de/ìbti/ Boj/?eau Hiß.
Prodigio c. 8. f Tertulliamus 1. aepaenitentia e ulº. Pacłanus 1. de paeniteme. D Hierouym. ău Ec
elef, g lá. 7. e. 2. kl. 19. - 19. i / 2. Genial i e. k pørzi, 2. principal Pag. 3. c. 32.
c4?.4.

** .
..‫بے ہ‬
‫ו‬r "‫ י‬- 1L1BER I.' CAP. I11, 7;
}tionibus, a apud quostamen duos quae monis ufùm operâ, fáciunt quae perdo- .
dam narrantur » meritò Satanici pa&i étè fcripfit Eufèbius contra Hieroclem
fufpe&ta, ut quod Guilhclm. narratHe 6. Naturalis Magia dividitur in ope
liotropiam fàcere hominesinvifibiles,& ratricem & divinatricem, haec in abditis &
argentòvivồinterduascannas pofitôin futuris conje&andis verfàtur, de qua
cantationcsimpcdiri, Vt quod Rober libro ſequenti differendum nobiscopio
tus docet, rutam furtó fublatam, & oci sè : illa miros effè&us producit de quâ
mum cum convitiis plantatum uberius nuncagimus.
provenire: item feptem certae herbulae Multide ea librosediderunt, quorum
gramına :jaćta in ſympofio, convivas qui catalogum nudum proponunt* fine
omnes ad rixas & Lapitharum certami antidoto, videndum ne venenum aurcô
na provocare. Nec minus frivola funt Babyloniscalicepropinentincautis.lm
quæ Ludovicus Dulcis memorat de vi primis ab hoc muímero removeo , ut dae
gemmarum per eas efficipoffè,quicquid moníacos Magos, Robertum perfrutaro
homo quearimaginari. lib. degemmüa 1. rem, cujus Magiam caremonialem, & libr.
àvanam auxefim : an gemma: omnipo de myfteriis fecretorum Agrippa legerat, &
tentes?Solidiora longè & tutiora peti ex iis decerpferat non pauca; Picatricem*
poffünt exempla, ex Sirenio, Fracafto Hiffanum, Ànfelmum Parmemfem,Cicchum
rio, & Langio. b Efulanum, Petrum de Arbono, dr Cornel.
5 Naturalis hujus Magiæ peritiffimum Agrippam, & Paracelfum , & auétorem
fuifle Salomonem Regem minimè du peftilentis libri %Nriv>ºx innomina
bitandum. Quæ tamen dc morbis ab tum, fed mirum hypocritam ; homines
codem Rege curatis incantatione, Fla partim atheos, partim hæreticos. Al
vius Jofephus retulit, c ea vel falfâ funt, ihindus, Rogerius Bachonus & Geber Arabs
velinillud referenda tempus , quo fe multis fcatent fuperftitiofis. ideò vetitae
idololatrie & omni ſuperſtitioni im leétionis etiam hos putârim. Raymundus
mererat. Tres Magos Euangelicos hâc Lullius. & Arnoldus J^illanovamus, funt
Naturali Magiâ imbutos volunt non ipfi quoque in nomnullis hæreſeos nota
nulli, & crediderim. Sed an hac folâ &
fi: e quaíè libros eorum nullus deberet
non daemoniaca , quoque à poft Chri legere, qui Theologicorum dogmatum
ftum Dominum adoratum, certô cer non fit probe peritus, în eandem clat
tius,ácrimine hoc alienos ; quid ante ſem ಘೀ Thoma Bungey lb, dema
fuerint, parùm refert. Sanè Theophy 1 gia maturali, & eôdem titulö lib. Gregorii
laâus d'cenfuit etiam verita imbútós. ! Riplay, qui poſtmortem necromanticus
Dc Apollonio Tyanaeo ? videtur Iufti fuiffèjudicatus dicitur,Ponteti& Ardoini
nus* Martyr eum Phyficis magis amnu libri de venenis, legendi non videntur,nifi
mcrare:fed,utftcqucntiùs credam dæ à medicis confcientiae timoratae ac piæ :
Carter19,

= cºº 4- b Siren: hà.4 de fatº e 6. Fracalor. h5 de Sympao, é antipat. Ioan Langio


epj*33 c Libro 8. Antiqui. d in Matt, 1. gue/24. a. Orthodºxo. * Mich Meºn
441. de reâam Deumfile cap 7. ex Agrippæ librì.T e Psal. Dire&rium Inquáorum Eimegiris
& Marianum /14. a& rebus Hy/?an. c. s. & /, ij. c.4.
16 prsQyiSITIoNvM MAGI c ARvM
cæteris ea leétio intuta. In Cardani de Vndè & ab Inquifitoribus Romanis,ju.
subtilitate & Varietate libris paffim,latet reoptimó, liber ille intervetitos refer
anguisin herba, & indigent expurgatio tur. De theatro univerſe nature , ejuſdem
ne Eccleſiaſticae limae , Ioan. Baptiſta à Bodini, fi Deus vitam dederit, oftendam
porta, ſpecioſo Magia Naturalistitulo ſu alias, plus in eo corpore Rabbinicorum
perſticioſa multa & illicitæ Magicæ ve eſſe deliriorum; quâm ſolidae philoſo
ia® nititur, verbigratia de conficiendo phiæ, multa quoque cum Theologicis
fagarum ungento, & his fimilia. De An placitis adeò pugnantia , ut qui leniùs
adjio Misaldi Naturalis Magia libro, non de illis loqui velit erronea , & prorsùs
habeo quod dicam , quia nondum legi: temeraria cogatur vocare , de quo alias,
ſuſpicor, quod fàcit in Centuriis memora : Adeò lubricum & periculofum de his
bilium, ſupertitioſa illum à Naturalib. diffèrere, nifi Deum femper, & Catho
non fecreviffè. Alberto Magno tributusli licam fidem, Ecclefiaeque Romanæ cen
W., de Mirabilibus vanitate& fuperftitionc furam, tanquam Cynofuram fequaris.
,e£ttus eft; (ed magno Doétori partus quæ quidem breviter à me commemo
fuppofi:itius. ciechi de Efiulo Comment. fata fünt, ut juvenibus confultum, non
iniharan Sacrobufi inter ſupertitioſa ut viros doétos irem fugillatum. Nunc
fcripta collocandus Pomponatide Iпсар quædam dicutiamus dubia, undè fe
„inibus opu(culum scertè miratus fiii quentium decifio dependet.
lamdiu tolerari ab Ecclefia, nunc recens
& meritò, in Romano indice damnatur: Q_v A. s T I O I.
útiflimum enim , quod ab Anthonio
Mitandalano 4 fčriptú hôc opere Pom Qujd caeli adffeâus & influxus ad .
ponatium ſed necPhilofophum bonum, Magicos efféctus conferat. -

iiec quod fœdius, Chriſtianum bonum


exbibuiffè,cum effeétus omnes mirificos Mnium fuperftitionum caput
coelorum influxionibus adſcribit, adeò præcipuum hoc veterum Mago
t velit & religiones & leges,earumque rum fundamento nititur , de
latores abis dependere Qu9d prorfus quibus ita Pfellus cum exponit A6yto,
eſtimpium. Edidère quidam потте Zωθοέgov. Magicas verò rationes confti
rrancijai Pici Comitis Mirandulami pofitiotuunt, à fùmmis poteftatibus , & à terremis
nes Magicas , in quibus certè funt quae materiebus. compati ajunt fupera inferiu, ĉ·
„eritô, etiam Bodinus, ut noxiæ ſuper prefertim fublunaria.] Hos fecuti recen
fationis, reprehendit. Quid ipίε cenſor tiores, quaecunque per characteres, fi
;ile: D«monomanuam fuam multis erro guras ac numeros ipfi perficiunt , ea
Íìbus referfir. nec qui poftea edidêre,ut produci volunt à virtute iis figuris com
emendatam» Antuerpienſes,uti par erat, | municatâ ab aliis figuris fublimioribus,
cxpurgårunt, Manent multa noxia, & ex fympathiå quâdam naturali rerum in*
qua ambiguan audois fidem fatis con ter fe fimilium, quatenus hæ figuræ ad
etantur, nocereºe legentibuspofint, amuffim invicem coaptantur. Quod
confir
, , z, defingularitertamine.
LIB, I, CA P. II. QVÆST. I. 17
confirmantfimilitudine non unã. Pri fimilitudo inter terminos extremos, c
mò, fcutEchocxoppofito parietc cau lem urentem & lignum quod uritur. ln
farur. Secundö:ficutin concavofpecu cytharis autem,evidens requiritur à par
oppofitum corpus re
lo collećti radii te rei convenientia , intentionis modus
percuffü inflammánt. Tertiò, ficut cy idem , fidium concinnitas , cythara
thara eôdem modô, quô alia,tenfis fidi propinquitas, fimilis aeris
rum debita
bus, fiferias, alteram tipnitu fuö cogit crifpatio , quæ fonitum quafi ple&ro
concinere: fic iftas imaginum, numero• eliciat.” -

rum, charačterumque fimilitudinesef Denique quis figurarum hujufmodi


ficientiam miram contendunt habere. chara&erumçjue vires, atque fimilitu
Sediſtaprorsús frivola eſſe convincun dines unquam nugonibus iftisrevelavit?
tuI.
quod revelationis teftimonium profe
2. Primò, quia fimiles illae , quasin runt afi Chaldæos, AEgyptios, & Plato
caelo comminifcuntur imagines,prorfus nicos laudent, quaeram rurſus à quibus
funt fi&itiæ, & quædam (üt Philofophi ifti acceperint , quod fànè mortalium
vocant) entia rationis, quatenus figuræ nullus folö ftudiô vel experimento, in
quædam fimilitudo & imago pi&turæ il telligentiâ quivit confequi.
lis afċribitur, nominaque 蠶 placitum 3. Præterea fàtentùr Magi, quafJam
impofita, ftellas ab invicem diftinguen imagines non ad fimilitudinem cœle
di caufà, ut bene Bartholon. Sibyllanus ftium illarum,quas diximus, fed ad fimi
a advertit : & patet ex imaginibus pi&u litudinem rei,quam operansanimo con
rifque Aftronomorum, quis enim ne cepit conficiendas, verbi gratia: ſi ma
ſcit nullas in coelo eſſe veras urſas , an gus optet duos committere, duorum in
gues, leones, crateres, naves, Pegafos; fer fè pugnantium : fin vero amorem
fed haec, dicis causâ tantum nos imagi conciliare velit , duorum fe comple
nari? Fiétitiae verò figura nulla poreſt &entium effigies fculpendas: fi fecündi
efïè efficientia, quâ talis eft. nec cum aliquid petitur , in rectâ iconis fuperfi
vera figura fympathia, vel amor natu: cie : ſi veròinfauſtum quid, in dorſo ſeu
ralis : id enim quod non eft, quem ef. averfà parte infcribendum , quod velis
£&um , in eo quod cft, queat produ evenire, Harum imaginum Ne&tana
cere? -
bum tradunt inventorem, & Albertum
Deinde comparationesillae nihil pror in Speculo , approbatorem : quæ omnia
füs ad rem fáciunt. In Echo cunéta feipfâ vanitatis arguunt & poftea refel
funt realia entia, homo loquens , vox | lentur b. Ex his tamen deliriis pergunt
repercuíla, paries repercutiens: nec ta- | majora ferere deliramenta.
men ulla parietis cum homine fimilitu Primò, fi cui morbum vel fànitatem
do,ut illarum ipfi dicunt effè imaginum. vclis adferre, principio id attendendum,
In fpeculis quoque illis incendiariis, ut ætati ejus conveniens planeta deliga
9mnia ponuntur reipfâ confiftentia, ni tur, verbi gratia, feniSaturnus ; puero
hil j ngitur : nec ulla quoque formæ I Mercuritis, viro Iupiter, deinde etiam
С plai eta
a Peregrin4b, que, i, Decad, e 9. qua princip' ; ‫كو‬..‫ﻭ‬. ь infra cap. 3, 4.1.
18 DISOvISITIONVM MA GICA RvM
planeta conveniens affeâioni feu qua perbolem, ut quando lapides dicuntur :
F
íitati inducendæ, ut odio Mars , amo clamaturi, terta dicitur afpe&u Dei º

ri vcnus : denique fignum quod parti, } tremere, vel refponfura interroganti.f


corporis, quam velis juvare vel læde guarto per Analogiam & Metaphoram,
re, pi æfir, ut fi capiti aries, fi pedibus ut cum fol dicitur praeeflè diei, g Luna *-

ifées. Nituntur hac ratione , qua cæ noéti, Luna vocatur regina cæli, ftellis
leftibus corporibus non Hebraei mo tribuitur immunditia, aftra dicuutur
dò & Gracci Gentiles, fed ex Catholi laudare Deum, item nominantur vir
cis etiam, olim quidamPatres & recen tutes cælorum. Quintomom ex veritate,
tior CS philofophi Itali a animam intel fed ex hominum opinione, ut cum blegi
ligentem tribuerunt. - -- - mus militiam cæli deaftris & ftellis.
4. Sed hæc omnia ut ftolida,ita fal Quá regulă aptë accommodată fol
fa & periculofà. Imprimis dicere cæ vuntur omnia Pauli Ritii & fimilium
lumiut aftra fenfu velintelligenteani impiorum de animatione cali argu -- -

ma prædita,damnatum olim fuit Con menta ex fàcris literis vetita. -

stantinopolitanâ ſynodô, & articulis 6. Deinde cælorum & aftrorum


Parifienfibus: cftque erroris & fcan putida illa analogia adfingulas ætates
dali plena opinio propter fuperftitío & corporis partes, & animi quoque
nem & idololatriam annexam»ut cum affe&iones, nonne nugatoria eft a fáne
alii, tum copiofiffimè Eckius & Effen qui re&èphilofophantur, illi vel nul
ceus b docuerunt. los praeter lucem & motum influxus
;. Patres autem qui videntur hoc in hæc inferiora cælis & aftris conce
aßátuißè, illi de cæli anima figuratè & dunt? i vel potiùs influentias quidem
allegoricè funt locutis ut & ipfa S. S. agnofcunt à motu & lumine realiter
cujüs onnia loca qbusid រារារព្យុះ diftin&tas: per quas , non calorem
uno ex quinque modis, accipienda do (hunc enim motu & luce producunt)
cuit me íoan. Maldonat. nofter. c Prifedalias elementorum qualitates etiam
mò per Profpopeiam, quạqua:anima gignunt, quarum incorporearum re
tortjm funt inanimis tribuuntur, ut rum temperamentum, vis eft aliqua.
mari videre & fugere , cælis & terræ Sed addunt hanc poteftatem ce>tis
audire ac placere , &c. d secundò per cancellis circumſcribendam. Primò
poſſe cælos per fe resinanimas, mixta
metonymiam, continens ponitur Pro
conteíito, ut cum terra dicitur corru & clementa,producere. Secundo cælos
pra, vela Deo judicanda , aut urbiali viventia imperfe&a quando nafcuntur
:uiremiffiusfüturum, e Tertiò per Hy ex putredine, gignere per accidens ta –
, men:

a Archangelu Mercenarius, Balduin dementeauree, Paul Pernumi;


i„„,, Effencaeum
præſtina". Epe lib. de Animatione
e Gene/6. v. 11. 1 c Paralip.
cælorum. in 1. /ent.
16. v.d23.Pſalm. 113- ver/r3.
Levi*. 26. 34• :: I. Matt, 11. v. 22.
f Lue, 19. ver/.4o. 2/. no g. Ф. 7 g Gene/ 1. v. 16. Jerem. 7 v.18, é 44. ver/; 12.
Jeb. 1; v. 15. 6. 3. 3. v.7. P/hl3*. ver/6. Daniel. 4. v. 32. h Tophon. 1. v. 3. cum/ mi/.
i Us Picu lib.3. contr4, 4ºrwkg. Mediaa li .. de reäa fii. •4°. 1. Bucf. Jerreus im z. a
eak, --
* LIB. I. ; CA P. 11. QvAEST. I. *19

mcm:fcilicet quando particulares cau i 7, Quare meritò tales aſtrologoma


femateriam fic difpofuerunt, ut firfe gorum obſervationes à medicis peritis
mcnaptum viventis, tunc enim huic rejiciuntur, ut inter caeteros à Bapt.
temperamento coelifuoinfluxu majo Condroncho de morbi veneficü l. 2 c. 6.
tcm calorem largiuntur, & illud per & jam olim fuêre decretis Ecclefiæ
fectius reddunt. Tertià confentiunt, damnatae , ut fuit oftenfum à Pico &
quoadperfeéta viventia. ad eorum ge Bened. Pereriò c Meritò D. Baſilius
ncratiónem non poffe cæleftia corpóra ſcripfit,dridiculum efſe aſtrologis con
aliter concurrere quam coadjuvando tradicere, cùm eorum di&a fint omnia
particularem caufàm ejufdem fpeciei ignorantiae & impietatis plena. Et D.
tum regenita. quo fenfu fol & homo Bonaventura e obfervationem hanc
dicuntur hominem gignere: quae cun effè à Deo malediétam , & ab Ecclefii
άa in Scholis Peripateticis contra interdi&am: &, quæ per aftra procu
quofdam a funt receptiora. Quartò rantur,dæmonum illuſionesatque de- -
quoadanimi affeétiones fàcilè concef ceptionem effe. Haec caufâ fuit , cur
ferim, quoniam hae fequi folent cor | Teitullianus f aftrologiam inter Ma
poris difpofitionem, etiam aftra infiu giae fpecies recenfucrit: multis etiam
xuuo, mediante corporis temperie, Glycas. P I Hiſtor. in Mathematicos
hominem nonnihil inclinare: fèmper hujufinodi invehatur. -

tamen arbitrii libertas integra manet • 8. Objiciunt, de diebus criticis,quos


homini. Fufiùs ifta dißerunt & pro medici in fanguine minuendo, & po
bant multib fcriptoreshujus ævi per tionibus præbendis fervant, eò quod
eruditi : eos cenfeo confulendos iis, talibus diebus Planetæ certiægritudi
quibusiſta non ſufficiunt.Attamen his niilli propellendæ idonei dominantur;
nihil confirmatur figmentum illud Verùm hæc caufâ, quam adferunt, nec
aftrologorum : quia cælum & aftra vera eſt, nec propoſitoſubſervit Agite
caufæ funt communes tantum & uni enim, certum aliquem Planetam no
vei£les, quatenus confervant inferio minate: qui dominetur primo die cri
rane à contrariis fuis diffolvantur: at tico v.g-dies ft craftinus,cuiLuna pra
que ita indire&è tantum & mediatè fit : fint ergo feptem aegrotantes, qui
Particularibusagentibus ad agendum fingulis feptem diebus continuis in
fuppctias ferunf: fèd cum iifdém cauf morbum inciderint: profeétô tunc fù
fis Particularibus immediatè ad agen turi funt feptem dies critici continui:
dumconcurrere nequaquam poffùnt. Ila II] primus erit feptimus dies criticus
Vnde & illud confequifur,quòd, cùm - primi, fecundus fecundi,atq; deinceps
infiuuntin folam unàm corporis par ita finguli (eptcm aliorum ordine fuo:
tem negueantinfuere, quin fimulin feptem etiam continuis Luna diebus
aliasinĥuant, praecrit, quo nihilabfurdius,Caufà 1gi
C 2. tut

a Centra Avieennam. Any Cae//pinum, & alios. b. Ant, Mirandul, l.22 /ngu certam.
9°"x **** C»ne i :áż » H»r*.*#á é7.7żracrzcne ináż.i. Meteor, é řikāa 4
Jº Pºilſ p, cap,3t. c Fr. Picu dopere. l de Divina dſtrolog d in Hea. e i farº
Cºº fl dei blolat.ante medium. º -
29. DISQVISITION VM MAGICAR VM,
º

tur verior petenda,ex ipfâ humoris in ullam effèntialem formam impri


corpore tunc fæuientisproprietate.Ná munt: ſed manentibus eâdem formâ
quidem humores adeò celeres & acres & materiâ, qualitatibus ctiam opera
funt, vt vnoquoq, die fubieótum inua tivis ii{dem perfeverantibus quae priùs
dant:alij fecúdo die: funt qui tertio, & fuerant , arte tantum nova Gx-.

qui quartò (vndè Febrium differentia trinfècus advenit, ad quam nihil fidera
rhanant) quidam tardiores feptimo pertinent, & quæ nihil poteft in ea, in
tantum vel oétavo die recurrunt. Ha çuæ priùs non potuerat: nifi fortè ce
rum acceflionum dies medicis conje ram velaliam materiam mollem figil
&turam præbent, quid fperandum fit lare, quod tamen fäcit, non quatenus
de ægrivaletudine. Vnde & decretorii · ſic vel ſic eſt figurata,ſed quatenus du
fucritici dies vocantur. Nihil ergo hoc ' rior eft,& angulosafperos habet. Vi
calicolisiſtis ſuffragatur. derunt hoc multi, qui fobrii, etiam
ρ. Conclufio fit, ex articulo Pari non Chriſtiani. Nam Rabbi Moſes
fienfi xxi. Qgodimagines ex metallo vel Maymon, a Tatianus, & alii poftea ci
cera vel alia materia, adcertas conftellatio tandi, fàtis clarè hoc profitentur.Idem
nes fabricata, vel cereô charaâere, aut fi | afferunt Iuriſconfulti quidam, & plu
gura effòrmatæ, aut etiam baptifate, exor res cum D. ThomaTheologi. b Multa
Äifata, aut confecrata, aut potiùs execrate, de his imaginibus leétu grata habet
fecundum pradiäas artes, & fab certis die Laurentius Ananias Lib. 4. de Nat. de
bus, habeant virtutes mirabiles , quæ in li mon. à fol. 163.
bru huiufmodi fupertitiofsreditantur er
ror eftinfide, &philofophia naturalt, är Q_V AE S T I O II.
aftronomia vera. Probatur conclufio.
fideihoc repugnat, quia peccatum cft 4n effeétu, Magici huiufmodi miraculis
idololatriae, efîè&us; qui à ſolo Deo fimtles, oriri poßimt ex maturali he- .
procedunt, exſpectare à dæmone, vel minis complexione *
çonftellationibus; blafphemum quo
que & fàcrilegum eft, ritus facramen Vi hoc arbitratj , nec olim, dg
eorum & rerúm fàcrarum talibus fu fuêre, nec defunt hodie. Avi
perſtitionibus inquinare. Phyficæ & , ccnna quidem id homini tribuit , ra
äßronomiæ ifta repugnant, quia ncc tione animæ , nam cenfet intelle&tui
;fta tales fiderum infiüxus agnofcit:nec benè di{pofito & fupra materiam ele
illa naturalibus caufistales effeétus at vato, res cumétas, quae materia con
tribuit. Nam hæ figurae ncque vim ha £tant, coeleftes, & terrenas, fimplices
bent quicquam exaſtris eliciendi » IIC f ac mixtas, obedire. Qüod fi de mo
rali dićtum obedientiá inſanum eſt:
que in fùbje&um novam aliquam
qualitatum mixturam inducunt, aut quia hæc folis ratione præditis compc
tit :
a eae. 7z. Duäores dubitans. b Martinus de A les lib. 4. de /iipey£. D. Thoma,
• 2. qt@ി 96. art. z. lib. 4. comura gent, o io4. & iof. & ibi Ferrar. Sy/v, ver./ì
‫ برای هر‬ai ‫ و‬a g ‫ مق‬.Kairw ,tif .x & Ka{*in eap .14 Petru de Leyher hb. 1. de ſpe
& iſ,
º

LIBRI I. CAP, III. Qyaest, 11. 2?


tit:fideriaturali obedientia di&um , pa aliorurn. Nam fi fpeciei ratione hoc
rum id philoſophicè. Nam creaturæ ſpi competeret, omnes tales effent;fi fpeciei
ritualis& corporalis, vnius quoque fpe. ratione non competit,cedo (fodes) quæ
cieiadaliam fpeciem, nulla nunc eft na fintillae conditiones indiuiduae, quae hoc
turalis fubie&io, nifi ratione aétionis & naturaliter tribuant ſuppoſito è ſed vide
paffionis, & propter quam quodimbe de hac re Leomard. Vairum. e
&illius eft,id cèdit fortfori Sed illa,quam
Arabs videtur infinuare obedientia, V
niuerfàlis, foli Deo ratione omnipoten Qy ÆsT 1 O III.
tiae debetur,&à creaturis exhibetur.Me
ritò igitur hoc delitium refellunt Theo Quanta qualifquefitvis imaginationis, quo
logi 4 ad effeäus bofce miros ?
2. Alijhanc virtutem largiuntur fpe
ciali cuidam temperamento corporis I. Ꭰ;
ví imaginationis muſti mulra
Confingunt enim teipperamentum fcripsèrevtPicusMirandulanus
quoddarn æqualitatis cx humorum & lide imagiñat. Marfil. Ficinuslib. 1g.de
qualitatum a&iuarum ad pofidus æqua Theolog Platonicâ, & in Prifciani Lydi
-
mixtione refultare. b quo qtii fit prædi commeiitar. de phantafia & intelleétu,
tus, aerunt temerarij, poe miracula Anton.Mirandulanus libr. 29. de fingu
eum perficere:&,vt videas non conſiſte lar.certam.Toſtatus in Gen.cap.3o. Mi
revno in gradu impietatem, adijciunt chacl Medina 1. z. de re&ta in Deum fide
blafphemiam, huius temperamenti vi, c.7.Vairus lib.2. de faſcino c. 3. Valeſius
CHR sr vM Dominum tot miraculis
de fàcra philofoph.cap. 11. Pererius in d.
corufcaffè:fic impij non tantùm Magi, c cap.go. Gen. & Conimbricenſes noſtri
fed & Fulginas Medicus. in7.phyſicor.cap.2. q 1. & alijmoy ci
verùm hoc totum prorsùs ridiculum, tandi.
oftendit Coridronchus rnedicus, lib.2. de 2. In eo contieniunt omnes, imagina
morbis venef cap. 4. & impium eſſe, tam tionis vim effè maximam : & quia vis
accuratè docuit Mich. Medina, dvt ma
hæc c6fiderari poteft,vel quo ad corpus
lim eò vos remittere, quàm nihiladden ipfius imaginantis, vel quoad corpus al
domutandove aliena ferina, compilare. terius: ideò devtroque ſeorfim diſqui
Mihi femper vifùm parùm philoſophicè rendú. Conueniunt omnes, quoad cor
talem δαάσfxg,feù(vt ipfi vocant) iufti pus proprium imaginantis plurimum
tiale temperamentum humanae comple in illud poffè , docetur id ratione &
xionis, excogitari : quod fi non impoffi experientia. Ratione, quia imaginatio,
bile prorsus tameneſt ſuperuacuum. dum retra&at rerum o6ieétarum fenfu
3. Ex hoc confequitur neminem na perceptarum ſimulacra, excitat poten
tura nafci vel medicum vel fafkinatorem tiam appetitiuam ad timorem » vel ad
С 3 pudo
a Ananias H 4 é Géylan Deead 3 peregrin qu 43 c.8.b&c Fukinas,Fertiuius Garéus,
é alij medici.c Agripp Paracey é Cºncilia ºr Diferax quitamento»ºmine Fukinatem reprehear
dkrat. ddl,2 s,7.à fol,66 e hb.3 de Fytinocº 6, -
2? DISQyısITI o NvM MAGIC ARvM
pudorem,vel adiram,velad triftitiam: êïum habetproprium, appetitum fcilicet, qui
hæ verð affeétiones hominem ſic affi fpeära imaginationi reprafèntat, Cum ergo
ciunt , vt calore vel frigore alte perfomnumferientur cetere facultates ani
retur, vt pallefcat vel rubeſcat, vr males, fòla imaginatio ita plerumque opera
uafi exiliat feu efferatur , vel tor tur , vt vim motricem, &aateras inferiores,
peſcat ſei deiiciatur. Et ideò S. Thom. ceù mancipia quadam moueat, quod cum fit,
öptimè tradidit, imaginatione poſſe in ſpiritus animales motuiinſeruientes adſua or
corpus imaginantis omnia , quae naturagana ire coguntur. Excitantur autempradidi
]emj coordinationem habent cum imagi motus, ex rerum ad idcogentium feruatis im
natione: vt funt motus localis in dor tròfpeciebus. Huic porro affeéfuifiimt obnoxij,
mientibus & alterationes per frigus & qui fanguine ffumante & multo feruidoque
calorem, & quæ hanc alterationem con fpiritu abundant.] Hæc ille, & triúexem
fequuntur,nullam verò vim obtineread plaadjicit. Galeni,qui defomno oppref
aliàs proprijcorporis difpofitiones, quae fum integrum ferè ftadium confeciffè
naturalem cum imaginatione coordina narrat, nec à fomno excitatum priufquâ
tionem non habent, vt puta ad figuram in lapidem impegißet. Theonem Stoi
`manus vel pedis: vel, vt quis adijciat fta cum dormientem in fomnis ambulare,
turæ fuæ palmum vnum, & quæ funt fi Periclis feruum in fummo te&o fpaciari
milia. Vide D.Thom 3.part.q.13.art.3.im ad. folitum. Putârim verò hoc contingere
;.&l.3. contra gent.c.io3. - potiſfimum in his, quorum imaginatio
3. Experientiâ quotidianâ cernitur in vehementior eft,& acrius perturbari,ac
No&amìbulis illis,qui in fomnis mira fà tenaciüsapprehendere ſunt ſoliti & ſuf
ciunt , in quibus conftat haec per imagi ficere vt quæ imaginantur aliquando
nationem fieri fenfibus fopitis,de quibus fenfü aliquo perceperint,veltotum illud
exftat Andreae Libauijliber. Breuiùs au imaginantur coniun&im, vel partes eius
tem rem expedit alter medicus Andreas feorfim, vt cum quis Chymæram vel
' Laurentius lib. 4. hift. Anatom.q.1 •.liis Tragelaphum aut fimilia voluit imagi
verbis, Dicamhtis moueri dormientes, quia natione. Nec enim neceflarium arbitror,
exigua vis in iiit: tulislatens á forti imagina vt fimul fenfu percipiat: neque vt paulò
tione excitatur:prepterea non mouentur ſom antè perceperit : neque vt ad eum mo
mtantes, mifi valida imperante imaginatione, dum,quem imaginatio repraefentat per
brutorum imaginationi fimillima. Eft autem ceperit fenfu.
dormientium imaginatia brutorum imagina 4. Narrabo quodgeftum Legione, in
tioni fimilis, qtiia rationem repugnantem mom quodam Religioforum collegio antc
habet. Vndefit,rtillimulta moliantur, que annos vix viginti:noui pcrfonas, quibus
a vigilantes non aulerent, telium ſublime con accidit.Erat Laicus vnus,folitus interdiu.
faendunt per trabe , ở lucunaria oberrant, pueros rudimentis Catechifmi imbuere,
omnia denique audent intrepidè, quia imagi cogitationes eardem dormienti recurre
-

matio vaporum caligine confòputa , pericula bant, ita vt infomnis & præcineret, &
non agnofcit Nom[entiumt autem dormientes, doceret, & hortaretur , & increparet
quia óbiectum fenfus non adeft, at motus obie pueros æquè clamosè & feruentgr •, ac
* folcbat
* 23
*' LIBRI I. cAP. III. QyaesT. II. '
fölebat interdiu:fic turbábat vicinorum his, quæ remotiffima à nobis vel tempo
fomnum. itaque qui propinquior illi ha re vel loco, imaginationem moucri S«
bitabatalius Laicus, & fæpè mohuerat, praefàgire nobis, quæ certò poftmodum
quodam die illi per iocum minatur, fi , eueniunt, Ariſtoteles fatetur,in lib de Di
rgat hos clamoresedere,furrečturum uinatione. Nec abfurdurh mihi videtur,
feno&u,& ad thalamum eitisiturum, & res futuras aliquando, priufquam con
flagello ex funiculis intemperies hafce tingant, fignificationes quafdäm aduen
aba&urum.Qujd Gundi(aluus?fic enim tus fui praemittere, quae aerem ambien
vocabatur 5 furgit circa no&is medium tem nos moueant, quðmotò, fenfus no
dormiens, & egreffus, vt decubuerat, in fter mouetur,& fic fenfus motiò, præpa
indufio cubiculum fratris collegæ ingre ratio quædam eft ipfius imaginatioiiis:
ditur, manu forfices ferens & præten & adpraºparationem imaginationis ne
tans, & re&aadle&ulum alterius, cui ceffària eft fènfùs motio, ad ipfàm verò
fuerat interminatus,contendit.Vide'Dei i imaginationem, nullo alio fehsfis motti
prouidentiam. Luna lucebat, & nox in præterea indigemus, hæc haud dubiè eft
nubiserat, & frater ifte vigilabat : videt ſententia D Iſidor.& D.Hieronymi , &
accedentem;& celeriter fé de le&o deij Thomæ Mori, mox citandorum , nec
cit, quâ paries erat nonnihil rerhotior.' ampliùsprobant argumenta And. Cæ
No&ámbulus le&ulo proximus forfici falpini, libr.5. Peripateticar guet.cap. vlt.
busculcitram ter quatèrvé petit, & con vbi contendit imaginationem à rebus
*feftimi redit vndè venerat. * Manè fa&6 externis moueri poffè, non moto fenfit.
interrogatus, negat fe meminiffè, nequc 6. Quoad corpusalienum , nonnulli
idfácere vnquam in animum, vel levi-, cenfentimaginationis vim fé longiffimè
ter, induxiffe; tantum cogitâffe, fi alteri porrigere: adeò vt poffit etiam genotio
cum Hagelload fè accederet,illum inten-- res fàfcinare, vel fànare, & res loco mo
tatisforficibus perterrefacere, & abige uere,& fiilgura,& pluuias cælo deduce
re. - * - - -
re:vt Auicema libr.de anima féât 4. c. 4. &
4. Non ergo neceffè eft,tùm,cùm ima alij, qui tamen in modo efficiendi expli
ginatio operatur, immediarè praeceffiffe cando difféntiunt. quidam hoc illam
reiexternæ {enfum:licet neceffè fit,vt ea poffè volunt, per certos, quos ipfi fom
tum rerum fit naturae fenfus aliqnis , & niant,radios (Alkindus libr. deimaginibus)
earurn fenfu quis à natiuitate deftituttis alijper fpiritus ex corpore vi imaginatio
non fuerit:ideò enim,nec cæcus à natiui-, nis expttlfos 5 (Paraceffùs lib. de imagini.
tate colores, necſurdus à natiuitate ſo bus. Pomponatius librincantament, cap g.º.
nos imaginaripoterit: nam imaginatio 4. And. Cataneus lib. de mirabit, effèâuum
motus eſt à ſenſu actu factus, auctore caufis. Sibyllam.d cap.8. q. 3.) Cætericum
Ariftot.2. deamima. Sufficit etiam vt re-, Auicenna & Fulginare-folo animæpræ
rum,quasimaginamur,fimilitudinesali ftantioris imperio: imaginationis wiftuti
quas fenfu aliquando perceperimus: fic hoctribuit Augerius Ferrer. lib. z.metho
enim vel illud idem , vel fimile aliquid dic. 11. non indicat vtrum animae impe
Poterimusimaginari, & fæpè ab επιet rio, anfluore fpirituum mediante: fed
puto.
‫به ع‬ DIsQyisiTioNvM MAGICARvM
puto eum in Auicennæ fententiam con dum & algentemalium à me remotum
ſpirare. calefáciat.Si quid talc valeret vis imagi
Sed nihilominus fit conclufio 1. talis; natrix,iam pridem alchimici aureos mó
Jn corpus alienum difiumttum & feparatum tes cffent adepti, Denique fpiritus hos
ab imaginante , anima humana neque per neccffe eft, fifunt, rcm effeplanè debi
imaginationem neque per aliam potentiam, lem:quae,cùm extra imaginantem , velut
mediantibus vllis radijs,fpiritibus, velfpecie extra matris vterum fœtus,cffufà, ftatim
bus, vlla mirifica huiufmodi poteft efficere. ab aere circumftante corrumperetur.
Hæc conclufio eft communis Theolo Cæterum quæ aduerfàrij obijciunt , ca
gorum. D. Thom. Ferrarienf. Medina, velfalſaſunt,velinijsadimaginationem
Pici,Vairi citatorum,& medicorum Va actio per contactum acceſſit, quarè per
leſij,Condro chi, Bokelij, & Caſalpini. tincnt ad fequentem conclufionem.
& aliorum, Probatur, quoniam imagina Hinc porrò eliciuntur tria, primò non
tio eftaĉtio immanens: & idcò anima poſſeaucupem ſolo viſu & imaginatio
imagin ns nullam realem qualitatem neaues cælo dctrahere, quodtamcn af
poteftinprimere rei difiunétæ, quod vt ſeruit Michael Montanus. lib. 1. de, Eß
jn eam agat,forct neceſſarium. Confirma ſui tap.z Secundò non poſſequenquan
tur;quia radijtales, nulli funt:fpirituum fola imaginatione alterius fàfcinari, vt
tanta vis effe non poteft: ſpecies duntaxat accuratè oftendit Valefius libr.facre phi
habent vitm repraefentandi: animae deni lofophiæ, cap. 68. Tertiò multo minùs fic
que vnius adalterius animam vel corpus aliud fànari poffe: vt reétè Ariftoteles
nulla eft naturalis coordinatio. Et ideò in problem. & Gratarolus apud Pompanat,
praeftigiator ille MirabiliariusCæfarius бар. 6.
Maltefà,qui Antvverpiæ anno 1599. for Secunda conclu£ßátis verifimile ef?,per
tilegas quafdam diuinationes fic pallia accidenspaffealiquid imagmationem in cor
bat: quafi fpiritús fui eficacia praedomi pus vicinum, arċia quapiam coniuntiione, 4°
nantis fpirituialterius, alter ad eligen contattu ei copulatum, ſitainen & imagina
dum, quod ipfe volcbat, cogeretur præ tiofir valdè intenla, & vicinum corpus ad
clarè incnticbatur. - eam affeäionem valdè diffofitum.
Pomponatius contendit , has fpecies 7. Sic puto conciliari poffè fèntentias
ே poffè gignere ಳ್ಗ reale, contrarias, vinam រ៉ូមុំា negantium
nempe id cuius fünt fpccics; ficut fáciunt imaginatricem vim externa corpotaim
ideæinmente diuina. Vcrüm hoc impe mutare poffè , quæ eft Fran. Soarez. di
ritè dicitur. Nam ideæ in mente diuina ſputat.18.Metaph. ſet.8. n. 28. & Conim
ſunt ſubſtantiae,non accidentia: ſuntetiâ bricenfium im 7. Phyfic.c.2.qu.i.ar.7. Va
altioris ordinis,quàm hi fpiritus: nec ille lencia 2.2 di p.6, qu 13, punto 2. Vairi &
quicquam in Deo innouantaut immu aliorum. alteram abfolutè id affirmanti
ränt.” in creaturis verò nunquam yifum um,vt Michaelis Medinae lib.2. dereétafi
fuit,vt imaginaria fpecicsfibi fimilc pro de c.7.Marfilij Ficinil.13.de Theol. Platoni
ducat. v. g, fpecies equi gignat equum: · ca. & Bened. Pererij ſup. qui ſolent ad
fpecies caloris,quam cgoimaginor , nu hoc probãdumadducere mirifica cxcm
‫أد‬p
LIB. I. CAP. I I. QVÆS т. I. - ??
Pla diverfitatis liberorum à parentibus, tribui poffünt imaginationi matris, vt
vtartificium rufticum,de quoColumel tribuit D. Ifidorus his verbis: hanc enim.
la lib.8.&ad quodalluſum à Calpurnio fæminarum dicunt effe naturam, vt quales
Eglo.2. -
perſpexerint,ſivè mente cogitaverint,in extre
Me docetip/a Pales cultügregis: vt niger albæ mo voluptati «ftu,dum concipiunt, talem fò
Terga maritus ovi nafcenti mutet in agna. bolem progreent. Etenim amimain vfu vene
¿Que meque diverfifpeciemfervare parentis reoformas extrinfecas intus tranfmittie eo
: rumque fatiata typis, rapit ffecies eorum in
Poßit, &ambiguo teftetur vtrumque colore.
ို propriam qualitatem.} quod apertè à D.
primùm fà&itafle Iacobii Patriar
cham kgimus Gé.xxx.& licet D. Chryf. . Hieron. Tradit, in Gen.capit.}o. accepit:
tom. İz. in Geneſ cenſuerit hoc naturaequi matri quoque totam vim tribuit: vt
modum tranfcëdiffè,& Ifidor. l. 12.Orig.
& D.Aug, de Api bove agens lib. 18. de
ciu.Dei,cap.$.fed&Thom. Morus Mar
c. 1, contra naturam fuiffè fignificet, id
tamen non ita capiendum quafi negent ! tyr.carmine lepido:quod etfitotum Pe
naturali rationi conſentaneam hanc co- ! rer, refert, ego partem decerpam, quæ
lorum in fœtu varietatem: fed tantum nobis vfui eft:
præterordinarium naturæ curſum:nam atqui graves traduntfophi:
folent parentibus colore fimiles agni , Qupdcunque matres interim
gigni:hicautem induftria Iacobi , quam Imaginanturfortiter
ab Angelo tamen edo&us erat , tefte Idum liberi dant operam: *

Theodoreto q. 88.im Gen. contra accidit. Eius latenter, & notas -

Nec enim naturali ration1 confèntaneú •Certas, & indelebiles,


idfuiffè,ignoravit Ifidorus,qui rationem Modoque inexplicabili,
mox fubiunxit,& exemplis confirmauit: /n/emen ipfùm congeri* *
vt & D. Hiero. & D.Auguft.& Galenus, Quibus receptis intimè
& Plinius, quorum os nium verba ha simulque concretentibus:
bes apudPererium noftrum:& quædam A memte matris infitam
apud Alfon. Mendozam in Quodlibet. Natus refert imaginem.
q9.Poitiva. & Andr Laurent hit. Ana & ita vult fàétum, vt quae marito qua
tom. lib.8 c.2 o. Addit Pererius ſimile e-, tuor diffimiles proles legitimas pepere
xemplum deprole albâ , ex vtroque pa tat, quia fecura de abfente alio cógita
rente Æthiope ex Heliodori Æthiop. bat: unum tamen eumque ex adulferio
hift.l. 1. Et tale, quod Bufcoducis perfö conceptum viro fiio fimillimum edide
natus dæmon cum vxore concubuit, af. rit:cò quod concipiens metuerit, ne ve
férens, vt fiintpetulantes ebriofi, fe dæ lutłupusinfabula, maritusinterveniret.
monem gigncre vclle; natus ex eo con Dif$imilitudinistamen il]ius caufâ effè
cubitu infans dæmonifacie fimilis, qui potuit: quòd dum illos conciperet,men
fimul ac natus lafciuire & faltitare cæ te & imaginatione alijsmaecha intende
pir.narraturab Hier. Torquemada in Horto Ict, -

Florum- Scd hoc exemplo & fimilibns Putârimitaque fieri poffè,vt propter
conclufiononfàtis probatur, Nam hæc folam foemina imaginationem id con
D tingat,
‫ن‬26 prsovisitionu M MagicARtrm.
tingat, licetfàteat ut plurimum concur conferat æquè, & folam materiam fնթ
rcreimaginationem vtriufque ut docet peditet;probabilias foret, non fufficefc.
Fran Valeſius d.lib.de Sacraphiloſophia, c.
f Qujcquid cft, illud conftarex imagina
n1. Neuter tamen tunc agit per imagina tionc tenapore conceptus, non fàtiseffi
tionem in corpusalterius. Nam ಶ್ಗ
natio operaturduntaxat in ſemen proli
cacem eſſe concluſionis noſtrae proba
, tioné. Magis vrget imaginitio quæ poft
ficum, quod pars imaginantis fuit , &c conceptionem fuccedit, Nam videmus*
ideò ſeminianima imaginantis non qui prolem etiam iam formatâ in vtero ma- '
dem a&u talem formam imprimir( v.g. ternæ imaginationis difpcndia fèntire,ur
colorem cutis velcrifpitudinem capillo in prægnantibus accidit quotidiè, Legi;
rum)cuius a&u femeii capax non eft:fed Witcberga: civem cadaverofa fácie nâ
virtütem quandam & ex generante de tum: eo quòd mater uterúferens obvio º
ferendi & conferendiin foetum, quem , cadavere fubitò fuiffet pavefa&a: Ifena
format,ea quæ generantifecundum ani cipudicam &formofam marronã: feri
.

maminfunt, ut incorpore generato in; bunt peperifIéglirem ; quia ex vicinis ali


cipiate([e corperaliter, quodin animâ quis gliri nolam appenderat,adcuius fémitum*
gênerantiserátfpiritualiter. lege eundem reliquifugarentur: ü occurrit mulieri gravi--
yalefium, cuiusfententiam coniunxi cum ex da, que ignara rei, fubito occurfu & alpeäu:
plicationeToftatiq;io in d.cap39; Gen.Sed gliris,ita eft comterrita,vt fætus in vtero dege.
Anfufficiatâdhoc imaginatio folius ma neraret informam beftiolº. Nicol. 3 Portl
risevidetur velle Plinius. l. 7. c. 12. dum fice Romæ quodam in palatio mulier
vtriuslibet cogitationcm memorat » & infantem vtlofimilom peperit, eò quod:
fortè Marfiliiis Ficinus fùprà, dum pro (mediciiudicarunt)ibidé varijs inlocis.
mifcuèparentum meminit , & Calpur vr depicti cernebantur. Paderborna:
nius verfibusantè laudatis? putarim ta mulier hæretica antè annos fexdecim.
meneosidnoluiſſe,ſedrequirerevtriuſ plus minùs(resibitum nota)peperit fi
ue concurſum:nö maris duntaxat : qui 體 modó Ecclefiafticorum palliatű &
än£olusfufhciat, problematicum , quia pilearum; quæ ex vehemcnti odio in Pa
'
incertum eft quid,& quantum conferat .piftas,ut vocant, obvijs femper maledi
f&ma virile aut foeminetfm adfætus ma cebat.Sed hoc fortè divinae vltionis fùit.
-teriamarque confórmationem.Sifemi. Quid alitundè exempla peto rnaternum,.
na femenfionemirtit,vt voliiit Ariftote paternunió; genus É ggerit Fuit in ma
le; in lib. n. & 2. degenerat. animali aut fi terno genere Antverpia, gua vrerum
.£ormam viventitribuit folus pater , vt geftans, firniam in delicijs habebat, uni
, nonnullisvifum:aut fiadgenerationem caei nata filia,multa fimiorú retinuit, nã
.utriufque femen pro materia & forma & puelluſalatitare, &geſticulari, & ſi
fimulaçcurrat, quod medicorum præ miliâ non pauca.Ex paterno, Ludovicus
cipuis placuit: probabile eft,patris ima Delrio. Vir horioribus clarus, ob fidelé
ginationem fùficere:fi verò pater folum : Regi navatam operam à perduellibus.
£gformam conferat, materad formam Bruxellæ captusifi pleno Sénatu : tixor,
gravida.
Av.Dem me-ra ine.Gcm.30.
~
T.IBRI I, CA1°. I11. QyaesT. III. 27
:gravida , cum in domum irrumpentes abſtraxerit à ſenſurerum praeſentium.
£ditioforú duces vidiffet,exterritâ: poſt Cogita (.le&or ) an non fitverifimilius
- ritguem de fonte lutrali fufcepitis huncmagum fuiffe, & ope dæmonisex
蠶 femper oculis externatis matérnú Nam paćto in exſtafim fic abripi conſueviste.
huiufmodi effe&tus omnem ima
pavorem; iam adolefcensemotæ mentis:
Perfiftit. Fugio domefticamala. ginationis vim clarè fùperat, cum exfta
2. Scribit Fernelius lib. de hominispro ſis à voluntate humana non dependeat,
4rtat,pavonem,fidum ovis incubat, lin. ; vt fulô locô oftendetur. Pergamus ad
teis albis circumtegatur, albos omninò aliam quaeftionem.
-Pullos,nő variantis colorisedere. Quae
fo,num ova non füntcorpusfeiunćtum? | QV ÆSTIO Iv.
s
Vides tamen imaginatióni efficacita Anſolo contactu, viſu,voce,afflatu,oſculo, vel
item in illud. Praetereà, cum imaginatio пиđi linted applicatione vulnera ć- morbi
.accenderit calorem in corpore imagi fanari, & alia mira huiufmodiperfici
nanris3 euroëtiguumei corpusaequeat naturaliterpoſint.
etiam calefieri? Non tango illam quae *I. Vorovor aſſèruére, commu
ſtionem an ſolius imaginationis tamta
avis fit in hac fimilitudinis efficacitate, vt * munehoc ponunt fundamen
plerique à Fernelio lib. 7. phyſiol. opi- | tam fùpcr ftitionis füae: fpiritus per arte
nantur,an verò partem fibi motus femi riam ex cord e promanare, & per viſuna
t,
nis & visformatrix vindicen vt docet afpic ienti s, velp eros loquentis, velper
q20. Poro s tang enti s,er umpere; & vifi au
Andr-Laurentiuslib.#.hiſt.Anato. dientis,ve ltact iſe arterijs inſinuare, in
Acum legere poteftis. e cor petere, & eò efficaciùs pene
1o.Ego manumtollo detabula: mo deάu trare , quò fpiritus vehementiori vòlun
neo tantùm, vel tboveo potiùs dubium. ntis, loquentis, aut tangentis
B. Auguft.narrat quendam ; quamdocum -tatc vide fuerint emiffi.
que ei placebat,adimitatas quafilamentantis
o, ta
a Prima concluſi viciſ voci non ſº
cuiuslibet hominis voces,ita fe auferre àfenfi tribu enda. probatur, quia vox in audiefi
bus, & intereſólitum mortuoſimillimum; ve
tem nihil poteft operari nifi per acci
momfolùm velluantesatque pungentes mófem dens , ratione foni vel fignificationis
riret; fed aliquamdo etiam igne ureretur ad verborum, akcrans audientem , eâ
-moto,fine vllo dolorù fènfù, nifipoftea ex vul quam adfert lætitiâ, timore, mærore,
nere. Humcporrò non obnitendo, ſe non ſen t optimè Vairus docuit a Non ob
tiemdonom moviffe corpus fùum probat: quod &c.vftat quo d adferunt, mirabiles effè&us
-tamquam in defûntio , mullius impemiebatur
malis carminibus Ma gosoperari,v.g-in
amhelitus : -homimum tamen voces,fi clarius
loquerentur, tanquam de longinquo inaudiffè fufur ratis quibufdä verbis in auré tau
ſepoſtea referebat. lib. 14 de civ.Dei,c.23. ri,b ellu äpfofterni ut mortuag. 5füffus
?Hoc vir eruditus fà&um vult, quia per alijs,eam in pedes erigi.Pa
rentü quoque '
execrati ones vix unq uam irritas cadere:
vehementem imaginationem ille feipsű Nea
D 2
- -

ad libr.2 c.11. Item.Condreachus h, z de mºrbis venefe,f.


-
as disovisitionvm Macrcarvm
Non inquam hæc obftant, quia illa de I nunc breviter removenda.
tauro ac fimilia fiunt à dæmone,vi paéti. | 4. Vifus Amoris initij& incrementi.
Execrationum verò effe&as; fi repenti duntaxat eſt occaſio quædam : nafn
nus;oriri poteft ex vehementi alteratio principio via forma imulachrum vi
neverecundiae,timoris, triſtitiae: ſiverö fus န္တြ imaginationi : quod fimula
lentus fit & tardus, non id putandum crum phantafia voluens ac revoluens,
fonö verborum perfici, fed Deum puni caufà eft , cur homo iftud obie&um iu
re iuftö iudiciô liberorum nequitiam | dicet ಶ್ಗ effe, quod ametur & expe
& impietatem. Hùc ego rctulerim illud tatur, rebus caeteris. Sic inci pit quis ama
Weftphala: mulieris,quae diris & devo re : mox amorpraefentiâ reiamatæ fove
tionibus, filium reddidit immobilem ; tur & glifcitnon quödobiečtum exter
quod ad dæmonis opcrationem alij re nisoculis videar: (nam & abſentes ma
tulere a gisamore cruciantur) ſed quòd aſſiduè
3 Secunda conclufio, nec etiam vifiofò | deillo cogitet, illud4ue plùs quàm par
la, velcam imaginatione muda, ad hoc fatis eftæftimet, & fibimet imaginando fo
efficaxeſt. Hoc de faſcinatione probant menta & faces præbeat ardori.Etenim fi
Vairus l.2.c.9. Amania* d. l. 4. Condronchus nominrrinfecum malum foret, & ab ex
d.l.2.c. z. Bokelius lidephiltrisc.I.Andr. Lau ' ternâ penderet vifione, cur, cùm plures.
rent.l.o.hift. anatom. q. 2. fedde fanitate fimul eandem videant; & ab eadem vi
& ſimilibus effectibus par ratio eſt.Sup. | deantur,unusite deperit, contemnunt
ponunt contrariæ fententiæ au&ores, | caeteriæ
oculum aliquidemittendocernere-cum | | 5. Lippitudo, & à menſtruatae viſu
Platonicis. Sed quomodo iam pridem fpeculisinuftæ maculæ, non ab ipfà vi
exhauftin6funtvifiuiradiiifti, aut quae #. & oculi organomanant; fed vel ab
|

hæc vis fuppeditatrix novæ femper ma halitu infecto per os ac nares erumpen
teriæ P verior longè acreceptioreft fen te,vel ex concavitatibus oculo vicinis,&
tentia Peripateticorum & Theologo fuffufioni mixtis fpiritibus contagiofis.
rum,de qualege Lauren.d. q.2, vifioné Ad oculum enim eft foramen, cui indi
fieriintrö füfceptione fpeciei obie&um ta點 , ex qua per nervum opticum,
repraefentantis; poteftatemque videndi, viſioprocedit,aćtio ſané innoxia. Eſte
potentiam eſſe paſſivam, quae alterari, ' tiam foramen cerebri aliud, vndè ner
honalterarequeat. Vifio quoque a&io vus motivus, de fecundo nervorum cõ
immanens eſt; quâfinitâ nihil in obie | iugio natus,prodit, per hoc foramen ce
&o fupereft,vtpote cui nihil acceßit: vel rebrum fundit lacrymas, lippitudinem,
in illüd tranfivit. Sunt hæc veriffima, f & alios pravoshumores , & ಧ್ಧಿ!
multa tamen primâ fpecie videntur re : indè per exterioresoculipartes, & orbis
pugnars Amörex mutuo apeau,lippi ipfius circumferentiam, inter palpebras
tudbranicularum fàfcinatio,fpeculorüm | & tunicam candidam , hujufmodifluo
vitiatio,galgali,lupiftruthiocameli,gal resftillant. - -

linacei,& reguli pervifum eficacia;qua 6. Trux afpe&usvetularum, ತುಣ್ಣೆ


a Anesiak.4d. Was dem
LIBRI I. CAP, III. Q v ÆST. II. 29
%ofquallore ac tetritudine, potcft in viſivos in inſtanti deſiccet: ijs arefactis
£nrmiles perterrefìcere, timor poftea arteriæ deficcentur, & fic inftrumento
concitanshutmoresfacit, vt citiüs mor vocis obligatiùs impedito hominem
bierumpant, ad quostenellum corpuf-, rauceffère lib...de apib, cap. 57. p. 19. Ve
culum iam erat difpofitum ac præpara rùm hoc de radijs non admitto. Ideò
tum. Sic Tiberius non oculorum radijs, malim cü alijs dicere, id accidiflè , quod
ſed aſpectu horridò milites terrore qui in feram improviſam incidunt, ob
quaſi attonitum reddidit. micantes cius oculos & afpeótum for
7 Galgalum,feù rupiculam,feu hian midabilem, metuunt vehementiùs : ti
ticillam , avem (cribunt Plutarchus mor repentinus fanguinem ad cor fu
& Heliod. fi oculos in i&ericum dcfi gat, & frigus cæteris membris inducit,
gat,fibi morbum, ægrofanitatem adfer & fubitam totius corporis alterationé:
te.quod fi verum,dé quo meritò Vairus hinc raucedo & vocis impedimentum.
dubitat;retulerim ad occultam aliquam i Nec vana videtur ratio venatorum,
fimilitudinem ac fympathiam morbi & nempè lupum;fi prior hominem videat,
aviculae,non adeius vifionem, hæc tan ſeadvindićtam recolligere, & fic noxiú
tùm occafioeftalterationis , quæ rem quendam illi, ne clamare queat , vapo
perficit. - ! rem quafiinfufflare; qui cum venenatus
8. Mærim fupi,quia priores viderant, : fit poteft raucedinem adferre; cùm verò
vocis ei facultatem eripuerunt. Miffas h feâb homineiam deprehenfum videt;ac
fac, bone vir, nugaspoetarum de Mae vifum füiffe metuere & fugam medi
rr,quin potiùs D.Ambroſium laudas,ita tantem, dehoc vapore, emittendo non
fcribentem ; Lupifiquem priores hominem' cogitare. Iul. ီ|ိန်
hoc de lupo to
riderint: vocemeiquádamnaturavividen tum falfum contendit.
murtripere : ſi autem eos homo priès viderit, p. Necſtruthio-camelus, nec tardi
txagitari memorantur:libr.7. in Luc. cap. i grada & domiporta tetudo atteću
ie, `hoc ridiculum dicit Andr. Laurent. pullos ovis excludunt ; in arenis enim ea
delupo, 8 Io n. Brodæuslib. z. mi ſcel. relinquunt, & aſpiciunt, folum vt ar
cap.7 fcribit eos, qui ratignem huius rei ceant nocitura: poftea benigna mater
qüaerunt,planè deſipere: ſedipſe non -િ tellus ea calore maturat; ficut & lacer
tis fapiebat, confunditenim lupum vi tis accidir. -

fum cum vidente. Lupo vifo interdum ro. Ferarum rex Gallinacei metuit a(.
homo obmuteſcit,ſedviſo quiprisho pe&um reverâ nec ficus eft dæmonum
minem viderat: hoc tantum vült Theo (vt quidam fcripfit: a) fed metuit ex
critus. Cur porrò lupus viſum præve quâdam arcana antipathia. Sic enim vi
niens vidédo raucedincm adferat, nunc deas buffone hiante,quafi coaćłam, mi
caufam cape.Thom.Cantipratenſis,hoc ro cum eiulatu muftelam [è ori devo
vult fieri, quia lupus radijs oculorum | randam inferere.
£ìorum immiffisbomini, eius fpiritus De reguli feă bafilifci intuitu notior
narratio cft quàm verior. Si reperitur
- D3 hoc
ag.1.5.Aympo/îw.c.7.é HeÃcd?3.&/?4efé. b4maniatdli!.4.
>

36 TXIS QVISITIONVM M A GICARVM


h )c animal, volunt Nicand. in Theriac. ftendi & indicari. Poteft acies oculorú.
Disfcorid.lib.6. Plinius! b 8. Solin. cap. 3o. uando nullum denfum corpus interij
scalig.exerc, 24. Mercurial. libr.1. de vene citur,difuffima (pacia tranimittere:fed
nis cap. 21. violento halitu ac virulento medium iftud farcophagorum aut tel
vicinum inficit aerero , ifte necat acce luris,tam denfum,lolidum, & opacum;
dentes.fic Andr. Laurem d. quaeft.i i. Quod § id vel omninò expers» vel parum capax
addnnt fifein aquapura & limpida cố eft illuminationis & pelluciditatis; quae
ſpiciat,ipſummet emori:dicam-verbolò, ad videndum neceffaria.,Accedit, quòd
rion credo. Nam fi fpiritus íáiexeius o hanc ifii facultatem videndi folent ad
culisexirent, ipfi videnti forent conna certos dies retringereferiã tertiã8&fex
turales,quarè ncc interinnerent: fin con tam, quod latensis paéti indicium cft.
naturales nor fint priùs in oculis inciu -) 温 etiam rubedo oculorum , quae in
fi, debuerant nocuiffè: ab aqua verò eos | Zahuris maxima confpicitur, plus no
infici & venen tri ridiculum. ceat quàmiuvetacumen oculorum, li
11 Adijcian, his Waitiargumentis, u tict. -

num quod mihi videtur dificilius, No 12. Conclufio tertia, Neque contaétus
runt Hifpaniæ genus hominum , quod folus perfeadhat eftidoneus fatu.] Defafi
vocant ZAHVRIS,nos Lyneos poffümus natione probant Vairus & Condron
º

nuncupare,cùm Madridi Anne clo. Io , chus; fsdargumenta id aequè convin


Lxxv. verfàrer, talis ibi puer vifebatur.. cumtde cæteris mirandis effèćłibus. Pri
Ferunt hofcc vidcre,quæ abdita in pcni-' mò cnim Taćłus, quatenustaćtus, ho
tis terra: vifce, ibus, venas aquarum & mini datus fuit ad propriæ vitæ confer
mctailorü thefàuros & fub farco hagis vationem, nec vim habet aliam, nrfi tan
fita cadavera,res receptrilima . gcndi. Si verò vim aliquam habet huiuf
-

rima eft : & fieri poffe cenfuerunt , non ' modimira perpetrandi, visilla fit opor
Pindarus, Tzetzes & alij poetæ modò; ret falutaris naturá fuă,vel noxia.Si falu
fed & philofophi : a quorum nonntilli taris;fuo priùs corpori falutem adferret:
vim hanc humori melancholico, & na fi noxia,priùs nccaret eum cui ineft : ho
torum indè ſpirituum vehementiae af rtim tamen nihil cernimus contingcre.
cribunt: Melior hæc ratio foret fi tâtùm neinde in omnesæqualiter ageret, quos
putarent fe videre non vifà : nunc cum tangcret : fànaretque vel laederctetiana
vifis veritas refpondeat, inane eft, quid quös nollet. Nullis denique foret opus
' fºntirem,aiiâs explicui , b ncc muro fen alijs obfervationibus ac ritibus , quae
'tentiam:ve;mas aquæ noverunt, ex vapo cun&a videmus aliter fe habere.
ribiis manè & vefperi locis illis expira 19.Sciofàrragines mültiplices experi
ris, Venas metallorum cognofcunt, cx , -mc1\tOrt1m Contra fententiam noftram
herbae quodam genere illic|nafci folito. adferri:ſed parui funt momenti. Primò
Thcfauros & cadavcra ( dicunt enim .tradunt torpcdiné fàrifsâ i&am tenentis
quae & qualia)putârimà dæmonibus o manum corpufque totum torpefaceræ:
hyenae
ace R raigſil...anti! led sº. & Pairas dl º el b communt in Medea v 231 ed.
3.».4 ‫ ه ه‬/ 2 ،3.6.
EIBRI Í CA P. III. QVÆST. fy. 至上
Ayense vmbricanes obmute(care : fer | III. Vna fidesaliam vnifonarn cogit
pentem quernis contaâam frondibus tinnire. Reff. cùm æqualiter utraque fit
emori,eå len i idis pennä{ifti:yiperam. Extenfä , nécadmodüm proculab invi
arundinis vel fàginæ virgulæ percuffio cem remotae fint,recipiuht eandem aeris
ne obtupefcere: vepertiliones folijs crufpati reverberatiofiem.
platani abgi, eryngium capræ ſumptum iV. Magnetifèrrum affri&um poteft
ore, greges rotos fiftere: cæteraspennas aliud ferrüm attrahere,& fe ad cardines
aquilae pennis mixtas, contactu abumi: mundi certos convertere & fiftere uti
lepore marino vifo vel ta&o , necari. magnes Taurum furentem ſi ficuialli
nónnullos : lupinas fidcsfiiungasagni ges, ftatimmanfuefčet. Reff, vtrumquc
nis, ftas diffilire. Refpondeo hæc cunéta fieri poffè occultâ quâdam fympathiâ
1atione antipathiae naturalis cvenire, & atque confenfu qualitatü. De nagnete
occultarum qualitatum diffuſione no multis noftri Conimbric. d q.i.a.3. eos
xia his alijs. nec valet conſequentia, ſi adi, 4 Detaurononego ဂ္ယီီ ՈՇC
inde ad hominis conta&um quo tangit qui velim peticulum 鷺 [cio tamen
alium hominem argumenteris aam ho adcaufàm phyficâ referri à Glycä; qugd
mo homini fpeciefimilis eft, nec natura ficusinter arbores fucci pleni(lima fit;
hsantipathiain eâdem fpecie locum ha quamobré halitum exfe Calidum aereim
bet: in illa fpecie differunt ab ijs, quibus fecantem; penetrabilemáue emittere;
11OCGT15. - - -
; guitaurialligati ferociam domet, & ap
• -

14. Secundo illud Lucani de Echinei pen{arum carnes, auium mollefaciat.


de ſeu remorâ, vrgent: -
V. Cúm puellå napellö educatá , ſi
- Puppimretinens aurá tendente ruden Alexander Macedo confueffer; lethalis
fºji -
, ei, iudice Ariftotele, conta&us fuiffèt.
In medijs echineis aquis.--- -
; Reſp. non contactuſolò, ſed ſudoris &
Repondio,id cum fèmel aut bis tantùm k halitus commixticontagione,hanc CԱl m
acciderit,fiaccidit, cafù ex alia quapiam peftem fuiffè fiaufurum. Sed contagio
caufa accidiffe. Ecquid poft tot centu nihil habet mirum neque infoliftim.
rias annorum.tam 蠶 VI.Cadaver coram occifore, propter
ne,caufæ, ut nihil huiufmodi audiatur? praecedcntem conta&um , fängnincm
gertè non mortua fpecies; Vidi unam folet fundere. Rep. Varias reddi caufas
apud Iacob. Plateau Tornacenfem , ha f quidam miraculo retribuunt ; qtidaım
íent & alijalias. vis potiùs illa fiftendi ' cafui,quo fà&um fit aliquando,ut cada
confi&a füit ; fed quià DD. Bafilius & ; vet tum cruorem mitteret, cùm pra:fens
Ambrof. in Hexam. meminêre: petes erat reus homicidij, recenfùi 蠶 foco
confugere ad occultam aliquam quali multas hac de refèntentias, & au6\ores
tatem huius beftiolæ,quæ vim habeat fi laudavi;j:neq; adhuc dá video, quid fò
{{endimorus Lege fi lubet Conimbri lidius adfèratur illa antipathia, éx vc!:) -
cenfes noftrosinl,7.Phyfi6.2ıq,i.4.6% mentiodio occifi in occiforem ; quod
- quali
h P. fee* a* Kirckarum,& Cabiam à Magnete recentiøres/ériptøres. i Cømme" in OH,
viam Senece ver 127
-

奔 TISQvisition v M MAGICARVM
qualitatem latentem, & arcanam im- num conferend£ famitati, five curationis,*£
preſerit corpori,cum cadavere perma donumſupernaturale, & gratiam gratis à
incntem : & huc referendum illud Lu Гео datam.) hoc certa fide tenendum,
crctij. -
ex D. Pauli verbis.k-alijquidemper ſi
Idque petit corpus mens vndè eſt ſaucia a ritum datur fermofapientia : alijautem fer
፳፻፲0Yፅ. - mofcientiæ Jecundum eumdem fpiritum,alte
Nanque homines plerumque cadunt in rifides im eodem fpiritu; alij gratiafanitatum
vulnus, & iflam. -
in vmo ffiritu 3 alij operatio virtutum, alij
Emicarinpartèfängwis, yndèicimuriãu. prophetia: alii différatio fpirituum. ] Tale
Et fi cominùs eft. boftem ruber occupat curationis donum; fédâfebribustãtùm
horror. fànandi, habere putantur in Flandria,
Vt ßt vivi amantis, & mortui hoftis quotquot natifunt ipfo die Parafceves;
comparatio. sic Lemmius libr. 2 de occul. & quotquot nullo fæmineo fœtu inter
natur mirac capit. 7. Langius epif. 4o. Pi cedentefeptimi mafculi legitimô thorô
diorius Dialogo o.Gemma.lib. l.decharatte fùnt nati: fed haec viscurandi nequit ad
riſm cap.6. -- - -
naturalem caufam reduci, quarè prodi
1s. Septimò, obijciuntur varia cura giofà eft curatio, &,fi nihil fuperftitio
tionum genera mirè frequentia. I, nis accedat, reducenda ad hanc primam
mis praxis quotidiana militum , quifolò conclufionem , non enim abfimìle vero
-

afflatu , ofculo, aut nudi tinthei appofi eft, ob diei honorem & myfterij fan&i
tione fànant etiam atrociffima vulnera; tatem,& honorem coniugij, hoc Deum
quam vocant artem S. Anfelmi itern ge conceffiffe.Nec etiam potuit nifi virtute
rius illud salutatorum , vt vocant in Hif divinâ fieri,quod referturRcgesAngliae
aniâ, vel Gentilium,aut S.Catharinæ , aut olim quofdam annulos benedixißeiiti
S.Pauli, vt nuncupant in Italia, vel ferie les nervorum contractioni & fpafmo,ac l
vi. paraßeres filiórum ut nominant Bel- j morbo comitiali: eofdern etiam conta
gæ, quiomfies donôánitatis in varijs čtuftrumofosfanare folitos,&vtrum.
inorbis fepraeditos glor:itur." luvateos que conceum D.Eduardi Regis meri
aučtoritas Pomponatij lib. de Incantatio tis,fcribit Polydorus Virgiliusiib 8.нif.
Ang.fol. 4o. Nefcio an eòdem referen
nibus,capit.3.qui refpondet, ficut in her dum
bis, lapidibus & animantibusimveniun illud Perri Blefenfis Archidiaconi
tur hæ virtutes fànandi: fic nihil repug Bathonicnfis (cujus opera ftudiő Ioan
nare, quin & in rota ſhumana ſpecie ſi nis Bufaeinoftri partim de novo, partim
miles viresinveniantur, ut in uno homi correčtiüseditafuntabanno fupēriore)
ne fit virtus talis lapidis, in alio talis plá i ſcribitis,Bleſ Fateor quidem quodfâmétum
tæ. Quod ergò plànta hæc vel lapis ille eft Domino Regi aßiffere : famétus enim &
offit, idem hominem etiam hunc & il Chriftus Domini eft, nec in vacuum accepit
體 naturæ vi effe&urum.] Implicatior vnétionis regiæ facramentum, cuius efficacia
ha cres eft , quàm vt una propofitione fi nefçitur, aut im dubium venit fidem eius
queat enodari. Quarè dico primò, Do plenißimam faciet defeäus inguinaria peftü,
ర” си
k1 carrivetſ, 141so• Mauntie.
v,

LIBRI I. CAP. In. Qvaesr. iv. 33


& curatiofcropbwlarum.]tantùm illeepift. dam mulierem ftrumefám pcrfànâffe,
ijo. vd dericosaule Regie. nec unum verbum additum defucceffos
16. Prodijt antè annos duoshberbe rum chrifmate,ut nec à Tagantio, quem
nè prolixus cuiufdam Guilhelmi Too ipfeetiam adducit, & vtriufque verba
keri, cui titulus Chariſma ſiuè donum ſa adfcribit; utin manifefto mendacio de-*
nationis, quo conatur docere hoc charif prehendatur. Solum ergò illi de Eduar
mate fànandae ftrumae praeditam, quae do probārunt. Addo ex Bleſenſ, Henri
hodie regnat in Angliâ Elizabetham;ac cum 11. dc quo loquebatur: Polydorus
cepi librum dono Illuftris Viri Marci addit fui temporis Henricum vir. &
Welferi Patricij& Confularis Auguftani, Henricum fortè o&avum,{ednondum
qui quâ eft eruditione & humanitate, fchiſmaticum, nódum hæreticum: nam
noluit me beneficentiae fùae expertem Hiftoriam antè fcripferat.Quid fi Poly
effè. Eo in libro mihi multum នុ៎ះ doro dicam, me credere, fi ipfe Henri
nis,& fuci, parum finceritatis & verita cus vi mr. pro mendaciffimo fcriptore
tisvifumineffè;nec fidem mereri.Inpri. eum non habuit; fi non idem Cambde
misvult hoc donum RegibusAngliæ ab nus, & quotquot rerum Anglicarnm
ip(oufque Lucio competijffe: nec quid benè periti, iudicantº Restantalunico
quam affert adidprobandum, nec fieri tcftenonpoteft probari. Tookerus au
id poteft. Nam poft Lucium multi Re tem idem donùm contendit non fina
gesnöChriftianifuêre; quos ille vn&os pliciter conceſſum Elizabetha,ſed mul
non dicetopinor deſiſtergò penesillos toexcellentiùs, quia fànâior Eduardo.
chrifma & chrifma interruptüm fiiit. Et Non mirëre:nam & Apoftolis, & Sau
cur meritis D. Eduardi demit, quò tri &tis omnibus, & ipfi San&o San&orum
buunt caeterian ut Franciæ Regibusan eandem praefert eò libello in Praefà & c.
tiquioris privilegij fplendorem eripiat? 3.4 non femel. Demum quopa&o pro
an ut doceat (quod impudëter afferitp.84.) bat hoc Reginale miraculum • Primwu
Reges Franciæ per quandam propagi pag. 9o. per fictitiú quoddam ſuum col
nem ab Anglia: Regibus accepiffe & vi loquium cum Pontificijs quibufdam.
de,ut probet. quia Francorum ferè totæ quorum nec nomina, nec colloquijlo
provinciæ jurifdi&ioni Regum Angliæ cum aut tempus addit; ne deprehenda
fubijciebantur.bellam rationem & dig tur, cur non finxifti, Sanderum, Cam
nam à Franciselucidari, quod non diffi pianum, Alanum, Stapletonum?glorio
do fà&uros: nifi inepto huic ardelioni sè dehis triumphares. Nunc reſpondeo,
refpondere dedigncntur.Necillud qui effequeiidam ; quide quodam, cuidam murte
&em probat.ut nec Polydorus, licetaffè credit vis fcire:ego,tibi,de toto hoccol
rat idem fuccefforibus Eduardi colla loquio. summa colloquij, feillos con
tum, quod Eduardo : de quo quis non viciffè , bullas excommunicationis in
immeritò dubitet. nam nec in Bulla ca Henricum virr. à Clemente vii. & à
nonizationis D.Eduardi,nec in vita eius Paulo III. & in Elizabetham à Pio V.
confcripta ab Eilthedo Rhivallenf am latæ,impias fuiffe; quia ReginæElizabc
Plius habctur,quam D. Eduardum qu㺠thæ chrifmafanationi integrum remã
t
8 . fifla
---
3.4
- DISQVISTIoNyM MAGIC ARVM,
fiffè po(sit oftendere, quo audito, illos, piäioribus atque poetù , quidlibet audend;.
quaſianimis conſternatos ſubito conti femper fuitęqua poteftas, Nec habet plu
cuiflè, opinorimpudcntiam tantam ad ra probandigenera:poſtea cap.p.ſoluere:
mirantes;vel metu delationisnegare nő conatur obiectiones adverfåíiorú, quas,
audentes.Sedouõpačtöprobatrprimüm ita proponit, vtappareat eum Puritänqs.
fº à tefte fide digno inaudivi/º quendam & Caeteros merè Calviniftas planë habe
Romanenfium fidei,invia fibi occurrif re diſſentientes, & inficiantesac dam
fè propè Londinum, quifiteretur, fè nantes totam hanc ſcrophulanam ſtro
ftrũmẩ Regina: contaétu liberatũ.Qua pham. fi nec fratres eius Evangelici cre
fiyerò ille unicus teftis ; nec nominatus, dunt : fruftra petat,me Catholicum fibi
nec iuratus, nectemporis, nec circum credere:qui&ipfum & fraterculosillos.
stantiarum cæterarum memor ſufficiat omnesprohæreticis habeo:& ex ipfiu(
ad convincendum.. His addit poßea teftes metopere poffüm efficaciter Catholicis
alio curatos tempore quos nominat omni (nam Calvinianosaut Calvino-papiſtas
nò quatuor,duos mafculos, & fœmellas nihil moror) perfuaderen6 Cre+ -

totidem ut fintduoparia.Ethifunt mul. dendunn libroTookeriano.


tamilha,quosait fanaſſe, & velleaepoſe in- | Argumenta hecfunt, Miraculapropria:
-

finitiorem numerum. Probat etiam à cære funt Ecclefiæ Catholicae,& nullidafitur.


imoniarum fàn&itate; quæ mihi fufpc 3 qui fit extra Ecclefiam Catholicam (uti
&ae,quia video medicos priùs emplaftra probatioyerahareligionis) hotprob atc. f.
applicare5 & eas longè diverfas effe , ab `SedEl izabet eft extra Ecclef iam Cá
ij$quibusvfüm fuiffe, D.Eduardum,ex ' tholic am.. ergo Elizab ethæ non dantur
EilfhedoTookerusnon ignorat; Tertia miracula.Min.probo. quia Ecclefia Rô.
probatia deducitur s.exeo quod Rcgina folacfł Cathol Elizabeïha, vt fčhifnmati
iiecomnibus, necfempcrfedaliquibus ca,cſtextra Eccleſiam Rom. E. Elizabe.
aliquando hancgratiam » &gravatè fö tha eftextra Ecclef Cathol. Máior pros
letimpertiri(pagioſ.6:106.) item quëd. baturs, quia Ecclef. Cathol . eadem eft,.
pars magna hominum curata iftius gra quae univerf àlis,. a
Roman fòla eft uni-.
s
verfàli ad Rom. v. 8:.
tiæ benéficio, quafirelabitur in priftinú ergo fola eft Ca-.
morbiftàtum (dp.io6) quod potiùs eft' tholic a fölåm ே ; docent
iadicio, non effè hoc, charifma:à Deo; 'omnia hiftöriarum monumenta: certè:
yetti Anglicana cuius caput eſt. Eliza
cuius perfećtafunt opera & fanationes; | !veftra - - - --- - --

m m
ibetha, media infüla non egredi tur..
eontrà,, quae opcs malörum; fpirituum
fiunt,nec planè fànant, necperpetuò li :Secundò, Nön poffùntmiracula fieri, ad;
berant.Néc ad rem fàcit;qu6dex Chry confirmationem falſe fidei:(nonfemel hoc:
fotomo fúbdit::namidadíprincipium dici; &verè dicit.)Sedfides quam profi
'tetur Elizab ethaeft fàlfâfides: eríò ad;
fanationis pertinet, nom ad recidivam
morbi: de qua nunc lóquimur;, Probat: {confirmationem fidei, quam profitetur:
etiam quia quidam Iúdocus Hùndius eã jElizabetha , nonpoffünt fieri miracula..
curationempićtam in lucem dedit. cur Minorem negabis3 probabo , quando ,
wwaddidit epigramma aliquod? Nam articulos fidei Elizabcthinæ mihi pro
pofücris...
--- LIB. I. cAP. III. QVÆST. Iw. 豪
pofùeris, interea quia Catholicos allo cae articulisper omnia conveniatis, autà
Quor, quibus certum cft Elizabetham , quo nosinüllo diffèntiamus. Ergò non
eſſe Sacramentariam,& proindè haereti vos,fed nos,in ipforum Ecclefia, hoc eft ^
cam,argumcntum cft prorfus apodi&i- ! vera, fumus. Ergò præterea fateariso
cum. Nec potes retorquere, dicendo; portet , utillorum miracula non fuiflè
non fàceretímiracula, nifivcracius fides veramiracula, vel Reginæ veftrae: quae
foret; fed facit, ergo vera cft cius fides. 1 alteriusfideicft,quàmilli fuêre:verahmi.
namaffümis pro explorato, id de quo racula non eſſe.
difceptamus: ego verò præmiffis nitor; 18. Denique fi quæramäre: curin fà
quae Catholicæ funt fidei, hoceft certiß nitatibusâ Vefpafiano, Pyrrho & alijs
fimæ. Tertiös in Ecclefia Catholica fem Gentilibus,velliaereticiscollatis,non re
pereffulfiíîè charifma (anitatis, probas cognofcas manum Dei,fed Diaboli » re
totocap.4.ex D. Irenæo, D.Auguftino, fpondes c.3. quia infidelium opera hu
&D.Nyffèno, D. Gregorio Magno, & iufmodiaćtu & faċtu impurorum fpiri
alijs.de reliquijs D.Stephani, de Grego tuum fiunt,& laudas D.Auguftin.huius
rio Thaumaturgo, Hilarione, & alijs ſententiæ verilsimæ aučtorem, m Reſ
San&is, vfquead noftrafermè tempora, pondeigitur cum hanc fententiam ver5
Vndè argumentor:Horum fuit vera Ec eſſe credasºan fastibiſit,credere miracu
clefia: nos Papiftæ fumus in eadem in lis, quæ Chriftianiffimi Franciæ Reges
quaipfifuêre. ergo nos fumus in vera in hoc genere ad fidei Apoftolicæ Ro
Ecclefia:Vosinalia eftis,quàm 驚 mana confirmationem operarentur : fi
vos non eſtis invera Eccleſia. Vndè ſe fàs credere erg9iam conçedis inproba
quitur verum & inviâum effè primum tionemfalfaefidei (fic enim profiteris)
argumentum noftrum.lllorum Patrum yera miracula patraripoffe, quod negá
veram Ecclefiam fuifle , tu ipfi fàteris; fti,& eftfalfifiimum. Ši veródicisidtibi
quiafateris, per hæc miracula illorum fàs uon effe: nec nobis Catholicis fàserit
probari miraculorum continuam efi credere, quæ fácit Elizabetha ad confir
cientiam. Negat,nos in eadem cum illis mationem fidei fuae,Dei opefieri,aut ves
Ecclefiaeflè* probo. Illi Romanum Pö raefè miracula: fedca cogimur dicere,
tificem,pro capiteEcclefiæ vifibiliagno vel fiétitia,finon verè ægri:velfieri phy
verunt,ut& nos:illicrediderunt, quic fica aliqua viemplaftrorum, aut 醬
quid nos credimus: purgatorium ,fep adhibitorum: vel ex pa&otacito vel ex
tem Sacramenta, præfentiam corporis preſſo cum damone, a quo nechareti
Dominici in Euchariftia, orandum pro corum genius • nec aliæ quædam cir
defunctis, &c. quae Vos negatis, Nos cumſtantiæ multű abludunt. Tu Too
profitemur ; nec nos quicquam credi kerevidetis, quid mehorum omnium
mus,quodilli non crediderunt: vosau malis credere: nam tibi credere, inijs
temnecunum illorum, quos nomináfti quæ afféris nondum decretum mihi ne
miraculorum verorum patratorem,lau, que contitutú. Neque tu cures fuadeo,
dare poteftis, quocuminfidei Catholi-; quidego de hacre credam pergerepo
E 2 tius
m lib.Io decivis.Dei, - * ----
- * sº - * º -
º **
* -:

g& BISQy ISITION vMMAGICARvM


* fíís Dominam tuam palpare, & fcribe Salmanticenfi : interdum ad totam vit£
re,vndè caput vn&ius queas referre. De non redeunte morbo. Ad tempus quidé
Franciæ regibus: quorum adhuc nullus idcontingit, quando fanans id à Deo
apertè hærefim profcfliis fuit : res non impetravit certam ob caufàm, maiufque
Annalium modò,fed & medicorum pu bonum fànati, v.g. ne fànitateis abuta
blicis libris, ut Guidomi, in Chirurg. magnæ tur, aut ad maius meritum patientiæ,
tra&.2. doétri.2.5.& Ioanm. Tagautj lib. u. alioqui ordinariè curationes miraculo
Inſtitut. chirurgicar. & quotidiana certà ſa: perfectae efſe conſueverunt. Sanatio
άue experientiâ eft conteftata: hoc illis verò naturalis fit ad tempus, quands
beneficium quondam conceffüm fuiffè, fubfecuta in meliusimmutátio,proficif
ut contačtu ftrumas feil forofulas fana citurexfola vi imaginatriceaegri, ur de
rent. Si vis ea naturalis fuiffèt, non per puero illo cenfuit idem Medina.
traducem hæreditariam regni tranfivif zi. EftinHifpania genus hominum,
£t in Regem folum,exclufis caeteris fta quodSaludadores vocant: velEnfàlma
tribus:quorum fæpè temperies,& cotn | doces, eo difcrimine, quòdi{ti dicant {e.
plexio patrifimilior, quàm Regisipfius. fàriare vi orationum , quas conceptis
Conditio quoque fceptri feù coronae, verbis dicunt: illi, vifàliuæ & halitus,
«ui comes illa fàcultas media , nihil tale quem aegro infpirant de his dico 3. Salu
poterat naturaliter largiri. Quòd yerò tatores;& Enfalmatores,nec poffumt diffri&iè
jHieron. Cardanus lib. contradiétion. & in umiverfùm damnari, nec etiam im umi
medicar.fcripfit Reges Francor, ex len verfùm approbari.] etenim poteft fieri ut
go eſuaromarum hanc vim habere;ridi aliquandononnulli habeant donum fà
tulum, vanumr, & dignum cft fcutica nitatis ; fic Vi&oria & Veracrucius: o &
Ioan. Brodailib. 8. mifcellancie. ficadmittenda quæ Navarrus p.fcripfit
19. De Pyrrhi Regis digito » contaĉtu his verbis; Porrò illi vulgò $alutatores vo
norbos fànante : iure optimò Anton. cantur (quantumlunque alás ſimt perditiſ
Mirandulanus cenfuit hoc mendacijs ßimi homines} licitepeffuntfùo munere per
j.credibilibus adnumerandum:vel , ut fungi: quoniam gratiailla gratis data bu
uto, dæmoniacispotiùs, Nihilominus : iufmodi hominibus àfolo Deo, conceditur in.
2o. Dicoz negandum non eſt aliquando utilitatem aliorum, & allegat, Margaritam '
nonnullos inventos& impemiri, qui folo con confeſſor.] Sed hoc nimis generaliter di
maàufanant. haec conclafio probatur le étum: rarè enim ficuti utuntur, licitè
gendis fàn&orum
èxperientiâ qugtidianâ utuntur: nec credendum tot hominibus
paffim,&conferuntur
Et hæ ſanirates peffimis hoc donum à Deo attributurn.
interdum, dumtaxat ad certum tempus» Quamobrem confulo Vicarijs & Offi
ut legimus deS.Beniamin apud Sozom. cialibus Epifcoporum, cæterifque ordi
lib.6.& Nicepb.l 1. & fcimus B. Petro narijs,ut priufquam pcrmittanteos,hoc
nillam à S.Petro, fpirituali eius parente. curationis munusobire; diligenter exa
adbreverempus fànatam fuiflè, & quod minent , an naturalibusutantur weme
Artat Mich.Medinan. de puero quodá 1 dijs, an verò pergratiam gratis datam,
—f
an

a dlez. episor.rchi di Magia Veracru la “maſteaula 2 p Manuale in 3º


LiBRi I. cap. III. Qvaest. iv. 打7
anperpaðtum cum dæmoneoperentur: quot tunc rangent. Si de vtraque fimul,
quæ fünt ex circumftantijs cognofcen annus ille magnus interceflcrit op rtet,
da. Quò duniverſum non ſint reijcien qui eandem ftellarum, pofituram & in
di,contra quam infinuat Ciruelus 3.p. de fiuxus reduxerit quando tangit , qui c
fùperftitione c.3.&7.probatur, quia nun rant, quando natus , at quis tanto vivit
quam abbreviatnr manus Domini, ne vel vixit temporep Alioquin non potefit
hanc gratiam quibus vult largiatur: cer hoc aliâ die praeftare, quam quando po
tum tamen puto,hanc nunquam largiri fituræ æqualitas ifta,quam oportet • ac
nifi Catholicis: ha&enùs enim nulla hae ciderit. quàm igitur ince ta futura haec
retici miracula fecerunt: & prudentiffi curatio?setundò quod vulgarem i'am de
mè fummus Franciæ Senatus decifione fàfcinatione opifiionem ádmittit , hoc
quadamvni,exhoc genere empirico,an. poſteà docebo prorſus à verâ Philofo
1$77. vetuit donec ab ordine & collegio phia alienum.Tertiò peccat illatione: nec
medicorum approbaros eſſet, agrotis enim fequitur,nociva eft quilitas homi
pofitiones ullas imperare, aut medica nisin hominem; ergò & qualitas homi
menta praebere vel morborum curam nis in hominem £renda éft eflè fànati
publicèprofiteri, lege An. Roberrum va. nam auótore Ariftotelc q. plura ne
rerum iudicatar. l. 1.c. y, doctifimè di cefària ad famitatem,quàm ad agritudi
ferentem. nem. malum enim ex quovis defeétit,
21. Dico 4. folo conta&fuautfibilo, aut bonum exintegra caufa. deindè conts
balitu,aut ofculo,naturaliterquemquam al gio (olohauriturafilatu. -

teri gravem & verum auferre morbum, vel 25. Verùm in hac curatione fèdulò
vulnera famare, vel ferrum extrahere poffe, obervant modos tangendicertos, nu
non credo, hæc conclufio tota eft contra merum & alias ceremonias. Acccdunt
Pompomarium. Quo ad conta&um, multa fufpicione plena & periculó. Pri
etiam repugnat Veracrucio, illius fun mò quod fàlutatores illi dicunt,ad virtu
damentum iam pofui, huius aurem hoc rem hanc exercendam multò vini potu
eft: naturali complexione vel confíellatione opus fe habere ; fieri autem non poteft,
quidam fùnt nocipi, quod infafcinatione pa ut vini potus profit ad contrariorum.
tetexſolo aſpetta, ergo exijſdem cauſis, qui morborùm curationem: fiprofit fiigi
damnaturali complexione vel confíellatione dis,non proderir calidis. secundò, ſolent
erunt/alurare, & medici. Sed tàm paucis ! panem à ſeadmorſum porrigere morfis
verbis multa fupponit, non conceden à canerabido,vel infè&is toxicô:cni pa- .
da, Primò quod de conftellationibus, Al ni neutra caufàrum Veracrticij fùffra
bertum fecutus,ait,verum non eft. Silo gatur.Tertiódicuntin pra fentia alterins
quitur de conftellatione, quando ifte fàlutatoris vim, maioream fàlurandi ha
nafcebatur: omnes enim eam vim habi bentis,fc fànare nequire.quod efl abftir
tari effent, quitùm nati, quod quis cre dum deberet enini p^tiis vis iila f t, i
datffi de conftellatione fub tempus con turalis efiët, nagis iítendi. Quartù men
taétus; potucrunt fànare omnes; quot riuntur, cùm dicunt natuiraliter ti;ium;
-
- E 3 faluta
கூம்.கே.
38 DISQVISITIONUM MAGICARUM.
falutatorem ab alijs falutatoribus cog teriadimis: cur non in magnete quoque
nofci, licet eum priùs nunquam vide & rupica hæc diverfitas, ratione indivi
rint: quod eft fignum alicuius notæ illis dui,reperitur; ut unus magnes nequeat,
à daemone impreſſae.Sanè pleriſque rotae quod poteftalter? Ncutra ergò ex parte
veftigium ineft, ut diâitant ipfi, S. Ca fimilitudo locum habet.Item quod rha
tharinæ vel Qujteriæ. Qujntò fàlluntur, barbarumbilem tempcret,id fàcit ratio
dum putant hanc vim competere fepti ne peculiaris fui temperamenti. cunóta
mo cuique filio,fi mafculinum ordinem enim fpeciei illius individua & nulla al
fœmineus partus nö interruperit, quod terius , eòdem planèmodó morbis me
eſt ridiculum natura adſcribere, & non dentur.Sed in hominibus non poteftef
- miraculo. Sextò fæpèiaćtitant fibi reve fe hæc fimilitudo & paritas tempera
lari, quæ proculin eorum abfentiâgeĤa menti: quia hominis forma diverfiffima
fuere, ut ille qui Torquemadæ patrem à eft,à forma rhabarbaris quare & tempe
morfu canis rabidi fanavit.narrat Hifto ramentum corporis difcrepat à tempe
riam ipfe Torquemada.r Septimŵ glo ramentó rhabarbari.nam aliàs longère
rianturſine nocumento ſetractare poſſe quirit difpofitiones materiae forma ho
carbones & ardentem clibanum ſubire; minis,quàm forma plantæ,fucciuè.Quô
quae naturaliter fieri nequeunt ; nifi fe ergô pa&tò vis eadcm naturalis ratione
præmuniant lotione & inunétione re temperamcnti competat homini; quas
rum frigidiffimarum , quæ tamen non rupicæ, vel rhabarbaro ?
poffünt,nifi ad modicum tempus signis 25. Quoad illos autem, qui genus &
aćtivitati refiftere. Vndè & Vairus s cognationem B. Pauli tumidis buccis
narrat,ex hoc grege quendam , cùm in crepant, ſequeangues ſinelaſione con
greffüs furnum fuiffet,& alius,eq ignaro treétare pofle; iam plerifque impoftura
jánuam occlufißet,ibiflammis abfump cognita eft, folere priùs contra morfum
ttl IIħ. -
lefe antidotis pra munire.
24.Venio ad Pomponatijfundamen. 26. De nilitari illa vulnerum cura
tum,& refpondeo; lapides,herbas & a tione;audaćier dico, niti da monico pa
nimalia, quæ vim aliquâ beneficam hu éto; & ex genere ſuo, idlethale crimen,
iufmodià naturâ acceperunt, eam obti loquor de illa quæ folum obligat linteo:
nere ex temperamento certo & definito nam quæ oleô,& vinô vtitur,ficongruâ
totius fpeciei, fit enim indè, ut omnis temporis intervallö fanet , nec mala
magnes ferrum attrahat, omnc rhabar murmurahis addat, aut alias fuperfti
barum bilem expurget, omnis rupica tiones,phyficis licitis remedijs annume
morbum i&tericum fànct. Oporteret er. randa. Blafphemum quoque eft voca
gò, fi falutatoribus visca naturalisineſ re artem D.Anfelmi, qui fuit Magi il
fct;ratione fpeciei humanæ eam accepif. lius Anfelmi Parmenfis commentum.
fent , & fic omnes homines eâ vi polle Accedit quod fic à vulneribus aut
rent. Si ratione individui & fingularis morbis fànati, poftea in dolores gravif
complexionis hoc vni tribuis, quod al fimos & ſæpè morbos fæviores reinci
dant
* Herti Florum colha 3. s lił 2 de Festir, s.1;:
LIBRI I. CAP. III. QVÆST. iv. $9
&nt,t& ut plurimum vitae exitum pcf nibus fretos fuiffè Pfyllos & Marfos, fà
limum fortiantur; quod poffem mihi tis colligtur ex Plutarcho, Plínio que,
notorum multorum exemplis aftruere. clariùs etiam Alchinus Avitus lib.2 his
Scdparco nominibus mortuorum. verfibus:
17. Reftat quiddam Alberti Magni,u Iam Magicam dignè valeat quis dicere frau
quirefert duosfe vidiffè pueros , quorú dem:
tinus cum ferretur iuxtaoftia claufâ, o occultas tacitótentantem peëtore vires?
mnia,quæ ad dexterum eius latus fita,a Legifer vt quomdam vates, fùb rege fùperbo,
periebantur: ab altero verò idem in fini Dum moya monftraret iußi miracula figni,
ftrisoftijs præftabatur,cur non ergo fer Commovitlivoremagos, ut talia temtent,
rum ex vulneread folum contaétum vel Accumulentque fuas zclo ferrente ruinas,
ræſentiamalicujus excidat:Nonne ſcri Qt eis forfan fi fuppeteret non vana poteſtu,
觀 MatthioIus, in Italiæ montibus her Demere, mon etiam properarent addere mon
bam ſe noviſſe,quaab equis calcara con ftra,
tinuöferrel calcei foluuntur. Pici herbá Æmula fedfignis tantùm, nom viribus «qua.
cuncum adaétú extrahi, teftibus DemoQuod removere nequit,duplicatâ f*ffimct irâ.
crito & Theophrafto. Æthiopidcherba Hinc eft laudato quodpoffumt carmine Marfi,
certo ritu incantata, feras omnesfi ad Cùm tacitâf&vosproducumt arte dracones
moveaturaperiri;& fuo tempore Vene ' Abfentes,&fœpèiubent confligere fecum.
tijs furem ſuſpendio damnarum, cui ſic Tunc ut quifque gravem bello perfenferit hy
fores omnes patefiebant.] fic ille epift. - drum.
Nuncupatoria in Diofcoridem. Reff.In vl Affidis aut duræ claufas cognoverit iras.
timis duobus apertam incantationem Concutit interiùs fecreti carmini, arma;
aeccffiffe: in prioribus duabus herbis, Protinùs & laxis verbo la£iante venemis,
occultam attrahendi & diſijciendivim a f Mox impunè manu colubcr traäatur inermi.
natura inſitam: quavis naturaliter ho Et morſus tatum,non virus in angue timetur:
minibus ineffe nequit, necratione ſpeci Interdum perit imcantans, fi callidu furdus
ficâ,quia non omneshabent: nec indivi Adiuratoris contempfit murmura ferpens,
duali: quia conditiones individuantes Hos quoniam de matre trahunt & origine
non producunrtalem effectum. Quarè - prima;
nec Àriftoteles,nec quifquam reétè phi Anguinea fraudis quod fic, linguaque periti
loſophantium,hoc etcrediturus miran Imfpeciem redduntcommercia mutua fundi.
dùmque vehementer vnum Albertum , plura
mrrare fòlùm, fe huiufmodi creditirdifficilia . C. A P W T IV.
ridife, quàm adillum vfque(utait Anton.
Mirandulanus) cateri qui exſtantfcriptores De Magia artificiali.
l
totfaculorumfimulùmmese] Si tamen hoc
accidit, dæmonis praeftigijs adfcriben 1. AEc mira quaedam perficit per
dùm.. t humanam induftriam: tantùm
2£.Cuiusctiam pa&ô & incantatio enim nunc loquor de operattice: divi
-

- nato

taeunia &.4-&**^ ue*àr,} *mwtwanimalium,. Cireague Anguitia.


49
DrsovisitionvM MA GICAR VM

natoriae fuum locum refervo. | tis,requirunt. Quæ cum huic capiti de


Magica operatrix artificiali; &ipſadu fuerint omnia:filoquebatur,illein capi
plex eſt, Mathematica & perftigatori4. te loquebatur,qui inflatuis idolorum ora
'„.„Bematicam voco , quæ nititur P**®°* cula fundebat 5 qui folus cacodæmon
l ijs geometricis,arkhne: ;velatro l fuit. Notum enim fimulacra vocis pro
Jjicis, huius exemplafùnt Sphæra illa priæ expertia fuiffe. simulacra,enim Gen
âhimedis,(ecundum Claudianum Wi l tium argentum &aurum : os habemt & non
trea , dc qua M.Tulliusa & in Siracuí; loquentur. neque enim ef? fpiritus in ore ipfò
,um obfidione navium P$t fpccula cО rum f. Fuit illa fententia Guilhelmi, &
ύes: b Archytae columba lignea olim Hermetis: fed à Theologis confi
volans c Leonis ImP. avicula: aureat can tata iampridem.g Huc-pertinet globu, il
,;!lantes: d & Boctijaerca- » volantes & le artificioſus,ſeu ahenea ſtatua, ſic confe
cantillantes ſerpentes c* codem metallo &a,utex occulto loco, funiculo qui in
ſibillantes , & fimilia multis narrata. £ tenfuserat remiflò fàgittas in fpe&ätem
Hæc Magia vocatur ab Herone & Pap eiacularetur: quopa&o Kennethum III.
ο θαυματουργική, Supponendum au Scotorum Regem, à Fenella interemp
tem nihilhão eficerº pોં quod rerum tum, in Maioris & Boeti Scotiæ Annalibus '
naturæ repugnet: quin "º. indigere legitur. Eodem reducenda quorundam
„ßrum haturalium opc certon*9% & mirifica folertia, ut artificis illius qui
dimenſionibus applicatarum; tıt" (ре Romano Imperatori, vitrum flexile, &
culis illis Archimedis,& hydraulicis no non fragile obtulit, de quo poft veteres
Rºss automatis pater Quºrº fi quis Guido Aretinus epift.ad Michaelé Mo
£&&us proponatur caufàrum naïuraliú nachum. Ferentium immania pondera -

efficacitatem ſuperans» ille ad prodigio fronte, & funambulorum globis infi


fos referri debet , etian,f humana indu ftentium(vt vidi)& qui membra, quafi
ſtriaad inſtrumenti confectionem mo: lutea confra&avè,utilubet, fle&unt, de
tumve concurrerit. Idcarcò duentio s quibus egit D. Chryfoft. homil. 19. circa
čijihsi, Pariñenfi, Medina & alij: qui fin. ad Pop. Antiochen. ad quæ (olet pluri
(quod nar
capstºneum Albert Mignaಲಂಡ್ತಿ l,
mum iuuare corporea dipofitio, & na
ruralis agilitas, ut plurimis exemplis do
{int)humano credunt artificioarticula:
tè locutum: necenim humana induſtria cet Andre.Libavius p. 2. Mirabilium tra
huc vfque pertingit : ncc naturalis rario cta, de Nottambulis infine operis. -

patitur,utres inanimata, vocem huma 3. Altera fpecies ludicra & decepto


ham, ad lubitum interrogantium reſ. ria, vocari pöteft praftigiatrix ; (â qua
ondendo, emittat naº hæc vitam, & factum vt mira Magorum à Græciv
reſpirationem in loquente, & perfeétif. r&yvta. & xv£e{a; à Latinis ludi, & ludi
fimam vitalium organorum coopera cra, & ludibria vocata fint, vide Heral
tioncm,&diſcurſum quendam loquen dum in lib. l Arnobijpag.ji)cuius ఫీ U!S

‫ و‬.٤fuT.ó ‫ د‬.‫ه‬h „Deor.jb Piusare.im MarcelZoara*tom.s. cGellius k to: No. d Gycas


ക്ല. Man/് indജ് .cz/milar.lzaria.atý pes & Politi** *P*p;#emene. f F/* *3* *
11 g D The hi j.centrageº с.io4 Иаiencia *.*.d:/? ***.
L1B. I.CA P. 111. QVÆST. IV. Αί
ausnon funt quales aut qui videntur. primò quando in malum finem referunt,
Adeampertinent pleraq; quae ab agyr fécumdò quando fcando (candalü oritur,
ris, circulatoribùs & រ៉ែ CIC eò quòd putentur haec fieri dæmonum
duntur patrariincantationibus, cum a operâ : quarè non dcberent huiufmodi
gilitate pedum vel manuum fiant,ut que mitti, nificirculatores publicum &
de Reatino quodam narrat Pompona idoneúà Catholicis haberent artis fuæ
tius:interdum fiunt etiam per animalia teftimoniú. Tertiò fi quodinde fpirituale
brutalongo vfu edo&a, ut quæ Ioannes vel temporale damnú corporis aut ani
Leonarrat, de afino & camelo h inter mæ immineat ipficirculatori.velfpeda,
.dum per meram impofturam,& meatus toribus. Ex hoc enim capite damnantur,
occultos ម្ល៉ោះក្បំ facie qui fine neceffitate vel causâ iuftä , fé
bant ſacerdotes Beli qui à Dracone ci fhortis periculo per lufum exponunt. n.
bos devorari fingebant: i & fiebat cele y. Caeterum Naturalis & Artificiofà
bri in folis mensâ, k quam vulgus pere Magia duofunt velamina; quibusfe oc
grinorum putabat fponte fuá cibos fug culere folet Magia Diabolica. femper e
gerere, reverâ tamen cibiâ vicinæ urbis nim vel naturæ vim mentitur, vt in iis
incolis fuggerebantur. l. Et etiam acci quæ de aftrorum infiuxu , & temperie
debat , in fi&itijs illis idolorum amori hominis fuperiore capite diffèrviimus:
busacftupris, de quibus lofephus , & vel mentitur artificium; ut in chara&e
Rufinus.m Item quando Barchochabas, ribus, imaginibus & huiufmodi, de
pfeudomeffias Iudæorum, ftippulam in ប៊្រុ q. feq. Hoc ut in
ore fuccenfàm anhelitu ventilans, flam telligatur de praeftigiatrice quaedam, ad
mas vomere videbatur,tete D.Hieron. alia quae poftea differentur lib. 2. qu«f. 8.
4polog.adverfus Rufinum: fimile putârim, hocloco addam Sapienter ab Vlrico Mo
quod de Caco laú orie narrat in Alcidc , litore lib de Phytomicis mulierib. animad
poeta.Talia quæ vocat Irenæuslib 1.ad verfum fuit à Diabolo fic medium, di£.
verfus hæref. cap. 4. Anaxilai ludicra. v. poni poffè , ut una res alia videatur: &.
g. fàcere ut convivæ videantur habere talia experimenta plurima fieriá iocula
Æthiopicum nigrorem, vel defunétorú toribus: cùm autem fatanas fit magiffer
pallorem , afinina aut equina capira. (ait) ioculorum ; nemini dubium effè,
commentum vetus Plinio hi.z8. & 35. & quin fubtiliùs hæc Diabolus operari
fexto Empirico notum lib. I. Pyrrho poffit. hic, nunquam difcipulus eft do
niar. ut docet Marfilius Cagnatus lib. 3. άior præceptore, Talis illâ, de quaNi
varior.cap 1o. derius , in Formicario, cap. de maléfici, &
4. Eadem dici poteft Thaumaturgica, eorum deceptionibus; Colonia, inquit, di
quæ ut & Magia naturalis per (e bona tabatur virgo quedam, que mirain conpe
eft, & licita, ut 9mnes artes per fe funt äu nobilium feciffet , qua arte magicâ vide
bona. Per accidens vtraque fit illicita, bamtur fieri. mappam enim quandam di
F cehatur
h Deſºrptio. Africaeli & lib.9 Danie/ 14. k D. Hier epjſ 1o3. ad Paulin 1Herod hb 3,
Dh : #.18.*.cº.4 ºffs.lib.by Eccleap . 5. a Jilu, ć, Fumus in verbars Mau cap. r.
dag/w U, /
42. f) ISQVISITIONVM MAG ICA R v M
tebatur lacerâffé, & fübitò im oculis omnium onuftum feno cum equis &aurigi, am
redintegraffe: vitrum quoddam ad parietem putare capita;manus & pedes;quæ pelui
à ſe iatatum & confractum, in momento re coram impofita (anguine ftillantia cun
paraffe & fimilia. Manus inquifitori, euafit étis fpe&anda præbebat,& ea ftatim ho
-excommunicata. Bodinus notat,eos folere ឆ័ illaefis fuo. quoque loco refti
-

decem magicis præftigijs, unum fubtili;' tuebat:venationes,decurſiones,& haſti-.


tatis ſeu agilitatis 醬 aétum mi ' ludia , & quæ homines in terris agitant,
fcere,ut perfuadeant, quæcunque ab ip : ea in aereaudiri fàciebat: media brumâ,
fis geruntur, citra praftigium , ſolà dex hortum amoeniffimum, in Caefàris pala
teritate & arte fieri, procurant, ut quic tio,arboribus,herbis, floribus, cantilla
quid fortilegijadmifccnt, id fubtilitatis tione avicularum, fubitô natis & auditis
& agilitatis effe videatur. Amat fatan producebat: Si quis pedem attraheret,
homines ad rifum provocare , ut læti ac | alterius pes fubfequebatur, & homo in
hilares imbibantimpietatem, ſicpraeſti noxius perfiftebat. Im Sicilia Eunum pro
giatores iftiagyrtæ. iоcularij, miriones, ponunt, fed eius fàcinus illud, quo inter
êirculatores,ipfos iudices fæpè ad inep verba flammam ore videbatur vomere,
tam quandam lætitiam & admirationé artificio quoque non praeftigijs diaboli, º

perträétosfafcinant, ut cunétaipfis io planè tribuendum: nam in ore abditam,


tatoria tantum , nec punienda videan nucem fulphure & igne plenam habe
tur.frequenstalium femper vbique pro bat, quâ leniter exfpiratione motâ, fun
u་"་པ་]ཡར་ & fèges etiam hodiè in aulis. , debatfiammam, ut fcribit Thomas Fa
guorundam Principum, allio & cicuta rellusdecad.z.rerum Sicularum lib.y.cap.2..
riocentior.im Francia Trifcalinus, o coram , idem c.i.libr.3.deca.i.mira refert de quo
Carolo IX.aliàs laudat6Rcges excuiuf dam Diodoro, quem vulgus Liodofum,
dam nobilis,abeo remoti, to£qu£s an vocat: hunc mágica arteimbutum, mi
nellos adfe figillatim cunétis ឆែ្កវេ randapraeftigiorum machination e Ca
i carmimum:
, tanæ floruiffè. Is mamquepotent
buspelliciebat, eosģue manu recipiebat
Advêlantes ut videbatur: nihilominus ſuorum vi homines in bruta animantia con
omniumque fermè rerumformas ;
moxtorquis integer,& illaeftisrepertus vertere,
novas metamorphofes transfundere, .#
fiiit.Hic éonviâus multorum • quæ nec
arte, necaćku humanos nec natură fieri | ſimisque à ſe ſpatiis diſiitos, repentè adſetra
ăérant; fà{{üseftopediabolicun¢tafe ' here poffè videbatur, Catamenfespra tereà adeò,
crebris laceffebat iniurijs, & comtumelijs de
perfeciſe, quod antè obftinatus negave honeffabat, ut vanißima credulitatis laqueis
£at. IoannesTrithemius, exantiquiofi ftudium
bus refert, an. 876. t£mpor£ Ludoyici circumventi, ad cultus eipemdendi
concitarentur. Quicùm capitis reus cruci tra
Imp. sedechiam quendám religionc Iii demdus
dæüm, profeſſione tupgnda
medicum vitis>
effet,eliciorum carminum præfémtißi
quaedarh coram Principibus fecif maartèè Catama Byzantium, cuius impe
* £. videbatur hominibus devorare Ho rium eo tempore Sicilia agnofcebat,&rurfùs.
plomachum equitem, curtum quoque l è Byzantiocatanamèlidior um maniku di
y T lpfius.
-

a Bănindemn:
* - LIBRI I. CAP, I, QVÆST. Iv.] 43
Myfùs,paruo temporum interffitio, per aerem granum mente delegifetindicabat; etiá
devehi fe iußit. Quibus veneficijs adeò populo fiquis, indeligenda repropofitâ, dubi
faäuseft admirabilis,ut in ipfo quandam mu tafſet, addebat hæſitationem, & reſolu
jnispotentiam effe rati,errorefacrilego cul tionem: ia&abat quodalter effèt ele&u
tumfacris debitum ei exhiberent, sed tandem rus, id fe diu ante prænoviflè, & alia
2Leone Catamenfi Epifcopo, divinâ virtute multa:propter quæ tertiò in ius ab Illu
eximprovifo captus, frequenti immedia yrbe ftriffimo Archiepifcopo Mechlinienfi.
populo,infornacemigneam iniečius, igni in D. Houio anno 16oo. vocatus; cum fi
ádio confùmptus eft.] Sic divina iuftitia tere fe pollicitus elet,aufugitadaylum
prævaluit, & qui fe iudicibus fortè mi omniumAntichriſti præcurſorum.Prin
nusiuſto zelo motiseripuerat, è fanóti ceps ille;qui praeftigiatorem iudicio,au
viri manibus elabi non potuit. Hisfimi &toritate, non iure eripuerat; vix bien
liapræftigia narrabo ſequilibr.6.inprin. nium fupervixit, & florente ætate inte
& quædãm Cratiftheni cuidam tribuit rijt ; nec quicquam illipoftquam malæ
Crºſpetus ex Athenæo, & alijs quibuſ caufæ defenfionem fùfcéperat, pofteafe
dam,8z AntonijGuevare Epiſcopi Mo liciterin gubernatione ceffit. Non im
donedenfis lib. 3. horologij principum çap. punitos vnquam Deus Principes finit,
4; & 44 & meritò ſubdit, quodiam hoftium : quia nominatim
monuiiſtos ioculatores, quamtumvis vetuit, ne praeftigiatricem quis vivere
artificiofos,opera dæmonum adhibere; patiatur. Exod.xx.v.i8. hoceft, ut Philo
ideô legibuslätis Franciae Reges , S.Lu interpretatur,noluit differri fupplicium:
dovicus,Philippus
ll -
Auguftus,
㺠exmlaretales
тт т
& Henri fedipfo quo conviétaforet die, interfici
fanciverunt. mandavit.
Crepet de odio Sataña :: T -
ftristemporibus Cefarium Maltefium Pa QVA. STI O I.
rifijs captum fuiffè , fedaftu carceribus
elapfumferebantsidóueei Baxiusinqui Am vis charaóterum, ammulorum,figillorum,
fitörinter cætera in iudicio obijciebat; aut imaginum fit , qualem Magi
fed cum vrgeretur & damnationem contenduntº
metueret,à gubernatore, qui tùm erat
iudicibus Eccleſiaſticis ſuſpendere iuſ I. C VM Magis fentiunt Ptolomaeus,
fisereptus,inaulamirrepſit, & ibi mul Aphrodifæus, Porphyrius & alij
tade novo coepit edere, chartasluforias Platonici, & ſtultiſſimi Artephius ac
in alterius eas tenentis|manu, ipfe di Thebith ; ex recentioribus Pompona
ftans,fic mutabat,utbis terque aliain eis .tius,Ficinus,Dulcis,& Anton.Mizaldus
figura appareret: in alteræ menfæ parte in Centur, Memorabil, ſed ſuperſti
pofita vaſa ad ſe alliciebat motð vitri tiosè.
tantum fruftulô: cogitationes nonnun Verè & prudcnter negarunt Hippo
quam divinabat alienas, ut cum fpa rsä crates, Galenus & quoscitabimusiifer.
faccari granorum minutorum in men q. 3. omnes Sanè remacutetigit Tatia
{àm magnâ multitudine, quod quis fibi nus AfIyrius; cenfens , fi quid his cfficia
– F 2. turse
44 D1s QVISTIONVM MAGICAR.V.M.
tur, id ex conftituto fieri, duntaxat quia Ægyptio, & ThoriGræco: tales etiam.
dæmones haec fibi figna conftituerunt, numerant quaruor Salomonis annu
& quafdam quafi teflèras militares, aut los. talia cunéta patct annumeranda pri,
paéta conventa, ut homines folent ver mo generi ſuperſtitioſorum & execra
borum certas formulas:Moles Maymon bilium; nec vim ullam habere poffè, niß
pronunciat p a mendaces & ſultos cદિ, à da mone: quo Doctore & Dedicatore
qtii foli figura,foli fcriptura, folis deni nmiferi ea acceperunt : quae per fe vana &
que lineamentis, aut vocibus aere fra&to inania eſſe, de licijs & laminis agens, do
natis, tantam mirabilium poteftatem cuit D.Hieron. e Fatentur etiam ipfimct
adſcribunt, conſentiunt Medici, Theo Albertus Magnus, & Rogerius Baco
Iogi, & Iuriſperiti noſtri, b nus. Eft etiam in fidc error, quod unus
2. ស៊ីហ្គែ ex Conrado Wimpi dæmon fit Rex Orienris. Alius Occi
nasc Magos triplexgenus imaginum teu dentis, & prasſertim ſuo merito f
figurarum habere. Primum eft quibus Tertiam fpeciem genuit axioma quod
º

adhibendas docent fuffiimgationes & dam Ptolomæi, vultus inferiores cælo fa


incantationes, & per quinquaginta qua : bieâos vultibus cæleftibus; & hinc intulê.
tuor angelorum nomina exorcifàtiones refcorpios omnes terreſtres regi à ſcor
& alia, quæ perfida funt & manifeftam pio coelefti, pifciculos omnes fluuiatiles.
continent idololatriam. Primò, quia hæc à caleſtibus piſcibus : hoc nngamen
nomina non nifi à dæmonibus tum defendunrcum Ptolomæo permuli
runt accepifle (quod Cardanus 盡 ltCtuII: º
ti. g. Sed ſuperius iam ex parte hoc con
d) Secundò, quia dicere quòd tales fumi futatum fuit. h nunc addo, fi tam po
gationeshonorent Deum, aut Deo pla tensilla correſpondentia imaginaria fi
UIT3e ſuperiorse in hann vara -- To
ceant, eft error in fide: dicere auté quod říircr1orem : curadiungunt ritus գածՐ
tai1buS vu x - xxvx, Gr -l----------- *----*******
honorare:& ideò damnabiliteràoàoÀa * dam fupertitiofos v. g. ut fi talemr
^rgtJus, etiam efterror, Vtrumque defi expe&as effeétum , in tergo figuræ eum
rívit. Facultas Theologica Lutctiama. ខ្ទឹ inſcribere, ſi contrarium,in fronº
Artic.no.11 & 11. -
| te, idque fáciendum aliquando manu
Alterum gemus imaginum , cara&eribus dexterâ,aliquando læuâ; figillum modò,
& fculpturis innititur, barbaris & pere fodiendum capite deorfum,modò capi
grinis,' in quibus funt novem caldariæ, teſurſum,& catera de hocgenere. Vn
& nomina quatuor principum huius denihilvereor concludere, cum Gerſo
ne, & Wimpinâ, hanc etiam vltimam
mundi cardinum, & ter feptem nomina
ex Mahumeticis delitijs Arabum de fpeciem fupéiftitiofam damnatam cflè..
cerpta : quas illi figuras aućtoribus tri fundantur enim hæc omnia in aphorif
baünt Gèrmoni Babylonico. Hermcti moMagico libri impi): qui infcribitur
| - AR
Doardulirante.27.b D.Te 22.4 9sa a 9 4.contrgent eo soi ? *Ferrarisit
τρτό/് 2 ocruehusarię itp.8Martinus š Arie: # deffe;***
Ae,åáagº:.cå.x. Bolehus liłr.depbiliris.c.1 Pairus Anué.&elin.e li.de/uper/it. ca. pen & vlei.
d li 16 de variet, e is vita S Halarionis,circa mea. £ Artì. Pari/'25 gTeruullia Albertus, Baconus;.
AMız.ı/d,# h /wp.،.3.q, ı.
-
_‫م‬

1LIBRI I. — C A P. IV. QvAEST. I. 4列


A ab achtel.*;xriyo^& in Septená 2. decerpam nonnulla,exItalico lib.Ludo
vbi traditur, quod qnando Deus nomi vici Dulcis:qui non utili exemplo ieri
na rebus vel perfonis impofuit, fimul cü Salomonis & Hermetis figilla in lussm
hominibus vires & officia quædam illis edidit, deceret potiùs in Eccleſia Catho
diftribuit: & ita chara&eres ac nomina lica talia obrui filenrijcinere, quam ty
conftellata ( h Imaginesfùb certa conffella pis ràm íplendidè evulgari • Aiunt efg9
tione formata nominata) habenrvim non nugones: Qui gemmam poſſideat, cur
ratione figuræ vel pronunciationis, fed infculptus aries,leo, velfagiitarius,cunétis
ratione vi, tutis feü officij illius, quod cum gratum & gratiofum fore: cui vi*
Deus ad tale nomé vel charaéterem or ' go,taurus,capricornas,hunc religionis am•
dinavit ] Hoc totum eft mendaciíicon plectenda avidum effici;cui gemini,libra,
fi&tum ad ftabiiiédam hanc fuperftitio aquarius, hosamicos fidos, legútenaces
nem. Nomina quidem Deus in fcriptu & concordiae ftudiofos fore, contra cui
ris impofuit fanâis quibufdam myfteri, canterſcorpius piſtes, ijs inferendüamoré
fignificandi cauffâ & officio eorum,quo iniguitatis,levitatis, mendacijcuisatur
ifti fun&uri, convenientia: fed ipfi ho ni chara&er,is glifcens robore ; cui Iovis,
mini Deus vim effe&ivam nullam indi amabilis,fortunarus,ad fummos hono
dit. Animantibus verð cunétis Adam res provehendus; cui Martis , invi&us:
nonnina indidit, non Deus.' -
i cui solis,opulentus; cui Veneris, conver
3. Par rario eſt de annulis & ſigillis fábilis, & omnium compos votorum;
Magicis, quantumyis pra·ferant{pecio idem,cui Luna. Quid mülta?nullaeft i
f{ìiììa norhina Raphaelis , Machabaeo mago ſtella, cui né peculiarisefficacitas
tum,Salomonis,Elizæi,Zachariæ, Con inhęreat. Mitto £tefias, draconis figura,
ftantini.& quorundam fan&orum: qui lætífácit,& divité;aftrolabij,fàtidicum*
lms nominibus etiam intervenit: blaf | idem (ride) afinifichryfolitholinfculpta
dum hofce fan&os fingunt ne ranæ, inimicos ad pacem , amicos ado
11 --۰

fariè Magičiš '''**-2s, item quia fig diú in pellit;cameli,demones cogit, &c
-

num crucis, quo in figho viû, 點 Mag hacille lib.3.degemmis à c. 6 vſque ade ult
aus mpannumerant ſigillis ſuisdaemo Si nugabâturj certè craßè ridet Praelarú
7713 CIS. -
illum,vnum ex Ecclefiæ cardinibus: cuu
Denique certò tenendum, quando eft opus, infcribit:fi feriò, nó habeo,qui ex
fe&us aliquis fequitur ufüm charaéterú, £ cufem, cum ea quae folius Dei funt ; in
annulorum , figillorum vel imaginum: fundere prophetiam, & religionisacfi
quòd fieri interdum contendunt : i fd dei amorem, tenacitaremάue & fimilia,
totum à dæmone fieri, qui cóftitutarum tribuit afinorú & fiderum figtrris? Non
è fe nngarum credulitatem conatur, vel " ne hoc eft fuadere, ut reliétis bonis arti
de novo mentibus inferere, vel infèrtam
bus, & ftudijs Brhicis, demergat (e.hu
profnndiùs & ſtabiliùs infigere. mana curiofitas in barathrun füperfti
4. Porrò ut nugacitas Hermetis & fi : tionum,& fàcere, nt cuiruefit. Deus an
nilium deprehendatur, velab indo&is, nulus fcuiptus quem dextra gerit ?
F3 5. Sed

‫سد‬P ‫ء همه فع به‬P ‫ مهرههای یوم رایانه و همه‬،‫ماهی‬


46 DISQVISITIONUIM MAGICARtJM.
5. Sed alia ex parte negotium fàcef quarum etiam vltima fortaffis fàlfà eft.
funt Pomponat.& Caietanus. llle, cùm vix enim ferrum in tantam latitudinem
obijcimuŝ, pentagonoscirculos » & alia quæat extenuari,ut porosü fiat, & aquis
}iuiufmodi |gna aut chara&eres dunta immerfabile.Sed efto fiat,erit non ratio
xat effe qualitates quafdam quantitatis: ne figuræ,fed ratione quantitatis,quae re
ipfàm vérò quantitatem non cffe princi non differt ab ipfà fubftantia, fecufidùm
fium opcratiyum ; Refpondet, non eſſe fi multos.quaro enim, quâfigurâvelitef>
guram principium operationis,ſed tamá feferrum,circulari,quadra,an pentago
ad operationem plurimum conferre:fic na?fidicat,hac velillâ:inferamidem fo
enini deformem materiæ figuram ho re fialia fitformata lamina; æquè tenui
minis animo triftitiam, fpeciofam verò & lata figura: quodindicium eft nihilo
eidem gaudium adferre- quod fine ra perari figuram,fidicat qualibetin figura
tione ab eo dicitur , quiaMagici chara fufficereillam extenfionem & diductio
&teres,nihil neque pulchritudinis,neque nem ferri, certèfateaturneceffeet, à fi
deformitatis notatu dignæ , aut idoneæ gura hoc nonpendere, non minus enim
adhaspafionesgignendas,habét.Quod differunt extenfio quantitatis, & figura s
Acumipfemet videret Pomponat. tandé quantitati extenſa impreſſa, quàm albe
confugit ad credulitatem ijs utentium. do à ſuperficie parietis dealbati. secundà
verùm credulitatis non maior vis eft, adfert fundamentum illud tertiae fpecici
quam imaginationis: dc qua vidc diéta ; imaginum.quodiam explofum eft. Ter
præcedenti capit. tiò prætenditaućtoritatem D.Tho.qua
Caietan.uteratacutò ingeniò & per fifanćtus doćior. d.cap. 1o4. ႏိုင္ငံို့
acri , ultrò etiam communem fenten- , imagines hafcevirtutem aliquâ de coelo
S
-tiam nőnulloslaceffit.k. Primò fìcratio habere,quatenus funt imagines,& rem
cinatur.figura, licet non fit ipfum prin conſtituuntin ſpecie artificiali, ಸ್ಥಿಗ್ಗಿ:
cipium operationis,cfttamen comprin D. Thomam cùm eô r^,-:-- ^°°'PP°t
cipium ergo,ut eft figura,habet peculia ßitiones;,,.,-.-s--, hoctantum gx per
pém effe&um. Antecedens puvla* • *•!!! tОПа ງູວິrum divité quafi dicat;
quia in artificum inftrumentis efficit fi licet tibi de imaginibus id concederem,
gura,ut illa fic,yel fic operentur: tú quia decharaĉteribuŝ tamen hoc falfum fo
£rrumlatum fuper aquasfertur, quod ret. Quart) fubdit; videridurum & dif
fiin formam aliam co ñtrahas,demerge ficile eos omnes damnare, qui talibus
áur.Reffondeo, figuram cffe cgnprincipiú vtuntur imaginibus. Refpondeo, ftulto
in motu locali,& operationibus Qºr rum effè numerum infinitum; ideò fuf
hunc motum fiunt:ut funt variæ diviſio ficere quod reverâ res fit mala,& ſuper
nes continui per dolabri, per malleum, ßitio(a. Haĉtenus fuficiant diĉta: plu
per aſciam per ferram: non verò in ope- 1 rafuppeditant, qui ex profeffo de hac
Tۥ
£ationibus, quæ fiunt per alterationem; t

neque id probant eius confirmationcs


QVÆ
ka.2.49s a 2.1 Largius due 34.Meinade.7%l.7:4°ºiº/.4 Cardwskiédsvº
¿u:&1i$ ¿Âáiĥua).ciruñas/ipòóÃap…@.gwuy lávero/fuđø0łriáiasºº.rs
I.IBR.I _ I,. CA P. Iv. QvAEST. Ir- 47
o&imeftrispartus minimèyitalis,ßnon!
… … c A P v T 1 I. aliquid momentinumerushabet?Qu9
ad partum o&imeftrem, id contingit»
am numeritarithmeticis aut muficis ாக quiâ femen humanum multiplex eft.
yi, ylla infit ?. , quoddam perficit fœtum feptimo men
| 戀 & tunc fætus poft fextum menfum
I. DATREs Orthodoxi paffim de nu * conaturexire: quiod fi non reperit ma
- merorum connexione multa phi ' gnam refiftentiafir, tunc validus exit3<
łofophantur:ijdem tamen dumtaxař•in. ' robuftus , fi verò reperit , continua illa
hac proportione & connexione nume menfis pugna ម៉ែរ៏ & o&au$
rali, Ràtionalem quandam vim folum, menfe debilis atque invalidus admodű
& cum illa divina quædam myfteria có rodit in lucem.' Aliud femen pcrficit
templabantur, necvllam vim Natura tum nono: tantùm menfe • & tunc
!em,velMagicam,numerisipfis, quâ ta fœtus ante hunc menfem non conatur
les,tribuebant.Pythagoraci verò & Pla-, exire,fòletqueadeò robuftus eſſe, ut im
tonici, putidè fuperftitiofiin hac refuc pedimentacunéta contraria » vclcingn
IIII t. refiftant, vel per refiftentiam, quando
z. Concl. Numerus, qua numerus eff. materuterumîfert diutiùs, non admg
nullammequematuralem,neque fùpernatura dum debilitetur: Vide Hippocratem lib.
lem vim operandi continet.] Hanc qui ne de oftime/tripartu, quem tutiushacintº
gat,philofophum negat Andr. Lauren ſequeris, quâm Academicos ad: nume
tiusl.8.hiſt Anatom.q:1o.& probat op roíum virfi füperftitiosè confugient£$•
timè Leonard.Wឆែ្ក aſcino c.II i quorum dictainvenies in opere erudi
& Catholicicæteri;ad unum, cöcedunt: to FabijPaulini ಡ್ಗಿ
præfertim , quotquot numerum , nihil : pocratém fècutus idem refpondit Andr
reale eſſe à rebus numeratis diſtinétum. Laurentiuslib.8.hift.Anatom. cap. 9. &c.
contendunt.quid enim operetur, quod q.3o. Annorum climaάericorum ratio.
ipfüm folummodò imaginarium eft ? , iit& Criticorum dierum, potiffimum
醬 & ab illis concedenda conclüfio, qui : pendet ab humorum & complexionis.
volunt effe aliquid reale rebus numera quæ in hominibus fünt, ratione ac p£
tis fuperadditum Fatenturenim, nume , fiodo quadam naturali: Nam admufi
rum eſſe quantitatem: quantitas verô : corum numerorum vim confugientes:
鷺 fenoneftoperativa, nififortè motus. Pythagorazos, & ad Arithmeticos cal
ocalis,de quo nunc non agitur. Deniq; culos reducentes alios, autatrologorú
quæcumque defigura diximus, eadem. planetarias nugas provocantes Aftrolo
in numeris locum obtinent. Numerus gosaccuratè refutat And. Laurentius l.
3.decrifibus, ufque ad cap. 8. Fracaſto--
enim eft quantitas difcreta,cuius, quàm
continua, non potefteffè maior effica rium, quil, de caufis criticorum dierum
CltāS, omnia retulit ad motum humoris me
3. Curigitur(dicat aliquis)annus cli lancholici,refellitidem c.9. & io. & po
aaderigishominifolcceflelethalis, & ftea tandem cap, 3. fuam fententiam
--------------- - -

vl - -- - propa -
‫گهي‬ DisovIsITIonvM MAGICARvM *

proponit, caufas efe duas, materialem tempus,quo motus fuos &arifésperficit.Tem.


& efficientem. Materialem eſſe quemli pusilludfola experientia(quamfolamHip
6et humorem noxium quantitate vel pocrates fecutus , ut docuit idem c. ni. }
qualitate peccantem. Efficientem -eſſe Septimodie, decimoguarto, vigefimos perf
-duplicem,univerſalem & particularem, άas &falutaras crifes fœpè contingere: Sunt
Wniverſalem & remotam eſſe coelum, igitur præfixi illidies,& à matura ordinati.
<cujus vires ferè omnes Luna excipiat,& 4. Cur autem feptenarium potius , quàm
-nobis communicet. Particularé & pro alium numerum , fibi pro delicijs elegerit ma
pinquam cffe ip(àm naturam , quã Hip tura: Fatetur id altioris eſſe contempla
pocrates vocat calorem infitum, Gale tionis, & Theologicam reddit rationé.
nus facultatem corpus diſpenfantem, Hoc ideo faäum,quia rerum omnium Parens
alijtemperiem fivè fpiritum vocát: quæ & Creator Deus eam Naturæ legem impo
ſicmotiones ſuas ſtatis circuitibus per fùit Nam & diei feptimo benedixit Deus, &
ficit, quafi rationeuteretur: quòd fiali eum filijs Ifrael , tamquam celebratifsi
quando errat, id à materia vitio proce mum commendavit, G. ſeptimo die poſtabſo
<dit,eam contumacia fua vincentis. Ita lutam univerfijfius, quod oculis cernimus,
que quod tardior vel celerior fit crifis, creationem, quievit ab operibusfuis. Natu
iã partim materiae , partim cfficienti ram ergò cuiufquc particularem crifes
caufae tribuendum. Si enim humor fit feptimô quoque die perfe&as moliri,
temperamento calidus ſubſtantiatenuis, nec eas ahô unquam aggredi die,nifi aut
& qualitate benignus, faciliusà natura impedita aut laccffita fuerit ; & ideò
domari , celeriùs coqui, & excerni: Si propter huiufmodi impedimenta, non
craſſus,frigidns & contumax difficilius, nunquam intercedentibùs dicbùs (eu
item à validiore natura, citiùs à debilio- i inter calaribus cri(es fiunt (de quo idem
re,tardiùs coqui. Quòd autem nunc pa;
ri,nunc impafi die contingat crifis» id à egit liba.à cap.13. & hoclib. 3. cap 1,.
Párticularem deuique hanc caufàmì ab
fola materiali caufa provemire, nempè illa univerfàli efficicntc,nempè cæli mo
peculiari humoriscuiuſque motu; bilé tu, iuvari; ut fi ajiquando accidat lunae
tertiò quoq; die moveri, pituitam quo feprimanas cum feptenarijs morbis con
eidie, melancholicum humorem quartö currere, criſis indè meritò fælicior faci
die, Ergôtiliofos morbos omnes impa liorque ſperetur & hactenus tantûm à
ribus iúdicari diebus, cæteros quotidiè Galeno in lib. de diebus decretorijs A
ex paribus:quia ijfdem diebus morbi iu ftrologos iuvari, de quibus egerat Lau
diéandi,quibus moventur. Huius quo rentius d.lib.3. cap.7.& 8. Cur denique
tidiani, tertiani, & quartami motus cau quilibet {cptenarius fuum habeat indi
{am non minus occultam effe , quam cemenempè quaternarium , caufam effè
magnetis aut chatarticorum funt pro communé phyficis & arithmeticis axio
priétates.Quod denique feptenarijstan ma, partes de fuis proximis totis iudica
tum perfectæ & falutares crifès perfi re, vi cum architectus ex fundamento
cianturid torum efficienticauſe tribué parietes, ex parietibus te&um futurum.
-dum. Natura (inquit) definitum fibi elegit totamque domum colligit. Sgptenarij
v.
* partes .
LIBRI I. CAP. iv. Qvaest. i . イy
*
partes in quas proximè refoluitur duas ternariis fua quoque non fit perfe&io,
èffè:quatuor (cilicet,& tria: Sed propin Dicunt etiam Pfal. 1o. ln Domino confido,
quior eft quaternarius, indicabit ergò | felicem effè, quia denarius numerus eft
quartus feptimum : & vndecimus , qui bonus:& quia centenarius ex decies de
fécundae fèptimanæ quartus eft , deci cem conftatur, ideò adhuc feliciorem
mumquartum;&decimus feptimus,qui 'eſſe centeſimum Pſalmum, Miſericordia,
tertiae feptimanæ quartus eft, vigefimú. & inditium. Refelluntur,quia denarius,
Quinetiàm quartus dies feptimanae me aut centenarius, quatenus numeri funt,
dius eft, parique cum extremis iungitur bonitatem realem nullam habent.Nam
focietate,vndè fit,ut fi primus dies mor nec phyficam , nec ethicam bonitatem
bum difcutere aggrediatur, ei finem habent, fed artificiofàm tantùm ab ima
quartus imponat: Si primus nihiltentet, ginatione numerantis procedenté, quae
féd quartus morbum indicare aggre non obtinet ullam in corpora, fèù'res
diatur , feptimus finem imponat. ] quæ numerantur,efficacitatem. Deindè
Hačtenus ille Regis Chriſtianiſhmi me in Hebræo fonte alius ordo Pfalmorú,
dicus. quàm in verſione Latina: ergò qui pſal
Ex diétis fequitur, fi quos Pentaphylli mus felixeſt ſecundum verſionem Lati
herba effeétus habeat,non ipfi quinario, nam, infelix erit fecundum fontem He
fed fubftantiæ foliorum,tribuendos.Su bræum, quod eft di&u abfurdiffimum;
perftitiofum autem effe, quod vnum e vel, dicenti. Hebraicè unus erit felix, &
iusfolium ephemeram, tria tertianam, dicenti Latinè alius: quod æquè ridicu
quatuor quartanam fanent, item quod lum,Meritðigitur hos numerariospfål
beliotropij grana tria tertianæ, quatuor mífticos damnat Ciruelus Daronenfis
quartanæ profint 3 item alia huiufmodi p.3.de ſuperſtitionib.c 6, infine,
in medicinis per ligamenta ſervari ma 6. Cæterùm fraus & dolus Magorum
16 exemplô fölitis:tale quoque fuerit ar numerariorum ex eo quoq; deprehen
bitrari pilulas feủ catapotia impari nu ditur » quòd Archimagus ex Proclo tra
merô 證 prodeffè, quam pari, licet æ didit: non agere ipſos de numero ſenſili
quali prabeantur quantitate Muſici nu & materiali, fed deformali (ut vocant)
meri vi magna pohent, non ut numeri, & rationali. Etenim ratio formalis nu
fedut tonorum varietate, & foni mo meri nihil eft aliud quàm illud ipfum,
dulamine fuaviter animum afficientes: quò plura individua, plura funt & ab u
uade re mox plura. Sequitur etiam ex nitate recedunt,quod fivè fit pura nega
ម្ល៉េះ vanos effe ac fuperftitiofos, qui tio,fivè quid pofitivum,certènihilado
vim aliquam ineffè volunt certis pfal perandum efficax individuis adiúgit.Ni•
mis: eò quod certô numerô fint collo imirum nebulones, fub hac voce forma
cati,& eos credunt efficaces,ut profperè lis numeri, aliquid oceulunt, quodad
coepta legenti fuccedant, velut gravibus ipfàm dæmonis ex pačto operationem
periculis liberentur,ut Pfàl. 1. Beatus vir: pertineat.Confirmátur hæc conie&ura
quia unitas eft quid perfe&um,quafi ve vehementer,quia pri(ci hæretici,qui nu
rò ſeptenarijs & fenarijs,& quinarijs,& meris multum tribuerunt , de magia
Ꮐ ." 1jdem
fo DISQVISITfONVM • MAGICA R v M
ijdem convi&ti non femcl fuerunt. De arboribus imperaffè. Sic enim ovidius..
Baíilidianisid Irenaus Prodita-poít quế de arboribus; **

cæteri b. idem de Marco conftat vetu-. — qua poftquam parterefedit


ftifsimo illo hæretico c, & de Gnofticis DISgemitus vates,& filafomamtia movit:
omnibus, d.
7. Cautè igitur legenda.quae, de efh
Kట్ట 97.
loco venit; mom Chaonis abfuit ar
cacia imparis numeri,majore, quàm pa Nonmemus Eliadum non frondibus efcu
ris, congerit, nec fatis digerit, Petrus lus altis,
Grcgorius in Syntaxi artis mirabilis: e Net tilie molles » netfagus ér innubalau
፹፱/፴ፌ
ui,quod eam fententiam tribuit ortho
蠶 patribus D. Hieronymo & Cy Vasqueque flexibiles hedire venifti, &
Piła.
rianó, magnam illis injuriam fàcit, cú
άue loca eorum nulla citet,meritò vani P4mpineæ vites , drami¢te pitibus vlmi,.
tatis in ea re arguitur , dum quod Patres - ό"ι.
de imparis numeri myfterijs, (quodu Metamorph, libr. 1o. & Seneca Herc.
nitas, & Trinitas in fàcrofàn&a cernan Fur, addit dedarmonibus,feris, & ſaxis,
tur Trinitate), & præſtantiå diſlerunt: | & Huuijs.
hoc ille, ad nefcio quam vim phyficam, | Qu«filvas , & aquas, faxaque traxerat;.
cum Agrippa Mago & hæretico , quem Ars , que prabueratfluminibus moras:
patribus teftem adiungit, ne quid dicam Ad cuiusfonitum conftiterant feræ,
graviùs, inconfideratè retulit: Vide D. Mulcet mon folitis vocibus inferos..
Hieron. apolog. pro libris contra Iovi Ventos addit Horatius.
nianum fub finem , & dcprehendes me Vnde rocalem.tenerè inſecutz
ritò hæc à medicis ; & ab Hieronymo, | orpheaſilite:.
Qrigenem,Tertullianum, Cyprianum -Arte materna rapidos morantem..
άue citari. quibus hoc Petrus Gregor. i _ Fluminum lapfùs , celerefqse ventos;
impegir.. - ; De manibus,, & dæmonibus idem tra•
3. Videndüm etiam ne quid vanae fù didère Virgilius 4. Georg & 6. Æneid..
perftitionis haurias ex libro Fabij Pauli Ovid, Seneca, Horatius, Propertius , &:
ni de numero Septenario:nam quæ ille,non hæc breviter complexus Mahiiius, ad
, tam ex fua,quàm Platonicorum fenten finxit de fideribus.
tia,plurimaretulit, ea Catholicæ Theo At lyra diduétis per caelüm cornibtts inter*
logiæ parum fùnt confentanea, ut quod Sidera confpicitur, qua quondum ceperat;
illi mjficis numcris Magicam vim fàtis Orpheus. -

apertè tribuerunt:) Nam quæ de vi mu Omne quodattigerat cantu; Maneſqueper


fices commenti poetæ, illa Platonici in i ip/os.
Numerorum, quâ numeri , virtute m : Fecit iter domuitq; infernas carmine leges..
tranßulerunt. Scripferant de Orphei Huic fimilis. homos , fimilifque potenti4:
mufica; illam dæmonibus brutis » faxis, - саија::
-

T/136

a 1.I ca 8. b.Tertul, leprat/? •.48 Epitºušarºſiºshi, ¢, 1żentas: #1:s:i2. d. Ireneats


lić.1 c.17, e.lib. 15.6.19.
-.
/ IL TB R I I. CAP, IV. QV ÆST. II. 5t
Tuncfiluas, & ßxa trahens, mumcfidera phine, ad Megarenfès vel Thebanos
ducit, -
muros argumentantur, non aficntior,
Et rapitimmenfum mundi revolubilis or capi carmine fera potuit , fàxa non po
bem. tuère. Nihilominus cenfet vir ille do
Ecce ut vim muficinumeri porrigantin &us, difputandifältem (ut ait )gratiâ o
aquam,aerem,terram,coelum ,fidera , & ftendi pode, hanc attractionem filua
inferos. Sed & illud invenio apud Pli rum & faxorum veram fuiffè : Sed po
niurn de cantu ; Figlinarum opera multi ftea fol. 184. proteftatur, fe quae ad pro
rampicredunt tali modo, 8 de ſerpentibus bandum affert omnia ex Platonicorum
contrahi Mufarum cantu,etiam in moäurna ſolummodò mente aſſerere; nec aſſen
quiete, libr. 28.6. 22. tiri, nifi quatenus cum (acrofàn&ae Ec
io.Cuiusrei,quamuis nofter amicus, clefiae ម្ល៉ោះក្បំ confentiunt. Prudé
dere litteraria, ut qui optimè meritus, ter hoc & cautè, fibi: melius etiam alijs
credat rationem noii quærendam , fed cavifïèt, fi poftquam poetarum illa &c
cfleanilem quädam veterum opinioné: Platonicorum deliria, tam diligenter &c
tamen, quia de ferpentum incantatione callidè aliquot capitibus propofuerat;
nonnulla in S. S. mientio eft, ut oftemdam cenfuram fingulis 醬 antidotum ex Ca
lik.ſeq.videturratio diligenter inveſtigi tholicæ Theologiae apotheca appoſuiſ
da. In primis arbitror, diſtinguendum fet,nephaleratis illis di&is minus erudi
inter miodosmuficos, & fufurros magi ti decipiantur.Non fecit ille, quarè non
cos,feù mala carmina: his nullam vim nullum precium operæ futurum , fi co
inefe naturalem, fed darmonem expa ner præftare ម្ល៉ោះ
ab inſtituto noſtro
čtoferpentesfoporare:.vrnas diffringe minimè alignum arbitror: ftrićtim ta
re,& quæ talia,fàcere:illis vim phyficam • men & indicando, quid in cius argu
ineßè Vt verò intelligamus,quæ & quã mentis leétori cavendum.
ta infit, rurfus diftinguendum inter ea, 1ι. Primum cap.y. citat poetas,& quos
quæ fenfu prædita & quæ fenfus exper citavi fcriptores Ethnicos; quibus qua
tia. nam nihil dubito animafia fenfuau tenus credendum,non repeto. Ncc Ni
ditus prædita , muficis modis capi poffè, colai Vicétini mufici verba pertincnt ad
&eatenus admiferim,quae de miris mu fabulofailla de Amphione & Orpheo;
fices effectibus adferant prediti poe fed ad veros effe&us, quos veteres mo
tae,&,ut ipfe ait, fenilem recitansfabnlam, morârunt; nec Steuchus Eugubinus in
Martiantis Capellali.de Mufica.Ná quod Pfal.67. initiò aliud adfert, quam nudâ
Fabius Paulinúsea vult ulteriùs obtine fabulae Threiciae commemorationem.
re,non credo:Sedinijs,quæ ad animan Haec quo ad au&oritates ab eo citatas
tiaaurita pertinent,verifimilia fateor; ut fufficient, cap. 6. &7. modos proponit
& in Eufebijverbis de laudibus Conftanti omnino feptem, quibus hæc mirâ Or
ni; quæ verò ad infenfibilia , reijcula & ! pheus fàcere potuerit; quospriufquàm
ridicula puro,& de faxis & filuis,&c. Et difcutiamus, illud mihi fpero neminem
ideò argümento Plutarchi in Sympof. & fore, qui non concedat : non qui pro
Solinia.r. Polibi#. quoab Arionis del bat fieri potui(Iè, eum continuò id fá
G 2 &um
52 DISQ VISITIONv M M A G ICA R VM
étum evincere, quid; quife demonßra antur, & fuperiora corpora in haec infe
turum id pollicitus, ne probabiliter qui riora vires fuas infundant.cogor repete
dem (autfallormagnoperè) idfieripoſ te nonnulla ex c.3.q. 1. & leviter iterum
fe probauit, nifi ultimâ ratione, quia ad delibare, fâteor cælorum orbes & aftra
müfices vim nihil omninò fàcit. nonnihil influere virium in res inferio
12 Et principio fundamentum locat res; ſed non quidvis promiſcuè cuiuis,
omnium modorum,quod eft huiufmo verùm pro natura fubftantiæ fivè efîèn
di.moveturcælum harmoniá,& potißimum tiæ cuiufque rei,aptè & diverfimodè, &
ipfi planeta. quid ficum Ariftotelc id ne præterea pro difpofitione quoque qua
gem? nonne delebitur tota ædificijdeli litatum. & conditione, fingulorum in
neatio?agam benigniùs, eßo. quid tum? dividuorum. Sicenim, non adamas,fed
hacHarmonia (ipfo Proclõ& Platoni magnes convertitur ; non ad Orientis
cisalijsteſtantibus) non eſt ſenſu corpo viciniora ſigna,ſedad Aréton. Si cyno
reo perceptibiiis , fed animó tantüm ac fura influit in magnetem quia inferior,
mente; cuius qui fàxa & arbores exper cur non in ferrum, plumbüm, aut alios
tesefle neget, cautesipfefit profeótö & lapides ? Deindè mùltò præftantioris eâ
caudex.Deindè,ait, inferiora omniafùbie vim attrahendi tribuere alteri:
άa effè planetis , & à flellis vim accipere, quam ipfum illudattrahere ad fe. verbi
體uod, quia nimi, indefinité, & univer
dićtum, certè negamus, probat ex:
gratia, efficaciore influxu indigeret cy
nofura,ad dandum magneti vimiferrum
rimentö florum & herbarum; quæ ad alliciendi, quàm ad attrahendum ipfum
ಛಿ। & folis converſiones magnetem.Necfequitur, magnes áttra
mutantur,moventur, crefcunt, marcef hit ferrum, & magnes attrahiturâ cyno
cunt; anin alium quoque quæ fiderum fura:ergò magnes vim ferrum attrahen
naturas fequuntur;& lapidum,quorum diaccepit influxu cynofuræ. Quae poteft
eadem lex eft,ut Heliotropij, qui folem effè tanta vis efficaciæ fiderum , ut in res
imitatur,Selenitis qui lunam, Hehoféli adeò differétes fpecie ac genere; ventos,
ni qui utrumque fidus, magnetis qui cy fluuios, montes, filvas,:fixa, da mones;
nofuræ. Quæ tamen omnia dicimus ad muficum fonum fùciant efficaciter haec
quafdam qualitates, ijs rebus infitas, re omnia imperiö quödam operanté ? quô
ferenda, nam ſinon pendet hoc à pecu pa&ô idem fonus unius cytharæ tàm di
liari natura lapidum,animalium , fruti verfâ potuit attrahere P frufträ confu
cum horum,fihoc totum oritur à fubie
&ione illa inferiorum corporum ad ftel 體iasad ſympathias & antipathias; nam
non defluunt ex ſideribus, non
las; cur non cæteræ herbæ,animalia, la defluuntur ab orbibus coeleftibus ,
pides idem perpetiantur ? fed pergit , & fed ipfàs rerum differentias & fpe
Àdmirandos fyrapathiæ & ántipathiæ cificasformas confequuntur. At quæ de
nemorat effe&us,& contendit eós indè “peculiari illo chara&ere aftrorum Pla
nafci,quòd omnes res naturales à ftella tonici ia&itant ; ea Theologi (hoc eft :
rum rádiis illis dicatis, peculiari chara Philofophi Chriftiani) ut commentitia,
&tcrc virtutis carun participe infigni & dc fuperftitione vehementer fufpe
ćta,
sy - - - - , s - ºr - r -

‫مهمی را به مهمی‬
ILIBRI ' I. ' CA p. Iv. QvAEST. II. fa
&a,iampridem exploferunt. Nos ergò maeum Philoponus libro primo de anima
iubeamtis illa valere, quia Catholici fu &alij, & multis.Paulinus capitefèxtoni:
mus, quia fuperftitionem deteftamur. titur probare;vivunt animâ propriá » nő
Quæ addit, maioris momenti non funt. communi;, & propriä» quali viva funt
Nec enim naturalis Magia, cùm vultfum arbores,vegatante dumtaxat, non ſenſi
misinfima ineſſe, ó inimis latere ſumma, tivâ, nec aliudvel Hippocratis lib. dena
tam confufum chaos voluit inducere, ut tura pueri,velPlotini 4. Ennead. 4. argu
cun&isimis omnia fumma & cunéta i mentisprobatur.Quale veròillud,& an
ma fummis omnibus velit ineffè ; fed Ecclefia tolerandumftellas vifu č ratio
f
uedam quibuſdam:nempè ijs,quorum nepraditas, quod dicitur fol. 198. cuius
ီ|ိ idoneæ funt, ad fum dógmatisfàlfitas erronea do&iffimè ab
morum influxus recipiendos: quae con Efpencaco libr.de animatione cælorum antè
ditio infenfilibusiftisdeeft. Vnus eft ac mùltos annos fuit demonftrata. At lapi
folus Deus: in quo uno cætera omnia des varij variè à ſtellarum radijs moventurº
excellenti quâdam eminentique funt ut/elenites,quinon folim figura & colo
dignitate:ipfefolus eft harmonia fui,& | ribus lunarii imitatur, fedetiam motus
univerfi: & hőcfenfu folummodö verű i illam enim ufque fubfequitur » vel po
είt,αρμονίαν συνέχειντοπάν, harmoniam tiùs cum illacitcumfertür:ut magnes,qui
univerfâ continere: quia videlicet Deus vim quoque motum alijs tradendi, & in
omnia in numero,pondere, & menfura aliostransferendi accepit; ut pantauras
ម្ល៉ោះក្បំ Anton. Mizal lapis ab Apollonio inuéntus, qui cæte
dustetenderit lib. de harmonia cali & ter rös ipfè lapidestrahit;utandrodam**,qui^
re,faćtum ab eo,nec piè nec philoſophi argehtumjaes,& ferrum ; ut lapis ille Cy
cè. Quod Macrobiusaffèrit, Muficâ capi zici 蠶 Argonautæ pro an
-- - - -
* * *

omne quod vivit: id fide mufica foni corchoraVfiibi reliquerant, & Cyzicænie
porei & veriloquimur: nonniſi deillis ' Pritanaeo faepè profugum plumbo fixe- .
creaturis verum eft, quæ fenfu auditus runt : ut automiata väria Boetij & alio
verè pradita funt: fide mufica capias rum,quæ motum hunc accepéreà radijs
metaphorica vel imaginaria aut fpecu fiderum,fefcin loca & corpòra ifta infe
lativa illa,quæ in nuda quadam propor riorapenetrantium , & inca agentium:
tione quantitativa poſita eſt; nihil ad ficut étiam obie&aimago in fpeculare vi
Dionyfium,quodaiuntinam faxa, & fil trum, & paries in vocem refle&endam,&c
vastalis muſica, nonniſiimaginariè & ignis in fülphur atque efcam. Hæc ille:
metaphoricè duxerit. Mundi anima qua-' quæ meâfèntentia nequeunt dimovere.
dam, animari & vivere quacumque in mun Nam fine neceffitate ulla hi radij confti
dofant,eft merun figmentum gentilium ituuntur, quos aliàs refutavimus. Auto
philoſophorum in Theologorum ſcho matailla,cúm fint artificioſa,abartificio
lisiampridem damnatum : cùm nulla fit :humano per certa quardam inftrumenta
mundi anima ſegregata à formis ſubſtä mathemàticisfultaproporrionibus,ten
tialibus rerum fifigúlarum. Si fàxa viva diculis,rotulis,&c.vim acceperunt,non
funt, ut voluêre poſt Thaletem & Ti à ftellis,&abintrinfeco,noncxtrinfecus
G 3 patie
孕4 DIsovIsITIoNvM MA GICARvM
atiebantur,& movebantur »ut cernere litateadcertos effe&us idoneareperiri
äß inillo B.Francifco,&alijs nonnullis, & quæ talia, illa quovis tempore vim il
quæ fereniffimus Archidux Auftriae,dux lam 蠶 natafunt exercerc, iiec opus eft
styria,Carinthia,c. Ferdinandus Ca expe&are, dum iftud vel illudáftrum t
rol. F. Ferdinandi N. majoribus ſuis re dominetur.
:
ligionis zelo č: virtute,digniffimus,pof Vanitas commenti huius Platonici
(idet.Ignisagit in fulphur & incfcam, nő adhuc clariùs elucefcit, fi modum 1p
inalia, quia alia carent difpofitionibus fumº quem ex refutatis hifce argumen
ad ſubitam inflammationem requiſitis. tis cliciunt,prefsiùs confideres: Hunc ita
specula reddunt imagines fola 醬 expreffùm habes.fol. centefimo nonagefimo
cicipolitura diaphana, & plendida a feptimo. Quemadmodum ex certa herba
Îಗ್ಗ 器 incruftationem rum & vaporum commiſſione & compoſi
terminata. Echo fólâ vocis repercuffionc tione, per artem medicamaſtronomicamque
refultat: & hæc omnia promifcuè obti confecta, conflaturcommunisquedam forma
nent, quôvis planetâ, aut fidere domi velut harmonia, fiderum muneribus&quafi
nante. "Quod & in magnete, androda dote ornata; vt in theriaca, qua mirificam
mante, pāhtaura, & alijslapidibus de habere vim exiftimatur, adverfùsadventam
prehendäs. Vndè patet nöá coelefti cor tem feneëtutem atque venenum, tribusinea
pore,fedà propriâ (quod cogor fæpiùs pariter confentientibus virtutibus, celeftifci
repetere, quià adverfàtijeadem fæpius licetsperartificium oportuna admixtionisac
inçulcant)f6rma & fpecie hanc vim hif cerfita 5 altera item cælefti, fedpartibus eius
ce gemmis inditam cœlô nihil largien naturaliterimfita;tertia demum elementari.
te, præter communem fuum & ordina Sicex tonis , primo quidem adfiderum mor
riuim influxum : atque ita felenites pro mam delestis, deindead eorummet exemplar
pter occultam aliquam qualitatem, à & conyenientiam interfe compofitù,commu-,
ípecifica differentia eius mananterfi, ad nis quafi quadam harmonia forma colligitur
mirandas illas mutationes colorum & & in ea cæleftü etiam visfuboritur: cæleftiil
motus edit;eò quod qualitas illa lunari la huic fimiliter temperata reffondenti har-.
bus qualitatibus amicâ quâdam naturæ monia, que virtus calitis devocatapositani
fimilitudine, & (vtficloquar) amoris mosfettere, delinire, adiram impellere, co
phyfici vinculô, colligetur. Nec mirum hibereque, l -

hos has qualitates explicare non poſſe; In quibus verbis congeriem quandi
quia င္ဆိုႏိုင္တူ earumj, nempè differen
tie fpecificar, nos latent. Ponendas ta
video fàlfàrum fuppofitiónum. I. Quod.
per aftrologicas obfervationes vult the-.
men differentia ſpecifica convincit, Nă riacam & cætera medicaméta componi
diverfä fpecies diverías difpofitiones admifceri , quæro quo tempore phar
naturales requirit : & medicis experi macopatofitaftrorum iftefitüs confide
' mentö compertum cft,quaedam fetotis, randus, anherbarum legendarum, an
hoc differentiae ſpecificae ſeu formx ra- . miſcendarum » anvtroquer ſivtroque,
tione; qua dam nonniſivnialiquà qua annusPlatonicus ille magnus eft exfpe
ótan
º - riBRI I. CAP. rv. ' Qyaest. ii. yす。
&andus, &interea virtus herbarum e cationibus, quæ fidcribusjifdemftudet
marcecet. Si legendarum 3 atqui quan exponere.
do micebuntur, fors eritinfluxus con Tertia eft regula, animadvertere fitus
trarius:fimifcendarur;non vno die fed afpe&ufque ftellarum quotidianos , &
fæpè multis hæc commiftio fit, deindè fub his exploraread quales potifimum
quifieri poteft , ut cum tantafit diverfi fermones,cantus, motus, faltus, mores»
tas,immò&contrariae quandoquequa a&usincitari homines, & resfingulæ ad
Íitatesherbarum mifcendarum, unus & quos effeétus foleant;urfimilia pro viri
idem coeli influxus, uno tempore, idem li in cantibusadhibeat, & imitetur cocko:
tribuat fingulis,quodfingulärequirunt, fimiliplacituris fimilemáue fufcepturis
& quod conveniaruniverfis?Item com influxum:Ha&enùsilli:quae omnia nos,
muni : illaforma eft chymæra tantum ' urfutilia & magiar vetita; quardam teg
Platonica , & quoddam ens rationis, mina & involucra,reijcimiis,cap.3,que?.
nufquam fubfiftens, vel exiftens, ut et 1.cap.4.queff.i &,quoad verba illa figni
iam prima illis vis coeleftis dependens à ficantia reijciemus mox feq. quæftione.
certa dierum,& menfium, & annorum Prima regulaillis falſis fundamentis in
obfervationefuperftitiofa. Hanc deni nitur, & obſervationemexigit, cuiadi
que vim voluntcommifceri virruti pri pifcendæ nullius hominis vita, ſed nec
mae coelo devocatæ (nonne videris, le çornicis fæcula, fufficiant, quæ etiam eft
&or,tibi audire ritus magicos Numæ de in (eincertiffima. Secunda non-eft ex
loue Elicio, & ſimilibus :)ſed pergunt, ers erroris& haerefis, cenfentium aftra
ad devocádum autem, effè neceffè cog រ៉ឺម៉េ្លះ dominari,de qua differemus
nitionem convenientiæ tonorum cum ( Deo dante) libr. 3. diffutationum contra
regulis;adhanc cognitionem refte Fici divinationem affrologicam, Tertia, quoad
no, tres regulas aftronomos praefcribe-, res fenfus expertes » cantu aut voce mo
re. Prima ef?, indagare, quasin (e yires vendas, utdoctri, ridicula & Indigna
habeat, & quos effeétus ex fe producat philofophis eft cenfenda:
quælibet ftella,fidus,& afpe&us; & quæ 13. Cum ergötalia fint Platonicorum
horum quodquefèrat, & quas auferat: fùndamenta non obfcurum-eft aliquid;
& infonisatque verborum fignificatio videntibus, quàm folidè & prudenter
nibus hæc cunéta inferendà ; reijcere · arenæ inædificenturſepté illimodi,qui
oportere quæ auferant, & ea muficum bustap. 蠶 verè&re ip
deteftari, probare verò, quæ férant. Se fà faxa, & filuas,trahere tű animantibus
•unda ef? confidcrare quae ftella,cui loco, ad cytharæ modulos potuiffe: Sed qui
vel rei, vel homini maximè dòminetur; ifti modi:Primus eft;idfieripotuiſſe viip
& obfervare qualibus pafTim fonis atq5 så muficescoelorum, ut dixi, influxurtm
cantibus illi homines uitantur, & ex quo elfciente, dedücente, attrahente.j Hic
genere harmoniae qualiber ex natura modus nititur duabus fàlfis , hypothefi--
res fit conftituta (ideft, quâproportio .bus : fèilicereßè quandam muhdiani
ne ,-& quombdo. វ៉ែ | mam,harmoriicis ñumeris compoftam,..
dam muicus adhibeat: una cum fignifi , res fingalas pervadentem 5. qtix mufico
CQI)CcIar•
‫كاو‬ DISQVISITIONUM MAGIC ARuM,
concentu deleâetur, item caelum & ſi à fol. 2Io ſedmiſcet vera falſis, comper
dera effè animata anima rationis com ta incompertis: ijs quæ in SS. legimus,
e,& qua iracôcitetur, 8 voce ſono quæapud poetas leguntur: & quæ divi
£a demulceatur. Quæ cunéta à Theolo nófacta miraculô, ijs qua naturali vi
gis improbari; ipfemet Paulinus fatetur. perficiuntur. Quid enim cum natura
§ecunduseft, hac virtute præditum eflè [commune roboriSamfonis ? aut quæ
cantum,non foni tantùm ratione, fedcx virtus illa naturalis comæ vel capillis in
occulta quoque viverborum , quâ co: fita * nec ulla vi naturali Franciæ Regcs
Jeftem illam vim detrahi de füperna fede ftrumam fanant conta&tu: nccafina Ba
poffe cenfent ; & confirmant prodigij laam loquens, nec campana Vilillæ, ncc
}lenis verborum
Xomnia prudenter alijs effe&ibus,
Paulinus quæ pifciculicoenobij Mauriciani, inter na
ex Theolo turæ admiranda debuerunt numerari:
gorum præſcripto ad daemonum frau nec verifimile eft Orpheo vim illam at
- Xies referendanon diffitetur fol. 2o4, ér tractivam lapidum ac filvarumà natura
2o6.Tertius eft dependcns exilla aftrolo datam. Nam exemplorum,quæ phyficâ
gica obſervatione,cui Pto lomaeus & Al ratione conftant, & ab eo referuntur o
ijumazar,& fimiles plurimum tribuêre: mnia fic vim exferunt in unius tantuma
bunc quoque Paulinus fol.2o7. Magicæ | fpeciei materiam, ut in alterius nihil talc
annumerat; addere debuit, illicitæ & queant. Magnes ferrum attrahit nonau
dæmoniacae,ne quis de naturaliaccipiat, ri minorem molem,Tentiritas crocodi
Quartusindè petitur, quòd proportio lifugiunt,nonaſpidesaut hippopotami.
ines numerorum vim habeant fimilem lupini tergoris tympanum in agninæ
figuris : figurarum verò certis lineis & pellis tympanum valet, noninvitulinæ.
ipunäis- conformatarum admiranda fit Gallicantüm formidat leo, non vulpes,
efficacia:&quia lyra Orphei,adcocleſtis & ficde cæterisdicendum, At Orpheum
lyræ figuram fuerit conformata. Scd cenfent ifti vim habuiffè deducendican
hancrationem: & Platonicorum defi tu non tantum quercus, fed omnes om
gurarum virtute deliramentum, meritò ninò fpecies arboreas, nec arbores tan
Paulinus cum Theologisnugas & fom tüm, ſed & qualiacunque ſaxa & mar
niaeſſe credit,& addit ConcilijsacPon mora, rupesiptas & vatos montes, Of.
tificum decretis effè prohibitum huius fám,Rhodopen, &c. animalia quoque,
modiftudium,Ego refutavi. d.c. 1. q. 4. non docilia modò , ut funt elephas, ac
«Quintus modus, eftpetitusà vi quadam delphin,& cervi: ſed feras maximè effe
eximianaturæ, quâ id foli Orpheo, vel ras ac ftolidas, cuiufque fpeciei. Sextus
cum paucis, erat conceffüm3 per quan-, modustradit admixtionem artificioſam
damfympathiæ rationem illi cum rebus & naturalem elementorum. Verüm
omnibus, per quaſdam individuascon haec etfi mirifica quandoque perficiat,in
ditiones ad hocaptas;inditam : ut vide quæftione tamen, de quanunc agimus,
mus rebus innumerisà natura quafdam , eft fuperflua. Nam hic nulla. naturalis
virtutes mirificasinfitas» quarum pluri elementorum admixtío intervenit; fed
ma cxcmpla idem accumulat Paülinus nuda per fonúcytharacaçris verberatio,
w ᏓláᏋ
q
' LiBRi I. cAP. iv. QvaesT. I I. ;7
quæresinanimas non poteft attrahere, ni, de quo non loquimur modò: a!te
nec fenfus aurium expertia demulcere. rum eftexgenere araneorum, feu pha
Naturalis elemếtorum in cantu admix langiorum,Hifpaniæ (quodfciam) ig
tionis nihil reperio:fedfolam illam ima
notum;huic peeuliare eft, quodex Mat
ginoſam 醬 generis virium com thiolo in រ៉ែ libr.2.capit.97.refe
mixtionem , quam effe nullam oftendi. ram. Vagaturæftatein campis,& pro
Septimus modus eft visattra&iva quædã ſerpitexterra cavernulis, &icit meſo
faſcinatrix ſeu magica:quam cum Ploti res, quorum crura ocreis non munita.
nusd. libro4. fieri velit , vel ex occultis
ićtiali perpetuò canunt, alijrident, alij

quibufdam qualitatibus rerum vel figu plorant, fàltant, alii clamitant, alij
ris, vel cantu veldeſiderio ſeu imagina dormiunt, alijvigilijsafficiuntur, alij
tione; fecundum & tertium modiim iá vomitionibus laborant, alij fudant , alij
reiecimus:quartum quoque,qua tribuit tremebundi fiunt, alil pavoribus infe
imagination1virtutem efficacemin lon ftantur; alijalia patiantur incommoda,
geab imaginante diftantia: fed & pri fiuntquephreneticis, lymphaticis, ac
mum refutavi, oftendens nullam dari maniacis fimiles.Sed mirum (addit Mat
pofle phyficam qualitatem occultâ quæ thiolus)certè,quam facile huiufce veneni vi,
in tam diverfa peciei , imă & gene mufica mulceatur. Quandoqüidem,vt equi
ris res fimul eodem modo queat ope dem atteftari poffum,Iauditis lyricis infru
rari, cùm ideam fit neceffè fàcere per mentis, veltibiarum fono,primoffatim or
modum caufae, nöprimariae feu univer curfù à languoribus ceffant, & in medium
falis,fed fecundariae & particularis. Nec tripudiare &faltare incipiumt, tamque ditt
enim ulla qualitasineft fingulari ulli rei rem profequuntur , acfifani effent, &nullo
fingulari,quâ fingularis eft, quin ad dif vnquam temerentur dolore,quodfieveniat, ut
ಸಿಧಿ individuas pertineat , & ab tibitinestamtillum conquiefiant, ac interp0
ipſis dimanet; & proinde nonniſi effe mant, non multopoft tempore in terram com
čtum particularem & fibi proportiona cidunt,&ad priftinos redeunt languores, mifi
tum poteftproducere. tamdiu indeficientefonitufaliant, atque tri
Reftat ergô , illa que de inamimatorum pudient,donec veneni viru partim infen/ibili
attractioneferuntur, eſſevelfabuloſa,velds ter per cutis meatus, partim per fùdorcni
momiaca operationis, ut veriffime iudica exeat & difcutiatur. -

vit Pauſanias libr.6.Nam Orpheumma obidigitur tibidines ftipendio conducum


gum infignem fuiffe , meminime apud tur,alternatimque mutantur, ut abfque vlla
Suidam legere. fomitus intermißione, tamdiutripudieut de
Addamus mufices effe&um alium mi morfi, quoufque penitus curati: cum tamen
rabilem,Tarantulam vocant,infeétum ab dum hac aguntur.fimt , qui antidotis eos cor
urbeTarento Apuliae,ubifrequens eius roborent, mimirum theriaca mithridatio, ac
duo funtgenera , quae videntur Bufta alijs, que venenoforum morfibus adveran
mantiusimlibrodeanimantibusfacra fcrip tur.] Hæcille,quibus addendum videri
mura & alijsnonfatis difcernere. Vnum ef! muficam iuvare, quia melancholicos &
ex generelacertarum , quod ftellio v6 lymphaticos affc&us venenum illud in
caripotet, Salmanqueam vocant Hipa ----------- H - ferit,
;3 DISQ VISITIONVM MAGICAR VM
{erit, fiadhocaptum naéta humorem ftae quarti ordinis. Nam ut hoc obiter -
corporis:& ideò mufica, quodS.S. pro dicam , tot egrum funt ordinesprimus
fitetur,lactítiam in animogignente , pel corum , qui fequuntur traditionem R.
litur noxa contraria. Confirmatur:quia Rambânifüper Genefim, de quinqua
non quivis moduli quibuſvis admorſis, ginta portis intelligentiae.Secundus, qui
fed cérti certis profunt. Vnde natum, ut fequuntur Abrahám á veneris, quiinli
quidam hóc non perpendentes, qui in bro fuo de creatione mundi pGnit tri
eo§ inciderant , quibus congrua modu ginta duas femitas fapientiae squas am
latio nonadhibebatur, hanc experientiâ plcxi R. Ifaac, & Iacob Cohen. In his
auſfuérint negare lippis & tonforibus, duobus nihil deprehendo magicum,fed
notiffimam. Audivi,: qui adderent; fi folas nugas. Tertius ordo fuit ponentiü
quæ pupugerat tarantula, etiam in alio decem enumerationes, Nézer zephyroth,
loco,moreretur,confeftim morbo libe ut Iofeph Caftilienfis infualfagoge, Io
rarii&um ab ea: quodfi verum ,- admi-, feph filius Cárnicol. in libro portarum
' randum fànè eft huius veneni. miracu iüftitiæ; & Paulus RitiusinPörtalucis:
lum;de cuius caufâ mihi non liquet.quae hi incipiunt viamftcinere fuperftitioni.
enim dependentia veneni tam remoti à Quarti orditiis funt, qui conftituunt
ſua matrice ſeu fonte? aut quæ hæc opc-c pluraprincipia;nam quinquaginta pof
ratiointam diftans?. tisaddunt , litteras 22. alphabeti, & fic
faciunt numerum 72. quem vocant
QvAESTIO : III. '. SCHEM HAMPHORASCH,nomen •
:
£xpofitorium Dci,& dicunt effè nume- -
Anyerbis, Grincantationibus vis infit mor-: fum LXXII.Angelorum præfidium or
bosfanandi, aut mirifica perficiendi?. ; bis, & per quos invocatos edantur mi- •
racula áb hóminibus , hanc docuere Io
1. NAVIDETvR Orígenes a non im feph Carnitof.& Recanath,& alij. Haec
munis ab hoc errore, quem (e eſt Cabala merè blaſphema & magica.
-

euti quidam medici valdè ſuperſtitioſi. Verùm hi omnes diverfis fundamentis


Q-Serenus,b & Aetius, & alij. Conatur. nituntur. Quidam impiènegantcuran
Trallianus etiam Galeno *adfcribere: dum, hifce rebus dæmonum opera in
confentiunt Arabes ferè omnes Cabali terveniat,necne(ut Paracelfus)qui pro,
fta,& recentiores Iudæi; Magi quoque inde fàtis indicant eas naturaliter non
omnes, cum Agrippa & Paracelfo: Pli perfici:& hoc dicerehaereticum eft. Alij
nius, c & cum eo feceritiores quidam, d I (ut,quos citavi,medici, & Plinius) folis ,
qui Platoninimis addi&i. Item Cabali- I adhærent expcrimcntis, & quæ fieri vi
dent, .
a i.t.& ſcontra Cellum b sèrenus lib.derēmed. Aetius 18.e. f.03ivianus in Eupori/fis Mar- --
ctlé Trallignupa/sim c 1.28.c *.d Picus in Pośtion Magicis. Ficin.ł de vita/udio/2r.Pom:
pona é e er i Cetiam Grillandde/Greilq 8. é Pes.de Loyer.lr.de/pest c-vle. É 14 ca.4.& Aągust
Zλάamusin Parabata vinô dicens,verbà meàntûr murbis corporis,&a quod/ànè erroneum 44 Agí
4ui$allos velit excu/àre dicenà,loquiale verbis,ue/ùn* pa&o miwa :/edboa fores improprie vim verài* •
*riâuete:quæ nume* jryadexpaiv€/nventu,&quidemper demonem Dw7 ‫ירשהמפו‬
‫باسمه‬
LIBRI I. CAP, IV. QVÆST, III. 59
, dent, leviter nimis illis ipfis, quæ cer & fingulis dedit proprias huic naturæ
nunt adhiberi, medijs ಸಿ.ಸಿ. de ijs congruentes operationes:quæ vocantur
quæ non vident nihil cogitantes, Plató 9perationesnaturales, quia näturae fuppo
nici quoque Phyfiologia minus addi fitifunt convenientes.Deindè Deusad
&i, Magicisautem nugis nimis creduli: didit alium ordinem fupernaturalem, qui
facilè pro naturalibus fuperfłitiofà mul poteftdiyidi in duas fpecies, prima?
tareceperunt. :
-

z.Contra hos omnes hanc ftatuimus.


-
ordo gratia feu miraculofùs, (pro ijfáeíí,
cnim haec duo nunc fuimo) äå quem or
• Conclufionem , Nulla vocabula vim ha dinem pertinent quædam operationes,
-bent naturalem vulnera vel morbos fanandi, quæ vires hominum Yಧಿ
OIIl
velnoxas alias depellendi.Dixi 1. Nulla (ne nium exſaferantiquarum operationum
gans de quovis verborum genere) fivè principium non eft rei fingularis natu
ore prolata,ſivè ſcriptò comprehenſa:ſi ra,fedipfailla Deigratia, võluntasabfo
vè fola & incomplexa (ut ನಿ? fivè luta, & omnipotentia: hæ dicunturope
complexa, &iripropofitionemvelora-º rationes gratiæ, & fupernaturâler ftriáé
tionem aliquam verfu aut prosâ. relata: ſumptăvoce, item operationes miraculopa.
fivè fignificativa, fivè nihil fignificantia: Altera cfbordoprodigiofùs, quiordo reip
fivè Hebræa,fivè alterius linguæ:fivè di. sâ non excedit terminios វ៉ាគ់
&a cum fibilo, aut afflatu , Ifivè aliter, nis • fedtantum dicitur excedere ratio
quomodocunque,abfente,vel præfente ne modi, qnem vel omncs:homines,
ægro. Dixi 2.Vim maturalem, quia Zelo f vel Plerique ignorant : & ideò folemus
typiae illa adiuratio & lex TORATH $um quoquc vocare fupernaturalem.
KINA. quicquid habcbat efficacitatis, largè accepto vocabulo, clariùs autemî
defùrfum habcbat:fèrè ficut hodiè, pre acfignificantiùs vocatur ordo praterna
ces Ecclefiafticae , formulæ Sacra turalis; adquem referunturmulta mi
mentorum & Sacramentalium ; & rificæ operationes ſåétæ pcr bonos, vel
exorcifmi , vim habent fùpernatu malos Angelos motu locali, velfibits
ralem ex Dei inftitutione ,"vel gra naturalium agentium a plicatione .
tiofo concurrendi modo: qua de re non
eftnoftri inftituti nunc différere. Ncce
Quoniam verò in his, # Ila tU1I3B
rerum fecundum e(Ièntiam non repug
nim (quod pro tota hac materiâ notan nat , nec modus operandi yires Angeiia
dum)nunc agimus de opere naturali, ut cas exfuperat; ideò tales effè&us potiùs
opponitur operianimali, veloperi libe funt naturaleslatè fumptà voce, quầm
ro,vel operi violento, fed ut opponitur fiipernaturales: aut miraculofi propriè
operi artificiali,veletiam operi ſuperna loquendo:& Pr*tcrnạturalcs,quàm cố-
turali. - -

trarijnaturæ aut violenti : quia tamen


3. Deus ad huius univerfi perfe&io. vulgo cenfentur ordinem naturæ fu
nem primò ftatuit quendam ordinem ma rate • ideò folent fùpernaturalibus £,_
tura, dum rcbus fingulis largitus eft na numerari, fedproprié ac preßè præger
turam fuam atquc effèntiam peculiaré, naturales, aut mifi, aut Prodigioßde
2. bent.
‫ת"א קנאה חירה‬
-
. . 3.
$o DHSQvisition VM MAGICARVM h

debent vocari. Tres ergò Deo ordines merandas. fuit medicorum b & philo
ftatuit, naturalem, miraculoum , & ſophorum ſaniorum. C Vt audioritate,
prodigiofum: feu, fi duos malis, na prævalcmus. Itaenim ra
fic & ratione
turalem & fupernaturalem. His alium tiocinamur. Verba nullam vim neque
adiunxit ordinem homo, nempe Rerum artificialem , neque naturalem habent,
artificialium: quando res naturales, fini ad hujuſmodi effectus.de vi artificiali,
à ſe intento accommodans & applicans, nemo vnquam vel fufpicatus fuit. Su
diverfas rebus formas indidit: quas illis វ៉ែ fiforet: gratiæ,aut miracu
natura nontribuiffet, nifiinduftria hu li foret : hoc autem dici nequit.
maniintellectusadlaborafet. Nunquã uia Deus nihil tale promifit,necEccle
tamen poteft humana induftria quid ia revelavit, quale Magi iactant : nec
quam efficere, quod rerum naturæ uni Deusiuvat Magicas incantationes: nec
verſæ repugnet : 蠶 naturali ordini in Beelzebub fic operatur, negloriam
acceditifteartificialis,non verò eum de 1lli fuam eâ menfurâ communicet, quâ
fruit. & {ubfervit potiús quã tranfcen ſolet Angelis & Beatis.
dit & naturale. in hac & cæteris hoc 4. Vndè apparet, quàm incautè nu
traétatu quaeftionibus primo tantùm perus ille Homeri interpres Spondanus
illo modo fumimus: ut tres illos alios (d) foleat repetere illudaxioma: Deibo
ordines excludamus: artificialem, pro mitatis effe,adejusque gloriam pertinere, tam
digioſum,& miraculoſum. admirandas effeétiones creatura , nempè de s

Notandum præterea, naturalé effec moni, conceßiffe: Sed Calvinianus erat,


tum à natura non produci, nifi motu, cùm illa iuvenis fcriberet : maturior ae
vel mutatione,fànitas autem mutatione tate, clim reſpuit, & ad Catholicos re
fiat neceffe eft mutatio non contingit, diit, nunquam hoc effutijſſet. Si ſuper
fine qualitum a&ivarum virtute.a&ivae naturalis ifta vis non eft:reftat , ut fit
qualitates ad operandum exigunt ſub စ္တံုႏွစ္သစ္ကို
vel naturalis.Siprodigiofà:
je&um aptum,& idoneè ad agendum non fit minifterio bonorum Angelo
præparatum. rum:quia (ut poftea docebo)hi fe non
Ex hoc fundamento contra cunéias immiſcent Magicis operationibus:ergo
adverfàriorum machinas validé cófür minifterio malorum Angelorum, quod
git conclufio,quæ fuit omniumPatrum: negant adverfàrijquidem , fed vim ar
Exceptó fortaſis. Origene: D.Thomæ, gumenti nequeunt evadere: fàtentur
Gerfonis & Theologorum cunétorum älij, & ideò coguntur etiam fàteri vim
verbis nullam ineffe.
(quod fciam: ) Vlpiani etiam I.C. ne
gantisaincantationes medicinis annu Deneque nullam verba hæc vim ha
bent

#i adeaèdit.rer
l1in Prinecauſis
Daleextraordi cºgnit.b
l2 e de curſip nat Hippoc
Beniuenlideſacro morb Ga'en ld.éLangiiKeiſ;
lié de abd.morè.cau/^Ioa 1° ſimplime3hErvue
Frane.
Vøl:/ja /aer"pbjlſpbe.3.4"ger.Ferrl. .m-åøe. seal.g.ht 6 de/útile 3+9.com/renºl.
2 di mer.vengf e Boeg li dephilurica 1, c Theop lib9 de Hyºplant Plutariº in via Pericº.
A¢ać.May.mon I.1.perplex e.72. Leā ♥airi lı.12 de F•/êinw¢,11 .Ang. Miramlib,i& de/ìrg certam,
Grevini hk,1 % venendln 0%/agens de Licanthropå. -
LiBRi I. CAP. Iv. qvaest. iii. 6ղ:
bent. naturalem. quia verba fcripta, ' confugit anchoram ; haec contingere ,
fùnt quid mortuum, & omnis energiæ propter fidem vehementem incantato
expers:quçfi quamvimhabent;ab atra ris, & incantati. - Hæc dicens caufam
ménti vél chartæ , cui infcripta funt,醬 Pompomati) & vim ver
temperamento vim illam accipiant o is omnem detrahis.f totum illud,cre
portet. & proindè fuà propriāque vi dulitas operatur ? 醬 tn fidem nun
non operantur.Ore verò prolata verba, cupas? quaro qualisiſta fides? non di
vim tantùm habentconta&u aerem fe cet opinor ſupernaturalem ? ſic enin
riendi,ut & amitmalium reliquorumque vocare fupofftitionem atque perfidiam
inanimorum foni. Sed fonus taótum prorſusimplum & perfidum. diceser
non magis valet immutare, quàm co 'go naturalem, five humanam. eHge »
Jorauditum, vel dulcedo vifum , quia. habes tuæ caufae fàventem Ferreritim,
nonfumt fenfuum iftorüobie&a. Qga : e qui fiduciam hanc etiam ab adftan
rècùm ad fànationem corporis neceffè tibus exigit. ridiculè, quafi poffit ima
fit,fenfumta&us immtitari: fateantat I ginatio , veladftântium, vel ipfius in
oportet , fànationi morborum folam cantatoris , quicquam operari in
æ-
vërborum prolationem. vel fcriptio grotiimaginationem, corpus, vel ani
nem nihil conferre. -mam. f ipfius ægri credulitas confi
-

5. Refpondet Pompohatitis , verbis dentis feinvaripoffeabeare, quae nul


imò & perfe duntaxat auditum , a£ lam iuvandi vim habet naturalem , tam
fe&ionibus-deinde animi , immutatis vehemens effè poffet ; ut humorum in
peraccidens ta&um quoque immuta ducat alterationem , vndè fanitas fub
riwsicut videmus (air) fieri ab oratoribus fequeretur, ut benè Galenus, fi tamen
facultate Rhetorice, & à peritis muficis vi i 醬 Iibri de Incantationibus : :
harmonie: ) Sed contra: Oratores non fedeô cafufànitas verbis dumtaxat ad
verbis nudis, verùm pondere fènten ſcribendautoccaſioni cuidam, nonut,
tiarum & rationumi momentis perfua caufæ, - -

dent: fi nuda tantům barbaraĝue & 6. Simili modò ſincera & reſta phi-.
nihil fignificantia, vel parùm apta per lofophiæ repugnant, fententia Orige
movendis animis, aut velana &-fidi imis libr. I. &5. cont. Ceffùm , nomina in
cula, ut fünt incantatorum verba, pro una lingua producere effe&us, quos
ponerent: nunquam animos concita nequeant in aliam translata: & fenten
rent.in muficis, ipfà concentus fuavi tia Pici in conclußonibus Cabalifticis
tas & harmonica modulatio diftrahit (quem optimè refellit Petrns Ciruelus
animum à doloris cogitatiohe, & ad Darocenſis in quaſt. de Cabala & M2
latitiamprovocanslenit & contempe gia Iudæorum,quæ eftvltima inter eius
rathumóres: cui, quidfimileitihofri Paradoxas quæftiones, barbara & nihil
ficis ac ftridulis fibilis atque fufurris fignificantia nomina plus habere effica
magorum ? Vidit etiam Pomponatius citatis: ea quoj; quæ Gregorius Tolofamu
hîcfe operam lufiffè: quare ad fàcram
g tradidit:cùm de Hiftriónibus,& poe
- н3 tiss
• kee titate. f Refutansmiſſip.capproxim g librº syntax, eas s.
g? … DISQyISITHONU M MAGICARUIM.
tis dićta, adexcantatores accommodat: pridem definivitartic.9.ro.deMagia Ter
quod eorum verba tùm demum rata tiò fomniant , nomina propria radios
* fînt & efficacia, cùm animô intentô & quofdam effe rerum,quas fignificant,&
* obfirmatô ea proferunt, non enim iſti in ipfis nominibus, quafivitam quandã
" perſuadendo & affectiones concitando latere. Quid dignum Anticyris, finon
operantur, utilli -! iftud? Quicquidenim Platonici dicant,
7. Videte nunc frivola & impia Ma nomina funt hominum arbitratu indi
gices patrocinia , & quibus fuper£difi ta. Nomina quoque necfunt fubftantiæ
cat, una fundamenta: quae Cabalitica corp9reæ aut fpirituales, nec funt acci- .
" tamen infaniae amatoribus mirifice pla dentiainhaereñtia Íubicéto:quarèvitam
cuerunt. Afferunt primólitteris & fylla in fe hábere, non poffünt: adveniunt
bis quandam effe cum coelestibus cor quoquefeu induntur rebus, quas fighi
' poribus & mentibusfympathiæ conné ficant, atque, denominant, extrinfecus
xionem. quodtamen non probant ulla | planè: quarè nec emanantesà rcbus ra
ratione, ac ne traditionc quidem :, ncc dijdicendi.Multa quoquefunt nomina
oßt probari, nifiillorum teftimoniâ, nihil fignificantia: niultâ quidaliudâ rei
"quibusidà damonibus foret revelatü, natura fignificantia:quin & ipfailla, que
dæmones autem funt mendaciffimi, naturam rei fignificant (qualia putan
nunquamfpontè verum dicturi •, necâ tur, quæ creaturis Adamus impofuit, b)
magis,ütvértim promant,compellipo£ hæc nullum potuerunt à naturis rerum
funí,id nunc fuppono inferiùs probatu influxum recipere: quia res corporeae s
rus. secundò dicunt verba illâ majoris , naturaliter nihilefficere poffünt in id,
'naturâ fuâ efficaciæ effe, quæ funt orta à quod corporis expers eft, ut funt no
'lingua digniore & à fanćtiore dignitate mina.
infìituta, & quæ res fànótiores fignifi-. ' , 8. Objiciunt nobis, Deum ipfumre
cant: quain remirënugatus deprehen bus nomina indidiffe. Probant, quia
ditur Laurent.a Ananias.Hoc diabolus fcriptum fit,Omnibus ijsnomina vocat,c &
' commentus, ut fáfi&iffimis quibufquc alibi: dgaudete, quianomina veftra fcripta
rebus fàciliùs & libentiùs mystas fios funt in cælis.] Refpondeo Deum quidem
ícia abuti. Sedrefellitur, qüia nec rei noffe cunétarum rerum, fingulorum e
fànótæ fignificatio, nec linguae dignitas,* tiam Angelorum,& ftellarum (de qui
necprobitas hominisinſtituentis, ullam bus eò locöagit prophcta) naturas pro
qualitatem phyficam operativam pof prias,& ficea , cum lubet , proprijsno
'fùnt vocabülis imprimere, Deus ctiam minibus, hoc eft convenientibus earum
formulis Magoruni nihil gratiae vel vir-, naturæ, vocare poflè: fed ea nomina
tutis protbifit, necelargitür, quomodo mortalibus incognita funt, nec magis
fit Deus fibi contrarius ? quomqdo ap-; revelata., deindè præfens pofitum pro
probet artes, quasip(e vetuit ? denique. futuro, vocabit; utpatetex Hebra ovo
talia afferereblaſphemum & erroneum cabulo, quod futufiefttemporis. Prior
eſſe Pariſienſisfacultas
•* - . . . . . * *
*
Theologicalam ergolocis nihil iuvat hos argutatores;
. .* -

multò
# -

tlä.3 de naturalemenfe9a Gatſa.v.1e,kP/al146 verſ4.1 Lue1overſi9,


. …"
<3
LIBRI I, CAP.' iv. QvaesT.IIi\ 2

atùltò minùs pofterior:nihil enim aliud 1o. Quartum delirium eft,vim com- .
efthomina difcipulorum in coelo fcrip plexorum verborum , (propofitionurn
ta effè:quàm 器inamicorſi Dei relata fcilicet & orationum) efficatiorem efle.
album,quod alibi dicitut infcripta effe li-' Primò quia veritas (inquit Archimagus)
bro vita ; quod fivè accipias fecundum in ipfà propofitione contenta hic accedit: cu
æternam Dei prædeftinatiónem , quæ ` ius veritatüvü maxima eft, quando formula ,
mutari nequit;fivè fecundùm præfenté feu carmen virtutis ac operationis aftri feu :
iuftitiam,quæ mutationi obnóxia;certè numinis, quod cóprecamur,continet comme
id homines impij parum reverenter ad morationem:) O Satan, Satan tibi quàm
indititia nominia; quibüs ab hominibus perpetuo imilis es pergis hoc telo di
difcipuli compellabanturaudent trans vinos honores cófequi. Nonnè fatishoc
ferre,quid màgnoperè gaudendum il indicant, quæ myftés ille tuus, exempla
Iis,ob communem fibi hominationem petit , ex Hymnis Orphei & Apulei
cum cæteris hominibus,brutis etiam & | ícriptis,idololatriæ plenâ: tùm quia au
urticis:quorum nomen non minusDeo étoritates illæ poetarum refertæ vanita
notum erat,qui novit omnia ? * tis:tùm quia fénfum ac intclleétum gar
".

9. Hinc tamen illi inferunt, voces fi minis aftris affèribit:tùm^ quia per hoc
gnificativas primariò perinfluxum coe numé intelligit cacodemones; quosaft
leſtem,fignificare? ſecundariò; tantùm • ris & fiügulärum rerüfpeciebus, Magi- -

per hominum impofitionem:& quia in ca diftribuit.Conatur etiã probare,quia '


fignificativis nominibus utrümque có-* qui integram orationis texturam pro- .
concurrit,in nón fignificätivis'alterum mit, magis animo diâis intendit, quam
tantùm;ideo plus virium habere nomi qui verbum ünum atque alterum: qua
na fignificativa. Quod imprimis alij re vis quoque vehementior imagina
醬 non ſignificativisampli tionis concürrit,& fpiritus copiofior in
ùs deferunt. Equidem lubet ab his óm rem incantatam tránfit.Quæ vana funt,
|

nibus querere:fium neceffè non fit qué nec emplitandatitivilitio. Nećenimi


libet influxum coeleftiüm orbium per maginatio extra imaginantem in rcs fe
tràduces qualitates in fubicάum tam * iunëtas vim habet ulläm ; riec fpiritus
-- - - --, - - *- * . . . - *

remotum influere,ipfis influentijsreci ullus à loquente prodit, qui remincan


piendis aptum & accommodatum? de tatam, contingit: praeter afflatum: afflá
indè,num res incorporear,utfunt nomi tus autem fàcultas ad fàritátem nulla
na; fintfubiećtumidoneum recipiendis eft; ad morbum & noxam pcr contagi
qualitatibus corporeis? quorüüt prius um aliqua,ut docuimus,
nequit negari itä pofteriüs nequit affir , 11. Ex his manifeſtum ſit கிங் quo- .
mari.: Nihil ergõ'tribuit energia: pri queefle, quæ extam bellis axiomatibus
mus ille influxus;celeftis.Impofitio quo inferunt corollaria aflèrunt opor ម្ល៉េះ
que humana,cüm fitnuda & merè arbi. tere,utfic fanantesafHent ægro,& ei vo
traria denominatio, quid queat influe cabula quafiinhalent.ż.quàmlibet hu -
re,nec Argus videat, quem ferunt fuiffè' iufmodi incantationem præter ordi
oculariflimum…" , , , ‫کسسهستفسسه‬ memfolium & retrogradè prelatan: att
6:4 “LIB. I. CA P. ItI. QVÆST. Iv.
aut [criptam, infolitoseffeétus gignere. & Faftini nomen interobfccenarelatű)
3.debcrc ea,quae Magus vult impetrare, alia quoque amuleta fuccini aut alte
inlcribi rei, quam ut inftrumentum ad rius materiae contra morbos geftitabát
hiber, exempligratia,fitabella, velper quæ di&a amjoleta, amolimenta, fervato
gamcnto,velhcrbæ folijs utatur debere ria, probra, quemadmodum & Graecis
infcriberefolio,membranæ vel tabellæ, (uafuérc,περίαπτα, περιάματα,άπετρο
ad quem ideffe&um fáciat,cur cedoPan φαία,ασάτευτα, ο φυλακτήρια,malorum,
quod verba, non fàtis cfhcacia per fe ut putabant, averruncatoria.Sic etiam
prolata ? an quod alioqui dæmon ſur pròdeffè fibi putabant Iudæi (ùa phyla
dus,ut canonaudiat; vel quòdfcripta, άeria,feque per illa cuftodiri ac præfer
quam auditamellūs intelligit fan quéd variâ malis, perperamaccipientesdivi
ad memoriae lapfum {ulciendum opus num praeceptum. b. Eundem errorem
hâc induftriäfnihil horum in caufà, fed Catholicis, nő haereticustätű Wierus;
wafer illevanarum obſervationum mul fed & qui Catholicus videtur exfcrip :
tiplicatione, velut varijs retium plagis, tis, Remigius Lothariagus, simpingit; :
fic pluribus peccatis miferos amat illa hinc omnium periaptorum ufum te
queare,Legicxempla quae Leon.Vairus merè condemnantes ex. Patribus, non
collegit , íed in his omnibus Faétum faris intelleĉtis.
cumíæmone intercedens caufâ fuit ef 2. Dico primò Amuleta huiufinodi, que
fećtionum.Wideinflib,6.apacephalcoí, collo dependent , vim nullam obtinent natu
monito. radem ratione verborum,daraâerum,velfi
Qv ÆsTio Iv. gure.welconftellationü:ftdduntaxatratione
materia,fiqua huic, antipathia vel Sympa
:De amuletis 6rperiaptis. thia naturalü vis infit )Haec concl.eft Ca
- Ora eft Græcorum athletatum tholicorum omnium,& etiam gentiliú,
- confuetudo, fed paucis: philaste quospræcedenti quæftione citavimus.
rijs ufi advi&oriam neniceterijs magi Probatur, quiaphyficae ligaturæfàcul
eisfuperaret adverfarius.monimgptum tas neceffè eft, utà naturareiipfius de
huius rei habes in antiquis gloffis Iu deat,quæ non competit, nifiratione
venahsSat. 111. his verbis3 ruffici didice materiæ 醬 fubie&i. Quarè fiquis ef
runt luxuriam &paleftri uth &fraäer# fe&usproducatur, cujus caufà ncquit
(corr.philaáerjº) ut4thleté ad vincendum, effè vis naturalis fubie&i : effe&us ille
3. mox : nam & miceteria fillateria (iterum prodigiofuserit,& amuletum ſuperſti
corr.philaâieria)/unt, quá ch viitoriam fie tiofum , qualia multa congeffit Cofta
bant,& de collo pendentia geftabantur.&c. Ben-Lucas Iudæus Lufitanus: d'Hucre
Cun&isautem nota Romanorum gen i ferendü, fifiguråartendunt ; quod Hif.
tilium confuetudo, qui foliti puerulis í panicis pueris ex Gagateadcollüdeli
de collores turpiculas fufpendere: Pré gất,manu in derisű inferto intra digitos
fißini,ut diccbát,ne falcinarentur(unde } primorespollice,cóformata, Higanyo
CaInte Dico

munt, „i 13.deminelates,
1...4. F42in e.;: e•h*/sºurº.
Esra 13 Deus,6;* Ma//#, *gew.y*e&ras********.
༤- ཟ,----
*

LIBRI I. ca*. iv. QvaesT, iv. 6y


Dico fecundò; Quando in ipfi verbis quias ita femper maiores noftri funt
* modo fcriptionis,crucium numero,figura vel venerati: \ - -

fimilibusfpes mom ponitur, pium & fanëtum 3.Agnicerei ad hoc à ſolo Pontif
eff, reverentia caufa Sanâorum reliquias, Maximo quotannis benedicuntur : fà
cereasagni Dei effigies, Evangelium S. loan cræ fcripturæ teftimonia , ut licet ore
nis. Pfalmum Davidis, &fimilia S. Scrip proferre; licet etiam deſcripta collo de
tura teſtimonia ſecum geſtare collo appenſa: ferre , & narrat Leontius Epifcopus
fed effeäus,qui inde oritur,erit fupernatura [ānētum Simeonem Salum `mulieri
lis , D:i beneficentiz adferibemdus , Alijs maga amuletum in tabella conſerip
autêligaturi, uti, qua, vel ufus Ecclefiae Ca- . fiffe; quo geftato illa non potuitam
thol, yelproborum medicorum ars mom com pliùs divinare, necmagica amuleta fa
mendat, uti omminò effprohibitum. Quod cere, (Sur. I. Iul.) necullus fanélorum
ad reliquias attinet, hoc loco videtur Patrum hoc unquam improbavit. Nâ
non fàtis cantè locutus infignis Do&or D. Bafilius e damnat mtróidupkara cha
Theologus Ciruelus Darocenfis lib. de raéteribus ( mempe magicis ) infignita.
fuperfl. cap. 4p. 3, quando leviculis ful Incertus au&or in Matt. qui exftat in
tus rationibus fàcrarum reliquiarum ter Chryſoſtomi opera, finvehitur in
ad collum geftationem improbare non duo nequam genera hominì : primum,
veretur.Diffentit ille ab hæreticis. nam qui ex huiufmodi ad collum fufpenfis
ipfe concedit reliquias San&orum in ipfi fàn&ioresvolebant videri, ut Pha
templis honorifice fervari , & adorari: rifæi olim: fecundum, qui ex eadem fu
|
fed fion vult easàprivatis collo appen perbia, quæ ad collum alij fufpende
fàs geftari; temere vel incaute repre rent, ipſide capillis, velveſtimentisſuis
hendens antiquam virorum valdè fàn largiebantur. ipfe D.Chryfoft.mulier
&torum confuetudinem.Nonné B.He culas illas reprehendit, vel quod non
lena clavorum CHRISTI unum fræ reótā , fed Pharifaicá id intentione fa
no equi alium galeæ Conftantini indi cerent; vel quòd, per opinionis erro
dit?Nonne Beatus Antonius palmatam rem, non à Dei gratia miraculofum
illam Anachoretæ S. Pauli ? & ipfius auxilium,fed ab ipfà materiâ, vel forma
Antonij tritum cum melote pallium fcripturæ, id præftolarentur,ut fáciunt
exultans Athanafius tulit P Similia de 蠶 qui dicunt debere effe fcriptum
Theodori Martyris puluere Nyffenus: Evangelium in membrana virginea,
de catena B. Petri magnus Gregorius. vel litteris vel lineis miniatis & cæte
Sed in re nota non eft immorandum ra.Sanè Chryfoftomus radem id men
Conclufionis prior pars probatnr. Ec te reprehendit. qua divus Hierony
clefiae Cathol. inveterato & fàlutari mus,g qui fatis indicat, pharifàicam il
more, nec non (ententia D. Thomæ. lam fuperftitionem praefidium ab ipfis
Maldon. d Navarr. Silveftri, & aliopittraciolis , non deſuper à Cuſt, de
rum. Ratio cft, quiaSanétorum reli Iftael, Deo Saboth ,I cxfpeétantem
e
, fè
repre

d Tho.2.x 4.6:ar:4-Malibn in 1,aap. Han e Homin P/ål.15, filem.34. in Matth ia ..." .*


-

AMau.bom. 72. g Ind. c.23 A/aiub. イ º,”


66 DISQVISITIONVM MAG I CARVM
rehendere: item quod quæ extrinfecùs , queadeo, fratres mei,ut illi ipfiquijeducunt:
gerebant, eorum cultum & obfervan ..perligatura,per predamtationes,per machi
tiam intrinfecamyqua: praecipua, negli namenta inimici miſceant pracantationi
gebant-Denique in vita S.Antonini in busfui, momen Chrifti , qui iam mon poffunt.
feftationem quandam dæmonum,cùm fèducere Cbriftianos, ut dent venenum ad
preces quafdam membranulæ infcrip dant mellis aliquamtum.) Chryfoftomus.
iffet, & IncubiculogntêDeipara. Vir homil. 25.ad P. Antiochen.
ginis imaginem affigi iuffiffèt, legimus Quid verò diceret aliquis de his, qui car
difpuliffè.(Surius tom.3.fol. 34.) Aucto miinubus» & ligaturis utuntur:& de circum
ritas D. Gregorij Papa idem probat lgătibusaureaAlexandri Macedonisnumi
ift, ad Theodelineam , quem iure mata capiti velpedibus ? Dic mihi,hanè ſunt
füo, id eft, Calviniftico, carpit Iof.Sca fpes noftra,utpoft crucem & mortem Domi
Jiger in Elencho cap. 8. verba divi Hie nigentilis legis imagine fpem falutü habea
ronyrni contra mentem eius detor mus?&c. damnarunt hæc etiam tempo
quens. Sed bene, quod ovillum la rc Caroli Magni Patres Concilij Turo
iiitium iam deponcre. Scaligcr incor nenfis cap. 42. & ipfe Carolus. libr. 6.
1t. -
, Capitulorum c.71. & prius Conftanti
Pofterior pars conclufionis proba nus Imp. apud Ammian. I. 19. & Anto
tur canonibus, qui anathema fulmi ninus Caracalla,apudSpartianùin eius.
nant in eos, qui phila&tcrijs ( hoc eft vita. Tales funt nefariæ illæ formulæ
con(crvatorijs) utuntur; & ficlerici ea precum ; quascontra vulnera, & peri
faciant,iubent eos Ecclefijseijci. Can.I. cula ignis; aquæ & alia, quidam per
& 4.26.q.y.qui canones quomodo fint : mendacium adſcribunt B. Leoni, &
intelligendi, & de quo genere phila alijs fanétis, &(proh dolor) multiho
&eriorum loquantur:, pctendum ex, . die geftitant; quibus Diabolus femper
alio canone,nempè ult. eiufdem quæftiamü, tandem imponit,& ſuntin驚
ubi inter cætera in hunc modum fcri tu peſſimolethalis culpa, ſinit eos occi--
bitbeatus Ifidorus. ad hac pertinentliga di & deferit, quosantè aliquoties de
tura exfecrabilium remediorum , qua ars fenderat.Poffem nominare mihi probè
commendat medicorum, ſeu inpracantatio notum; cui id accidit. Norunt Franci, ,
mibus feu in aharaâeribus fìffemdendis atque cum fuperioribus annis,cüBaroneDa
ligandu:im quibus omnibus ars dæmonum ef? nou , haereticorum Germanorum exa
quadam peffiferafocietatehominum & Am mina InFranciam irrupiſſent, & à Duce :
gelorum malorum, exorta. quæ {ùmpfit à Guifioftrenuè debellata fuiffènt,huiuf
D. Auguſtino lib. 2. de doćtrina Chri. modi ſchediaſmata colloca ſorum fe
fìiana. Idem alibi confirmat, D. Augu -re omnium appenfà, fuiffe reperta ab •
ftin. ahisverbis, Finguntffiritus maligni ijs, qui cadavera fpoliarunt. Hoc ge--
ambras quafdam homoru fibimetipfis , vt fic Înus Íüperftitionis' fúbfännat - Lucia--
duipiant eos, qui fequuntur chrijìum. yf, {inus b. & Antonium Caracallam fup--
plicijss
aaragazin Han bäs&aphik/;
|
LIBER I. CA p. v. Qyaes T. t. .67
plicijs compefcere, conftituiffereftatur continebantur hæc verba : fupplico vos
Spartianus. Et Tatianus Affyriusa hæc Angelus Priel, Angelus Raguel, Angelus
omnia refertad Dæmonum dolos, & Tubuel, Angelus Michael, Angelus Adimis.
pa&a per Magos cum illis inita. Huc Angelus Tubua,, Angelus Sabaoth, Angelus
etiam refero quod de urfàriis, fic refert simihel.] º -

Balſamon Comment. Syn.o.in Trullo; .Quibus le&is,Zacharias Papa,inter


Vrfas trahere dicuntur ij, qui aräotrophi rogavit န္တြယ္တို ſententiam de his
appellantur, qui quidem in capite & totius fuam proferrent: illi damnandum Al
animaJù corpore timäuras appendentes, & debertum pronunciarunt , ut hæreti
pilos exipfotondentes eos una cum tincturis cum: caufàverò fubditur & ipfum De
dant perinde acremedia ó amuleta , tan cretum concilijhis verbis: oäo enimmo
quam contra morbos & fafcinantes oculos mina Angelorum,qua in fua oratiohe Alde
conferre poßint.] Huc pertinent etiam bertus invocavit,non Angelarum,prater Mi
formulæ omnes, quibus immifcentur chaelis, fed magis demonum nomina fùnt,
nomina ignota Angelorum , hoc eft quos ad preffandum fibi auxilium invoca
aliapraeter,Michael, Gabriel, Raphael. vit. Nonautem, ut à veſtro ſancto Apoſtola /

hoc mirum fortaffis alicui videbitur : tu cdocemur,& divima tradit auttoritas mons
quiaTrithcmius, & Rabb.alia quoque plus quam trium Angelorum nomina ag
nomina confingunt eorùm, quos di mofùimus: id eft, Michael, Raphael. Zacha
cunt effè motores orbium caleftium, rias Papa dixit, optimè provifùm eft à ve
item fata decernere, & fatalescafusad fíra fanäitate , ut confçripta illius omnia
miniftrare, & mirifica quaedam homi igne concrementur: fed opportunum eft , ut
nesab his difcere: & fimiles impietates, ad reprobationem eius in fcrinio mo- .
quibus ille liber ‫ ארכעוזאל‬catet. In ſtro conſerventur ad perpetuam confuſio
Sybillis quoque oraculis lib.z. hic ver ክÇክł፱,
fusexftat, iuxta quofdá codices %ovat Nunc vcrô , quia omnia peraéfa fùnt, ,
μιχαήλτε Γαβριήλ, Παφαήλτ' ουριήτι. de titrorumquè fèntentia , quorum fuperius
Sed in alijs libris habes i;sp&#A , òpè mentiofaäa eff nunc pertraåtatum eft.Vni.
ga**) : 35*Ars, in quibus primum il• verfum comcilium dixit: Aldebertus, cuius '
fud cft corruptum pro Itpepû,tertium nobis attus & nefaria commemta leëta funt:
pro δασθαλ, ut vocant eos Trithemius & quife Apoftolum cenfùit nominari , &
& alii, qui coelorum motores eos fa qui capillos & ungula,fuas populi pro fan-*
ciunt. Sednitorauctoritate & ſanctio £iitate tribuìt , quiquefùb obtemtu Angelo
ne concilij Ronani, quod fuit congre rum dæmones in fuum auxilium invocat : fit
gatum Romae fub Zacharia Pontifi ab omni officio facerdotalisalienus, &c.}$
ce, addamnandos errores Aldebert Igitur ex concili, huius fénrentia, dam
& Clementis haereticorum Germa nanda cunéta periammata, periapta
niam perturbantium : ubi inter cæte. ligaturarum & fimilia. ubi alia nomi- .
ra, lc&auna oratio Aldcbcrti, in qua na leguntur, quam trium , quos
Iz. facra

a 0rau, awnuragen!. 6/^d.4es4sur.low ; mtwy: Juni•in ாேக 49.4°


58. DISQVISITI oNfS MAGI e AR v M
fàcra fcriptura nominat, Angelorum. | ciépertineat?quartólicitafit,anillicita?
- v
Nominatur quidem Vriel. 4. Efdr. 4.v. |
1. Sed liber ille Canonicus non eft, ncc | Q_y A: S T 1 o 1.
tantæ au&oritatis:&in eodem reperias Amatarum hac arte verum conficiatur?
Ieremiel,quem nemo £ecipit: Aldeber. ]
ti verò carera nomina nonnihil ſunt D
Vo quæſtio hæc complećtitur:
-

depravara exijs, quæ in Necromanti quidnatura opefieri queat, & quid


corum libris habentur. Sed de Vriel : fieri foleat ? quorum non eadem ratio;
accurate feripfit Nicol. Serarius nofter eft : priùs quam decidamus quæftio
comment.in cap.12. Tobiæ q. io. cum nem, quaedam de nomine & origine:
quatuor fequentibus.lllud quoque at funtpramitrenda.
tendendum,neipfisAngelorum nom1 S E. C. T. I O I.
nibus veris Vtentes, ea malis Angelis |
accommodarint. cur non hocauſint, l Qgjdnomini fr Alchimia & quando
inyenta? -

quiaufificabuti nominibus Dei? audi !


Procopium in Levit. contra quofdam I, Omen Arabicum effè volunt,
curiofòshocutentes pratextuhis ver- | viri do&i;& id indicare nomi
bisagentem. Attamem (obijciunt quidem) ឭ,A,៤% Alma
invocant Zabaoth. Quidtum? impiehocfi- [ggeſtum, & ſimilibus, Mixtobarbarum
ciunt. Nam illam appellationem non Deo, ergò vocabulum füerit, ex Arabico Ai,
feddamonibu tribuunt, & plerumque illi; & Græcosχέω feu xöwv, quod idem ac.
demoniaci ufùrpant momina divina, dum ea fundo salijGraecâ planè vocem cenfènt,
imponunt demomibus ,. quorum ambitioni; , ex quibus eft Ioannes Chryfipp. Fania
férviunt. hoc fit in precibus Magorum, nus, qui deducit, rafà riv xvuºtav è
quibusinferta magna(ficvocát)nomina. d'Aa, à fale & fufione b Sedhuic Graeci
fcriptores repugnant , qui plerumque
C. A. P. W. T. V., ' fcribunt x*j£ : c non χύμάay. Sed.
Ars aurifäätoria » quam Alchimiam num. ' quid xnuéìa fignificat? quidam ex Plu
cupant, adquam magia fpeciem tarcho d tradunt Ægyptü fàcra lingua
' fàcerdotibus vocari chemiam: & ifidè
* ſit referenda P.
füfpicantur;vocari Chemiam, quafi Æ
N On poteftfufficienter huic quæ 'gyptiam: videlicet quia primi mortaliü
Y tioni reponderi, nifipriüs con. AEgyptijillam à Mizraimo Chami filio
ftet, quo{eufque vires eius extendanr. acceperint, ab Ægyptijs Arabes didice
quarè quatuor funtdifiutienda,primä, rint , & articulum illum füum Al, ad
aharsifta finem fuum confèquatu r?Je diderint:ab Arabibus, Europaei acce
aumdòhabendane1n numeroàttium`li. ' perint & nomen & artem, ut & reli
betalium? tertio ad quam, Magiae fpe quam ferè medicinam,&philoföphiam
* - - Græca
aA 'nım: ia Mavil Solakzade Chry/eria, c Cidrenus in Aenal Suidmos sitanda
#id. Q&&ſia. >
LtBER I. cAP. v. QyaesT. r. ‫وہ‬6
Græcanicam. Nimis iftibenignifuntin chimiæ , quæ in extrahendo fivè fepa
Arabes.Nomcn enim notum Romanis rando & in congregando fivè coagu
füitantequam ulli noti philofophi vel ' lando ex aliis metallis auro, tota occu
do&tiinter Arabes, & qüo tempore A- |i patur : undënon malë spagiriam vo
zabia adhuc Chriftiana. lnvenias illud | ξant nonnulli, παρά το στάνδαγείρεν.
apud Iulium FirmicumLatinum afcri · à ſegregando &congregando.Adhane
ptorem,qui tempore vixit:Conftantini | quidaiii retulitillufi Manilii verfum
Magni. Apud Ægyptios, quidemthæc gMateriamque manu certá duplicarierar
ars in ufu etiam Dioclctiani tempore te qui,quia de Alchimia & deAlchimi
videtur fuiffe,fi Suidæ crcdimus,b & ab f cis'dicére videtur, (quæ eft Critica au
iis fortè Romani acceperunt. Verum f dacia)contra veterùrìcodicum fidem»
illud de Chemia: merum eft commen ' eum tollendum, ut fpuriumjudicavit.
rum: Ægyptus enim non Chemia, fed utrumque malè. nam & Maniliiyerfi
Chammia dióta à Chamo': fic enim in culus efi, & non de Chryſopzis,ſed de
Pfalmis legimus; in tabernaculis cham; , Bra&eariis accipiendus, qui malleando
cÆgyptiorum, & poſteasdeterra Cham; | aurum, in bracteas ſeu foliolatenuiſſi
vocaturipſa Ægyptus, hoc ergð no | madiducunt & dilatant; & ficfuperfi
menfàccrdotes, ut teftimonium anti ciemadeò dilatam quaſi duplicanti Al
quitaris füae affèrvàrunt, vulgò Mitx ' chimicè certè nontam duplicantma
zaim dicebatur Ægyptus : undè & ho nu;quàm igne: - -

diè adhuc Turcae,& Arabes vocant, ;, … 2. Non ßatui autem de tota Chy
Mafia. Quarè fi Arabes voluiffènt ab micâ agere; quam ego artem, quâ me
AEgypto hanc artem denominare : & dicinae adminiculatur, fane laudo, &c.
addere fuumillud; Al,vocaffent Almaf. veneror ; ut phyfiologiæ fœtum prae
ram: Quid ergò?fufpicor,utmulta A , ftantiffimum , inventricem auri po
rabum vocabüla, effè Hebræum illud;. tabilis, rei non mitiùs utilis ad fá
& quidem folidè, nec aliud fignificare; , nandum''; quâm ad aleridum , ac
quàm artem fuforiàm fivè liquatoriâ. f quoad fieri poteft, vitarn prorogan
Etcnim Hebræis, Halichim,e fignificat dam;ſpiritusenim ſubtiliſfimosex me--
itinera fivè fluxus. ab Halech,quodfig f tallis,gemmis,plantisque educensjquo'
mificat facere ambulare ſeufluerefUn ſubtiliora,hocpuriora; &quopuriora,
dèars liquans ſeu fundens metalla:ad hocefficatioraremediapræbet 5 me
jéôtà litterula,ab Halichim,fit Alchimia, : talla depurats fegregat, perficit,lapides
fàcillima formatione.. Quid enim eft , conflat;aquam elicit,ignem vegetat;&:
Alchimia, quam pyrotechnica fiveig in ignevegetatô, ac quafi perennatâ,
niaria ars, re(olutoria; & p:urificatoria * fpecimenèdit artis & efficacitatis fuae,
metallorum: * quæ ut Chymia fpecies inhumanâvitâ propagandâ. Mihi qui
quadámeſt: ficeramaurifattoria, five dem dubium non éft liquorem illum
Chryfopoeia; fpecics quaedam eft Al i Olibii Maximi;cujusbencficiôlucerria'
I 3; - multis
.£p£ib 3 in Luna decretü. 5 in Dioclit: c Pfal.78 37; áffalio;; x;.e ‫ הליכים‬f Iob.19.6%.
↑াঃIob.14:19th 4:4ff.192
.79 DISQVISITIONVM MAGICARVM .
„multis feculis contervata, fuit ardens, pfiffè: An, quia Moyfes in omni Ægyp
.Chymicum fuiffè : de quo Bernardus tiorum ſapientia excellens, idcirco &
Scardeonus, a fcribit Patavii antè ali ipfe, & foror cjus(miror Aaronem nö
quot apnos , urnam fićtilem effoflam additú & Beſeleel)animúad alchimiá
fiisinfcriptam verfibus. - - - - excolendam adjecêre?An,quia Cabali
pLVTONI (acrum munu meáttingitefures ſtænugantur ChamuminarcaNoache
Ignotum eft vobis hoc quod in orbe latet. patri fúolibros de Magia naturali furatú,
Namque elemêta gravi claufit digefta labore quos Mifraimo filio fuo donaverit; id
fafa jub hot madico Maximum olibiu. circò inter illos etiá Chymici libri fué
adfit faecundo cu/fosfibi copia carnm, re*fed Chamúfcimus non philofophiae .
Ne pretium tanti depereatlatica. naturalis, verum Magiæ Dæmoniacæ
Plutoni Deo divitiarum dedicavit hoc fuiffè propagatorem. b Hermetis Trif
fuæ artis ſpecimen homogentilis, di megifti non pauci fuperfunt libri; quis
vitiasilliácceptas ferens, Intra majo quaefo velcolor tenuis in illis hujus ar
rem illam urnam minor alia reperta: in tisteruét opinor, qui Phaetontaeo auſil
hacduæ ampullæ adfabrè laboratae,ar eò detor(erunt;quæ deTurri Babel, &c
gentea una s aurea altcra : puriffimo quæ deterra promiffionis, SS.compc
'quodam amba liquore plena; quo lu moravit; & quæ Salomon in Ecclefiaffe
cerna multis jam faeculis ardcns con de meretrice : mores ejus depingens,
fervata cenſebatur. '. Spiritu fàn&ö afflatus, fcripfit, illi ad
3. De folâ Chryfopoeiâ ftatui dicere: Chymices myſteria deflexei út: qui aufi
quæ vel ex adfperfis pauculipulveris divitias, quas oeconomicæ prudentiae,
aurei ramentis, aurum ੰ vel & navigationiin Ophir, diſerté acce
ex uno auro verum aurum producit: ptas refert Regum Hiftoria;Salomonis
. nam quæ ex auro liquato tantumdem âlchimiaeadjudicare.In quos(ut mitif
vel minùs auri producit , fed purga- fimè agam) nihil dicam aliud , quàm
tius; ea nomen aurifa&oriæ nón me quod fatuis folemus, fanam mentem iis
retur. Chryfopæiæ igitur originem optandam.Minore longè periculo pcc
quidam nobis valdè faciunt antiquam, cant, Aimar, Ranconetus &Cardanus,
qui præclarô Adami titulô libellum qui Sibyllæ vaticiniüillud, twtzypau
quefidam infignem obtrudunt : ut & ματ’ έχω.τετρασύλλαβΘ έμινοείμε.&c. -
álii Moyfis; & Mariae fororis ejus , & ad Arfenicü,admirandi lapidis materiâ
Salomonis,& Hermetis Trifmegifti,& tranftulerüt;quafi quatuor fyllabarü& .
· Ariftorelis , & Pythagoreorum que novem litteratum vox alia nulla foret.”
rumdam libros venditant : haec enim 4.Item qui Pandore poculum hoc eſſe
omnia pro impofturis habenda duxe contendunt, ab Hefiodo notatü:fed hi
rim, & ocioforum hominum fomniis. plurs Epimetheos, ex fola ſpe reliquả
QuidP an quia ab Adamo prima ſcier quã Prometheos, ex hoc grcge fàteaqr
tiatum principia, idcircò & dehac ille r 蠶 minùs illi fuavcs,quiSify
arte fcrip{it,quem de nullâ conftat fkri. I phiü fàxum extollunt,& propter hujus
- lapidis
a in Hiſ Paeavinº. bin li.: a.z. c syfhquaſ σιόσοφΘ".
~

1:19R 1 1. € AP. V. Q y ÆST. I. 7iº


jipidisinvërionë meruifenomë,quafi apocryphus eft: neque clarölöcö &a
&rina fapienti autumamt: propter pro pertöantiquitatem artis fe probare.
mifcuam in vulgusbeneficii commiuni. 5. Caepiííe fub Caligula?ocet Pli
cationé, adinferos detrusúfemper re nins, bratibnem exauripigmentoaurű
volubilis ſaxi ſubvectione dânatſi ho iqua oxideſ iſſé, Foditur hoc
mines præparceavari. Liberaliores alii ; inSyria auri colore , fragili lapidum
cum Suida Colcbù aaratam pellem ad fpecularium modo. Vim cjus magnam
vertüτ. illudenim δέρας το χρυσόμαλλον, Caligula,auri quàm fànguinis non mi-*
Jifonisi librosfüiffein membranisa nus avidūs excoquijuſht: & planè flu
fierinis defcriptos , artis alchimicae do xit aurum excellens, fed ita parvi pon
&rinam aurifi&oriam continentes. 'deris,ut détfimentum fentiret,nec po
Addunt alii, hocillud aureum fùiffèfè 'fteatentatüm ab illo. Diuturnum po
mur,xfvgēvuupov, juxta Laert. libr. t. ftea fcriptoribus filentium fuit. Vfque
AElian.var.hiſtli.2.Lucian.&alios.ſive ad Diocletianum filvêre: Nam Suidas :
(ut corrigumt alii) xpuggy før, aureum au&or eft , cùm eò regnante Ægyptii
fiumen, à Pythagorain Olympiis often 'res novas molirentur,cæde multorum
fùm, quod taraen Origenes eburneum : illuftriumvirorum in ipfo exordio hoc
appellavit libr. 6. contra celſum. Hec incendium fopitum fuifle:& conquifi
iílüd effe apud Hippocratem mira ta tùm ibi veterum de argenti & auri :
bile & inprimis facrum terræ opus ; ex fufione fcripta , omnia tyranni juffu ;
quoanimántia,plantae;alimenta, phar flammístraditã , ne exilla arte ditati ·
fiaca, fortuna, & ipfe Plutùs proflu Ægyptii, pecuniisfreti, Romanis in '
ant. a Hinc apparet quàm vetuftam pofterum rebellarent. c Aliquot annis
ifti originem arti arceffânt. Equidem poftea Zozymus Graecus fcriptor vi
opinor vetuftam : ſed certa teſtimonia $it, cujus de arte (àcrá,& Chryfopoeiâ * *
afitè ævum Caligulae non comperio. libri Manu Scriptiaffervanturin Regis
Nam quæ di&á;mera fùnt conje&anea 'Chriftianiffimi Bibliothecâ Fötis belli:
nec màgis certum, quod quidam pro ubi & Blemmidæ liber de eademChry
ex Efdr.libr.4.cap.? v. 1. Quomodo 'fopoeiâ dicitur exftare. Hic ille Nice
autëinterrogabis terram & dicet tibi : quo phorus Blemmidas eft; qui ſub Duca
1 dabir terram multam magis , undè Imp. multa praeclara philofophiæ mo
|fiat fiâile , parvam antem pulverem unde nimenta edidit, Zozymo Graecum an
Vaurum fit. Hoc enim perfpicuè* non tiquiorem , non novi ille Arabes om
ad artemfuforiam, fed ad naturales nes , qui circumferunturavôantece--
metalli exterræ pulvere produ&ioné dit: fiétitium Morienum (Eremitam
poteft referri. Si tamen quis conten Romanum fingunt inepti ' Arabicè '
deret, ad materiam anritranfmutato fcribentem)&verum Geber, fivè Ge- -
riam pertinere; is fciat, nequeinfälli brum Arabem : qui non inventorare,
bilife teftimonio niti , quialiberifte I tis, ut putant FaHöpius & Eraftus: fed '
cultor"

aaipoerain-riulde gratriabis; hificati.e suide in Dücistianti"


ኃዬ pIsovisiT Io NvM MA G le ARv M
cultor & ornator præcipuus. Hæc dc fol. 14*. Secunda/ententia ( ut opinor)
origine habui dicenda. verè fuit D. Thomæ, nam licet, übi no
luit quæſtionem decidere, ibi ex hypo
SE CTIO I I. thefitantum locutus fuerit: a tamen
ubi abfolutè & decifivè locutus, ibi a
IDe artis alcbimica in auro faciendo ] pertè & clarè hanc fententiam tenuit:
efficatitate. produci poflè aurum , quoad externas
qualitates,(ed quodad intrinfecam aij
Mಳ್ಗ hic in contrarium ' fi pcrfeétioncm non pertingat : b quod
funis contentioſus trahatur. ctiam Cajetano,c & reliquis Thomiftis
cultores alchimia afhrmativam adeó . placuit poftea citandis. Tertiafententia
tuentur; ut & perfeótiusaurum fuisfe ; eft omnium Chymicorum,& præterca
£ornaculisfovere,& educere,quám na Timonis im lib.3. Meteor. q. ult. Antonii
tura folita, contendant. Ofores Chy Mirandulani de fingula. certam. .lib. 1o.
amicorurn contrà omnia hujufmodi, ut Marcelli Palingenii Cardani, Lacinii,
praftigias, ludibria, & meros jactato & aliorum,quam accuratè tueturAnd.
£um bombos opinantur. Equidem pu- ; Libavius Syntaxi 1. lib. i. fingularium.
to inter hæc extrema, ut fit, mediâ viâ Quartam his fententiam pofíemus ad
tutiffimè incedi. ltaque tres invenio dere Pyrrhoniam , & Academicam
fententias, prima eft, non poffe aurum , Dubitantium ; qui fatentur ſibi non ſa
º

verum fic produci fecunda,poflè aurum ' tis liquere; quam puto verè commu
quidem qüafi verum, fed quodtamen niorem eflè hominum hujus ætatis. Ex
pro vero , nec liceat vendere aequali noftrisillam defendere Benedićt. Pe
pretio, quo verum veuditur: nec liceat rerius, & Gregorius à Valencia;'d nam
illud in medicinis exhibere, tertia,per de bonitate & perfectione alchimici
fe&ius & purius aurum fic fieri poffe, atiri dubitant : & fufpicantur , nun
quam quod interræ vifceribus gigni-
-

|
quam ab ullo verum & perfe&um au
TU T. rum fuiffè produétum : & Valencia e
Primafententia cft Toftatiim Exod.cap. ' quoque indicat ftudio & arte humanâ
7.quaf 1o. Ægid Romani,quodlib.3.q.8. vel non poflc, vel vix fieri poffe, Quid
( quíAvicennam quoque pro fé citat, dicemus? Amicus Plato,amicusSocra
ſed malè, nam Avicen. verècenſuit có tes,fed magisamica veritas.
trarium, 8 ex profeſſo dehacarte ſcri 2.Axio.I.Nullis idoneis argumentis con
pfit) negârunt etiam Ayert in lib. 1. de trafèntientes convincunt aurum verumper
Generat. Aponenfis,difer. oo. Sed & alvbimiam fieri aon poſe. Ad probatio
ipfernet Chymicus Paracelſus lib.de phi. | nem hujus conclufionis fufäcit onus
läßph. & videtur id voluiffe Bernardin. probandi transferre in adverfàrium:
Gemetius à Medis doćto & falito ope quia eft conclufio negativa : & adfir
rede fale libr. 2.a.zo, fecunda editionis | mantiefie impoflibile; incumbit onus
often
a º guaſtºza, adr bin 2 ſend 7.queſt.3 a 1. c ad da... d diſp.de Magia e in 12.
diji. 6. q. 13 Hun. 2.
I.IBER I. cAP.v. QyAEST. I. 72
oßendendi, cur id fit impoffibile, eò. perandi diverſiſſimos comminiſcun
quod is contendat, fe id idoneis argu tur,& de eo inter {e digladiantur, cum
mentis poffe convincere; quod nosfie Bracheco certat Tauladanus, Villano
gamus. Veruntamcn fic poteft conclu vanum impugnat Trevifànus , alii
fio probari: neque ex parte materiæ alios, & invicem fe fàtuos ignorantcf
ſeu|ိ ex parte modi repu que nuncupant. Sed de lapidis mate
gnat naturae talis metamorphofis. Non ria fortè faltcm confentiunt; nihil mi
exparte materia , nam illa eftalteranus ſunt, qui ferri ſcoriam, ſunt qui ſa
ri,& corrumpi apta, & perduci etiam lem,alumen,magnefiam, cadmiam,cal,
aptaad formam præftantiorem , & eft canthum , arfenicum expofant: funt
capax forma introducenda. Non ex qui obtrudant bufonescapillos, ovo
partc modi : quia moduseft, per de rum putamina , menftruum fluorem
coâionem naturalem ignis; qui deco vel humanum fànguinem. Reffondeo,
&ionem naturalem caloris natura tam diverfis nominibus eandem rem
lis proximè imitatur. Quid ergò defit? fignificari,fedhis ufos fcriptores fcicn
aut fi quid horum,oftendatur. Often tiæ occultandæ causâ, quam non vo
dere conatur fequentibus argumentis, luêre paflimi intelligi, licuit fànè Ægy
quæ figillatim diluemus adfüsä folu ptiis fymbola fua adhibere, licuit poc
tione. PRIMo argumentantur ab artis tis per metaphoras & fabulas fàpientiæ
ipGusincertitudine & diffenfione arti principia occulere , licuit Ariftotelife
Ì chymici inter fe nec conve diétorum obfcuritate,ut fæpius folet,a
niunt in modo loquendi, nec in modo tramentoinvoluere; ipſæ lacræ litteræ
opcrandi , nec de materiaaut nomine in Parabolis loquuntur, cur culpas, fi
fui lapidis, - r &hi diverfis nominibus,lusêre?Si quid
3. Conveniunt, beneficio lapidis hanc minus aptè,& fèliciter, S; piè,ignofcc
transformationem tribuendam ; ſed rem vide, verba defpice: nunquam rei
hunc ipfum lapidem , quò appellent veritatem, aut artis effieacitatcm,inep
nomine, non conveniunt. Longum tia aut infántia docentis potuit cxftin•
fit omnia Merculini , Trevifani,' Fa guere. Deinde quid mirum hanc quo
niani,Talienfis,Rofarii,& aliorum no que artem habere fuas compulfàtiones
mina congercre , quæ funt fignifica diffidentium ; quibus nec philofophiæ
tionis planè diverfae. Ex paucis cætera pars ulla,nec medicina,nec juriſprudé
poffùnt dijudicare, vocant xpvvoazreg tia, nec Scholaſtica Theologianoſcitur
μόν aquam vivam, aquam vitæ, quam carere ? Diflènfio illa de materia, vel
ficcam,lignum vitae,fanguinem huma. verborum £ft & nominum , vel fànè
num, lac virginis, Mercuriurh philo fuit , cum ars minùs culta & magis in
fophorum, draconem, corvum, laton
elixir , medicinam morborum om
蠶 inſulphur & hydrargy
Ill III COIlltuntillnt, *

nium , id de quo bibit non moritur, 4. Probant poftea SEcuNDo naturâ


& fimilia partim ridicula , partim pu metallorum ab iis ignorari, primò, quia
gnantia, partim irrcligiofà. Modos o ccnfent illa vivere & nutriri;cum Car
K dano:
74. DISQVISITIONVM MAGICARVM
dano : vel fuperioris ordinis animam vere,ut hæc illis omnia largiamur,nihili
habere, verum valdè reconditam, cum aliud confequi,quam Alchimicos fico*
F.Georgio in Harmon.mundi.Secundo, pinantes non eſſè veros philoſophos,
quia; lapides putant effe reje&amenta heq; caufàs opcrationis fuæ tenere, nec
fiderum (ut Paracelfus) metalla verò operari ſcientificè, ſed duntaxat eſſe
adipem & medullam lapidum ; & pro nudos flaturariospyrotechnicos, me
indè metalla, coeli effè præftantiorá ex chanicos, & non philologos, nullo au
crementa: Tertiò, quia unicam volunt. tem pacto cofequitur, probandum
effè perfe&am fpeciem metalli, nempe quod erat , aurum ab illis conficinon:
aurum; caeteraseflè tantùm rude & in poffè: non enim gladium non fàcit fà
choatumaurum , de quo mox plura. ber, quia quæ ferrinatura, quæ gladii;
Quartò , non habemt perfpeétam auri ad pugnam rotatio vibratiojue fit ac--
fufcaufàm efficientem , qui foli calori commodata, nefcit: non aquam rofà
efficientiam tribuunt: quotamen folo ceam minus perfectam Chymicus eli
nőporeftaurifubftantiaperfici. Opor cit, qui catera adhibet arte requiſita,
tet enim, ut folaguae fübftantiampri etiamfirolæ effèntiam, & vim ignis,&;
mùm calore concoquat & commutet: principia diftillationis ignoret, Quidi
Frigus deindè &ficcitas terrena,fàciamt. , igitur, fi quinaturam ignoret metalli,.
aquã concrefcere. Quintò de aurima, i ſegregatione,congelationeque requiſi--
teria valdè diferepant. Gilgilvultefè ta,cæterisquoque omnibus peritè uta
蠶 terra genitum,& aquæ mi
stum :
tur , minufnéad Hatum compofītio--
racefchus vitriolum; plerique memó; ejus, quàm ad alterius, nihiladi
fulphur,& argentum vivum,nec deeft; operationem effe&umq;amplius præ
quiarfenicon addat:quain re indagan ter caufarum cognitionem adjiciêntis,
da videntur, ut Umbri, indicium fàgar , vis exco&trix ignium efteffe&ura? : Ih
naris fècuti, certum fànè, ut ad cervæ telligentiae igiturjäignis particeps, quis
cunabula perducat: fàllax in rerum ef unum inter & alium novit diférimen..
fentiâ difccrnenda. Præterea quomo Poffeautem aliqucm, qui optimè me--
do poflunt mixta refolvi in mixtum. tallorum naturam noverit ; huic certè:
illud, ex quo proxime generata fue nihil argumentatio hæc oberit, quoad!
runt? nonne prius oportet refolvantur auri produ&ionem: poterit ergò pro
in corpora fimphcia: igitur fi,quod eo duciabaliquo..
rum eft fùndamentum, metalla in fù!-- ;: Sufficerent ifta : dicam tamen
fur & hydrargyrum refolyumtur, certè ' quid de fingulis illis cenfeam. Vive--
hæc dúo nequeunt effè propria metal * re & nutriri metalla , ut animam ha
lorum materia. Hoc argumentum ;bentia;vegetativam: id non admodum:
multa3involuit quæftiones, quas fi ve ;abfurdum eft', fed fâteor verins, ,
lím exaété d1fcutere , non ſéétiomsu : quod Atiftotelescenfuit', a nec lapi
nius , fed libri opus integri fùturum. 1' des, nec foffília hujufmodi vivere veli
uno fortaffis verbo praeftiterit: abfol- l;nutriri: cxcrefcere autem, per adje--
ötionemı
a la 2.magma.moral*.
~
4. LIBER I. CAP. v. Qyaest.1. 73
ctioné materia, decreſcere per ſubtra metallum coaluit in metalli fubftantiä*
čtionem eiufdem:cum veróPliniusa & iam ignis folus poterit fupplere, quæ
alij,dicuntea concipi,parturire,vivere, ad pcrficiendum commutandumq; il
ſeneſcere, mori, metaphorice tantù lo 蠶in alterius metalli qualitates erunt
quuntur,fedde hoc pluraScaliger,Fal ncceffària, quia qualitates illæ accidcn
lopiufque. b. Volo cum illis liberaliter. tariæ funt & quæ a&ivitatis igaeae vim
depacifci.Efto, nó vivant metalla;quid non exfuperant, Quod exemplo poteft
inde ? facilior profe&ò inanimæ rei in declarari, narn fandaracha naturalis nő
aliam inanimam, quam inanimatæ in poteft gigni citra frigus illud: fed poft
animatam erit ប៉ាគ់ quam plumbum femel in terræ .
6. Paracelfiftarum illas locutiones bus genitú futt, fi illi mifceas acetum,
fåne non {àtis re&as, nec commodas, ceruflàm conficies: c ut verò ex ceruffâ
fed improprias & trãslatitias,nihil mo prodeat fandaracha, nullâ iam opus re
ror: loquúntur illiinquinatè, fentiunt frigeratione,fed fufficiet folaadüftio,ut
perperam: eos non defendo: derelo ſandaracha fictitia ſeu ſandyx Syricum
quor,non vocabulis. Hoc unum verif nafcatur. d Orichalcum quoque finc
ಸಿ puto, neque negari poffe, 盟
frigore ex arre,vitri puluere, & calami
humidipinguis,& fi vis plus adipo ief naris lapidistinćtura fir; folaque deco
fe fucci in metallis, quàm in lapidibus ctione & percolatione per ignemindi
ac gemmis. hinc enim metalla duétilia get: e cùm tamen foffitium & naturak,
& dilatabiliafunt, quod lapidibus'ob fi quod eft huiufmodi, etiam frigus il
ariditaté & ficcitaté denegatű. Vnica ludpoftularet.Quid,quod & fPlinius.
nc (pecies metallifit, mox videbimus. cenfuit,folo igne Iapidesinaes fundi,&
7. De auii efficiente caufà, confide ferrum gigni?Quid,quod & fola deco
randum. puto longe plura requiri, vt Elione ferrum fit sóuæpua Græcorum.
ex terra, atque ut ita dicam , elementis g feu challamjfch Hebræorum ? quod
ferè nudis primum corpus mixtum e nos hodie chalybem vocamus fivè a
xiftat & coaguletur:quàm requirantur. ciariam, veteres latini,ferrimucleum,quia
ut ex mixto iam coagulato & exiftente l proprio nomine deſtituebantur, nam
aliud conficiatur mixtum , dumtaxat chalybs illis idem, quòdferrum in ge
differens perfe&ione. Auri fubftantia, nere. h Nequeinhisalio frigore opus,
exterrae puluere &aquæ liquore,in ve quàm cùm omnia peregit ignis,ut tunc
nis cavernarum folo calore non poteft materia fe ad naturale frigus recipere
perfici,fed frigiditas quoque & ficcitas finatur: vel aquæ inie&a citiùs refrige
Ecquiruntur;poftquam verò iam femel retur & indurctur:
K 2. 8. Por

a Plli.36,cap. 18.& 19.1.eo Baptift. Albertus l.z.de adifi.c.9. b Sealg. exercit. 1. Fallopius
1.1.de metallis &"fofil. c Galen.l. 9.deftmp.medicam facul. Pl.134.infin.Vitruu l7, d Plin.
1. 13.c.6. Aetius li z. Amat, in Diofco.li.3.enar.63. e Vide Pl.l.33.c.4s& Vanmocium l.1. pyro
teehnia c.8 (57%)*)*. f libra6c.27, g.Arift.li.4. Meteor. Wannocius d. l I, c.7. Alk. Mag
li.z.de lapid.tra.3 h vide Hier. Magium l.s mifcel.c.8. t
26 DISQVISITIONVM MAGI CAR v M
8. Porrò quam fubdunt de auri ma puri, ac folidi, fplendida adcò ac nitida
teria diffonantiam, obftrepitilla, non funt metalla.
obtundit.|cedo; quam illieffè volunt? 9. Et hæc eft fèntentia Platonis & A.
quamcunque dixerint,ex hac etiam cæ riftotelisacfequacium a Neq; huic fen
tera metalla con(tare phylofophi chy tentiæ repugnat (meojudicio) eorum
mici contendentific facilem fore adau Chymicorü, qui phyfica principia no
rű tranfitum. Sed doćtiores conveniűt runt & amplečtuntur. (hoc eftnöEm
in unam fententiam: quam ego quoq; pyrici, fed philofophifunt) fententia.
fequor, & fic Ariſtotelem cum his au Tales enim facile affèntiuntur huic re
&óribus conciliari poffè puto. Nona moto principio metallorú omnium.E
gitur núc de materiâ remotiffimâ, quæ quidem mihi videtur negari non poflè.
eft materia prima, quam eandem effè Quæro enim,nü argentüm vivü & ful
nemo addubitat : fed agitur, de mate phur ſic immediatè ex materia prima
ria fecunda : quæ jam certis formis eft fintenataefiadfirmas quaro qua difpo.
imbuta,haec rurfus eft, quædam remo. fitione præcedente hæc potiùs,quá alia
tior,& quaedã 蠶 non enim forma, ſit introduéta º ſi negas, imme
ftatim ab ultima adprimam hic imme diate prodiiffè: quæro quæ præcefferit?
diatus efttranfitus: capiamus ergò ex nő enim omni 醬 potuit illa mate
;empli gratia,aurum,hóc aurum mate ria caruiffè. Neganduřr itaq; id nó cft:
riam remotiorem habebit exhalatio fedulteriūs progrediendū, & poft hấc
em quãqam humeótatam uma expar materiam cömunem , adeò rcmotam,
te (qua materia liquida è quibuſdam quæréda quædã mareria propinquior.
vocatur, vel aqua intrinfecus un&uo De hac eft omnis difceptatio. Cenfue-'
fà, ab aliis un&uofüm aqueum incor rim itaq; illam materiam remoram, nố
poratum, vel humidum liquidum) ex fubitô pra termiffis mediisab extremo.
âlia parte habebit terrae portionem ad extremü progredi, &,quod dici oિ
craffàm & vifcofam:fic huic terræ aqua let,per ſaltipromoveri:ſed primò gig
illa pinguis & aerea commifta, corpo ni imperfeétiora quædã:& 器 naturaſil
ratiir in primam,& (ut fic vocem) ele progredi ad perfeétiora. Ex illâ matg
w
mentarem auri materiam. hæc mate tiåremolâprimùm gignifulphurz-*
argentum vivum fivè 薇 ίργυόον d.
ria non eft adhuc propria auri mate
ria,fed eft materia communis omnium otißimum coalefcere ex humi
metallorum,& etiam lapidum, etenim ingui SA aereð(ideðadeð mobile eſt:)
fi plus habeat ariditatis, deficiente hu Texterra verò pinguedine ſeu viſcoſita-sº
miditate, fit lapis: fi plus habeat pin te potiffimum gigni fulphur. Sulphur*
guedinis humidæ,exit in metalliim: & | illüd pofteain metalli generatione fun-ſt
propter copiam hujus, humidi, nitidi, \ gi vicê viri,öpdpyvpovvicéfœm inæ, uti%
volunt.

a Plato in Timæo,& ibi Procl, & Calehidium.Arifi.l3. Meteoriimfi. Theophr.l.de lapid ‫مه‬I
nta Lacumilius Minorit« 1. 1.Chimica art.c.13.4lbert.l.3. de reb.metal.tr. 1.3.2. .Contariem-lº.
-

philoff.c.9.Georg.4gricol.dere Metall.
r

- - -- - -

LIBRI I. CA p. Iv. QvAEST, Iv. 7ク

volunt a Chymici: hoc parum refert, rem. Ad ultimum itaque argumenti


crediderim potius utrumque agere & membrú dicimus ; metalla refölui in
patiin invicem,rea&ione. Nec convin mediatè in illa fua principia, quando
cit contrarium quorundam obiectio; alterantur, & per ੰ definunt
nec in plerifque 醬 fulphuris, vel videritalia metalla, & fiunt quidliqui
argenti vivi , inveniri aurum;nec in au dum,vełaridum, retinens principiorű
riplerifque inveniri fulphuraut argen illorum qualitates multas ; & cùrh hoc
tum vivüm. Sufficit enim in quibüföä fit, tunc quodammodo refoluuntur i
veftigia horum reperiri,ut pyrotechni terum in corpora fimplicia feu elem&
ci fæpè experti. Et, ut ex hisgignuntur, taria,nempė in liquidum, humidum &c
tanquam ex materia ; fic in haec rurfus terreum pingue: ficut etiam paulatim,
metalla refolui volunt chymici & hanc per varias alterationes pyrôtechniae,
reſolutionem odore probant, & guſtu; principalia illa proxima in iftud vel il
fe in materiâ refolutâ qualitates ful lud metallum coaluerunt.
phuris&argenti vivi dićtantes inveni 1o. TERT 1oargumentantur:funda
re. Quoniam verò hic agimus de acci menta Chymicorum, fi penitùs inſpi
dentarijs dumtaxat differentijs,quibus ciantur,velfalfà effe, vel prorsùs dubiâ:
hæcinanimata dignofcuntur folis: fru & proponunt , ac impugnant fequen
ftrâ obijcitur odoracanum vis. Nó enim tia: quibus figillatim ac ordinefolutio
dicitur haec refolui in fülphur & hy nes adjungam. Primum ergo adfèrunt
drargyru rfectum, illud RogerijBaconis b, libet naturapo
£difimateriam quandam quæ fiulphu temsfit,& mirabilü;tamen ars, utens matu
ris & hydrargyri qualitates pleraſaue ra pro inflrumento potentioref? virtute ma
retinens, fàtisindicat formam præceß turali, Hoc ergo videtur effè falfüm.
c norum ium : ficut homo oc tùm quia nihil poteft ars humana,
cifUscùm eft,& iam cadaverferè diffò qupd vires fuperet naturæ (quae nihil
lutum corruptione, indicium facit fœ eſtaliud, quàm ordinaria Dei in crea
tor, corpusillud carneum fuiffe, aut turis difpofitio:) quarè fi quis effe&us
quodfimilius, cùm falem vel fàccarum producitur,quia naturam rerum fupe
inaliquod ferculum diffoluis,fàpor in ret:ille non humanus, fed vel divinus,.
dicat, fubftantiam illarum rerum con vel prodigiofus eft. tùm quia omnis ars
dimentibuius materiem füiffè: & odor mechanica naturæ,ut bafi,infiftit, & eã
aguae diftillatae, fatisapertè docet, quæ imitatur,necfuis poteft conatibus ope
herbæ diftillatæ fuerint: præterea fion rum naturæ perfectiones adæquare.
eft necefferes omnes refolui in proxi Nam verifimè Fabius,ita fcripfir; imi
mam fuam materiam:nec corpusrefol tatio,quæ artù eftpropria;mumquam tam fe
uitur infemen: fed fufficit refolui in liciter maturam exprimit: quim inter hanc
materiam remotiorem, fivèelementa. , & illam ßmper aliquid interfit, ipfaque ve
3 rita4;

a Avicem. epiff.ad Haxon.Geber, Lullius,& alii,vide Lacim, d.lib.1: b lide mirabilibus;


fotºfiat, artis d, natura,
28 dISQvISITIoNIS MAGICARvM
veritas pluribus parafangi, fua fequentem maturiùs re perpenfà, video illa ipfa,
viſtigia hypocriſin poſt ſe relinquata) qui, quae tum attuli argumenta; ut obfèffi
neget iubendus agri lilia cum veris, folent,faccis laneis,arietis impetum in
Dedali volatum cum alitibus compa fringere: poflè commoda explicatione,
rare, & cum Praxitelis aut Phidiæ ca exarmari , & enervari. Arietesifti tres
ballo hoftiles manus effugere. Ref. erant triplici teftudine conte&i, Pri
Comparationem natura & artis infti mus petitur à definitione metalli,quam
tui düobus modis poffè, uno quidem Geber, Pctrus Bonus,& multi chymici
precife ac nude ſola cum ſola conferen admittunt: metallum , eft corpus foßile,
do. unumque alteri, five utriufque po durum, & naturam fuam fervans,â malleo
tentiam, feorfim invicem & mutuò dilatabile. Sed haec tota definitio æquc
componendo, hoc fi Baconus vo!uit,ut convenitargento, & plumbo, ac auro,
indè foraaculis fuisea tribuat, quæ na æque ergò funt metalla, atque aurum.
tura: denegata; fateor omni illum re Refpond. differentias rerum effentiales
prehenſione digniffimum fuiffè , & ar præterquam hominis, nobis effe igno
gumentum contrarium folide probari. tas: ideò nos cogi definitienes formare
'Altero vero modo poffünt ifta compa ab accidemtarijs differentijs , quæ po£
rari, non praefcindendo unum ab alte- ; funt faepe communes effè pluribus;quae
ro,fedextenfive,verbígratia,artificium obabiliter videntur fpecie differre.
fumanú cum ipfà natura3 qua incom- j velutifi definias canem , certe definias
paratione, artificium praefupponit na per proprietatem latratus hyena tamen
turæ vim , plus autem tum póffè artem hunc imitatur,quae canis non eft:& fic
natura fubnixam & adiutam, quam totum iftud congeftum,: canis eft ani
poffit natura fola, plurimis patet expe malirrationale, quadrupes, velox, la
fientijs. fic enim naturalis operatio,iu trabile,convenietetiam hyenae. nam &
vatur, acceleratur & perficitur per hti illa erit, anima! ម្ល៉េះ
manam induftriam & artem:quod vo velox, latrabile. Nemo tamen inferat
luiffè dumtaxat Rogerium eius vcrba canis nomen hyenæ competere , vel
indicant, & veriffimum eft. hyenam aeque canem effè : fod potiüs
11. Secumdo reprehendunt quod dici inferendum, quiddam in hyena repe
tut à Chymicis, unicum eſſe perſectum riri,quod in cane fit perfe&ius. Sic dico
metallum, five unicam metalli fpeciem defiritionis huiufmodi accidentariæ
(aurum) caetera metalla dumtaxat effè conditionesin ſingulis metallis inven
auri inchoationes : & ideò ta «» fàci'e tas,non convincerefingula hæc quibus
n:etalla reliqua ad aurum , naturalem conveniunt rhetalli fpecies eflè. Nam
fuam perfeétionem, reduci ; qtiam ho hæc non eft convehicntia generis in
mo æger ad fànitatem,& ovum ad pul fubftantia , fèdduntaxat quafi generis
lum Hocilli triplici ariete ſibi,non tam in accidentibus. Specifica nam que dif
quatere,quam fubruere videnfur:& ita ferentiæ ab effèntiâ rei funt defumen
mihi quoque aliquando vifum: nunc dæ.Quarc ut adverfàrijprobentâ defi
- * . : finitio
a lib. 3 inſtie. orat.
LIBRI I. CA P. V. QV ÆST. I. Zジア
nitione,identitatem genericam;neceffè natura non multiplicat rerum imper
eft,priùs proberit, vel fimul, & confé fe&arú individua,ut videmus,monftra:
uenter probent, pratenfrű fpecierű fterilitatis damno multata. haec autem:
រ៉ូមុំា effentialem vel quidéi quo metalla defuis individuis re&è prædi
dammodô aquipollens; wig, Homo & cantur;ut argentum de hoc vel illo.Re
equus fpecies fiintfub animialis genere, fpondeo. Mon aberrat à ſcopo fuo natu
id probari nequit eo duntaxat, quòd ra, quia finis eius eft, rerum varietate'
animalis definitio, quæ tamen effehtia hunc mundum ornare : & perfeétiora:
liseft,conveniat utrique (fic enim con vult effè rariora.fitaütem hóminüava
venit Petro & Paulè, & tamen P. & P. ritia, qui metalla effodiunt priufquam'
fpecie non differunt ) fcd probari prae ad debitam perfe&tionem perveniant;
tereà debet , quia homo eftrationis c6 ut minusauri fit,quàm cæterorum me
pos , cquus non eft.fic etiã quod aquila tallorum. Sicuti quia vituli pleriq; oc-*
&leo differant ſpecie, non probandum cidunturà lanionibus, idcircò paucio
tantum eò , quòd ratio generica illis res boves exiftunt;fihis parceretur,bo
competat, fed etiam, quia utriufque ef ves fierent;fiillisabftineretur effodien
ſentia diverſa eſt, cum unúſir volatile, dis, paulatim aureſcerent. Enunciandi
aliudbeftia feugradiens.Sic igitur, ncm: veröratio, quædam eft fpccierum, fivè *.
quia hæc definitio eademi quæ auro, generica; qua damverò merè acciden
competitargento: ideò hæc dtio fpecie taria. Monftrortum de infèriòribus at- .
diftinguuntür: fed fequitur folumimo tributiva enunciatioaccidentaria, po
dδambo haec metalla effe: argenrú qui teft æquè locú habere, ac argenti, aüri,
demimperfcétè,quia poteftperficiÄu ,&c. ficut enim dicas re&è, hoc vas eft :
rumperfe&iffimè, quia nequit in me; argentum,ficetiam reótè dicas,Gorgo,
tallifatione perfici: Ihfánti iuxtaacvi: eft monftrum;fphinx eft monftrum: &
roconvenit hominis definitio,ut & vi ficut etiam dicas vafis huius effèntia eft :
tuloacbovi animialis: fèd infàns adhuc ftannea, vel materia eius eft ftannum: *
perfici & definitioriis membra'perfè : nihil prohibet quin vere dicas, pygmæ
diüspoteft盟 : non tamen in.. jus ifteeft monftrofus, vel fubftãtia hu- -

fins & vir fùnt hominis fpeeies: idem : ius pygmaeieft monftrofa.Sed parühæc:
dealijs metallis, & auro ftàtuendiim, ad rem quae de prædicatione.Quia re
nam alia illâ natura ad hoc inftituit , ut vera : nö quicqüid imperfèétum adhuc :
queantadaureâ perfe&ioné progredi. eft, eo nomine möftrofum eft:maxime :
12.Verüm hicnovae fuboriuntir dif fiaptum fit perfc&ionem füam recipe
ficultates, novi fcopuhaffùrgunt, dicat re, pullus in ovo nó eft monftrofus, vi
enim aliquis,hinc fequeretur:Primo na. tulüs non eft monftrofùs, infans nö eft*
turam ſic ſa piùs à ſcopo ſuo aberrare, monftrofus,quia hic ad virú,ille adbo
quàm finem fuum cofifequi.quod con; vem , ille ad gallinaceum tendit: etiam ;
viciüferretur in Deum,Naturæ quoq; funt poteftate,quod a&ü füturi, idé de '
aberrationes defiiisinferioribus, more metallis alijs abauro dicunt Chymici.
fifticrum, nonfolcnt Prædicari, quia Sterilitatc damnatafunt tantum mon--
--
8o DISQ V ISITION VM MA GICARVM
ſtra perfectorum animantium; non in fient ftannum argentum, aurum, Co
fe&orum, non inanimatorum. Atque natur quidem natura fempcr aurun
ita ruit hæc replicatoria machina. roducere:ed, cum nequit eo minera
13.Secundo contédunt adverfarijpro 驚 deco&io pertingere , contcnta eſt
ximam metallorum omnium materiâ aliorum metallorum generatioae pro
eandem effè non poffè, fed uniufcuiuf modo virtutis &materiæ proximæ dif
que fpeciei debere cflè materiam pro pofitionc. Si non fatis multum adfit
ximam diverfàm, quod etiam nonnulli fulphurisfubtilis ac rubei, adíït tamen
Chymicifàtentur, a & probatur : quia fatis hydrargyri fubtilis & albi: fiet ar
diverfae fpecie formæ eandem fpecie gentum : fi verò vis fulphuris excedat,
materiam nequeunt informare: ut dc & un&uofum illud liquidum omni fit
anima humana & cquina patet , quarú ex parte probe defoecatum, produceret
neutra corpus alterius apta eft infor 2llflllll.
mare:videretur alioqui, vetus illud de 14.Tertius illorum aries erat, Numquá
lirium ftabiliripoffè : omnia ex omnibus, conquiefcere naturam, ſponte fua: ſed
five quodlibet ex quolibet gigni: & fic, fi moveri & moliri donec perfectionem
remotæ materiæ ſufficeret identitas, fuáfit indepta: metalla vero hæc appa
poffèt unus Alchimicus alterum, in A rere omnibus, ctiam præfente causâ ef
{

puleium illum, vel Lucianum auritum ficiente.in venis fuis conquiefcere, ni


transformare. Refpond.Animas anima hilfolicita, ut in aurum transformen
lium perfeétorum requirere corpora ; tur. licct enim centum annis illic per
organica, certis perfe£te modis difpofi maneant non impcdita, numquam ra
ta:animas animalium imperfe&orum, men magis illa aürefcent, fed in fuo fta
ipfàs quoque, quia ex materia educun tll permanebunt,ferrum,plumbum,ar
tur,requirere fuam & propriam ininus gentum. Sific igitur quieta iacent,fuam
tamen perfectam organorum corporis naćła funt perfećtionem. Refpondent.
compófituram, quæ compofitura, fiuc Chymici & bene refpondent, nos hanc
(ut dicam)organizatio,de illius indivi commutationem deprehcnderc non
dui effèntia cft.Inaninwas verò res dum poſſesſed cur nequcamus,incrcdibilem
taxat cenfeo requirere, materiam illam feddunt rationem : quod ad alterius
communem, & præcipue conftantem , metalli in aurum mctámorphofin mil
partibus homogeneis , eifdem effe & lenarium annorum tempus requira
perfectius difpofiram,ad plumbi, ftan tur. Qujs hoc illis definitum tempus.
ni,argenti velauri formam: quia for revelavit: quis credat cum ad caeterorű
mæ iftæ, non ad compofituræ vel orga metallorum perfc&ioncm, curſus vi
norum fabricam , ſed ad qualitatum ginti vel triginta fufficiat annorum ?
primarum maiorem minoremve parti Maior ergo in auro formando mora,
[cipationem,confequuntur. Si plus ha ſed non tot ſeculorum admittenda.Si
beant terrenae admixtionis, fient fer cut autem herbarum & arborum in
rum,as plumbum; ſi plus aerei liquidi, crementanoncernimus dum Telಣ್ಣ
C

a Ric yarius 4ngelic.im Correâorio,& Ioan. Bracefcum contra Tauladamum.


• LIBRI 1. cap. iv, QVÆST. iv, - 79
fed creviffè deprehendimus: ita latens & fubordinatio ifta eodem modo po.
eft alteratio hæc & commutatio metal teſtintelligide plumbo &auro, ſtanno
lorum:quae,non,duin fit,fed dum faóta & argentó : qüo illi déhis intelligunt,
eft; cerni potcft: quod verò illam non quæ in tertia feét. producemus, I
cernimus, impatientia fecit & cupidi 15. Quartum argumentum ef?, ars ifta
tas, dum malünt homines praefenslu nequitveras gemmas transformare in
crum minus capere, & qualc cft metal gemmas alias veras. ergò nec metalla
lum effodere: quâm fpem pretio redi poteftin alia. Reffond. gemmas, fi qua;
mere,& illam tam longinquam operiri fint liquabiles, poſſëadmaiorem for-
tranfmutationem.Sed cur ad hanc,for taffis redigi perfectioncm : non tamen
naculis & follibus ſuisſe triennio per in alias diverfae fpeciei mutari poß,
venire poſſe Eanianus & alijgloriátur, quia non poteft ignis quemlibet indu
fi non nifiluftris aliquot exa&is id po cere colorem; neegemma adgemmă
teft natura?caufàm puto, quia in terræ ea cognatio eft, quæ metalliad metal
venis plus liquidi hümidi affluit, & ca lum.Gemmæ verò pleræque vel potiùs
lorquoque agit leniter ac paulatim:hic omnes, quia lapidum ex generé funt,
inchryföllo,nihil afHuit liquidi: quare 1 etiam funt illiqüabiles: quia non habét
uicquid refiftit,& revocatcurfum ef. humidum un&uofum, vt metalla: fèd
ಘೀ, caufæ, id faciliùs hic abfumi i aqueum, quod igne difflatur, b «. ºt
tur:ignis quoque cft continuus, & non Vltim obijciunt , son dari caufam
impeditus , & quantum poteft urget. fufficientem,quæ hoc operetur : coelos
Præterea nonnunquam aliquid auri cnim naturaliter hæc metalla in venis
maturi & perfeéti artifices admifcent, producere per calorem, & frigus: non
ut fic ars adjuvans naturam, caufà fit qua calor ille vel frigus qualitas tâtùm
velocius reliquum convertendi, ut no i eft,fivè calor aut frigus : fed quâ eft or
tat Trevifanus , libr.de tran/mutat.me-, ganum acinftrumentum coelorum , in
tallor.ante mediii. Exhis apparet ad mo , cuiusvirtute agit hic verò nec frigus
dùm probabilem e(Iè fententiam Cal * adeffè in Chemica operatione: ncc ca
lifthenis. Alberti Magni, & Chemico t lorem operari ut inftrumenturm agen.
rum,unicam eflè perfe&am metalli fpe. tis principalis, quia hic non adeft agens
ciem. a Sed pergam eſſe liberalis ac co principale, Reſpondeo, defrigore iam di
mis:efto fpccie différant metalla, quid iximus.de caloreverò dico nuncagere,
tum?fpeciei (inquiunt) in fpeciem quæ, 'utinftrumentum ignis; & effe eiufdem.
non fit alteri fubordinata, immutatio, ' ſpecieicnm calore cœleſti ſeu elemen
impoßibilis eft naturae. Nos mox non, tari, Agens autem principalecft fgmen,
eſſe impoſſibilem oſtendemus, Necad auri ipfis metallisinfitum: quod femen,
rem fàcit illud de fubordinatione. Re calore fovetur, & adoleſcit inaurum.
vera enim multorum commutatio o- ; ;Probatio verò huius, non incumbit a-,
ftcnditur, quæ ficfubordinatanöfunt: lia, quam ab expericntia, ad quam al
L chimici
a Alb. Magni lib. 3.de metal sraá. I»e, 7. Gobri, Rofarii Vammoccii. Biringuccii. 3 alior.
-
*
bfic Alb, Magnin f.. Metap... * * - .. * * * * : * ,
-

-
*
86 · DISQvIsITIoN tŠ MAGICAR VMI
chimici ſolet provocare, ſolemusenim nes, liquationem, feparationem, coni
à poteriore probare vim feminis alicui gregationem , & alias huiuſmodi:ſicur
reiinfuiſſe,cum genitúex eo aliquid & & çalor nativus, cibum poteft: variè
ex potentia eius in aétum deduétum conformare, priufquam augeat & in
cerfiimus. Denique conclufio; noftra crementum præbeat ipfialito, nec mi
dumtaxatexigebat, nos oftenderena nùseft miranda illa cibi, puta pomi, in
turæ rerum hanc non effe contrariam carnem : quàm hydrargyri in aurum ,
*
Chryfopoeiam, neque id argumenta commutatio. Denique fifingulas illas
adverfariorum convincere. quod puto alterationes confideres: quas Chryfo
fufficienter oftenfum à nobis. Hæc de s 體 requirunt,etiam qui plurimas:nule:
Primo axiomate. , lam invenias; quæ vices1gmis in mate
riam difeofitam agentis excedar cedo"
Sy E CT I O III. enim quiæ illarum? quodfifingulis parj
cur non fùcceffiuè omnibus , cùm eius
Ide eadem efficacitate. '
vis non retundatur, fuggeftis femper
A It 2.axioma. longèprobabilius eft,poffè novis fòmentis?'
alchymicam artem finem fùum confé 2. Quintò, perfuadere id debent im --
qui,&aliain aurum igne tranfmutare:quá telleétui non malè difpofito,cùm variæ;
nonpoffe}Dico effeprobabilius, quia reve firmilesexperientiar;tüm plıırimorü idi”
raid non probaturapodiſticè, ſedtan feconfecütosaffèrentium affèrtio. hocc
tùm topicè.fictamen,ut moraliterferè poſterius probabo ſectione ſequenti: -
«convincant rationes. Primum argumen 驚 verò probatur; ijs quæ fiisèretu--
tum, quo conclufioprobatur, pendet: erunt Scaliger b & Benedicti Perer, ce
•x fupradi&is, quia contraria negativa primùm arspotcftgignerevefpass fca--
habet argumenta non concludentia, . rabaos crabroneſi, ex cadaveribus, &
imò nec admodùm urgentia. Sesundum, . :exftercore animalium: immò & fcor--
ia multarum rerum caufæ naturales*piones, ex herba Bafilicorirè pofita & :
nos latent,& potefthaceflê de illarum' 'collocata certis locis: fed vivéntia hæc c
numero: multa quoque fiant naturali fant excellentiera metalhs: poterit igi--
ter, quæ quis,propter caufärum igno tur & metalla, Dices in his hominêrn ,
ratiohem,fifäëta certò nefciat : vel ne Arte tantùm materiam materiæ appo--
getfàâa,vel non facta naturaliter,con-. nere, catera naturam per putrefactio--
tendat.Tertium quiaMagorum illa in nem & calorem fölis producere: Verűi
duftria, quia mutaruntangues in vir in noftro quoque cafu manum tantùm ,
gas,8 è converſo:iuxtaD'Auguſtinum homo adhibet, cætera calorignis in mas,
a naturalismutatio fuir : mirabiliorta--; iteriâ efficit,&,quæ in eius potentiâ fate;
men efthac, dc quanos agimus. Quar- bant;educit. 22aurum exauripigmento »
-

tum. quia calor ignis vim habet trans prodüci arte Plinius au&or eft;ut dixi--
formaridimetalla Per varias alteratio mus; fidicasauripigmentű venam effè
aurii
: * * ;
* ‫اما‬
i süirduk Trinit. besartitaj, sauaj:äialiimüi,aimagiat.
敞﹑*
lIBRI I. cAP. v. Qyaest. 11. sE cT. itt. §§
auri fterilem aqinopem,hoceft,aurum tore ? fcimus enim quid inter triticum
imperfectum.usai'Fabianus : a hoc, ut ; & lolium interfit 8. calchitimin mifij
dicitur finc probatione, ncgari quoque naturam mutari;fatis notum eft, verifi
poteft.Nam plus videtur differre ab au milius etiam ea fpecie differre. quàm
roquåm cuprum nam cuprum metal idem effe. 9. lapidefcere ligna, fi infon
lisannumcrandum, illud verò potiùs tescertosincidant: nôrufit Arduennae,
coloribusac tinéturis.3-ex ovis bcalore & lignum fit caudexéjue,qui ncgct,Be
fornacis Cayri folent pulli cduci, non ne eft non negant adverfàrij : Sed hanc
fecus quàm fotu matris: cur non & hic dicent forte commutationem in dete
fornax (upplcatuteriterræ vicem? fidi rius , viventis nempè ligni , in lapidem
cas, ovum natura oräinari ad pullü,& vitae expertem:mortem hanceſſe quan
eſſe pulli potentia: contendunt alchi dä ligni. fàciliùs res degenerare quam
miciidcm cffeplumbum auri refpe&u, meliorentur. Vrgeo, etiam meliorari.
imò & argenti;ideoque falere hæc me nam in Scotia exputridis navium frag
tallaiuxtainvicë reperiri.Sanè Plinińs mentis, & ex arborum fru&uin mare
dicitc vefiam plumbi, quæ vicina folct , deciduo 溫 eft vulgo notiffima,&pro
cffe & contiguae venæ argenti: vocari babitur libro fequ.) gignuntur anates,
galenam.Sed& ovum quoq; magis dif Sitam admirabilem 醬 tranfmu
fertâ pullo, quam inter fe metalla. 4. ! tationis aqua nobis exhibet: cur ignis
Naturaliter videmus multos vermicu efficacitati, cuius maior longeviseftin
los mutariin volatilia, utpote mucas: agendo,malignè detrahimuŝ:Herodo
& tamen reptile & volatile, plufquam tus etiam fcribit platanum in oleam
fpecie diftant.j.ut naturaproducit fàlë, vertißê:&alij cadávera, inftatuas falis,
bitumen, & atramentum: fic etiam illa de quo plura dicam l.2.4. 18. in fine. :
nobisartificum exhibet induſtria. Si di 3.1)enique notiffimum eft poffè fàl
cas fpecie differre haec ab illis: contra tem damones producere, per applica
urgebo: cum caſdem habeät qualitates tionem naturalium agentium, nő mo
(quod docet experientia) non magis ; gò resinanimas,fcd & animalia imper
differre,quàm pulli quos fornacesCay facta quæcumque ex putrefà&iene
ri produxerunt, à pullis adpectoratis à nafcuntur: e 蠶 1gitur fàciliùs potc
matrc. 6. Plinius au&or eft triticum & rit metallum unum,in aliud eadem ap
filiginem in invicem commutata.dices, plicatione commutari. quialongè mii
folis accidentibus ea differebant, eadé nor eft metallorum différentia,Tquam .
que fuiffè fpecie? Galeni d quidem fen inanimis & animati. Sed Diabolus nul
tentia videtur,fed multisidnon proba lum huiufmodi cffe&um producere
tur,efto tamen:hoc fi verum,quid ad 7. poteft,qui naturæ vires (uperet:ut con
Nam Theophrafto lolium quoque in ftat: alioqui poffèt veraedere miracula.
triticum fuit mutatum : loliumne hoc crgò cffe&us huiufmodi naruræ vires
filvcftre triticum fuiffe dicent? quò au-, non fuperat, Igitur poteft fieri ut vel
2 : docente
asar, communis
/*i Lycheti die libdersima,
metallies. b&a!./.
I. 7.relº, c li. 33. c. 6. d lić.a,
é probabilife1.4.14. ib. 4, aqcta •**
ad Glawcwm raf.7, c Eg
*-
82.
bīsovisitioN vM MAGic ARvM
docente Diabolo, vel induftria & tu quæ de illo villamontius itinerarij lib. 3. c.
dio tandem homo ad hanc cognitio 28. vel poſſunteſſe prodigiofæ s daermo
nem pertingat- -- | ne fàciente. 4. quia hanc arren) nemo
unquam calfùit : quod patet , eò quod
s E C T I O IV. nemìo fé unquam dixit ultinium eius
effe&um confecutum : nemo etiam
An aliqua marratione comflet aurum | verbis vel fcriptis eam alios docerc po
hac arte faâum ? tuit. His ប៊្រុ -
-- - - - - - - - -
-

1. Sit concluíio. Defaéto aliquos hac ar


1. N Vllum adverfarij fortius te te verum aurum feciffe,jidetur effe valde tre*
- lum intorqnent, quàm ab ex dibile. ... . . .. º .' ' -

ಧ್ಧಿ 5 cur igitür, inquiunt, nullus - Probo, quia tot ea de re narratione*


ačtenús effečtum confecutus?cur om funt diverfórum , ut videatur procacis
nes oleum & operam perdiderc:nonne animi & perftiétæ frontis , nul i crede
re. adfcribam quæ nunc mihi ad ma
moraliter hinc colligimus, ideſſe im
num. Caelius Rhodiginus auétor eſt
poffibilibus annumerándum ? 2. quia,
û fùo tempore in Gallia quendam ex
çjüæcumqiie adfèrunrur experieritiæ ,
nituntur teftimonijs ipforum chymiinfima plebe hominem, mirè fàgacem»
corum,quibus minimè credendú: tùm modum excogitaffè, quorchryfulcæ æ
quòdin cauſa propria; tim quòdmen quæ vi, ex metalloquolibet aurum fe--
dicitas & paupertas fidế detrahat , tùm cerneret: & addit tales artifices vo
quòd ſpefaſcinati & វោgnation ve cari chryfoplimtas, officinam vero Chry*
fiermenti apprehenfione, putant effe au fºphifium. De Arnoldo Villanovano re
រ៉ែnon eft,ut ait pontifèx Ioan ferunt gravifsimi Iurifconfulti, c eum
virgulas aureas, chemica arte produ
nis 22. a.3. quia poffünt effè operatio
nes, vel fraudulentæ & geceptoriae, ut xiffè, quas omnium examini [ubiecerit
füit Bragadini Veneti Alchirhia : qui in in aula'Pontificis, & ideò concludunt
Bavaria füpplicio affeétus, anno. §39;. chemiam veram effè fcientiam Obijci
&oräm omnibus impofturam fuàm có unt, Arnoldum fuiffè valdè fufpeétuni
£ffùs fuit: fé ex auri ramentis pulueri familiaritatis cum daimonibus: d & id
bufque quos mixtos carbonario pul eò vel dæmonem hoc verè feciflè, vcl
ueri habebat, aurum füum liquaffè. fàltem verum aurum füppofuiffè. Re:
- Quare cavendum ne leétoré décipiat pon, has effemalitiofas conjeduras. Si
deceptusipfe Villamontius, pertinaci ſuſpectus Arnoldus, quomodo non in
ter defendens,veram füiffè & finceram Romana curia , ubi affiduus erat,com
Anton.Bragadini Chryföpoeiam: cùm prehenfus, ut maleficus, & catigatusr
enim illa fcribcrct , nondùm dies frau mera autem conjeétura eft, dæmonem
dem huius Cyprijplaniaperuerat. Vide verum aurum fuppofuiffè. Alij
- --" - -
dicunt
* examini
aestranſionism: de crimin falſi cap.13. b libro 21. cap. 13. c Io. And.in additium adSpe
cutitu.de erimin.falſold conſ74. deſortil. Abb. in e.ex ruarum de ſortil Erbid. Bald los.
Platean in l.i.C.de agent precauod in the/infer.lib. ro. d Penna.com.so adap. Direi E
mewici q ii.
i.LIBER I. C A P. V. Qy AEST. i I. 83
examini (übjeciffè, hoceft, obtuliſſe c Antonium pharmacopalam Tarvifi
non verò quemquam veritatis peri num;coram And Gritto Duce,& præ.
culum feciffe.. Primùm explicatiò il cipuispatriciis Venetis, argeutumi vi
la verbo non congruit, deindè quis vum in aurum cotm mutaffè, & ejus o
credatillº offeréte aurum ad examen,peris quædam adhuc exftarc veftigia.
neminem Romæ periculum feciffè; Hoc Julius Scaliger, in contradictoria
ego verò , inde;, quod nonfcribitur exercitatione, eludit potiüs, quām dif
ab auótoribus illis fàlfum aurum de folvit,dicens;6 hoc verum autum fuif
prchcnfum 5 probabilius crediderim fet,Veneros eum fuiffèCoacturòs,Ret
experientiam Arnoldo ſuffragatam. publicæ operam hanc navare, vefarti
Sanè id confirmat quod de ipfiüscum ficium indicare. Qujs enim Scaligerö
Raymundo Lullio concertatione au indicavit, Tarviſini eis non indicaſſe?
άor Theatrihumanæ vitæ tradidit, a ſanè credidehim Venetos,velincerti e
Raymundum hunc Balearicum,homi. ventus ប្រែៈm Contempº , vel 體
nem acutiffimum, multis rationibus giis efectum adcripie. Tu, Lector
demonftraffe, Villanovano artis hujus ne idem fentias;accipc tcftimonium d
&àvragicu, tum Arnoldum difputandi liud ejufdem rei,ut ih Cardani & Ara
pertaefum; quin potius, inquit,te fenfu oſii fide,hoc experimentum ſtet. Gu
craftiná convincam die: quaecum illu ilhelmusifte Aragofius , vir philofo
xiflet, metamorphofim illi oculatâ ex phiæ & medicinæ apprimè petitus,ftu
hibuit fide:quaille motus,hanc ipfear diorum causâ degebat Patavii : femel,
tem amplexus, multa de eadem 檔 anno 155o. Venetias excurrit, & hono
opufcula , ante annos fermè 25o. De ris causâ Hećtorem Autonium , ma
hoc Lullio fcribit quidam noftri tem thefis & medicinæ laude clarum, invi
poris medicus: non alchimifta, b Hunc fit:ibicum intra alia Alchimicae aürifi
£go inquirendo comperio apud Anglos , re cæ mentio fieret, eamque Guilhelmus
quidem verâ praftitiffe , quod fui, librü folidis, ut ipfitüm videbatur,argumé
profitetur: & in arce Londini, iuffu Regi, tis fubrueret: Aufonius infequentem diem
probatißimum aurum confeciffe : mihique, f conventum indixit, eoque trespatricios /?
genusnummi offenfùm eß, quod adhuc ap netos, è nobiliſſima Corneliorumgente ad
pellant Nobile Raymundi, auriſcilicet puri duâos: ex eo auro,quod Tarvifinus fpeëtam
c obrysi/ummaque indicatur«.) Idem tibu patribus, hoc eft, celeriter, non magna .
au&or Thefàuri, hoc etiam narrat de interpota mora, momento feciet, confectos
Bernardo Trevifàno; eum cum initiò :annulos peciandos contretandoque exhi
fruftrà magnas opes in hac Chryfo ' bere curavit. Ipfè deinceps Arogofius Tarvi
plyntica န္တြဂို့ tandem accura fium excurrens hißoriam faäi didicit.Nar
tiore tudio confecutum , ut bien rabat ille à Gallo quodam , Arogeſio facie
nio artem in opus, fpem in rem, dedu-, fimillimo, domifuaperaliquot menfes ho
ceret. Hieronym. Cardanus teſtatur, l ſpitaliteraccepto, eŭfepulverem hono rarii
* * ...
3 -
loco
a vol. z o.lib. 3.edit. Bafileenfi. in colonienfi vide Indicem. b R. C. in Nomenclatore in
ſgium ſcrip. c Opere 4:ſubtilitat.lide metalli
:8; DISQVISITIONVM MAGICARVM v
;
;loco accepiffe fed ut in eo tamquam, arcamo ; quihoneftam indè rerum naturæco
uteretur.Severò non tam privati commodi, gnitionem dumtaxat pctunt. Ncc ve
quam publicæ fidei erga Rempublicam Ve ; rum eft, nullos nifi mendicos vel pau
netā ſtudio,eo inſcio, Venetias navigaffe,rem peres huic ftudio incumbere ; quod
patribus indicaffe: fpecimen artü exhibuiffe; Principes viri multi non fugiunt, ncc
privatim quoque in Corneliorum adibus nó etiam paupertas omnis à teſtimonio
femel.Interca verò Gallum illum infalutatis arcet:fèd tantùm ; quàm vilitas aut vi
omnibus diffeßiſe, nequeſe quidquam de eo tiofitas vite dehoneitat. Phocion pau
amplius refiirepotuiffe. a Vides caufam per erat:plusilli tamen injurato, quam
cur Veneti non urſerint Tarvifinum, jurato Paridi credidifiem. Teftimoniă.
& quam inanisilla magniviri,ſcd ſapè in propria cauſarejicitur, ſedhic teſti
iniqui Cardanomaftigis,fufpicio. móniüm dixere fcriptores, quinon c
3. Fortaßis cadem arteapud Cedre. rantAlchimiftae.acceperantilli quidcm
.num.ille fienum aureum confecrat, hocab Alehimiſtis ; ſedalchimici di
uod Anaftafio Imperatori obtulit: óta fua,fačtis probarant ,Necíanèdo
醬 videtur ifte præftigiator potiùs fi -mefticum teftimonium , ut nec aliaa
jfle quam Chymifta,poft primam ope lias inidonea, rejiciuntur, quando ali
ris hujus editionem incidi in librum undè teftimonia habere non queunt. i
And. Libavii medici, quip. 1. fingula Et quæ{o,undè hicinitium hiftoriæha•
fium, Syntaxiu,de re metallica,plurate- beri potuit , nifiexipforum artificum
-

ftimoiiia retulit. dićtis & relatione? Ad 3-poſſe aliquan


4. Nunc adobjc&iones refpondea do eflè tales,&-fuifle: hinc tamen nofì
mus, Ad primum;multos ego comme fequi,nullas non fuifletales.Ad 4.mul.
moravi,quos nonChemicitantùm,fe« toshancartem verbis fcriptisquepro
Az medici & I.C.gravifimi teftantur rë didiffe, & hodiè tam tenere, & alios
ipfàm fa&am exhibuiffe, Arnoldum, docere,fi qui contingant in praxi erro,
ILullium,Tarvifinum. Et hediè-nomi. j res,nihilmirum : quia fàcilè pcccatur
narcpoffem,quos novi viros graves,in in iis,.quae ab ignis operationc depen
dignitate pofitos, & Deum timentes; dent. Nec ullius artificis e(t,in iis, quae
qui defeipfis idem profitentur. Quos ab aétivitate extrin(eci agentis natura
mentiri, vel impofturis, aut praeftigiis, lispendent, fecurum femper effé&um w

aut dæmoniacis artibus uti, nunquam ſpondere. Neculla quoque arsalia,in


in animum meum poffim inducere:& qua quis mente fànâ pcrfc£tionis ulti
fint injuriis viris'honeftiffimis , qui mumapiccm ſeconſecutum afleveret.
queant id fufpicari Ad?.dico.Poftdo femperaliquid difcendum fupercft:nc.
qui de gregalibus,ſivè fece illa-Chemi que huicarti peculiare, quod opponi
corum,qui lucrum captant,& avidita tulſ.
te pecuniæ in præcepsruunt.non de is
XQUIAE
a Thefau.vita hom. fu. Omitto quod defe fimilia Fermelium teftetwr lib.de abd. rer. cawf.
b Pet,Gerar fing $ oo Hitpolfing 71 ]
-
r

LIBER I. CAP. v. Qyaes T. ir. *;


entiae:utin medico, &chirurgo ſatis eſt
Q UI AE S T I. O. II, manifeſtum.

4m Chryfoparia babenda ex numeroartium Q UIÆ S T I O II I.


ingenuarumsan mechanicis annu
meranda? 4d quam magieffeciempertineat '
Chryfopaia?
1.TAciliseſt deciſiojnihilinea mecha
nicum effepreter ipfàm operationem, 1. , Equè expeditum eft refponde
& igniariam illam applicationem: Theori re huic quaeftioni, Si alchimicus'
£am verò fiveffeculationem artis ipfiuspby effeäus werus non eft, quia fàlfüm eftaut.
fologia , in remotißimis latebris latentem, apparens duntaxat aurum , pertinetad
equeingenuam,equèſcientificam eſſe natu magiampraſtigiatricem, ſºveruseſ effeitus,
vafia,quamfitphyfica: cuius eft portio non tunc aut fit ope damomis, &pertimet ad D«
ignobilit:aut medicina, cuiſubſervit &an maniacam : vcrum effe&um voco,
cillatur:eoque nomineacromatici, & epop quando aurum verum quis confequi
ticis dißiplinis annumerandum.- , tur: hoc autem poteft fieri dupliciter,
2. Si veròconfideresipfos Alchimi. velvera tranfmutatione , ཨཱ་ཨཱ་fappo
fìas , quidam illorum meri-funt me fitione: quando hoc facit dæmon,po
chanici,& fiaturarii, acciniflones: qui tcftetiam reduci hoc fä&iim, ad præ
dam verò philofophorum nomen ho •ftigatricem: quando illud, non nifi, ut
neftum in primis àc laudábiles, jure dixi,ad dæmoniacam. Si verò verum au
fùo fibi vendicant.Etfi enim omnis Al
rum, fine ope dæmonis homo extrahit pyro
chimifta ingenio fimulac manu, uta technia fùa, tumcalchimiapertinet, fecun
tar: tamenidomnimechanico artifici dum fe cºproprte, ad Magiam naturalem:
communecft,& manuspræcipuam o per accidensadartificiofam. Nam, quia !
peris partém in illis vendicat:qui,prin ad fupernaturalem referunt , propter
cipia caufâfqùe artis ignorantes,-nec cœlorum influxus : illi meo judicio
certum in rebus præparandisufam.ju fàlluntur : nihil enim hic cernitur 5 .
xta praecepta congrua &{cicntificaad ut oftenfüm -, quodnaturæ vires ex-
hibétes, tempus & carbones abfumüt; cedat.
fuliginoſiitaque &merè mechanici di 2. Naturali; ergo alchimia exempla;
cendi fint, fed quiinoleis, & aquis.& jam nonnulla propofui.
gummis,& auro extrahendo, caufas & 3. Dæmoniacærefert unum aučtor
praeceptâ artisnorunti quibiis fretie£ da monomaniae:be exGuilhelmo Có
fo&tum ſibipollicenturſi, etſimanum 'ftantino, famofo alchimico, audivifTe*
ingenio, & operationem ſpeculationi focios ipfius , cùm perdiu flantibus, •
adjungant: non mechanici, ſodphilo fpes fpeciefve aurioffenderetur nulla•*
ſophi dicendi:operatio enim illa,&ma conſilium à Diabolo petiiſſe, riteneo--
nuum auxilium, accidentariafunt fci perarentur, & optatum finem contin
gerentº
a&4%gvß¡ı & svinger, b súpragua/iionei,seå,uűý.
, \
86 DisoyIsITIonvM -MAGICARvM
gerent. an in aliquo peccatum ab ipfis vare , demum ille nihil aliud retulit
èiìet , quod mefalluiìm arceret expeti quàm/trennelaborate, **
tum. Diabolum (ut folet ) latebrofum – 4. Deceptorii effeétus dur Hiſto
dedifle refponfum: quàm breve, tàm riæ occurrunt » prior præftigatorius
ambiguum: laborate,laborate. hoc illos Diabolicus: poterior ad deceptorios
pro fecunda pollicitatione arreptum & emunctorios per humanam callidi
mirè animafie: ergò perrexiffè inflan tatem pcrtinet. Priorem fic narrat Ce
do, & fornaculis continuandis, idéue drcnus : Quidam exeorum numero, qui
adeò ftrenuè ut in nihilum cun&a re Chemicam artem profitemtur, callidus ho
degerint: parati nihilominus pergere, minum otulosimpo/turaprajiringere, ar.
-

& ad imum cun&am rem decoquere, gemtariis aliifque obtulit manus pedefque
& pro philofophico lapide bona cun ftatuarum, & alia aurea, dicens fé thejau
ćtadilapidare: nıfimifertus dementiae rum reperiffe , multofque ita deceptos ad
Conſtantinus ſuggeſſiſſet, morem huc paupertatem redegit.Famâ vulgata captus,
eflè dgmonis ut decipiat amphibologia & ad Amaftafiumperductus frenum equi ex
fignificati:cùm laborare juffit, hoc vo folido auro conflatum ac margaritis confer.
luiffè defifterent ab irrito conatu,& ad tum obtulit. Sed imperator freno accepto;
honeftum opificium aliquod fe tranf Ult omnes, inquit, fefelleris, me profe
ferrent, in quo certiùs operæ pretium ctò non decipies: ßatimque hominem, in
cerneretur,ſcille. Sedalipaulo aliter caftellum quoddam relegavit, in quo tam.
narrant , idque fe ex ore Natalis, qui* dem periit. nimirum hæc aurea, ; nihil
Conftantini focius fuit, accepiffe, bo erant nili per magiam omnia fà&a o.
nâ fide,fcribunt: hos operariosauria culorum ludibria.Pofteriorem defcri,
vidosfamiliarem paredrum ſub ſpecie bit Ieremias Mederus, im Acromat Chy
unius nymphæ exciviffe, & fàcro car miftas duos focietatem initam paâo firmáp.
mine lapidis confectionem ab eo po fe, ut alter Chryfopæie aertigimam arten,
ftulaffe, daemonem juffiffe, titi extex ſetenere profiteretur, alterrbizotomuma
hetalli (ut dicunt)anifätis, hoc eft,ae, geret feu ag)rtam emp)ricum,c intertete
quali proportione, 8 hydrargyri certá raſcobemauri atro infettam colore »pro lu
mole mixtis, malagma componerent, narie pulvere , venderet. Erneflus Hadenfi,
cùm itaque hoc igni impofuiffent,ecce Μarchio mire deditus erat pyrotechnis,
fibi,ftaudis minifter, catus ille Mcrcu hunc ergòprior ille adit , & circumvenir,
' rius, more grandinis cum tonitru me at reos montes polluitus , & atri.t diyiti;
taila huc illuc difiicit,&fpem fimul eo Crafi,parantur omnia,& jam ille, catera,
rum: cachinnante lufus cacodaemóne. belle, inquit: umum dumtaxat opus, Re£h.
Ill1abaéti à chryfollo, nő a fiirore:rur vocant (Hebraa voce) hutuspulveres faci
fus magiftellum adeunt , expoſtulant les inventu, aptid quemvis pharmacopaum,
primum de injuria: deinceps fupplices ' Pclrht<otomum. Marvhiopuerùm muttit:
fiunt, & ut nunc faltem, mieliofè fide, commodism impalatii aditu ille alter merJ
quidagendum doceat, pergúnt obfèr esfilas expofuerat : &utſolent hot genus,
muhil
-- - - -
LiB E R I, CAP. V, QVÆST. 111. sEcT. iv. &
nihil ſibi deeſe ſtentorea voce predicabat. culam conduxit,in eaqueformacem cum re
Adit eum Principi, puer. Ille Refch ex 'liquis inſtrumenti Chymicis fecretò con
promit depixidulafumofä, &profolido ap-, ftruxit: iamque convocati, amicis , atque
pendit , & quafi quidforet obvium ac con imprimi quatuor ditifimisfibimotis Hipe
cultatum, addit fuperpondium. Puer Domi mi mercatoribus : horum in negotiando
mo refert. impoftor eum puluerem infpergit tarditatem exprobare, atque ad maiora eo,
hydrargyro , & aurwm verum producit ,Jed compendia excitare cæpit. Effe quippe fibi
quod liquatum ex puluere, fit examem, ve artem profeffu e/?, qua brevi ac compendis.
rum aurum deprehenditur. Marchioni res fineque periculo , & navigatione » ditari
mirè grata , & ipfe in magiftrum beneficus ipfiamplißimè, atque vel AMid«, Crafique
ac gratus probè donatum dimittit, Chryfo divitias nullo negotio [uperare poffent. Id
pariam pergit urgere : feliciter. quamdiu que ad oculum prompto fe montraturum
Rcfch duravit : ubi eius refiduum parùm experimento , fi auri fibi nummi quinde
fuit: undique conquiri iußit auriprolificam vim, boni, probatique ponderi, præberem
hanc materiam. Negabant omnes fé , quis tur, At illi protinàs totidem libentifiimè
Pului,Refch diceretur, audiffe veldidicif erogarunt. Itaqueacceptuillenummis, u
/? umquam , itaque Marchio quod fupera num quemyi ex mercatorum pediffe
ret igne folùm liquat,& auri fcobem, impo qui ad fé accerfiri iubet : cui intranti,
furamque fimul deprehendit, æquè lepi duobustantum regalibusimpenji: rade, in
dum eft quod narrat probè comper quit, in domum, quaprima occurrat phar
tum Gomes à Medis lib. 2. de fale, his macopole, à quopete lapidem, qui onaſtros
verbis: Si quidem fùperioribus anni, dum appellatur, quitametfi yiliorù fitpretii, tá
4gerem Lutetia aderat umâ etiam ftudiofus mem ut ema, citius, totum impende. Quo
quidam,quifquis ille fuerit,fati mihi notus, abeunte heus, ait, melongam nobis moram
iamque conftantü atatis homo,atque in om facias, ito reità ad aum, qui è regione por
hire, &ſcientia dottiſimus, experientiſi ta maiori, templi confiffit , vidi quidem
mußut,[ed qui ingenio effetadfingendum a. heflerno die eiufemodi lapides profare
criore:adperfuadendum vero quampar fuit apudhunc; longè preftantiores quàmalibi.
fùbtiliore.Et qui varijs, tametfi negotijs im Aftutè mamquè ille rem omnem , ac per
plicitus Chymicatamem arte, qüam occultè quam cautè pervenerat. Nam maffam qui
txtreebat, mire delečiaretur. Is puero Fran dem auream triginta pondo auriprobatißi
tifco Gallorum Regi familiarü valdè gratus mi coegerat, eamque im modum lapidi com
atque tm oculis erat; ac, quo tempore diutur paíiam, variis appingi fecerat, atque cir
mum illud & exitiale bellum apud Belgas, cumveftiri coloribus: quam eidem moto fibi
4nno 1542. ab eodem Francifco commotum, pharmacopole, fortë doli comjaio, lucrique
w - - * ."

è Carolo quinto Cæfare confirmatus vige participi, commendarat : data teffera, ut


Vat.? Gallia ille in Bclgasprofeâus eft, atque ; cuiufcumque petenti omaftrum lapidem
Hiſpanum Jefimulans idiomate confiſus, Lo: quamtulocumque oblato pretio exhiberet:
rantum primò,quò ipfe paulòantea eiufdem unde occurrentipediffequo lapis eft datus: at
caufa belli è Lutetia pulfus me receperam: ue ad mamus Archichymiffa(dignus eftenim
deinde Antverpiamfeioiitulit, ubidomun- | # Tumille lapidengen
м taní;
$g; - DISQyISITIONVM MAGICARVM
tans , atffjuipedalia de corbatroferens, crepufaulo vepertino adfe nummos, adducir
...jubet accendifornacem, oilas educi, inftru iußit: fucrefque adipfùmprofééto quatuor
menta apponi, quim lapidem inungere I. la aureorum milliaallata:nam teftimonio mi
vareque, cæpit, Demum oblatos fibi aureos hi fùnt,qui adnumerarumt. Quos ille accipi
dentibus premebat , poft malleolis tum en:atque adpreparandes eosintegrum dari
dems, cum quadam tacita: verborum im fibi diem petens,mercatores dimifit fiatimq;
terieétiome, in ollam immittebat. Quibus fub ipfo moäis conticinioadmißis equis,quos:
rebusfpeétatorum oculos infe,non intentos praparari iuferat,quàm telerrimèfè inGal·
modò: fedquafi wolligatos temebat. Ex quo liam intulit, atque Lutetiam tamdem tutus*
illi,caca duce charitua, lapidem curiose lu ' pervenit.] Hæcille: finis non foret lcri--
frare oculu , fummepere admirari , fe bendi,fi quae^fingulis diebus talia con--
fimul & exffeitatione accendi, hortarique tingunt,vcllcm perfèqui útilius erit;,
fe invicem, meque cunctandum experimentā quòd reliquum eft, & adanimæ falu--
fūcclamabant. Tandem commiftis akreo teun ſpectat,diſcutere. -

aum lapide aureis quoque mummis,univerfa Q_y Æ S T I O. IV.


edutta maſſa, excretiſque per gnem colori
bus, iam non lapidem , fèd aurum puram. : Licitanean illicitafit alehimia??
putum ipſa riferebat. Qua illico per duosex. 1.
mercatoribus ad aurifices delata ยุt; еagие.
Pង្ហ cenfuit Angelus dé
- Clávaíîo, a fed id nullo júre pro--
probata fatù triplum haberi inventa effex. bat,verùm rationibus dumtaxat, P. Vau.
"aигоркrigiто , argиe eltiтaпотерто.. leucia eò inchnat,ut fàltem ratione cir--
* Quo mumtio allato domum, atq; occltjo pof* cumftantiarum fit illicita &perniciofàs?
fé oftio: mira omnes exultare latitia;ac tri- ; idem P.Pererius cenfuit: urerquelocis ;
umphare gaudio expetant: Quare mutuòfé 'antè citatis Licitam verònec ulló jure :
imprimu iureiaraudo aftringentes , nt cui- prohibitam', immö & interartes me--
quam hominum hoc tantum arcanum rete tallariasà jure civili receptam , com--
gerunt: protinus experimentum, qaodplaf munis eſt ſententia juris interpretum..
quampro comperto habebant,nom demu am b Pedetentini progrediendum:nam fà. -
plius , centemifwe , fėd millenis, & eò plus fcihs hic in via lubrica,lapfus: -

aurei, iterandum cenfùerunt. Iamqueßto 2. Prima Conclufio. Nulloiareinforo"


tos Arvhichymifta,tamquam alteri Plutoni ! fori hæc ars videturprobibit,aut non liceat:
pecuniarum Deo, devovemte*, precibus ab. eam exercere , ex defenfione iuris pofitivi..
eo petierunt,ut millenu ab unoquoque obla Qùadjus civile-& commune Roma--
tu aurei, experimentum geminaret : namſi 'norum (de communi enim jure nunc:
fùccederet,iam mom percbiliadas fedper my loquor, nó de particularibus locorum ;
riades ipfum deîndè expertarum. Quibus ille ftatutis, vel regnorum fânâionibus);
lenté,atque grandi ribus quàm antea verbis* fres eftexpedita : nec ulla conftitutio ·
refpondens , tandem annuit. : -atque fùb talis repgritur.. Qug adjus Canoni--
cum, ,
a invert:alchimia.. boairaaiian.444abbaré Baldikcija:titqaf.5.4 abritiº
4. Rofar in ver.alchimia Guido.Papa decif.388, Fabiani tra&#e empt: ó: vendi..?j. Zancrimi"
sa.ex.ra.de accuſat, Thöms Arfweini, quodam de haere confiliº
1LIBER I. cap. v, ov/es T. rv.sect. Tw. #5
rcùrn , videntur obftare duocanones,, fupra ipfos aliquid huiufmodi dixerint, ad
nempè, cap. Epifupi 26 queſt. 6, & cap. ; miremtur : quibus cùm veritas qu«fita non
ſpondent in Extravagant, comman, libr. 5. fuppetat, diem cernunt, facultate exhau
de crimin falfi. Sed, fibenè confideres, riunt, iidemque verbis difsimulamtfalfita
ncutcr CanOfl COnV1nC1t ter,ut tamdem, quodnom effim rerum ma
11ntcntum.

N;* m. d. c. Epifcopt tantummodo dam tura , effe verum aurum vel argentum f0
nat eos qui credunt perlonarum tranf phiffica tranfmutatione confingant: eoque
mutatiohem in varias ferarum fpccies interdum eorum temerita, damnata &
fieri:, quod & ratio docct addita: fi. damnanda progreditur,ut (*) fidis metal
quidem (ait) Satanas transformat fe im lis cudant publica monete charatteres fidis
varias fftcies ferarum.] Non eft igitür oculis, & mom alias alchimicum formacis ig.
cur ad quamlibct fpecici in fpcciem nem vulgum ignorantem eludant, Hecigi
tranfmutationem canon extendatur.: tur perpetuis volentes exulare temporibus,
Et licet eò extenderetur , diccrent : hac edi£iali conftitutione famcimus : ut
alchimici fe non credere hanc à dæ quicumque hujußnodi aurujn vel argen
mone,fedà natura fieri metamorpho tumfecerint, velfieri ſecuro fatto manda
fim:nec eam eflè veræ ac perfeétæ (pe verint , vel ab hoc ßienter (dum id fie
ciei,inaliam perfe&am fpeciem , fed ret) facientibus mini/traverint , aut fi
imperfe&i & inchoatiin {uam perfe- ! enter, velargento, velauro uffuerint ven
&iònemJortiüs ftringit alterum illud dendo vel dando infòlutum : verum tam
cap. spondent, nam illud difertè alchi tiponderis attrum vel argentum pæna no
miam prohibet,&infâmiae carccrilque mine inferre cogamtur in publicum pau
cenam præfigit,clericos etiam poffef peribus erogandum: quantum alchimicum
器 beneficiis privat,&adcapienda red exiftat , circa quod eos aliquopradiétorum
<dit inhabiles. Refpondet Arfoncinus, modarum legitimè conſtiterit deliquiſſe:
Pontificem egifTe tantum de iis , qui facientibus nihilominus aurum yel argen
Sophiftice tranfmutationem confin ! tum alchimicum , aut ipfo ut premittitur
gufit:tamen Canonis verba fàtisclarè | ßienter utentibus perpetua infamia mot&
indicant cenfuiffe Joann. zz. nullum à referſis. Quodfadprefatam panam pe
quoquam eorum verum aurum fieri, cuniariam exolvendam delinquentium ip
& idéò omnes pro impoftoribushabu. forum facultates momfifficiant,poterit dif
ifTe; fic enim verbo tenus habet fan creti moderatio iudicis , pœnam hanc in
&io; spondent,quas non exhibemt,divitia; aliam ( pata carteris vel alteram iuxta
pauperes alchimiffa:pariter, quife fàpiem qualitatem megotii, perfonarum differen
tas exiftimant, imfoyeam incidunt quam ! tiam,aliafque attendendo circumflantias )
fecerunt. Nam haud dubiè huius artis al commutare. illos verò, &c. Subdit poe
chimia profeţares alterutrum feludifi nam in eos qui alchimica materia ab
cant: cümfue ignorantía contii eos, qui utuntur ad monctarum adulteratio
M 2. ncm,

( * Sicfegitur in editione etiam Plantiniana & Romana, fed depravar?ae mutiβ. va


lentia,cons.legent.fi&tisfaciümutatione.sedadhuc reliquam hâofaiianeat.) -
r- * , , , , ºr ; - * [、 。 。
$o Disoyisit IonvM MA Gică RvM
nem, de quibus eft ejufdem Pont. con optimè prot ant argumenta Angeli&
ftitutio afia, in capit, prodiens extravag. auctorú prima tententia, contra pra
fingular. titul. de crimine falfi. Ad hunc cedcntem verò vim habent nullâ. 览
Canonem duplex mihi occurrit re tandum quoque,quicquid illiciti eft,id
fponfio, una cum non fuiffè ufu rece non ex artis natura ( quæ infé mala nö
} non uſu abolitum. Nampo cft, imò, quatenusars eft,& fcientiasi
fteahaec ars in ip(a adhuc urbe viguit: mitatur,fecundum fe bona eft,ut & cg,
maximè, vix cehtum annis poftea, fub tera peculativa cognitiones) profi
Leone X. nam illi Aurelius Augurel ciſci,ſed ä virio circumftantiarum,quæ
lus egregius poeta librum füum de ut plurimum in hac operatione inve
Chryfopaia,dedicavit: Qui inter caetera niuntur. Hae fidelint, non video quid
“illud nimisja&anter, de philofophico reprehendi queat: fed quia vix umquá
fuo lapide. defunt omnes,rarò fit ut alicujusratio.
Ipfius ut tenui proieëtâ parteper vndas. ne non adfit vitium & peccatum. ldeò
Æquorü argentum fivivum tum foret dixi,plerifque perniciofam & illucitam cen
æquor, féndam. Sed quae iftae circumftantiae?
Omne velimmenfùm verti marepoffet praecipuae & capita caeterarum ; qu1
tm aurum. tuor:finis,modi, temporis & perfónæ.
-

_ 'Pici quoque Mirandulanicircum 4. Sifimi fit lucrum, & avaritia:illici


fertur liber hac de retitulo, Deauro con ta eft, quialucrú ex hac arte eft illicitú,
jiciendo: nec hujufmodi in Italia libri ex non enim licet hoc auro uti ad com
illo tempore vetitae le&ionisumquam mercia contračtuſve, utſtatuit Joann:
fuère, Ältera Canonem ex hypothef 22. Intellige,fi pro veroauro quis uti
procedere (aurum omne alchymicum vellet, nam hoc illicitum contendunt
èffe fàlfum) & ideò damnaritantum, communirer DD. de hac re fcribentes:
qui fàlfum cudant : idque ad lucrum: a & meritò,nam aurum iftud velnum.
nempè, ut utantur in contraétibus& quam habet proprietates omnes veri
folütionibus ( quod clarè indicat tex auri, velid adeò rarò contingit, ut
tus) ideò non damnantur hoc capite, cenfendum fit non contingeré, qua
qui verum aurum producunt, & arti rè tam verifimili causâ dubitandi ex
vacant animi dumtaxat causâ, nolen iftente, non licet in commercium de
|
tes in commerciisaut folutionibus hâc ducere,ut verum aurum:vendi tamen
arte uti. Quarè non ars,quæ ritè infti poflè proauro alchymico;&juxta aefti
tuitur, & exercetur : fed artis abufus mationem peritorum aurifabrorum,
damnaretur.Sit igitur . nemo DD. illorum negat, neque ne
3. Secunda conclufio; In foro com/ii gandum eft. Non licet etiam id fácere,
entie nonpromiſcuè,ſedcum delectuars bac nt in mcdicamentis quis eò utatur: ná
permifa: immópleriffue,utperniciofa, fic ' propter rationem jam memoratam,
illicita cenfenda. Hanc conclufionem l nec veri aurivires fàlutareshabere,nec
- noxiis
w

asi- D. Thom.in 2. d.7.4.3 art 1.6 22.3.7 7 տա II. க. Caief f. கச் Funuims,
Fabia.1.4.8.4lber.in ver.emptio.
~~
ſ
ºf
LIBRI 1. car. tv o vaisT. iv. secT. Iv.
füperftitionis initium docet B.Augu
hoxiis qualitatibus,abigne carbónario
& venenatohydrargyro contraétis ca ftinus libr. 2. de dottr. Chriſt, tap. 22. ó
rere cenſendum. Multò minus licet 13. Et divinae fcripturæ teftimonio,
eo uti admonetarum mixtionem: hoc quiamat periculum peribitit illo. Sic
enim unum caput foret criminis mo enim fàpiens loquitùr : In fùpervacui,
netarii, juxta di&am fàn&ionem Jo rebus nolifcrutari multipliciter , & implu
ann. 12. & piadičti DD. juris conce ribus operibiu eiw (Dei) non erü curio
dunt tales puntendos poena moneta. fu. Multos ehimfäpplantavit fufficio eo
adulteratae.His cafibus fubeffèt pecca rum (hoc eft vana fpes& exfpectatio.)
tú Mortale. Si verò quis illudcüderet Erin vanitatedetinuit ſenſus illorum. De
fivèproduceret tantum ea gratia, ut nique ſubdit: qui amatpericulum peribit
ipfemet in annulos, cathenas, aut fup in eo.Ecclefiaftic. 3. à verf. 24. Dcnique
pellectilem監體彎 tihoverbo,quando fini malus,ars illicita;
omni curâ foret adnitendum , & vi & qualisfimü,tale exercitium. ' -

gilantiâ , ne quis eò vivo vel mortuo y. Si modus ( hùc media pertinent)


per hoc deciperetur. Alioqui pro ne exercendi artem illicitus, ars quoque:fi va
gligentiæ latitudine , hic quoque pec mus, ars vana: ffõrdidus dringuimatus,
ęatigravitas nafčeretur:&quantumvis ars erit inquimata & impura. Huc re
quis diligens , vix vanitatis culpam c ferenda media fuperftitiofa, ut fi ex pa
vaderer. Nüguam ſanèſtultitiae & im &to expreffo vel tacito'cum dæmone;
rudentiæ ੇ euadit,qui ex hacarte quod frequens effè docuit au&or Dae
# quaerit. Semper enim ftultus
eft mercator, qui in 盟 negotiationis
monomaniæ, a & fànè docet experien
tia:adeò ut Arnoldus Villanovanus,&:
nus incumbit,quo videt nullum,vel Lullius, & Geber, & Bachonus, & Ri
鹭 millibus aliquot unum, lucrum fe chardus Ariglicus, Magiæ hujus nigræ
ciffe: omnes verò, vel mille contrav fupecti vehementer fuerint: & Para
nú fàcultates fuasabfumpfiffè. Quod celfus,& Agrippa,& ille Guilh. Con
cùm alchymicis 鷺 de his ftantinus, & álii nonnulli deprehenfi:
damni lucrionibus dubio procul fen & interinſtručtiones inquiſitorum fi.
tiendum, Nec tuti in confcientia, qui dei fit una, hâc quoque notâ Magos
hac inre fola vana ducuntur curiofta harreticos dignoſci, Direáior. Inquiſit, fi
te,nam curiofitas, peccatum eft oppofi deip.3 fol.443.editiom.Romamæ,quæ in luc?
tum ßudiofitati.pcr exceffùm: quo quis prodiit iuffu Gregorii 13. ubi rationem
defiderat immoderatè fcire quod non fubdit au&or libri, Nicola. Eymeri
expedit,velplufquam expeditipfi, vel CUJS º: ut plurimum alchymiftae,
modo quo hon expedit: & eftex filia quando non poffünt pertingere ad fi
bus fuperbiae, Vide S. Thom. z. 2. quaff. nem intentum, quaerünt auxilium dæ
167. Er animus deditus vanitatibus monis (exemplum pofai precedenti que
arqueinfāniis fàlfis, exponit f&decipi ffione) eum invocant & implorant,&
endum Diabolo: atque hoc cffe omhis ' implorando obfècrant,&tacitè vel ex
3 - preñè
a lib. 3.ք-3
6e ** dtsQvisITIoNIS MAGI c ARvM , -
*

prefsè eiſacrificant)Accedit experien aliud charitatisaut iuftitiae poftufat: ut


itia , quia quandocumquc viguit inter adferia magis fe conferant ? v. g. magi
multos alchimia, ctiam inter multos ftratum quisgerit?non poteft ietrafie
tùm vigucrunt maleficia & fertilegia, re horis, quæ ad re&è munus exercen
ut hoc infelici ævo experimur. Tùm dum ncceflaria : fāmilia praecft roccò.
quia non dcfunt, qui adhibcnt vanas nomia rc&ta non dcbct incommodum
obfervantias cæremoniarum, nihil ad ! (entire.Ecclefiafticus cft: quæ ratio,or
.effe&um conducentium, ut certæ diei, dinis poftulat ea præponefidafórnácu
tunica ex lino crudo, certorum ciború lis;& voluptatiftiae. Proximi necéffitas
abftinentiam, & alia huiu{modi inania, opcram tuam depofcit ? charitas ci iu
Quodfiadaviditatcm odium accedat, bctadeffe, non fàcis? peccas Demum,
aut incontincntia, procliveadmodum unô dicam vcrbö: quod tempus ocio,
fuerit ad philtra & intoxicationcs re licet honeftè dare, illud liccbit his ftu-
currere, Peccatur quoque non lcvitcr dijs: nec amplius. Ocium voco, quie
in artistraditione, quando ſacra Scrip tem & vacationem ab aótionibus &
turæ nominibus & verbis abutuntiir ftudijs , ad quæ quis tenetur.
ad fuas nomenclaturas vel præcepta: 7. Denique perfònarum conditio hic vel
neque minùs, quando libris fuis ifife potißimum dißrimen inducit : hæc e
runt figurasfeu imagines,vel planè ob nim , & finem folet illicitum intende
£coenas, veletiam propter abufum rei re,& in modo errores gignere, & tem
facrae prorfifs blafphemias, quod fécit pus , inopportunum fácere. Inprimis
ille typographus Baíilienfis, qui Rofà ars hæc illicita cenfenda pauperibus,
rium excudit3 & (acræ Triadjs, Chrifti immò & privatis omnibus periculi
Domini refurgentis,& B. Virginis Ma pleniffima eft, manifeftum id fit tum
riæ coronationis icones: quashomines quia hi folent lucrum ſpećtare, & fic
bæretici templiseiecerunt,eas ad alchi arcentur eorum ratione , quæ di&a
mica myfteria , & transformationes funt in circumftantia finis, fiam auro
tranftulit. Sed mirum id non eft, funt illo intendunt uti ad commercia, me
enim Sacramentarij ubique praepofte dicinas, vel monetam: aut fi ipfi non
ri. Peccatur denique nimis curiofis fae ufiifi, peticulum apertum eft, fieutan
peexperimentis, dum modò hanc ra turhæredes. Iftihacarte depauperan
tionem, modò illam fequuntur, & fic tur familiae necefaria non prabent:
numquam (ciunt, quod femperaddif- | caufà fùnt ut uxores & filiæ cogantur
OUIlt indigno fe qua.ftn füßeĥtare: cùîn me
6. Temporis quoque circumffantia per dia & inftrumenta, propter inopiam
pendenda.Nam temporis ia&ura pretio facile progrediuntur ad ſu
deficiunt,
ſiſſima : eiuſque male conſumpti ratio perftitiofà , immìò & pa&a quae dixi
reddéda Deo, quare peccant,qui nimis nusin circumftantia modi: fane hoc
multum his vacant artibus, item qui eo ipfi quoque chymici fcriptoresfunt te
tempore;quo officijratio, vel debitum ftati.Nam Gcbcra nomergò, inquit, hac
- 2 - . . - fcienti4
aു tkileſof.fol.2g 4,
n

rrBRI I cAF v ov Est, ni secT mr. அ

|
fientia pauperi & egenti compenit : fed po impatientes : quiahifàcile, cum non'
tius eff illü inimica.secundo Poljt.dicitphi fuccedit, addaemoniaca fubfidia con
lifopbas , impoßibile ef* indigentem philo fugiunt Arcet eos, qui obtuſo ſuntin
gphari.Jh.e.alchimiæ ftudere(nam fo genio, quia oleumperdunt & opcram,
Ios alchimicos. in libris-Turba philofo item qui philofophiæ veræ imperiti,
phorum, vulgati ihi vocant philofophos | candem 器 confirmat id Ar
fatis füperbe.)Et idemGeberalibi;a Ar noldus Villanovanusa his verbis; Quj
tificem(ait) buiusféientia oportet effe fùbti cumque velit ad hanc fcientiam perpenire,*
liſsimi ingenij, & naturas metallorum & & non eft philofophäu,fatius eß: quia hâc
eorumgemerationes,infirmiitates & imperfe fciemia nön eff $ nifi de occúltis philofo
äionesin/üümimeris färe oragnofieream phórum.] proptec irritos itaque cona
tequam perveniat ad hanc artem. Non au- ! tus, tetnporis& fümptuum iaćturam,
tem ad ipfam indagandam accedat artifex ; his quoque videtur illicita: & cam plc
groo ingenio ó duro repletus, nec cupidus, riquealchimici vulgares fint tales, fe-"
net avarus inſumptibus & expenſis;] Nec quiturpleriſque illicitam eſſe, in foro'
vir duplex animo, finefelle & ceryide, vel poli,de quo nunc agimus.Denique exi
mente variabilis, necnimi feſtinui: ſeddo günt artis magiftri & meritò, ut fit ho
άrime jîlius,* vir fùbtilißimo ingemie dicomohümilisjuftus, piùs, & Deum ri
ratus,fufficienterldcuplis,largus, fanus-fir mens, citanturiſta ੇ : oportet*
mus impropofito & conffams, patiens?mitis, illum , qui introduci viilt in hahcartem &'
longanimis & temperatus) Avaro igitur, fapientiam occultam,arrogantia vitium à fé
& pauperi hæc fcientia, fecundum eius , repellere,&pium eſſe.acprobum, & poſtea,
Principem Gebrü,inacceffüm & veti Fulfante omnia Deum oportet timere,ih quo'
tūhabet limen: Et notarequirere ſuffi. diffofitionis tua vifus eff.& illud Alphidij:
cienter locupletem:hoc eft;cuifùperfit, nefcio cuius : Scito fili, quod ißam fcien-- '
âneceflärijs, adhoc{tudium. Arceter 'tiam habere noh potes , quoufque mentem '
iám fimplices & parui iudicij; cum di-- tüam Peo purifices, &fciatte Deus habere*
citibidem ; • debere effè fine félle & certum animum ac reétum.] Cum ſüper
cerviée: huiufmodi enim fäcillime à 'bosarcet, docet illicitam eſſe curioſis:
dæmone,& alijs impofíoribus circum cum pietatem , fuperftitiofos reijcit:
veniantur: ideò vetita illis hæc ars pro cum probitatem & Dei timorem, &
pter pcriculum, Arcet etiam eos, quia animi putitatem : vitiofas omnes quas
mant alios decipere,cum addit; ncc vir disinuscircumftantias deteftatur. Nő
duplex, quia hos arcet pernicies alio alij ergo licitâ ratione circufiiftantia
rùm , quam quærunr. Afcetintempe rum, alchimia; quam huiufmodi.
rántes, ut luxuriofos & amantes vindi ' 8. Hinc poteft unufquifque fecuma '
étae, cum vult eſſelonganimes & tem. ប៊្រុipfe talis:& an ul-*
per tós : alioqui periculüm c£ ne re i, & quæ, pericula ipfi ex aliquo ha-'
currant ad malefiçii hoftilia vel ama rum circumftantiarum defèétu immi--
teria. Arcet variables,incontantes, & ¡neant:& eactini Confeffàrijs füiscom:*
º

1 trañatuam Kºfarfi. ‫موزهها‬


a-liae?*rfàomagüterio, b dfa: ‫ نه‬c ‫ف‬uarto
\
54 - DIsovisITIoNvM MAGICAR v M.
municare,& eorum fequiiudicium de effetpropagatum hoc corpus,& homo .
bet. . - - - * -- - -conceptus: nec indigeret Chriſti re
-

' secundo poteft videre confⓛirius, demptione : quæ hærctica quoque


quando fittalis à peccato immunis,vel OII) Îl 13. *

quando adfit veniale, aut ctiam morta 9. Ex his omnibus patet, optimam
le; quando impendenda, deneganda, efle,(quam aiunt Angliæ)legem, ne cui
vel differenda talium abfolutio? diffé fine permiffü Principis, fub poena capi
renda, cum recidiva verifimile peri tis, liceat alchymicam exercere. quam
¢ulum : deneganda, quando graviter, legem expediret etiam alibi fèrri. Nam
contra juftitiam vel charitatem obftu tùm cum dele&u Princeps talia poteft
dium iftud peccat, nec vult defiftere. permittere, conſideratiscircumſtantijs
Tertio. Quia fæpiùs curiofitas caufa przdi&is : ipfi enim reddenda Deo ra
eft tudij & hoc vitium valdě proferpit tio (fitemeřè permittat & promifcuè)
à minoribus ad majora, diligenter vi damnorum inde ortorum.Tuncetiam
dendum , ne quis ad experientias & o- ! ceffàrent pericula pleraque, quæ dixi
IllԱՏs
piniones erroneas excurrat: v.g.ne pu . . .

tet hac arte hominem verum , j à 1o. Etiam patet (nifi quæ circum
natura ad hanc generationem non in. ftantia impediat) ordinarièhancartem
ftituto: fcd urina vel alio humore, igne ! Principibus, & valde locupletibus effe
aut fole in vitreis phialis deco&o. poffè licitam: qui & ea funt philofophiae co
produci,quod temerèlul. Camillus aſ. gnitione, & cô ingeniò,utfraudibus &
eruir,& incaute Thom. Garzonus dif impofturis non pateant: & ea pietate,
cur 4 1. Fori univerf.credidit, & quidam, ut in proximi & Dei offenfioné fe ab
hoc, inventum Arnoldo Villanovano , ftineant , & illis opibus, ut fubditos
tribuunt, vero an mendacio difputare proprereà non gravent: & eò fubdito.
noneft neceffe,inquit Mariana libr. 14. rum amore, ac Dei timore , ut publi
rer.Hiffam cap. 9 Nam quod talc quid cum regimen vel pauperum fubven
fieri queat velaffèrere,vel experiri ftul tionem proptereà non negligant, &
tum, impium, crroneum & blafphemü habenas ſibi à Deo creditas ipſi abij
foret, tum quia , cùm homo præfup ciant, & alijs plane tradant. Vt enim
ponat corpus & animam rationalem, fi alijs honeftis ftudijs animum princi
quod producit homo cft: fequeretur, pes,qua8tum opus cft, fic & hoc ftudio
cum ex lege & ordine , quem naturae relaxare quin poffint, non eft dubitan- .
tæfixit , teneri huic animam rationa dum.Sane quod Eymericus deindicijs
1. corpori infiindere, quodblafphe Magiæ hæreticæ dixerat, eam præfum
mum:vel rationalem animarm ex mate ptioaem in Principibus viris & valde :
riae potentia illic educi, quod hæreti locupletibus non effe admittendam, in
cum : foret enim tunc anima corru cæteris locum habere , ibi in Com
tioni obnoxia & mortalis. Deinde ta ment. optime Penna annotavit. Et
體 anima non haberet peccatum origi Card. Caietan. diferte fcripfit, ac pru
nale : quia pergenerationem viri non denter:hanc artem yel nullorum hominum
eſe:
*

LiBRi I. . cAp. v. QyaesT. iv.


-

95.
effė:vel Principum duntaxat, auditofapi Bal. Brun. & Fabianus) nullus verðip
entum confilij, effe.Sanè pericula plera. forum omnium,præter Thom.Arfon
que ſuperioribus commemorata ceſ cinum, mcntionem fecit d, extrava
farein Principibus, rhanifeftum eft. gantis Pontificiae,c.Spondent,&vel eius
11. Cæteri, non eft cur fibi blandi non funt recordati, vel nonbonâ fide
antur, vttutos concientia fe arbitren diffimularunt 12. Et licet,vfu canon il
tur opinione illâ Oldradi & aliorum le non obſervetur: tanti tamen Ponti
Iurifconf. Nam illi de foro tantum ex ficis fententia, & iudicium fufficere
teriore agebant,de quoab illis quaere decet, vt vulgus hominum (hoc eft,
batur. Et plerique eorum rem non dif-; quibuſcunq; conditiones ſuperius re
cufferunt: fed, vt oves folent ducem quifitae defunt)fibi exiftimet, abhoo
gregis caprum, fic ipfi Oldradum, cu ftudio abftinendum:quodgravisfimis
ius etiam argumenta iam diffolvimus verbisSummus PontifexRomanusſi
ijs quæ diéta funt) claufis oculis, vt bi cenſuit damnandum, & à quo
oraculum , funt fècuri , nihil eius ad illos tam ftudiosè Chrifti vicaJ
dentes diétis(vt Ioan Andr. Abb. Albe rius , Petri fucceífor dehor,
tic. & Guido Pap.) plerique etiam am tatur. Sed hæc fuffecerint,
bigue loquuntür, fi fáciánt verum au de materia non pasfim
rumsidôjartenaturali)vt Oldrat. Ifern, obvia. -

FINI s L IBRI 1.

MAR
M A R T H N I D E L R I O.
SO C. IES V P R E S BY T E R I
LIBER SE CVND VS,
De «7MagiaSVT)emoniaca &- eiu Efficacitate;
MMA RJA- L I BR I, II.,
$ I. An fit aliqua magia damoniaca ; Pro Communia his pá&is folemnia.
batur effe. Signa daemonis, in his vetufta & nova
g. z. Vndefi: hæc Magia, ßve qaem habeat ! D. Irenei locus-correótus. .
primum auäorem. Promiffa fimilia fa&is hæreticorum no--
Non effe à Deo, ut gratiae gratis datæ. ſtrorum. .
Non effe effe&us bonorum Angelorum. Quae utrimque vis, huius pa&i. & qualè
Magia nulla alba, 8 de falſa Theurgia, peccatum.
Planctaria ars.. tri-Hº -

Paétum taciturm ſive implicitum quale.


Eft orta & adminiftratur per malos An Quid dæmonem inducat ad pa&tum & o
gelos. bedientiam. . . -

glycae error , ipfe & alij quidam Graeci | Quam malum fit cum eo paci(ci aut fœde
Hiftorici nififuperftitiofi fucre. fari ,

驚 impietas. I. Quô pa&ô Chriftùs & Apoftoli fàtanae


Non fiunt magici effe&us per animas de imperaverint ?
fun&torum. Grimoyris artis wanitas. Pa£ta hæc vaaa, inania , & periculi plena •
E{ficiens harum artium caufà cft diabolus, ſünt: - , .
& humani ingenij dcpravatio. Theori Maillotij faétum.
Apoftolus de generatione & ortu magiæ, Germanus à dæmone necatus.
§ 3. §u* fit divifio damomiare magis ? & §. 5. Quibus indicijs difcernendi „effeäus*
de efas libris • • r- . •' ' Magia expatto convento, ab effetibus phy
Refellitur Agrippx diviſio ficis, artificiofis, &• miraculofis ?
omnis magia ifta nititur pa&o cum dae &atione diftántiar. -

mone. . -
Ratione verborum, chara&terum.
Au&ores qui de hac fcripferunt & ideo ca Circumftantiarum ; rituum, obfervantia-.
runn.
vendi Zabulus, quis Barnabas Cyprius
Jtcn fi&titij libri Adae Abelis Enoch. A. Caufeà qua,
brahæ Pauli Cypriani Honorij Q. 6. An h&c Magia habeat qaofdam effeäus
De clavicula, & alijs fibris Salomonis. 3 eros, ở quôpa#ỏ digno/?amtar?
Tii: hcmijfteganographia ité libri Agrip Effe&tùs triplices funt, falfi, veri, mixti.
pæ & recenti »rum nominati, & vetiti. Exemplâ præftigiatoriorum effe£tuum..
3.4. D; baſi huius Magia, paâoque explici ,DcLamia & Meîippo..
to & implicito. De Gelo & Mauricio. . -

Probatur ta!e pa £tum intercedere. , De Pafete, & ejus obolo. .


Locus Ifaiae c, 28. v. 15. *Simonis Magi varia.
Alius Matthæi 4. v. 9. '1 De Mago qui fecit à Domino cun&a vafa ,
Similitndines duæ huius pa&ti. frangi
Detnoni iiberum fallere paétum.. jDc Zytone Bohemo,
Libellum offerunt Mägi Sybillis. * De herbis inagicis,
Padi exprefi forma & genera, & exemi. Circulatoris cuiufdam moderni præftigia.:
!a. verorum effe& uam exempla.
st eri Qira »
Iücantatioſerpentum.
~
{i Signa ,
LrBER II. Quaest. xxvi. sEcr.v.
“signa Pfeudoprophetarum in Evangelio. faltitantes.
An Samuel per Pytoniſſam ſuſcitatus verè De mutatione medij.
Locus 1, Reg. 28 Eccleſ 46. v. vlt. Vt praeſentes videantur eſſe ſpectra.
De effe&ibus `Magorum Pharaonis, Ex Videantur habere Capita afinina,
od. 7. verſ. 11. Denarius in fcutellæ fundo vidcatur eße
uomodo virga: mutatz in ſuperficie.
De effećtibus mixtis, eo relata SS.exempla. gallinaceus habens feftucam videatur tra.
Ide duerum magorum certamine, ex Trie bem trahere. -

Zio. "
Claudia vcftalis quomodo navem zona
Quomodo cffeâus difcernendi, regulæ traxerit.
duæ. | Varia apparitiones per conſpicilia
§.7. An magi poffimt facere aliquod verum Res videtur præfens cum fit abfcns & re
miraculum? - mota.
Opinio affirmativa multorum erronea. Vifio ಡಿi apud D. Auguftiauna
• Miraculum & mirum quomodo differant qua 1
-

& difcerni debeant. De deceptione ratione organi


Non poffunt miracula fieri.nifi à fo!o Deo. Vt res abfentes videantur praefentes.
“Miraculis eßicaciter fides probatur. Vt quod vnicum videatur geminum.
Elizabcthae reginæ Aagliae curatio ftru Deaoraſia Sodomorum, Geneſ 19.
[I]AI 13. De præſtigijs Zedechiæ Iudæi.
Non pofTunt Magi fácere abfolute mira: Regula difcernenda praeftigia à veris effe
locus pfal. 7 1. v. 81. ibus - -

Fုံး facerc mira, quæ fint refpe£tu ao


[1.
Quomodo faciant videri-repentè ßumen
in cubiculo. - sa

De partu fœminarum in regno Neapolita Videntur equos vorare & reftituere.


no quarum foctum ranunculi praecc Videntur magnos ferpentcs immittere,
dunt decretorii. ut fecit
Cur Nero non potuerit quidquam miri per Eonis hæretici præſtigia.
Magiam ? Michaël Sicidites.
De miraculis Antichrifti. Item hæretico Iacobi MeJftiniki Poloni feftivæ {yce
rum Calvinianorum, & c. phantiae per fimulata miracula. -

9 8. guópado magi per diabolum haemi Circulatoris praeftigia apud Apuleiam .


raperficiant. Q. 9. Quam admirandos effe#us veteres Ma
Quae poffit per motum localem, º gis tribuerint
Non poteft integrum elcmentum loco Quid Saxo Grammaticus de Magis feptem.
movere. Firmiliani locus explicatus. tricnalibus.
Celeritatc mentitur transformationes, ut De Lappis, Finnis, Biarmijs
Iphigeniæ & aliorum gentilium. De Tartaris quibufdam.
Aô orius hanc fraudé in Phenicia dctcxit, De alijs Ãಿಸಿ
Magis fingulis Zoroaftre;
Quae poffit applicando paffivis. Dofitheo, Simone, Pytagora, Orpheo.
Qío pâ&to hic dæmon fit caufà, & quomo. Baiano, Ollero.
do confideranda tum vjs naturæ, accu Item, Ericus Rex Gothorum. Apolloni
rare in veftigatum. us, Iulianus, Manethon
Quæ fáciat mira praeftigiofe. Apuleius, Regina, Copa, -

De triplici modo deceptionis, per muta Iam olim quædam fage di&tæ, Regina .
rionem obiećti medij, vel organi. Pamphila Hypatenfis,
De mutatione multipli obic&ti , varia ex De effcétibus magicis , berbarum , lapi
empla. durn , hyenar.
Per föramen ad latus videntur, imagiues, Vis magorum apud poetas, Empedociis,
quae funt nudæ & inconditæ lineæ. Moeridis
Pal&ae & iuaci immoti vidcntur fcrpcntes 1 Circcs, Carmentis, Mcd, ae, de alia qua
N ?, dam2.
38 DISQ VISIT Io Nv M MAGICAR v M.
dam Tibulli Idcm de caeteris partibus vniuerfi præ
Ali. Petronij, Nemefani, Folia & Canidia. cipuis.
De Erichto Lucani & alijs Theffalis. De | PofTunt terram movere, ventos ciere. De
Medca cx Scn. dc alia fago quadam, A dolijs duobus Brachmanumr. Sopatcr
lećko. -

magus ideô fupplicio affe&us.


g. 1o. guidpofftnt Magi sirca leg matura & Poffunt procellas&rempcftates, & nimbos;
Ârdinem vmiverfi! producere, & ſedare.
Non poffe circa has leges vcl ordinem uni Cleonis fuere fpcculatores graadinis , &
verfi Exernpla' quomodo avcrtcbant.
Non po(fe offam formam fubftantialem Seneca reprehenfus Recentiores refutati,
vet accidentalem immediate producere qui eum fequuntur.
Ncc creare, nec ex quolibet facere quid Rcgula, quomodo in S. S. Deo tribuantur,
1iber, nec quovis inftrumento qucmvis uæ hómines quoque poffunt.
cffc&tum, nec eodem tempore.. Vlrici Molitoris error, & Burchardilocus
Nec in inſtanti operari. Locus Iob.u&alius Exod.9.&alius Apoc.7.
Nec vacuum producere, -
Magi tempeftatcm fcdarunt temporéXcr,
Nec infinitum producere, nec eſſe ubique X1S,
Locus Tertulliani cxplicatus. De Finnis venros vendentibus.
Non poffunt tollere connexionem, neque Ariftaeus Etefias eliccrc docuir. Sed & ig
coùfervationem partium vnivcrfi, agen, nem magieliciebant Hypapis,ritus no
tium naturalium a&ivitatem direéte vus Strigan in Lotharingia.
impedire Hiftoria de rufticellaTreviFenfiMos vetus.
Linteum ex|Caryftio lape purgarur igne. fcrobiculam fodiendi & commovendi,
Adamasimpedit a&tivitatem Magnetis. fccleftifima ratio , qua quidam facrifi
Lutheri error de halone , corona, &c. de · cus in regno Neapolitano rempeftatem
ignibus Æthnæ Medeæ ignes excitavit, vt hoftes obfidionem folve
Marci Iefuari miraculum. rent. Propertijlocus explicatus.
Ieſuati alijà Ieſuitis. Ritus trahcndi facras imagines in flumen&
Abbatis locus corre&tus. malé traétandi vndê manarit? Conftan
Fumi error. Balaei error. -
tinopolitanorum faétum.
Paperij Maffoni improbus error cum hy Explicatus Canon Concilij Braccarenfis.
pocriſi. Primi
De flammis non vrentibus ſeu fatuis ig Fu'mina ciere poffünt.
niburs, Polunt tenebras iu ducere, fēcere Tartarf.
De igne ad aquas Stantia *. Poffunt aerem contagione inficere, te
De albo igne Š. Thelmi, in naufragij metu. a trum odorcm excitare. (niarentur.
De flammiis loquentibus* Fecêre magi Perfici, vt Marutham calum
De brachijs & digitis ardentibus ſine noxa. Poffunt fontes producere&ficcare, fluvios
De Æthnæ igni5us non liquantibus nivé. f fiftere; aquas dirimere,&c. vias.
De cribro Tuccia nő effuente De fiamma Poff№int per mineralia mira efficere, vr plu
non confumente Iovis Apameni templú. Q. 12. Quid magt valeamt circa exterma feu
g.fr.gas magorum poteßas in orbes caleftes, fortuna bona?
[îiera & elementa? 鷺 perimere,
Augu. Thuani error. Mefics alià traducere , vr Saga
Nóí coeleftem motum vel fyderê curfum Trevirenfis Iac.
irnpcdire, vcl ca corrumpere po ſunt Poffunt* Meffes &fru&us perdere, & fte
Nou poffunt Lunam derrahcre coclo. rilitatem inducere. Modi varij.
vndè orta fabuIa dc afinojquiLunam puta Domos incenderc, vt oppidum
batur bibiffe- -
Schiltachium.
Non poffunt integrum elementum Ιocσ
mojcrc vcl deftfucrc. * Poffunt varijs modis noccrc famae aIienae.
De
SW M M A. R.I.A. L I B. I r. 99

De Triſcalino presbyterum diffimante. ប៊្រុ qui fic thefauros quare“


ant, Graeculus quidam, Macrianus &c
De Moguntino dæmone. :

Poflunffocios in conventibus repraefènta alius Bafilea:&Anaftafius, Pifàni quidã.


re,fed non innoxios, & cur? Sic infama Saraceni cuiufium fa&um. Melindchfium.
vit B.Sylvanum, S-Kunigundim. B, Eu- [ ſuperſtitio quaedam.
ftochiam Patavinam. ; Caroli V. Imp. laus refpuentis talia.
Vicinas tempore S-Germani. § 13. 4n magi valeamfimcantare anima
Per energumenos interdum diffamantur, j lia bruta?
ut quidã in Germ. & Dorotheus Abbas. : Poſſunt, wr Atyr, Medæa, Nigritæ, Mar
Quæ éonvivia cxhiberi poffint & foleant, fi , Peruani , Andini.
Fi&ta, Brachmanum, Paſetis,Scotti, Ve , Locus D. Hifarij explicatus conciliatus
ra & qualia ordinarie. Cur fal & panis í cum alijs patribus,
foleantadeffe. -

့ ့ ့ ့ ့ ့ ့ ့ ့ ့။ Magus à ferpente nccatus*


PofTunr carceribus & vinculis eripere.Hi Locus pal.57. v.5 &Ierem. 8.v. 17.
ftoria Friderici Auftriaci. Apollonius fe An idem poflinr in alia animantia? D. Au
cippo eripuit, Vcftales mancipia fugiti- ! guftini locus explicatus,
va ſiſtebant. Mägus taurum fuijiculo domans, Grillan
An in bellis ad vi&oriam pofftnr monumé di error.
tum adferre? probatur poffe, fi Dcus fi An colores queant immutare. Aquarum
nar. Probatur exemplis multis Septen varia miracula, fontium,fluminum.
trionalium, & Tartarorum:Lucenfium, ' Q. 14. Awarte fuâpoffint aliqua mixta pro
Chinenfium. Noêma numen & faga. ducere? -

Ephefior Chryfámnes, Hunnorum. f Poffunt imperfe&a viuentia, vt infe&ta. .


Sed faepè Deus non permittit, & tunc Dia f Quomodo id foleant facere? Anferes Sco
bolus fuos fallit, vt Magnentium , Erri ticos imperfećtos, an perfećta animalia
cum RegemSueciae; Hadingum, Ferran ' poffint, mira ex Guilh. Parvo. Canes re*
rem eoriiirem Flandriae, Guidonem Iu F perti vivi in lapide imperuio.
liacenfem. Iuvenem quendam Bohc f Mònftra quaedaininfolià & quomodo? de
mum, Frid. Stuphium. Monftfo Bafileenfi & de Saxonicis
Innocentius Papa noluit per Magos ab ob ; De natis ex commiflione hominum & fe
fidione liberari. Allobrogum Comes H rarum, homiuis cum elephanto, Leone*
refpuitauxilium Magi , & cum gladio catto,cane, porco, mirus partus mulie
neca V1t. risAuguftanæ, de muliere Lufitapa, quæ
Po(funt dignitates & bonores procurare cx fiiiio duas proles peperit. Gottici
De Martino 2. De Sylveſtro 1. De Bene Reges ex urfo.
di&o ir. Ioanne 21,21. & de Gregorio 7. Sianitæ & Pegufiani ex cane orti.
de libro Cardinal. Benonis, Refutata & cxplicara hæc omnia.
De Theoph. vice domino de Stuph.de Ba : Monftra ex hominibus & fimiis. -

rone Raitzio Britanno , Ducc Aurclia


ricaf
De viro,qui putabátur ex vacca natus, dif*
t quiſitio.
fofTunt Deo permirtente veros thefàuros Caefalpini opinio de homiae ex Putrefa
&divitias largiri, & cur Deus non per | Čtione examinata.
mittar:ſed ម៉ៃ ſemper ferè fint valdè Monftra ex divina ultione.
inopes Docomenſes caudati.
Pfellus & Damhauderius explicati. Quo Angli caudati. --

modo dæmon materiam & formam mo SV..Anſnrulli demonesſeecube G. ineºkº


nerae poffit producererquomodo potue &•am ex tali copula proles mafci queat*
ri: Deus pér Angelos creare mundum? • Probatur folcrc hoc dæmones,& agere, £
cxempla varia deceptionum , & cur dae- i a (14.

mon fiolit etiam quand• poret veras & |- ੰਧ poſſe ex incubo 'a mone naſci
rnultas largiri pccunias Exempla malè prolé,& explicatur, quô id mcd°5sti
-
queat, N 3 Dar:
roo DE MAGIA D AEM ON IA CA.
i Daemones inter ſe non multiplicantur, Coguntur fagae adeffe conventui, proba
contra Niffcn:im non habent .corpora tur eremp6 quödam ex Grillando.
aerea, contra Caietanum. Nec etiam De fcriptio convêtùs fàgarum, & folemnia
proprium fermen , contra Tertullianum, ad orationis conviuij,choreæ, &c.
Iofephum, &a!ios veteres. Sacrilegia inunetiones, translatio, &c.
Sententia Chryfoft. Caffiani explicata. Cur dæmon vnguentovtaturad tranſvećt
Repondetur contrarijs argumentis. -
ionem, quæ vis vngucnto infit.
Exempla natorum ex tali còmiſtione, Semi Loca Matth.4.v.8. & Luc.4. verfic.9.
dei Gentilium, Merlinus, Hunni, Cliviæ
παραλαμβάνειν -

duces, Iaponum Xaca, muliercula Lo -Ad, transferendum aequalis vis dæmonis


vanienſis, &alijmulti, Corocoton. & boni angeli contrà Vlricum Moliroré.
£x diverfà fpecie poffe aliquid nafci. Exempla varia translationum dæmonia
Marci Ephefij argumentum refellitur & carum , praediétæ futuræ temporc Anti
explicatur. - - chrifti. Anglicum vetus exemplum.
Ex ſuccuba damone prolem ſuſcipi non Do&toris Edelini. Mons Veneris, Puerulus
poffe. - - Avenionenfis Mafguillon quid
Dé Melufina, &ftemmate Comitum Pićła Simon Magus, Abbafis, Badudus. Ericus.
vorum, & Andegauenfium,deBavari vx. Berengarius, Angla venefica, Comes Ma
ore refufcitata, & poftea evanefcente. tifcònenfis -

, De Cambionibus ſeu vagionibus. Puerulus quidam , Lucrctia quædam , &


| De puero Gallaeco ſeu Aſture. , alia mulier Sabinenfis.
Quomodo Dæmon virginem poffit illaefo De puella Bergomati. De muliere vallis
clauſtro in pragnare? Non peteſtidem Tellinaei. - -

in partu. -
De Hollando. de Lotharingicis fagis va
- Calviniftæ virginitatem adjmuntDeiparæ, rijs
Explicatur närratio Niderij de virgine Probatur haec non potuifTe efTe illuforia
Bambergenfi. & phantaftica. Iudicis curiofi fuppli
De miris aliis conceptibus, Hebræorum c1 u m •
fabula de filia Ieremiæ &nepote eius. De quatuor modis translationum.
Dæmoncs cum fàgis interdum exercere Cur Dæmon conventus inflituat?
libidinem præpofteram. . . Գած pa&ô qucat Diabolus rem corpore
An gigantes à dæmone produci queant fu am lc cô mov ere.
... ifle Gig. probatur. - Poffe dæmonem deferre, fine defatigatio
Gigas Aítüerpienfis defenditur contra ne hominis quem transfert, contia Rc
{;oropium. migrum.
Siculi Gigantes, Britanni & alij. Q. 17. An poffit damon quamtitatem corporum :
pigmaeip$ poffint producit? fuiffe, & qua fe mutare , vt penetratio partium (едиа.
ies, de hodiernis in Peruvia, Eze.cap 17, tur : fivè vnum corpua in duo! us locìs dì.
v. 1 1. explicatum. fiun&fie , vet duo corpora in loco conft;.
§. 16. De no£turnis fagarum conventibus, & tue1 e? -

„ vera fit illarum de loco ad locum trans. Nihil horum pbteft. -

latio? Excmpla corum, qui vifi effe duobus locis,


Auctores fententia negantis refelluntur, qnomodo intelligenda?
folutis argumentis. Illufionum varia S. Nicol. S. Agathi , S. . Bened. filius -

exempla. Conſtantini Imp.


.Subßittii loco abeuntium aliquid. Ananias reprehenfus, quomodo duos fimu!
' Explicator locus lib.de fpiritu&äima.c.*8. höines poffidere, veftétare demon poffit
Item ca. Epiſcopi 26, q 5. “Nö poffir facere vt homo converfus in mu
' Navarrus explicatus, -

ftelam per exilem ruinam ingrediatur:


Auétores fententiæ affirmativæ, hæc mul vel ianuas clanfas.
tis probasa. Apuleijfabula. Remigius deceptus. '
. Scafi
is v. M M AR 1 A L1B, 1+ jºbſ??

Stafii mendacium. Quomodo Daemon la Q39. An magipoffìat facere beftias loqui, & '
teutcraperiat, & claudatjanuas praece am intelligamt vocem beftiarum?
dens antè Magos. -
' Quò pactò bruta &res inanimæ, Angelorú
Locus Aët...de B. Petro. Locus D. Chry gpsia;qucant Joqui3& quöpaάδn obis'
foft.cxpcnfus, apparitionis de modo pa de hac tali locutióne loquendum ſit.
rietum per fiſſionem.De praſtigio Mig De Angelo in rubo alloqüente Mofe m &
datenæ Cruciae. ' . - Eſdram Exod.3.v.24 Éſd 14.
chriftus Dominus verè ingreßus claufis De filia Spitidiorís ex fepulchro loquente.
januis, contra Calvinum. Et de egreffu De Cadavere Macarii iuſſu indicante ho
ex utero`virginis, & fepulchro contfa micidam.
Bezum, De Calvaria eidem loquente:
Daemon non poteft aliquod corpus facere .De Africae confcfforibus loquentibus fine
verè invifibile , fcd benè poteft facere lingua;
inviſum. -

De Angelo Sacerdote.
Quomodo invifibiles, ApolIonius, Gyges. De capiteloquace inter cadávera Hunga
De Perfeifcuto.Ioan. rica potulante confefonem, mira hi
Iuliacenſis deceptio. ftoriâ, contra hærcticos, cui fimilis alia'
Heliotropia gemma non redditinviſibile. citatur. -

Vt mcmbra grandiora,ve1 minora,vcl fub Pfeudorhiracula gentilium varia in hoc


- lata appareant Cichoranorum opinio. gènere• ·
£J8. 4omagi queamt corpora ex una fpecie `Caput homicidiú indicans, Orpheus miot
transformare in aliam, falfa quorumdam tuus, Cyro prædicit exitium. Narratip
opimio.Diodoru3. Vberiua pendragon. Ni. * niira de Polycrito Publii Romani captit
caraguani? vaticinatur Columbæ locutæ. Vr &
No poffe perfe&tám fpeciem in aliam per, quercus Dodoneæ,Argus carinaequus
fe&am & organicam. Áchillis. vlmus Gymnofophiftifum,
Nou poteft ànima hominis informare cor- | Caufus flumen, canis Simonis Magi, &
pusbclluae, nec ex adverfo. Nec poteft alius Francifcae senenfis* Theotechnus
corpus & anima fimul fic mutari. ftatuam Iovis fecit loqui.
-

Logus Horatii in Epod.Spondäni error. Nülla creatura poteft fácere, ut bruti vel
Diftinguendum inter ipfäm tränsforma .inanima intelfigant,quç loquufitur :be
tionem,& effeétus eain &oacbmitarites: nètamen,ut aptè fuò tempore & artifi- '
hi veri,illa illuforia eft. ciosè id fáciant.“
De Lycanthropia feu infaniæ lupinæ mor De fèrpehte Epidaurio, de Apollonii Leo
bo Qu9modo videntur fibi täles,& non ne, de afino Cayri. De Greta Ezlingenfi,
ahis. - voces in uteris pręgnantium.Britorum
Quomodo faciat Diabölus, ut & aliis täles -
vóces ut edat'hömö,facilè facit dæmon, •
videantūr. Magi quas brutorum voces queant in
De variis exemplis &quomod6 fiât, ut re- | ' telligere, quasion?
linquant terrae impfeffìveftigia lupina, Porpbytii lóçus de Apollodio.
ut inveniantür homines laef in mébris, ' Aà beftiae fé invicem intelligant?
, quibus illatüm lupo, vel carto vulnus. ExempJa elephan*r fcorpii,pifcium,
Defaga.Ferra.de aliaFlandi. hiutata in bu- ' Q.26. An intelligentiam diſcurſivam qaedrº
fonem. · damon bruti, largirit.
D• mutatione Nabučhôdonoför, Dan.4. Contra mültos, béluäs, nec raticnem, nec
v.3o.& 33.& uxoris Loth. Gene£ i 9. prudentiam, nec providentiam, nec dif
De platanó verfâ in oleam apud Hero suffum,nec fapiebtiäm habere.
dot & cadaveribus hóminuin in ftatuas i Qaid Galen. νόεει ενδιάθετον λόγον..
[alis. v
, contra Eraf... - - -" "

D: S.Spiridone vertente Serpentem inau Cardinalis Hofius cxplicatus. -


rum,& aurum in ferpenrem. dan --
Sunt quaedam in illis rarionem & pru tiam?” *
хот. р в мАстА о л мом1cА.
tiam & providentiam imitantia. Qu9 Aliæ duæ apud Fulgofum, vt & duæ olim
modo ſcriptores intelligendi, qui I at 10 apud Phlegontem•
-
nem videntur illis tribucre, & prudcn Alia in Picardia.
tiam. Ratio naturalis, qua hoc contingat.
Quomodo animalia tendant in fuum fi Sulpicio, hos androgynosfatos. Si fit na.
nem,& ad eum cognofcant. tura.poſſe à daemone nullo curari.
Alius eft finis rei pafticularis, alius uni Exempla dæmoniacae commutationis per
verfi. Cftorii. idola.Non poffe ex viro fœminam fieri.
Pulcher & acutus diſcurſus Hier. Fraca Aufonii locus de hac re non credibilis.
©. 2.1.
‫_ساہمتہ‬
An poffint damones facere ut homo mon
- - - -
Opinio au^toris de hyena.
fentiat, vel ut longiffimo tempore dormiat, gú3. Am damon poffitJeni iuventâ redidere?
aut imediam ferat? -
Problematicc dcciditur , quoad acciden
Iamblici locus notatus: tia , quæ fenium àjuvcntutc difcrimi
Cur Deus folitus permittere, ut Marty nant, poffe.
res gladio necarentur ; quos à beftiis, Explicantur Ovidii & poëtarum diéta dc
fiamimis,&fimilibus praeftiterat illæfos?. tali Metamorphoſi.
Locus ad Heb.11.w34. º Locus pſal.1oz.v. 5. & Eſa 40. v.finde
Superftitiofa quibus aliqui fe putant in aquilæ juventuts. Scrpcns cum libcris
vulnerabilcs,arma incantata.Crucifixus deponit femium.
compunctus. Camiſia inferni. Orati. Fabula de afinoferente poculum juvcntu
Leonis Pap & Caro. Magn. -
tis. Corvicandidi.
Exemplum cujufdam Quirini Belgæ fic Exémpla fcnum , juventuti reftitutorum
decepti. º
hiſtorica.
Item Scafiialius Helvetii. Tarentinus quidam fenex. Et alius Riofa
Vndèfiat, ut quidam malefici tam fortiter nus. Etabbatifia Monuedrienfis.
& contentim fuftineant tormenta. Indus quidam.Fons in Bonica id præftans,
Caufa: tres. º - alius in Lucaia. *

I)e ftigmate quod fàgis dæmon imprimit, * Vitae humanae periodus quæ & quomodo
& mirum de ftigmate Ioan.dc Vaulx,& intelligenda.
alia quædam exempla. | Locus Geneſ, 6 v.6.
Dc diuturno quorumdam fomno difquifi LocusDeutro 31.v,2 Walefius reprehenfus.
tioruftici Germani - ebriorumin Apa An humidum radicale poſſit reparari?
turiis, Epimenidis, Heroum Sardorum. Quod ita,nô tamë pofTct fic vita æternari.
Septcm dormicntium. 1)e lignovitae locus Genef.2.v. 9 expenfus.
-

*Qu9 pacto contingat, ut quis diu perferat ; Q.24.3}uid magia poffit circa animam, quam
inediá de herba Coca,Schythica &aliis. } diu illa corpus fuum informat?
Locus Hippocratis. Qujd poffit in fcnfus cxternos,
Excmpla vcra,dc Anglicaba puella,Sacer- . Zardićtili.
dote Gallo,puclla Spirenfi. ! Achcurenidon
De fanċtorum jejuniis miraculofis.Bacco Adamantis. .
nus rt futatus. t O triuffa.
g\. 12. Am Magicis artibus opera damomum Potomantis.
Јехиз тихаri диeart Theangelis.
Exempla eorum, qui ex mülieribus fa&i Manicum Salonum. *

viri:vetera ex Plinio & Gellio, & Hip. . Gelotophylis.


pocrate & aliis. Oenothetis & fimiles.
Gallina in gallum converfà. Iovianus in -Quid in fcnfum internum, maximè phan
Neapolitana?Hiftoria &Sabellicus mul. i tafiam.
ta excmpla ponunt, quæ in Itália conti- * Quid inappetitum concupifcibilem &ira
gerunt. -
[cibilem. ( contra harrcticos.
Alia duo mirawaldè, quæ in Hifpania, Concupifcentiæ motus non funt'peccata
ԳԱid
-
sv M M A R 1 A tº B 11." - - it og
«Quid poffitia memoriâ. Memoria mira A eft involuntarius exemplum virginis
thaiidae, & Apollonii. Oblivio Saeerdd Burgen6s. * -
ris Germani, & Simonis Turbaii Angli. Non pöteftintelle&us agens folus effe cau
.Quid in intelle&urn. Contrariae operatiq- * fa raptus efficiens. Deus quomodo intcl
nes bonorum & malorum Angelorum. leéìus,& multa cognofcit extra fe-An er
Poffitne &aemon artes & fcientias intelle rores fuos inducit in graves errores. Aa
&ui inferere, & quomodo? Exemplum raptus ម្ល៉ោះក្បំ Diabolus po
tempore fàn&i Nortberti. Anabaptifta teft occidere homines, Multa potcftia
rumhodiè. Et Sagarum per un&ionem cadaveribus mortuorum. º
in:Germania. * º
-

Vt fanguis fluat, ut cadavera non puteánt,


Modus & ufus unguenti ex pueri corpore pec putrefcant. Hoc etiam naruraliter
confe&ti. -

fit,ut in cadaveribus Perfàrum. Et undè


Ritus promotionis ad magifterium lamia hoc proveniat, diverfe caufe, De cada
rШпа. - -

* vere in£laea. Item ne cadaver comburi


Difcutitur opinio eorum, & detegitur fal poffit, quae caufâ. Vt capilli & barba de
łacia daemonis.Hift.deS.IgnatioLoyola. funćtorum crefcant. Miraculum cruci
ADe Chryfanthi Sardiani filio. Item Evage, fixi Dammenfis£uforiconocfaftiqus.
Thyoico, Amphiarao, Anupindari, So Miraculum in puero Lintzienzi.
parra, recens de Romano Ramirez Mo Q46. An opera damomum fieripoffit, ut ffiri
fufcone in Hifpania. - :
tus feu anima defunâorum viventibus ap
,Quid & quam niodicum poffit in volunta- ! pareant? -

tem. Voluntas coginequit, contra here Vtrum animae umquam queant apparere.Et
ticos. Locus 1.Cor. ro.v. t3. explicatus, fufiffimè probatur pars affirmiativa con
contra quofdam.Nec eos cogi poffe,qui tra Epicureos. Lavatherum & alios ag.
ſunt in mortali. Nec impedire poteſt, ne ftri témporis hæreticos. -

fagae queant pœnitere,contra dubitatig Seõt. 1. Notata temeritas Magii,Tiraquelli


nem Nicot. Remigii. 8. Angela de Ful: * & aliorum. _ _ - -

gino vexationes in voluntate vehemen Gentilium prifcafententia,.etfi vana, pro


ti(Timnar. - -

nobis tamen.Patet verbis poëtarum,pa


9 ar 9uidDiabolu queat in anima à corpo tet ex Necromantia, Et ritu animas pe
fefj}3randaesipfaque feparatione?ubi de ec. „regre mortuorum in patriam revocafidi.
faff& admirandu circa cadavera. : Violenter occiſos eſſevexatores ſuorum
Ecſtaſis naturalis, & da moniaca modi. homicidarum Remuria,Siliccrnia, culi
Lapiporum ecftafis mira-Olaus notatus. :na parentationcs. Platonis & fc&atorum
Eriores hac in reCardani, de Spontino cap-' de hac re do&rina. Qujd Genii ; Lares,
tu.b.virgines Caefarauguftane, & Mag 1-arvae, Lemures,Manes.Differentia ani
dalenæ Cruciæ raptus. Bodini error re- { mæ, umbrç/fimulachri.Exempla appari,
fellitur de anima corpus relinquente.De tionumăgentilibus tradita varia.Lernit.
ere Armenio, de Ariftea procopefio. De 7 Ꮡeā.z ឆែ docet. -

anima militis ex ore inagine muftellæ Quomodo anima fit in loco, & moveatur
egretta & ingrefia. Finnis, Hermitimo localiter. Conciliantur modi loquendi
Locus pfl. 13; v. 1, Qualis D.Pauli rap varii, pofTet una anima in pluribuis locis
cos?Jubium, nec fequeñda decifio B Hil effe,& quo paéto.Quomodo moveantur
degardis. Aphreſia & ecftafis differunt. : loco. -

Error refellitur confundentium raptus di .Quomodo corpus fubeat & intret.


vinos cum magicis; De raptu diquirun. Poffe animas oculis corporeis, velafio fen
tur fcripra Mocenigi, wale ſit ſubjećtú fu percipi, & quomodo.
raptus,Quæ caufà formalis:Quae finalis. j Cardinalis dićtum ridiculum exploſum,
Quæ effiçiens, & quomo\9 h§c duplex. Cacarii Ciftercienfis dictum de forma ani
Quomodo concurrat intelleâus agcns. mae fe paratae perpenum & explica
Raptus fùpernaturalis ex parte hominis tum.Vifto & vifum differuot, Appiritio
Ο triplex.
翼●零* -
D E MA GIA' D AEM ON I A CAM y

sriplex.Intellectualis,imaginaria corpo apparitionibus loquuntur. sic teftésha--


rata, & quid fingula, quô pa&ô fiat{pi ; bemus plures de apparitionibus factis.
ritualis,quô pa&à corporea. An anima , Seculo1.B.M.V. Cæfar Augufta in Hifpa
feu fpiritüs defunétorum aliquando affu• nia,cum adhuc viveret fa&a, Chrifti£)o
mat corpora. . mini tam B.Petro, quam Carpo Epifco
Moles quo in Monte Thabor modo appa- . po faëta, B. Valeria: M-fa3a S.Martiali
ruerit., Temesarië diátum Aug. Thuani I: Epifcopo. •
& judiciü de cjus Tragœdia. Ifem de iis, Saculo 2. apparitiones veras fieri docuerunt
qui cum Chriſtö Dominoreſurrexerunt-|. Iuftinus M. Tertullianus, & Origines,
Quando anima apparer in corpore aereo, apparuitque S. Potamiena Carnifiçi fuo.
åí ipfa,an angelüs hoc fabricétur,& quo Saculo 3.àpparuerunt B.V.M. & S.Ioamnes
pa&o ? Item quomodo fubcat corpus& Gregorio Thaumaturgo: Filius M. ma
illud moveat. -
tri fùae Quarrilofae.S.Cyprianus plaribus
suâ.j. Quo paéto doceat,&utile fit, Deum S. Pctrus Agathæ : S, Agatha amicae:
hoc aliquando perfnitterea • : S. Agnes parentibus..
Eſt utile ipſis animabus. -S4culo 4. apparuerunt, Chriftus D.Petro
Locus 1. Cor-5-v.4. Alexandrino-ConſtautinoMagno SS-Pe. .
Eft utile nobis viventibus. . trus & Paulus:Item B.V.Maria..
Quo paéto fpiritus à dæmonibüs vel âage Spiridion & Triphillius.Conſtantino.
lis bonis difcernendi. Filia patri Spiridioni refpondit poft obitû.….
Iacobi de Chufà liber hoc docens. Etalius Duo Epifcopi mortui fubfcripsêre.
Thiræi. - - - -

Explicatus Canon Conc.Eliberitani.


Regulæ ad dignofcendum dæmonem ab , B.Virgo iterum & S. Mercurius Bafilio.
ángelo vel adima beati. Item S. Artemius & S.Mercurius, item
CJuoiiiodo difccrniqucac damnata anima,à S.Febronia.item D. Ammon.S.Antonio -
dæmone. -

, ltem B.Virgo,& anima Latronis. .


De anima Addreæ Römani de|iis qui aeter P.Caefarius, DjPaulus,& S.Mamas.>
num damnati dicuntur fcvixifle. , Hoc tenuère D.Bafilius. Nianzen. & Ne
Quo pa&o Angelorurn & beatorum ab in mefius.* -

vicem apparit.*. * - * - Saculo f.apparuerunt, D.Martinus,S.Am


Angelus apparuit Aáchöretæ, in formafel º brofio & S.Severino Coloniae,&c...
iis, D.Aiiguftino in forma pucri, Vt & S.Ioannes Baptifta. . s

B. Dorotheae., aliis. forte hábitu fœmi S.Gervaf& Prothafius Ambrofio. .


neo, & in forma colübæ. Et aliis aquilæ. S.Adhbrofius diverfis locis & viris. -
se 7.4.Probatio ab aućtoritate.Philoſopho S.Eulalia in columba ſpecie.
“ ru rr)s , $. Fra&uofus. »
Aftrologorum, Chaldrorum, Mahumeta. Latroquidaminfepultus D.germano.
rum, Kabbinorum,Magorum, Indorum; Felix Nolanus,& álii multi, ut £vagr.Phi-i
Item legum,& Iuris iaër£tetum. ; le{ophus,Gamalie],: & Stephanüs, Mi
Item fäcräéfcripturæ veteris & novi tefta i cheas& Abacuc S.Zacharias, Euthylnius:
menti.1. Reg. 28. `Sámuelis anima verè t Ab. B.Virgo cum, SS.Ioanne-Baptifta &
excitata defèñditur. Refeiluhtur obje Evangeliſta, S.Ianuarius, S.Petrus & A
-

&iones Leloyherii , probatur exemplis Polligar. S.Cyprianus, S.Eulalia, iterum


Mofis, Ieremia & Guia. Lócus, Luc. 24… Sau£tus Petrus, Sä&us Leo,S.Barnabas.
v. 37. Ioan.zo verfic. 19. Matth. 14. v. 16. D.Hieronymus' tcftis &-explicatur. item
Act.12.v. 1;.Gal.5.v. 16.8; 17.1, Pet-3-v.19.” : D.Auguftiâusj&explicatur. D. Chryfo
&c. 4.V.P.. " : ſtomus, & explicatur. Auct. epiſt ad Cy
sa3.;. Probatioab exemplis & au&oritate , rill.de morte Hieronym.reie&tus..
fçriptorum,qui fingulis fæculis:vixerüt. Saeule 6.apparuit quidam damnatus. Item
oßenditur eorum di&ta firnpliéiter & j Peipara cum SS Fæminis, Item Joannes
citra met Phorum accipisnda, cum de filentiarius, S, Bartholomaeus Ãp.& vi
fum
svM MAR 1 v M *L I B. 11. ருே
f ſum oblatum Macedonio, Flaviano & E-, B.Virgo Benedićt.X.
*liæ Patriarchis d&Anaftafio Imp.Item de" . B. Norbertus, Godefridus tenuere eam
“Theodorico R. Eremitz in Łypara.Item; doćtrinam. -

'de Ne{torio & hzreticisdamnatis.Ap ! : Dodechinus, D.Bernard.Petrus Clunia


s paruerunt Ss.Apoft.Ss. Comas & Da
mianus S. Petrus;*b.v. M. s.Eutychius,* * uc m.
Ram. Honor, Auguſtodu
-

•vifam eblatum^Guntramqregi;iterum, Saculo 13. Apparuêre B.Vrſula &innumeri,


B.V.M. Item S.Sergius. . apud au&tores citatos , *& de Marrino .
s£4cwlo 7. *Fenuêre haúc fenreutiam, τφro.* , Presbytero Canonico Regulari Legio
copius, Evagrius & alii, Et B. Mufae ap-;' nenfe ejüfque fcriptis.
paruit beipaia, SS. Iuvenalis & Eleuth.* ' Tenuere hamc fententiamplurimi.
Tbs9dgr. Rex, & monialis quaedam. vincentius BelluacenfCafarius cifterci8(.
*Paſchafius items diaeonus & Bainei Do ' Helinandus, , Thomas "Cantiprat. D.
mings.faftus mgnachus.*Deipara appa-' Thom.D.Bonavent & Guilhelm. Pari
ruitS. Ildephonſo, S-Leocadia. -
• ſienſis.
*?Temuere hancfententiam. sacúlot4.tenuére hocScotus,Richard. de
iP.Gregorius Magnus. f
. . Mediavilla, Paludah.
*
• Gregorius Turonenfis. S.Antoninus, Gerſon,Jacobus Cufanus,
S.Ildephonfus*Toletaaus. t · Dionyt.
silidorus Hifpalenfis. saculo ty. Tenuêre idem Carthuf. & epife.
*ಚ್ಡ Suibertus. Deipara* Abulenftoftatus,qui omnes varia fup
& B.Sabinus, SS.Euphemia & Glyceria, peditant exempla.
B:Tharafius. S. Andreas Apoft, S. Ger-" ºcula 16.Tenuère &exemplaretulêre Ca
trưdis > 8c D. Iacobus major Lebuinus tholici plurimi, iidemque viri do&iffi
conf.tenuerunt autem earí fententiam,' mi,iulibris Theologic. Domin. Sotus.
Iulianus Pomerius , venerabilis: Beda. • Peltanus, Canifius, Ma!donat. Bellar
Ioannes Epifcopus: Ierofolym. :Paulus min.Valentia, Tyræus, Marulus,Sabel *
Diaconus. 1icus, Egnatius, Iovius, Sigonius, Krát
Jeculo 9. apparuere D. Iacobus Apoftolus. zius, Fulgof:Baron. Oforius, & Maye
3D Mauritius Dux & M. Pandolphus ty. 1USe
rannus. - Item daemones.*Tenuere autem * Varii, temporibw appar.
ſententiam de apparitionibus ſpirituum.' •Senior quidam excommunicatus fed mar
Holianus Tolet.iunier. Theophyla&us, tyr. Hiftoria vdenis Epifc. Magdebur
&ļalii eo fæculo. . * enfis-& Galeatii &Yortiae, Alodifii Imo
secalo 1o. SS. Petr. & Paulus Byirgo;s. enfis pater,'perdinandus rex Neapolit..
Mauritius , D. Iacobus renuerunt autem ' locus Guicciardini. Ioan. Picus Miran
hoc dogma. •dulae comes' Marfilius Ficinus, Petri de
Eu:hymius Monaehus Gr. -Paz tribuni,Catharinæ índae exempla.
Hugo AEtheria nus Latin.
saculo 11.Apparuere Christus, Deipara:BB.
«Quæftio ဒီ့ inter Catholices, &
TNovator&fe&arios controverfa, fimilis
Apoſtoli &multrAngeli D. Andreas Ap. cauſæ Scaurianæ oftenditur.
AJimarus. Quidam amicus, Punftani, eeft. 6. solvuntur argumenta ddverfario
B.Odilo;Faventini duo. Benediétus 8. & rum, “Melanchrhönis , Ioannis Rivii,
& 9 B:Gregorius. -marbachii, Centuriatorum, & Lavarhe
Canonicus Parifiis, PelgrinusEpifcopus.' ri, locus Lnc.14s v. 16. Item a Petr.3. v. “
Co!onienfis,*S. Benno, Teaucrunt eam 4.1. Theffal.7.v.1s. Bormientes promo
doćittinam. * . ºrientibus in ss-locus 2.Regiº. v.24. pſ.
Petrus Damianus,Trem. | 102.v.M.&té Job.7.y.9.
Guilhelmus Tyriws, &c. hoc faeculowi-' sententia ς D.Auguftibi,Anaftafii Niffe
vens. (& fæpè. ?atrum ni, pächryfoft. & Z.Theo•
saewlo iv.ApparuereChriftus»:p. Ifidorüs, , explicata. philaéti,&Tertulluani.
Ο 2 சி.இ.
Tog: DE MAGIA, DÆM O N IAcA. -

seά.7. Dæmones non poffunt exhibere ve * ventuum, ... • * * * ' ' -, .


ras defun&orum animas.Supeiftitiofum Vt Divi Antonij, Divi Simeonis , Sanāi
'eft, putare animas eorum, qui morituri Notbcrti, Societatis Iefu viuo ad huc-B.
dexteram porrexerint,apparituras. Peri ' Jguatio, & cius virture precum ccfîanti
culofum pafci cum moricnte, vt apparet. _bus terriculamentis.
' ExemplümS. Lutgardis. Excmplum ' Difputatio dc fpecicbus Dæmonum & di£
Monachorum Zamorenfium. ' tinctio à Tritthemio propoſita, diſcuſſa,
g.27.De Damonum apparitionibu,de ſpecti, explicataque នុ៎ះ - º
que Damones nsbis obijciunt. -
Deigneisian fint? Auguftini locus. - ,
Seét.i.Naturalia quædam,habétur pro fpe De aëris&quæ illorum natura. - -

ctris. Ignes fatüi,infùlae natitaotes, item Dc ccireftfibus, & varia: fpecies ifto
filuae , Iigna putrida lucentia, Cicindela rum & ftudia. * . . . . . 4.
Indica, Ignes concurrentes & compulanº Helequini familia.locusPerriBlefenfis. De
ites,apudSyrtim.Auditûs deceptiones-E !, aquaticis,varia horum ftudia&appariti
cho Memnonis, murus Megaren ОПС Se
fis, caverna Britannıca, D. Patricijan ; : De ſubterraneis:ſpecies&studia istorum.
trum. Perfici montes, - De Sibilla Nurſina rara qua dam fabula. -
- Artificialia, quæ pro ſþeétris,vr aðSouara, Dominicus Mirabellius. * * *

ftatuæ Dædali » Archytæ, Archimedis, Theſauricidaemones.Mammon.


Boerijsaquila volans, triremis ex argen De Lucifugis. ºf . -

to,hydraulica.fićtitia. pectrorum voces, Afinodæus.locus Gen.31. v. 24, varijerro


Bonifacij VIII.coniugia his obtcnta. à res Tritthemijin his refutati. ,
Scotis de Piétorum gente vićtoria Teſ. Nomina Græcorum, Hebræorum, Latino
tudines cum caudclis, Abdcritanorum rum,Hifpanorum,Gallorum.Italorú,&c.
iuvenum Plauti feruuli. Cimonis Athc De Hecate, & Empuſa, De Plutone ſeu Or
nienfis Mundi.Tirannionis, Ne&ianabi, -
co. & Pluto & Seraphi, & Mammona,
quipatet Alexandri Magni. Charon. Cerberus. -

Quale peccatum ſit in fictione ſpectrorum Lučtatores daimones, vt Temeſius.


* Ex fenfuum vitio ಶ್ಗ hi bentur pro + Alaftor qui&exterminans,&Nemcfis
fpe&ris,quænon funt non talia, de ebrijs | Locus Apoc. explicatus & à depravatione
Locus prou.2.3. & 33. Oculorum morbi, • fervatus,contra Bezam. Apot.9.v.ii.
fvffafio halahol. arcuatus morbus, qui Prima ſi & Assberi error.
bus fui vmbra femper obfervatur, altera | De Satyris & Fauno, varia eoron in Sacra,
tio oculorum cxinfpcétic ne folis... Scriptura nomin:,onofcclides, pilofi,fi
Auditus vitia in hocgenerc, Phrenitis, & tenes onocentauri,launia., & aliâ hiufcc~
corylantiafmos fpecies morbi imaginofi: modi.
Witia ex auditu&guftu , Goryza, pòlypus. Eorum tripudia. - -

Vitia ex phantaſia triplicilaeſione, de ijs, Locus pſal.90. v. 5, & 6. de darmonio merii


qui putant fibi adeffe tibi$;b Exem diano. Refelluntur Novatores..
plaevnum Theophili,aliu givi, terti Dæmon meridianns,& dæmon deferti, pro
um Abydeni,quartum cius, qui putabat. ferociori, ciden &cur, dæmones deſcrtis'
naves omnes effe fuas, quintum Tauro gaudenr.
minitanorum iuvenum putantiuni fe pa Ilocus Iob. iv. 19. .
ti naufragium, cum eſſnt Agrigentº in Daem6in meridie ferocior&importunior,.
diverforio, -
Pan daimon meridianus,
Item dehydrophobia: . - - *
De Ruſſia: dæmone meridiano.
y ritur his morbis dextrêdarmon 5-8: feim Cum invadente pefie cernuntur peâra
miftet frequens. (ftudia, dæmonum,vt ſub Iuftiniano.
-- Sect. 2: Varia daemonú genera,ac fpe cues,ac Confatenfk fpe&rum in Iodia.
Terreftrcs vocantur,ferae»(eu canes.. De Empuſa & onoſcelide ſeu onocentauto..
Lubentervexant initia Rcligioforum cou- I De Noëurnisdxmonibus& Lucifugis.
*... ". * Lo
- SV. M. M A R I ATLA I B. - II. i τσγ
Iocus Senecae in Oedipo»: n: n* • * ' ' An conduétám domum propterea, liceat:
Locus Gens3.2, v.24, , a sº it. . . . relinquere? -

De Lilich. Deincubo. gæ veræ caufæi huiufmodi inquietatio-.


Et Jocus Hymni Ambrofiani.: . , , , , ' Nam exemplis ofteafum. -

De Pane,curInuusdičtus, * * *
Quo pa&o Spiritus poffunt (āxumwel la
Locus Caffiani explicátus. : pidem iacere? -
Nulli dæmonum amant homines, omnes | Spé&ra famulantia in Boruffia Koltri fku
odêre. ** Koboldi,Suconum Trulli,
De Ephialte morbo, de Marcé,ſeu conque ' Gutelkens, Robautelkens, * -

ware; Eurynomus, Sphinx:&quid Har : Eros & Anteros. Montani virunculiin


pyx. Gorgones Syrenes, Etimenides ſeu l fodinis..
yenae Nympbarum omniagenera,quos Dæmones metallici.
morbos huiufmodi.daemones» inférant, Combali Dæmones non fant animantia
qui Nymphati, ceriti, attoniti, pavidi, | | contra Georg. Vallam.
verati vanoi metu. - : i Theophrafti Páracelfi haerefis de quatuor
-

Nutricum mormolycia, Acco, Alphito, , hominumfpeciebus confutata•


Mormo. Gello & Gilo diverfæ. . . i Dæmonum thefàuros cuftodientium fpec
Nicephori locuspotatus, Lamiaequid. tra. Fugàrunt Cabaden Perſarum Re- e
Striges.Laeſtrionges.Aluen- - # 1 gem. Bear. Theſaurus Baſileenſis. .
D. Hieronymi locus explicatus. Cù* fi&ta fabula cuftodis aureorum malo
Piloſus ſeu Zahir, cur templis gentilium i rum,&aureivelleris, & in thefauris cur
affixae fpecies leoninae. £ . foliri poni ferpentes: aurei. Magus the
Wariae formæ animalium,in quibusDiabo : : fàuruih quærehs oppreffus. _
lς apparet. "" - , @.28. Quomodo poffîâåmon, cum ßt invifibi
--

Bºaa Athenienfis.. * 1 ' lisfe vifibilem corporeis oculis exhibere?


Serpess Epidaurius. ' Miræ apparitiones , ®eå.i.Qû9 paćto poffit affumere,&move
fa&ae cuidam converfo in Francia. : _ re cadaver aliquod, & in illo cgmparere.
De fpe&risacierum, caftrorumq; militari Poteſtillud fic temperare, vt fenfum taćtůs : .
um: qua oblata, S. NorbertoS Guthla fallat., *

co, Monacho Limpurgio: i Locus Luc. vlt.v. 39. . . . ."


Leloyherij fentenria improbata : Cur hæc cadavera fentiaptur frigida., .. ... ."
Duævifèpropè Montenakum acies. j Illufio militis cuiufJam. .3
Duo armigeri temere ad videndum propis H Polycriti&alia Machatis, & Phi
us acceſsète. . . . enij. -

MilesRhenanus à talibus Ieroſolymam ve Phlegontis laus; * -

Čtus&redux. -
Baltazarus dæmon fic apparuit: , ,
Ante Naclam Poloni propter Quadrage ' Agrippæ facinus fimile, & aliorum aliquor ».
ſima ieiunium violatum à ſpectris de- | exempla. - ~~

cepti cladem accepêre.* * *; Sic etiam plerumque fagarum amafij.. . . .


Familia Hellequini: !- A Sagarum odor cadaveroſus windé? . -*

g9ufq;fe vis talium militum porrigat. Seä 2. Quo paéìo poffit fibi formare corpus;
Spectra miatronarum: & pueilarüm väria.] cx elementis,&in illo movcri&apparcrc•• :
Ruffiana matrona. Sibyllæ albae, Domi • Non affumit:ex folo aere.
næ noéturnæ. Dommæ bonæ& Regina ; Error Magorum Maatenfium.
Abundia. Fatales Nymphae, Melufina, Potetexhibere folidumpalpabile,
*** * * *
Alcina Morga. . . . | Locus Geneſ. 19.
*pectra gigantaea denunciantia petem, Locus Virgilij. . . -- - .
belium & fimilia mala. . . . Dæmon fæpèapparerinforma vaporis. , ~

pe&ra folita certis locis rurbas dare, & Dæmoniacarum apparitiooum cxempla- .
vexationes exhibere, vr Theme fius dae. ' ' Fratrum Tarquiniorum. . . . " - .‫ م‬. }
mon,&alipaſſimcitàturnomina&loco. , Athenodori, Ecjcaydani, Philippi Me
* . O º iañcti•
ne.8 rD E MAGIA DAEM ON I CAN -
Llanchtonis colloquia cum daemoniaco fubintrando in corpora. --

fpectro. - ' Loyapij id olim Corìel. Agrippa curaage


1 Pcrfae inccftuofi,&aliaplurima,& quotief-:' faćtum.
, cumqueevanefcunt. seä. v. Dif.ufTa.exempia:falfarum refur
, Di£timen harum duarumaffumptionum. re&tionum primo fabulofàrum : deinde
· Vndè proveniat facilitas molis augenda, caeterorum Gentilium. vt Galieni,
& minuendæ in fpe&ris? :Zacla , Apollonij, -simonis Magi, é
, Genus mirum per ftatiúculas feu figmenta, narchis.
, Seä.3.An daemon po(fir tam accuratè cor. ' Mirum exemplum,* &c. recens ex Nicql.
pus efingere, vt nullo figno queat dig Remigio. \ .
nofci? - * ೫.
ample&ens Comitem ~Rickar
-
ադո
Je fignis quibus dæmon digno(citur.
S.Albertaobie&um fpe&rum. -|- Populi Lucomoriæ quotannis rediwiui.
• Cur nondum vifus in forma agni, velco Da:monum in his fraus.
lumbae.Cur in formis, hirci, canis, catti, Aliquandofubftituit alios ac fupponit.
equi,muftelae, vefpe&tilionis. Galli gal Aliquando ipfe corpora fubintráí&movet.
łiñacei,&innumera alia. r : Apulei. Platonis; Philoftrati loca.
| SACHiR cur-daemon paraivg & Follon, Aliquandofingit mortuos,qui noa funt.
ſeu Fatuellus. -
Dc morbis qui faciunt, , vt quis mortuus
, Item itiforma Dei, vel Chrifti-Domini, vel* appareat.
Angeli:humanam formam induit omnis De bobus, quasftriges putant refùfcitari.
cónditionis, probatum id Ioannisf)uns Scoti mors. -*

exemplis. fexus, aetatis: t


: Ghrifti Domini #c.San&orum refufcitatio
- Qui defe&us vt plurimum in eius appari- ! , nes quo, pa&o ab his morbis difcernag
UII. -

tionibus. - -

, Cur morientibus*femper adeò terribilis -§.3o. £gid.magia poffit in ipfos cacodamo


mes? "
appareat. -

- Qujmodo loqui poffit in corpore affìpto* , Seà.i.Bartiadis in Campeftris libri.


ANpofiitaudifi&vidgri tantùm, à quibus Quam vim habeantboniàngeliia malos. •
vult ipfe? - --
Quam cacodæmones in invicem. º

...Capita É. calvariæ quæ loquelam immita Species eorum.


Pythonici, Paredrij, a Catabolici. Onico
tax
exempla vetera, novaque quomodo:fi mpi.
at hæc locutio. -
Anfit fubortinatio inter malos genios.
' Iob ,- locus, c.9.v.va. -

seä. vlt. An liceat progurarew tappareant Caſſani locus.


nobis fpe&ara? Epheſwlt.v.41.
„Cur antiquis tam crebrô daemones vifi, , Locusad
nobis täm rarò? , Cerramina Magorum,
6.2 9. Andiabolu pofitfacere, out homoverè Vnum in Burgundia.
refurgat? -
Secundum in Anglia.
- Tertiwm in Germania.
, seb.1 Errores hac de re varij
' Animalia quae nafcuntur ex putrefaétionc, Quartum in bohemia.
poteft viuificare. !
Quiarum in Suecia.
- -

i. Scxtum in Oania.
.viculinus avis. -

, Perfe&iora aon poteft. º


• Septimum in Graecia.
Item numero próducpre non£oteft. -
.|. se&t. a.. sancti homines quawtam vim ac
jNon poteft, „fâcere,
migret vt anima
vel informet, vnius
corpus bruti
alterius
ceperint magos & daemones compeº
r
, ceääi.
bruti.
- Vis exorcifmi.
„Hominem nullo modoੇ viuificare. salomonis exorcifmi quales.
Poilunt , fimulatas rcfurrc&iongs. facere,
- -

disovisiTIonvM M A G 1c Akºv M.'.


Locus Luc. vrv.19. . Christus rur distus ixSág
Darmones à Migis ndn eoguntur, ſedex Properi ocús.
pa&o obtemperant tantum.- -

Locus...Reg. 16.v.vlt, - - -

igi vim non habent»éliciendi- maaés vel Nec $æpoíes certis rebusfigari, autfocts*
fpe&tra. includi per magos queunt.
Vafia exempla. Vana hacin re arş Hşermetis.
Imprimis iöarinis Teutonici.” Periculofům tales habereincarceratoś. --
Nec habent vim evocandi vrbiurh cufíb
des. * « 'Probatur vno exemplo, quod in Germa**
-

bia contigit. -- -

Sânâis visifta quandoqueconcefTa. Factum figno crucis fºcure às. tupo Se


seã.3- Res corporeá, vr hèrba quedam." - nOntníi,
thura, vn&iones & verbera , quam Satanam ligatum quid in ss. locus Apoc. 9*
vim habentin- dæmone accuratè difpu ... v.14& 1ji.2c. v. 1; "
tatumne Tob 8.v.z.
Etrores hae in revarijinfidelium :-ſed & ASanétis quomodo dæmores ligari que
abufus Catholicerum exorciflarum qui 3Dte "
*
dam. - Locus D. Hieronymi.
An flagra obſeſſisinfligenda." Tocus Euſebiff. -

Aubalnea profint?“ Toç ßaredris illos fponte fervire, rätib ex


Quid ruta, cornu certii &fimilia.' 1_ Tòftato&quam periculofùm id femip£t.
Lécus Iofephi explicatur. : :Exempla varia, id his vnum inirum mili'
-

kbcusTobiæ c.s.v.8,* tis Germani.

MARB
- - -- - - -

** 'ĝNo

MĄRTINĮ pEĮRIO
M AG IC ARV M -

DIS Q VISITIONVM
L 13 È R* Q $yi ECY5X
EST
D / S. ,
Ρ Ε Μ Α σ7Α D ε Μ ο Ν Ι Α c Α.
„ Praecipuahacopcrisnoftritra&atioeft,&idcòpluribus capiti
bus,five quaſtionibusluculenter, quoadpotcrimus,
- diſcutienda.Sit ~ -

** *
a** * * . . . . * : * ** * e *.
opiculari, hocpr.nt cum B. Augu
-Anfitaliqua Magia demoniata?
: ſtino Theologi Catholici omnesa, &
philofophi pletique Trifinegiftus &
姿 Sss Vidamoneseſſenegant, Pythagorari, exPlatonicis,Pfellus,Plo
V}etiam hanc effe negariit tinus, Proclus, Iamblicus, Chaldius & s
§ cum Sadducasis, De Apuleius;&A riſtot:Theoph. Am mon. -
mocrito,.Ariftotele, „Pfiilopo. Avic, & Algazel.;Anne dare ^
隣ーク。愛 Averroe &ſimplicio, reſponſa de furtis occultis, & dethe
-
s
|
quorumfehtentiâ effim.' | fauris ; con(equi fcientias nonnullas º
T``T pia azharetica. * ?|-ftatinm, & fine lâboreaddifcendi; fub l
Nam & demones eſſe & demoniacam "trahere corpus præſens oculis viden
Magiam; quæ nec induftria aut artificiâ. tium(& innumera huiufmodi, queunt |
hominum, nec naturalibus caufis, fed reduci ad ullam aliam caufàm ; quam
|
immateriali quapiam & fèparata vir intclleétualem aliquam & feparatam
tute niritur 3 hoc & facrae fêriptura' re naturam;Denique fcimus Salmanticæ,
«ftirnoniis, & omnium ætatum memo .& Toleti in Hitpania & in Italia adla
.ria atque experimentis tam eft com cum Nurſinum, & inſpelaeoViſgnia
pertum,ut velle probare;nihil fit aliud no , adhuc avorum memoria huius
, quàm lychnis accenfis meridiana luci Goetiæ celebres fcholas fuiffe.b
- QVÆS.
a Auguſt l 11.de ciu, D e 6 D.Th.ls contra gent.c.ro4 & qui optimè Vittoria,de Magia nu.9.
b, Vide Laurent. Animali f.de nat demon.fol.1o4.
-
I II
LiBER I. CAP. v. QyaesT. III. SECT. IV.
Necetiam huiufmodiDei dona gratui
О У АЕ sт I о ш. ta poffünt aliis, per di(ciphnae ac præ
* | ceptorum modum, tradi: Magi verò
IVndèfit hac Magia, fivè quem habeat pri-,, fuis difcipulishanc Magicam tradunt;
mām 44ttorem & auditores, magiftrorum fecuti pra:
i cepta,quae magiftri, eadem operantur,
S. qui daemones eſſe fateantur; e Alij dicunt hos effe effeétus bomorum
fed negant tamen hanc Magiam à Angelorum, quos per excellentiam vo
daemonibus ſeu diabolis manaſſe : tri cant, Spirituſ, Siciaétitabat his annis ce
buunt autem effe&us eius vel imme lebris ille magus ScotusParmenfis;qui
-diatè Dco per magos huiufmodi ope Gebhardum Truchfefium Epifcopa
ranti; vel Deo per angelos bonos ea tus Ubiorum Apoftatam demicntavit:
perficienti. Priores dicunt effe quafdam eftque perventus impoftura magorum
gratias gratis datas, ſicut ſunt gratiae lin maximè Platonicerum Iamblici, Por
guarum fànitatum b & hæc dona ut phyrij Plotini,Procli8:IulianiApofta
*Balamo c fic & alijs improbis concedi tæ.Exquorum traditione, Magia, om
non rarò ſolere. d -

nis dividitur in Albam, quam cenlent


IDico primò,hacfèntentia eß mere bla effe licitam; & Nigram , quæ fit illicita.
ſphema,tribuitenim magicisartibusId, Albam ergo vocant αζεοςγίαν , & Ni
-quod eft proprium gratiarum gratis ; gram yoovrux*. Verum hancfi&itiam
planè & palliatam fTheurgiam fatis
datarum ; & cum veris miraculis prae ,
ſtigias confundit Deindègratuita Dei ipfe Archimagusgrejicit scum difertis
-dona fubjicit humano artificio, & cer- ' verbis teftatur fapißimè fùb nominibus
tis ac ridiculis obfėrvationibus, Deni Dei & Angelorum, malù damonum falla
-que iniquè & invidè Deus vetaret , id cijs eam obftringi. & licet eius ceremoniarii
quod ipfehominibus,uti gratiam,gra- ' tarsmaxima , munditiam animi, corporis
tiosélargiatur. Adverfariorum argu & rerum externarum, trtemfiliumque often
menta ex locis illis (cripturæ petita,fo H tet immundostamenjpiritus: & deceptrices
lum probant, aliquatenus fimileseffe-! poteftatcs hanc éxquirere, ut adorentur pro
&us per artes magicas & per gratias Diü.] Poftea addit, huius fpeciem effe �r
gratis datas fieri; Deum quoque per tem Paulinam,artem revelationum, ó há
malosaliquando miracnla edere,ad fi iufmodi fùperftitionum plura, quae eo ipfo
dei & divinae gloria propagationem. (inquit) fùntperniciofiora , quo.apparent
Accedit,quod qui ex dqno gratiæ gra imperitis diviniora.] Habeant illi hoc
tis datæ operatur ; ille ad ccrtuin tem Principis& antefignani fui de hac alba
ੰ ceremonias certas Magia iudicium , ab homine mendaci
non reftringitur,ut folcnt magis qui, fi ' veritatem meram. b Damnat eandem
vel in minimo deficiant;nihiiefficiunt. Theurgiam D. Auguftinus libr. de uti
P litate
a 1-fententia. Efe à Dºº-bº. Cariº:v-8... c Num,23. d Matt.7.13.v1.Nonef à Deº.
e A. senientia. •ffe à bonis4ngelis. fNulla Alba Magia glib, de vanit.ſcient. h nulla
Theurgia. -
*
-
‫ﻳوليﻭ‬ .D Nv M M A GleQ
VISIT to IS ARW M
litate credendi contra Manichaeos. His te exercent, iampridem fanâi Patres abau
adde fi&titiam illam artem Planetariam,la iufferunt exire, eo qtiod omnia hæc artifi
laminis inſcriptam, & ad Carolum
cia, vel potius maleficia peftifera quadam:
e
Magnum à quodamBeda difcipulo(fi. familiaritatedæmonu m & hominum mop*
mentiunturó Alkindum, Alcuinofuppo runt profiuxiffe. J Deindë့ ra
mumt)miffàm,utilem (fälicet) obtinen tione, hos ſpiritus bonos dicinonpoſ
da, omni cognitioni ſupernaturali ar fe, tùm quia jubenrfe tanquam Deos
tium & fcientiaram, & confequendis ' adorari;& fàcrificia fibi fieri, quodbo
dignitatibus divitijs, robori, amoris ni angeli iubere nequeunt, tùm quia
fruitioni, &c. hæ artes non minus diriguntur ad in
a Dico Secundò cum Catholicis, ut ferendum alijs exitium, per furta, ne
nec perfe,fic nec per bonos angelos his magi ces,adulteria, &e, quam adiuvandum.
cü operationibus Deum fe immifcere magis tùm quia mifcent multa mendacia &
quàm cateris rebus , in quibus concurrit, ut deceptiones. tùm quia docentur Magi;
caufà univerfali. Quarè cenfeo hæc omnia in fpiritus uti imperio, & coačłione, ,
inſtitutafuere à malisangelis, ficetiam ab • immò & minis rerum impoffibilium
illisperfici & adminiſtrari, & contrarium · ac planè abfurdarum, ut apud Eufebiú:
eſt erroneum] Probatar primò ex varijs vdocer Porphyrius quorum nihil bo
Canonum refcriptis , quæ Gratianus. nis angelis poteftconvenire.
adhibet caufåxxv1. b. Secundô ex På d Hineapparet conſideranter legens
rifienfibus artic.9. 19.& 23. Verba funt, dum Glycam, e dum Magiam ſic di
quod Deus per •artes magicas & maleficia ſtinguitä Goetia, quëdilla, fit benefi
inducatur compellere dæmones fùis incamfa - corüm geniorum áé boni alicuius e£
tionibus obedire: Error. 1. Quod boni am fè&ioném. Goetiâ, maleficorum ad!
geli incladantur in lapidibus &-comfeeremt mali effe&ionem: Nam non tantum.
imagines, vel veftimenta, aut alia faciant, Himpropriè ufurpavit nomen Magiæ:
que in ita artibus continentur. 2. Error & genericum , prò fpecifico theurgiæ,.
blafphemia Quod aliqui demones boni fèdin errorem quoque labitur ponen--
fyt, alij omniaſtiente, alt;nec dammatinec tium Albann Magiam , & eius admini--
ßati. Error.] Tertiò ex his Arnobij ftrationem bonis angelis tribuentium.
cont.gent. Magi nom tamtuni,fciamtd«mo Vtº; hoc ſemel moneam ſcriptor iſte,
mes,fed etiam quidquid miraculi edümt , per ut & Conftan Manaffès, Gregoras,&:
d«mionesfaciunt:illis afpirantibus &ʻinfun Nicetas , mimis multum tribuere vi
dentibuspr«ffigiam edunt, vel qua famt non detur{fuperftitiofà prodigiorum ob
videri circ & exhis Ioan. Salisberienfis fêrvationi.
libr. 1. de mugis curialium cap.9: Eosaa fErravit eundem errorem Palinge
tem qui nocentiorapraeftigia artefque magi mius Stellatus,dum in vetito jure libro ·
cas, dryarias fpecies nathematica reproba Zodiaci&cenfetaerem etiam bonis dae
moni--

a Non effe à boni, 4*gelü. b e.jitudquodimfii.etqui fiiev.vi. 26.q.x. & epifc. in prim.
26:43, c lib. 3 dePr“Paratiºa, 6. d Glycaerror, epa, 3;anv. ffalingerii impjatas;
-
-
1L1BRI 11. qvaesT. II. , j
monibus plenum effe, quos harum ar iuvabit; Vanitas (inquit) olim iun&a mi
tium au&ores fàcit , & Deos appellat, raculo, furtivo concubitugemuit Magiam
Plotini & Iamblıci delirijsnimis dedi fecundam cognomine , reformidanfque ne
tus:& quam nómalus poeta, taminon fortè veritas , cum qua perpetuas inimici
bonus Chriftianus, utpote hæreticus tia, gerit, à qua etuam paribus fignis con
ႏွစ္ခုႏွစ္တ
ic
(fcripta probant) quam carho- !
greffa, fèpiusprofligata ef?, fuum partum
us. Aufus tamcn opusillud Ferrariæ emecaret , illum impudentiz ac timori
Duci dedicare. v, iumétis commubialifedere commendavit: at
Succedit his error3.eorum , qui cem illi in ſinu incomprehenſibilitatis è ve
fabant Magicos effeëtus per animas defum ſtigio collocaruntfurtim, 6 ſubpraſtigia
tiorum fieri: a quos Catholici Theologi
rum crepundiis educandam. Qua mox in
iampridem exploferunt , b idque non grandiorem etatem adulta,iamquepinnulü
difficulter. nam quæ rationes id con pramunita evolavit in fatuorum arces,
vincunt de bonis fpiritibus eædem in ibiq; nidulans , credulitatempeperit.Que
animabus beatorum locum habent: utpoteparentis beneficiis grata,illam mutuo
quæ verò in purgatorio funt animæ, enutrit, é quaſi avraºaiyager, alioqui
non exeunt, nec ſpeciali permiſsione brevi interituram.] Hæc ille,paci,acumi.
Dci, ut pctant fuffragia vivorum: ani ne & veritate. Pergamus nos quoque
mæ denique perpetuis addi&ae füppli pro Veritate confligerc , & Vanitatem
cijs, nulla dæmónum liccntiâ vel per- . expugnate, & fugatis timore & impu
miffione poffünt exire, utpote, divino dentia, labyrinthum illum incomprehen
iuffù,pcffim.o carceri mancipatæ.Aper. fibilitatis)quis enim,quae nihil funt, vel
tiffimæ funt igitur impofturae : quæ de intelligat, vel comprehendat ?) Theo
evocandis per Grimoyriam animabus. logiæ veræ filio permetiri: & pr«ffigia
Necromantici confinxere. Si exirent, rum crepundiis in lucem prolatis, tan
ad unius Dei exirent imperium. cur demfatuorum hancarcem demoliri, & è
veròid Deus jubeat vel permittat,cau nidulis fuis credulitatem adeò pernicio
fà fubeft nulla. Vt ad magorum preces fam profligare : quod utinàm Deus
& incantationesidiubeat, impium eſt Opt.Max. nobis largiatur.
opinari. c QvAESTIO I 1 I. •
- Praecipufa ergò efficiens caufâ iftarü
artium eft,ip(e Diabolus, proxima, eft Queſitdiviſio demoniace Magie ? &
delibris eius.
humani ingenij ex originali labe de
torta in ples, quan feſtivi Apologi C Vm nulla fit Theurgia neque alba
ftondibtfs velatam nobis protulit per - Magia, fequitur , omnem hanc
quam falsè,Cælius Calcagninus Libel- . prodigiofam Magiam , non aliam,
lò de Amatoria Magia, cuius verba non quam Goetiam & nigram:hanc folemus
piget adſcribere,& vos-ni fällor,legere vocare Magiam ffecialem. eâ Archima
*
2. gաs
a Non effe ab animabusdefunâorum. b vi£tor de Magianu. 17. Angles in 2.ßmt.q.de ar
** Magica a. 1. c Grimoyria arti, vanitas. d vide Aham.libr.3.de Nat. dam. fol. 97. Petril.
rbiri 1.4, apparit.jpirit.c. 12.änu,216.óe 13 amu.oz. c Refellitur Agripp* divife.
j4 DisqvisiTioNvM MAGI CARvM
gus induas, fpecies diftinguit. unam, Tobiæ Comite Raphaele revelata.
cuiuscultores dicit fe dæmoni fubmit Praetexunt etiam Salomonis auétorita.
tere,ei ſacrificare,&eum adorare:alte tem,cuius quandam Claviculam(quam.
ram quam ipfe vellet perfuadere à pa egregiè refutat Bap Segnius lib.de vero
º

cto cum daemonibus immunem eſſe, ftudio chriffiamo c. 7.) aliud ingens volu
ſedeam dæmonibus vel invitis impe - men infeptem diflinflum obtrudunt, ple
rare, virtuteque quidam divinorum num Sacrificijs & Incantationibus dar
nominum adjuratos advocare, & co monum. Hunc librum Iudæi & Ara
gere;priorem illam fàtetur effe legibus bes in Hifpaniafuis poftcris hæredita
humanis divinifque vetitam, nefàndif • rio jure relinquebant, & per eum mira
fimam,&cunétis ಳ್ವನ್ದಿ। quædam atque incredibilia operaban
ofteriorem afférit, confequi quidem tur. Sed quotquotinveniri potuerunt.
quod praetendit, nempè dæmones co exemplaria,iuftifsime flammis inquifi
gere(quodpoft offendetur effe idoneum) fed 'tores fidei concremarunt, & utinam'
tamen, manifeftis-periculis illufionum ultimum exemplar na&ti fuiffènta. Vix
obnoxiam effe. De priore verum eft ម្ល៉ោះ manus Ioan.Trithe
eius teftimonium , de pofteriore bis mij incidiſſe, undè & partitionem &
mentitur:primò, dum negat eam miti faedere materiam fuae Steganographiæ, periculi
cum damomibus inito: nam revera fèmper & ſuperſtitionispleniſsimæ; acceperit,
expreföveltacito paéto corrumpirurº , cuius operis nomen, quod nondum
Secundo, cum aſſºritea damomes cogi, de prohibitis ab Ecclefia libris fit inferrú,:
quo poftea a Volunt vetitæ huius Ma : fufpicoraccidiffè: quia liber nondumy
giæ inventorem fuiffè, quendam Mer typis vulgatus,in paucorum manusin
curium fic contra Symmachum. Pruden cidit:alioqui, quando prohibiti libri
tius;& salisberienfis li.i. Polycrat.c.9, ali] omnesMagici,fatisifteprohibitus cen
quendám Zabuluin quem ergo non fendus,qui inter alios fàmiliam duétat.:
alium exifìimo ab ipfo cacodæmone, idem dixerim , de Agrippæ libris tribus:
cui D.Cyprianus & alij Patres hoc no de occulta Philofophia,& omnium perni--
. mentribuunt) deinde magiftrum lau ciofißimo qttarto feorfim poftea àddito.
dant, quendam Barnabam. Cyprium & edito:necnon de ThomæEboracen
(huncconfinxere in contumeliam D. fis,Pëtri Aponi & fimiliumfvenenis, & ·
Barnabæ Apoftoli, ut deförmifuae me libro artis Grimoyria : qui, Patrum no
retrici lenocinarentur.) Item oftentăr, ftrorum ætate, circumferebatur docés:
laris mendacijiaôtantia , libros Adae, . ' mortuorum evocationes.. Omnia ho--
Abelis,ßnoch Abrabæ,Pauli, Cypria rum placita fcelefta, de antiquioribus:
ni,Honorij, Alberti Magni, & áliorú, : etiam illis operæpretium düco Archi
& blalphemè mentientes dicunt, quæ magi verbaàdfcribere. credendum illi
his libris continentur, ea fuißetradita in arte fua , nec magiftri au&oritatem
ab Adamicuftode angelo Raziele,&à. : difcipulis licet (ubterfùggrc. fic ergo.
- fcribit:
a Authores & libriprofeffóris huius artis. b Eineriespirederinguiſer ին:6, 28, ජේ.
Aesma ibj commemt. 33; meminit, Nicetas. hift. li, 4*.

‫”م‬
LIBER I. c A P. v. Qyaes T. Iv. sE cT. IV. H5.
fçribit: Hi libri aiutiùs intuemti præcepto &ione Imperatoria c:Multi magitis artº
rumſuorum caronem, ritum, romſaetudin? tibus ufielementa turbare, vitam infomtium
verborum , & charaéterum gemus, exfru labefaítare nondubitant, & manibus acci
dioni crtinensinfulјатphrafim,apertefe tis (ficlegendum) audent ventilare, uti
feprodunt, nonnifimera, mugas & impoflu quifquü fùos conficiat malù artibus inimi•
ra, continere , &pofferioribus temporibus à cos:hos(quoniam naturaperegrinifunt)fé*;
perditiſsimis perditionume artificibus eſſe ralis pejiu abfumat.) - -

confiatos, exprophani, quibuídam objerva Tertiò, id ftaruiturcredendum arti


tionibus, noftræ religionis ceremoniis per cnlis Parifienfis (cholae d in haec verba:
mixtus, infitifque ignotis multis nominibus Quod inirepaítum cum dampnibus tacitum;
arfignaculis, ut perterreant rudes é fim ' vel expreffüm , momfit idololatria vel ßecies;
plues, & ftuporifimt imfemfati , &hü qui idololatriz: Error. Et intendimus effepa
nefciunt bona, litteram.] Hæc mifer ille, dum implicitum in omni obſervatione ſº.
qui videns meliora, in finem ufque viv : perffitiofà, cuius effèâus non debet à Deo vel:
ta&deterioribus adhaefìt.. 'matura rationabiliter exfpeétari.).
Quartò id ratio perfuadet.hoc enim.
Q_y Æ ST I O. IV. & multimali homines optant, &da
, mOn cupit: nec eorum id vires füperat…
Debaf Magie huius five de paão exprefio, docet hoc IfaiasProphetae,apud quem;
& implicito. " , :impijdicunrpertufimusfedus cum morte,
* *
, & eum inferno fecimus paäum. quod S
Oncl. 1. Omnes operationes magica, · Thom, fatis probabili interpretatione
velut bafi, immitumturpa&oper magos Magisaccommodat, ut & Ponti fices,
cum dæmone imito: ita ut quotiefcumque Ioannes 22. in Extravag, contra Ma
collibitum mago aliquidefficere adminiculo
gos,quæ incipit:Superfecula, & Sixtus;
Vin Bullâcontra Aftrolog; Maliergö
arti fùa , expreßè, vel implicitè teneatur
hoc lubenter fáciunt, neç minùs ipfe;
à damone poſtere, ut ex conditto concur
rat.) : dæmon: qui, ipfi quoque Chrifto Do
Probatur hoc primò Patrum au&o : mino,-atifùs paάicofiditionem offer
ritate.D.Cyprianusa dicir, eos habere ref: Hac omnia (inquit) tibi dabo, fipro-*
- foeduscum蠶 D. Auguſtiniver cidemsadoraveri, me : ubi viderelicetpa
bab retulir Gratianus in Decretortim i&um contra&usinnominati, doutfa*,
codicem, quæ funrifta: omnes artes hu cias. Ita nunc diabolus Magis ait, fite;
iufmodi,velnugatoria,velmoxiæ fùperffitio mihi addixeris, ulciffar te, ditabote, &c.
nis,ex quadam peflifera focietate hominum' : quæ germana & perfe&a eft pa&i for
& damomum, quafipaäåinfidelis & dolo/2: j muläg. Deinde, üt dixi, hæc fiunt ope
amicitie, conftituta.) ra dæmonum , non magorum viribus:
Probatur deinde ex jurecivili,.fan i dæmones abhominibuscoginequeüt;
3 ut id,
... a !ka&plici martwr. b #2 & 3cbr\/,, ear23 habes c illud v.v/. z6. q.z. c 1. multi*
Cămagă muéema darilă e eaav 1; fMat.4 g9 vi Lale firii,liuri/genti.
daaäBald.d Caceieia intaäidepaäi
kó LIBRI II. c A p. tv, QvaesT. v.
,ut idfaciant.fponte ergo dæmones ac Spermendique timoricuius cömerciapasti
currunr. Dæmonesautenm gravi homi obtriátos habuéreDeos parere nece ef,
nem odio Profequuntur, quarè nec Am iuvat? ignotâ tantum pietate me
:putandi gratisaccurrere , fed wici{fim rentur,
aliquod operæ fuæ precium ftipulari, An tacitis valuëre minis?hociuru in om
Ulndè patettalem eflè hanc conventio ፳¢$

nem & focietatem: qualis eft duorum. Eft illi fùperos, iam habent hac carmina
latronum, quorum alter palám in fyl certum
vavagatur, alterclam in ſubſeſſislati Imperiofa Deum , qui mundum cogere
tat: excitatusque certò fibilo vel figno 4иифиid
prioris, viatorem pofterior dolofà fà .Cogitur ipfe poteft: t
gitta transfigit : priore id fæpè nec vi Solus fagarum patronus recalcitra
dente, necgnarò, quo necem telo in .tur, adeö ಸಿಧ್ಧಿ! ratiunculis chartas
tulerit, in mileritamen necem confen implensgut contemnendas potiùs, &
tiente.prioritnagus,poíteriori damon filentio tradendas, quàm refellendas
fimilis.Satis enim idonea rei declaran mihi cenfuerim , maximè cum alii id
de fimilitudo cft: quæ petitur à poten diligentiùs, quam difficiliùs praeftite
tibus vindiétæ auidis:qui manu prom rint.h
ptos ficarios fibi adjungunt : quibus Conc. hacpaäum demonì, librum eß,
conftituto figno innuunt , qüos & prafare,velfallere.] probatur experien
quando,velint interfici, tiâ & ratione. ratio docet daen-oaem
Deniqi conſentiunt hacin reTheo cogiabhomine nonpoflè, ut ftetpro
logi tàm veteres,a quàm recentiores,b miliis: cxperientia vero, mendaciffi
Jurifcon(ulti quoque, c & Medici, mum eſſe decipiendicupidiſfimum:
Condronchusti. I. de morbis Venefic. & Ce ideoque rarò præftare, q;iod pollici
ſalpin.diſquſitdem. & res prorluscom tu,' cÄm verò ftat promiffis (quodfà
perta , vnanimimaleficorum & faga cắn vnnụnquam) non facit coaétus,
fum confeffionc , mirè per Europâm fed ſpontè ac ſubdolè, ur ficMagos fi.
omnem,&cun&as aetates confèntien bi retineat devinótos, & alios aliciat,
te. Lucanus etiam dubius licet, tamen. & hujufmodi nugis vim iftam incflè
„hujufmodi fœdus agnovit, eo tantum , perſuadeat. -

deceptus, quod cogi pa&o dæmonem , Tertia Concl. Paäum huiufmodi du


exiſtimetf plex eft,wmum expreffum, alterum tacitum:
gui labor hic fùperü cantus herbafque de utreque verò, non tdemper omnia iudi
/egиепф cium.] Explicanda haec conclufio Po
-

d JilllS

. a D.The.a..a.q 96.Guil Parif Scot.Gabr.Ger/on. Trithem q.1. b 4 butenf4Iph.à Ca


£ro, Vi£foria Valentia.Biwsfeld Jpineus, Ang άprenger,& alii c Navar. Grillam, Remig.Bin*
feld pra/ud.6.& alii. d l.6. paulopofi medium . f Exempla paâorum; ete ex vita D Bafil. per
–Amphilochium conjcripta apud $arium tom.i.& eod. 1 o d. 37,eophilo * iemenfi, & m bilis Leo
aini apud cafl*.c.s 1 de quib.alia^gi& depraftig, damon.& i.& Lamiu. h Binfeld.ubi ſu
1re Erafiu Bodó Trithcd74.
LiBRi m. cAP. v. Qyae sT. iv. 117
tiùs quamprobanda. pro explicatione effeâum, ut mali fpiritusipfis per om
notanda (equentia. · nia promptè obediánt, juxta förmulas
Primò fciendum paćii exprefii hu conjurationis in libris contentâs ; &,
justriplicem effe modum. Primusfit folem-, * ut vocati , ipfis fine noxâ appareant in
mitate variâ; & ipfi cacodæmoni vifibi formåpulchrihominis; & nefit necef.
hter in corporea aliqui formā appa ' fe circulum ullum fàcere, aut fubire,in
renti coram teftibus fidelitas , & - domibus aut agris. Secundò ut Sibyl
homagium promittitur. a Hujufmo. læ libris fignuni fuum (euchara&erem
dipa&um inivit nobilis ille ditionis * imprirhant (tres erant, nunero libri) ut
Leodicenſis narrante Cæſario Hei plus efhcaciæ & domini; libris ineffèt
fterbacenfi ,- b ubi tamen dæmon lo * in prædi&os fpiritus. Tertiò urfuppli
quens audiebatur, ſed non cerne ces reddantur tuti à judicum infidtisº
batur. hinc inter cætera, juvenis ille & punitione. Quartò,ut cæpta omnia*
inconſultus creatorem ſuum ore ne & ſtudia illisproſperein aulis & ami
體 manuqueexfeftucat, & diabolo citiis principum {ùccedant : in ludis:
omagium præftat; hic viciffim,illi di quoque fetnper quafidocunque vq
vitias & honores pollicetur, eò le&o lent İücrentur:Qğıntö nc inimicNipfisi
rem amando , រ៉ែ lećiienis valeant nocere.-Pro his viciffim polli
& laborisº fui ' ubererĥ- legendo fiu ceri fefè, quod prædiétas Sibyllas, pro'
άum relaturum. Huicetiam reféren , Dominabus & Principibusfuis perpe
dum Theophyli Vicedominifà&um, fuò fint habituri; & quotannis fingu
qui ad dignitatem recuperandam à princi 'lás animas fe eis oblaturos{hoceß,neca
pe dæmoniorum opem , (ut fcribit Sigif *turos &facrificaturos , vel certè ad hunc*
bertus , c) expetiit, & ab eo iuffu ab etfndem perfidie ritum imitiaturos homi
negare Chriftum filiam Dei eiufque ma nem unum) quamdiu vivant, hoc ipfo
trem Máriam cum omni Chrifianifini confecrationis librorum die, hac ta
propofito, &'ipfam abnegationem fçripto - men lege ut Sybillæ hæc poftukata eis ;
firmare, di ſcriptah ſignare, cºſigna fide bonå præſtarent. Hi Pariſisom
tam fibi tradere, eius fe cervitio addicere.] tºnes cum ipfis libris combufti fuêre.
Ih hac teftisfuit Magus, in illa villieus Narrat Creffetus li.de odio satanas difiur
ińiquitatis. βι 1ſ.
Aiitis modus priori fimilis caetera, •
Aliquando id fäcinnt per libellüm
fupplicem, quem diabolo pratentant, nifi quod fine teftibus peragitur. Ter--
Sic noftro tempore Manrenles in Nor. tius per vicarium initur , Magum vi--
mandia magi libellum confcripferant}! delicet,vel tertium aliquem;cum paci
quem oblaturi erant Sybillis Magiæ fcens dæmonis afpe&um vel collo-'
Necromanticæ præfidibus, cujus fum-- quium reformidat, hoc tertium genus :
nha; Se orare Dominas; uti dignentur malè Grillandinus q. 3 vocat Tacitum;
libros fuosmagicos cófecrare; ad eum | quamvis enim pro£(fio hic fiat ålteri,
quam*
aso deferibiri rin Mateo malefelp...'. 1 e.x. & ab Alſ àcastro lideiuſ, haret+unité
e 6gb larilluſt.miraculorum, 12,c anno Domini 537. **
118 D1SQVISITI ONis MAGI CARvM
quam dæmoni;fit tamen expreßè,& in ditur: (ut Roverenfis Cuno, Barbicapra
dæmonis nomine; ut patet exiis, quæ vocatus fuit) nonnè cognofcis figu
ipfemet tradit q 3 num.z.& feqq. For ram hujus rei in præclaris illis Satanae
fallis ad exprelfüm padum pertinet membris 3 Ægypt. Pharao Jofephi no
forma illa rarior, incxemplo Gcrma men mutat Genef.4j. Sed S. S. eo illuun
inicæ fœminæ, quæ obvcrfo tergo, ex nomine nunquam compellat. Nabu
balneatorio lebcte cxfiliens, proclama chodonoſoralia imponit nomina Da
bat, Quantum à Chriſtoſicſaliendorece. nieli & fociis (Dan, 3..) fed Daniel
deret,tantum ſead damonem accedere: di femper fe Danielem vocat, & tresilli
camfufius lib.f. in ipfo clybano flammante, Benedi
His pačtis omnibus quaedam funt cite, canunt, Anania, Aſaria, Miſael De
commünia. Primum eft abnegare fi mino : hocdicentes nimirum → tui ö
dem & Chriſtianiſmum; Dei obedien-3 Deus non Regis terreni milites ſu
- tia: [ę{ubt, ahere.B.Virg.Maria:patro mus. tibi,non tyranno, non dcdimus.
cinium repudiare , & convitiis infu Abnegare quartò patrinis & matrinis
perinceſſere. Solent blafphemè, pcr cogit, tam bapti mi, quàm confirma
, £ontemptum,vocare ruffam,latam,ex tionis,& novos illis alios affignat, quia
tenfàm.Sic ergo, venit Diabolus, & tollit fufceptores ifti, funt quafifidci 監
verbum de corde eorum, nefalvifiawt, Luc. fores, & tenentur, quod credendum,
8. verf. 11. hoccft, tollit veram fidem, fpirituales filios füos docere. Quintò
ejuſque confeſſionem , quia divinos 蠶 diabolo (crutum aliquod vefti

-ambit honores (vide D. Auguftin. libr. menti, quia Diabolus patrem rerum
: ro.de civitat.Dei,cap. 20. & libr. 2o.contra fingularum fibi ftudet vindicare 5 ex
Fauf.cap.zz. Ideòcogitprimum baptif fpiritualibus gratiæ bonis , fidem ac
morenunciare,quo quis verò Deo fuit baptifmum; ex bonis corporis, fàngui
- initiatus. Quarè & Hippolytus Mar nem, ut in facris Baal. 3. Reg. 13. ex
tyr.libr. de comfumm. mundi, fcribit co-;| bonis naturæ, filias, ut fuo loco often
aćturum danonem , ut dicant. Nego detur; ex bonis fortunæ , fragmen
creatorem calić-terr«, nego baptifina, ne tum veftis. fors , an quia Regi foliti
goadorationem Deo à meprºſtariſolitam:: fubfternere veftimenta , in Domi
tibiadhareſco, in te credo. Ideò unguem niiagnitionem? 4 Reg.9. Matt. 21.Sex
illis dæmóniu frontem injicit , fingens tò , jufiurandum dæmoni præftant
fechtifma abradere,& baptifmichara-1 (uper circulo interram ſculpto. Ап,
ćterem delete:Secundo,fićłè quoqueil qüia circulus expers principii & fi
los novo tingit lavacro baptifmatis, nis, {ymbolum eft divinitatis; & tcr
non ignorabat hoc Tertill libr. debap ra,fcabellum Dei? fic certè vellet eos
* tifin. Hic quoqueftudium (inquit ) Diabo credere, eum eflè Dominum coeli &
' lirecognofcimus, res,Dei amulantü,cum & terrae. An quia circulus contrariam;
ipfe baptifinum in fiiis exerceat ldeò tertiò, eò quod omnicaret angulo; habet fi
negato priore nomine, novum illis in guram crucis , quæ valdè angulofa ?
-

certè
a Michael Pneumalog.ſchol 4.
LIBER II. Qyaes T. rv. '
certè hanc odit vehementer , in qua fuâ D.Joannes teftatur , Apoc.r3 v.16.
fe triumphatum meminit & mæret.. quod litterali fenfu de vero chara&e
-& ideò amat figuram contrariam. in- ; re feufigno beftiae accipiendum, cum
venias inter magica figilla crucem in Primafio & Ansberto in Apocal. & D.
medio circulo locatam , quafi capti Hippolyto, diá.libr.de tonſummat, mun
vam : quod figilllum ( üt Gregor. di. Quod dæmon jam ab initio mun
Theologus contra Iulianum fcribens fi. difacere confuevit. Amat enim ne
gnificat) ille magicis addi&iffimusa quiffimus Deum imitari; qui in vete
poftata fic interprctabatur, ut praefu-. ri Teſtamento ſuos ſigno circumci
meret fignum crucis calcandum & fionis, in novo autem fignat fignò cru
abolendum planèbrevi, septimò, pe- cis,quod circumcifionis fucceffiffe vo
+unt ä dacmone fe deleri de libro`vi lunt figno Nazianzenus & Hierony
fa, & infcribiin libro mortü ; & ficle mus. Sic etiam Diabolus ab incunabu
gimus Avinionenes Magos infcrip- ; lis Ecclefiæ hæreticos illos, qui Magi
tos libr. nigerrimo, olt ; polliceh-; cisſimulimpliciti, certà infignivir no
.tur fàcrificia , ut illi Mantehfes , de tā. Auctores funtgravilimi, quido
.quibus paulò antè fum locutus , & cent. Irenaeus, climitratlidiſſet, a Car
quædam ftriges promittunt, fe fingu pocratianos artes magicas, ó incantatio
lis menfibus, vel quindenis, unuminnes operari, philtra quoque, & charitefia,
6 paredrosoniropompos, & reliquama
fântulum ftringando (h.e.exTugendo) .
lignationes , dicentes fe poteftatem habere
occiſurasific Spenzusqu.deftrigib c2 No
ad dominandum * etiam principibus &•
nò, quotannis aliquid fuis magiftellis
dæmonibus penderetenemtur , ut vel fabricationibus mundi huius ; fùbdit de
plagarum mctum , vel carum, quibus figno injufto his verbis : Alii vero ex
ex pa&o fumt obnoxii præitationum ipfis fignant cauteriantes fùos difcipulos
redimantvexationem: nec legitimum im pofterioribus partibus extantia dextrae
*
eft aliquid, nifi fit atri coloris. multù aurù.] Solitus alios dæmon fignarc
hoc probat Nicol. Remigius libr 1, demono in fronte, ut indicat Tertulhanus b fic
latr.c.11. { fcribens 5 A diabolo fcilicet cuius funt
Decimò,corporis alicuiparti, modò partes imtervertemdi veritatem , qui ip
huic, modò illi, ( ftequentiùs latenti fas quoque ré facramentorum divino
bus) ſtigma ſeu characterem ſuum,ve rum im idolorum myfterii, amulatur.
lut de lapidè emptis mancipiis fugiti Tingit & ipfè quofdam , utique creden
vis,lolet imprimere:, quod cft infenfi tes d fideles fuos , expiationem delito
le etiam acuperforatum. Non mirabe rum de lavacro repromittit : & fic adhuc
ris, firecorderis Antichriſtum ultimis imitiat Mithra : fignat adhuc im frontibus
temporibus fignum beftiae ( Diaboli) milites fuos. Quos ? utique Bafilidia
impreffürum manui , vel fronti fuo-. nos qui abraxan colebant : Abra
rum partiariorum , ut in rcvelatione I xas cnum idem qui Mithra, tefte Divo
r Hiero

ag.ueu4.*matèvulg•iam. b detrafcript.adverhartt#offmt*
E2O, DISQVISITIONVM MAGICARVM
Hieronymo , 4 tam vetus ergò, ori infigna, quibus ex cosdi£toutendum '
|
go hujus ftigmatis, de quo aliās plu commigrar cogi fe fimulatverfipellis,
ra. b. Vndecimò, fic fignati promit & fpontè perficit , quicquid Magica
tunt complura noftrorum Geufio * iftaprofitetur, , , , , , ,
rum Orgiis fimillima ; nunquam 1 In histribus paótis lethale peccatum
fe Eucharitiam adoraturos , inju H graviffimum intercedit idólolatriæ :
rios e perpetuó ac contumeliofos in quia cultus, idololatriæ exprefsè crea
B.Virginem, ſanctosque reliques, fu turis exhibetur. Qupd fiex animo fi
turos, non verbistantùm, ſed & factis: dem Magi abjiciant , funt etiam apo
conculcaturos enim » confpurcatu ftatæ : fiverò non totám fidem abjici
ros, & confraćturos, quafvislanéto | ant, duntaxat credentes hunc diabolo,
rum reliquias ac imagines figno cru : cultum deberi, vel diabolum ea poffe,.
cis, aquâluſtrali, ſale benedicto, ce quæ fides Catholica negat poffé, funt:
reis & reliquis •, ab Ecclefiâ bcnedi hæretici :fin hæc omnia fi&è fàciant,
ctis, conecrativè feabtenturos: con necapofłata, ncchareticifunt, pec
feffionem peccatorum, integram- fe i cant tamen mortaliter & graviffimè ;
nunquam manifeftaturos. facerdoti, ; quia fpontè fàciunt aétum idololatri
iſtudgue commercium cum dæmone cum. etenim ſi à daemone compulſi
ertinaci filentio obfcuraturos: ftatis. : ex gravi timore id fecerint , ( ut ali
醬 „ ad conventus,fi queant,. ad quando contingite) committunt pec
volaturos, 5 & quæ illic peragenda; - Catum mortale minus grave', contral
non, fegniter obituros, 5 denique , fidei confeffioncm. ln his paétis ex
quotguot poterunt : dæmonisſcryi i preffis dignofcendis manifefta èx fos
蠶 Viciffim Diabolus ...
emniis indicia deprehcnduntur Quæ:
• - - - 1.

pollicetur , fé illis femper praeftofü quia Grillandus clarè admodum pro


turum, fein hoc mundo » votis eo fecutus fuit,, & quæ dixi, optimè
rum fàtisfà&urum : fe poft mortem, : confirmavit ex confeffione uniusStri--
illosbeaturum. Exhispáëtis non naf gis, eius verba ex quaeft. 7. non pige—
citur obligatio mutua : fed dipar ad f5itafcribere ? Qje quidem mulierjìb,
modùm eft conditio pacifcentium; ho ffe vitae cunëtae à principio ufjue ad fi
mines enim ſe morti aeterna addi * nem recenfuit, qua profeGio. ipfa requi--
cunt, & per peccatum vera Diaboli : rit , exprimenda omnia fingula illius ca
mancipia efficiuntur ; dæmoniacæ pitula.. Primum enim dixit, quod'quan
que dóncc ad D £ 1 gratiam irerum do adduéta fuit perillam eius Magiftram:
perveniant ». ſubjiciuntur tererrimæ ante tribunal, Principi, earum, qui eß:
fervituti: veruntamen hominibus hoc ' Diabolusin forma: Régis præfidems in folio,
pa&o nihiljuris, vel virium, in dæmo Majeſtatis; inſtructa prius à magiſtra quid.
iiem acquiritur: nihil etiam fàcultatis. faäura erat, venit & oportuit primò ab
-
negare:

a lºr.comment-in Hamos; b inf.4.19; wide Rêmio, lib.n.demoniolatr, cap.js. Nider.lib. f:


Σύrmiaarii Sprenger.&:aliossc Vide Remigium lib.i.demomolat.c.i..
**** 。 - -

riiki m. 69ksr rv.


negtre Baptifinum , & omnia chriftiana' maiora munera confèquétur.] Hæc illc
Izº

fidei documenta relinquere : (En Apo | Addebat loann. de Vaulx Stabulen


ſtaſia) demde Eccleſiaſtica ſacramentatun fis fortiarius, perfüafiffè fibi diabo
£4 proiic re , pedibufque proprii, concul- ! lum , fortiariös poft hanc vitam
tare crucem & imagines B, Mariæ Virgi dæmonibus fimiles futuros , & in
ni , & aliorum sanétorum: (en fàcrile dæmonas convertendos , & in aere
gium ) quamvis hac ultima non fiunt co principatum obtenturos, Quæ fácilè
ram eo , fedalibipoffea: fatü eff, quodiffa Aquifque intelligit in Orgⓤnica ludi
Promittant fé faáuras , quamprimum fe bria recidere. *

det occaſio: ( en profeſſionem) Deinde Paâum tacitum duplex eft, primum,


fecit obligationem per fòlemnem ftipulat o. quando <quis fciens volens , fuperfti
nam m manibus ipfius Principi , qua vo tiofis utitur fignis, quibus uti (olent
fit & promifit, quod perpetuò illi erit fi magi,quæ quidem ex libris aut fermo
dilu , & obedieni, & omnibus eius mán tiibus eorum vel aliorum acceperit :
dati parebit ( En votum ) Deinde me hoc quoque nortale eft crimen. nec
4io iureiurando, taäi fcripturù,fùper quo enimi ullo modo licet fcienter ullam
dam magno libro obfqiras paginas conti direćłè velindirećłè cum pravis [piri
mente, praffutit homagium five perpetuum, itibus focietatem inire, ut Theologi &
*affallagitim (en homagium) & quod Canoniftæ b fentiunt, Si quis aütem'
numquam redibit adfidem CHRIsr1, nec remedium, aliquod naturale ex ma
divina praceptafervabit; fedfolum ea,quæ gorum libris vel ប្លុ
accepil
Per ipfum Principem erunt decermemda , & fet, & ab omni pactoforet alienus : ille
quodperpetuis faturis temporibus erit obe licitè tali remedio uteretur. Iftudpa
diens illi , & veniet continuè, cum voca &i genus fàcilè dignofcitur. Secundum
ta fuerit ad ludos & congregationes mo patii taciti genus eft, quando quis i
àturmas , & quæ im eù per alias mulieres gnorans utitur magicis fignis, quia
fiu it, ipfa faciet , & quod etiam aderit fa neſcit eſſe mala à dæmone inſtituta:
crificiis illorum noëturmi , & folitas pre quodillis folet accidere, quibona fide
ces & cultum adorationis praſtabit : (en libros legunt fuperftitiofos, putantes
idolomaniam ) vota quacunque, qua eos eſſe probatorem philoſophorum,
ipfam praftare contigerit, pro Viribus ad aut medicorum: item iis qui 蠶 羈

implebit , & quofcumque poterit alios ad ea ab hominibus, vulgò babitis bonis


tandem profeßionem adducet (en dogma. & fidelibus. Hoc in idiotis vel nullum
tifationem.) E converfo autem ipfe Prin vel leviffimum eft peccatum , fi duæ
ceps, egregiafronte ,promifit eidem mulleri conditiones accedant. Prima eft, fi
fic prafanti preftareperpetuam felicitatem, ignorantia fit probabiles, v.g. corum ,
a grandia, immenfa , & voluptates,quaß qui hoc fcire non tenentur, quo ad
cunque in hoc mundo habere defiderave eos qui fcire tenebantur , ut Ecclefiæ
rit , & demum poft hanc vitam longe | paftores, confeffàrii, concionatores &
2 - 1Doćto
a Scrib-gaudia immenſa b D.Aug libade օոմատ«չո, & canones fermè omnes
:6.444ff.;.
DISQy TSITIoNw M MAGIC ARw. Mr.
Doctores: iiut plurimum laborant fu , docui olim in Monitis: nunc hic tan
pinà &, craßäignorantiâ : adhuc ta tum inferam,& addam alia multa,quæ
men iftorum peccatum minùs eft gra cum alii, um Scbaft. Michaelis gravi£
ve, quam eorum qui fcienter ifta defi fimè fcripfit Pneumalogua cap. 7. con
Ila IlT». tra eos diſputans, qui Magos excuſant,
Sccunda conditio cft, ut ignorans fi nocumentum aliis non inferant: eò,
ifta, paratusfit , quando admonitus quod tales Patronomagi contendant,.
fuerit hujufmodi fupcrftitionem re : nihi! effe mali, uti dæmoniorum ope
linquere. quia poftadmonitionem de raad bonum; praefertim is imperan
ficit ignorantia , & oritur contumacia. do:quod & Chriftum & Apoftólos fé.
pro cujus gravitate, delióti magnitudo ciſſe legamus.
crefcit. Hoc pa&tum ultimum difcer Ipfe contra & jure optimo affirmat,,
nere à naturali vel miraculoſo effectu, fummum eflè malum , fic argumenta•.
difficillimum eft. Qua de redicam fe ri, & fignum effe animi prórfus infâ--
quentiquaeftione.. tuati, & Deum contemnentis:juxta il--
Interea, fi quæras : Quiddamonem lud, Impius cuminprofundum (peccati);
inducat ad paétum , & obfequium, feupa :venerit contemnit. Prov. 18.v.3, Sicenim3 :
tientiam buiufmodi ? Vidctureffè quæ omnia ihlum fubfannare. Si quis ti--
dam fimilitudo ? malitiæ. នុ៎ះ mendas dicatinferni pœnas, & dam--
rum & dæmonis, quæ amicitiae fimi nandos in perpetuum impoeniten--
lem aliquam familiaritatem gignit: ex tes, ridet; & negatade& metuendum :
hac paulatim nafcitur mutua confi Avernum , Deum nolle mortem pec
dentia:ha.cgignitminorisin majorem caroris , . non creaffè hominem, ut:
quandam praefumptionem, & audat pereat » &c hos fånè ( Theodore--
ciam quafiimperandi; & in majore, to judice ) ipfis dæmonibus efle de
voluntatem aliquatenàs praeftandi, . teriores. quia dæmones credunt & com
quod à fœderato imperatur. Ita fit ut tremifíumts ifti nec credunt, nec con
& maleficus damoni confidat, cui ſe ;tremifcunt, deteriores etiam funt hæ
putat imperare , & dæmon fimuletfe. reticis: nam hæreticorum coriphæus :
imperium agnofcere: hoc fusè & be Arrus à D. Athanaſio interrogatus,,
nè oſtendit Abb.Tritthem. quaſt 3:lib. ' qtiid cenferet P. eumne qui Satànam 1 .
eſta queſtionum : fed in eo diffentio, ;adoret, reétè an malè fàcére ?refpon--
quod ille pntat: dæmonem velle fuis: dit, impium hunc & ſine Deo eſſe,,
mancipiis gratificari obcdiendo;- quo nec communem fenfùm habere, nec?
velit paéto, qui odit eos acerbiffimè* mereri hominisappellationem. D. A-
facit potiùs, ut fortiùs & ar&iùs irre thanaf. in diff. im Com. Niceno: Quod à ;
tiat,devinciar, 8 perdat certius, cele 'mendaci dictum veriffimè, & in Sor--.
riusque.. ;tiariosaccommodate.nam hi Satanam ,
Denique illud maximè animadver ...adorant.. -

tendum, graviffimum effe peccatum Sed Chriftirss & Apotoli Satanær


pa&o ullo dacmonibusfœderari,. ut; imperarunt , quodab cofierivellentt
iuben--
~ -* «",
-

1.1BER II. Qyaes T. iv. 183?


_*
iùbentes. Cur non & nos poffùmus? quos adverfàrios noftros effe,& ficut
* Dicere poffem,non quæcunque à Sanrugientes leones circuire, quaerentes
&is aut Deo fiunt nobis licet imitari, | 器 devorent animam,fciebant. Po
Nam in rebus divinis, quædam funt uit Deus ab initio mundi inimicitias.
credenda, ut incarhario,transfubftan inter hominem & diabolum. Genef.3. v.
tiatio, Trinitas,purgatorium, & fimi 15. ifti fœdus ineunt cum Dei ihimico'
lia' quaedam-admiratione honoranda, & iurate hofte,Iob poftquam multade:
ut Chrifti domuni, & fànétorum ho dæmonis malitiá dixiflèt. cap.4b.v.27.
minum miracula, quædam etiam imi concludit: Mememto belli: necaltra adda!
tanda, ut quae ad morum & vita infti loqui. quafi dicat necfrußra tibi de in
tutionem pertinent , quæ Chriftus di ducijsaut pace cum illo percuffâ glo
cere nos iuffit,ut manfuetudo, humili ºrierisvelblandiaris,cave.& ftaprafifùs.
tas,charitas:de quibus illud eft Apofto paratus, ut in procinétu, fignum prælij.
licum, imitatores meieffote, ficut & ego exfpe&ans. Bellum Deus,ut Pater pa$
chriffi. Vellein illis prodigiofiseffe&i tratus, indixit; inter Dèuni & Diabo:
bus imitari, eft animi prorfus füperbi, lum perpetuumreftbellumi; namfuper--
&ſtulti, & volentis ambientiſque Dei bia eoram qui Deum oderunt,afcendit fem
fimilitudinem in omnipotentia , aut per:& Diabolus Satan,h,e. adverfàrias.
omni fcientia. tales imitantur Diabo ideò nominatur,quarènos, qui vafallr
lum, qui fimilis cffe voluit alfiffimo, fumus Dei, non poffùmus cùm hofte
dum per imperium , ficuti Chriſtus, ' eiüs depacifci indücias , ant commer
volunt dæmonas cogere: tales, dum ciüm habere, Clamat Apoftolus. Nolô,
arcana & futura ex eis difcere volunr, focios ws fieridæmoniorum.i.cor.ib.v.zr.
ſimiles ſunt protoplaſtis, qui ſcientiam Hoc in baptifmo promifimus Sacra
divinæ fimilcm appetierunt. Hoc ve ;merto ada&i, nomine Ecclefiae rogan
tuit Deus, quando dixit : glóriam meam •te Sacerdote,& patrinis pro nobis ref
alteriwon dabo: ego verò corde,talésin pondentibus,iterumi atquc iterum:Nos
quiunt,etiamfi nolis,eam mihi ufurpa abrenunciaresatanz(adverfário)&pom
bo.vtebantur quidem prifci Chriftii pii eiu. Data eft poteftasChriftiani§ cal
niimperioindamones.(utaitTertul. candiferpentes:& D. Paul, pollicetur,
lianus) non invitatoria operatione,ſed ex Deus conteret Satanam fùb pedibus veßrür'
pugnatoria dominatione.Ideôretpondeo, “cur eihs pedibus advoluuntur ? In no--
hos qui pa&um habent cum dæmoni mine Chrifti miracula fäciendi, & dæ
bus,non modò non imitari Dominum moncs eijciendi virtus,Ecclefiæ repro
& Apoftolos, ſedplanè contrarium fa miffà, cur ad nomen & invocationem ,
cere,nam illi non advocabaht , nec cö Beelzebub confugiunr? Cum itaque :
falebant dæmones, nec eorum opera 'hoe bellum initio mundi condiri indi--
utebantur: fed eos increpabant, pelle &um, & initio Ecclefiae Chraftianæ :
bant, torquebant, etiam vera loquen tuba Apoftolica renovatum:& à nobis ,
tes obmutefere iubebant, nec aliter cum in Eccleſia fulinus regenerati, in
qσàùvin£hfiffimos hoftes tra&abant, rejurando votivo ſit promiſum: non--
Գ 3. ,EC
‫م‬41 ---
DISQVIStTioNvM MAGI c ARvM
ne (equitur ,- eum quicum Ecclefiæ & patre veritatem expe&are, quäm de
IDei aäverfàrijs pa&um ullum, vel fà imentia eft ? nonne Iefis ait de illo P mom
miliaritatem colat perfidia,transfugij. ef verita, in eo , cum loquitur mendacium
& apoftafiæ reum non minus eſſe: 器 èxproprijs loquitur: quia mendax ef?, &
ſi monachus votivam deferat profef> pater eius.Ioan.8.v.44. fruftra ergò cum'
fionem,quam fimilesadhoftefRgins illo pacifceris: qui ex mendacio & per
fugiat 5 quam (; Chriftianus ad Mahu fidia conflatus eſt. crede illi: fi, quem
métifmum, Iudaiſmum,autaliamhæ nunquam deceperir, ullum invenias:'
refim ferecipiat., Prudenter Orig.lib. 3, contra Celf.fcri
Qաa: omfiiacontra primum præce bit,probabile eff demones, cum fint mali,
ptum funt peccatá: &ideo gravifima me cultoribus quidemfuis fidem , datamque
£ieritò cenfèntur. Illud enim ut ordi dexteram fervaturos. Immô non proba-.
Ne, fic & dignitate primum eft. Nam» bile id tantum, fed prorfus improba
ratione obie&i, digniora funt primæ bilefervaturos.nam mendacesfunt &
tabulaepræceptaproeceptisfecunda ta homines irreconciabili odio profé
bulae;&inter tria prima tabulæ-præci quuntur, quod à lapfus fui tempore
puum eft primum præceptum. Tertiű nunquam remiferunt , nec unquam
änim potiffimum agit de Kultu Dei ex mintient vel remittent.SiDeus permit
terno? fecundum de verbis exhibendo teret : cito illi mortales omne interi
merent: quod quia vident fibi non li
honore: primum de amore & fidelita cere
feinternâ Deo præftanda & yirtute re : ideò affidue hominibus animae
ligionis, ſeu Theoſebias, ſeu Latriae. mortem moliuntur,per varias & mul
juarè cum haec virtus Deo fit omniú tiplices peccandi illecebras:ne, qua ipfi
acceptiffima , contrarium quoque vi beatirudine excidere, homines potian
rium eidem oportet effe maximè odio tur. Odijmagnitudo patet ex vehemé
fum: & ideò huic primo praeceptoâ -tia & acerbitate cruciatuum » ac vexa
Deo addita fuit poena: qu ando teftatur tionum quas intulere, quotiefcufique
ſe fortem & zelotem eſſe, & hoc pec tantillum Deus permifit Iobo, Saræ
catum ufque in tertiam & quartamge* maritis, D.Antonio & alijs innumeris.
nerationem ulturum, & eius præcepti Pertinaciam, odij docet Iob: c. 41, v. 15.
tranfgreffores vocat ofores fui. Exod. dicens, Cor eius indurabitur tanqtuam la
2o. y. ;. Tam ergo grave pcccatum eſt pü, & fringetur quafi malleatorùincus.&
cum dæmone pacifei. Servator nofter Ioan 8.v.44. exoperi
-

Præterea talia paćła (unt vana & in bus filiorum patris genium declarat:
ania:namdaemori nunquam fidem fcr vos expatre diabolo effis, & defidería patri;
vat, nec allo promiffo fe ligari putat. veflri yultisfacere: & ille homicida erat ab
Jui Chriffo aufus mentiri, cùm ἀixit: initio : quibus verbis indicafhufc eius
jìc omnia dabo tibi,fiprocidens adorave eſſe perpetuumconatum: ad hoc cum
nequit vi aperta,graſſatur dolis, & be
isAago
me ſtilicette reverebitur. Cypriano
nonne pollicitus alius Iuftinae nevolentiæ finmulatione, ut præclarè
ruitionem:quid pia:ftitit? Amendacij docet BAthanaſ ad v4gypti & ſybia
Ерфири,
LIBRI II. QVÆST. IV. Trý

Epißopos fcribens contra Arium orat. r. in atque humilis, atquefamulatus mercenaria;


principio.Stulti ergo funt, qui ei fidunt, conditione, in qua tùm erat gnobilis ở de
& immemoreseius, quid Spiritus fàn fpiratus,nullam medetegendi quidem amoris
&us per eundem Iob. c.4o.à v. zz. nos fui bonefiam fatisrationem videbat.]Ergº,
admonuit,impoffibileeffè (uperbæilli ut defferatis rebus, & ipfà fé iam deferente
vertici, ſe cuiquam ſubijcere, Numquid exffeitatione,homines ad quodvis confilium
(ait) multiplicabitadtepreces,aut loquetur
fe facile convertunt, ac mullo deleäu fugien
tibi mollia? ex animo fcilicet & fide bo da fequendave ampleńuntur: Maillotius
na, ut tibi complaceat, Numquid feriet conſervum ex Germania, cui audiverat da
tecumpaífum,&accipieseum quafi fervum monemeſeadquacunque obſequia paratiſ
ſempiternum?finget & pollicebitur, ſed ſimum,adit, huicqueſuam agritudinem 4
non pracftabir promiffa- Indicar ergo perit,rogans, utſiguodeiremedium adferre
haec •%wara, cenfenda. Nullis enim poffèt, id negravatefaceret. ingrato enim,
vinculis eum à mobis ligari; nullis can i non iri locatum beneficium: Hanc Germa
cellisineludipoſſe: Numquid illudes ei nus occaſionem libens arripit, utcui expatto
quaffayijawt ligabiseum ancillis tuis?Scili intra diespaucos neceffe erat, vel fe fuo d&
cet parebit homini, qui maluit carere mone liberare, atquè expedire adduäio alio,
beatitudine æterna, quàm parere Deo, quiiſtudſeuasalienum in ſe tranſariberet»
& Verbum hominem fa&um: adora , vel ab eo obtorta cervicenecari atque inter
1rc2.
fici ( fiquidem hac ei paéto lex addita fue
Denique non vana tantum & ina rat.) Agendo itaque ei negocio confequenti,
nia funt hæc pa&a & fàmiliaritas cum diei diluculum in claufo atque recondita
dæmone: fed periculofà & perniciofà i quodam conclavi condicit: ubi vix dum fé
fupra modum. Ait D. Leo, beneficia fîiterant , cum repentèpatefaítis foribus fê
Daemonum cunctis eſſe nocentiora
infert lepida & liberali forma puella (hoc
vulneribus,& præftare illorum odium* · habitudemonprimumſe oſtendere volebat»
quam pacem meruiffe. hom. 19. de Paf ne Maillotius adf.rmidabilem eius affe
fione Domini.Confirmat ratio, quia ni ĉium exhorreferet)eamquefeeffepradicat;.
hilexitialiu seft'morreanimae: hanchis
quæ illi nuptias: qua, tantopere ambiebat»
paétis & familiaritate incurrunr, nec: faciles eſſet confectura,modo velletin ijs que
animæ tantum , fed & corporis fæpe effet præceptura obfequi. Ac illo avide at
numero. Unoid nuncexemplo doce tenteque exffeétanti, quanam eius effetfen
bo,aliàs pluribus. Nicolaus Remigius tentia:inprimiscapitedicere, ut fürtis, cra
libro primo, Dæmonolatria capite nono,his pulis,libidinibus, blaphemia;ceterique que
verbis defcribit Theodorus Maillotius (i, amiwum inquimant: vitijs temperaret , pie*
propraturam in wafti regni provincia, que itatem coleret, inopes facultatibus ſublera
ditionü ef* Lotharingica fenex obtinuit) ret,feipfum in hebdomada bis ieiumio mace
cum adhuc iuvenis , amplißimafamilia ma ' raret, folemnes ac quotidiamas precationes
tamadoleſcentulamin matrimonium depe , ne imtermitteret; eaque fedulo obiret omnia».
riret, & illi eius potiumde fpes omnis effet : qua: Chriftianum hominem: decet atque
aiffiffiatque erepta,(nam & fortuna egen* ' aquum eftfacere: Iffisemm omnibus , fi fe
r" er
‫جولا۔‬

ta6 1) ISQyiSIT I o N vM MAGI CAR v M


vellet nuncupatis verbis obffringere, futu adhunc effe&um:nec etiam rationabi
:rum ut potitis thalamis fine ulla difficulta lis:caula fuppctat , cur Deo vel Angelis
tepotiretur.Hetqueficelocuta,ac conffituto bonis effe&usadfcribatur. Vult Valen
-intra quem reffonfùm auferret die, fèfora, tia ad hanc notam reduci defc&um ex
eiecit.Maillotius qui ruderet tam fanäi, at nimia loci diftantia, quia conftat cau
que honeſtis conditionibus tantumfibi bene fàm diftantem non poffe agere, nifi per
ficium obtendi,iam nihil cunâandum puta medijbalterationem : undè fi eadem
tat, quin id gratusac lubens acciperet. Sed caufâ nonageret proximè vel propiùs
dum magis magifque im eam rem cogitatio applicata, quae tamen agit in diftans, c
mem intendit, atque huc illuc variè inter videns videturei, hoc naturaliter non
fpem metumque impellitur;ex eius vultu do fieri.Aliud fore dicit,fàpiens duntaxat,
fmefficus quidam Sacerdos conijciens aliquid profiteretur fe caufàm ignorare, nam
fubeffe, quo fic diffraheretur ; eum blamdea. rerum naturalium vires & analogia
dortus , ac quidanimo agitaret expıf¢atus, cum effe&u fa-piùs nos latent.Aliude
nmonitis fùis pervicit , me amplius ad collo-, tiam foret, mea fententia, fi diffènfio
quium ullum cum dæmone defçenderet. Sic foret inter fàpicntes, num id naturali
Aquefruflratus jua expeãatione Germanus, ter fieri poffit necne; verbigratia, fia
non longeabijt,quin expaċti formulapanas geretur de ef:étu produćto in repa
penderet. Nam non adeò multis poff diebus, rum diftanti: dubiüm enim eft, utrùm
equoplamaatque aperta via decidens, inque res aliqua poffit agere immediatè ia
caput proruens exanimis momento temporis pafúm àfe ditans nihilin medium o
repertusest. JHæc Remigius. petando, & utrum agens ac patiens res
neceſſario debeant eſſe contigua,ſimul
Q y AEST I O v. fecundum contactum, quem vocantº
quantitativumianvero ſufficiat ſe con
guibus indicijs dißernendi effeâus Magi. tingere taótu virtuali(quem appellant)
- expatto convento, ab effettibus Phyſi eò quod pafüm {uum fit inrrà fpatium
zi , dº miraculofis, dr arti illud,ad quodfe vis agentis poft exten
ficioſis? dere. licet enim fententia negans D.
- βimec miraculi, nec matura vis , nec
ſ Thomæ plurium fit,& probabilior;af.
firmans tamen rationibus nititur pro
artificij folertia invenitur , paäum | babilibus admodum, & graviffimis vi
intercedit. Sed hoc niinis obfcurè ac ris placuit.h
breviter di&um.confuevere Theologi Secumdo,cenfent Theologi ijdem,ad
latiüs explicare a Ad demoniacam demoniacam Magiam pertinere tria
magiam perti
giam pertinere, imò hß opera na-- ;: quoque
primo quoqu alia vitia,» рprimum eft.fi adhi
2. -

turalem fàcultatem éxcedaat.quod lo beantur verba ign6ta,falfà, apocripha;


cum habet, fi pofitivè concludatur res abfurda, nihil cohærentia,autad quem
adhibita non habere vim fufficientem non ſunt inſtituta:velſi aliqua nomina
* Dei
a Caiet.in/umm…verbo incantatio.Viãoria de Magia num-16. Valentia dif.6.4.12.pumã,
a.in • a. Diu. Th. b Scoto & Ocamo is i.dijt.37.4visemm, Nyph. c Franc. Valefio&alii.
LrBER m. QyAEST. Iv.
Dei incognita ſignificationis, veletiam mentis Deus , inSacramentälibus Ec
bonorum Angelorum ignota, vel ma clefia) item quando ipfe effe&us non
lorum Angclorum nomina inférantur,. poteft provenire, nifiâ caufà intelle&u
quæ non novitEcclefia, de quibus per praedita, & circumftantiarequifita eius
eruditè différvit Guilhelmus ီ|ိ generis eft, ut non videatur idonea, vel
fis. 4 idcm erit,fiadhibeantur certicha- ' non folita movere Deum, -vel angelos
ra&eres,aut figuræ aliae, præter fignum adeffe&um producendum: tunc énim
crucis, velipfâ crux non ut oportet lo luce clariüs eft , non nifi à malo fpiritu
cata, formataque, velubi non oportet effectum ſperari poſſe, v.g. Si quisà ſta
pofita, vel fuperfiue certis locis ac nu tua refponfum poftulans de rebus oc
mero iterata: deniquefi quid appona cultis, minas vel preces abfurdas & ri
turaliud, nihil pertincns ad ႕ႏိုင္တူ diculas adhiberet, quales funt 1Mago
quitali operatione intenditur. Secun rum apud Porphyrium, b & ijs gemma
dum eft , quando efficacitas operis tri 'Lachefis apud Cl. Claudianum cjlla
buitur certis ritibus atque obfervantijs rum fortaffisimitatione confičtæ.
uibuſdam peculiaribus, & ad hoc de 1. contra, quando huiufmodi effè
រ៉ែ gratia,utid fiat certis die, &us miri conf&quumturâ quocunque,
bus vclhoris, ad certum ftellarum fi & quotieſcunque hoc applicatur, ſine
tum , fub ccrto numero crucium vel aliis cæremonijs vel obfervationibus
candelarum,ccrta corporis pofitura: in meritò iudicamus effećtum effe natu
tali charta, taliscoloris & figurae. Ter ralcm Scdulò cavendum hic duplex ex
tium eft, quando vis collocatur in ob tremum, alterum ne in hac difquifitio
ſervantijs alijs planè ſuperſluis & in ne temerè ftatim cenfeamus omnes ef
differentibus, v. g. ut ad expellendum fe&us naturales ; quia multoties dæ
daemonem pili ੰ quis indua mon quaedam naturalia admifcct, ut
tur telâ nunquam lotâ, operetur uno totum naturale putetur: alterum ne te
pede nudo,difcinétus, parfo capillo,& merè condemnemus, multarum enim .
quæ huiufmodi. (ut D. Auguft. docet d) rerum naturae
Quando diciturhis omnibus , vela noftram (cientiam fuperant & fàllunt.
liquo iſtorum opus eſſe ad effectio | Artificialia difcerni poffünt mini
nem res meritö វ៉ែ ſuſpeéta eſt; mo negotio, fi vel magiftratui (ad hunc
praefertim cum duo concurrunt. ſcili pertinet in exteriori foro examinare,
çet, quod credatur res non effe pro & publicum licentiae teftimonium his
portionata ad effe&um producendum; fmirienibus dare ) vel confeffàrio,
nec adhibeatur ex legitima audiorita quoad forum internum,oc
te: hoc eft, quandois, quiinftituit vel cultè fiat artis dcmon
ſtratio.
raefcripfit hanc rem , ut fignum ad ta
鷺 effé&um,non poterat naturæ dcfe
&um fupplere: (quod facit in Sacra- ! ºf .
R QyÆ
a sum.de univerſo cap.ule, b Epiſt.ad Anekonen. c deraptu Proſerpina libi. dlib.ar,
ziu. Dei cap-4.
DISQyiSITIoNvM* MAGI CARvM
-
--- * - ſit - e.
tullianas d Magos appellat circulatores
OYvÆS TIO · V I. ac Sophiftas. Ego illis tertiam fpeciem
adiungo, mixtorum effe&uum exveris
An hac Magia quofàam habeat effeäus ve & fàlfis, fivèapparentibus tantum,
ros, ở quopacto dignostantur? Ad preffigiatorios refero primò „quos
recenfùi lib. i.cap.4.item illud,quodde
- Epofit , non homo, qui vel afferat ီ|ိ & toto illo nup
р oìnes effe&useffè præftigiatorios, tiarum cum Lamia apparatu atque u
vel credat omnes veros.faepius dæmgn tenfilibusfcriptum à Philoftrato, quod
fuit à nobise alibi comamemoratum: &
fállit,a quia mendacijpatefeft; ideò -
pè perftringit oculos, aut (enfibusalijs quod de Empufà feu yελω Nicepho
illuditvanãobieótá imagine. nec rarò rus, feam ſape infantem Mauritium è
Deusimpedit, ne quod in Mag9rum cubili, velut mox devoraturam extu
gratiamfàcere vellet , ac poffet , idverě liffe , nullo accepto incommodo. Se
íìciat: quodcum cernit3 ad præſtigias eundò, quod de Pafete proditum,incan
confugit, ne impotentia ipfius detega. tamentis quibufdam facere folitum, ut
tur, Cjuando autem & Deus permittit» repente convivium fümptuofum exhi
& dæmón verum vplt cffe&um produ: beri videretur:rurfus,ubilibuiffet,om
cere; fiisviresipfius non ſuperet, nihil nia evanefcerent ; folitum quoque res
profećtò prohibet, quominus verum emere, & pretium numerare, verùm
££&&um producat Etenim caufæ natu mox nummi clamàvenditore ad emp
rales verüm effe&um gignunt: uti illis torem redijf!ċcernebantur:g Tertà tä
poteft diabolus & aétiva paßivis appli lia pleraque quæ de Simone Mago le
care: poterit igitur tum efedus Veros gimus apud D. Clementem h Roma
producere. Minor propoſitio proba num , cum ex aere novum hominem
íur, quia divino Dionyfio Athenienfi creafIè; quibus volebat, invifibilem fa
au&ore b donorum naturalium pec ćtum;faxa,quafi lutum, penetraffe; fta
candoille nullumamifit:vnde fit, vt & tuas animaffè ; in ទ្រពួង poſitum non ar
vires naturales habeat valentiffimas» fiffe; duas, velut Iahum facies haben
diuturnam & multiplicem experien tem fe oftendife;in ovem aut capram fe
tiam;efTentiæ & qualitatum, quæ rebus immutaflè ; in aerem fublatum volaffè;
quibuslibet peculiares, {cientiam exa aurum plurimum exhibuiffè repentè;
èam: adeò ut verè effetum, quodcu reges fäcere eofque deijcere potuiffe ;
pit,dare poffit com modiſlimè.Pruden fàfci præcepiffe, ut ipfâ iret & meteret,
ter itaque communis fcholaTheologo eamáueiviſſe & decuplo plus cæteris
rum c duplices effe&usMagiæ;veros,& meffùiffè;eundem, cùm effet aliquando
apparentes agnofcit,Propter hoc Ter Selene meretrix in turre quadam , &
accurrif
a £fgáus triplicesſunt Magie: veri falſ F. mixti, b c. 4.de divin-nom, c poſt Origenem.
Auguſt. & Thom. Alp.A Caſtro de iuſta h&re pumit Vi&oria ubi fupra a. 3. Spreng, mallei q. y.
& alii. d Apolog. c. 23. &• li.deidololat.c. 9. e Quodlibet de Lamiis,
Mich. Medina d.c.7 fol.6i
„„,, eam adverfar.im Senecam. fl. 18,hift.c. 9. g Suidas ex 4ppione, in verbo zr&α%s
1..necognition.& 1.6.conſtit-4poſt.
* ** ' ' , LIBRI II.
Qv AEST. VI. 129,
accurriffèt multitudo ingens ad eam tramsformans. Et aliquoties fronti illorum
videndam, turrimάue circumcinxifTet cgrmua cervima latißima adiiciens, quoties
adftantium corona , feciffè ut;illa per videlicet è feneſtri ad ſubitum ſpectaculum
cun&as feneftras turris illius omni fi profpicerent, merurfùs caput & oraad men
mulpopulo藍黨 & procumbere fam reférrepoffent. Atque ut offenderetfepe
videretur ; denique quod pueri incor cuniam quoque pro ufù fùo facilè conflare
rupti violenter necati animam adiura poffe,triginta fùes bemefaginatos,ex manipu
mentisevocaffèt, eiufque adiutorio ta lisfœnt effingit,illoſquepaſtumproxime Mi
lia patraret, Haec Clemens. Addit non chaelis cuiufdam piftorü locupleti, extrudit;
nulla Anaftafius Nicenus. Statuas ( in proponitque vemales,quo piftor voluit precio:
quit)faciebat ambulare, & im igne voluta hoc tantum emptorem monens, ne gregem
tas mom urebatur, & im aere volabat, & ex novum adflumenlotum compellat. Qua ille
lapidibus panesfaciebat : ferpens fiebat, & monitione negleita, cernit influmine mani
i , aliquas alias beftia, transformabatur: pulos fiuitare,fuibus fubmerfis.Ergo diu ven
dtas habebat facies, in aurum converteba : ditore quæfito,atque imtaberna vinaria taw
tur, in conviviis exhibebat ſpectra omnisge dem reperto,in qua porreãitpedibui.in/?am,
merü:vafa quæ erant in adibus faciebat vide no recubabat, dumftomachabundus altero
ri tanquam que fita fonte moverentur ad pede correptum exf.ve vult, eum à corpore
miniſterium ii,qui portabant non viſi effi protinus cum texendice avellit: clarèzijte
ciebat, ut multæ umbræ eum præcederent, ne quiritante; & obtorto collo emptorem ad
quas dicebat effe anima, defunâorum. ab ludicem trahente, Quidfaceretpiffor,in ma
his defumpta, quae in eandem fenten nifefto deprehenfùs,utfibi videbatur, faciwo
tiam refertGlycãs b Hiftoricus. Quartò re,nifi ut dammum damno adderet, atque de
huc fpe&atilludNicetæ Choniatæ b de hac infuperiniuria cum Zijtone decideret?]
Mago, per quem fàétum, ut cun&a fua Hattenus Dubravius libr. 23. Deniqueia
vaa remex frangeret. Quinto loco me. &atoria illa Magorum de quibufdam
moriæ occurrtint praeftigiæ Zyronis herbis, ut de verbenaca, delatace; de
Bohemi(de quo etiam aétüri fumus fe a·thiopide, de chamaleonte apud Pli
uentis libri capite ultimo) hic artem nium & Gellium. d - - *

# cffentans, nuncfua , munc alienafacie – Talia denique quæ (proh dolor) ni


faturaqueitem inpurpura órferico ar con mis creduli Principes qüidam, aliàs pij)
feffim in lama ac panno fòrdido, regi fe vff coram fe fieri finebant, res ferreas (fi
rebat; ambtilantique in terra , ipfè tanqttam ne magnete ) argenteas pateras & fi
imaqua adnavigabat : aliquoties equi rhe milia magni ponderis füper menfâ lo
dariis veétum, gallis gallinaceisadepiredium cata, fine funiculo, capillo, vcl ullo in
ſium alligati ſitbſequebatur.Convivaspra ftrumento, ab uno extremo ad aliud
terea Regi, varie ludebat : interdum manus ſubfultantia, attrahere: chartam aba
illorum,ne illas adpatinas porrigere valerët, : lio ex toto fàfciculo clauu extraétam,
inpedes boum,interdum in ungulas equorum | in manu extrahentis manentem , nova
R 2 indu
a qu.13 infac.Scrip, b p.*.amm. c lib.4.de vita Emanue, in fin. d vide Gelli 1o.cº. 2, Plin.
l.21 26, 6 28. -
‫ر‬eg( DIsovIsITIonvM MA G1cARv M.
indu&a: forma ter facere immutari: fubdititium adveniſſe, feriptores fane:
fpecula fàbricari, in quibus quæ remo graves hoc arbitrati d. Verum Divus.
tis admodum locis, fiunt videantur: Auguftinus libro de cura pro mortui, c. 1y.
trium horarum fpacio arbufculam ve affirmanter aflèverat (quem plerique
ram ſpitama longitudine è menſa fa cumToftato &Lyrano fequunturNeo
cere, ut excrefcat; ut arbores ibidem terici, ahbi à me laudati), d, veram Sa
frondifera & fructifera ſubito enaſ muelis animam apparuiffe Sauli, non vi
cantur : certò lucernæ lumine accenfo carminis Magici evocatam. (hoc enim
efficere, ut quotquot adfunt mulieres, re&è Tertullianus & fequaces eius re
veſtibus ſe nudent, & qua natura do fellunt) fed Dei imperio adventantem
cet tegenda oculis obijciant, & fic nu ut impium Regem corriperet eumque:
da tripudiare non deſinant, quamdiu ad pœnitentiam, denunciato-mortis.
ardet in medio appenfâ lucerna certis metu,provocaret. Haec mibi fententia,
inſculpta characteribas & leporino a • videtur verior atque fecurior. Non--
dipe plena , & alia in huiufmodi, quae dü enim adverfàrij fatis efficaciter-re--
novitijcirculatores ex Baptiſta à Porta | pondereclariffimote(timonio libriSy
{criptis & difciplina obtrudunt: quo * racidæ f, ubi dcSamuele-ifta legimus, ,
rum cum ncc 蠶 necartificioſæ * Et poß hoc dormivit : ( hoc.eft mortuus:
cauſæ doneæ profefantur., præſtigijs quievit) & motum fecit Regi (cui, finon*
adfcribi debent:. ' Sauli? & quando, fi non hac vice? ) & '
Verorum effeâuum exempla fünt fecun offendit illi finem vita fùa (prædixit, eum ,
dum plerofĝue ferpentùm incantatio; die craftino moriturum)&exaltavit vo
dc quia Propheta. a Furor illi fecundum cem fuam de terra improphetia. quid hoc;
fimilitudinemferpentis,ficutafidiºfurde & cft, nifi egreffüm ex inferno, qui cft in
terra centro? quid hoc, nifiquodlo
obturanti aures/ụar: Quá non exaudiet-va
cem incantantium;. & venefici incantantis
quens propria voce prophetavirºutique
ſapienteritem ſigna & prodigia pſeudo non alius, quam ille quimortuus dor
rophetarum in Evangclio Divi Mat mierat. Nec obftât, quod obijciunt, ,
thæi b &: quæ füis locis docebo: poffè eum dicere, Cras mecum eris, quod dc:
fieri, & fa&a fuiffe. Duo funt in 當 i.vera Samuelis anima dici non queat:
litteris, de quibus admodum ambigi quia haec in linbo, Saul in inferno.quo--
tur,an veri, anapparentestantum 鷲 $modo mendacium tribuatur Prophe
&us füerint. Prius e(t de fufcitato per !'ta? non inquan hoc obſtar, velenim
Pythoniſlâm Samuele cilluforijs annu poffùnt illa verba (ut ait B. Auguftinus ,
merant : qui volunt non ip(àm Samue g) ad fimilem mortis conditionem re--
lis animam, fed dæmonem larvatum ac. ferri,quafi dicat, cras mecum cris, non
unuS°
a Pſal 27,verſ 6. b c,2%. v. 29. c 1.Sân. 28. c Terr.li, de anima c.57. Cyr.l.de ador. fpi.
Amafi.q.37.in ferip.4uéfor qu à Gentilib.propofitorum.quifal/o dicitur iuff.mar 4.57. Auäor
ili z de mirabilibus УЈегip.e. . 6. liquef.ver 3 novi Teſta q.27.qui libri non ſunt B. Auguſi. -
ipfe tamem Aug videtur hue inclinare in refponf.ad qq.Simpliciani, & ad qq. Dulcitii : aperte
vero tenuit D.Ifi.Ba/im cap 8. If. Euch. Bed.& Hildeg.& salisberienf. 2. Poly. c. 27. & abigem, ,
mon parum D.Tho.non uno loco. e Commemr.im Here.oeta ad v. 438. adde Martini Marri.HyI.
potyly, Regiº Alphonſ Mendozam in Quedlibet, fºccleſia, c.49. wwl gad; 44.simplit.
** CIBRI III: Qvaest. VI: ... 1311
tinasviventiū,fedunus mortuorū.cra advertentibus peétatoribus, cenlenº
ßinus tibi diesultimus illui&efcet. Vel virgas fubtraxiffe & earum loco veros*
ſânè,ad loci & habitationis vicinamrre ferpentes virgis mole æquales fuppo
fìrentes, dicere poffumus: cum aliquo fuiffè, tarn (tibitò & fubtiliter ut Æ
eßè, qui in eadem eft urbe, licet non in gyprijfpe&antes omnino crederent ip
eademi domo* Limbus verò Patrum & farum virgarum fic commutatam for
locus géhennæ eiufdem inferni funrdi mam fuiffe. & propter hoc erroneum,
verfà fiabitacula, ut domus nnius oppi iudicium fpe&atorum, dixi{{e{criptu
di. Plura de hac redicentur poftea hoc ram virgas in dracones convérfàs,non*
eodem libro q'26.fe&.4. rei veritare , fed hominum opinione.
Pofterius dubiú eft;de Magis Ægyp Quarèvolunt fimilitudinem in eo po
fitam, quod ficut Moyfis fèrpensve
rijs, quică Moyfe de miraculoră patra.
tione certarunt.sie enim fcribitur: Fece rus, fic& veri fuerunt Magorum fer
runt etiäipftperintantationes exegyptiacas, pentes: non autem in eo, quod ficut ex :
& arcana quaeda ſimiliter,proieceruntq ſin virga Moyſis tanguam termine ex quo”
guli virgas fuas, que perfafantin dracones. coepta converfio,produ&iferpentes,ut:
in alijs quoq; multis pofteaa dicuntur, terminus in-quo*defijt converfio: ficº
fmiliteraçMoyfesfecifeb,conatitandem etiam virgis Mägöwm acciderit, fcio *
finilliterciniphes producere irrito co cur hocdicant, & quid adferant cau--
natu:nam additur c, nec facere potuerunt. fae,tamen (mea fententia) nihil repug--
Defendi quidé poteftfententia putátiú nat Philofophiae placitis, ficum D. Au--
hos Magoráferpentes ac ranas præfti- + guftino & Caietano dixerimus, ex ve--
giofas duntaxat fuiffe d.Veruntamé fo ris virgis, ut ex materia converfionis, •
Hidior &probabilior mihi sépervifa sé yerosferpentes & ranas prodijíè. funt :
tentia cæterorúe, quia fcripturæ magis hæc animalia infe&a & de numero im
conſentanea, necabhorrens à Philoſo perfe&orum, quæ diabolusbrevitem•
phiae fcitis.Nonne dicunturMagificfe pore ex putrefàâis virgis potuit pro--
ciſſe quemadmodű Moyſes:fedifte ve ducere, neque id vires eius fùperat:
ros ferpentes, veras ranas produxir si nam ੰ multis diebus ef
Magorà apparentes tantű fuerunr; curt ficeret ; idille poteft exiguo tempore, •
fraudem Moyfesnő detexit: an & illű applicandoa&iva,quæ novit ad hoc ef- '
in re tam gravi Deusdecipi paffùs: cur ficaciora. Nihilneergointer hæc mira ,
Magi dicuntur conaticiniphes, nó po magoram & Moyſis intereſt? primo
tuiſſe: ſiveros ciniphes producere non quodMoyfis operatio miraculofa,ma
conabäntur. De mod6 huius produ gorum miranda tantuma deindè, Gly- "
&ionis adhuc cótrovertitur.expeditior cam audi, & ipfîquidem virgasin ferpentes *
eâ ratio eorum f, qui diabolum , non commutabant, verum virga Moyfis ipforum *
tº i R3 , virgas
a Exod.7 v 1 r. b v.24.6% Exo.8%.17. cd.º.8. v.18 d.sie Phill. 1. de vita моуб, Го
feph., 1. antiq, 9. tuff.Dia-adv.Trip.& auâor libri veff. ad quafi. Gentilium. 3. • «. fer.i;. a. •
anima c s7. Hiero.gº Ambrin z.Tim. 3. Procopº Rupert. R.ab Hugo ta exo. e D. Aug.l. 3. da
Trinit.c.7.& 8.& l. *::::::::: 4 · 9.Theodosin Exo.4.18.Gycap.. 1. anna, D.Thom. Lyra
Tø.Burgenj.&Caiet. f Tofta. T.Caiet, Lipomani.”
131. DISQVISITIONVM MAGICARVM
virgas deglutiebat: mutabanteripfaquam cuius caagellos collo & capite promi
infangitimem, fedimmutatamfemel natura nebat.deſpicientem, immanibus ſubito
priori reflituere non poteramt: educebant & fronte protuberantibus cornibus de.
ipfi ranas, fed ab iifdem ades •/£gyptiorum honeſtat, & à repagulis ferreis magni
repurgare mompoterant: ijfdemfacultas erat tudine ramolæ frondis fic illaqueat &
• Aegyptios vexandi,fadfsdandifupplicii po fufpendit:ut per clatros caput rétrahere
refatem nullam habebant. Quin etiam ipfo non valerer, pracipitiivero altitudine
rum corpora Deus*ntagis pofiulis afflixit, deterritus,fe demittere non auderet.Ita
quàm reliquorum : ut hinc manifeftum fie coaćłus corniger, paćła falute prius
ret , mon folum ipfòs pama, divinitùs irroga mutua,& dirupto ligamine, raptorem
tas inhibere nonpotuife, fedetiam cum cate cum præda dimittit, qui rurfüs nube
ri, eadem fupplicia pertuliffe. cava teétus inaerem felevavit:alter de
Meaigitur fèntentia,illuddeSamue pofitis cornibus , magna cum fpe&an
lis animâ omnino pertinet ad mixto tium voluptate,fàlvum in coenationem
rum claffem. Vera enim fuit Samuelis caput retraxit. Credo volatum accidif
anima,quæ apparuit: falfitastamen fiuè fe: feddacmone equuleum fublevantg
deceptio fenfuum in eo reperitur,quod non proprium, qualis eft avium:, fieri
vifa öbtemperare*ti Pythoniffæiitem teft ut raptor verus& rapta vera.de
quia verum fuum corpus, aut veram cornibus illud alterum totum puto
ſyndonem non attulerat, utvidebatur. præftigioſum. * : I.

Alterum exemplum de Magis Ægyp | Reſtat quo pacto effectus ſinceri à


tijs, ſiſequamur ſententiam agnoſcen fucatis dijudicentur. Cum hæc mira
tium duntaxat celerem fuppofitionem non à Magis,fedabipfo dæmone perfi.
ferpentum , pertinebat admixta:fi verò ciantur : non poterunt Magis perfi
laceat (ententiaD.Auguftini, pertine cere, quæ dæmon ncqueat (utincautè
觀 ad vera. Lubenter etiam his mixti quidarh'b fcripfere ) fed quæcunquc
generis annumerem mirandam narra dæmon revera poteft efficere, ea per
ííonem Roberti Triezij infulenfis a de dæmonerù ex pa&o poterunt Mági,
certamine duorum Magorum.Rapuc. Quo fundamento 盟 rećke fuper
rat unus puellam formâ egregiâ, & c ftruitur feries regularum fequentium,
quo ligneo impofitam peracta abfpor veluti columnarum huius ædificij 1. re
tábat. alter in caftro quodam Burgun gula , fi effeôtus magicus eiufcemodi
diæ,celebri convivio præfens, quod ca fit, ut potcntia dæmonis fuperet (qua
ſtrum raptor prætervolabat, carmini les ſunt, qui ſoli divinæ omnipotentiæ
bus cogit raptorem in caſtriarcam deſ. refervantur,) tunceffe&us cenferi dc
cendere, & immobilem illi coram om bet praeftigiatorius, 11. regula. quando
nibus mæſtum cum prædaerubeſcente non conſtat effectum ſuperiorem eſſe
fìllit.Nec fegnius raptor, nihil tale me viribus dæmonis, res planè dubia eft,
tuentem , cum à quo ita vinótus, laten & oportet recurreread circumftantias.
ter incantat & è feneſtra editiſſima, per ratio dubij, quia, ncc dæmoni Deus
femper
w
a l. de technis &• impoßuris damom.c.3. b Amanias Remigius & alii recemtiores.
-
- * * ** * LIBRI II. O vAEST. vI. .】፵፰

femper permittit fácere quicquid po£ lum hoc tra&atu me non accipere pro
fet , Deo non impediente: nec dæmon quovis admirando effe&u , ut capiunt
femper vultverèfàcere quicquid fàce prophani fcriptores: fedTheologos fé
repermittitur: ſedgauderpræſtigiator; qui, quiftri&iùs fumunt, pro co quod
hominum deceptione Vtrum verò ef-' Græci τὸ θερας effe&u tantum produ&o
fè&us fuperet vires dæmonis, id lucu-, præter & fupra naturæ creatæ vires.
Meritius docebitur rnox dicendis a. (verbigratia, cæco nato vifum redde
re,mortuos fùfcitare.) Quando autem
Q_y AE S T I O VII. | effe&us refpondet viribus creaturae,)
v.g. ciere pluviasacyenrossàfebri fana
2fn Magipoßint facere aliquod verum re &c. (rò Baữua folent vocare, non
miraculum. f miraculumfimpliciter,fed cum addito mi•
raculumſecundum quid, ſeu reſpetit noſtri,
E X di&is in fine praecedentis quæ
JL ſtionis manifeſtum fit, idem eſſe
' vel mirum aut mirabile. Ha:c mira rurfus.
dividuntimabfolutè mira, quæ fimplici
quarere.V.Magusaliquidpoſit, &V.de ter & fecundum fe digna forent admi
mom aliquid foßit: quoniam Magi opera ratione,etiamfi caufas & modum fcire
vipačią darmone perficiuntur , Mira mus quo fiunt, &in mira fecumdum quid
culorum ergò editionem Magi olim fi feu reffeäu noftri, qui ea admirantur,
bi vindicarunt. nam apud Clementem quia caufàs nefcimus, non admiraturifi.
Romanum. b Simon Samarita gloria caufàs cognofceremus. e.
tur, nihifnon quodvelit fepoffè fàcere, Notæ vero quibus mirum à miraculo,
:

fibique obtemperare omnia. Porphy difcernatur, nunc mihiiftae occurrunt.


rius libr.defacrificiis cap.defpeciebus demo prima, ut dixi,fieffe&us fuperet, vires
num, fcribit, quoties fuorum prodigio rei creatæ & naturam, miraculum erit.
rum machinas; daemones adhibent, 2.Sieffectus non ha bearpropoſitum fi
multa eos naturæ confùeto ordine alie nem bonum, puta falutem Ípiritualem
niffimaefficere.Idcircò illosPamblichus' vel corporalem, fed tantummodo finé
evocat Deorumpediſequos, qui admiran malum,urputa curiofitatem, vel quid
dis operibus Deorum veftigia fubfequi, -aliud bonis moribus, aut veræ fidei re
preximè videantur. Eadem fuit exifti , pugnans,non eft miraculum.ex hoc ca
matio poetarum, quorum fuis locis, piteprobatur,prodigia illa,& ftupenda
verba fortaffis inferentur commodiùs. ~Antechrifti opera, vera miracula non
videntur in hunc errorem inciderequi, | futura,fedfalfâ, ut D. PaulusTheflalo
dam recentiores. dum inquinntd, ma nicenfibus fcripfit. hinc patet quid de
tura leges im magici, operibus nom attem curatione ftrumarum illa Elizabethar
dendar. Nos hoc diligentiüs, (crute : Anglorum reginæ, hæreticæ principis
ITUIT. -
fit iudicandum , fi fáciat in fidei fùæ
Qbfervareleétorem;velim , , confirmationem , ut Gnato ille Too
*: - kerus
a 4.7.6 g. bºdèree: 蠶 d Nic. Remigius l. 3. c. 11. skondan in Home,
Giyi evide D,Tho.1f ıIo, 4.4,4dı. Di Aug:lib, lo decine Dei c, 16.
.‫لاؤ‬44 DisQyiSITIoNvM MAGI CARvM
:kerusafirmat.3. daemonum mira frpë nem , ut, quando dedit prophetiam
<deficiunt in minimis, miracula perfe Balaamo & Caiphæ: in fàlfa fideicon
&a funt,utpoteDei opera, patetExodi firmationem nec dedifle unquam , ncc
8.de certamine magorum, cum Mofe. dare poffe. non magis enimi mendacii
4- da monum mira verismiracula ſu confirmationcm potcft Deus miracu
pervenientibus euanefcunt ut virgæ lis comprobare, quàm potcft ipfa vc
-Magorum devorata à virga Moſis,a & ritas , mentiri. Itaque miracula vera
„oracula dæmonum coram fan&isho- ! pſeudoprophetarum fin nomineChri,
minibus obmutueruntb Dcnique mi- ! fti eduntnr , &proinde, in veræ fidei
racula fiunt,perapertam & feriam Dei confirmationem. Ex hislpatet diligen
-invocationcm,mira magorum,(èmper ter.diftinguendum,inter hanc illatio
admixtis abfonis,abditis,vanis, ridicu- ; nem: Fecit mifaculum,ergò fides ejus
lisautpofitis.
:His fupetftitiofis
· r
precibus vel fignis. eft vera, & hanc; fecit miraculum ve
-

| rum in confirmationem fidei , quam


Sit I.Concluſio, Miracula proprie di profitebatur ipfc, ergò hæc fidcsipfius
äanullt magipuffuntedere. Ett commu <rat vera. prior cnim,falfà effè póteft.
nis Theologorum çfèntcntia, & pro quia per infideles Dcus potcft miracu
ibatur primo , qua fàcere miraculum lum operari : pofterior femper ver4,
.eft potentiæ infinitæ, & ideò divinitati ೩. poteft Deus adfàlfæ fideicó
rmationem per ullum operari mira
-refervatum.omnis etiam creaturæ po
tentia naturæ cancellis limitatur: alio aulag. Confirmat noſtram concluſio
qui non haberemus effica: argumenº nem dićtam Nicomedi de miraculis
-tum probandæ veritatis fidci , quam Chrifti loquentish, Nemo poteft hac fig
-femper Ecclefia miraculis aftruxit : d nafacere,niſifuerit Deus cum eo Præterea
, imitataSalvatorem noftrum, qui hoc hæc eft fententia Origenis lib. 2. {ontra
argumento probavit,excufàri non poſ Celſum, D. Auguſtini, libr. 3. de Trinitate
{è Judæorum incredulitatem, propter *ap 8, & D.Iſidoriin cap.non mirum.26.
maniféfta miracula coram ipfis edita: e queft.z. Plura de hac re,& pcrerudita
.si opera mon feciffèm, quæ nemo alius fecit: Francifc.Toletus commentar.in Ioan
pectatum mom haberent. Si objicias a ma nem: ubitamcn quodait; daemones a
iis quoque & perperam de fide (enti liquandoea fácere, quæ miracula non •
entibu§ nonnünqüam miracula edita ; modðvidcantur, ſed & ſint, idcautè
fuiffè : & ideò fiiracula non debcre legendum, miraculinamque vocabu
cenferi efficacem fidei probationem: -lum extendit admira quacvis & [puria
Occurram : folere Deum aliquando miracula:quod repugnat communiin
•hanc gratiam gratuitò ctiam talibus ter Theologos vocis acceptioni.
largiri , fedidin verrfidei, probatio 2. Conclufio; nec etiam poffunt Magi
t opera
a. Exod.7: b D.Iuſti.in 1. Apol,Chryſlib.contré gentes de S. Babylo. cAlex de Hal p.
.443.D Thom D. Bona.Fr. Vião.fuper num 18 G 19.Aug. in 1.4. unide dem. G Tui gentilium
;;wimpli, optimè reffendet Mich. Medins die 7.d Greg.l47.A4oralium c.8,eIe.\j.v, w.fAMatt.
; v.it.gºvide мaldoтвін»яяd.v,зik I•}:Wiś.
N.
LiBER II. QyAEsT. vm. $45
sperariabfolutè mira patet id, quia nihil Anton. Torquemada fguibuſdam re
reverâ abfolutè,& per fe mirum, quod gni Ncapolitani locis, quando fœmi
non idem fit miracülum. Quo fenfù nae emituntur, puero nafcituro præire
prolatum illud propheticum 4, Benedi unum velpluresranunculosfivé rube
ău Dominus Deu ijrael, quifaat mirabi tulas : quorum fi quis terram conti
liafolw. b&illud,quifacit mirabilia ma gerit (tatim verò incipere fàltitare huc
gnaſolus.é illuc ) confeflim p:terperam ennori.
Quaedam ignaris caufàrum folent Quapropter folere floreis internito
videri abfolutè mira,quae non funt or tufnfolum , & parictes undequaque
ta ex caufis naturalibus, ut illud, quod auleis convetiri,ne funetiante ambu
refert Curopalata, de mortui Michae lonesifti , dum cadunt ex utero, ve1
lis Cerularii dextra in crucis figuram fubfiliunt, terram contingant. ideò
conformata, qua firma manſit.Sed de etiam obftetrices lebctes penes fe ha
ceptionem aperit Baronius tom. 11. berefolitas , vel poculurì aliud aqua
arinanno 1δy8. defun&i hominis plenum , in quod animalcula hæc co
membra calentia, quam qui velit reci niiciant, & probè obturarum deferre
pereformam & fitum & obrigefcentia adfluvium, ibique demergere. Hoc
frigore fic immobiliter permanere. Et ille, ut certâ compertum fámâ refert.
adár fapienter deberetalia efe mira Sifit, fieriputo daemonis artificio qui
cula - ichifmaticorum humana arte hasranas mentitur, & ad malefici cu
compoſitaiaddo & hæreticorum. jufpiam petitą, puerperam interemit,
g. Concl. Magipoffùnt operari multa Deo id juftis decaufispermittente:fine
mirabilia ſecundum quid , ſeureſpectu nº hoc permiflù nihilcumi poffe,hinc ma•
ſtri,demone adiuvante, & Deo permitten #ိနိူ fit , quia non modò potuit
te concluſionis probatio inde pcten quod erat optatißimum, arbitri fuo
da,quòd plurimi funt, miri & occulti Jobum lædere: flednec perfidumo re
effectus rerum , quos omnes optimc gem mancipium ſuum decipere : g
novit diabolus: & quofcunquc natu imò nec porcos invadere. h Hinc fà
raliter novitpoíTeproduci, cos celer dtum, ut cum Neroni Imp.necinge
rimè , non`uam en in inftanti potcft nium, nec opes, nec voluntas, nec ftu
producere. Quarè ( quod alicubi dixit dium»necpraeceptores deeffènt: nun
D. Auguſt. ) difficillimum eſt homi quam tamen , per illum , Diabolus
ni intelligere, quou fque fe diaboli po magiae vel unum experimentum edere
teitas extendat , de qua propheticus poterit: ficq; Nero magicen contemp
ſermo profätu r. d Non eft fùper terram
ferit, i videlicet non paflà fuit Dei pro
poteſtau, que comparaturet , quifaitus eſt vida bonitas hoc intrumentum , ad
%at nullum timeret. Nolo multa conge- ! nocendum aptifimum , fummz po
rere , pro cun&is unum fit exemplum tentiae & malitiae depravatiffinae ac
plenum admirationis narratum ab l cedere. . .
S De
a 4.e3.n.”. b Pfalzi.v.48, c P:13; 4 diob.41.v.pen, efortiforum diab. f1.b.1.&
2. g3.Reg-zz.w.” h Matth.8.v.3i. i Vide Pli. l. 3o. c.2.
N40 DISQvISITIONVM MAGICARVM -

De hoc mirorum genere futura animos oculo{que'itituéntium:fàllat;.


prodigioa opera Antechriſti« cifque perfuadeat prioris in hanc po
[teriorcm integram converfionem, ta
QVÆSTIO VIII. les credenda gentilium metamorpho
fes. » Dioncdis focıorum inawes, &
Quopatto magiper diabolum het mira Iphigeniæ in carvam, ut d D.Aug.ob
efficiant? + . fervavit, & fraudem aperuit Aßyrius,
cujus fà&um e: Eufeb. ab oblivione
& Cientiam cunda daimones operari vindicavit.Cæfarea Philippi,quam Phani,
per motum ¢es Pameada vocant fertur viótimam quam
velačtione immediata
localem, vel mediata: időue duplici dam im fontes , quuullic ex radicibus monti ;
ter , vel illudendo fenfibus , vel ap Peneiprorumpunt, ex quibusIordanespro--
-plicando activa paffivis per alteratio rumpere dicitur: in quadam diei fefti Gen--
nem veram:quae eft communis doćiri tilium folemnitate, mattatam conditiatque
na Theologorum. a operantur ergò per eam damomi, vi ac poteftate,mirandum in :
-motum localemper alterationem,&per de modum ab eorum affeäuevanefcere, mira-- `
:lufionem. -
* culumque videri prœfèntibus. valde memo
Quoad motum localem inferiora cor rabile Quibus dumgerebantur Aßyriiquo.
. pora parent angelis , adeò ut & cœlos. dam temperefortè interfuiffe, ac cum vide--
rotare queant andefaóto fint tales or rettam multos illius rei admiratione obflu--
.bium motores.alibidi(quirendum:fed pefaëtos,eorum erroru admodum mifertum ,
- cùm queant eos movere,fequitur nul eſſe : deindejablatuinealum oculu Deum:
lumadeðvaftum effe corpus,utid dæ omnium moderatorem per Chriftumfuppli
•mones, quadam impulfus impreſſione cem,prgatum,ut damonium illud,quodpo
, loco movere nequeant, dummodò ta-. pulum tantº errorececavijet, comprime--
. men ea motione ordo univerfi non. ret, ipfùm fraude ac fallaciu, quas homini-.
turbetur:quarènec integrum elemen ; busſoletintendere, coerceret:Hoc modo,cum
tum loco fùo moverevalebunt; (quo Deum oraviſſet, repentino vittimamfonti
-paéto capiendaquæ Firmilianus ad D. bus fùpernataffe.: atque ita adrem illam,.
Cyprianum fcripfit.quæ deterræ mo quam tantopereadmirari.confùeverant, in
tu locali ſeu partialivera non forent) mihilum interiiffe,. ufque adeò ut nullumiw :
poterunt etiam coelorum curfum
-- IICC pofterum ex eo loco» ex ea omninò ederetur.
mutáre velimpedire , c. Movere verò , miraculum.
corporalocali motu poteft dæmon ve i Alter modus erat aäiua paßivis appli
lociflìmè , & quo vidimus motu cœ tando,per quem alteratione fivè muta--
los celerrimè moveri.Vndè fit,ut que tione fcruin mirabilia fæpèfàcit, quo.
at rem aliquam oculis fubtrahere,&a-. rum naturales ſunt cauſa:ſed nobis in
liam fubftituere tam præproperè, ut: cognitæ, ipfi notifiimæ, Videt enim
1natura--

a D. Ang lib.dedivin, dá e.} & 3.6:13 de Trin.e.7:8.9. Diu. Th. Sotil.9;de iuſt. 4.3.ri
£igr. * Angles jgpr. Meline &-Valentia in 1 p. b epiß.*, c D. Tho.qq.diffutavi, qu;16.2.1o..
dl.i8.de civit, Dei c.i8. d l.7.Eccl,hift.c.i4,
/ー
-
OyÆST. VIII.
, LIBRJM II. -
747
naturalium rerum omnium fubftan fubftantiam , modum, vel celeritatem
tias,& proprietates peculiares fingula admiranda producunt. b Nunquam
rum perfpe&as habet, commoda no-' tamen haec opera naturae cancellós ef
vit applicandi tempora, folertiæ, & ar- . fugiunt, cò quodvim naturalem cau
tificii vix eft quicquam quod ignoret:, fe principalis non excedunt. Inlunte- º
quid enim, adeò diuturna & affidua nimreverähieffećtus in ipfis naturali
experier.:ia atque obfervatione, non bus agentibus,eo modo applicatis, qui
firaflècutus:praefertim cum norir-cun bus agentibus diabolus iiihil cohfert
&a,, quæ boni angeli à mundi exor applicando, prater conditionem ſine
dio patrarunt, & quæ homines exco qua effeċtus ifte non produceretur. li
獸O
, & plurima per bonnsange- ' cet enim dæmonutatur rerum appli
s, Dei juffü Satanæ revelentur, quæ catarum vi naturali , operatur taffieni
illi à Deo didicerunt.a Itaque fæpenu ipfe potiffimum per modum artificio-'
merò efficiuntur multa , quæ naturæ, fum.Sicut coquus, cùm fuave edulium'
folius operatio nunquam feciffet, nifi concinnat, mediante arte per ignemid
dæmones illam artificiofà applicatio excoquit, Hicet 1gnis naturaliter opere
ne juviflènt. atque illi tunc agentia na tur, quod folus ignis nifitali effèt arte
turalia,ut inftrumenta fumunt. inftru applicatus nunquam effeciffet. quid
menti verò conditio eft, effe&um pro tamen hic coquus igmi confert , Tnifi
duccre , non tantum naturali fuæ vir modum &conditionem,fine qua non
tuti æqualcm , fedlongè etiam excel vim verò, quæ caufæ phyficæ nomen
lentiorem ac agenti principalis, à mereatur igni nullam influit. Duo igi
quo movetur facultati repondentem. tur hic obfervanda. Primum quod íec
Securis ex fe duntaxat , virtutem ha fola aćłivitas rei naturalis fècuindum fè '
bet (ccandi; fed quatenus eft inftru debet attendi, nec fola quoque fecun
mentum periti fâbri , poteft menfam dum feapplicatio dæmonis:fed vis na
vel ftatuatn fìcere. Calor nativus, qui turalis, ut applicata à daemone ſecun- .
eft in humano femine , qua calor dum, quod caufà inftrumentalis in his
eft, potcft calefàcere, rarefàcere, fe operationibus eft res applicata ; caufà
gregare, 8 condenſare; ſed quain principalisipfe damonapplicans:Qua.
ftrumentum cft animae ; poteft offâ, rè ut dicatur effe&um non poffè natu
nervos, carncm generare, Pari ratione raliter produci; debere effètalem, qui
intuemur caufas itas naturales à da utriufque caufæ conjunétæ fuperetfà
monibus applicatas, fuis ipfarum pro cultatem. Hæc de alteratione, nunc de
priis viribusရှူႏွံႏွစ္ႏို့ præſtan deluſione. -

tiora effe&a dare. quia quæ fecun Quando ncc motus localis, nec ap
dum communem fuum curfum nun plicatio hujufmodi fàtis juvant, tuhc
uam produxiſſent, ſi à damone non ſolent magiconfugeread circulatorias
器 applicatæ : ea nunc, ut à dæ deceptiones, & mendaci ſpecie ſenſi
monibus mota inftrumenta » quoad bus illudunt humanis, ita ut quæ fáéta
S 2 minimè
a D. Aug.1.2.4e Genefadlie.e-17.b D Tho * Разпол, лаз,е Ισαάκτια αιοι:
148 DIsGv1s1T1oNvM MAG1cARvM
minimè lunt , à deceptisfaćta puten apponiturlongèaliud apparear. Quơ
tur. Deceptionisnomen laté diffundo cafu folet dubitari , num corporiad
utpratigium , deceptionem & erro. dito vis naturalis infit hoc faciendi:' an
rem comprehendat, 蠶 folent diftin verò dæmon qualitatem illam obje
guia Decipitauté diabolustribus ma &to imprimat : an verò tantum inipfo
ximè modis permutationem,inutando medio qualitatem producat: quâ me
vel objeétum, vel aerem medium, vel diante fpecies per medium delatae fic
ipfum organü, quod cæteris quia me modificentur, ut caufàm præbeant,
lius nofter Molina b explicuit, eum fe cur obje&tum, quam cft, aliud appa
quamur. docet ergò exparte quidem ob reat; co modo, quo velum cæruleum
iëâi hoc poffe,primò oftenfàrum rerum per dioptram viridem viride appa
celeri agitatione, fubitä occultatione, rct.

variá cóllocatione ; feparatione vel Exparteaeri medii hæc fáciunt, pri


conglutinatione latente : ut fáciunt mò fi impediant ne fpecies ad ocu
circulatoresagyrtºvariisligaminibus, lum ឍ fenfum deferantur. v. g.
globulis, ſcyphulis, &c. Secundò, per quando vifui totum obje&um, quod
¥rtem perfpe&ivae , certâ quâdam di coram eft,occultant, vel aliquam ejus
fpolitiône objekti in ordinead oculii partem tantum, z. fi mediumjimbuant.
videntis, verbigratia, cum linea con aliqua qualitate , qua fpecies per me
fuſo duéta ordine (utfit manifeſtum, dium tranfeuntes, fic modificantur,ut
quando quis directè ex adverfo illas objectum non quale eſt repraeſentent.
videt) afpicienti pcr foramen, vel rc v.g. fi acero commifceatur fal, & lin
tata tabula, fpeciem exhibent artificio teuspannus id acetum benè imbibat,
fæ alicujus pi&turae-Sic volunt Do&o poſtmodum verò ſuppoſita candela
res gravi(jini cjuncos & paleas humi inflammerur pannus,pecies, quae dif
£raïas,Ifi lucerna de cera & corio fer fundentur per medium hac fiamma
pentis fülphuraţ? accenſa inferatur; illuminatum, formidabiles admodum
wideriſerpentesſaltirantes ; ego hoc fácies præfentium exhibebunr. d Item
exemplufi ad mixtam Magiam ex na fide femine afinino & cera fieret can
turali & artificiofa malim referre, dela, qnac folainconvivíolucerer, o
Tertià , cùm formant ſubitò ex ele mnes ( fi fás credere Parifienfi Anti
mentis, potiffimum. acre obje£tum, ftiti e ) convivæ viderentur onoce
& illud ಗ್ಲಿ fpe&tatoribus , v. g. phali. 3. fi medium circa ipfum obje
quando vel ipfi affùmunt , vel alte étum infpiffètur , mutatur obje&i
ri rei circumponunt corpus aereum afpe&us: ur quando denarins inje&us.
fivè phantafticum , fimile rei putati in fcutellam aquæ plenam,videtur ma.
tia quartò,Cumapponunt corpusali ior, & jacensin fundo, apparerinſu
uoîmixtum,putaminerale, quod vi perficie.Eodem pertinet,fi vapores in
#. naturalifit in caufâ, ut corpuscui termedii aeris condcn(éntur , unde
contin

a vide Valentiam im டிர்க .pund, z.br.p.g. i 11 art.4. e D. Romaventar ć. Gabar


s4g.Guil.parißumßp.ul.deuniu.c.is.d Molinambi/ prae Guil.Parißfùpra***
L1BR1 II. QvAEST. vI. : « iச
contingit ut luna multimodis minui & oculus etincluus, dígito que '!
mutari videatur, & ut putemus à galli fo eleves vel deprimas oculum, fácies
naceotrahitrabem, cùm revera fèftu ut res fimplexgemina vidcatur. fecun- `
cam trahat. 4 fi moto aere medio fimul dò, Si hümoresagirentur vel pertur
ipecies moveantur,undè fit ut navigan. bentur, resaliterac funtconfpicientur,
tibus videantur ad navigij motum ar ut contingit ebrijs ac furiofis, qui cre w

bores moveri : fic fecit diabolus, ut dunt .


Claudiazonam navis, quæ vehebat Ma. duplicem fòlem & geminas fé cernere
trem Idaeam fequi videretur a, 5. non Thebas,
nunquarn contingit fàlli fenfùm ex va Huc referendæ funt ludificationes
ria conformatione vei multiplicatione Zedechiæ Iudæi, quifuir tempore Lu
fpecierum fenfilium: quod contingit dovici Pij, & hominem in aera ia&a-,
aliquando ex forma inftrumenti, per bat,& in membra difcerpcbat, & ea re-,
quod videmus, v. g. quando unicum colleéta adumabat, currimm etiam onu
confpicillum plures nobis unius obie ftum faeno cum equis & agitatore co
&ifigurasexhibet:aliquando ex inftru-. ram toto populo abforbebat c. quam
mentorum collocatione ac fitu, ut fi 器 in hisetiam ex primo genere &
plura fpecula diverfis locis difponan ècundo mixta nonritilla. Tertiò, folet
tur, póterunt tot de loco in locüm fpe impedire fcnfàtioriem, craffiorealiquo
cies multiplicari , ut quae in uno loco humore obftruens viam ne fpiritus ad,
fiunt, in alio appareant,& intuitiva rei Iorganum perveniant, vel alia ratione.
praeſentis eſſe viſio videatur; baliquan vim fentiendi hebetans.qua fortè ratio-
do poteft contingere per folum fpecie ne Angeli Sodoma osaoraſia fpercuſ
rum fenfilium, quæ funt in phantafia ferunt. Cutn vero dæmon hominibus
tranfitum ufque adfenfum exteriorem, perſuadeat eos immutatos eſſe in be
velfàltem adfénfum communem, qui ftias, tunc non organum dumtaxat im
fenfus eodem modo à fpeciebus affi mutat, fed interdum & medium, fem
ciantur, quo affe&i forent, fi reveraab perverò fimul phantafiam, ut accidit,
obie&is externis eò fpecies mitteren Praeftantijpatriapnd D.Auguftinumg.
tur, huic c quidam referunt relatam à Poteftenim diabólas fic componere &
Diuo Aug. d apparitioncm philofophi ordinare phantafmata,ut quis etiam vi
dubia foluentis. gilans ( quod dicitur) fomniet , nore
Denique deceptio ex parte organi non dormientium,&putet fe ea fentire,quæ
minus variaeft. Nafcitur primò, muta non ſentit,h inſtar maniacorum.Hoc fit
rofitu organi:undèfàcit rem, quæ uno in Turcarum incantatione qua fugiti
in locoeſt, viderieſſe in alig, velgemi vos retrahunt, quam defcribit Bartho
nam quæ unica eft ficutifidigitum mir. lom.Giegorgievizius lib. deTurcarurn
tas inter oculum & concavitatem cui moribus fol.93.
S3 Porrò
a Tertulapo.e. z.z.Minucius in ostavio & D.Aug. l. ro.de eiu, Dei e.t.s. b Tignofas in l 2.de
amimafól.177.:c D.Tb9.in 2.r.8.7**ni.ar.*.ad 4. d l.*8.de ciw•Dei c•*8, E e Třitem.im Cbrom,
Hirſang f Gen 19. g4 c.18, h Gaietz z-g-ºf-a-3.
-
iptsQyiSITIONvM MAGI CARvM
'Porrò Praffigiatorijeffe£tus duabus re fi damnatum, cum ad mortem ducere-,
galis deprehenduntur. Prima eft, fi effe tur , fæpiusad terram dixiflèt Terra fin
`&us non oritur à motu locali, & fupe dere, idquc irrito conatu legimus apud
ratcaufarum naturalium applicatatur Robertum in Chron. Sic dæmon lüdit,
a&ivitatem (v. g. fufcitatio mortui, praeftigijs,nec contentus miracula præ
aut veræ cæcitatis curatio) intervenit iftigijs imitari, conatur in hæreticis e- ,
deceptio & praeftigium. Sécundo quã- ] tiam ipfa-praeftigia fubdolis Sycophan
do id, quod vifum eft,ftatim evanefcit, stis.adumbrare. Legi exemplum adeò
nec permaner, eſt præſtigioſa machina lepidum & fcftivum, ut quod me rc• .
tio. Prioris exemplum eft, quando creavit, eo le&tores huius libelli nc-,
Magi pofito in camera arcu de certo queam fraudare, fed lubens, honeflae
ligno,& fàgitta alterius ligni, & chorda • voluptatis eorum gratia, defcribendi ,
certifili,fagittam eiaculantur, & ficfa ;laborem hoc loco affümam.Tempore Si
ciunt apparere in.loco flumen enatum » gifmundi primiregii Polonia, Iacob. Mel
tantæ latitudinis,quantæ fuit fagittæ ia. ffinkiprator oppidi Breximi, levitate quadâ ,
&us a.Pofterioris ut cum videntur la- ; animi , auëloritatem nomemque Chrifti fibi
cerare & vorare equum , qui mox,{à- » 'adfiiyit ,ytrumque Zatorki Cracovienfim,,
nus fiftitur b, item in illo fàcto magi, . cæterofque fibifimiles latronesduodecim ele-,
quod narrat de fimulato ferpente Ni | git, finguli/quenomina apa/tolorum impe-,
cetas c. Cum exeditiore palatij Confianti fuit,fe vero Jefum Chriftum appellavit. Qgi,
mopolitani loco Michael Sicidites maviculam. per villas ubique.4mbulantes prodigia mo
vidiffet , qua ollæ & patima vehebantur,car riomum &pr«ftigiatorum more exercebant .
mime Magico effecit , ut mauta exfurgerer & į heophantaſque alios & latronesvelut mor-,
vafa non prius ferire defifteret, quam im ! tuos,Įubornantesfufaitabant s pifaesin palu- .
puluerem redegl/it. At paulo poff barba des lutofasprimò impofitos,ubi numquam eas ,
prehenfâ lamentari,amotaque caligine , fe ; nafci poßibile erat, in momine Chrifti fúis
tat ira numimis agitatum deplorare.Rogatus, manubus capiebant, panes informaces impo
cur merces fuas ita traftaffèt ? cum dolore melant ,.in nomineqtte Chrffifui: cum illic,
marrabat, fe remis imtemtum , horribilem :antenon effìmt , depromahant, cum tngcmti
ferpentem fùper vafa porreäum, oculis in fmplicis vulgi admiratione. Qgodam tem
conniventibus infe converfum inftarderora pore ad Ceftochoniam monaſteriñ, D.Virgi
turi, vidifė , quiprius volutari non deftite ni, imagini clebrecăfuis Apoftalis venit,tă
rit, quam fièttlia confraéia effent..inde fu-- que illic aliquot diebus mgrarentur,unum ex
bito ex oculis evanuiffe. ] De Eonis hære ſus quaſi obſeſsi à damone ſubornavcrunt,
tici & magi præſtigijs teſtatur Guilh. cuius opera viíiii acquirebant Ille enim per
Neubrigenfis d. ita oculos bominum fafù hofpitia ambulãs carnes de cequina rapiehat,
maffè , ut videretur magnam virorum tur in ſuoſq; projciebat, qui cri ce illas muniētes
bam penes fé habere , & regiis delicijs cibo carnes comedebant.Cumque ingems iliic con-.
rum, & apparatus ſplendidiſsimi abunda curfus populi ad Divæ Virginis imagine, ff
rc.}Sedhunc-tandcm concilio Remen cophanta illi obfeffùm fùiìad altare dicunt,
duplici
a Gui.Par,infr.c.22. b idem Guilſup.c.as, c l.4•an. d l.1.hiſt.Aug.c.19.
f

: LIBRI III. ' Q v ÆST. vm). ፲ኴ'


úplici vefè indätam , in cuius intercapedi fequitur, Tum Pfeudo-Chrifus ad illum,.
*
mem mece|faria impomerepoffet : lapillos verò qui yocabatur Petrus, dixit: lam mea paf
intra indufiamet impofùerumt: cumque ad fo Petre, calixque quem bibiturus fum, ap
altare deduceretur, ille è manibus deducem propinquat, Cui Petrus, & mihi, ut video,
tium furibundusſeſe proripiens, in altare do Domine, imminet. Ille verò dixit : Petre ego '
marijs onuftum irrait, pecuniafque rapiens aliter non poffum, mifi per feneffram , hinc
im veffu duplicatæ incercapedine eas abfcom evadere. Tum Petrus: & ego te, quoad vi
dit. Monacbus ab altari divino intermiffo vam, nonderelinquam: fed, quocunque fu
officio aufugit: cæteri momathi accurrentes geris, fequar. Ergo per feneflram aufugit;
eingulum eins ſoluunt. Ibi lapilliduntaxatin cæteri qttoqtte Apoftoli , qua potuerumt , e
terram ceciderumt , pecunia vero im veffe vaferunt , Ruffici eosfecuti baculis fwftibuß
iduplicata remanfit. Monachi pecuniam arte que cecidere: dicentes : Prophetiza nobis
demonis in lapillos transformatam putan Chriffe,cumtui Apoftolis,qua infilva bacu
tes , exorcifmis*eam in prißinam formam li ifti creverint. Ergo plagis emendati vitam
transformarenitebanrur: fedcum lapillire fùam poftea emendarunt , dicentes: Diffici
maneremt, Monachus librum fàcrum indig leeft nobis chriftipaſsionem. Apoſtolerum
mabundas in terram.proiecit , dicems : fimi que tormentafubire. Sic Polonia Chro
*lem demomem numquam habuimus : abire ill C3.42. - * , º,

cum eo ad omnes diabolos i fycophante Agnofcis puto lc&or eundém infi--


illi cum pecunia reéta im Silefiam fugerunt. delitatis & blafphemiae fpiritum in his •
ibi apud matronam mobilem in quodam pa {ycophantis qui fuit olim id Cyrila A
go divertentes, cum illa viro abßmteeos reci rianò, & poftea in Calvino eitifque fe
pere nollet,faltem mappam vel telam adfà. quacibus, himirum omnes eiufdemSa
crificamdum petierunt. At mulier fafcicu- ! tanæ organum fuere. De Ariano Cyri- ~
-lum tale illis obtaiit. Tunc illi, hanc nobi£ , la res notiffima:de Albigeufibusex Lu
cum accipiemus, & Chriftus tibi benedicet, ca Tudenfi illorum temporum fcrip
ut tibi linum abundantius crefcat. offemde ; tore fimiliale&u digna refert Mariana ,
aliam fi habes: quamrtum fimiliter attipere ; libro duodecimo de rebus Hìfpania , capite :
vellent, mulier recufávit, maritam timens. primo. de Belgicis Galvinianisteſtatur
Illi autemfruffulüm fomiti, cum igne in te. ipfe, per qué resgesta Matth. Launous. .
'lam clam involaentes, mulieri reddiderunt. in narratione caularum converfionis
Itaque cifta à relt , à tiffa verò domus accen ſua de Calviniſmo ad Catholicam re--
fà confłągravit. Pºiro iomttsu reverfo, u hgionem.Lege fi lubet (le&tor) eius fe
xor ob Chriftum cum Apaffolù male tr;r:*4 cündam, quam cum focio Penneterio •
tum hoc fibi ittfievontigiffè dixit: At vir ira etiam converfo,edidit Apologiám, ah- -

excamdefcens: latro hic (inquit ) nequi£ tè annos aliquot Lutetiæ imprefTam..


fímus , & mon Chrifis fuir. Itaque tum Mihi nunc liber non eft ad manum Fi
vivimu eos infeqtiithri&im quadam yilla <£ niam itaq; cum Apuleio b: Ante Poecilem :
portia
* opinabantur d&monis praßigiis ita videri mutatam , &pulfo per exorc. damomeprefi-*
giu ceffarura* &pecuniam fie priffin« forma reddendam. a Martiw, Biels Ki in annal.& Gua*:
Εμῖν.im vita sigifmumdi. b lib. a-de-A;$mo.
DISQVISITIONVM MAGICARVM
porticum, ifogemino obtutu circulatorem hominefque violentia dumtaxat carminis op
adſpexi equeſtrem, fpatham præacutam mu cidunt , &c.] non cft omnia colligerea
crone infeßo devoraffè: ac mox eumdem inri, nimus , nec operæ pretium ; fed quae
ramento exiguefipa venatoriam lanteam, nunc occurrunt, & præcipua videntur,
qua parteminatur exitium, in ima vifier4 Ab Aquilone ordinamur, undè, pro
comdidif[ẻ. ở ctrepvnè lamtea ferrum , qua pheta tefte,malum omne panditur. Sa
bacilluminverfiad occipitium peringuemfu xo Grammaticusb, apud Septentriona
bit,puer in mollitiem decorus exſurgit, inque les fcribit, Gigantes Magofque inauditi ge
flexibus tortuofis enervam,6 exoamfalta merù miracula diverfis praftigijs exercwife,
rionem explicat, cum omnium quiaderamus & per fummam ludificandorum oculorum
admiratione. J Hachaud dubiē daemon peritiam proprios alienofque vultus varii,
驚 (peciebus falfi obiećtiinocu
osimmiſſis,per medium aerem ijsim
rerum imaginibus adumbraffe , illicibufque
:ºformi veros conffeäu obfcuraffe.] Olaus
Butum. Magnus, de Lappis, Finnis, & Biarmis
auétor eftc , quamcumque volunt figuram
» Q y es T1 o ix. afumere: item quainalis gerantur orbeah
* ----
* -
- -

-
H amicis vel ihimicis, lineæ veftispretio,explo
Quàm admirandos effeäus veteres Magis rare,ventos quoque quos optent navigantibus
tribuerint, vendere.] Tres Tartarorum hordas,ul
i tra Cazanenſe regnum incantationibus
A Rnobius libro primo , agens de fupra modum deditas,ii caligines, aliaf
-/ ¥ Magorum admirandis , addivi. que tempe/tates cali frequenter excitare,
nationes & maleficia,utadcapita revo hocque modo hoftesprofligare, narrat Ale
cathis verbis: Quis enim hos mefciat aut xan. Guagninusf. A populisadfingu
imminentia ftuderepranofaere, que neceffa- . losfi defcendamus, occurrunt plurima.
rià (velint nolint) ſuis ordinationibus ve Zoroaſtres ex ſtellisvelut ſcintillas eli
$miunt: aut mortiferam immittere quibus li j ciebat g. Dofitheus olim mira perfecit, .
bùerit tabem,autfamiliarum dirumpere ca fed eum difcipulusSimon Magus fupe
ritates: aut fine clavibus referare que claufa ravit, de cuius prodigijs egimus iam
funt,autorafilentio vincire,autincurriculu prius. & breviter ita Glycas part. z.
eqnos debilitare,incitare,tardare,aut uxori .Effecit vt ftatuæ ambularent, idemqtte in
bus & liberis alienis incomceßi amoris flam ignemprofiliens:non tamen urebatur,in aera
mas (fivèilli mares fint, fivefaminei gene H fùbvolabat:ex lapidibuspanesfaciebat: alias
fis ) &furialesimmittere cupiditates,loan. atque alias im formas migrabat : facies ali
Salisberienſis libroprimo Polycratici capi quando binas habebat: in columma conyerte
re decimo Domino, inquit spermittente ele batur: efficiebat, at ianua claufœ fua fponte
memta contutiumt, rebus adimamt fpecies aperirentur, vafà domeffica Jponte moveri
fùas, ventura plerumquepromunciant , tur ad ufus humanos videremtur : umbra ipfùm
bant mentes hominum, immittunt/omnia, multapracederemt, quas mortuorum animia;
efe
a li.i.hiff, Dan. b 1. 1. e. 1. & l.3.c.ss. c im Tartaria. d clemens, in itinera B. Petri, five
clemejfalo a/criptus liber,five(vt puto)ipfius,fedà mala sorruptus manu.
- - - -

LfBER II. Qyae ST. xi. ' ' ‫!ور‬


effe dictìat. Cum aliquando à Cæfare per ſemper praeſe contempſerit Apolle
, quireretur, terrorepercutfits, alteriforma nium Tyanaeum Apuleiusipfe,fìulto.
faarelistafugit.] & poſtga idem de eo rum teftimonio magus, de duabus fœ
dem Simonea: habuiffe camem alligatum minis ſcribit admiratione digniſima:
cathema in domus limine, devorantem eos, Primum i quadam Cauponâ, regina
de
quotquotad Simoneminiuſsi adire comaren, fagarum (utfcias etiam tùm quafiam
tur.canis verò Petrum intrare iußit,& hu ab ijs hoc titulo honoratas) Saga, in
mana voce Petrum adeſſe nunciavit.] vides quit,eſt & divinipotens,cœlum depºnere &
divinæ,quæ in Petro virtuti, Diábolicâ terram fùfpenderefontes durare, montes di
vim ceffiffe,& Cerberum,quinequibat luere.manesfublimare,Deos infirmare,fide
nocere, adulaffè. Quæ de Orpheo & ra exftinguere, tartarum ipfùm illuminare.
Amphione commenti poetæ & vi mu Amatoremfùum, quodinaliam temeraffet,
fic*eorum, ca magiæ utriufq; nonnul unico verbo mutavit in fram caſtorem:
li adfcripferunt c. Pythagoras femur quod ea beftia captiyitati metuens, fé ab im
fuum aureum otentavit,carmine aquí fequentibus reprejfione genitalium liberat:
lam cicuravit, cum qua frequens collo ut illi quoque fimile, quod venerem habuit in
quebatur c. Numa Pompilius coenæ o aliam, proveniret. Cauponem quoque viti
pipare apparatum, cum nihil domi ob mum,atque ob id æmulum,deformavit,in ra
fónioruim habuiffet,exhibuit d.Baianus mam: & nunc fenex ille dolium innatam; vi
Bulgariae rex, fe quoties volebat in lu nifui, adventores priffimos infecefubmiffi;
purn, velin cuiuslibet alterius beftiae officiofis ronchâ raucus appellat Alium de
formam mutare cernebatur, interdum foro, quiddam quodadverfus eam locutus ef.
fàciebat ut à nullo videretur e. Ollerus
ſet,in arietem deformavit: & nuncariesille
offè incantato,tanquam navigio,vaftif caufas agit. Eadem amatorü fui uxorem.
fima maria fuperabat f. Ericus rex Got quod im eam dicaculeprobrum dixerat, iam,
thorum quocumque verteret pileum, in ſarcinam impregnationi,obſºpto utero &
inde ventüm profperum elicicbat g.Mi. refigratofrtu, perpetua pregnatione dam
ra quoque de Apollonio refert Philo mayit:&,ut cunétimumerant, oéto ahmornm
ftratus,& de IulianoChaldaco Suidas h. mifºlla illa,velutelephantemparitura.pon
quem in hacarte & fubitò fedanda ur dere diftenditur.] poftea de Pamphilo,&
bis pefte Apollonium fimul cum Apul. Maga primi nomini , & omnis carminis fé
cio,coram Domitiano, fuperaffè natrat pulchralis Magiſtra creditur:gue ſurruli; 3
Anaftafius h. huius Iuliani mentio a lapillis, & id genus frivolü inhalati oinnem
pud Arnobium libr.i.ubi duo doétivi ffam lucem mumdifideralis,iiiii; ;.;rtari, &
ri alucinati dum Vultamum reponunt: in vetuſum chaos fùbmergere movit. Nam
addit,idem Anaftafius, & ex eo Cedre fimulquenquam τοηβικι:фгаарforme iи
nus Manethonem, magicarum opera venem,vemtffate eius capitur, & ilico in eum
tionum adeò fuiffè peritum , ut palam & oculum & animum detorquet. Mi;;us
**. - *
- Т - morige
apar.3. Annal. b Pauſa 16. c Plutarc.in Numa & Ammia. d Sabellic. lib.3. E není.
2. e Trithe chro. Hirfaugienf.f Saxo li,3. Danie. g Io. Mag c.17 Goti hiſ h in voce Iulian,
fj.im s.s.23. k li.i.de ajìmo aureo. l lib.z.de affimo aur.
T} { DISQVISITIONVM MAGIG ARvM
morigeros d# viles faftidiens, infaxa , ó in ftes Latini, quihæc uberiùs & elegan-- -

pecta, 6 in quadri animal puntò refor tiùs deſcriplere...,


mat:alios vero prorfùs exftinguit.] nihil at 2 4.
Virgilius d.
tinet fimilia ex Lucianiafino defcribere
Plinius, a fed irridens ex Afclepiade, · Carminavel calo poffumt deducere lunam::
Aethiopide herba ammes ac flagna ficcari; carminibus Circefocios mtitavit Vlyßis.
coniectu,tatu claufa omnia aperiru. Alchi Frigidus im pratis camtamdo rumpitur am--
menide coniečtain aciem hoftium, trepidare gui , &,. -

agmina ac terga vertere. Latacem dari foli Ha, herba, atque hacpomta mihi leéfa veme--
334
tam à Pcrfarum Regelegatü , ut quocunque
veniffent,omnium rerum copiaabundarent.] Ipfè dedit Moeri,mafcunturplurima Ponto..
De hyænæ partium effe&is plurima idé His ego fepè lupum fieri & fe conderefilvis,,
alibi , b de varijs lapidibus etiam magis Moerim,fapè animas imis extirefºpularif, .
incredibile, cachatùfùffìtu tempeßatei in Atque (ata, alio vidi traduceremelju,
Pcrfia averti, & fluminafiffi, fi lapü fimili, Ovidius in Metam. e poftquam narra--
fit pelli leonina: hyeme pelli fimilem, difcor i vit Vlyftisfociesin fuês miratos, Cir--
dialem effe domibus; cum qui unius colori, ces amores, & odio Picum Regem co
inviéigm athletis:eamdem vim aleâoriae Mi , pioſior, inter caetera;de Carmente,ſeul
lonem expertum , arc, Veniamusad poe . Canente Pici uxore; .
tas.Empedocles,apudLaertium in .ே Rara quidem facie, fed rarior arte canendi;,
fententiam valdè iaétabundüs. (Vnde canens diäa eft ) filuas & faxa mo--
were,
Pharmada, quispellas morbos, leves fene.
ĉiam , Et mulcere feras,órfluminalonga morari
Percipies, que cunctatibi communico foli: | Orefuo, volucre/que vagas retinere folchat.
Compefcefque cruces ventorum ritè procella; ಕ್ಡ pòft, deipfa Circe, quæ Pico,
, Exorti infani, qui vafamtflatibus agros. vifo, amore correpta , inquit..
surfum,filibeat, mexfuminapigră titlu, Nomtamen effugies, vento rapiarelicebit;. .
Et mediainducesextempefiateferenum, Si modò me movifi non eyanuit omnis. .
Induces media pluuiaseftatefalubres, • Herbarum virtus, nec me mea carmina fal--
Etfiatuºſicca qui per ſtent omnia meſſe, lunt.
Exffinitumque hominemnigro revocabú ab Dixit, & effigiem mullô cum corpore fälfi..
07.09. , * Finxit apri, præterque oculos tranßurrere:
Et fubditex Timaei hittorijs, Empedo regis: -

clem.Etefijs aliquando vehementerflantibus, Iüfir; &in dinsütrabibüs memusire videri..


adeò utfruges corrumperent,excoriari afinos Qgeminanem aprum , dum Picus e
wßiffe,faétifque utribus eos collibus & mom. : quo admiffò inféquitur, ab ea folüs dc
tium verticibus admoveri ad compellendos ;prehenfus,. verbis in flagitium iavita--
ftatus: ceffantibufque vemti ,. ab eventu rei. 'tas & carmine malo; i
x«Avvariuaιι vocatum effe. unus ifte ex 'Comcipit illa preces, & verba precanti4 di--
Græcis ſufficiat; locupletiores funt te |i xit;, -

: - Igno*:
alts.e.4. b lı8.t.83c lib.36c.ro: dáır.devir. Phil. e Eelage: fübı44
- - - *
- *
LIBRI 11. QvaesT. xrv. ' * ir
ngnotofgue Deorignotocarmineadorar Devovetabſentes,ſimulachraquecerea jin
240folet & nivee vultum confundere luna, git, -

Et patriaapiti bibulasfùbtexere nubes. Et mißrum tenuesiniecur prget acu.


Tunc quoquecantato denfatur carmine cæ Tibullusb. Vt mihi verax.
lum,
Et nebulas exhalathumus, &c.
Pollicita eft magicofagaminiferio.
Hanc ego de cælo ducentem fúera vidi,
Sed cum ille maecham caftus averfare- ; Fluminis hæc rapidi carmineyertit iter ;
tur, infurorem verfa.
Tumbiadoccaſam, bis ſeconvertitadorei,
Hargantufind
itguefolum, guefopul mancif
-chris. - - -

Ter iuvenem baculo tetigit,triacarmina di £licit, &tepiilo devorat offa rogo. -


xit.
] Iam ciet infernas magicoftridore catervam,
Et illeinavem mutatus, pennasincor Iamiibet afferfarlaçtereferre pedem.
pore vidit. Denique cüm famuli ab Cum libet hac triffidepellit nubila caelo;
malefica vi, minifqueadhibitis regem ; Cum libet, affivoprovocat orbe miyes.
ſuum repoſcerent. 1 flla teneremalas Medea dititurherbau,
Illa nocensffargit virus, fùccofque peneni. sola feros Hecates perdomui canes.
Exiluere loco (diátu mirabile) filua,
mihi compofuit tantus queis fallerepof.
ingemuitquefolum vicinaque palluit arbor, hacfèt; - -

sparſaq, ſunguinei rubuerunt pabula guttir Ter came,terdióti, defpue carminibu;


Etlapides vifi mugitus edereraucos, Ille nihilpoterit demobi credere cuiquam,
Et latrare canes, &humus ferpentibus atris Nonſibi,ſiin mollivideriteſ:ſinu
Squallere, crtenuesamim« volitare viden Tutamen abftineualiis, mamicatera cemet
tit?’,
omnia: de meumofentiet effe nihil. -

Attonitum monftris vulgus payet, illa p4 Quid credam? nempe hac eademfe dixit a
третина 71,07 es
ora wenemata tetigit miramtia wirga; Cantibus aut herbis foluerepoffe meos.
cuius ab attaâu variarum monftra fata Et alibi idem vates: c
тита
Nüte carmimibtis, mumtepallemtibus herbi,
In iuvenes veniunt, nulli fua manfit ima Devovit tacito tempore moêtis anus?
0.
Cantus vicimi fruges traducit ab agris,
Et de Medaca, Circes nepte. a .Cantus &iratæ detinet anguis iter.
illareluétamtem curfù deducere lumam l Cantus & è currulnnam deducere tentat,
Nititur , & tenebris abdere Solis e
Etfaceret: finomerarepulfa/cment.
quos: Propertius lib.I.Eleg.11.
-

Allarefranataquas, obliquaquefulmina fi Invidia fuimus? nãnos Deus obruit Pan que


->
Leãa Promethais dividit herba iugis ?
Illâ loco filvas, vivaquefaxa movet: Non ſum ego, quifueram.
Per tumulos errat starfis distinta capil Petronius arbiter inducit fagam fic
lis » ſ
gloriantem ;
crtaque de tepidi colligit oſaragit: | Qujcquidin orbe vides , paret mihi. Florida
tellu;, T 2 СИft;
a Epi.Hipſ piles. b Eleg-2, c Eleg.8.
w

1;6 р1soyтвтттомvм мАстсАкум


Cam volofitcatitarefcitlanguida fuccia: v V′t ipfęnoffi«wriofú* é°polo..?'
Cum volo fundit aquas,fèopulos atque 4rida Deripere lunam vpcibus peffùm meis,
ſara -- Poffum crematy$ excitaremortuos,
Jndigenas iaculantur aquas, mihi pontus Deſiderique temperare poculum. -

imerteis Sed omnium accuratiffimè; licet, pro>


Submittit fluffui i Zephyriquetarentia po pter grandikoquentiam, & celfum il
ን¡፱ክ፫. --
**. ** :,, , º, lum fpiritum, obfcurius, M. Lucanus
Ante meosfiiaflabrapedes.mibifluminap4 de Eriſichto d
rent, s CarnineThefalidum dura inpracordiafia
Hircanaquetygres, & iustiftare draconer. xif, --
guidleviora loquor ? luna defcendit imago Nonfatis adduäus,amor, flammifquefáveri
carminibus deduéta meis: trepidufque fu | Illicitisarfereſenes, net noxia tancum
renteis, Poculo proficiunt, aut cum turgentiafacto.
Fleéire Phœbus equos revoluto cogitur orbe, Frontisamatu refubdutunt pignorafete
Tantum diéta, yalent. taurorum flamma Mens hauſti nullaſaniepolluta venemi,
quiefcit a Excantata perit, quos mon concordia miffi
yirgineis extimâfafacris, phabeaque Circe Alligatullatori, blandaquepotentia forma;
carminibus magicisfocios mutavit Vlyßis. Traxerunt torti magica vertiginefili.
XJemefianns Bucoliorum fcriptor. « , Ceffavere vices rerum, dilataque longae
camtavit quod luna timet, que rumpitur Heſtnoätedies: leginomparuit ether,
anguis. Torpuirópreceptauditocarminemanda,
gue currunt fapul migrant fata rellitur # Asibus&rapidisimpulſos lupiterrigen:
arbor. - - : Miraturnom irepolos, tumc omnia complent
Et lyræ atinæ princepsdefagistribus Imbribus, ó calidoproducuntnubila Phæ
£amofiffimis, b de Folia, ! bo', "a

Quaſidera extantatavote Thºſala, f Et tonat ignaro cælum Iove, vocibus iifdemr


Lunamque deripit. -
Humenteis late nebulas, mimboque folutis
Et ibidem fic canidia canir, ' Excuffere comis: ventis ceffantibus aquor
Non ufitatis (vare)potionibus; Intumuit, rurfùs, vetitum fentireprocellas,
o multafleturum caput 3 Conticuit, turbante Noto puppimque feren
Ad me recurres: nec vocata menstu4 tel;

Marfis redibit vocibns. -----


I Invemtum tumuere finus, derupepependit,
Maius parabo, maius infumdam tibi f Aif iffa fixus torrens , ammifjuidncurrit,
Faftidienti poculum : --
º {Non qua pronus erat. Nilum mom extulit
Priufque cælum fidet inferius mari » effas,
Tellure porrefta fuper: --
Meander direxitaquas, Rhodanumque moe
guammon amoreβς meofiagres , ºtº rantem'

Bitumem artis ignibu. . i Pracipitauit Arar, ſummiſſo vertice montes,


Et poftmodum cadem * i Explicuere iugum, nubesfaffexit Olympus.
gg* woyere cereas imagine* , solibus & nullis Scytica,cum bruma rigeret
-
º Dimos
aEslog.4 b Epod.0ie r coskult diik64
.‫"זוין‬ LIBRI II. QVÆST. IX. 77
Dimovere niverimpulfam fidere Tethym. Et fólem &affravidit,'& vetitum mare
Reppulit Hamonidum defenfo littore car Tetigiftüurf& temporum flexi vicei.
፳፹፱¢Ÿ፫. Aeftiva tellus floruit:camtu meo: N

Terra quoq; immoti concußitponderü axä, ' Meffem coaäa vidit hybernam Ceres,
º Ermedium vergens,nifutitubavit in orbem. Violenta Pbafis vertit in fontem vacca,
Tantamoli omus percuffum voce recefiit, Et Ifter,in tot ora diviſus,truceis
Proffeäumque dedit circiilabentü ólympi. Compreſsitundasommibus ripis piger:
omnepetens animal lethi, genitumque mo Semuere fluétus,tenuit imfamum mare
Lc7es Tacente vento,memori* amtiqui domus
Etparet Hemenius& mortibus inftruitar Admifit umbram,voci imperio meæ.
teis. Die reliëfo Phabusin mediofetit,
Has avide tygres,&nobilù ira leonum. Hyadefguenoftrü camtibus mota labant. ..
Orefovent blando ; gelidos bis explicator Apud éundém non minora fibivcndi*
beif - cat Nutrix illa:b
In quepruinoſo coluber diſtenditurarvo: Artibus magici ferè
Viperei coeunt, abruptò corpore,modi. Coniugia muptaprecibus admixti, ligant»
Humanoque cadit ferpens afflata veneno. Vernare iuſa frigore in medio nemus:
Et mox:illi, &fidera primum .* Miffùmque fulmenfare,concußifretum
Precipitidedačapalosphabequeſtrena ceţanterente turbidum explicuimar,
Nam aliter dirü verborum obfèffa venenir Etficca tellusfromtibuspatuit movis,
Palluit5& nigri terrenisque ignibus arfit;Habueremotum faxa diffuftiforeis. -

ggam fi fraterna prohiberet imagine tel į Vmbræftetiſtis, & mea iuſsi prece |

45, Manes loquuntur/omuit infernus cani.


Iwfererentque fùas flammü caleffiíwam. ſ mare,terra, caelum,Tartarusfervit mihi.
bras: -

Nox mediafolem vidit,& noétem dies»


Etpatitur tantos cantu depreſalabores. Nihilque leges admeos cantus temet. * *
Donec fùppofita, propior defpumet imher Denique,& pueritiæ meæ labor acftu- ;
has. dium Claudian.c . - -

Necminus eruditèpatruusLucani,pal, : Namquemhi magica vireis, avique fuf!'!* '


lio clarus & cothurno; reliquiæ Latia } Preßius ardorimeft. Noyi, quo. Theſſala
lis Crcheftrae,nofterSeneca:4: (ſ, * . . ... - -

Nunc meis vocatæ facrúmotiiumfidus veni, Eripiat lunare iubar: quid fignafagacis .
Peßimos induta vultus, fronte nouumami [ Aegyptivaleantº quàgens Chitidaa y0tatif
71.4%. -

Imperetarte Deis,nec melatucre fluentes»


Tibi,more gentü,vinculo folvens comam. | Arboribusfucci, funeffarumquepoteflas
Secreta nudo memora luftravit pede, Herbaruni;quidquid lethali germinepolle** ,
Et evocavimubibus ficcù aquas, caucaſus, & stythicavemantingram” .
Egique adimum maria, & Oceanosgraveis | rирея, - ‫ س‬-

hterius undas affibus viäu dedit: ' Quas legit Medea ferox,& callida Circe:
Fariterque mumdus,lege confufa atherü, Sapius horrendos Maneis, fadrifąue lit4r“
: T 3. Noáiar
* Medea v 73z. b Hercw.l ostvar:4o: chézix Rº#” »
1సీ DISQVISITIONVM MAGICARVM --

Noâurni* Hetatem , & condita funera traxi tione agentium & patientium per alte
«Carminibus viéîura meis: multofque camem rationem., corruptionem, generatio
do, f nemve (quæ funt eius a&iones media
Quamvis Parcarum reftarentfila , peremi. tæ)poflè quidquam, quodnaturam fu
„Ire vagas quercus, & flamina ftare coegi. peret, & proinde, nec id, quo mutetur
Veraqtiemonpromo curvavi flumina lapfu ordo, feu lex univerfi : Sic Divus Au
Im fontes rediturafùos.Neu vanalocutam, guſtinus & D.Thomas, a probatur à
Meforta/eputes: mutatos cernepenateis. Scholafticis au&oritate Apoftoli. b Non
Dixerat & mirea ( mirum ) capere columnæ fùbiecit Deus Angelis orbem terra futurum.
Ditari,ſubitodue trabes lucere metallo, Vt interpretati D. Chryf.Theophilac.
Tam multa, tam magna fibi hæc va , D.Thom.& Sasbaut non malè. quan
nitas vendicatº qua dam falsò, qua dam quam revera verba illa de-mundo no
verè:led quæ fálsò, quæ verè, nunc no-. vo{et Ecclcfia potiüs agant,.cuius ca
bis, quoniam alij id omifere, dicutien-. put eft Chriftus, & de quo non femel
dum eft. rem totam certa methodo ad Prophetæ. c Melius probant ratione,
fua capita reducemus;illud femper me. quia pars non potcft plus toto. Ex hoc
moria revoluentes, quicguiddemon po axiomate inferunturimulta particula
teſt,id pereum,expatto, magospoſſeinihilaue Ila. ' -

jieрojeтago;, фиоünequeat dzтон. Primô non poe, Magos demonis


w

opera producere immediatèullam for


-

-Q V AC S T I O X. mam ſubſtantialem vel accidentalem.


quia naturæ lex eft,ut corporeum fub
:Qujd poßint àMagi circa ordinem, natura q iectum nequeat à re incorporea imme
& legesuniyerfi? diatè alterari;diabolus autem eftincor-,
-

poreus, formæ autem illæ ex potentia


N Aiuramfibiparere,&legíbus cua rei corpereae funt educendæ.-hinc fe
ētis univerfi fuperioreñ fe (utle quitur nen poſſe diabolum immediatè
giftis) magicagloriatur: ullam qualitatem corpoream & per
Mare, cælum sterra , Tartarus fervit.mihi; manentem imprimere. v. g, calorem,
Nihilque leges ad meos cantus tenet. -- frigus, albedinem, &c. d.
Falfum hoc imprimis , & Soli Deo om 2. Non poffunt aliquidereare,pro
.mipotenti refervatum. Naturæ ordinem ; priè loquendo,fivè ex nihilo, quia cau
mutare nequit, nifiau&or naturae; nec. ſæ naturalisaétivitasnon extendirnrin
leges univerfi refigere, nifi qui fixit. . id quod nihileft, hoc enim cft virtutis
{.itum & ratum eft hoc Theologorum . infinitæ.
.decreturm s nec motu locali (quæ a&io. '3 Nec ex qualibet re naturali poffùnt ,
cſtimmediata dæmonis) necapplica fàccre quamlibet. quia nequeunt im
- •mediatè
a D. Aug. iibr.3 de Trin. D.Tho.l.3.conf.gen.ca.ro8 & q 16.de malo.ar. 8. quos fequitur.
-v;£.n. 35. b ad Heh. z.v 5. c Ef9.v.r.&.c.63. v. 1-.& Pfal.ios. v. 19. hoc eft ipßs hominibus,
qui omnes faltem poft iudicij diem creditwri, fic Photius Primaf, 4^/&• Haym. d D. Aug. d.1.
5 c.8.6% communiter Theologi. -
* • _ • IIBER II. Qyaes T. xv; #35,
; mediate formam introducere; ut au | in loco (alioquin fequeretur eti';'
tem cam mediate introducant, necefíá „po(Iè movere corpus pcr vacuum , &
rium eft aptas difpofitiones præcedere: * quamlibet intercapedinem) ncc in in-'
nulla verò reseſt វ្នំ ' fiantive quantalibet celeritate corpus;
pofitionum, quaead omnesformasre movere aüt transfesre. quia vis e9£um'
quifitae fùnt. Hinc etiamfit,ut neque motiva certiseftfinibus fimitata.Qu3
aat ,- quovis inflrumentò vel, càtufâ, rè intelligendum fanè, quod Tertul
quemlibet cffe&tum gignere: tùm quia lianus ſcripſit a ; damones momento eſſe
gendent à pa&o inito, quod certa præ ubique. Itein] totum orbem illi unum தி: -

fcribit media: rùm quòd, cùm non a-- locùm. ]. Nam imprwi+ totus orbis'
gunt immediatè, caufâ vel inftrumen unus ilfis locus eß,cumjconftet fic v. g•
tum debet idoneam: proportionem eos effèià Oriente, ut fimul tunc pgnº
cum effe&u habere. - - fint in o&cidénte: five enim per fùb
4. Nequeunr formas fubftântiales, (tantiam füam fint in loco (quod Pro-*
(ut dixi) fine prævijs alterationibus ac babiliùs , fivè per virtutis applicatio
diſpoſitionibus producere. Necetiam nem (ut multivolunt)adaquatu***
id Tipfüm poffünt fácere in inftanti rum & proprius locus omnium iuíí
(quia mutatio pcr creaturas nulla fit, cio, certurh habct & limitátum ambi
nifi in tetmpore). nec etiam : poffunt* tum, velvirtuti vel fübftántiæ propor-*
quantumlibet paruo auta:quali tem tfonatum.& ubique effè , omnia im–
pore quicquidvolunt perficere : nam plere eft: quod f6lius Dei proprium.
maturaliter ad unam rem plus, ad aliam Momentum etiam ufürpavit pro cele
minus- moræ requiritur , fecundum ri:adeò motu, ut ab hominibus vix
plures aut perfeétiores unius quam al ueat percipi.
terius difpofitiones.. - - - -
s .ே áiáüm eft non poffè :
6.
;. Praîüpppfita Ariftotelis & £qua tollere connexionem & ſubordinatio
ciüm fentefitia, quæ in Lycaeo Peripa nem partium univerfi; fequitur etiam,
tetico, & fcholis Theologorum recep non poffè tollere earum çonfervatig
tior eft:non poterunt vacuum in rerum nem: quæ eft ordinis & connexionisil
NattlråIT) 蠶 ' nec infinitum u} lius caufâ finifq;hinc porro fequuntur;
lum aćłu; nec à privatione ad habitum quæ decoelorum
translätione, motuquæftionc
féquenti & elementºrú
dice
regredi;nec ordinem, qui inter fòrmas
ac difpofitiones rerum naturalium in tur: ſequitur etiam non poſſe impedire
ducendo , extremas praetermiffis mc proximè & directè(ficut faciebarDeus,
dijs; vel pofteriores antè priores, imguando in tā varijsacenormbus fūP
mutare aut pcrvertere; nec corpus de plicijs Martyres fèrvabat illafos b'non'
extremo ad extremum transférre non po(Ie (inquam) fic impedire aáioncm
tranſmiſſo medio ; nec corpus longè à âgentis náturalis, quod habet omniâ:
fèdiftans localiter movere; quia necef aäagendum requifitä: fed dumtaxatid*
ßeß; -ut movens ac motum fimul fint. pofïè indire&è & medio aliquo .
a4pole.2* b 4******.**nited*mâ«.4.dué, 1 diffe55
I66
DISOvISITIONVM MAGICARVM
cio aut medicina , ficut fáciunt homi vel patibula ; quoniam ex corporibuâ
nes.videlicet primò adhibita contraria vi(cofae exeunt exhalationes, quæ, fieut
caufà,quæ alterius caufae vim exeriim di&um,motu illo inflaminantur, præ
pediat,v.g.fi mantile de mollibus lapi cedere vel fubfequi viatorem putan
dum filis ex Caryftopetitis , & inftar tur , quia progreffù citatiore homo
tela contextis,inflammã conjiceretur, aerem commovet , idcircö ficoneris
idnò modo né ambureretur,ſed ſplen- | apprehendere, diffugere videntur, ab
didius, nitidiuséſ exiret-aitem ſi ada aere pulfae. Legi Nuperum fcriptorem
i manté admoveas, impedietur magnes រ៉ែ d,qui cenfet hec omnia
ne ferrum attrahat. b Sicfortè diabolus daemonum eſſeludibria, & his Ignibus
gehtiles decepit, quando fecit ne flam malum genium infitum effe. cur enim
ma exureret capillos Iuli , caut Servii alioqui homintsfic(ait)pelliciunt inftagno
Tullii aut L.Marcii, aut tun1cam Ser rum fluminum voragines ac pracipitia?
vii Anagnini, Poteft tamen & alia pro- | non illa (mihomo) pelliciunt; fedfit,
digiitafi celebris caufâ reddi. Nempè quia no&urnum filentium, & flammæ
hósignes ex illo flammæ genere fuiflè: novitas ignaris caufae metum ac con
quemjvulgò vocant Ignem Fatuum: ſternationem inductInt; &faciunt à via
cuius origo hæc à Philofophis traditur. aberrare,& fic in malum aliquod rue
Exhalationes ab aere frigido, & nimis re,praefertim in flumina vel ftagna.Na
condéfato, propë nos detineri:pofteå, | tufa enimfuahi ignes(ut flammæ quas
per vehementem quarundam exhala- Æthna eruétat in fretum feruntur) et
tionum invicem, fuccedentium com iam voluuntur verfus aquas (ut reétè
pulſationem, calefieri & inflammari: ; Leloyher obfervavit libroprimo,de fpeĉtr.t.
diveros quoque colores & figuras re 5.) ideè qui perturbati ſeu conſternati
cipere,pröut vapor craffior &ſubtilior; velduéticuriofitate,hos fequuntur fr.
fuerit, & prout diverfmodè fựcrit cố. pè ſubmerſionispericulum ſubeunt.Si
figuratus, rubram apparerevcl nigram qua coaétío extrinfecaad fequendum
flammamin materia crafiore, candi quandoque deprehendatur ; illa certè
diorem & clariorem in fubtiliore , & naturalis non eſt, ſedà da mone. Nam
cæteram figuræ varietatem ex lucis re- . non neget quandoq; poffè fieri,ut his
Hexione repræfentare.Apparent etiam feflammis daenion adiungat. fedcüm
hujufmodi phantafmata (Galli vocant naturalem caufam flammarum renea
des Advis , Germanni Stallichtcm , alii mus, haudarbitror cum plebecula ad
$rucdìfidit«r ) ve! inter equorum au prodigiofas cauas confugiédum. Cur
res , vel fupra verticem hominum vi verò his non uftulentur equorum au
no, jra , vèl alia ex caufâ effervefcen- . res,vel hominum capita,caufàm puta
tium: item iuxtafepulchra, buftuaria, rim;quodex fententiaveterum philo
* fophorum,
a Plutarc.li de defetu oraculor. b Plin. lib. 37. cap.4. & D. Aug.lib. 11.de ciu. Dei c.4.
c vide Vir, Aeneid. 1. iu. lib, 1. Plm.lib 2.c.io7 ob/equentè de Proä. d Libr.s damonolat,
*
cap-3. - * * * - * ,
LIBER II. Qv Æst. X. a6g -

[ophorum,aignis duo funtgenera(feu & non dubito,nulla redditarationephi


partes potius)flamma & pruna: pru lofophiam evertit: eodem jure,quofi
mæqueproprium fit, wrereaction lu- ! dem; ut in Deum , ficinnaturam jus ,
cere; Hamma vero, lucere & vrere, fibi ufurpans: Lunam vocat, illas, quas
quando eftflamma 5 quando dixifiammulas: aut fi lunam vidit e
verò imperfe&a ( ut de qua agimus) quorum auribusinfidentem ; vidit,
tunc tamen poffit lucere 5 licet vim quando lunaticus.Et tamen hanc cen
urendi non hábeat. Et nomen fàtis in fet effe unam firmifsimam cr certifiimam
dicat, huncnon verum effeaut perfe (verba ejus funt) demonßrationem,quod
&um ignem, fed quidigni {imile, ficut omnes ille impreßiones,ut vocant,fint operae
rificus& ficusfàtua non vera eft fi Dei, veletiam demonum. Iris,8 cometa
cti$,(ed degenerás quid & ficuifimile. quidem,fecundum illum, Dei; cætera
Confirmant, quod narrant b adaquas ; dæmonum funt. Gaudeant tali Do
Scantias flammam exire: quæ invalida &ore, qui amant defipere. Quod verò
fit quando tranfit , nec longè in alia legimus de erraticis flammarum glo
materia queat durare:8. fuper hunc ig bishumanam edentibus vocem, & de
neum fofitem, quae illum contegitfra- ' refecto cadaveriscúhumero cotifäue
rinus, æternum virere cernitur: quod brachio dextro, inufum luminis no
non foret, fi hæc flamma vera perfe óturni: cujus extremidigitifiáma ful
claque foret. Talisetiam albus ille qui phurea ac violaceatanrifper arferunt,
poſt tempeftatem nautis apparet , & dum ftriges venenum malum totum
íüper mâlum, naviumque armentafi ' dormientiinfudiffènt,idq; quod con
dens, nihiladurit: Gentihbus Diolcu ftituerant totum perfeciffent, demum
rorum (euCaftrorum alba ftella, no flamma extin&atâ integros illibatosq;
biss.Telmius dicitur. c Videte nuncin manfiffe digitos, quam filuminifomi-.
fignem matha ologi Lutheri Meteo tem nullü antè præbuiffènt,quodMa
rólogia,commentar.im c.9.Gefo. 146. de gas,quoties volunt, fácere Remigius d
iride difputans, non contentus Iridem affeverat, id omne idem re&è addæ
cum Hälone vel Corona confudiffè. monis technas retulit. Ceterum quod
ſubdit: Ego non dubito ſaltantes capra, Cl. Claud. e canit in Aethnæ cacumine
volantes dracones; lanceas , & fimilia ef nives illaefas permanere , quia vaftum
feeffeâus malorum ffirituum in aereficlu illud incendium fùb nivibus fervare fida,
dentium,ut aut terreant, aut decipiamt ho & lambit comtiguas, immoxia flamma pruj
*mines: gentesflammas in navibus apparen mas,hoc nó eft fàbulofum(füffragantur
tes iudicarunt Cafiorem 3 Pollucen efe. enim hiftorici , philofophique f) fed
Et apparet aliquádo luna fùper aures equo eft abditum naturæ fecretum, fortè,an
rum. Hac omnia certum eft effe ludibria 驚flamma nimis violenta propul
demonum in aere.] Sic ille pcr certum eft, ionecje&ta,minusaétivitatis habetin
V * circum

a Galeni 14 deſimplie medicum facultat.Platonù in Timao & ipfiu Timsi Lucri.b Plin.d.
e 1o7. c vide qua dixi commem.in Hercnl.Fwr.v.i4. dd.s. 3. e de raptu Profcrip. fstrabo.Soli
лля.Р1іт-о- 5єтеся, *

~
rºz: 4. DISOv ISHTHON VM M A G H C AR VM
circumjacentia, quæ tam obiter attin- | prepofitus, homo idiotafanè, ſedprudenfó”;
git?quod fi verum eft,pertinent ad po- | dilectus Deo argute refpondit: /w (inquit) !
ſterióremačtivitatis impediendæ mo Pater, quoniam in hos férwones inadimus:;
dum.Alter enim modus hujus impedi utrum unus ex noßris fratribus, ita fîmplici;
menti fir per aeris interjecti celerem quodam- modo Deo oblatus : an vam.s ifte,
\ ac violentum motum, quo impeditur tuus, publicè tria vota profiffus , fùperiori.
aćtio naturalis , ne fe in objećtum in fuo obedientiam exhibeat Jinceriorem? An
finuet. ficut folemus moto aere funü, muit ille ignaru, quidem,lubens. Tum Iefui
me noceat oculis abigere , ficut etiam ta ad humo noftrum Marcum quam primum. .
diaboins efecit , ne đıflueret aqua, converfus , qui ubi forte accumbentibus mi- -

quam Tufcia Veftaiis cribro portabat. mjtrabat.ait: Marcefrater, hi fodales noftri,!


aSic Hammam tinctam atti da monis frigent: in virtutefanéia obedienti* adfe- :
fpe£rum impedivit, ne Jovis Apumc ras huc ei citò è coquina nudi manibus ar-,
rii fùnum abfumeret,donec divino mi dentesprumas,ut confeftim calefiant. At ille.
raculo aque benedicta aperfio das haud cumétabundus (μt erat ad obedientiâ :
mones ab*git.b. promptus )nihilfore credans , quod fieri mom.
Sic ad Medcae incantationes tauro poffet , fifub obedientiæpræcepto mamdare
rum Hammivomorum halitum inno tur : fjtinus nihil hafitans à coquima ad !
cuum faétum Poetae canunt.Semper e memfam ardentespruma, quâplurimas am--
nim Dei miracula diabolus conatur fi babus manibus iumëtis,abfque ullo detrimen•;.
mulare.Scit fanćłos perfidem (utait A taaut l«fione fui portaytt, utrique easpor--
poft.) impetum ignis extinxiffe.Heb. ii.v. rigens adfrigus tollendum: quas iterum, iu-;
34.ut fecerunt tres pueii Hebrari. Dan. beute prepofito , cunátis admirantibu... ad '
3.ut fecit B.Francifcus de Paula,aliique locum tande detulerat deportavit, Humc.:
uno contentus ero exemplo,in quo, ci prepofitus ille Dominicus ultra modum
fide, meritum quoqi religiofe feu cae oljtupefaéfus comitem fùumintuetur, quafi,
cæ obedientiae refplendet.Scardeonius i. idem effét illi ilicò pracepturus. At ille co
ira fcribit: Accidit aliquamdo fortèfartu gnita re mihil cunëtanduum ratus, quamprì-,
mâ, ut prapofitus quidam prædicatorum D. imum in h4c verba prorupit.Pater Reveren-,
Auguff.illic apud hos (Icfuatos D. Colii, de apage te neme tubeastentare Deum,ad
bini fećłatores), ad prandium, iwwitatus feram fi voles,ignem,proutfoleo,teftula,non ;
accumberet : qui amotu epulu, ſemotiſque manibus. . \
arbitris, dataque loquendi vemia, cæpit de At illi admirabundi ob tantum miracu- ;
Dominico profesionu merito copiof admo lum,himc taciti intra fe ftupebant ; hinc re- -
dum,arrogamterque différere: tacite expro pentino comitu refponfo deleéiati, fé mutuà
bris eis, quod profeßionem trium votorum, in pipientes ſubriſerunt. Subrideat forté
cum inter cæmobitas commumerarentur, pu & aliquis lefuitarú hoftis hæc legens,
blicè, p.tlamque cum c«teris inomachis folutâ At Scardeonius lcfuita nó fuit,quin &
-non profiterentur formâ.4d iduefüitarum il lefuitarum, tenuem admodum cogni--
tionem !
a Valet. Max 18 Tºrtul.Apolo.e. 22. мітивіші» ОGavio, длиl io, de ciи. Dei c.16.5,
k The • £oret.iib. 3. Hift.Eccl.cap.1.1.) . _*
-
º

• * . ; LfBER II. QV ÆST. XI, * - ry


* tioriemìhabebat, quitum recens Pata tatio.: librifunt corrigendi Abbatis,
viumadvenerant.Ille namque nos vo Fumi,Scardeonii,& (miror) id ab eis,
cat sacerdotesnominü lefù likr. 1. daffe 5. , qui nuperis editionibus præfuerunt,
fol.9;.. Iefuitas autem iri prædićła nar non animadverſum. Venia plane dig
rationc d.libr. 2. claffe 6, fol.113. vocat nus Fumus, fiante Sac.Iefu inftitutafu
eos,qui propriè Iefuati nominantur, il : fcripfit, Venia indignus Baleus hæret.
liau&orem ordinis habent B.loannem ' Anglusim Lib.fcriptorum Britannis, qui
Columbanum, & ferè ad unum laici nos fingit, additis (ut illi fòlemne) fà
fùnt: , nosau&orem habemus ordinis bellis, Theatinos eflè,& Venetiis pri
noftri B.Ignatium Lojolam, &ın fin mum à Paulo Carafa, quipotea Pau
gulis domibus multosSacerdotes. llli lus IV.Inftitutos. Minus tamen Miran
ab UrbanoV.Papa,anno 1349. confir dum.Anglo-Calvin. nomen noftrum
mati fuere: nosprimú à Paulo III. poft ignotum fuiflè,fedplanè miranda ma
annum 154o. illi Iefùati S. Hieronymi, lignitas &ftupor Parifadvocati,Papy
nos clerici Societatis iefì fumus vocati.
riiMaffoni :. qui cum in noftra focie
deillis lege Paulum Morigiam libr. de tate non paucis annis vixiffet; ut rabula
orig.religioniic. 33. & 35.de nobis vitam forifieret, eam deferens maledicentiae
Pignatii Loiolæ à Patre Petro Riba , quafityrocinium fecit, in nomine no
deneyra, & P.Petro Maffeio accuratè :{tro in{eétando.nam in Pauli IV.Pon
defcriptam. Erravit ergo Scardeonius ' tificis vitae rapfodiis, fcribitnosin Hi
in nofiine,ut& caeteri; qui Iefuitas cú. pania Ignatianei Nolain Campania
Ieſuatis confundunt. Etex hoc errore fefìinos vocari, & fic ipfe appellat? curae
Bartholom.Fumu