Sei sulla pagina 1di 16

6th to 10th Chemistry Hints

CHEMISTRY
m‹whl thœéš ntÂæaš jhJ¡fisÍ« jL¤J ãW¤Â éL«. jäœehL muR jiyÑœ
 rh¡F¡f£o, ngdhik ngh‹wit eh« m‹whl« r›ñL gutš Kiw _y« flšÚiu¡ FoÚuh¡F«
ga‹gL¤J« ntÂ¥bghU£fëš Áy. £l¤ij¤ Jt¡»ÍŸsJ.
 ÛŠN® flšÚiu FoÚuh¡F« £l« :ÏJ ϪÂahéš cŸs
 Ábk©£ v‹gJ R©zh«ò¡fš, fëk©, í¥r« M»ait
äf¥bgça c¥òÚiu¡ FoÚuh¡F« £l« MF«.
F¿¥Ã£l é»j¤Âš fyªj xU nt¡ fyit.
tlbr‹idæš ÏUªJ 35 ».Û. bjhiyéš cŸs ÛŠN®
 fh‹ÑÝ£ v‹gJ Ábk©£, kzš, ÁWfU§f‰fŸ, Ú® mUnfÍŸs fh£L¥gŸë »uhk¤Âš mik¡f¥g£LŸsJ.
M»ait fyªj fyit. Ϫj £l« 600 nfho %ghŒ bryéš 60 V¡f® gu¥gséš
 Ã.é.Á (ghèéidš FnshiuL) F¥ÃfŸ, thê, Ò¥ò, ãWt¥g£LŸsJ. Ïš 8600 jiyÑœ r›ñLgutš
éisah£L bgh«ikfŸ ngh‹wit ÏsF« gly§fis, flšÚiu FoÚuhf kh‰w ga‹gL¤J»‹wd®.
Ãsh°o¡Ffshš Mdit. Ϥ£l¤Â‹ _y« 273 äšèa‹ è£l® flš Úiu
 Ãsh°o¡ eh‰fhè ä‹fh¥ò¥ bghUŸfŸ ä‹bgh¤jh‹ ehbsh‹W¡F 100 äšèa‹ è£l®br‹idæš cŸs Rkh®
M»ad ÏWF« Ãsh°o¡ tifia rh®ªjit. 5 y£r« k¡fS¡F¤ njitahd FoÚiu më¥gnj Ïj‹
K¡»a neh¡fkhF«.
 e‹F Jfshd kzš, R©zh«ò¡fš, nrhoa« Áè¡nf£
 beäè c¥òÚ® FoÚuh¡F« £l« : ÛŠN® £l¤ij mL¤J
M»a ntÂ¥ bghUŸfshš cUthdnj f©zho.
br‹id FoÚ® tH§fš k‰W« fêÎÚ® mf‰W«
 f©zho k£Lnk 100 rjÅj« kWRH‰Á brŒa¥gL« thça¤Â‰fhf beäèæš c¥òÚiu¡ FoÚuh¡F« £l¤ij
bghUŸ. 908.28 nfho %ghæš bjhl§»ÍŸsd®. Ϥ£l¤Â‹ _y«
 nrh¥ò nrhoa« iA£uh¡irL v‹w bghUis¡ bfh©L ehbsh‹W¡F 100 äšèa‹ è£l® e‹Üiu¡ flšÚçš
jahç¡f¥gL»wJ. ÏUªJ Ãç¤J vL¡f ÏaY«. br‹id k¡fë‹ e‹Ü®
njitia¥ ó®¤Â brŒtj‰fhf beäè £l¤Âš ÏUªJ
 gU¤Â broæ‹ gŠÁš bršYnyh° v‹w ntÂ¥bghUŸ
cŸsJ. FoÚ® 40 ».Û. öu« bfh©Ltu¥gL»wJ.
 óäæèUªJ bgw¥gL« bghU£fëš äFÂahdJ Únu
 gU¤Â, rzš, nj§fhŒ eh® ÏiyfŸ, g£L Ïiy, f«gë
MF«.
Ïiy ngh‹wit Ïa‰if ÏiyfŸ.
 bgU§flš äf mÂf mséš Úiu bfh©LŸsJ
 ghèa°l®, ieyh‹, nuah‹ ngh‹wit bra‰if ÏiyfŸ.  Úuhév‹gJ Úç‹ thÍ ãiyahF«
 ä‹Ão tiffŸ, fæW, nguN£ ngh‹w bghUŸfŸ bra‰if  flšÚiu FoÚuh¡f kh‰Wtj‰F bra‰ifKiwæš c¥ò
ÏiyfŸ _y« jahç¡f¥gL»‹wd. Úiu FoÚuh¡F« £l« ga‹gL»wJ
Ú® - X® mça ts«  ‚xU ehëš xU kåj‹ Fo¡f, Jit¡f, rik¡f clš
 x›bthU M©L« kh®¢ 22 ªnj cyf Ú® Âd¤ij¡ ey‹ guhkç¡f vd FiwªjJ 50è£l® Úiu¥
bfh©lhL»nwh« ga‹gL¤J»wh‹‛ vd I¡»a ehLfŸ rig bjçé¡»wJ.
K¡»a Âd§fŸ  äf mÂf c¥ò j‹ikia¡ bfh©l flš ‚rh¡flš‛ Ϫj
o cyf ãy¥gu¥ò Âd« - Ã¥utç 2 flš cæu‰wJ. Vbdåš Ïš cŸs mÂf c¥ò¤j‹ik
o cyf fhLfŸ Âd« - kh®¢ 21 fhuzkhf vªj xU Û‹ Ïdnkh mšyJ f©Q¡F
o òé Âd« - V¥uš 22 bjça¡Toa Ú® thœ cæçdnkh cæ® thH KoahjthW
o cyf R‰W¢NHš Âd« - #&‹ 5 cŸsJ. xU kåjD¡F Úªj¤ bjçaéšiy v‹whY« Tl,
o Ïa‰if Mjhu Âd« - m¡nlhg® 5 Ϫj rh¡flèš éGªjhš mt‹ Úçš _œf kh£lh‹.
o Ïa‰if ghJfh¥ò Âd« - et«g® 25 gÂyhf Úç‹ nkš äj¥gh‹.
 É‹ Kjš m¡nlhg® tiuæyhd eh£fëš ÏªÂah KGtJ«  cy»š ãiwªJŸs Úç‹ mséš 4%ϪÂahéš cŸsJ.
gutyhf mÂf kiH bghêÍ«. X® M©o‰F xU kåjD¡F »il¡F« Úç‹ mséš
 jäœehL éÂéy¡fhf m¡nlhg® k‰W« et«g® khj§fëš ÏªÂah 133tJ Ïl¤Âš cŸsJ. ϪÂahéš Û©L«
kiHia¥ bgW«. òJ¥Ã¡f¡ Toa Ú® ts« Xuh©oš 1897 rJu».Û msÎ
 kiH »il¡fhj jh® ghiytdK«, mÂf kiH¥ bghêit¥ cŸsjhf¡ fz¡»l¥g£LŸsJ.
bgW« tl»H¡F khãy§fS« ϪÂahéš cŸsd.  k©òGit¡ bfh©L kåj fêéid¢ R¤j¥gL¤J«
 bghJthf ϪÂahé‹ tl gFÂæš mÂf msÎ kiH¥ òÂafêtiwKiw ϪÂahéš totik¡f¥g£LŸsJ.
bghêÎ fhz¥gL«. kåj fêéš äf FiwªjsÎ Ú® nr®¡F« E£gnk
 _‹W K¡»a eÂfshd ÁªJ, f§if k‰W« Ãu«kò¤Âuh ÏJthF«. Ϫj Kiwæš fêtiwia¥ ga‹gL¤JtJ«,
Ïkakiyæš njh‹¿ _‹¿š Ïu©L g§F ãy¥gu¥Ãš ifahStJ« vëaJ k‰W« RfhjhukhdJ. kåj¡fêÎfŸ
ghŒ»‹wd. KGtJkhf k©ts¤Â‰F¤ njit¥gL»‹w vUthf
 2025-š fLikahd Ú® g‰wh¡Fiw ϪÂahé‹ (bt®änf¡) kh‰w¥gL»‹wd.
bgU«gFÂæš V‰gL« vd v¢rç¡f¥gL»wJ.  Ï‹iwa cy»‹ mÂfç¡F« e‹Ü® njit¡F¥ gå¥ghiw
 jäHf muR eh£onyna K‹ndhoahf kiHÚ® nrfç¥ò¤ _y« »il¡F« Úiu¡ FoÚuhf¥ ga‹gL¤Jtnj xU Áwªj
£l¤ij mKšgL¤ÂÍŸsJ. Ô®thF«.
 Ú®¡ Fäêfë‹ gu¥ò bt©ik ãw xëia¥ ÃuÂgè¥gjhš  gF¤J to¤jš _y« »il¤j Ú® öatoÚuhF«. Ϫj
gå¥ghiw KGtJ« bt©ik ãwkhf njh‹W»wJ. öatoÚ® öŒikahf ÏU¥gjhš gŸë m¿éaš
gå¡f£oæš Ú®¡Fäê ÏšyhÂU¡F« nghJ Úyãwkhf MŒtf§fëY«, kU¤Jt MŒtf§fëY« ga‹gL»wJ.
bjçÍ«. Ïj‰F fhuz« thd¤Â‹ Úy ãw¤ij¥  ÛŠN® flšÚiu FoÚuh¡F« £l« - ÂUtŸq® kht£l«
ÃçÂgè¥gnj MF«.  beäè flšÚiu FoÚuh¡F« £l« - fhŠÁòu« kht£l«
 tlϪÂahéš cŸsmid¤J MWfS« Ïakiyæš cŸs  rh¤j}® miz - ÂUt©zhkiy kht£l«
gå¥giwfëš ÏUªnj njh‹W»‹wd.
 tof£lš: flš Úiu Úuhéah¡» Ë Fë®é¤jš 1. ___________ èUªJ bgw¥gL« bghU£fëš äFÂahdJ
ãfœ¢Ána tof£lš Kiw vd¥gL« Únu MF«. (óä / br›thŒ»uf«).
 jiyÑœ r›ñL gutš: xU fl¤J« r›é‹ têna flšÚiu 2. ___________ äf mÂf mséš Úiu bfh©LŸsJ
ntfkhf¢ brY¤J«nghJ m¢r›é‹ E©JisfŸ Úiu (bgU§flš / Fs«)
k£L« btëna‰W«. bgU«ghyhd c¥ò¡fisÍ«,
CHEMISTRY
3. ___________ v‹gJ Úç‹ thÍ ãiyahF« (kiH / Úuhé)  bkGF vçjš v‹gJ xU nt kh‰wkhF«. bkGF
4. __________ Úiu FoÚuh¡f kh‰Wtj‰F bra‰ifKiwæš vçÍ«nghJ mj‹ _y¡TWfŸ fçaäy thÍ k‰W«
c¥ò Úiu FoÚuh¡F« £l« ga‹gL»wJ (flš / M‰W). M¡Á#dhf kh‰w« mil»‹wJ.
 g£lhRfis bto¤jš, fh»j¤ijnah, ku¤ijnah
e«ik¢ R‰¿ÍŸs gU¥bghUŸfŸ vç¡F«nghJ, ãfG« kh‰w« nt kh‰w«.
 mQ¡fS« _y¡TWfS« äfΫ Á¿ad. Ït‰iw  fhŒf¿fŸ k‰W« gH§fëš cŸs thrid, ãw« k‰W«
nendhÛ£l® v‹D« myfhš ms¡fyh«. (1 nendhÛ£l® = Rit M»at‰¿‹ fhuz« mt‰¿š ~Ãdhè¡ nr®k§fŸ
10-9 Û£l®) ÏU¥gnj MF«. ~Ãdhè¡ nr®k§fŸ ÏjanehŒ k‰W«
 ©k§fë‹ _y¡ TWfS¡F Ïilna cŸs <®¥òéir Áytifahd ò‰WnehŒfisÍ« jL¡F« j‹ikÍilaJ.
mÂf« v‹gjhš _y¡TWfŸ äf äf beU¡fkhf  fhŒfisnah gH§fisnah bt£o Á¿J neu« fh‰¿š
mikªJŸsd. it¡F« nghJ gG¥ò ãwkhf khW»wJ. fhŒ k‰W«
 mG¤j¤Â‹ _y« Âl¥bghUŸfë‹ tot¤ij kh‰WtJ gH§fëš cŸs ~Ãdhè¡ nr®k« v‹w ntÂ¥bghUŸ
fod«. fh‰¿š cŸs M¡Á#Dl‹ éid òçªJ bkyhå‹ v‹w
 gU¥bghUë‹ eh‹fhtJ ãiy ‘Ãsh°kh’ - mÂf gG¥ò ãw bghUshf khW»wJ.
bt¥g¥gL¤j¥g£l thÍ ãiy.  òJ blšèæš cŸs FJ¥ädh® mU»š mikªJŸs
 gU¥bghUë‹ Iªjh« ãiy ‘ngh°-I‹°O‹ ÏU«ò¤ö© 7 Û£l® Ús¤ijÍ« 6000 »» vilÍ«
fh©l‹°nl£’ - mÂf Fë%£l¥g£l¤ Âl¥bghUŸ. bfh©lJ. ÏJ 1600 M©LfS¡F K‹ f£l¥g£lJ.
Ï›tsÎ fhy« flªJ« Tl, Ϫj ÏU«ò¤ ö© Ï‹W«
 Âut¤Âš cŸs _y¡TWfS¡»ilna cŸs <®¥òéir JU¥Ão¡féšiy. cy»‹ gy gFÂæš cŸs MŒths®fŸ
©k¥ bghUŸfëš cŸsij él FiwÎ. Ïj‹ j‹ikia¥ g‰¿ MŒÎ brŒJŸsh®fŸ. Ïj‹ _y«,
 thÍ¡fëš _y¡TWfS¡»ilna cŸs <®¥òéir äfΫ ϪÂa®fŸ 1600 M©LfS¡F K‹ÃUªnj cnyhf¤
FiwÎ. mjdhš _y¡TWfS¡»ilna cŸs Ïilbtë bjhêšE£g¤ij¤ bjçªJ it¤JŸsij¡ fh£L»wJ.
äfΫ mÂf«. ©k k‰W« Âut ãiyfSl‹  f¥gè‹ bgU«gF ÏU«ghš brŒa¥g£LŸsJ. flš Úçš
x¥ÃL«nghJ thÍ¡fis äfΫ vëjhf mG¤j KoÍ«. f¥gš äj¡F«nghJ, mj‹ mo¥ghf« Úçš _œ»ÍŸsJ.
 e« Å£oš ga‹gL¤J« vçthÍ cUisæš flš Úçš mÂf mséš c¥ò cŸsJ. vdnt f¥gè‹
mil¡f¥g£LŸsJ Ú®k bg£nuhèa thÍ (LPG) bgU«gF JU¥Ão¤J bghUshjhu¢ nrj¤ij
rçahd éilia nj®ªbjL¡fΫ. éisé¡»wJ.
1. _‹W ãiyfëš ÏU¡F« xnu bghUŸ ________ (Ú®, fš,  mäy« v‹w th®¤ij ‘mÁl°’ v‹w Ïy¤Ó‹ bkhê¢
f©zho). brhšèèUªJ vL¡f¥g£LŸsJ. Ï¢ brhšè‹ bghUŸ
2. _y¡TWfS¡F Ïilna äfΫ Fiwthd Ïilbtë òë¥ò v‹gjhF«.
cŸs gU¥bghUŸ ________ (©k«, Âut«, thÍ).  jhtu§fëèUªJ« éy§F fëèUªJ« bgw¥gL«
3. 1 nendh Û£l® v‹gJ ________( 10-10 Û, 10-9 Û, 10-12 Û ). mäy§fŸ fçk mäy§fŸ vd¥gL«.
4. thÍ _y¡TW Ïilna cŸs éir ©k¤ijél  vYä¢ir æš Á£ç¡ mäy« cŸsJ.
________ (FiwÎ, mÂf«).
 ghèš yh¡o¡ mäy« cŸsJ.
5. ________ãiy F¿¥Ã£l bfhŸssÎ bfh©lJ. Mdhš
tot« »ilahJ (©k, Âut).  Fë®ghd§fëš fh®nghå¡ mäy« cŸsJ.
 M¥Ãëš khè¡ mäy« cŸsJ.
gU¥bghUŸfŸ k‰W« mj‹ j‹ikfŸ  czÎ brç¥gj‰F iA£nuhFnshç¡ mäy« e«
 I°»Ý« (gå¡Tœ) cUFjš v‹gJ x® Ïa‰Ãaš kh‰w« Ïiu¥igæš Ru¡»wJ.
 ©k¥bghUis (f‰óu«) bt¥g¥gL¤J« nghJ neuoahf  éåf® - ( mÁ£o¡ mäy«)
thÍ ãiy¡F khW« ãfœÎ¡F gj§fkhjš v‹W bga®.  j¡fhë - (M¡[hè¡ mäy«)
 xU ä‹åiH és¡»š ä‹rhu« ghÍ«bghGJ ä‹åiH  Âuh£ir – (lh®lhç¡ mäy«)
Nnl¿, Ãufhrkhf xëia cäG«nghJ ä‹åiHæ‹
 vW«ò – ( gh®ä¡ mäy«)
njh‰w¤Âš kh‰w¤ij¡ fhzyh«. ä‹rhu« ghŒtij
ãW¤Âdhš ä‹åiH K‹ÃUªj njh‰w¤ij¥ bgW»wJ.  iA£nuhFnshç¡ mäy« (HCl)
ÏJ xU Ïa‰Ãaš kh‰wkhF«.  fªjf mäy« (H2SO4)
 ©k¥ bghUis bt¥g¥gL¤J« nghJ Âutkhf  ie£ç¡ mäy« (HNO3).
khW»‹wJ. vL¤J¡fh£lhf, gå¡f£oia  všyh mäy§fëY« Ïl¥bga®¢Á brŒa¤j¡f iA£u#‹
bt¥g¥gL¤Âdhš Úuhf khW»‹wJ. Ïj‰F cUFjš v‹W maå cŸsJ.
bga®.
 nrhoa« iA£uh¡irL (vçnrhlh) k‰W« bgh£lhÁa«
 Úiu¤ bjhl®ªJ bt¥g¥gL¤Âdhš Ú® bfh¤J Úuhéahf iA£uh¡irL (vçbgh£lhR) ngh‹w fhu§fŸ mç¡F«
khW»wJ. Ïj‰F Méahjš v‹W bga®. j‹ik cilait.
 Úuhéia¡ Fëu¢ brŒjhš Úuhf Û©L« khW»wJ. Ϫj  Úçš fiuÍ« fhu§fS¡F ‘mšfè°’ v‹W bga®. fhšÁa«,
ãfœé‰F Fë®é¤jš v‹W bga®. nrhoa«, bgh£lhÁa« M»at‰¿‹ iA£uh¡irLfŸ
 Úiu nkY« Fë®é¤jjhš gå¡f£oahf khW»wJ. Ïj‰F mšfèR¡F vL¤J¡fh£LfshF«. Ïit Úçš fiuÍ«
ciwjš v‹W bga®. fhu§fŸ MF«.
 JU¥ Ão¡f Ú® k‰W« M¡Á#‹ äfΫ mtÁa«.  ‘mšfè’ v‹w th®¤ij muhá brhšèèUªJ tªjjhF«.
Ïj‹ bghUŸ ‘ku¢rh«gš’. Ϫj¢ rh«gèš nrhoa« k‰W«
bgh£lhÁa¤Â‹ fh®gnd£LfŸ ÏU¡F«.
fhu¤Â‹ bga® ntWbga®
fhšÁa« iA£uh¡irL R£l¢ R©zh«ò
CHEMISTRY
bgh£lhÁa« iA£uh¡irL fh°o¡ bgh£lhZ
fhšÁa« iA£uh¡irL Ú‰W¢ R©zh«ò
nrhoa« iA£uh¡irL fh°o¡ nrhlh
bk¡ÜÁa« iA£uh¡irL mäyÚ¡»

fhu¤Â‹ bga® fhz¥gL« bghUŸ


fhšÁa« iA£uh¡irL R©zh«ò Ú®
Mnkhåa« iA£uh¡irL f©zhoia¢ R¤j« brŒÍ« bghUŸ
nrhoa« iA£uh¡irL bgh£lhÁa« iA£uh¡irL nrh¥ò
bk¡ÜÁa« iA£uh¡irL bk¡ÜÁa« ghšk«

ãw§fh£ofŸ mäy¤Âš mj‹ ãw« fhu¤Âš mj‹ ãw«


è£k° Át¥ò Úy«
~Ãdh¥jè‹ ãwk‰wit ÏsŠÁt¥ò
kŠrŸ kŠrŸ br§fšÁt¥ò
Õ£%£ rhW ÏsŠÁt¥ò kŠrŸ
Át¥ò K£il¡nfhR rhW Át¥ò g¢ir
 bghJthf ga‹gL¤j¥gL« Ïa‰if ãw§fh£o è£k°  it£lä‹ C jahç¡f
MF«. ÏJ è¢r‹°ìš ÏUªJ jahç¡f¥gL»wJ.  rikaš nrhlh jahç¡f
 Át¥ò è£k° jhŸ fhufiurèš bjhL«nghJ Úyãwkhf  czÎ k‰W« Fë®ghd§fë‹ Ritia¡ T£l
khW»wJ.
 fhu§fŸ Át¥ò è£k° jhis Úy ãwkhf kh‰W«.
 Úy è£k° jhis mäy¤Âš bjhL«nghJ Át¥ghf
khW»wJ.
 fhu§fŸ iA£uh¡irL maåia¡ bfh©lit.

 kŠrŸ xU Ïa‰if ãw§fh£o


 fhu§fŸ, Milfëš goªJŸs fiw k‰W« v©bzŒ
ÃR¡fis mf‰w ga‹gL»wJ.
 kåj clèš cŸs bršfëš (DNA) o M¡ì¡ çngh
ãÍ¡ë¡ mäy« cŸsJ. Ïit bršfë‹ brašfis¡
 fªjf mäy« ntÂ¥ bghUŸfë‹ mur‹ v‹W
miH¡f¥gL»wJ.
f£L¥gL¤J»wJ.
 òuj§fŸ clš f£lik¥ig¡F cjλwJ. òuj¤Âš mÛndh
 cy»š mÂf tèik ä¡f mäy« ~òSnuh ršóç¡ mäy«
mäy§fŸ cŸsJ. MF« (HFSO3).

 bfhG¥Ãš bfhG¥ò mäy« cŸsJ.  t承š mäy¤j‹ikia¡ Fiw¡f K¡»akhf¥ ga‹gL«


bghUëš x‹W ghš MF«.
 mäy§fŸ ä‹rhu¤ij e‹F fl¤j¡ ToaJ.
fçk mäy§fë‹ ga‹ghLfŸ  bghJthf xU mäyK« fhuK« eLãiyah¡fš éidæš
<LgL«nghJ cUthF« maå¢ nr®k§fns c¥ò MF«.
 czit¥ gj¥gL¤j
c¥Ã‹ ga‹ghL
mäy¤Â‹ bga® cUthF« c¥ò c¥Ã‹ bga®
iA£nuhFnshç¡ mäy« FnshiuL nrhoa« FnshiuL fh¥g® FnshiuL bgç¡ FnshiuL
ie£ç¡ mäy« ie£nu£ nrhoa« ie£nu£, fh¥g® ie£nu£, bgç¡ ie£nu£

c¥Ã‹ bga® ga‹ghL


kåj clY¡F
fhšÁa« gh°ng£
fhšÁa« yh¡nl£
kåj clš Òuhf Ïa§f
bgu° ršng£
nrhoa« FnshiuL
Å£L¥ ga‹ghL
nrhoa« FnshiuL czit¡ bflhkš ghJfh¡f k‰W« Ritia¡ T£l
nrhoa« ig fh®gnd£ Fë®ghd« k‰W« buh£o
Únu‰w¥g£l bgh£lhÁa« mYäåa« ršng£. j©Ùiu¤ öŒik¥gL¤j
bjhê‰rhiy¥ ga‹ghL
nrhoa« fh®gnd£ ryit nrhlh jahç¡f
CHEMISTRY
fh¥g® ršng£ ó¢Á¡bfhšè
bgh£lÁa« ie£nu£ btokUªJ jahç¡f
 ekJ t承š iA£nuhFnshç¡ mäy« Ru¡»wJ.  ghš v‹gJ Ú®k bfhG¥ò, òuj« k‰W« Ú® nr®ªj
fyitahF«.
 vW«ò fo¡F« nghJ gh®ä¡ mäy¤ij¤ njhèDŸ
brY¤J»wJ. Ïjdhš tè k‰W« Å¡f« V‰gL»wJ. Ïš  jåk¤Âš äf¢Á¿a JfŸfns mQ¡fshF«.
J¤jehf¡ fh®gnd£(fhyik‹) bfh©L njŒ¥g‹ _y«  xnu tif mšyJ bt›ntW tif mQ¡fshš Mdit
njhèDŸ brY¤j¥g£l mäy« eLãiyah¡f¥gLtjhš _y¡TW MF«.
Fzkh»wJ.  ÏJtiuæš ü‰W¥ gÂbd£L¤ jåk§fŸ(118)
1. mäy§fŸ ________ Rit bfh©lit (fr¥ò / òë¥ò). f©l¿a¥g£LŸsd.
2. bkGFt®¤Â vçjš ________ kh‰w¤Â‰F cjhuz« MF«  Ït‰WŸ 92 jåk§fŸ Ïa‰ifæY« ÛjKŸs 26
(Ïa‰Ãaš / ntÂæaš). jåk§fŸ MŒtf¤Âš bra‰if KiwfëY« jahç¡f¥
gL»‹wd.
3. bghJthf fhu§fisÍ«, mäy§fisÍ« f©l¿a¥
 ÏJtiuæš 112 jåk§fŸ k£Lnk IUPAC (International
ga‹gL« Ïa‰if ãw§fh£o ________ ( è£k° /
Ãdh¥jè‹ ). Union of Pure and Applied Chemistry) mÂfhu¥ó®tkhf
F¿pL btëæl¥g£LŸsd.
vçjš k‰W« Rl®  kåj clè‹ ãiw Vw¤jhH 99Ð MW jåk§fshY«
(M¡Á#‹, fh®g‹, iA£u#‹, ie£u#‹, fhšÁa« k‰W«
 beU¥ò v‹gJ ntfkhf eilbgW« xU M¡Á#nd‰w vçjš
gh°gu°) Ïju 1Ð k‰w jåk§fshY« cUthdJ.
éidahF«.
 m©l« k‰W« é©Û‹fëš cŸs K¡»akhd jåk§fŸ
 vçjY¡F¡ fh‰W mtÁa« iA£u#‹ k‰W« ËèakhF«.
 xU vçbghUŸ vça njit¥gL« Fiwªj g£r bt¥gãiy  miw bt¥g ãiyæš bk®Fç k‰W« ònuhä‹, 30˚C Ïš
vçbt¥gãiy vd¥gL«. ÒÁa« k‰W« fhèa« M»ait Ú®kkhf ÏU¡»‹wd.
 v©bzædhš g‰¿ vça¡ Toa Óia Eiu¥ghid¡  92 jåk§fëš 72 jåk§fŸ cnyhf§fshF«.
(~ngh«ik£) bfh©L miz¡f nt©L«. ä‹rhu  16 mšyJ 17 jåk§fŸ k£Lnk mnyhf§fshF«.
rhjd§fŸ k‰W« mik¥òfëš V‰gl¡ Toa Óia, Âl  cnyhf¥nghèfŸ v.fh. nghuh‹, Áèf‹, br®khåa«
fh®g‹ ilM¡irL mšyJ fh®g‹ bl£uhFnshiuL ngh‹witahF«.
ga‹gL¤Â miz¡f nt©L«. ä‹ fÁédhš Óég¤J  òéæš cŸs 20 éG¡fhL M¡ì#‹ mnkrh‹ fh£oš
V‰g£lhš fh®g‹il M¡i[ilnah mšyJ fh®g‹ cUth»wJ.
bl£uhFnshiuLianah ga‹gL¤jΫ. Ïj‰F khwhf  xU (m΋°) nj¡fu©o j§f¤ij 80 »nyhÛ£l®(50 ikš)
Úiu¥ ga‹gL¤Âdhš ä‹ m®¢ÁÍ«, Ó¡fhaK« V‰gL«. Ús¤Â‰F f«Ãahf Ú£l KoÍ«.
Áy vçbghUŸfë‹ fnyhç kÂ¥ÔL
 ekJ clèš cŸs fh®gå‹ msit¡ bfh©L 9000
vçbghUŸ fnyhç kÂ¥ò (Kcal/Kg) bg‹ÁY¡F ik ãu¥gyh«.
ku« 4,000  itu¤Â‹ Kidia¡ bfh©L bt£l Koahj bghUis¡
Tl caça thÍthd brdh‹ nyriu¥ ga‹gL¤Â
ãy¡fç 7,000
bt£lKoÍ«.
fšfç 8,000  xU ruhrç kåjå‹ clèš 250»uh« c¥ò cŸsJ.
k©bz©bzŒ 10,300  mÂf cUFãiyia¡ bfh©l 3410ºC bfh©l cnyhf«
l§°ldhF«.
bg£nuhš 11,500
 F¿pL v‹gJ xU jåk¤ij¡ F¿¡F« vëa totkhF«.
Ïa‰if thÍ 8,000 -12,000  #h‹ n#f¥ bg®Áèa° 1813š M§»y F¿pL vG¤J¡fis¥
j©Ù® thÍ 3,000 - 6,000 ga‹gL¤J« Kiwia têtF¤jh®.
iA£u#‹ 34,000  Áy jåk§fë‹ bga®fŸ K¡»akhd ehL / òfœbg‰w
m¿éaš m¿P®fŸ /ãw«/
Û¤nj‹ 13,340  òuhzfjhgh¤Âu«/nfhŸfŸ ngh‹w Kiwfis¡ bfh©L
 Û¤nj‹ k‰W« <¤nj‹ Ïa‰if thÍ MF«. bgaçl¥g£LŸsd
 Âut¥ bg£nuhèa thÍ v‹gJ ònuh¥ng‹ (15%) k‰W«  ÏU«ò ršigoš, ÏU«ò k‰W« ršg® 7 : 4 v‹w é»j¤Âš
Ãô£nlid (85%) fyitahf¢ nr®¤J, mG¤j¤Âš cŸsd.
Âutkh¡f¥g£l thÍ MF«.  xU nr®k¤Âš cŸs gFÂ¥bghUŸfis Ïa‰Ãaš
Û¤nj‹ k‰W« <¤nj‹ fyªj vçthÍ rhz vçthÍ (nfhg® thÍ) Kiw¥go Ãç¡f ÏayhJ
MF«.  xU nr®k« xU F¿¥Ã£l cUFãiy k‰W« bfhÂãiyia¥
e«ik¢ R‰¿ÍŸs jåk§fŸ k‰W« nr®k§fŸ bg‰¿U¡»wJ.
 eh« RthÁ¡F« fh‰W öabghUŸ m‹W. Mdhš mJ  nr®k¤Â‹ g©òfŸ, mj‹ gFÂ¥ bghUŸfë‹
gšntW thÍ¡fë‹ fyitahF«. g©òfëèUªJ khWgL»‹wd.
jåk§fë‹ bga® F¿pL

nghuh‹ (Boron) B

fh®g‹ (Carbon) C

~òqç‹ (Fluorine) F
CHEMISTRY
iA£u#‹ (Hydrogen) H jåk§fë‹ Ïy¤Âš / »nu¡f¥
F¿pL
bga® bga®
mnaho‹ (Iodine) I nrhoa« ne£ça« Na
ie£u#‹ bgh£lhÁa« nfèa« K
(Nitrogen) N
ÏU«ò ~bg®u« Fe
M¡Á#‹ (Oxygen) O fh¥g® F¥u« Cu
Ášt® m®b#‹l« Ag
gh°gu° (Phosphorus) P
nfhšL Mu« Au
ršg® (Sulphur) S bk®Fç iA£uh®íu« Hg
by£ ¥s«g« Pb
btndoa« (Vanadium) V
o‹ °nld« Sn
Ínuåa« (Uranium) U M©okå °oÃa« Sb
l§°l‹ cš~gu« W
mYäåa« (Aluminium) Al

ngça« (Barium) Ba bga® F¿pL bga® cUthd éj«

bgçèa« (Beryllium) Be mbk®Áa« Am mbkç¡fh ehL


ÍnuhÃa« Eu Inuh¥gh ehL
ðk¤ (Bismuth) Bi
mš~Ãu£ nehgš
nehÃèa« No
ònuhä‹ (Bromine) Br (m¿éaš m¿P®)

nfhghš£ mnaho‹ I Cjh ãw«


(Cobalt) Co
bk®Fç Hg flÎë‹ bga®
fhèa« (Gallium) Ga
òq£nlhåa« Pu òq£nlh (nfhŸfŸ)
Ëèa« (Helium) He be¥oôåa« Np be¥oô‹ (nfhŸfŸ)
è¤Âa« (Lithium) Li Ínuåa« U Ínud° (nfhŸfŸ)

ãah‹ (Neon) Ne

Áè¡fh‹ (Silicon) Si

M®fh‹ (Argon) Ar

M®rå¡ (Arsenic) As

Fnshç‹ (Chlorine) Cl

Fnuhäa« (Chromium) Cr

fhšÁa« (Calcium) Ca

fh£äa« (Cadmium) Cd

bk¡ÜÁa« (Magnesium) Mg

kh§fÜR (Manganese) Mn
CHEMISTRY
nr®k§fë‹ bga® F¿pL bghJ¥bg ntÂ¥bga® gFÂ¥bghUŸ ga‹fŸ
a® fŸ
Ú® H2O iA£u#‹ FoÚuhf k‰W«
Ú® Ú® k‰W« fiu¥ghdhf¥
m«nkhåah NH3 M¡Á#‹ ga‹gL»wJ.

FS¡nfh° e« m‹whl
C6H12O6
czéš K¡»a
iA£nuh Fnshç¡ mäy« g§F t»¡»wJ.
HCl nrhoa«
rhjhuz nrhoa« Û‹, Ïiw¢Á
k‰W«
ršÃôç¡ mäy« c¥ò FnshiuL ngh‹wit
H2SO4 Fnshç‹
bflhkš
ie£ç¡ mäy« ghJfh¡f¥
HNO3
ga‹gL»wJ
nrhoa« iA£uh¡i[L NaOH Ïå¥òfŸ,
fh®g‹,
ä£lhŒfŸ,
bgh£lhÁa« iA£uh¡i[L iA£u#‹
KOH r®¡fiu R¡nuh° gH¢rhWfŸ
k‰W«
jahç¡f¥
bgh£lhÁa« FnuhikL M¡Á#‹
K2CrO4 ga‹gL»wJ
Ôaiz¡F«
fhšÁa« fh®gnd£ CaCo3
nrhoa«, rhjd§fëš,
buh£o¢ nrhoa« ig iA£u#‹, ng¡»§ òÎl®
bgh£lhÁa« fh®gnd£ KCo3
nrhlh fh®gnd£ fh®g‹ k‰W« jahç¥Ãš nf¡,
M¡Á#‹ buh£o jaç¥Ãš
bk¡ÜÁa« fh®gnd£ MgCo3
ga‹gL»wJ
fhšÁa« M¡i[L CaO nrh¥Ãš
nrhoa«, öŒikah¡»ah
iA£u#‹ bguh¡i[L H2O2 ryit¢ nrhoa«
fh®g‹ k‰W« fΫ fod Úiu
nrhlh fh®gnd£
M¡Á#‹ bk‹Úuh¡fΫ
Û¤nj‹ CH4 ga‹gL»wJ
<¤nj‹ C2H6 ryit¤
bjhêèY«,
nrhoa« FnshiuL NaCl fhšÁa«,
fhšÁa« »Uä
ryit¤ M¡Á#‹
M¡Á ehÁåahfΫ,
uh# Âuhtf« xU g§F HCl + _‹W g§F HNO3 öŸ k‰W«
FnshiuL FoÚ®
Fnshç‹
bgh£lhÁa« FnuhikL R¤Âfç¥ÃY«
K2Cr2O7
ga‹gL»wJ
bgh£lhÁa« bg®kh§fnd£ KMnO4 Ábk©£ k‰W«
R£l fhšÁa«
fhšÁa« f©zho¤
í¥r« c¥ò CaSo42H2O R©zh« k‰W«
M¡irL jahç¥Ãš
ò M¡Á#‹
ga‹gL»wJ
v¥r« c¥ò MgSo47H2O
fhšÁa« Rt®fëš
kæš J¤j« CuSo45H2O Ú‰¿a fhšÁa« iA£u#‹ btŸis
R©zh« iA£uh¡i k‰W« mo¥gj‰F¥
Ãsh°£® M¥ ghç° CaSo4½H2O ò rL M¡Á#‹ ga‹gL»wJ
fhšÁa«, R©z¡f£o
mÁo¡ mäy« CH3COOH R©zh« fhšÁa«
fh®g‹ k‰W« jahç¡f¥
ò¡ fš fh®gnd£
M¡Á#‹ ga‹gL»wJ
Áèf‹ il M¡i[L SiO2
 xU nr®k« cUthF« nghJ bt¥g¤ij btëæLjnyh  »nu¡f j¤JtPhå blkh»çoa° gU¥bghUŸfŸ
mšyJ c¿ŠRjnyh ãfœ»‹wJ mQ¡fshyhdit vd¡ T¿dh®.
 ghiw, jhJ¡fŸ ngh‹w cæu‰w _y§fëèUªJ bgw¥gL«  »nu¡f bkhêæš mQ v‹w brhšY¡F ‚cil¡f
nr®k§fŸ fåk¢ nr®k§fŸ MF«. rh‹W: R©z¡f£o, Koahjit‛ v‹gJ bghUshF«.
gë§F, rikaš nrhlh ngh‹wit.  bghU©ik mêah é (ythŒÁa® 1774) : ‚Ïa‰Ãaš
 jhtu§fŸ, éy§FfŸ ngh‹w cæUŸs _y§fëèUªJ mšyJ ntÂæaš kh‰w¤Â‹ _y« ãiwia cUth¡fnth
bgw¥gL« nr®k§fŸ fçk¢ nr®k§fŸ MF«. rh‹W: òuj«, mšyJ mê¡fnth KoahJ‛.
bkGF, v©bzŒ, r®¡fiu ngh‹wit.  khwhé»j é (¥bus°£ 1779) : ‚xU öa nt¢ nr®k«,
 xU jåk¤Â‹ Ïiza¡ Toa Âwnd ÏizÂw‹ MF«. v«Kiwæš jahç¡f¥g£lhY« mš cŸs jåk§fŸ xU
F¿¥Ã£l khwh ãiw é»j¤Âš jh‹ ToæU¡F«‛
mQ mik¥ò  lhšlå‹ mQ¡ bfhŸif : #h‹ lhšl‹ (1803-1807)

-10
mQ¡fŸ cUt¤Âš äf¢ Á¿ait. mit10 m (1Aº) m®¤jKŸs mQ¡ bfhŸifæid¥ g‰¿a vëa
F¿¥ÃLnth«. fU¤J¡fis¢ RU¡fkhf btëæ£lh®.
CHEMISTRY
 x›bthU gU¥bghUS« äf¢ Á¿a Ãç¡f Koahj btëæL»‹wd. Ϫj¥ bghUŸ xëU« j‹ikÍŸs
JfŸfshd ‚mQ¡fshš‛ c©lh¡f¥g£lit. bghUŸ MF«.
 mQ¡fis M¡fnth mšyJ mê¡fnth KoahJ.  nfhšL°O‹ (1886) v‹w m¿éaš m¿P® ònuh£lh‹fis
 xU jåk¤Â‹ mQ¡fŸ ahΫ všyh tifæY« xnu f©l¿ªjh®.
khÂçahfnt ÏU¡F«.
 bt›ntW jåk§fë‹ mQ¡fŸ všyh tifæY« mo¥gil¤JfŸfë‹ g©òfŸ
bt›ntwhfnt ÏU¡F«. ãiw -mQ ãiw myF x¥òä‹
JfŸfŸ
 khWg£l jåk§fë‹ mQ¡fŸ x‹Wl‹ x‹W (m.ã.m) Rik
F¿¥Ã£l, vëa k‰W« KG v© é»j¤Âš ÏizªJ vy¡£uh‹(e) 0.00054 m.ã.m. -1
nr®k mQ¡fis (_y¡TWfŸ) cUth¡F«.
 ntÂéidfëš<LgL« äf¢ Á¿a JfŸ mQthF«. ònuh£lh‹(p) 1.00778 m.ã.m. +1
 ik¡nfš ~ghunl ä‹rhu« v‹gJ ‚ä‹mQ¡fŸ‛ v‹w
JfŸfshš MdJ vd fh£odh®. ãy¡fç k‰W« bg£nuhèa«
 1891M« M©L ma®yhªJ eh£L Ïa‰Ãayhs® #h®{ #h‹  LPG - Ú®kkh¡f¥g£l bg£nuhèa thÍ
°nlh‹ °nlhå v‹gt® ä‹mQ¡fŸ v‹git  ãy¡fç, bg£nuhèa« k‰W« Ïa‰if thÍ. mid¤Jnk
vy¡£uh‹fŸ v‹W K‹bkhêªjh®. Ϥjifa MuhŒ¢Ána x‹whf¢ nr®ªJ òijgot vçbghUŸfŸ v‹W
1897M« M©L n#.n#.jh«r‹ mQé‹ miH¡f¥gL»‹wd.
mo¥gil¤JfŸfis¡ f©l¿a têtF¤jJ.  1774 M« M©L ϪÂahéš Kj‹Kjèš ãy¡fç njh©o
 1878Ïš r® éšèa« F%¡ v‹gt® ä‹åw¡fFHhia¡ vL¡f¥g£lJ.
bfh©L nrhjid nk‰bfhŸS«nghJ, Ïu©L cnyhf  ãy¡fç c‰g¤Âæš ÏªÂah _‹whtJ Ïl¤Âš cŸsJ.
ä‹thŒfS¡F Ïil¥g£l gFÂæš f©Q¡F¥ òy¥gL« cy»š »il¡F« ãy¡fçæ‹ 2/3 ghf« mbkç¡fhéY«,
tifæš xë¡f‰iwia mtuhš fhz KoªjJ. Ïit irdhéY« cŸsJ.
F%¡f®fŸ mšyJ v®ä‹thŒ¡f®fŸ (nf¤njhL  rJ¥ò ãy§fëèUªJ »il¡F« ãy¡fçæš mÂf mséš
f®fŸ) vd¥gL«. ršg® ÏU¡F«.
 Ïa‰if ek¡F më¤j bfhilv‹dbt‹whš fh‰W xU  vçbghUŸfëš cŸs iA£nuhfh®g‹ fh‰¿š cŸs
ä‹ fl¤jh¥ bghUshf¢ brašgLtnj MF«. ÁªÂ¤J¥ M¡Á#Dl‹ ntÂéid òçtjhš bghUŸfŸ v绋wd.
gh®¡ifæš, fh‰W xU Áwªj ä‹ fl¤Âahf¢ Á¿jsÎ bt¥g« më¡f¥gL« nghJ vçbghUŸfëš cŸs
brašg£oUªjhš v®ghuhj ég¤Âdhš cUthF« ÁW ntÂ¥Ãiz¥ò ÃsÎ gLtjhš mÂfkhd bt¥gM‰wš
Ó¥bgh¿ Tl e« midtiuÍ« ä‹rhu¥ ghŒ¢rY¡F btëah»wJ.
c£gL¤Â ÏU¡f¡TL«.  è¡id£ (gG¥ò ãy¡fç) 25 Kjš 35% fh®g‹ cŸsJ.
 M§»nya m¿éaš m¿P® n#.n#.jh«r‹ vy¡£uh‹  ãLk‹ ãy¡fç (bk‹ãy¡fç) 46 Kjš 86% fh®g‹
k‰W« Inrhnlh¥òfis¡ f©LÃo¤jh®. cŸsJ.
 f©Q¡F¥ òydhfhj f®fŸ Á§¡ ršigL ÛJgL«nghJ  MªÂuir£(fod ãy¡fç) 87-97% fh®g‹ cŸsJ.
mij c£ft®ªJ f©Q¡F¥ òydhF« f®fshf (MªÂuir£oèUªJ mÂf bt¥g M‰wš »il¡F«).
 ãy¡fçæ‹ gFÂ¥ bghUŸfS« mj‹ ga‹fS«
ãy¡fçæ‹ gFÂ¥ bghUŸfŸ ga‹fŸ
ãy¡fç thÍ rikaš vçthÍthf
m«nkhåah Âut« cu§fŸ jahç¡f
JfŸ fh®g‹ ä‹fy§fëš ga‹gL« ä‹thŒ
fšfç vçbghUshf, v~F jahç¤jèš Fiw¥ghdhf
be»ê, t©z¥ó¢R, eh¥jè‹ cU©il k‰W«
fç¤jh®
btobghUŸfŸ jahç¡f
 1000 ».» ãy¡fçæš ÏUªJ »il¥git : 1. 700 ».» fšfç  Fit¤, <uh¡, bg®îah, uZah, bk¡Ánfh k‰W« mbkç¡fh
2. 100 è m«nkhåah ngh‹w ehLfŸ mÂf mséš bg£nuhèa« c‰g¤Â brŒÍ«
3. 50 è fç¤jh® 4. 400 Û3 ãy¡fçthÍ ehLfshF«.
 eh« xU ehëš brytê¡F« ãy¡fç cUthf Mæu«  ϪÂahéš bg£nuhèakhdJ m°[h«, F#uh¤, K«ig
M©LfŸ MF«. (kfuhZ£uh) k‰W« nfhjhtç, »UZzh(MªÂu khãy«),
 jhtu§fS«, éy§FfS«, ÏwªjË mÂf¥goahd fhéç(jäœehL) M‰W¥ gLiffëš »il¡»wJ.
mG¤j« k‰W« bt¥g« fhuzkhf mit bg£nuhèakhf  bg£nuhèa« R¤Âfç¥ò v‹gJ bg£nuhèa¤Â‹ gFÂ¥
kh¿d. bghUŸfis Ëd¡fhŒ¢Áto¤jš fy‹ _y«
Ãç¤bjL¥gnj MF«.
gFÂ¥ bghUŸfŸ ga‹fŸ
bg£nuhèa« thÍ ÅLfëš vçbghUshf
bg£nuhš thfd§fS¡F vçbghUshf
k©bz©bzŒ mL¥ò k‰W« b#£ ékhd¤Âš vçbghUshf
Orš fduf thfd§fëš vçbghUshf
caÎ v©bzŒ caÎ bghUŸ
vçbghUŸ v©bzŒ f¥gš k‰W« ä‹ ãiya¤Âš vçbghUshf
CHEMISTRY
ghuË bkGF bkGF k‰W« thrè‹ jahç¡f
ãLbk‹ bgæ©L k‰W« rhiyfŸ nghl
 bg£nuhèa« k‰W« Ïa‰if thÍéèUªJ gy gaDŸs 78 %ie£u#‹ 78 %ie£u#‹
bghUŸfis¥ bgw Kotjhš mt‰iw bg£nuh bfäfš°
vdyh«. Ïitfis¤ öŒikah¡» ÏiHfŸ, ghèÓ‹ 20 %M¡ì#‹ 16 % M¡ì#‹
k‰W« Ãsh°o¡ ngh‹wit jahç¡fga‹gL»‹wd.
0.03 %fh®g‹ilM¡i[L 4 %fh®g‹ilM¡i[L
Ïa‰if thÍéèUªJ bgw¥gL« iA£u#‹ thÍ cu§fŸ
jahç¡f¥ ga‹gL»‹wd. ÏJngh‹w éahghuÝÂahd äf¢ Á¿jsÎ <u¥gj« F¿¥Ãl¤j¡f msÎ <u¥gj«
gšntW ga‹fis¥ bg‰¿U¥gjhš bg£nuhèa¤ij¡ fh‰¿‹Ïiaò
‘fU¥ò j§f«‘ vd miH¡f¥gL»wJ.
thÍ ãiw rjÅj«
 Ϫj ntf¤Âš bg£nuhèa¤ij¥ ga‹gL¤Âdhš 2,050 M«
M©L óäæš bg£nuhèa« KGtJ« Ô®ªJéL«. ie£u#‹ 75.50 %
 rJ¥ò ãy¥gFÂfëš jhtu§fŸ k£F«nghJ«, rh¡fil¡
fêéfëš ÏUªJ« Ïa‰if thÍ cUth»wJ. ãy¡fç M¡ì#‹ 23.20 %
Ru§f§fëY« bg£nuhèa »zWfëY« Ïa‰if thÍ M®fh‹ 1.0 %
cŸsJ. Ïa‰if thÍéš 90% Û¤nj‹ cŸsJ.
 Âçòuh, Ïuh#°jh‹, kfhuhZouh k‰W« MªÂu¥Ãunjr fh®g‹il M¡i[L 0.046 %
(nfhjhtç, »UZzh), jäœehL (fhéç blšlh gFÂfëš) ãah‹ äf¡FiwÎ
khãy§fëš mÂfkhd msÎ Ïa‰ifthÍ »il¡»wJ.
 mG¤j¥g£l Ïa‰if thÍ (CNG) v‹gJ mÂf mG¤j¤Âš Ëèa« äf¡ FiwÎ
nrfç¡f¥gL« thÍ. Mdhš Ú®kkh¡f¥g£l Ïa‰if thÍ  ©k ãiyikæyhd xUgo¤jhd fyit - cnyhf¡
(LNG) v‹gJ ca® F뮪j ãiyæš cŸs Ú®k«. CNG fyitfŸ
Fiwªj bryéš jahç¡f¥gL»wJ.  Ú®k ãiyikæyhd xUgo¤jhd fyit - Ú®fyªj
Ïa‰if ts§fŸ »il¡F« fhy« MšfAhš
ãy¡fç 148 tUl§fŸ  thÍ ãiyikæyhd xUgo¤jhd fyit – fh‰W
 ©k« - ©k« gygo¤jhd fyit - r®¡fiuÍl‹ c¥ò
v©bzŒ 40 tUl§fŸ fyªj fyit
Ïa‰ifthÍ 61 tUl§fŸ  ©k« - Ú®k« gygo¤jhd fyit - gå¡f£oÍl‹ Ú®
nr®ªj fyit
 jhtu v©bzŒfshd nrhahÔ‹° v©bzŒ, Mkz¡F
v©bzŒ, kffhnrhs v©bzŒ, NçafhªÂ v©bzŒ,  thÍ ãiyik gygo¤jhd fyit - òif fyªj fh‰W
gU¤Â v©bzŒ, bešcä v©bzŒ k‰W« Ïu¥g®  ©k ãiyæš ÏUªJ xU bghUŸ neçilahf thÍ
bfh£il v©bzæèUªJ gnah Orš jahç¡f¥gL»wJ. ãiy¡F khWtJ gj§fkhjš vd¥gL«.
 jäœeh£oš fa¤jhW, MuhšthŒbkhê, gšyl« k‰W«  gj§fkhjš Kiwæš m«nkhåa«Fnshiuil, rhjhuz
Fok§fy« M»a Ïl§fëš fh‰whiyfŸ cŸsd. c¥ÃèUªJ Ãç¤bjL¡fyh«.
 Nça M‰wš 1) Nça vÂbuhë¥gh‹ 2) Nça Ú® bt¥g_£o  gj§fkhF« Ïašòila ©k§fŸ : f‰óu«, eh¥jÄ‹,
3) Nça ä‹fy« M»a _‹W tiffëš bg‹rhæ¡ mäy«, mnaho‹, m«nkhåa« FnshiuL.
ga‹gL¤j¥gL»‹wd.  bg‹Ò‹ Ú®k¤Â‹ bfhÂãiy 353 K
 iA£u#‹ xU Áwªj kh‰W vçbghUŸ MF«. iA£u#åš  blhYÅ‹ Ú®k¤Â‹ bfhÂãiy 384 K
mÂfkhd bt¥g M‰wš cŸsJ.  bg‹Ò‹, blhYÅ‹ Ú®k§fë‹ bfhÂãiy ntWghL 31 K
e«ik¢ NœªJŸs gU¥bghUŸfŸ öŒikahditah? MF«.
 ©k«, Ú®k«, k‰W« thÍ v‹gJ Ïa‰Ãaš ãiyæ‹ kÂ¥ÕL
mo¥gilahF« rçahd éilia¤ nj®ªbjL¤J vGJf.
 jåk«, nr®k« k‰W« fyit v‹gJ Ïiaò mo¥gilahF«. 1. eh« ga‹gL¤J« bg‹Áèš cŸs vGj cjΫ gFÂ
 xnu tif gFÂ¥ bghU£fŸ ml§»a öa bghUŸ, Ïu©L »uhig£ vD« bghUshš MdJ. Ϫj »uhig£
mšyJ mj‰F nk‰g£l Jha bghUŸfë‹ fyit vd __________ nr®ªj fyitahF«. (fh®gD« fëk©Q«,
gU¥bghUŸfis ÏU tif¥gL¤jyh«. fëk©Q« ie£u#D«)
 iA£u#‹, M¡ì#‹ M»at‰¿‹ g©òfëèUªJ Úç‹ 2. öa Ú® v‹gJ xU nr®k«. Ïš iA£u#‹ 11.19% k‰W«
g©òfŸ K‰¿Y« ntWgL»‹wd. M¡Á#‹ __________ v‹w ãiw é»j¤Âš cŸsJ.
 öaÚ® midtU¡F« bjçªj xU öa bghUS¡F¢ (88.81%, 31.81%)
rh‹whF«. 3. ehza« v‹gJ ©k¤Âš ©k« nr®ªj fyit tif
 x‹W¡F nk‰g£l tifahd JfŸfis¡ bfh©LŸs flš òif v‹gJ __________ nr®ªj fyitahF«. (thÍéš
Ú®, jhJ¡fŸ, k©ngh‹w bghUŸfŸ fyitahF«. ©k«, ©k¤Âš thÍ)
4. gU¥bghU£fëYŸs gFÂ¥bghUŸfis¥ gšntW
 fh‰¿š 0-5%<u¥gjK«, flšÚçš 3.5% -30% tiuc¥ò
tifahd Kiwfëš öŒikgL¤j¥gL»‹wd. Ú®k¡
ÏU¡fyh«.
fh‰iw __________ v‹w Ïa‰Ãaš Kiw¡F c£gL¤Â
 Ú® xU nr®kkhF«.
Ãç¡f KoÍ«. (Ëd thiy to¤jš, thiy to¤jš,
 Úçš cŸs jåk§fshd H k‰W« O ãiw é»j« 1 : 8 gj§fkhjš)
MF«. 5. ÏU«ò JU¥Ão¤jš v‹gJ ntÂæaš kh‰w«. ÏJ ngh‹W
 fh‰W xU fyitahF« gå¡f£o cUFjš v‹gJ __________ vdyh« (Ïa‰Ãaš
 Ú®k fh‰W -1960C Kjš -1830Cbt¥gãiy všiy¡FŸ kh‰w«, ntÂæaš kh‰w«).
bfh¡»wJ.
cŸëG¡f¥gL« Rthr¡fh‰W btëél¥gL« Rthr¡fh‰W
CHEMISTRY
6. k©bz©izÍ« ÚU« fyªj fyitia¥ Ãç¡f  Fnshç‹ Ã‹d mQãiw kÂ¥òilaJ. Vbdåš
__________ Kiw cjλwJ. Fnshç‹-35 cŸs mQ¡fŸ 75% - K« k‰W« Fnshç‹ -
(thiy to¤jš, Ãçòdš) 37 cŸs mQ¡fŸ 25%- K« cŸsd.
7. rhjhuz c¥ò« m«nkhåa« FnshiuL« fyªj  vdnt Fnshç‹ mQé‹ ruhrç mQãiw = {75/100x35
fyitia¥ Ãç¡f __________ cjλwJ (gj§fkhjš, }+ {25/100x37} = 35.5
ãw¥gF¥ò Kiw).  mbkç¡f m¿éayh® T.W. ç¢r®£°, bt›ntW
Ïl§fëèUªJ nrfç¡f¥g£l by£ (fhÝa«) khÂçfë‹
mQ mik¥ò mQãiw bt›ntwhf ÏU¥gij¡ f©l¿ªjh®

2
Mšgh JfŸfŸ v‹git A&èa« maåfŸ He .  x¤j mQv© kÂ¥igÍ« ntWg£l ãiw v©
 xU Mšgh Jfë‹ ãiw, X® vy¡£uhå‹ ãiwia¥nghš kÂ¥òfisÍ« bfh©l xnu jåk¤Â‹ mQ¡fŸ
8000 kl§F mÂf«. Inrhnlh¥òfŸ v‹W miH¡f¥gL»‹wd.
 Mšgh JfŸfë‹ Âirntf« Vw¡Fiwa 2 x 107 Û /beho.
jåk« Inrhnlh¥ò F¿pL
 Uj®ngh®L ``mQ¡fU Ïa‰Ãaè‹ jªij’’ vd
miH¡f¥g£lh®. mQ mik¥ò MuhŒ¢Á¡fhf 1908M« iA£u#‹ ònuh£oa« 1H
1

M©L nehgš gçÁid¥ bg‰wh®. oô£Oça«


2
1H (mšyJ)
 Úš°ngh® (1885-1962) : bl‹kh®¡»š cŸs nfhg‹ 1D
2
3
nAfåš Úš°ngh® 1885 M« M©L m¡nlhg® 7M« nj oç£oa« 1H (mšyJ)
3
Ãwªjh®. kh‹br°l® gšfiy¡fH¤Âš Uj®ngh®Ll‹ 1T
gâah‰¿dh®. ngh® bfhŸif, eÅd Ïa‰Ãayhd Fnshç‹ - 35 35
17cl
Fth©l« bfhŸif¡F mo¥gilahf mikªjJ. 1922Ïš Fnshç‹ 37
Ïa‰ÃaY¡fhd nehgšgçir¥ bg‰wh®. Fnshç‹ - 37 17cl

 1932 Ïš n#«° rh£é¡ v‹D« m¿éayh® bgçšèa« fh®g‹ -12 6C


12

c£fUit, Mšgh fÂuhš jh¡»dh®. bt¿na¿a JfŸfŸ fh®g‹ 14


fh®g‹ -14 6C
ãô£uh‹fŸ v‹W miH¡f¥g£ld. ϤJfŸfS¡F
235
ä‹Rik VJ« Ïšiy. Ínuåa« - 235 92U
Ínuåa«
 ãô£uh‹fë‹ v©â¡if = ãiwv© - ònuh£lh‹fë‹ Ínuåa« - 238 92U
238

v©â¡if (mQ v©)


 ònuhä‹ jåk« Ïu©L tifahdInrhnlh¥òfis¥
 ãô£uh‹fŸ ä‹Rika‰w JfŸfŸ, mjhtJ eLãiyahd¤ bg‰WŸsJ. ònuhä‹ - 79 (49.7%) , ònuhä‹- 81 (50.3%)
JfŸfŸ
 Ïu¤jnrhif nehŒ Á»¢iræš, ÏU«ò-59 Inrhnlh¥ò
 iA£u#‹ mQit¤ jéu, Vida mQ¡fë‹ c£fUéš ga‹gL»wJ.
ãô£uh‹fŸ Ïl« bg‰WŸsd.
 K‹fG¤J¡fHiy nehŒ Á»¢ir¡F, mnaho‹-131
 xU ãô£uhå‹ ãiw, Vw¡Fiwa xU ònuh£lhå‹ Inrhnlh¥ò ga‹gL¤j¥gL»wJ.
ãiw¡F¢ rk«.
 nfhghš£-60 Inrhnlh¥ò, ò‰WnehŒ Á»¢iræš
 ãô£uh‹fŸ v©â¡ifæš ntWgL« xnu jåk¤Â‹ ga‹gL»wJ.
mQ¡fŸ, Inrhnlh¥òfŸ vd¥gL«
 f© kU¤jt¤Âš gh°gu°-32 Inrhnlh¥ò ga‹gL»wJ.
 ãô£uhD« mQé‹ gFÂ¥ bghUshfnt fUj¥gL»wJ.
 fh®g‹ -11 Inrhnlh¥ò _is E©zhŒÎ Á»¢ir¡F¥
 ònuh£lh‹fŸ : Ïit ne®ä‹Rik cila JfŸfŸ. Ïit ga‹gL»wJ.
xU mQé‹ c£fUéDŸ cŸsd.
 v® ä‹nd‰w« cŸs vy¡£uh‹fŸ F¿¥Ã£l
 vy¡£uh‹fŸ : Ïit v®ä‹Rik cila JfŸfŸ. t£l¥ghijfëš c£fUit¢ R‰¿ tU»‹wd. Ïit
ϤJfŸfŸ c£fUit t£l¥ghijfëš R‰¿ tU»‹wd. M®Ã£LfŸ v‹wiH¡f¥gL»‹wd.
 ãô£uh‹fŸ : Ïit eLãiyahd, ä‹Rika‰w JfŸfŸ.  _‹whtJ t£l¥ghij KGikahf ãu«ò« K‹dnu
ϤJfŸfŸ c£fUéDŸ cŸsd. eh‹fhtJ t£l¥ghijæš vy¡£uh‹fŸ ãu«g¤
 X® mQéš ne®ä‹nd‰w« bg‰w ònuh£lh‹fS«, v® bjhl§F»‹wJ. ÏJ ‘’Fth©l« v©fŸ‛
ä‹nd‰w« bg‰w vy¡£uh‹fS« cŸsd v‹wiH¡f¥gL»‹wJ.
 X® mQé‹ mQ v©iz, c£fUéš cŸs  X® mQé‹ btët£l¥ghijæš Ïl«bg‰WŸs
ònuh£lh‹fë‹ v©â¡if (mšyJ) c£fUit¢ R‰¿ vy¡£uh‹fŸ ntÂ¥ Ãiz¥òfëš g§F t»¡»wJ. Ϫj
tU»‹w vy¡£uh‹fë‹ v©â¡if vd tiuaW¡fyh«. vy¡£uh‹fŸ ÏizÂw‹ vy¡£uh‹fŸ vd¥gL«.
 X® mQé‹ ãiw mj‹ c£fUé‹ ãiwia¥ bghW¤nj  è¤Âa« mQéš (mQ v© = 3)
mik»wJ vy¡£uh‹ g»®Î
 ãiw v©( A ) = ònuh£lh‹fŸ v©â¡if + ãô£uh‹fŸ (n =1 ) K M®Ã£ = 2 vy¡£uh‹fŸ
v©â¡if (n =2) L M®Ã£ = 1 (ÛjKŸs vy¡£uh‹)
 xU F¿p£o‹ nkš cŸs v©, ãiw v©izÍ« Ñœ cŸs btët£l¥ghij ‚L‛ MF«.
v© mQ v©izÍ« F¿¥ÃL»‹wd. btët£l vy¡£uh‹fŸ v©â¡if = 1 vdnt, è¤Âa«
 ie£u#‹ jåk¤Â‹ mQv© 7, ãiw v© 14 våš ãiw mQé‹ ÏizÂw‹ = 1 MF«
1
v©izÍ« mQ v©izÍ« 7N 4 vd¡ F¿¥Ãlyh«.
 vil Fiwthd mQ¡fë‹ c£fU ãiy¥ò¤j‹ik¡F, nt¢rk‹ghL
xU ònuh£lhD¡F xU ãô£uh‹ v‹w é»j« nghJkhdJ.  xU jåk¤ÂèUªJ k‰bwhU jåk¤Â‰F vy¡£uh‹fŸ
 vil mÂfkhd, fdkhd mQ¡fë‹ c£fUé‹ gçkh‰w¥gLtjhš, ä‹nd‰w« bg‰w maåfŸ
ãiy¥ò¤j‹ik¡F, ònuh£lh‹fŸ v©â¡ifia¥ cUth»‹wd.
bghW¤J mÂf v©â¡ifæš ãô£uh‹ é»j«
 +
nrhoa« maå (Na ) xU XuQ ne® maå mF«.
mik»wJ. vdnt xU c£fUé‹ ãiy¥ò¤j‹ik¡F
ãô£uh‹-ònuh£lh‹ é»jnk mo¥gil¡ fhuzkhf  -
òqiuL maå (F ) xU XuQ v® maå MF«.
mik»wJ.
CHEMISTRY
 bgU«gh‹ikahd XuQ v® maåfë‹ bga®fŸ-"IL"  bkh¤jkhf x‹gJ br§F¤jhd bjhFÂfŸ cŸsd. mitI
v‹w Ëbdh£Ll‹ Ko»‹wd. Kjš VIII tiuÍ« k‰W« ó{a« bjhF vdΫ
 xU nr®k¤Â‹ bgaçèUªJ, m¢ nr®k¤Âš ml§»ÍŸs v©âl¥g£LŸsd.
ne® k‰W« v® maåfë‹ v©â¡iffis¡ Tw  »ilk£lkhf bkh¤j« VG bjhl®fŸ Ïl« bg‰WŸsd.
ÏayhJ.  Kjš _‹W bjhl®fS« Kiwna 2,8,8 jåk§fŸ Åj«
 gymQ maå¤ bjhFÂfŸ cŸs nr®k§fŸ ãu¥g¥g£LŸsd. Ïit FWªbjhl®fŸ v‹W
maå¤j‹ik bfh©lit MF«. miH¡f¥gL»‹wd.
 m«nkhåa« maå v‹gJ xU gymQ maå¤bjhF  fhu cnyhf§fsh»a nrhoa«, bgh£lhÁa«, ehza
+
cila ne® maå MF«. ÏJ NH4 vd¡ F¿¥Ãl¥gL»wJ. cnyhf§fsh»a fh¥g®, Ášt®, nfhšL M»at‰Wl‹
 bk®Fu° maå Hg2
2+
v‹w _y¡TW Ïu£ilahf k£Lnk nr®ªJ xnu bjhFÂæš Ïl« bg‰WŸsd.
fhz¥gL»wJ.  0
fhèa« X® cnyhf«. Ïj‹ cUFãiy 29.8 C. Mfnt,
 bgU«gh‹ikahd gy mQ maå¤ bjhFÂfë‹ bga® kåj clš bt¥gãiyæš cUF« ÏašòilaJ.
Ëbdh£LfŸ "I£" mšyJ "V£" vd Kotil»‹wd.  nfhšL, Ãsh£od« ngh‹w cnyhf§fŸ, ÚUlD«
 ÏJfhW« f©LÃo¡f¥g£LŸs 13 äšèa‹ nr®k§fëš M¡ì#DlD« éidòçtšiy. Ïj‹ fhuzkhf,
91% nr®k§fŸ fh®g‹ ml§»a nr®k§fŸ MF«. (xU Ï›Înyhf§fŸ Mguz§fŸ brŒa¥ ga‹gL»‹wd.
äšèa‹ v‹gJ g¤J Ïy£r«).  UÔoa« cnyhf« ÚUl‹ éiuéš éidòçÍ« ÂwidÍ«,
 kåjdhš nk‰bfhŸs¥g£l Kjš ntÂéid ‚vçjš fh‰WgL«go ÂwªJ it¤jhš Ó¥g‰¿ vçÍ« g©igÍ«
éid'' bg‰WŸsJ.
 mnyhf§fS¡F vL¤J¡fh£L ršg®, gh°gu°, ònuhä‹,
jåk§fë‹ Mt®¤jd tif¥ghL fh®g‹
 1789M« M©L yhthŒÁa® Kj‹ Kjèš jåk§fis  cnyhf nghèfS¡F vL¤J¡fh£L Áè¡f‹, b#®khåa«.
cnyhf§fŸ k‰W« mnyhf§fŸ vd Ïu©L ÃçÎfshf  bk®Fçia¤ jéu Vida Ãw cnyhf§fŸ mid¤J«
tif¥gL¤Âdh®. ©k§fŸ.
 1817M« M©L n#hAh‹ cš~¥fh§¡ nlhgÝd®  cnyhf§fëš mÂf ä‹fl¤J Âw‹ g©òilaJ Ášt®
m¿éayh® jåk§fis K«ik mL¡Ffshf MF«.
tçir¥gL¤Âdh®.
 mnyhf§fëš »uhig£ k£L« ä‹fl¤J« ÏašòilaJ.
 1863M« M©L, #h‹ ãôy©£ m¿éayh® òÂa
bfhŸifæ‹ mo¥gilæš jåk§fis tçir¥gL¤Âdh®.
 miw bt¥gãiyæš Ú®kkhfΫ, äf¡ Fiwªj cUFãiy
cila cnyhf« bk®Fç MF«.
Ï«Kiw ãôy‹o‹ v©k é vd miH¡f¥g£lJ.
 jåk§fis mt‰¿‹mQãiwfë‹ VWtçiræš
 0
3300 CI él mÂf cUFãiyia¥ bg‰WŸs cnyhf«
l§¡°l‹ MF«.
tçir¥gL¤J«nghJ, v£lhtJ jåk« Kjš jåk¤Â‹
g©òfSl‹ x¤JŸsJ.  äfΫ vilFiwªj cnyhf« è¤Âa«. Úç‹ ãiwæš
rçgh ãiwia Ï›Înyhf« bg‰WŸsJ.
 1864M« M©L nyhj® nka® m¿éayh®, bt›ntW
jåk§fë‹ mQ ãiwfë‹ kÂ¥òfis mt‰¿‹  äfΫ mÂf vil cŸs cnyhf« M°äa«. Ï›Înyhf«,
mQgUk‹fSl‹ bjhl®ògL¤Â tiugl« tiuªjh®. Úç‹ ãiwia¥ nghš 22½ kl§F mÂf ãiw bfh©lJ.
nkY«, ÏU«ig nghš 3 kl§F mÂf ãiw cilaJ.
 UZahit¢ rh®ªj oä£ç› Ïthndhé¢ bk‹lÄ¥
ntÂæayh® 1869M« M©L XusÎ KGikahf mid¤J  jåk tçir m£ltizæš, xU bjhlçš ÏläUªJ
jåk§fisÍ« Kj‹Kiwahf tçir¥gL¤Âdh®. mtuJ tykhf cnyhf§fë‹ brašÂw‹ Fiw»wJ. nkY«, jåk
fU¤J mo¥gilæš, jåk tçir m£ltizia tçir m£ltizæš xU bjhFÂæš, nkèUªJ ÑHhf
cUth¡»dh®. cnyhf§fë‹ brašÂw‹ mÂfç¡»wJ.
 jåk§fë‹ Ïa‰Ãaš g©òfS«, ntÂæaš g©òfS«  ÏU«ò, mYäåa«, ã¡fš k‰W« nfhghš£ M»a
mt‰¿‹ mQãiwfë‹ mo¥gilæš Mt®¤jd kh‰w« cnyhf§fŸ ml§»a cnyhf¡fyit mšånfh° MF«.
mil»‹wd. Ïit fhªj§fŸ jahç¡f ga‹gL»‹wd. rhjhuz
fhªj¤ij él mšånfh° 25 kl§F mÂf fhªj¤ j‹ik
 bk‹lÄ¥ m£ltizæš v£L¤ bjhFÂfŸ br§F¤jhf
cilaJ.
mikªJŸsd.
 br§F¤jhd tçirfŸ bjhFÂfŸ vdΫ, »ilk£lkhd
 Ïur¡fyit v‹gJ X® cnyhf¡fyit MF«. Ïš Ïl«
bg‰WŸs cnyhf§fëš bk®Fç xU cnyhf« MF«.
tçirfŸ bjhl®fŸ vdΫ miH¡f¥gL»‹wd.
bga® gFÂ¥bghU£fŸ ga‹fŸ
äjis fh¥g® MâfŸ, #‹dš k‰W« fj΢ r£l§fŸ jahç¡f.
í§¡
bt©fy« fh¥g® ÁiyfŸ k‰W« ÏaªÂu¤Â‹ ghf§fŸ jahç¡f.
o‹
g‰whR o‹ by£ ä‹ rhjd§fŸ k‰W« FoÚ® FHhŒ c‰g¤Â¤ bjhêèš cnyhf§fis cU¡fhkš
Ïiz¡f.
JU¥Ão¡fhj ÏU«ò ghy§fŸ, f£ll§fŸ, Å£L rhjd§fŸ k‰W« rikaš gh¤Âu§fŸ cUth¡f.
v~F fh®g‹
Fnuhäa«
ã¡fš
l§°l‹
CHEMISTRY
oôuhYä‹ mYäåa« Mfha ékhd rhjd§fŸ, nkh£lh® thfd§fŸ, f¥gš f£L« bjhêš k‰W« MâfŸ
fh¥g® jahç¡f.
kh§fÜR
bk¡ÜÁa«
 1 Kjš 100 nm msΟs mQ¡fŸ, _y¡TWfŸ k‰W«  bt¥g« jh§ftšy¥ bghU£fŸ maå¢nr®k§fns MF«.
bghU£fŸ rh®ªj m¿éany nendh m¿éaš MF«. 1  maåfŸ cU»a ãiyæY« Úçš fiu¡f¥gL« nghJ«
nendh Û£l® = 10-9 Û£l®. k£Lnk ä‹rhu¤ij¡ fl¤J»‹wd.
 xU nendh Û£l® v‹gJ xU Û£l® Ús¤Âš xU Úèaåš ( fiuršfŸ
10-12 ) xU myF cŸs Ús¤Â‰F rk« MF«.  c©ik¡ fiuršfS¡F vL¤J¡fh£L r®¡fiu¡ fiurš.
 rhjhuz fâåfis él éiuthf brašgL«,  Tœk¡ fiuršfS¡F vL¤J¡fh£L ghš.
Âw‹thŒªj cUtséš Á¿a fâåfis totik¡fyh«.  bjh§fšfS¡F vL¤J¡fh£L R©zh«ò Úç‹ fyit.
 äfäf¢Á¿a g«òfis (FHhŒ bgh¿fŸ) jahç¥gj‹ _y«  Tœk¤ JfŸfë‹ ÛJ xëahdJ g£L ÁjW« ãiyna
kU¤Jt¤ Jiwæš ga‹gL¤jyh«. o‹lhš éisÎvd¥gL«.

ntÂ¥Ãiz¥òfŸ
 bjhl®ªJ xG§»šyh ãiyæš Ïa§F« Tœk¤Jfë‹
Ïa¡fnk Ãbusåæ‹ Ïa¡f«.
 1916Ïš, í.v‹. ÿæ° Ïiz Âw‹ vy¡£uh‹
bfhŸifæid btëæ£l®. Ïj‰F v©k é v‹W bga®.

c©ik¡ fiurš, Tœk¡ fiurš k‰W« bjh§fšfë‹ g©òfis x¥ÃLjš


g©òfŸ c©ik¡ fiurš Tœk¡ fiurš bjh§fš
JfŸfë‹ msÎ (A0)
-10 1 A0Kjš 10 A0tiu 10 A0Kjš 1000 A0tiu 1000 A0nkš
1 A0=10 m
xëòF« j‹ik gFÂasÎ xëòF« xëòfh j‹ik
njh‰w«
bfh©lJ j‹ik bfh©lJ bfh©lJ
Jfis¥ gh®¡f¡Toa E©nzh¡»æ‹ E©nzh¡»ahš k£Lnk
f©zhš gh®¡f ÏaY«
Âw‹ _yK« bjçtšiy gh®¡f ÏaY«
fiurè‹ j‹ik xUgo¤jhdit gygo¤jhdit gygo¤jhdit
guthJ mšyJ guΫ
Jfë‹ guΫ j‹ik vëš guΫ bkJthf¥ guΫ
j‹ik m‰wJ.
xëia¢ Ájw¢
Ájwš éisÎ xëia¢ Ájw¢ brŒÍ« xëia¢ Ájw¢ brŒahJ
brŒahJ
 Ú®¤j fiurš: vªj xU fiurèš, fiubghUis¡ fiu¡F« il-M¡irL Úçš fiuªJ cUthd bjé£oa fiurš. 2)
fiu¥ghdhf Ú® brašgL»wnjh, m¡fiurš Ú®¤j fiurš 36 »uh« nrhoa« FnshiuL c¥ò, 100 »uh« Úçš
vd¥gL«. (v.fh) r®¡fiu¡ fiurš. fiu¡f¥g£l bjé£oa fiurš. 3) CO2it Úçš fiu¤J
»il¤j bjé£oa fiurš.
 Úu‰w fiurš: vªj xU fiurèš, Úiu¤ jéu, Ãw
ÂutkhdJ fiu¥ghdhf¢ brašgL»wnjh, m¡fiurš,  óäæš fyªJŸs ie£u#‹, bjé£oa fiurY¡F Ïa‰if
Úu‰w fiurš vd¥gL«. bg‹Ò‹, <j®, CS2Kjyhdit fh£L« cjhuz«.
Úu‰w fiu¥ghD¡F¢ Áwªj cjhuz§fŸ.  m bjé£oa fiurš : F¿¥Ã£l bt¥gãiyæš bjé£oa
 bjé£lhj fiurš : fiu¥ghndhL x¥ÃL« nghJ Fiwªj fiuriyél mÂfkhd fiubghUis¡ bfh©l fiurš
msÎ fiubghUis¡ bfh©l fiurš bjé£lhj fiurš m bjé£oa fiurš vd¥gL«.
0
vd¥gL«. Ï¡fiurèš, fiubghUis¤ bjé£L« ãiy  100 »uh« j©Ù® 36 »uh« nrhoa« Fnshiuil 25 C
milÍ« tiu nr®¡f KoÍ«. v.fh. 5 »uh«, mšyJ 10 »uh« bt¥gãiyæš fiu¤J bjé£oa fiuriy cUth¡F«.
mšyJ 20 »uh« c¥ò, 100 »uh« j©Ùçš fyªj fiurš.  fiubghUŸ, fiu¥ghå‹ Ïašò ãiyia¥ bghW¤J
 bjé£oa fiurš : vªj xU fiurèš xU F¿¥Ã£l msÎ fiuršfis 9 tiffshf¥ Ãç¡fyh«.
fiu¥ghåš, nkY« fiubghUŸ fiua Koahnjh,
m¡fiurny bjé£oa fiurš vd¥gL«. (v.fh.) 1) fh®g‹-
fiubghUŸ fiu¥gh‹ v.fh.
©k« ©k« cnyhf¡ fyitfŸ
©k« Ú®k« r®¡fiu¡ fiurš
©k« thÍ òif
Ú®k« ©k« ghyhil¡ f£o
Ú®k« Ú®k« ghš
Ú®k« thÍ nkf«
thÍ Â©k« j¡if

thÍ Ú®k« nrhlh Ú®


thÍ thÍ Ëèa« - M¡ì#‹ thÍ¡fyit(Mœflš _œFjèš ga‹gL»wJ)
CHEMISTRY
 Úçš 200 C bt¥gãiyæš fh¥g® ršng£o‹ fiuÂw‹ 20.7 5. xU fiurè‹ JfŸfŸ ÛE©nzh¡» têna bjçtjdhš
»uh«. m¡fiurš _________ vd¥gL«.( c©ik¡ fiurš,
TŒk¡ fiurš )
 Áy maå c¥ò¡fë‹ fiuÂw‹
6. ÏUko¡ fiurèš cŸs cW¥òfë‹ v©â¡if. ( x‹W /
maå c¥ò fiuÂw‹ (»/100» Ú®) Ïu©L )
NaCl 36 »uh« 7. Mœflš K¤J¡ Fë¥gt®fŸ RthÁ¡f¥ga‹gL¤J«
NaBr 95 »uh« thÍ¡fyit _______________
NaI 184 »uh« ( Ëèa«- M¡ì#‹, M¡ì#‹ - ie£u#‹).
NaNO3 92 »uh« 8. òéæ‹ kz‰gu¥ò xU F¿¥Ã£l msé‰F nkš ie£u#id
j‹DŸ bfhŸsKoahãiy _________ vd¥gL«.
 fiuÂwid¥ gh¡F« fhuâfŸ (1) bt¥gãiy (2) (bjé£oa ãiy, bjé£lhj ãiy )
fiubghUŸ mšyJ fiu¥ghå‹ j‹ik (3) mG¤j«
 bt¥gãiy mÂfkhdhš bt¥g« bfhŸ éisæš mQ¡fS« _y¡TWfS«
fiuj‹ik mÂfkhF«.  Mšg®£ I‹°O‹ v‹w b#®k‹ eh£L m¿éayhç‹
 bt¥g cäœéidæš, fiuj‹ik Fiw»wJ. 2
òfŒbg‰w E = mC , v‹w rk‹gh£o‹ _y« és¡f KoÍ«.
 maå c¥ghdJ, maå¡fiu¥ghåš vëš fiuÍ«. Ïš E = btëahd M‰wš m= ãiw, C= xëæ‹ ntf«.
 thÍéuéa Ú®k¡fiurèš mG¤j mÂfç¥ghš fiuj‹ik  mQ v‹gJ ntÂéidæš <LgL« äf¢Á¿a JfshF«.
mÂfç¡F«. v.fh. CO2 thÍ éuéa Fë®ghd«.  x¤j mQ v©izÍ« ntWg£l ãiw v©izÍ« bfh©l
kÂ¥ÕL xU jåk¤Â‹ bt›ntW mQ¡fŸ, Inrhnlh¥òfŸ
ÃçÎ- m vd¥gL«. v.fh. 17Cl35, 17Cl37
1. Úiu¡ fiu¥gdhf¡ bfh©l fiurš Ú®¤j fiurš MF«.
 x¤j ãiw v©izÍ« ntWg£l mQ v©izÍ« bfh©l
fh®g‹ilršigil¡ fiui¥ghdhf¡ bfh©l fiurš
bt›ntWjåk§fë‹ mQ¡fŸ Inrhgh®fŸ vd¥gL«.
_________ MF«. ( Ú®¤j fiurš, Úçè fiurš )
v.fh. 18Ar40, 20Ca40
2. c¥Ã‹ fiuÂw‹ 100»uh« j©Ùçš 36»uh« MF«.
20»uh« c¥ò Úçš fiu¡f¥g£lhš bjé£oa ãiyia  x¤j ãÍ£uh‹ v©â¡ifÍ« ntWg£l mQ v©izÍ«,
mila Ï‹D« v¤jid »uh« c¥ò njit¥gL«. (16 »uh«) ntWg£l ãiw v©izÍ« bfh©l bt›ntW
3. Ïu©L Âut§fŸ x‹¿byh‹W fiuÍkhdhš jåk§fë‹ mQ¡fŸ Inrhnlh‹fŸ vd¥gL«. v.fh. 6C13,
14
m¤Âut§fŸ _________ vd¥gL«. ( Ïu©lw¡ fy¥git, 7N
Ïu©lw¡ fythjit )  xU jåk¤Âš cŸs xU _y¡ T¿š v¤jid mQ¡fŸ
4. Nça xë E« tF¥Ã‹ #‹dš têna tU«nghJ, mj‹ cŸsdnth mJnt, m¤jåk¤Â‹ mQ¡f£L v© MF«.
ghij bjçtj‹ fhuz« xëæ‹ _________( ÃuÂgè¥ghš,
Ájwyhš )
xU _y¡T¿š cŸs
mQ¡f£L v© v.fh
mQ¡fë‹ v©â¡if

XuQ _y¡TW 1 Ëèa«, ãah‹, cnyhf§fŸ

<uQ _y¡TW 2 iA£u#‹ (H2), Fnshç‹ (Cl2), M¡ì#‹ (O2)

_tQ _y¡TW 3 Xnrh‹ ( O3)

g‹k mQ _y¡TW >3 gh°gu° ( P4), ršg® ( S8)

 mQ¡f£L v© = _y¡TW ãiw /mQ ãiw  TLif éidæ‹ vL¤J¡fh£LfŸ


 2 x Mé ml®¤Â = x¥ò _y¡TW ãiw 2Mg + O2 → 2MgO (bk¡ÜÁa« + M¡ì#‹ →
bk¡ÜÁa« M¡i[L)
 STPæš thÍé‹ nkhyh® gUkå‹ kÂ¥ò = 22.4 è£
C + O 2 → CO2 (ãy¡fç vçjš)
(mšyJ) 22400 f.brÛ.
2H2 + O2 → 2H2O (iA£u#‹ vçjš)
 xU jåk¤Â‹ x¥ò mQãiw v‹gJ m¤jåk¤Â‹ X®
mQé‹ ãiw¡F« fh®g‹ 12 mQé‹ 1/12 ghf¤Â‹
 ÁijÎWjš éidæ‹ vL¤J¡fh£LfŸ
ãiw¡F« cŸs é»jkhF«. CuCO3 → CuO + CO2↑ (jhäu (II) M¡irlhf ÁijÎWjš)
2Pb(NO3)2 → 2PbO + 4NO2↑ + O2↑ (fhßa M¡irL,
 mnthbf£nuh v©â‹ kÂ¥ò 6.023 X 1023. ie£u#‹ ilM¡irL k‰W« M¡ì#‹ cUthjš)
CaCO3 → CaO + CO2↑ (R©zh«ò¡ fš ÁijÎWjš)
nt éidfŸ
(NH4)2Cr2O7 → Cr2O3↑ + N2↑ + 4H2O↑ (m«nkhåa«
 btŸëÍ«, fh‰¿š cŸs iA£u#‹ ršigL« éidòçªJ ilFnuhnk£ ÁijÎWjš)
btŸë ršigL (Ag2S) cUthjyhš btŸë¡ bfhYÁ‹
 äf mÂf bt¥gãiyæš m«nkhåa« il Fnuhnk£
ãw« k§F»wJ.
cldoahf¢ ÁijΉW, ÚuhéÍl‹ g¢ir ãw thÍ
 R£l¢ R©zh«ò ÚUl‹ éidòçªJ Ú®¤j R©zh«ig cUth»wJ. x® vçkiy bto¥gij¥ nghš njh‰wkë¥gjhš
(fhšÁa« iA£uh¡iril) cUth¡F»wJ. ÏJ xU bt¥g ÏJ nt vçkiy vd¥gL»wJ.
cäœ éid.
 Ïl¥ bga®¢Á éidæ‹ vL¤J¡fh£LfŸ
 ryit¡ fšè‹ nt thŒghL CaCO3 Fe + CuSO4 → FeSO4 + Cu
Pb + CuCl2 → PbCl2 + Cu
CHEMISTRY
 Ïu£il ÁijÎ éidæ‹ vL¤J¡fh£LfŸ (Ïu£il  ÏU fhu¤Jt mäy¤Â‰F vL¤J¡fh£LfŸ : H2SO4,
Ïl¥bga®¢Á éid) H2CO3
Na2SO4 + BaCl2 → BaSO4↓ + 2NaCl  K¡fhu¤Jt mäy¤Â‰F vL¤J¡fh£L : H3PO4
CuSO4 + H2S → CuS↓ + H2SO4
 fhu¤Jt« v‹gJ xU _y¡TW mäy¤Âš cŸs
 xU ntÂéidæš M¡ì#‹ nr®¡f¥gLjnyh mšyJ Ïl¥bga®¢Á brŒa¡Toa iA£u#‹ mQ¡fë‹
iA£u#‹ Ú¡f¥gLjnyh mšyJ vy¡£uh‹fŸ v©â¡ifia¡ F¿¥gjh«. v.fh. mÁ£o¡ mäy¤Âš
Ú¡f¥gLjnyh ãfG«nghJ mªj éid M¡ì#nd‰w« eh‹F iA£u#‹ mQ¡fŸ ÏUªjhY« xnu xU
vd¥gL»wJ. iA£u#id k£Lnk Ïl¥bga®¢Á brŒa KoÍ«. vdnt,
2Mg + O2 → 2MgO (M¡ì#‹ nr®¡f¥gL»wJ ) ÏJ xU fhu¤JtKilaJ.
H2S + Br2 → 2HBr + S (iA£u#‹ Ú¡f¥gL»wJ )
-  cnyhf fh®gnd£LfŸ mšyJ cnyhfigfh®gnd£LfŸ
Fe2+ → Fe3+ + e (vy¡£uh‹ Ú¡f¥gL»wJ ) fhu¤j‹ik bg‰¿U¥gjhš mäy¤Jl‹ éidòçªJ
 xU nt éidæš iA£u#‹ nr®¡f¥gLjnyh mšyJ fh®g‹ ilM¡iril btëna‰¿ c¥igÍ« ÚiuÍ«
M¡ì#‹ Ú¡f¥gLjnyh mšyJ vy¡£uh‹ V‰f¥gLjnyh jU»‹wd.
ãfG«nghJ mªj éid xL¡f« vd¥gL»wJ.  fªjf mäy« (ntÂ¥ bghUŸfë‹ mur‹) fh® ä‹fy§fŸ
2Na + H2 → 2NaH(iA£u#‹ nr®¡f¥gL»wJ ) k‰W« gy nr®k§fis¤ jahç¥gš ga‹gL»wJ.
CuO + H2 → Cu + H2O ( M¡ì#‹ Ú¡f¥gL»wJ )  ie£ç¡ mäy« étrha¤Âš cukhf ga‹gL« m«nkhåa«
Fe3+ + e- → Fe2+( vy¡£uh‹ nr®¡f¥gL»wJ ) ie£nu£ v‹w nr®k¤ij¤ jahç¡f¥ ga‹gL»wJ.
 M¡ì#nd‰w« v‹gJ M¡ì#id V‰wš, iA£u#id  fêtiwfis¤ öŒik¥ gL¤J« bghUshf
Ú¡Fjš, vy¡£uhid(fis) ÏH¤jš iA£nuhFnshç¡ mäy« ga‹gL»wJ.
 xL¡f« v‹gJ M¡ì#id Ú¡Fjš, iA£u#id V‰wš,  lh®lhç¡ mäykhdJ rikašnrhlhéš xU gFÂ¥
vy¡£uhid(fis) V‰wš. bghUshF«.
 M¡ì#nd‰wK«, xL¡fK« nr®ªnj ãfœtjhš V‰gL«  bg‹rhæ¡ mäy¤Â‹ c¥ò(nrhoa« bg‹nrhna£)
éid M¡ì#nd‰w xL¡f éid vd miH¡f¥gL»wJ. czÎ¥bghUŸfis ghJfh¡f¥ ga‹gL»wJ.
 M¡ì#nd‰w« eh« rh¥ÃL« czÎ¥ bghUŸfëY« X®  fh‰W mil¡f¥g£l ghd§fëš fh®ghå¡ mäy«
v®kiw éisit c©lh¡F»wJ. bfhG¥ò k‰W« ga‹gL»wJ.
v©bzŒ cŸs czÎ¥ bghUŸfis mÂf neu«  fhu§fŸ Át¥ò è£k° jhis Úykhf kh‰W»‹wd.
it¤ÂU¡F«nghJ mit bf£L éL»‹wd. Ïit bf£l
RitiaÍ« J®eh‰w¤ijÍ« jU»‹wd. ÏJ F¿¥ghf¡  fhu§fŸ Ãdh¥jèDl‹ ÏsŠÁt¥ò ãw¤ijÍ«, bk¤Âš
nfhil fhy¤Âš jæ®, k‰W« bt©bzŒ M»at‰¿š MuŠRl‹ kŠrŸ ãw¤ijÍ« jU»‹wd.
fhz¥gL»‹wd. v©bzŒ k‰W« bfhG¥òfŸ  nrhoa« iA£uh¡irL nrh¥ò jahç¡f¥ ga‹gL»wJ.
M¡ì#nd‰wkilªJ J®eh‰wKŸs bghUŸfshf  fhšÁa« iA£uh¡irL f£ol§fS¡F
khW»‹wd. btŸisao¥gj‰F¥ ga‹gL»wJ.
 bt¥g« cäœ éid¡F vL¤J¡fh£L : N2 + 3H2 → 2NH3  bk¡ÜÁa« iA£uh¡irlhdJ tæ‰W cghijfS¡F
+ bt¥g« kUªjhf¥ ga‹gL»wJ.
 bt¥g«bfhŸ éid¡F vL¤J¡fh£L : 2NH3 + bt¥g« →  m«nkhåa« iA£uh¡irL Jâfëš cŸs v©bzŒ
N2 + 3H2 fiu k‰W« ÃR¡»id Ú¡f¥ ga‹gL»wJ.
 MÁ£ v‹w M§»y th®¤ij mÁl° v‹w Ïy¤Ó‹  všyh cnyhf§fS« nrhoa« iA£uh¡irLl‹
bkhêæèUªJ bgw¥g£lJ.mÁl° v‹w Ïy¤Ó‹ éidòçtJ Ïšiy. v.fh. Cu, Ag, Cr.
bkhêæèUªJ bgw¥g£l MÁ£ v‹w M§»y th®¤ij¡F¥
fiurš pH- ‹ njhuha kÂ¥ò
òë¥ò¢Rit v‹W bghUŸ.
 òë¥ò¢Ritia¡ bfh©l vYä¢ir rhW, fho k‰W«
vYä¢ir¢ rhW 2.2 – 2.4
Âuh£ir rhW Kjèad mäy¤j‹ik cilait. j¡fhë¢ rhW 4.1
 mäy§fŸ Úy è£k° jhis Át¥ghf kh‰W»‹wd. fhà 4.4 – 5.5
 mäy¤Jl‹ Ãdh¥jÄ‹ nr®¡F«nghJ ãwk‰wjhfΫ, kåjå‹ cäœÚ® 6.5 – 7.5
bk¤Âš MuŠR nr®¡F«nghJ ÏsŠÁt¥ò ãwkhfΫ Å£oš ga‹gL¤J« m«nkhåah 12.0
cŸsd.
_y§fŸ ÏU¡f¡Toa mäy§fŸ
 pH-‹ kÂ¥ò 6.9 MF«nghJ kåj cl«ò Fë®, ÏUkš
k‰W« ¥q Ït‰¿‹ jh¡f¤Â‰F Msh»wJ. kåj cl«Ã‹
M¥ÃŸ khè¡ mäy« pH 5.5Mf ÏU¡F«nghJ ò‰WnehŒ cUth¡F« bršfŸ
vYä¢ir Á£ç¡ mäy« njh‹¿ cl«Ãš cæ®thH VJth»wJ.
Âuh£ir lh®lhç¡ mäy«  xU Mnuh¡»akhd kåjå‹ cl«ÃYŸs njhè‹ pH
j¡fhë M¡[hè¡ mäy« 4.5èUªjJ 6 Mf ÏU¡F«.

fho mÁ£o¡ mäy«  e« t承š Ru¡F« Âut¤Â‹ pH kÂ¥ò »£l¤j£l 2


MF«.
jæ® yh¡o¡ mäy«
 kåj Ïu¤j¤Â‹ pH 7.35èUªJ 7.45Mf ÏU¡F«.
 fçk mäy§fS¡F vL¤J¡fh£LfŸ : HCOOH, Ïu¤j¤Â‹ pH kÂ¥ò 7.4 MF«.
CH3COOH (tèik Fiwªj mäy§fŸ)
 cäœÚç‹ pH rhjuhzkhf 6.5èUªJ 7.5¡FŸ ÏU¡F«.
 fåk mäy§fS¡F vL¤J¡fh£LfŸ : HCl, HNO3,
 e« g‰fëYŸs vdhkš v‹D« btŸis¥glykhdJ e«
H2SO4 (tèäF mäy§fŸ) cl«Ãnyna äfΫ fodkhd gFÂahF«. ÏJ fhšÁa«
 xU fhu¤Jt mäy¤Â‰F vL¤J¡fh£LfŸ : HCl, HNO3 gh°ng£ v‹w nr®k¤ÂdhyhdJ. ÏJ Úçš fiutšiy.
CHEMISTRY
e« thæ‹ pH 5.5-¡F¡ ÑnH FiwÍ«nghJ Ϫj vdhkš  eh‹fhtJ bjhl® (mQ v© 19-36) ÏJ xU Ú©l bjhl®.
mç¡f¥gL»wJ. g‰fis¢ R¤j¥gL¤j¥ ga‹gL« Ïš gÂbd£L jåk§fŸ cŸsd(bgh£lhÁa¤Âš ÏUªJ
g‰girfŸ bghJthf¡ fhu¤j‹ik bg‰¿U¥gjhš mit »ç¥lh‹ tiu).
mÂf¥goahd mäy¤ij eLãiyah¡»¥ g‰Áijit¤
jL¡»‹wd.
 IªjhtJ bjhl® (mQ v© 37-54) ÏJΫ xU Ú©l bjhl®
ÏÂY« gÂbd£L jåk§fŸ cŸsd (UÔoa¤ÂèUªJ
 Á£u° gH§fŸ fhu¤j‹ikÍila k©âY«, mçÁ brdh‹ tiu)
mäy¤j‹ik bfh©l k©âY«, fU«ò eLãiy¤ j‹ik
bfh©l k©âY« mÂfkhf éis»‹wd.
 MwhtJ bjhl® (mQ v© 55-86) ÏJ äfΫ Ú©l bjhl®.
Ïš K¥g¤Âu©L jåk§fŸ cŸsd. (ÒÁa¤ÂèUªJ
 kiHÚç‹ pH »£l¤j£l 7 MF«. nulh‹ tiu)
 Ïu£il c¥òfS¡F vL¤J¡fh£L bgh£lhZ gofhu«.  VHhtJ bjhl® ( mQ v© 87-118) MwhtJ
 rhjhuz c¥ò (NaCl) e« m‹whl czéY«, czit¥ tçiria¥nghynt K¥g¤Âu©L jåk§fis¡
ghJfh¥gÂY« ga‹gL»wJ. bfh©oU¡fKoÍ«. Mdhš ÏJtiu ÏUg¤jhW
 ryit nrhlh (Na2CO3) fod Úiu bkªÚuhf kh‰w¥ jåk§fŸ k£Lnk IUPAC-Mš m§Ñfç¡f¥g£LŸsd.
ga‹gL»wJ, ÅLfëš R¤j¥gL¤J« bghUshf¥  jåk tçir m£ltizæš 18 bjhFÂfŸ cŸsd.
ga‹gL»wJ.  Kjš bjhFÂ jåk§fŸ fhu cnyhf§fshF«.
 rikaš nrhlh (NaHCO3) buh£onrhlh jahç¡f¥  Ïu©lh« bjhFÂ jåk§fŸ fhuk© cnyhf§fŸ
ga‹gL»wJ. buh£onrhlh v‹gJ rikaš nrhlhΫ vd¥gL»‹wd.
lh®lhç¡ mäyK« nr®ªj fyitahF«. ÏJ nf¡ k‰W«
buh£ofis bk‹ikahf kh‰W»wJ.
 bjhFÂfŸ 3-12 tiuÍŸs jåk§fŸ Ïilãiy¤
jåk§fŸ vd¥gL»‹wd.
 ryit¤ öŸ (CaOCl2) FoÚçYŸs gh¡Oçah¡fis
mê¡f¥ ga‹gL»wJ, gU¤Â k‰W« èd‹ Jâfis
 bjhFÂfŸ 1, 2 k‰W« 13-18 tiuÍŸs jåk§fŸ rhjhuz¤
jåk§fŸ mšyJ K¡»a¤ bjhF¤ jåk§fŸ mšyJ
btS¡f¥ ga‹gL»wJ.
ÃuÂã¤Jt jåk§fŸ vd miH¡f¥gL»‹wd.
 ghç° rhªJ (CaSO4.½H2O) K¿ªj vY«òfis
x£lit¡fΫ k‰W« ÁiyfS¡fhd th®¥òfis¢
 bjhFÂ 16š cŸs jåk§fŸ (bghnyåa« jéu)
rhšnfhb#‹° FL«g« vd¥gL»‹wd.
brŒaΫ ga‹gL»wJ.
  bjhFÂ-17š cŸs jåk§fŸ nAnyh#‹ FL«g«
vd¥gL»‹wd.
jåk§fë‹ Mt®¤jd tif¥ghL
 ÏJtiu 118 jåk§fŸ m¿a¥ g£LŸsd.
 18« bjhF¤ jåk§fŸ caça thÍ¡fŸ mšyJ
kªjthÍ¡fŸ vd¥gL»‹wd.
 bA‹¿í‹ b#¥ç° nkh°ny v‹w M§»y Ïa‰Ãaš
tšYe® (1887-1915) X-f®fis¥ ga‹gL¤Â jåk§fë‹
 bjhFÂ 3‹ xU gFÂahf és§F« yhªjidLfŸ k‰W«
M¡oidLfŸ cŸÏilãiy¤ jåk§fŸ vd
mQ v©fis¡ f©l¿ªjh®.
miH¡f¥gL»‹wd.
 1912 M« M©oš nkh°ny v‹w M§»y Ïa‰Ãaš m¿P®
X® cnyhf¤ij mÂntf vy¡£uh‹fis¡ bfh©L jh¡F«
 IUPAC-ahš mÂfhu¥ó®tkhf m¿é¡f¥g£LŸs ÏW¤
jåk« mQ v© 112 bfh©l nfh¥bgu‹Áa« (Cn112).
nghJ btënaW« X-f®fë‹ m®bt©iz
ÏU¥ÃD« ÏJtiu f©L Ão¡f¥g£LŸs jåk§fŸ 118.
msªj¿ªjh®
 nkh°ny jåk§fis mt‰¿‹ mQ v©fë‹(z)
 mâfy‹fŸ cUth¡f 22 nfu£ j§f« ga‹ gL¤j¥gL«.
Ïš 22 ghf« j§fK«, 2 ghf« jhäuK« cŸsJ. 22/24 x
mo¥gilænyna tif¥gL¤j nt©Lbkd¡ T¿dh®.
100 = 91.6%. mjhtJ 91.67% öŒikahdJ.
 X® mQé‹ mQ v© v‹gJ c£fUéš cŸs
ònuh£lh‹fŸ mšyJ btët£l¥ghijæš R‰¿ tU«  j§f¤Â‹ öŒikia nfu£ v‹w myfhš F¿¡»nwh«.
vy¡£uh‹fë‹ v©â¡ifahF«.  1 »uh« j§f¤ij 2 »nyhÛ£l® öu¤Â‰F bkšèa f«Ãahf
 eÅd Mt®¤jd m£ltiz eh‹F bjhFÂfshf Kiwna Ú£lKoÍ«
s,p,d k‰W« f vd¥ Ãç¡f¥g£LŸsd.  fëk© (Al2O3.2SiO2.2H2O) k‰W« gh¡i[£
 Kjš bjhl® (mQ v© 1 k‰W« 2) ÏJ äfΫ FW»a (Al2O3,2H2O) M»ait mYäåa¤Â‹ fåk§fshF«.
bjhl®. Ïš Ïu©L jåk§fŸ k£L« cŸsd (iA£u#‹  mYäåa¤Â‹ jhJ gh¡i[£ MF«.
k‰W« Ëèa« ).  Fe Ïu¤j¤Â‹ Át¥ò ãwä (ËnkhFnshË) ÏU«ig¡
 Ïu©lhtJ bjhl®: (mQ v© 3-10) ÏJ FW»a bjhl®. bfh©LŸsJ.
Ïš v£L jåk§fŸ cŸsd. (è¤Âa¤ÂèUªJ ãah‹  Ca vY«ò, g‰fëš äf K¡»a¥ g§Ft»¡»wJ.
tiu)
 Co it£lä‹ B-12š cŸs cnyhf« MF«.
 _‹whtJ bjhl® (mQ v© 11-18) ÏJΫ xU FW»a
bjhl®. ÏÂY« v£L jåk§fŸ cŸsd. (nrhoa¤ÂèUªJ
 Mg jhtu¤Â‹ g¢ira¤Âš cŸs cnyhf« MF«
M®fh‹ tiu)
M¡irL jhJ fh®gnd£ jhJ nAiyL jhJ ršigL jhJ
gh¡i[£ fhyik‹ (ZnCO3) »iunahiy£ (Na3AlF6) Á‹dgh®
(Al2O3.2H2O) (HgS)
F¥iu£(Cu2O) kh®ÃŸ (CaCO3) ~gq®°gh® (CaF2) fÄdh (PbS)
nAkil£(Fe2O3) bk¡dir£ (MgCO3) Ah®‹ Ášt® (AgCl) ÏU«ò igiu£ (FeS2)
ì§if£(ZnO) Áliu£(FeCO3) ghiw c¥ò (NaCl) 짡 ¥s‹L (ZnS)
CHEMISTRY
mYäåa¤Â‹ jhJé‹ bga® rk‹ghL 3. mid¤J¡ fçk¢ nr®k§fS¡F« mo¥gilahd jåk«
_________ bjhFÂæš cŸsJ.
gh¡i[£ Al2O3.2H2O
(14tJ bjhFÂæš / 15tJ bjhFÂæš)
»iunahiy£ Na3AlF6 4. jhJéèUªJ cnyhfkhdJ yhgfukhdjhf
bfhu©l« Al2O3. Ãç¤bjL¡f¥gL»wJ. mYäåakhdJ gh¡i[£oèUªJ
Ãç¤bjL¡f¥gL»wJ. ÏJ ______vd miH¡f¥gL»wJ.
 Ú®¤j ml® ie£ç¡ mäy«, mYäåa¤Jl‹ (jhJ / fåk«).
éidòçtšiy khwhf mYäåa¤Â‹ nkš M¡irL 5. j§f« v‹w jåkkhdJ nr®kkhf »il¥gJ Ïšiy. ÏJ
gly« cUth» mj‹ éidgL« M‰wiy¤ jL¡»wJ. fh‰W mšyJ ÚUl‹ éidòçtJ Ïšiy. ÏJ _________
fh¥gç‹ jhJ¡fŸ rk‹ghL ãiyæš cŸsJ. (jå¤jãiy / nr®ªj ãiy)
6. cWÂ¥gL¤Jjš: fh¥g® gh¤Âu§fis
1. fh¥g® igiu£ CuFeS2 öŒik¥gL¤j¥gléšiy våš g¢ir ãw gok«
2. F¥iu£ mšyJ %à fh¥g® Cu2O njh‹W»wJ. fhuz«: Ϫj¥ gok¤Â‰fhd fhuz« fhu
jhäu fh®gnd£.
3. fh¥g® »sh‹° Cu2S
m) cWÂ¥gL¤Jjš fhuz« Ïu©L« rç. M)
 ä‹dh‰gF¥Ãæš öŒik : 1. nf¤njhLöa bkšèa fh¥g® cWÂ¥gL¤Jjš rç fhuz« rçašy.
jfL 2. MndhLkhR fyªj fh¥g® 3. ä‹gFëfªj mäy« 7. rš~igL jhJit ml®¥Ã¡f¥ ga‹gL« Kiw _______ (
fyªj fh¥g® ršng£ fiurš Eiu äj¥ò Kiw / òép®¥ò Kiw)
 jhäu¤Â‹ cUF ãiy 1356˚C 8. ÏU«ò cnyhf¥ gu¥Ã‹ ÛJ ntW cnyhf¤ij¥ óRtjhš
JU¥Ão¤jèš ÏUªJ jL¡fyh«. Ϫj ÏU«Ã‹ ÛJ
ÏU«Ã‹ jhJ¡fŸ rk‹ghL
J¤jehf¤ Jfis bkšèajhf óÁdhš mj‰F _________
1. nAkil£ Fe2O3 v‹W bga®.
( J¤jehf Kyh« óRjš / t©z¥ó¢R mo¤jš / v®Kid
2. nk¡dil£ Fe3O4 ghJfh¤jš )
9. vªj cnyhf« ghjur¤Jl‹ nr®ªjhY« mj‰F Ïur¡fyit
3. ÏU«ò igiu£ v‹W bga®. g‰Fêfis mil¥gj‰F ga‹gL«
FeS2
Ïur¡fyit _________ ( Ag-SnÏur¡fyit / Cu-
SnÏur¡fyit )
 nAkil£ xU M¡irL jhJ.
 fh®gnd£ jhJit mj‹ M¡irlhf kh‰w cfªj Kiw fh®gD« mj‹ nr®k§fS«
fh‰¿šyh NHèš tW¤jš.
 b#®kåia¢ nr®ªj ntÂæaš m¿P® nAhy® v‹gt®
 ršigL jhJit mj‹ M¡irlhf kh‰w cfªj Kiw mnkhåa« rand£L v‹w fåk nr®k¤ÂèUªJ, ôçah
fh‰WŸs NHèš tW¤jš. v‹w fçk nr®k¤ij Kj‹Kjèš nrhjid¢ rhiyæš
 ÏU«Ã‹ _‹W tiffŸ : th®ÃU«ò ( 2% - 4.5% msÎ jahç¤jh®.
fh®g‹), njåU«ò ( <0.25% msÎ fh®g‹), v~F ( 0.25% -  äféiy ca®ªj itukhdJ gof òwnt‰Wik tot«
2% msÎ fh®g‹) bfh©l fh®g‹ MF«. nfh»}® itukhdJ 105 nfu£
 Ïur¡fyit v‹gJ bk®Fç, Ášt®, o‹ ngh‹w itu« MF« (21.68 »uh«).
cnyhf§fë‹ fyitahF«. g‰Fêfis  itu¤Âš cŸs x›bthU fh®g‹ mQΫ k‰w eh‹F
mil¡f¥ga‹gL»wJ. fh®g‹ mQ¡fSl‹ Ãiz¥ò‰W, fod K¥gçkhd
 fh¥gç‹ cnyhf¡fyitfŸ : äjis (Cu,Zn), bt©fy« mik¥ig cUth¡F»‹wJ.
(Cu,Sn,Zn), J¥gh¡» bt©fy« (Cu,Zn,Sn,Pb), b#®k‹  »uhig£ mnyhfkhF«. Mdhš j‹ Ãiz¥òwh
btŸë (Cu,Zn,Ni) vy¡£uh‹fŸ _y« ä‹rhu¤ij¡ fl¤J« j‹ikaJ.
 mYäåa¤Â‹ cnyhf¡fyitfŸ :  fh®gå‹ k‰bwhU òwnt‰Wik tot« ~òšèÝ‹ MF«.
oÍuYä‹(Al,Mg,Mn,Cu), bk¡dhèa« (Al,Mg) ÏJ fhšgªJ toéš 60 fh®g‹ mQ¡fis¡ bfh©ljhf¡
 ÏU«Ã‹ cnyhf¡ fyitfŸ : JU¥Ão¡fhj v~F fhz¥gL« (C – 60).
(Fe,C,Ni,Cr), ã¡fš v~F (Fe,C,Ni), l§°l‹ v~F  C2 H6 O v‹w _y¡TW thOE¥ghoš v¤jdhY« (C2 H5
(Fe,W,C) OH) ilbk¤Âš <jU« (CH3-O-CH3) fh®g‹ nr®k§fëš
 cnyhf¡fyitah¡fY¡F vL¤J¡fh£L JU¥Ão¡fhj kh‰¿a mik¥òfshF«.
v~F  x¤j ntÂ¥g©òfŸ bfh©l fçk¢nr®k§fŸ CH2 v‹w
 ÏU«Ã‹ ÛJ J¤jehf« ä‹Kyh« óRtj‰F ehfKyh« bjhFÂahš ntWgL«.
óRjš v‹W bga®.  mšnf‹ = CnH2n+2
 xU cnyhf¤ij k‰bwhU cnyhf¤Â‹ nkš ä‹rhu¤Â‹  mšÑ‹ = CnH2n
_« óRtj‰F ä‹Kyh« óRjš v‹W bga®.  mšif‹ = CnH2n-2
kÂ¥ÕL
gF m mšÑ‹ bghJ¥ bga® IUPAC bga®
1. eÅd jåk tçir m£ltizæš bjhl®fS«, CH2 = CH2 v¤ÂÄ‹ <¤Ó‹
bjhFÂfS« cŸsd. tçirfS«, bjhFÂfS« Kiwna
CH3CH = CH2 òbuh¥Ãè‹ ònuh¥Ô‹
m) »ilk£l bjhl®fŸ, br§F¤J tçirfŸ (bjhFÂfŸ).
M) br§F¤J¥ tçirfŸ (bjhFÂfŸ) »ilk£l bjhl®fŸ. CH3CH2 CH = CH2 a- Ãô£oÄ‹ Ãô£ – 1 – p‹
2. _‹whtJ tçiræš 8 jåk§fŸ cŸsd. mt‰¿š
CH3CH = CHCH3 b- Ãô£oÄ‹ Ãô£ – 2 – p‹
v¤jid mnyhf§fŸ cŸsd?
CHEMISTRY
mšifŒ‹ bghJ¥ bga® IUPAC bga®  khéèUªJ miuglhj¥ bghUŸfŸ FUiz, jéL, òG,
HC ≡ CH mÁ£oÄ‹ <¤ij‹ t©L M»at‰iw rë¤jš Kiwæš Ãç¤bjL¡fyh«.
H3C – C ≡ CH bk¤Âš mÁ£oÄ‹ òbuh¥ig‹ kzèèUªJ f‰fis Ú¡fΫ rë¤jš Kiw ga‹gL»wJ.
H3C – C ≡ C – CH3 il bk¤Âš mÁ£oÄ‹ 2 -Ãô£il‹  fhªj¤jhš ftu¥gL« xU bghUŸ fyitæ‹ gFÂahf
H3C - CH2– C ≡ CH v¤Âš mÁ£oÄ‹ 1 - Ãô£il‹ ÏUªjhš, mjid Ãç¤bjL¡F« Kiw fhªj¥ Ãç¥ò Kiw
 éid braš bjhF¡F vL¤J¡fh£L :MšfAhš ⇒–OH vd¥gL«.
Ñ£nlh‹ ⇒C= O  gS ö¡»fëš ä‹fhªj§fisna ga‹gL¤J»nwh«.
MšoiAL⇒– CHO fh®gh¡ìè¡ mäy«⇒– COOH  Úçš fiuahj ©k§fisÍ«, x‹iw él k‹bwh‹W
 MšoiALfŸ _y¡TW thŒ¥ghL fdkhd gFÂ¥ bghUŸfis bfh©l fyitfisÍ«
_y¡TW thŒ¥ghL bghJ¥bga® IUPAC bga® bjëa it¤jš, bjëait¤J ÏW¤jš, tof£Ljš
Kiwfshš Ãç¡fyh«.
gh®khšoiAL bk¤jndš
HCHO
 Âzk¥bghUS«, Âut¥bghUS« fyªj fyitia
CH3CHO mÁ£lhšoiAL v¤jndš mirahkš it¤J, Âut¤Â‹ moæš Â©k¥bghUis
goa¢ brŒjš bjëait¤jš MF«.
CH3CH2CHO ònuh¥ÃadhšoiAL ònuh¥gndš  bjëait¤j fyit x‹¿èUªJ, bjëthd
Âut¥bghUis k£L« k‰bwhU fyD¡F f©zhoæ‹
CH3CH2CH2CHO n-Ãô£ouhšoiAL Ãô£lndš
F¢Áæ‹ cjéÍl‹ kh‰Wjš bjëait¤J ÏW¤jš
vd¥gL«.
 HCOOH - gh®ä¡ mäy«  tof£Ljš Kiwæš tojhŸ têna Kfitæš
nrfç¡f¥gL« Ú® toÚ® vd¥gL«. tojhënyna j§F«
 CH3COOH - mÁ£o¡ mäy«
kzš frL vd¥gL«.
 v¤jdhš mšyJ v¤Âš MšfAhš mšyJ MšfAhš
 xU Ú®k¤ij bt¥g¤jhš Méahf kh‰W« Kiw Méahjš
v‹gJ MšfAhšfë‹ FL«g¤Ânyna äf K¡»akhd
vd¥gL«.
nr®k§fëš x‹whF«.
 xU è£l® flš Úçš Rkh® 3.5»uh« c¥ò¡ fiuªJŸsJ.
 <°£oYŸs Ï‹t®nl° k‰W« irnk° M»a behÂfŸ
r®¡fiuia v¤jdhyhf kh‰W»‹wd.  flš Úçš eh« c©Q« c¥ò k£L« Ïšyhkš 50-¡F«
nk‰¥g£l fåk§fŸ cŸsd.
 v¤jdhè‹ Ú®¡fiurš 95.5% v¤jdhiyÍ« 4.5% ÚiuÍ«
bg‰WŸsJ. ÏJ vç rhuha« vd miH¡f¥gL»wJ.  Ú® RH‰Áæš Méahjš k‰W« MéRU§» Ú®kkhjš
M»ait kiH tUtj‰F fhuzkhf mik»‹wd.
 v¤jdhš v¤jdhæ¡ mäy¤Jl‹ ml®H2SO4 (éidô¡»)
K‹åiyæš v¤Âš v¤jndhna£ilÍ« ÚiuÍ« jU»wJ.  fU«ÃèUªJ r®¡fiuia jahç¡F«nghJ tof£Ljš,
MšfAhš k‰W« fh®gh¡ìè¡ mäy« Ït‰¿‹ éidahš Méahjš, gofkh¡fš ngh‹w gy Ãç¤jš KiwfŸ
cUthd nr®k« v°l® (gH¢rh¿‹ kz« bfh©lJ) ga‹gL»‹wd.
vd¥gL»wJ. Ϫj éidia v°£uh¡Fjš vd  fyitæš cŸs nyrhd khR¡fis Ú¡f V‰w Kiw
miH¡»nwh«. ö‰Wjš.
 bk¤jdhš fšÄuèš bk¤jndyhf (gh®khšoiAL)  fyitæš cŸs bghUŸfë‹ msit mo¥gilahf¡
M¡ì#nd‰w« milªJ bršfëYŸs gFÂfSl‹ bfh©l Ãç¤jš Kiw rë¤jš.
ntfkhf éid òç»wJ.  gH¢rhW jahç¥Ãš, rh‰¿èUªJ éijfis¥ Ãç¡f V‰w
 bk¤jndš bršèYŸs ònuh£lhÃshr¤ij Kiw tof£Ljš.
NLgL¤J«nghJ K£il bf£o¥gLtij¥ nghš bf£oahf  c¥ig flšÚçš ÏUªJ Ãç¡F« Kiw Méahjš.
khW»wJ. nkY« bk¤jdhš f© eu«òfis gh¤J
FU£L¤j‹ikia cUth¡F»wJ.
 ãw«, msÎ, tot¤Âš ntWg£l ©k¡ fyitfis¥
Ãç¡F« Kiw ifahš bjçªbjL¤jš.
 mÁ£o¡ mäy« bghJthf¥ gy tif¥ gH§fëY«
fhz¥gL»wJ. Ït‰¿š òë¥ò¢ Rit Ϫj
 bg£nuhš, k©bz©bzæèUªJ mªJU©il
(eh¥jè‹) tiu Vw¡Fiwa 86 tifahd bghUŸfŸ f¢rh
mäy¤Âdhnyna MF«.
v©bzŒ vD« fyitæèUªnj Ãç¤bjL¡f¥gL»‹wd.
 v¤jdhæ¡ mäy« fhoia¤ (éÜf®) jahç¡f¥
ga‹gL»wJ.
 fh‰W gy thÍ¡fŸ nr®ªj¡ fyitahF«.
bghUŸfis¥ Ãç¤jš
 czÎ bghUŸfŸ fy¥gl« Ïšyhjit v‹gij cWÂ
brŒJ bfhŸs m¡kh®¡ K¤Âiu ga‹gL»wJ.
 ifahš bjçªbjL¤jš, ö‰Wjš, rë¤jš k‰W« fhªj
Ãç¥ò KiwfŸ ngh‹wit ©k¡ fyitfis Ãç¡F«
KiwfshF«.
 fhŒf¿æid¥ Ãç¤bjL¤jš ifahš bjçªbjL¤jY¡F
cjhuz«.
 fyitæš cŸs bghUŸfŸ nyrhdjhf ÏUªjhš mt‰iw
ö‰Wjš Kiwæš Ãç¡fyh«. étrhæfŸ, gjWl‹ Toa
jhåa¤ij ö‰Wjš Kiwæš Ãç¤bjL¥g®.
 xnu fyitæ‹ cŸs gFÂ¥ bghUŸfë‹ gUk‹ msÎ
ntWg£lhš mt‰iw rë¤jš Kiwæš Ãç¡f KoÍ«.