Sei sulla pagina 1di 506

i

.....i^

.4f^l\c<L <*)e\Vdtx

URN

N O V

PHILOSOPHI
Sive

CI,

DESCRIPTIO ARTIS
D

ESTILLATORI.^.
N O V ^i
Nec non
'

Spirituuni,

Olcorum, Florum, aliorumque

illius bcneficio , facilim quadam&peculiari viac vegetabilibusj animalibus &; mineraliLui couDciendoium &. quidem magno cum lucio ^gens quoque dt illrum ufu tarn chymico quam medico,edica
'

Medicamentorum
,

& publicatai giati^m veruatisStudioforuai

Ter

J O

A N N E M

R
B

11

D O

L P
M,

tl

AU

RU

^W^.

Proftant apud

o a n n e

a n

s s

o n

Cl3

IdC LI,

iE

A T

A D
Ledorem benevolum.
Vas haenus fornacespeculiaresy viafque deflilUndt compendiofas
,

aiduh

lucubrationibus fpeculaombufque in-

ventas paucos ante annos , qulhus


ta

mul"

prdcUra opera

vlgan arti wh-

potbilta,perpetrari pojfutit;pro

fervaviy decrevi tandem, perpendens

me tanquamfecreta re^ mecum utilitatem,


artem
diut'tus

quam

pr&fiare poteft mortahbus, hanc

non cdare, fed tngratiam proxmipublicare, dandoper^ fundamentalem Spagjris informationem ar^ fectam

&

t IS

hujus novit er mventa, ne amphus opus habeantin

pofierum tempus terercyfumptufque expendere in Ubor'tbus


tAd'iofis

longisyfed

vU facihorhbeneficio mearumfor"
operari queant^

nacum multaprLclara
tem bicltber

Dividetur audocebit

m partes

quinque

quarum prima

conruionetnfornacisalicujs

inquamcombuibilta
Retor-*

deilUntur &fublimantt{r,& quidem talia qu&

tarum alwrumque vaforum beneficto perfici nequeunt\ quomodo miner almm metalloru7nqHe fpiritus ,flons

&
&

C^ olea Ulms heneficio prdLparenturmc-non illorum ufum


Vires,

hl fecunda parte docebitur alia fornax, in qu^^cortt* hfiibilia^ utpotevegetabillay

animaUa
z

&

mineralia
dei-

4
de'tllantur
,

Pr^fatio*
perfeiimequ
fuht'il'iantur
:

cujus hene-

fic'tQ mult a meicam'ma pMflantiima ad tollcndosgra-

viimos

& incur

ablies alias

morbos

& auius praparahaemif

rl pojfunt.

Intertutdoceb'itur nova qudtdaminveno

queincognita deflillandi Spiritus ardentcs, utpotc ex vi-

noyfrumento, fniclibus, floribusyherbis &radic'tbus-, nee

non aquas vegetab'ihum animaliumque

magna copia,
fumptibus; ut

brevltempor'is fpatlo

& quidem in & abfque magms


,
,

& coquend't cerviam,

hjdromel

v'mum,

aliaque

qu

alias conficiuntur in magiiis cupreis vel

ferreis vafibus; benecio

vaformn ligneoruniy adminiculo


2.'

parvi all cujus infirumenticuprei vel ferrei,ponderis


vel 3. librarum, via

nimirum quadamfacili abfque for-

nacibus,

Docet quoque novit er luctnventa arsvarios


extratTiones, abracHones

labores alios chymicos, utpoteputrefaiones, digeionesy


circulationes
,
,

cohobationes,
neceffaria

fixationes

^c.

EflquA

hu

inventio

admodiim

utilifque tjronibus hujus arttSynon

enim indigent in convegetabiliunu


,

feione fpirittium ardentiufn,

aquarum
,

extraorum, aUorumqiie medicamentoriim


cibus, totque cupreis, ferreis, fianneis
Pafis,

totforna-

terreis vitreifquc

docentur enim hie, quomodoprdidii labores omnes

perficiantur faltem adminiculo parvi altcujs inflru-

menti cupreivelferreiin vafisligneis

tarn bene nimi:

rum

ac per veficas

aliaqiie vafa

ampliima cuprea

qua ratione parcitur expens &c.


In quartaparte docebitur alia

qtudam

haclenufq.in-

cognitafornax, in qua fucilime perpetrantur cunilalaborcs

chjmi

utilifsima

ad explorandas mineralium
metal'

AdLectorem,
mctallortimqtie naturas; itemque
tianda, iiquefacienday capellanda,

adprohanda , exami(yfeparanda metaU


fcili-^
.

la,ne quid pereatj via mmiriimcompendiofa (^


;i,

cquidcm magno cumfruii &c.

In qutnta parte docehitur confeclio five pMparatlo

iuflrimcntoruin ferreorian, terreorunh vitreomm alio^

rumque-i necejfariornm ad prdtdi.ts ^. fornaces


cehiintur
lia.

do^

&

alia

neceffaria

utiliimaqta

maniia-

Etqutdem
fornacis
,

in

prima parte

ddineata fahrte a prim&


ipfius beneficio confi^

revdabo etiam quomodo


,

ciantur Spiritus ,olea

flores aliaque utiltfsima

medi-

camina, eorumque
licet fideltfsime

vires

& ufmn quantumfieri quidem


non dubito,
indoi autem
Dicitur

& abfquefraude. Et quidem


emm
,

quinintelleuri, opus hoc approbaturi,


Zotli contemturi fmt,

per Froverbium:

^dificanspropc viam publicam , multa audire cogirur , ab obcrectatoribus cum primis autem a mifella pkhecula &c. Sed opus cjfet , quod ejufmodi
Thrafones aliquid pr&flantins ederent in lucem ante-

quam aliorum carperent lahores, Quare nemo intempeivejudicet hoc


nimirum perfee
non dubttabo;
thor.

opus ,

antequam
tunc

de

tllo

faerit inform atus\

emm

quin Uudeminde deportaturus fit au^


qui extruxerit hanc fornaillam
,
;

Et fi cui forte fortuito

cem, laboranti vel operanti per


fiatim

non

otnnia
ille

ex

animi fententia fuccedant


altqua p arte pecc ffe
,

cogitet

feCuifiyfe fortajfe in

eenim opus
nee

novum Cr incognitum

mquo

facile quis errare pote)

6'

Prfatio.
tpfi

necproptereamurmuret adverfus authorem


imputandoy quodnonfath aperte fcnpferit
fcribat ignorantU, 4Uthor'tfque
,

culpam

fedfu ad-

deatyexerceatquefcfein labonhus

tabo de melion fucceffu


cor.

utum entm non dubi" quem ommbus &fwgulis prementem


,

intelUgere

Amen.

PARS

l^iPARS
PH
I

PRIMA
L O
S

FURNORUM
I

O P H

C O

RUM.

De

fraparatione Trinnz Fornacis.

UoD
illa

ad prima m fornacem

potcric

pro lubitu major vel minor exftrui, habitratione quantitacis materiae de-

flillandx &c. quidem vel rotundi quadrata ; vel e lateribus vel per figulum ex argillii. Requirit aurem diameter fpitham^ unius ( intrinfecus nimirum ) alticudinem quariior fpithamarum ; unam nimirum fundo ufque ad cratem , unam quoque a crate ad foramen injicicndis carbonibus deftinatum-, duasab hoc ufque
vel

&

adfummitatemfiftulcE,qu2Eadminimum fpithamam unam furnum egredi oportet, nc vafarecipientia

ob propinquitatem

fornacis incalefcant.

Oportet quoque fiftulam habere diametrum


parte anteriore, refpondentemtertias parti dia-

metri intrinfeci fornacis ; ampliorem 'quoque paululum parte pofteriore quam anteriore. Craticulatalisefto , quodpoilit eximi prolubituSc mundificari , obftrud materia deftilland injecl
:

obftruitur

enim

facile indeftillationefa-

lium, colliquefcentium
aer denegatur igni,

cum carbonibus, unde

impeditur.

per confcquens Vel imponantur fornaci tranfverfim


f.

& deilillatio

duo baculi
innitantur

ferrei robufti, cui alii 4. vel


,

minores
riam

& quidem unus ab aitcro per diftanA 4

FURNOR, P

H ILOSOP
,

II

I C.

tiamdigiti iiniuslati tranfverfi, exeuntcs paulii-

lum c foinacc

quo obftrucfli foixipe compre, hen(i,commoveri 6c a materia combufta mundificari ; itcrumque poftca rite in fua loca rcponi queant quare etiam oportet fornacem parte fua anteriore , fub crate nimirum apertam efle , quo melius cratem tractare polUs. Oportet quoque fuperne habere teclum fornacem lapideum vel terreum foramine prxdiUiminmcdio, cumaliqu diftiniSHoncarenareplend, quooperculum impofitum rite claudcre
:
,

poflitforamen illud, neTpiritusexhalare queanr, led coatli pcrfiftulam egredianturinrecipientes,

poftquam

injeceris

materiam deltillandam.

De

Recipientihtis.

VAia recipientia conficianture vitro,vel e terra forti.fpiritus

qu2

rctinere poflir, qualiscft

Waldbiirgica, HalTiaca, Frechneimen(is,Sibur-

gica&c.

iVieiiorafunt

iion deficiunt officin2e,S<:

confeda e quidcm

vitro

fi

modo

e vitro forti
3c

&

iirmojquas circa jundiiras (miiite L-evigari

ad-

icquari pfTunt, quo melius conjungantur , d>C tunc lutationeopus non eft, ( quomodo autem riiJiriteliEvigentur adcquentur,iddcebiturin

&

parte quint, de mannalibusagentc,) quiaadeo ard:e hac rationc conjunguntur , ita ut nullus

cgredi pofllc fpiricus per jundturas


cxhalarc

feil.
,

Secus
fpiritus

junduiMS iuto optimo firmaie oportet

non peimictente

quak docebitur

in

li-

bro

P A R
bro de manualibus agente.
ticatem

I.

5?

Formam

Reclpien-

tum vidcrc licet in dclineacione. Quod ad quaneorum fcito, quod quo majora eo meliora, paiicioribus enim tunc opus habes.pluribus
vero minoribus. Orificium fuperius amplius efto
inferiore, ira ut

femper aliud vas recipiens

orifi-

ciofuo inferiori,jungi polUcipfi; &:quidem orificium inferius habeat diamctrum triura dig'torumlatorum tranfverforum , velcircicer,habit

nimirum
quirit

ratione fornacis

cujus diamerer eil

iinius fpichamce.

Major enim fornax majora reforamina ut &orificiarecipientum quo


,
:

igni fufficicns aeris

portio

thamam

debitaque adminiftretur proVel ii fornacis diameterplus quam fpihaberet, oporterct quoque eam habere

duas vel tres fiftulas, ( qux fimul confideratx haberent amplitudincm refpondentero tertiac partiamplitudinis fornacis, tantaenim amptu-

do tantumque aeris reqiritur , (i ignis libere fuum officium prceftare dcbet; j quibus applicanda vafa recipicntia
fuffocetur.
,

*di6ta:

proportionis, ne ignis

Appolita autem figura conjunftioncm recipientum edocebit, ncc-non eorum applicatione ad fornacem. Er primum quidcm vas recipiens
innititur tripodi^ vclfellulce in medioperforata:,

ut colkvTi primi recipicntis tranfirc pofTit


fpiritus: Primopollrca jungitur
fic

cui

applicatur(cutellahtl:ulata recipiens dcftillanres

fccundum atque con(equenter(prope nimirum parietemvci fcalam aliquam) tot nimirum quor
huic tertium &c

pla^

lo

FuRNOR. Philosoph
Supremum
,

IC.

placuerit.

vas recipiens apcrtum

quoque
tLir.

ficuti caetera

Inferiori

uti

omnia, oportet ut relinqiiadidtum, anneditur fcntclla


ftillati fpiri-

fiftulata,

per cujus fiftulam defluunt

tus in aliud

quoddam

vas vitreum appofitum,*

quod rcpletum
facile

aufertur, aliudque fubftituitur;

qui lUudabfquelutationeapplicatur, ac proin

mutari poteft. Etfi quid aliud ftillare placec oportet auferre, &c mundiiicare, mundificatamque iterum atdilUme applicare ne quid fpiri-

tuum

exhalare queat,collo inferioris Recipientis

fnimirum fcutellam iiftulatam.) EtCi fcutella fiftulata adco arde jungi nequit ita feil, ne quid
exhalarfe poflit

adftringit

enim

(flificatione

infundc cochleare unum aquae; nee nocet fpiritibus, quia in reiterum feparatur.
,

De vas fuhlimatoriis,

TT Mc non opus eft conficere e vitro ^^ rtali, qusefpiritusretinere poteft,


pra,mentiofa(5ta;fi
ni terra figulin

vel e tcr-

cujus fu-

treenter,

talis

modocohficianture commubona, bcncque intrinfece devinimirum formae & figuia:qualis

apparet ex appofit dedinatione.


rens, inferiores enim
ita ut

Eligenda tarnen terra bona ignem tolerare pooilas ab igne incalcfcunr,


frangerentur ab eo
,

fi

non

cflent confectae

c terra

bona.

Nunc etiam ipfum deftillandi modum ingenere declarabo ; ut in deftillationc quavis

&

manualia

ncccITaria.

Uodiis

P A R

I.

CModus deilUndL
Ty Rimo
injlciantur aliquot carbones vivi, qui

alijs, ufque fere ad repletionem fornacis, ad fiftulam fere ufquc; quo fado operculum fuperius maneat remotum a (uo fbra-

poftea cooperiantiir

i"nine(

quo calor & fumus illuc tranfeanr , non autem per fifhilam & vafa recipientia , quae inde incalefcunt , quod impedimento futurum deftillationi) ufque

dum

ignis fufficienter acccnfus,

furnufque probe incaluerit.


chleari ferreo,

Deinceps tantum

inijce materiie prasparatae deftillandae

cumco-

cooperiendos carbones,- quo fa6to ardiflime obturafornaccm, operculum fuperius foramini fuo, five arenx quas
fufficicad

quantum

indiftindione

ill,

tum,

firmiter

quaforamen fuperius pr^ediimprimendo. Injeurus autem


,

per foramen
ne, ftatim

medium

oportet ut facta inje^lio-

admovcat obturamentum lapideum fuo foramini, quod quoque oportet, claudere illud five obturare quam exadtiime , hc enim ratione omnia coguntur inftar nebulai craflae erumperepcr fiftulaminRecipientesJbique in fpiritum five oleum acidum condenfare (q(q^ indeque
deftillare in fcutellam

applicatam, per cujus

fiftu-

lamporroftillanc

m excipulum

alterum vitreuni

appofitum.

Conflagratis carbonibus, fpiritibuf-

que Omnibus

egreflis, oportet ut plures carbones inijcianrur, pluraque materialia , donec fuffi-

cientem nadusfis quantitaiemfpirituum.

Hc

deftil-

12

Flirnor. Philosophic.
enim periculiinde. autem fornacem nihil aliud facere
,

deftlUandiratione poteiisprokibitii cefTarciteruiuciue inchoare, nihil

Piu'gatarus

habet,
iis

quam

cxcrahere baculos ferreos, tranfveuut caput mortiium, decidar,

inciimbentibus

qnod

aufcrendiim ; quo i6to oportet in baculi exemptitranfverfis, iterum fuperimponantur,atquehis caibones vivi, quibus
poftea batillo
alii ufque ad fufficientiam, tanderaque his accens materialia. Purgaturus autem recipientes, inchoaturus altciiiisrei deftillationem, non opus habet amove-

re il!os/ed

folummodo infundere aquam puram,


feil.

per fuperiorem

Recipienteni, cujus dcfcenfii


vcgetabilibus,

purificanturilli.

Atque hc ratione non modo e


volatilibus de mineraiibus
(

incombuftibilibusj
olea c floarte deftil-

fedctiam
res,

c metallisfixis&: lapidibus mirabiliter


,

&c facile, copiose eliciuntur Ipiritus

quod ficri alias nequit

vulgari

feil,

latori.

In hoc

deftillantur matericT^quce deftillatse

autem furno ejufmodi folummodo humiditatem

dant incombuftibilem , urpote fal commune, vitriolum, alumen , nec-non alia mineralia

&

mctalla,

qu^ tamen fingula

pcculiaria fuajtradta-

ta requirunt manualia.

materiaz

Fornace autem hie non inferviente cnivis , quia wiyis caibonibus fpccies deftillan-

dx

fuperinijciuntur , utpore combuftibilibus;' dccrevi in fccunda parte dare c aliam, minorem


Icil. i

P A R
feil,

I.

15

ntque huic diffimilcm, convenientem autem


volatilibus fpiritibus
,

Omnibus com buftibilibiis,


vi,

prardicis deftillandis,iupote tarraro

cornu cerConfici-

fuccino,

Call

armoniaco, urinae

dcc.

uiKLir

quoque

hujiis beneficio fpirirus fubnlif^

mi

volntiles fulphurei falium de


falls
,

mineralium, ut

pote

timonii,

communis vicrioli aluminis, nicri, anomniumque cseterorum mineralium de

metallorumjqui alias fine hac fornace vix confici polTiinc, quibus mirabia priftantur in medicina &;alchymia, utiin 2. parte fufius demonflrabicur.

Nunc
cem
,

etiam aliorum Rccipicntum dabo confi-

cicndi rationem,pertinenrium ad primamforria6c

quidem nonnulIislaboribuS aptiorum;


j

quemadmodum

priores alijs aptiores quare operacurushosveliilospro lubitu ejigerepotell.


igitur priores juxcamuruni furfumeredi, quo fit quod fpiritus furfum ex uno in alium tamdiua^ccndat, donec refiigcrarus condenfacus iterum dedilletdeorfum infcutellam annexam ira hi rc6td ( modo

Quemadmodum

vel fcalam

&

contrario

cantur
tibiis.

in

ceu coaterales (latuuntur &:collolabrofrigidarepleto ad cofidenfandos


)

fpirirus;

Aliter

qua rationc tot non opus eft Recipienquoque his formatos efiTe oportet
priores fupernc 3c inferne apertos
,

ncc

iicuti

fed

fuperne folummod65inftar
infervientium
:

oUarum coctionibus hoc autem obfervandum, quod

quo profundiores c ampliores, eo meliores. Oportet quoque illos copulari beneficio liftularuiTi

PhiLOSOPHIC. 14 latum rcrrearum, ita quidem dillinctarum , ut fpiritus pi ohibeantur adhiic calidi ( nondum refrigcrati) cxunoin alterum emigrare ; fcdper

TURNOR.

medium

feparationis fiftularum coacti defcen-

dant adfundiim cujufvisrccipientisjindequeiterumafcendant per aliam fiftiilam in aliumrecipientem , inftar priorisdupliciopcrculppiasdiium,ubi, denuo defcendentes adfiindum frigicondenfati permanent. Siiffidum,refrigerati

&
1

ciunc atitem

horum numero
3. vel

3. vel 4.

cum

illo-

rum requirantur

15, habit latione raa-

gnitudinis illorum.

Figuram horum Recipientum,nec non copulationemcorundem, exappolit delinearione petere licet. Sufficitautcm plerumqueunuspauca
deftillaturo
,

cumprimis

ii

materianon

eil

pre-

tiora;& tunc
rea

quidem una faltcm fiftula curva tercopulatur brachio uno cum fiftul furnuni

egredienrc, altero vero

cum

Recipienre,

ita

qui-

dem

deorfum Recipientem ingrediatur ad mcdietatem feil, ufquejatque tunc non opus eft
ut

claudcreorificiumKecipientis
refertfi

noncnim muk

quid evaporec, finimirum materiadeftillanda non preciofa eft. Atque hac ratione quidemfingulisbiisnovi fpiritLis, noviquefloresconficipoflunt 5 bencficio uniusFornacis,uniufque recipientis,hc tarnen cum cautela,quod pr.oquvisnovade(bllatioiie , aqua fit lavandus

&

Rccipiens, antcquamitcrum applicctur


,

fiftulcEj

quo dcnuo applicato poteris poftea tuas in fornaccm proi;cere ipecies, atque idtamdiu, donec

P A R
ncc fufficientem naus

S
fis

I.

1$
fpiri-

quantitatem

tuum.
Arqiie haec deftillandi raciocum primis infer-

exploratonbiis multomm &c varioium mineproprietatum , experiendi ralium naturarum


vit

&

graci,

qualesinigneconcedanc fpiritusc
cft,

flores.

Nimis enim taediofum


latione

in quavis novadeftil-

novam

Sc peculiarem applicarerecipienartis ftudiofi ftu-

tem

mulciquoque chymicae
facere

diumfuum nifi unam

defercuri, valenresper

Retortasnon
:

Probam

quocidie

Expenfac

qiioquenec-non temporis jaclura muks, noti mirum,fi dcterrerenr. Hie autem Retortarum copia non opus^nec illarumlucatione, ut nee recipientum, llmiliumque reriim fuperfluarum Nee etiam hie requiritLiraflTidua opcratoris prxfentia, ignifquercgiminis obfervatio, cujus negledlionejadlura retortarum Sc recipientum alias metuenda , c per
:

confequens laboris
ofa hie

fruftratio.

Hxe de

alia taedi-

non euranrur, quia faltem fufficir proiicere matcriam fupra carbones , de operire fornacera
5

&

tune eveftigio cgrcdiuntur fpirims Sc


fpeciei

florcs

ejufdem

cum

rum

ii

(lifficientem

copiam nadlns
,

fuo minerali. Quoextrahcrc ,

oportet baculosferreos,quibus carbones ineumbunt, ut deeidant auferendi Sc dum adhuc calet


furnus.reponere baculos nimirum ferreos, atquc ijfdem fupcrimponere carbones ( aliosj qui tunc
ultro a calore fornacis accenduntur
:

interea

quoqueauferre oportet Recipientem,iprumquG

mun-

l6

Fu R N
tSc

O R.

Pk

PH
,

C.

mundificare
deftillatione.

reponerc,vclfi mavis
feil,

applicare

aliummundum, pro nov

alterius maceriei

Atquchacratione Sc'quidem fpaiio uniushorx varia


feil.

dcflillari de fabliinari

pofTunr in parva

quantitate.Volens aiucm dcftillare vel fub-

limare in majori copia, capiat 3, vel 4. olls, quo fpiricus ex iina in alteram migrare vakant, ne

quid pereatipforom. Non opusefthic ('utididtumjafllduprisfennjicetenim abire, ceflare


&: repetere

fradtionis

pro lubicu , quia opus carct periculo Retortarum de Recipientum. Sciensigitur ufum hujusfornacis, multa brevi

quidem temporis
liors

fpatio prxftare poteft, necfacicjaduram temporis &c fumptuum. Unius enim


{patio plus ejus
,

bcneficio

efHcere

quis
:

poteft

quam

via vulgari 24.

horarum

fpatio

quaetiam ratione egregie parcitur carbonibus,

jo librxcarboiium hac ratione plus valent quam alias ico. E. gr. Expertus unius Iiora: fpaiio ftillare facere potel]; lib. i.fpirimsfalis, cum cum alias requirantur 3.4.5. libris carbonum 50. (5o.iibr2e, & ad minimum 20. vel 50. horarum fpatium viailla vulgari retortarum benefi,
quia
;
,

cioj id

quod admodum t^diofum.

PolTunt etiamhc ratione mineralium metal-

lorumque confici florcs> in magnanimirum copia de quidem facilimc brcviffimo temporis fpatio, fine

magnis fumptibus,

ita ut

unius hor.^ fpa,

cum 3. vel 4. lib. carbonum una libraflorum Antimonii confici poflic eftquchocnon
tio
;

cxjguuni

P A

I.

1^

exigcium adminiculum medico

& chymico.

Durat aurem hasc fornacula femcl exciufta multos annos, & fra<3:a facile rcparatiir. Atqiic hc ratione faltem opus materialium dcftillandorum , retortis non indigemus^ ncc rceipienres in funt periculo, qua egregie parcitur fumptibus. Protei pra2di6tas vias habeo adhuc aliam de quidem compendiofiorem, deftillandl nimirum & fublimandi , facilioremque, quaexi

guo tcmporis
falium
,

fpatioincredibilis copiafpirituum florum mincralium de metallorum conficipoceft; quam ad aliud tempus^quiafuffic

cirhascnuncdixifTe, refervabo.
bico, diligentcs fpagyros veftigia

Nonaurcmdumea fecuturos^
ipfi
,

inventurofque incognita mihimet

factltus

cnim

augercquam tgnotx tnvemre Conftructione igiturfornacis clariflime juxra


einvetita

meam quidem opinionem


etiamnunc
di ratio.

declarata, fequetur

ejus, ipfaquc deftillandi c

fubliman-

Etfi forte fortuito

tV

aliquid obfcuritatis occurrercr, proceflus

quidem contra fpem, tamen

procefTum explicabic 5 fequeturque effe(ftus in ^raxi diligentem operantcm , naturasque fcrura :orcm , quidem fine omni dubio, eoraodo'

&

]uem
Vlax.

praefcripfi.

pagyris nee

Id quodcx animo precorpiis non bcnedidionem Dei ter Optv

Amen.

Quo<

x8

FiiRNOR. Philosophic.
^tiomoo Spiritus Salis deilUndus.

QUod primo aggrediar


quam
i'itibus
,

falls

rpinrum,ante-

nimii-um

ratio

agam de vegetabilium fpihxc eft quod fit feie pra:cipuiis,


,
:

quihcfornace conficipoteft pauci enim viribus 6: virtiitibus ipfiimexcellunt, quareetiaai ipfiliunc exhibi hnorem. Neceft ullusfpirituum acidorum, qai hacleniis plus negotii facefferitchymicis,

quam

hicy quare etiam

omnium

pretioiiflimus fuit.

Nonnulli enim falcm mifcuere cumargillafigulin; mixtuiam inglobulS redegerC) quos perRetortam ignis violencScc.

&

ti.pepulerefpiritusconfequendigratia
fcucre fcalam

alii

mi-

cum

bolo,alii

cum
,

farina tegula-

rum, alii cum alumineufto.6cc.


Alii ufuri via

compendiofiore

fluere feccre

falem in retort tubulata nimirum fuperiorc& pofteriorc parte per cujus tubuium fuperiorem aquam frigidaminftillarunt, ad elevandos fpiiitus falisponderofos , perpofteriorem verofolie
;

fuflUrunt, ad pellendos fpiritus in retortam

at-

modus non fpernendus fimpliciter , tamen incommodi habet quod temporis proque
lii-c
,

hoc

grefTufianganturrctortac,
retincre nequcant,

quod falem amphus


intercipiatur.
,

&
\

deftillatio

Alii tentarunt id pra:flare rerortisfcrrcis

fedhac

ratione fpiritus morcificatifuere, quiafacilc aggrcdiLintLir

ferrum

unde loco

fpiritus

phlcgma
deftii-

acccperc. Arque taigs aliofque ta:diofos hatenus

P A R
deftillandi

S
;

I.

7^
optimiini

modos invcnere
libiam

6c per

quidem

vix

unam

ftillare

vel 50. horariim

fpariocum

libris 50.

potuerunt 24. 60. 100.

carbonum, ratio fuit, quod partim in ipfo fic tentarum, pauciqiic ipfum juftiim ^cbonum habueiint,Lindc eda ip(ius vires incognitx manfere.
Atquc hocpropccrcaindicare volui , utappareatquam pretiodis hie fpiritus faeric hadenus, ^ quam facilc nunc & copiofe via himirum mea
noviterinventa, paucis iumptibusconfici podic.

Dictum
tarnen

fupra;,

quod

mateiiah'a,hacdertillandi

ratione immediate proijciantur in

ignem

:,

cum

dlfcretione accipiendum: Etfi

quod enim

nonnulIiE fp'ecies abfque uUa aliquaprxparationc

immediate proijciantur
quitur
latione.
:

in

ignemj non tarnen (eutpote in


falisdeftil-

quodomnes
Si

^cfingul^; oportet enim in


uti,

quibufdaiu dlfcretione

enim

fal

immediate proijceretur in

ignem non' modo nullos daturus eflct fpiritus, fcdtamdiu fupra carbones faltaturus, donecad. infimamfornacis partem defccnfum inveniret : Huic autem diverfimodc praeveniri poteft; 6w primo quidem hac ratione ; Soive falem in aqua commini, pofteaextingue carbones vivos in hac aqua, ut imprsgnentur fale , quos poftea in fornace accenfos conflagari permirte
:

tem primo

inijcere alios vivos ( ardcntes)

oportet aucarbo-

nes, fuper quos fale impraepnatos , & quidem ad repletioncm ufque fornacis ut fupra dictum:

&

dum

conflagrantur carbones viignisfal refolvituriufpiritum*

Obfer-

20

FU R N O

K.

PH

L O

O P H

I C.

Obfervandum aiuem, qiiod hac


ftillaturus falis fpiiitum

ratione de-

rccipientes vitreos,

opus habeat eligere Tibi qniaterreos ob nimiam fub:

tilicatem calidus penccrac

Eilque hie fapoie

gratiflimus fpiricus.

In defecflii vero vitreorum

dabo Sc alium modam, ubi terreis uti licet. Admifce fali aliquid vitrioli vcl aluininis, contercndo optiipe in mortatiof quo enim melius
conteruntur, eo plures dant
projice mfxturam in ignem
ipiritus.)

Poftea

cum

cochlcari fcr-

reo , tantum niiniLum , quantum fuicitad coopcriendos carbones , c tunc magno impetucgrcdientur fpiiicus in Rccipientes, ubi coagulati deftillant in fcutellam , indequc in alterum exci-

pulum. Et

(i

rite

noveris opcrari

fpiritus inftar

aqucE continuo effluent per fiftulam craiTitie calami; poterifquc facile quavis hora conficere b.
1.

Spiritus.

res accipias fpiritus

Ratio autem, quod hc varione pluquam ill, ha:c eft, quod ad-

mixtam vitrioium
to falem
,

6c alumen fluere faciatfubiqua ratione prohibetur ejus defcenfus per carbones ad inferiorem fornacispartem,fed carbonibus adhxrefcens fal fer^ omnis convcrtitur in fpiritus. Caput mortuum fubrubrum facile

cum

cineribus dcfcendit per craticulam,

quod album

ampliusdcftillarincquit, datautem falem


fix'um
:

cxcodtione, inferviens pro fluxu calida folutum infcrvit metallic quoquc procliftere contra vermes, quos necat,

qnod in aqua

purgatqueinteftina.
Objicies hunc hac ratione

confedum

fpiri-

tum

P A R

I.

21

tum non eflc fincerum falis fpincum5propter admixtionem fpiritus vitriolis de aluminis , Ted mixtum & compofirum. Refp. Non poteft hac
raiionculIusfHlIare fpiritus vitrioli
id

&

aluminis,
,

quod fcepe probavij


in

projiciens vitriolum

vel

alumen

fornacem, ubinullosomnino accepi

fpiritusj ratio hujus eft

quod

hi fpiritus, falis fpi-

ritu fintlonge graviores,nec

tantam altitudinem, utpote trium fpithamarum afcendere valeant, fed comburantur, undenifi phlegma (lillarepoceft nihil. Quarc hac ratione confedtus non mixtusfed purusputus fpiritus falis eft,ejufdemfaporis virtutis,cum illius,qui per fe t; quia in hac fornace aluminis Sc vitrioli fpiritus confici ne-

&

quit

nifi
,

fiftulaegrediatur

fornacem prope cra,

ticulam
alias

ut ex dehneatione
fieri

fornacis videre eft,

Propterea hi fpiritus melius redtiufque docentur in fecunda parte. Et po-

enim

nequit

quod aliquid una cum fpiritu falis cgredia* quod tarnen impoflibile^ quid quasTo indc damni, tam in folutione mctallorum quam medicina? Quare hac ratione fufpicione caret paratus fpiritus. Attamen incredulo fatisfaciam, daboque illi alium modum , finc aluminis vel vifito

tur,

trioli

additione, illandifpiritum fed in fecunda parte hujus iibri t ubidoccbo fornacem, per
coniiciuntur fpiritus nitri, aqua fortis, ali-

quam

orumque combuftibilium
biliura, de
:

, utpote oleavegerapinguedines animali,aliaquc quas per hanc confici nequeunt atque hac ratione fatiffaciam iUiSjquibus pr^dicflus modus nonarridet.

Defi-

-2

FllR.NOR.

PhILOSOPHiC.
falls fpi-

Dcficientibus autem fiepe virreisRccipienti-

biiSjCogimur ufurpareterr^os, qui vero

licum praedidlis modis confedtum retinere nequcLinc in quo cafii polTem quidem revelare exiguiim aliquod manuale , cujus beneficio pridi:

tlus fpiritus in
leticebitur

magna ctfam

copia, interreis re-

cipicntibus capi poteft: Scd certis de caufishic


,

c rcfervabitur

ufque ad cditioncm

fecunda; parcis. Sufficiat igiturmeminilTe hujus


rei
j

quarc omida

illa

aggrediar

dcmonftrare
in alchymia,

liujus Ipiritus viics Sc

ufum tnm

quam

medicina, 6:

aliis

mcchanicis.

De nt-

Spiritus Salis

OPcrx pretium ed: non leticerc vires Sc virtuluculentcr dcfcripfere


alii authores ; quas ego hie prastenbo quidem , Sc lemittam ledorem ad iliorum authorum fcripta; paucafque faltem amngam, de quibus alii nihil.

cesegregii hu jus fpiritus


,

Aplcrifque p//^/pinm^ egrcgia ftatuitur medicina, tuto tarn incimfcce

quam exrrinfece

ufur-

panda; Extinguic fitim praeter naturalem in morbis calidis, abilergic Sc confumit phlegmaticos hamoresui ftomacho,excitat appctitum,prodeft hydropicis, calculofis Sc podagricis&c. Ca^te. rum eil menftiuum folvens mctalia, cetera cun6la exccilens. Solvit enim omnia metalla Sc mireralia,

fcrcque cuncfbos lapides (rirc himirum rcdiiicatus ) redigitquc in egrcgia


Lunfi except
,

medi-

Pars
Mechanicis.

15

xnedicamina. Mulra quoque egregia praeftat in

Necfpernendus ejusufusin culin,ejus enim


beneficio partur multi cibi gratiflimi, pro

xgns

aequeacprofanis,

&

quidem meliores
:

quam

cum aceto aliifque acidis Sc plus prasftatin exigu, quam acetum in magna quantitate.Cum primis aurem fcrvitregionibus aceto carentibus.
furpatur

U-

quoque loco

agreftre

fucci

limonum.
venit
inftar

Nam

hc ratione paratus

viliori

precio

quam acerum

&

limonum

fuccus.

Nee

fuccorum exprefTorum corruptibilis, Ted pocius mclioratur vetuftus. Saccharo mixtuseft egregium condimentum carnis a'x. Prasfervar etiam varii generis fuuctus per annos muks. Intumefcere quoque facic pafTulas majores & uvas ficcatasjitautpriftinam fuam magnitudinem iterum acquirantjOportet autem aliquid admifcereaqu^, alias enim nimiam contrahunt aciditacem pafTuL-Ejreficientes ftomachum languentem in multis morbis, infervientes quoque variorum ciborum, e carnibus vel pifcibus conficiendorum prxparationi.

Cum

primis autem infcrvic hie fpiritus

acidis cibis deledlantibuSjqua^cunque

enim pr^-

parantur cumipfojUCpocepuUi, columbs, caro vituna dcc. gratioris faporis func iis , qui cum
aceto parantur.
incra

Caro bubulamacerata cumipfo,


adeo tenera rcdditur
macerata.
,
.

paucos
aceto

dies

ac

fi

diu

cum

fuifTct

Talia 6c aliaplura

praeftare potefl: falis Ipiritus.

B 4

Deflil'

1*4

l'URNOR. PhLLOSOI^HIC.

DeiUatio okorum vegetabilium qua major qtiantitas acquirttury quam vnl^ariyillaper

vecam.

QUocquot fiiere h^ctenus deftillatores meliere m ncfciverc viam olea deftillare aromatum, lignorum & feminum quam per veficam, cum magna aquasquantitate Ec quamvis pei' retoicam quoque fieri poflint, magna tamen
,
:

runcrequirituudiligentiaj

alias

empyreumacon-

trahunt; quare modus ille per veficam femper meIiora:ftimacus, qui quidcm non contemnen-

dus

fi

deftillavcris vcgetabilia vilioris pretii i

non item in deftillatione aromalum, aliorumque cariorum, utpote funt cinamomum, macer , crocus &:c. qua^ fine jactur per veficam deftillari nequeunc quia tuncrequiritur magna aquce quantitas,6<: perconfcquens magna i<c ampla vafa quibus aHquid adhasrefcic , quaic
olgaginofaj Ted
,
,

dimidisfere parris pacimur jadluram j quxnon adeo magni facienda in vcgetabilibus olcagino(is, utporc feminc anifi5fa;niculi5 carvi 6cc.ja6lura aucem facfta in deflillarione vegetabilium ficcauiorumairpote Cinnamomi, Ligni ciorum Rhodii, Cafliae ligneae fatis evidens eftnccpcr confequcns vilipendenda. Fieri quoque nequic,

cjuod

ill

via

omnia exftillare

poiTinr

bona enim

quantitas codione tenacitatcm acquiiic

gum-

mofam^qux cum aqua afcenderenon

poten:,

Quod

P A R
deftiliare olea

I.

25

Quodutln pofterQmcviretur, dabomodum


rum, quifitcum

aromatum aliorumque pretiofofpiritu falis, quo omne oleum

abfque omni jaduraelicicur,- ut fequitur nimirum. Reple cucurbiram aliquam cinamomo, vel alio quovis ligno, fivefeminc, cuiafFundc tantum fpiricus ralis,quanrum fufficic ad coopcriendum lignum illud , quam colloca cum fuo alcmadminiftra iencm ^radatim , uc bico in arena,

&

falls Sc cum palico phlegmace omne extillabic oleum, penecrat enim Ipiricus fa-

buUiac fpiritus

lls

fu acrimoni

lignum liberatque oleum, lU

ftillare

podic melius five redius. Acque hcratione oleum non perditur, magnae illius aqu^ quantitatis addinoncinvafis iliis magnis Scarn-' plis, fed in minoribus vnfis vitreis , pauci humoFadt deftillationeeffuriditur fpiritus per inclinationem a lignojterum

ris additioneelicitur.

utilisijfdcmlaboribus.Ecfi aliquam a ligno con-

traxeritimpuricatem, poteric recllficari

Refi(i

duum vero

fpiritum in ligno recupeiare licet,

lignum illud projicitur in fornacem prjsdidtam fupra carbones vivos, quo fi t,quod clarus 5: lim pidusiterum egrediatur qua ratione necjacburam patimur fpiritus falls. Atque hac via bench:

cio

falls fpiritus

eliciuntur olea vegetabllium ca,

riorum cum frudu


quir.

quod per veficam

fierine-

matum

Conficluntur etiam ejus bencficiooleagumc rciinarum clara&pcrfpicua.

cleum

z6

FuRNOR Philosophic.
oleum Maichis

^ thurispellticidum.

l^^.'np Huris vel maftichisfubtiliter comritae, -- qiiantum fufficic ad replcndam tertiam

qase loricata (ir oportet) paitem^cui afFunde fiifticientcm fpiritiis falis quantitatcm, cavendo ne nimiiim repIcatur,retorta, alias fpiii-

cornutae

('

tus ebulliens effluic retort-

quam

colloca in are-

na & gradatim adminiftra ignem , &: egredietur primo aliquid phlegmatis, quodfequitur oleum darum & pellucidum una cum falfs Ipititu, feorfim capiendum;poftea fequitur flavum
etiam, peculariter capiendum
, :

quoddam

tandcm fequitur rubrum quodetli nonfpernendum, rrimo tarnen illi minime fimile; inferviens ufibusextrinkcis^ mifcibile unguentis &z emplaftris
,

egre^ie

cnim confolidat
catum,
trinfece

ac proin prodefl: rcccntibus &c

veteribus vulneribus.
vini fpiritui

Primum
,

fua fiibtilitate

&
,

cumprimisrectifipenetrandi facultate
inin frigidis

non

diflimilc

commodequetam
,

quam

extrinfcce ufurpatur

nimirum

rum

autcm in nervohumoribus profc:o,qucm contradlura fequitur. Oportet autem tuncpriafFe(ftibus,cum primis


rigore, a frigidis
linteo calido,

mo fricare membrum contradum


ut probe incalefcat, cui poftea

oleum manu

calida

affncandum hoc prsftat enim mira in cjuf-

niodi nervorum affedtibus.

Edem

rationc ex

omnibus gummatibus confalis fpiritu,

ficiuntur olca.

Redificantur etiam

lca

P A R
olearubra,tcnacia

I.

27

& foetentia, tartari, cornu ccr3

vi/uccini cc. via vulgari deftillaca per retortam,


ita

ucpellucidareddantLiu

&:

Empyreumate ex
fosroris ejuf,

deftillatione

contrada priventur. autem caufa nigredinis 3c Eft


ial

modioleorum

quoddam volatile repcribilc in vegetabilibus cani quam animalibus quibufmifcecur oleo ^quod fiaccidir, dam-, quod facile
fufcum redditiu- oleum. Eft enim uniimquodque fal volatile , five fit urince tartari , fuccini, cornu cervini, aliorumque vegetabiliiim (Scianimalium,hujusconditioni natura^, quod exaltare poflit altcrare coloresrerum fulphurealum, 6cquidem vel in pejus vel in melius; plerunque vero olea reddit cralTa^nigra & faetentia, utvidere eil: in fuccino, cornuccrvi 6: tartaro. fccioris heCognira igitur caufa nigredinis rum olcorum, facile pra:cavere pofTumuseadem in deftillatione, contrada iterum ccrrigere beneticio nimiiuiii fpiritusfalis. Omne enimfal
,

&

&

&

&

volatile contrariaair ciiivis fpiritui acido,

& vice
cuivis

vcrfa fpiritus acidus


fali

omnis contrariatur

volanli, natura faiis tartari prxdito; Prscipi-

tantur enim

xque benemetalla

foluta acidisnitar-

mirum
tari.

fpintibus

cum

fpiritu urinx, velalterius

cuJLifdam

falis volatilis

ac

cum

liquorc

falis

Quod fufius declarabirur in

parte fccund

Mortificantibus igitur fpiritibus acidis, utpotefalis,vitrioii,alummis,accti <5cc.fali volatilcica


d>c

voiatilitate privetur &: fixetur,qua rationc

de-

biliratum, deferit focium, nigredinc a feinfecl;

necede

28

FuRNoR. Philosoph
eft

IC.

necefle

uc

edcm etiam

ratione procedatur
,

cum
rum.
^L.

foetentibus hifce oleis

ut fequitUL* nimi-

Oleum
,

aliquod fGctidiim, tarcarijfuccini


corniuse

3cc,

quo quartam folummodo partem

atque huic guttatim affundc falis fpiritumj&efrervefcet, utifieri foler, quando afvitreas reple

funditur aquafortis (alitarrarijquarcpaulatim 3c

guttatim

rpiiitus
vitri..

affundendus propter periculum

fradionis
hil

falis volatilis eft

Signum autem mortificationis quando ftrepere {init,quare niamplius afiundendum &c cornuta ui aren
,

coljocanda, ignifquegradatimaccendendus, uci


fieri

folecin redliiicationefacilcelevabilium: 6c

primo quidem egredietur aqua quxdam fcrrens,

quod fequctur oleum pellucidum , darum Sc odorum atque hoc flavum quoddam darum etiam de bene rcdolens , fed non ita ut primum,
,

quarefeorfim fingula capiendamutatis recipientibus.


fffitidis

Sunt autem ha^c olea gratiora ufurpata, illis officinarum. Rctinent autem ejufmodi olea fuam daritatem de pulchritudinem.fe-

(piritum.

mcl ablat causa fostoris & rubedinis per falis In fundo retortae remanet fal volatile nigrumcum filis fpiritu, aquo fublimari poteft inodorum &: iaporefalreferens armoniacum, Spiritus quoque falis aciditate privatur,& coagu,

latur per
ti,

fal

volatile, eftque inftar tartari vitriola-

iuis

quoque ufibus

deftinatus

ut dicetur in

fecundapaite de fpiritu urinar. dem etiam ratione redlificantur cxrcra


o!ea

P A R
olea
,

19

qn^temporisdiuturnitate lentorem con-

traxere,iupote (unc

oleum cinamomi, macij^ca-

rioj'h) lloium &c. cum falisTpiritu fi redificantuc per retortam, runc enim eandem de claritatem boniratem cum novicer deftillatis icerumacqui-

&

runc.

MeminifTe hie oportet erroris alicujus medicorum, non Galenicoriim ignorantium, fed Spagyrorura, commifliin praspauationibus quorunciam
Tibi

perfuaferunt, oleum tartari, cornucervi

medicamentorum chymicorum.Multienim &c,

foetore privacumjcfle medicin radicaliter tollens

quafvisobdrudiiones; id quod cum grano falis capiendum. NonmiUi enim ejufmodi olea re(^ificrunt per vitriolum calcinatum, &aliquate~ nus ea racione privrunt fuo empyreuma.re 3 (cd c cum empyreum.ace fuis viribus : quod alii animadverrentes,perhibuete ejufmodi foetorem

non

efle

auferendum

quod
fi

(imul auferatur virvirtus confideretin

tus illorum oleorum, ac


foEtorc, id

micus

eft

cordi de cercbro, in
,

quod maximus error, quia fostoriniquo nihil boni. Ssd


ablaturos foetorem

hoc conccditur
ais,

illorum

oleorum, mortificare quoque


fcetoiis

vires ipforum.

Scd

quomodoigitur procedendum
abfque virium
jatSlura
?

in ablatione

Utrum

per (piri-

tum falis redificandaPuc modo


nin'Tc^etfi
ialis

docuifti.

enim dixi,quod
efle

clarifictntur olea

^.Micum

ipiritu^non tarnen fequitur,quod velim ejuf-

modi

darificationem

ipforum emcndatio-

nem

cfbque faltem hxcclarificationis via, qua

jo

Fr NOR. Philoso phic.


,

gratioia reddun tur

cosnit.

Ouomodo

non fpernendo, meliere inautcm a foecorc , 3c nisi'e-

nobircddcnda, non huc pertinet, quia per hanc fornacemfierineqiiiu, rcmittam igirurledorem ad partcm fccundam, iibi docebitur , qiiomodo ejuimodi fpiritiis abfque virium jaclura redtifiliora

dine rcdlificanda abfquc viLUim jacluia,

&

candijqiiiira parati pro

Column

haberi poterunr,

informationis gratia

Quarta totius mcdicina: Atque hxc faltem indicalTe volui, nonoffcn-

fionisgratia, motuscharitateproximi.

luinta ejjemia

omnium vegetahiliu^'

A Pfunde aromacibus, fcminibus, lignis, radi-^ ^^ cibus^floribus &c. fpirkum vini optime rectificatum, colloca in digcftione adextrahen-

dum
d:a
;

doncc omnis

eflcntla vini fpiriru

fit

cxtra-

imprargnato affunde Optimum rpiritumfaliSjmixta colloca in B. ad digerendum ufque dum feparetLir oleum fupcrne innatans a vini fpiritu, tritorio feparandum. Vel

atque huic

fpiritui vini

:,

avocctur vnii Tpiritus

in B. 2c

aicendet oleum
vini fpiritus,

darum

fi

enmi non abftrahitur

tunc oleum illud fanguinis inftar rubrum eft; Eftquc Vera Quinta cfTentia vcgetabilisilliuS;a

quo vini fpiritufuit extrada.

Quinta

P A R
luinta. ejfentia

I,

ni

omnium metallorum dr

miner alium,

Olvc qiiodvis mctallum (piritu falls fortiflimo Lun excepta, qu^ aquforti (olvenda) ^c in B. abftrahe phlegma: remanentiae optime rcctificatiim afFunde vini fpiritum; coUoca ad ^igcrendum, ufque dum fuperne clevetur oleum
*^ (fol
inftar

Tan^uinis

rubrum
illius

quod

tindtura eft

&

Quinta EfTentia

metalli, thefaurus in

medi-

cin pretiofiflimus.

oleum

dtilce

& rhrum

metdhrmn

dr minerdium,

SOlve metallum vel mineralein fpiricu falisjfolcati

ve quoque aequaic pondus falls viniefTentifideftilla perretortam ; mifce folutiones,

'\^vi\%

gcadu primum lento, poftea fortiori, 6c cgi'cdietur oleum fuave fanguinis inftar rubrum cum filis fpiritu colorabitur intcrdum Collum RctorrsE^ Recipientis inftar cauds pavonisdiverfiscoloribus, quandoque colorc
:

& &

&

aurco.

Et quia nuila difFerentia, volui omnia metalla


bc mincralia fub

uno aliquo

generali

proceflu

comprchendere. Fadurus Lunse Effentiam, capiat nirri fpiritum hc in omnibus procedat uc i"no<lo dictum de cseteris metallis. Quodadufum hatum ciTcntiaium ,.nn opu^ eft multa de codi,

31

FiiRKOR. Philosophic.

o diccre, fcienti cnim prsr parationemjufus quoque eariim revclabitur. Olca corrofiva mctllorum 8c mineralium. Cum hsc uno aliquo procefTu defcribi ncqiieant, oper^ pretium cft finguloriim dare proprium, utfequitur.

Oleumve Liquor Auru

O Olve folis caicem falisfpiriturfortiflimo^quia


alias aurum folvinequitper ipfum) in defedu autem ejufmodi fpiritus fortiflimi, admifceparum falls petrcX puriflimi^fed illud oleum eft melius, quod folummodo conficitur per falis fpiritum. Auro ioluto,abftrahe medietarem folutionis,6i remancbit oleum corrofivumjCui afFunde fuccum Limonum exprelTum, &: viridefcet folutio, fecefque pauculse prrrcipitabuntur ad fundumjrcducibilesin fluxu. Quo facbo coUoca hunc liquorem viridem in B. & abftrahe phlegma;remanenciamexime ScTuper tabula, collocainloco frigido & humido , & refolvetur iw oleum rubrum: quod tuto, abfquepcriculo intro afTumipotelljCurac mercuiioperditos. Cumprimisautem commcndatur in veteribus ulceribus

oris, lingux

& gutturis profectis a

morbo galli-

co, lepra, fcorburo &c. ubi aliorum olea non ufque adeo tuto ufurpari pofTunt. Non datur me-

medicina in exulceratione &tumoreglandularumjin ulceribus linguae gingivaiufti, quaj citius mundificet confolidet : nee tarnen oportet omittere neccflaria purgantia 6c fudorilior

&

&

fera.

fera,

P A R S I. 3^^ proprer recidivam mctuendam , non ablata


aliquid periculi in de, fiadminiftrarur fi-

caiifa.

Nee

ve cxtrinfecc:, five inrrinfece

, ut in aliorum mcdicamcntorum & gargarifinorum ufu confuetoj poteft enim quotidie & quidem fine omni peti-

culo, ad

minimum

tribus vicibnsufurpari,

cum

maxim admiratione celeris operacionis.

oleum Martis.

Olve laminas Martis tenuiflimas


rcfiiflcato
,

fpiritii falis

accipies folutionem viridem 6^

dulcem, fulphur foetidum redolentem; quam filtra adfepauandam luteam illam fceculentain remanentiamiPofte in Cucurbita vitre in aren abflrahe omnem humidiratem;, igne nimirum Icnro, infipidam infiar aquse pluvialis , quia

&

acrimoniam Marsattraxit ficcitate Tu. fundo autem remanebic mafTa quaedam fanguimsinftar rubra, ignis more urenslinguam : collens omnem carnem fLipeifluam humidam vulnerunijabfque omni nimirum periculo praeIn
-,

omnem

fervanda ab aere in vitro claufo

ne refolvatur in

oleum^quod lutei
aeri
da,

coloris. Defidcrans vero oleum exponere poterit fuper tabula in celia humi-

dii intcr

& infra diem refolvecur in oleum coloris meluteum & rubrum cgregium arcanurti

in

Omnibus exedcntibus ulceiibus

cro &c. confolidans


bile.

&

, fiftulis, canmundificansincompara-

Non abfque

fruclu mifcetur

quoque cum
aqua

3^

Fr NOR. Philosophic.
,

aqua communi
ftai'

ad lavanda ulceracrurumhii,

mida^foetentia, tumoresproducentia, calideinbalnei


;

applicandum

exficcat

enim

Sc fanat

fubiro

fi

fimul nimirum etiam adminiflrentur

purgantia.

Curat quoque quamvis fcabiem.


rubra (
,

MalTa

illa

nondum

refolura

impofira

oleoareiiiE Cive filicum (de

quo in

fec und parte J

crefcere facit

arborem unius vel

alterius liorae

fpatio

trunco& ramufculis pr^diram: qua: exempta & capelJa probata dar aurum bonum, quod arborilla e terra i. e. (ilicibus extraxit. Poterisjfi vis, rem altioriintelledus acu,

ladice,

mineperpendere.

oleum

Veneris,

NOii facile aggreditur Venercm


nifiprius redigatur in

falis fpiritus,

calcem,hc nimirum
in crucibulo

rationc.

:^.

Laminas cupriignitas,

cooperco candefadtas nimirum,eafque exftinguiCO in aqua frigida, fatifcent in fqiiamas rubras: poftearemanentiamlaminarum iterumut antca candcfac, ^cignirasfive candentesinaqufrigid exftingue^arque repete hoc coties donec calcis fufficientemnadus fis copiam ; quam ficcatam 6c pulvcrifatam extrahe falls fpiritu redlificato in arena, ufque dum falis fpiritus fuffidenter coloratus tindur \'ixi(M , quam decantare oportet &: filtiarc 5 Sc ab eabftrahere fuperfluam humidifatem, ut rcmaneac oleum viride {pilfum , quod

&

egre-

P A R

I.

g^
ia-.

egregium remedium uicerum, venereorum primisj extrinfece ufurpatum.


Oleun%lovis

& Satumi.
Sed operatio mehorum metallorum
falls fpiri-

Ec h^c duo metalla


fpiritu,

facile folvuntur falis limaca tarnen folvuntur falls fpiritu,

optime nimirum
lius fuccedit

iedtificato.

cum

floribus

(quorum
igitur eosj

prasparatio pofte doccbitur.) Accipe

quibus in Cucurbita afFunde

tum,&

ftatim aggredietur illos fplritus in primis

in calido collocatos

, folutionem flavam filtra, bc abftrahe humiditatem ad remanentiam olcifla-

vi ponderofijulceribusputrldls deftinatum.

oleum Mercuriu

"^ Ec hie facile


-*"^

falls

folvitur fpiritu: fublimatus

autem a vitriolo &: fale facile folvitur. Solutus dat oleum adniodumcorrofivum, cumdifcretione ufurpandum , quarc non nifi in defedlii aliorum adminiftrandum. Vidi enim foeminam hoc oleo, cancro mamillarum applicato chirurgo quodam fubito interfedlam. Non auccm eft contcmnendum hoc oleum in uIceribuS cxedentibus, ferpigine &c.^uae mortificantur illo.

Oleum Antimomi.

A Ntimonium

crudum igncmnondumexperfalls folvitur fpiritu


j

^-^ tum difficulter

ut

& regulus

Ca

5^

FuRNOR. Philosophic.
;

gulus ejus

pulverifatum vero
,

regulum

fubti-

liflime facilius aggreditur

fi

modo

fufficienter

redificatus.

Vitrum

facilius
,

omniumaiitem

facilime folprcefcriptio-

vuntur flores nem noftram

confedi fecundum

paiilo poft traditam.

tyrum antimonii aliud ( fublimato &jantimonio )


nii falis fpiritu folutus
:

Nee eft buconfedum e Mercurio

rius

fublimatus
,

cum

nili regulus antimomixtus enim Mercuantimonio pcrcipiens i-

gnis calorem
\is
,

deferitur a

fpintibus
,

corrofi-

CeCe afTociantibus

antimonio
:

unde profifit

cikitur

oleum

illud fpifiTum

quod dum

jungi-

tur antimonii fulphur Mercurio vivo, &c dat cina-

brium, collo Retorta? adhaerefcens-refiduus vero Mercurius remanet in fundo cum capite mortuo , quia exigua pars ejus faltcm exftillat: Etfi fcis , integrum pondus Mercurii re cuperare
pteris.

ti

Atque hxc proptereaindicare volui,quia mulopinantur hoc oleum cfTe Mercurii , ac proiti
,

albumillum pulverem
inde confecftum
,

aquae copiofse afFufione

Mercurium appellant, cui tamen nullus omnino admixtus Mercurius, eft enim purus putus regulus antimonii , falis fpiritu
v'itA

folutus, qui

denuo

(eparatur,

quandoaquaaftun-

dirurbutyroantimonialij id quodprobaturexpcrientia. Fufus enim in crucibulo pulvis ille albus exficcatus dat partim vitrum flavum, partim

quoque regulum omnino,

nullum autem Mercurium

Undc

P A R
effe nihil

I.

^y

linde necefTariofequitur, Oleum illud fpIfTum


fpiritu:
falis

Dant enim

nififolutumantimoniiim falis nimiruin &c flores antimonii mixti cum

fpirituejurmodi oleum , in omnibus Sc per omniaiimile confedo illibutyro ex antimonio Mercuriofublimato; quodeademrationecopiofas aqusE afTufione prsecipitatur in pulverem album, qui vulgo vita, Mercurim dicitur fimilique ratione convercitur in minerale bezoarticum, fpiricus nimirumnicri abftra6lione, qiiod nihil nifi antimonium diaphoreticum Perinde enim eft (ive c onficiatur illud diapho-

&

reticum
porali

cum nitri fpicitUjVel cum


funt

ipfo nitro, cor-

feil,

enim milibus

viribus praedita;
^

quam vis

alii

illud praeftantius

opinentur

fed re-

veranulla

eft difFerentia.

cuique efto
fcripfi.

Liberum tarnen fuum enim fcripfi, non amquae Judicium^,

bitionis gratia, fed veritatis enucleand*B grati

Nunc iterum ad propofitum quod eft dare oleum antimonii confedum cum falis (piiitu. i^. Florum antimonii, de quibus paulo poft,
,

lib. I.

quibus afFunde

fpiritus redificati lib.2..

probeque mifce

in vitro ,Sccollocaperdiem 6C

nodem in arena ad folvendum ; poftea efFunde folutioncmillam un cum floribusin cornutam


loricatam,

quam colloca in arena & primo lentum adminiftra ignem, donec phlegma (itegreffum 5 quod fequitur igne paululum au6to fpiritus
,

dcbilis

antimonio

fortioresenim remanent infundo cum Tandem fortiorem adminiftra :

ignem.

Furnor.Phi loSophi c. jgnem, & egredietur oleum, butyro antimo*


|8
illi

liiali

fimile

confedto

cum Mercurio

fublimato

3jf<jue

ufibus dellinatum, ut fequitur.

Flores Antimonii

dhi Vomitivu

I^.TIT Ujus butyriquantum vis, cuiincucur*"-' bit vitrea, velquovis vitro alioamplo, afFunde magnam'aquae quantitacem , donec non amplrus prcecipitancur flores albijpoftea decanta aquam floribus , quos aqua calid edulcora, leilique calore ficca accipies pulverem album. Dofis eft, quod i. 2. 3. 8. 10. granorum pondere per nodem macerenturin vino , quod mane bibitum purgatfuperne inferne. Non autem adminiftrandi puerulis, fenibus atque debilibus, fed foluitimodo robuftis vomcre confuetis.

&

&

&

Oportet quoque quandoque , illis afrumptis, quandooperarincqueunt , valdeque patienteni aegrotare faciunt , provocare vomitum digito, alias enimnon operantur, aegrofque adeolabefadtnt , ut vita fu a<5tum efle putent. Oportet ctiam in nimia horum florum operatione hauflum cervifix tepidas , vel potius aquae calidas propinare, decoae cum ccrefolio vclpetroielino, 6c mitius operabuntur. Potens vcro non impediat illorum operationes , major enim fpes indcfanitatisrecuperandiE, egregic enim purganr bilem & phlegma in (tomacho cvacnant , aliis catharricis nimirum humores reludtantes, ape,

riuntobftrudtiones, refiftuntranguinisputredini,

mul-

P A R
febrcs, cephaleas <kc.
cis,

L
funt.

391

miiltorummorbommcaufsequales

Vari^

profunt leprofis, fcorbuti-

melancholicis, hypochondriacisjlue venere

infedis, de in principio peftis. In


tiilime

fumm accura-

operantur &c multa praeftant. ptione illorum in lc6to manendum


alias

Ab affum,

vel fairem

edomo non egrediendumad vitandum

aerem, enim fufpedi habentur. Et quia ob nimiam vehementiam formidantLir,odioque habentur, dabo in 4. parte hujuslibri, in

potius inferne

gratiam aegrotorum miciores de tutiorcs, , quam fupcrne operantes, vomi-

tufquecientesfaciles, quos ctiam puerulis atque

fenibus abfque pcriculoadminiftrare poteris,habit tarnen rationc segritudinis, 3c astatis.

Fbres Antimonii Diaphoretici

FLores
fura,

prccdi^tifi projiciuntur innitrumfupaululumque relinquunturin fluxu,red-

duntur

fixi, ita

ut diaphoretici reddantur

& cafalis

thartic fu vi priventur.
feparata:,
fi
,

Aqua

acida a floribus

evaporatur, relinquit fpiritum

Optimum

iifdcm vel (imilibus laboribus icerum

infeivientem.

De

ufn,

extern

olei

Antimomi

corrovi.

Oc oleum

diu fuit in ufu Chirurgorum, in vulnenbus enim fere infanabilibus benefi-

C 4

cio vii

40

Fn R N o

a.

Ph

l o

o p h

i c.

ad feparandas impuritaaccelerandae aliapoftea applicurae cauiHt tes, caca medicamina melius operari queant. Melius au tem cftfi mifcetur cum falls (piritu, facile enim mifcentur, mitiufque rcdditur illud inde, nimiaque ejus mitigatur corrofi va facultas. Nee
cio calam'i applicrunt,
eft alius, praeter falls

fpiritum

cui mifceri potcft

hoc oleum, nifidtfpiritusnitri fortiflimus; debilis enim nitri fpiritus praecipitat butyrum antimonii , ut videreeftin praeparatione Bezoartici mineralis. Spiritus autem nitri fortiflimus folvens hoc butyrum , folutionem datrubram , mirabilium viriumin Chymicis,de quibus noneft hujus loci tradtare,- quiii deftillatione iterum abftrahitur , relinquit prima vice fixum antimonium dc diaphoreticum,qui alias ,bis terve abftrahendus, fidebilis nimirum, impotenfque folvere butyrum abfque prsEcipitatione. Eft autem hoc Bezoarticum , diaphoreticum Optimum tutiflimumque in omnibus morbis diaphorefi egentibus, utpote pelle, morbo Gallico, febribus, fcorbuto ,lepra See. Ci adminiftratur gr. 6. 8. lo.adio.invehiculis appropriatis-, penetrat univerfum corpus , omnefque pravos hi;mores evacuat per fudorem de urinam.

oleum Arfenici dr Aunftgmentl.


fpiritus illibenter aggreditur antiQ Icuti ^ moniuirj,propter copiam fulphuiis crudi,nifi
falls

redadlum

in

flores,inquorum praeparatione pars


qua?-

P A R
ipfiiis

41
ita etiatn

quaedam Arfenicum acqiie Auripigmentum difEcultcr folvuntiir falls fpiricu, nifi redada inflores, nifique
falis fpiritiis fit

fulphuris comburitur

fortifiimus, qui illaaggredi valet,

Soluta poffLinc deftillariper cornutam inftarantimonii in oleum grave ^fpifTum ; quod extrinfece ufiirpatum in ulceribus cancrofis, exedenti-

bus

6cc. excellit illud antimonii, in mortificandis

illismalis, mundificandis

&

purgandis. Simili

ratione ex

omnibus realgaribus conficipofTunc


ufiii

olea coiTofiva, deftinata

cxtiinfeco,

oleum
jjf.T

Updh Chminms.

Apidis Calaminan's optimi flavi vel rubri contritiinpulveremibtilem q. v. 6C afFunde ipfi quintuplam vel fextuplam propr-

tionem
ta;

(piritus falis redtificati

mixta probe agifed

nee diu relinque inagitata

moxiterum

atquehocfaepius, alias enim in durillimum lapidemconcre- feit calaminarislapis, quiamplius folvi nequit; cui prae venitur praedidta faepifli m agitatione. Ecfi amplius in frigido folvere non poceft ialis fpiritus , colloca virrum in aren calid tarn diu, donec fpiritus flaviflimo tingatur colore 5 quem tuncdecanta, recentemque reafFunde, iterumque colloca in digeftione ad extrahendum , nee agicare intermitte vitrum. Solutione perada, filtra illam ,& abijce refiduam terirammortuam Polle colloca folutionem in aren, ignemquc
agita

vitmm cum

materialibus;

admi-

4i
ptda,

FURNOL. PHItOSOPHiC.
falls

adminiflra, de fere | fpiritus


re6tificatilTimus

egredieturinfi-

quodnon nifiphlegma,
5

etfilpiricusfuerit

cujus rei ratio eftficciilimala-

pidis calaminaris natura, cui


lalis fpiritus
,

maxime amicatur

ac propterea difHcuIter iterum fe-

ab ipfo. Non enim novi aliquod minemetallum (praeter Z'tnck) quodficcitate excedcrctlapidemcalaminarem Tandem nihil
parabilis
rale aut

phlegmatis amplius egrediente, fac uc omnia refrigerentur; quofadto eximc vitrum&; invenies

oleum fpilTum

&

rubrum,

inftar
^

olciolivarum

pinguCittec nimis corrofivum


fua privacus.
alias

fpiritus

enim

falis

fere mortificatuscalaminari lapide,

& acrimoni
,

Hoc oleum ab aere praifervandum, enim paucorum dierumfpatio multumacris attrahit quem in aquam convertit, unde debilitaturiliud.

Hoc oleum efl: mirabilis


fcce

virturis

tarn intrin-

ufurpatum. Et miror quod tanto tempore nemofuerit,qi laboraverit in lapide calaminari de naturam ejus defcripferit,cum aureofulphure t praeditus ( de qua re in quart parte) fi enim artificiose feparatur ipfius terrcftrcitas,manifefl:aturaurum purum purum maxinia

quam extrinfcce

autem

pars illius eil volatilis 8c

immatura,

nee facile in corpus rcducibilis influxu, quare ha6fcenusaChymicis non fuit asftimatus ille lapis jfcientibus

autem fempcr

fuit charus

&c.

HS v

r A R

i^

45

Vs Olei Lapidis Calaminaris


^ ^
I

adminiftratur a gutt.

i.

2. 3. ufqiie ad lo,

& ly. cum congruis

vehiculis

purgac Hydro-

len, lepram

,podogram,

caeterofque

loxiosfixos, vegetabilibus catharticis

humores non ob-

cmpeiantes.
>ro

Dequare

plus in Iccundaparcede

piritu urinae 6c falistartari.

Extrinfeceinfervic

balfamo optimo vulnerano, cui vix par dari )0teft5 non folum in omnibus vulneribus antijuis corruptis refticuendisjfed etiam recentibus>

enim (iccat,mundificat & confolidar. cEconomiquoque ufurpatur/olutum cnim 'ifcum in ipfo dat materiam quandam tenacem, nlervientem capicndis avibus muribus &c.doni & ruri. Permanens eft enim tarn in folis aeftu, juamhyemisfrigore quare quovisanni cempo)0tenter
In
,

laerefcunt ipfi

eufurparipoteft^ cunda animalcula parva adfi attingmit illam materiam.


,

'Farciaeaillita,& arbori alicui circumligata,

)rohibetadrcenfumarenearum, aliorumquein edtorum frudibus infeftorum ^ id quod obfer^atudignum. Hoc oleum aquaeafFufionenon corrumpitur, lec inde prascipitatur, quemadmodum illud animonii: quare multis rebus infervit. Sulphur

rommune flavum
:iore
lis
,

ita ut dilTolvatur in ipfo, inftar

co<Stum in ipfo, igne feil. forpinguedi-

innatac ipfi, purificatur inde

& tranfparens
,

reddirur inftar vitri flavi pellucidi

meliorque

O S O P H I c' medicina , vulgaribus illis nimirum floribus ful phuris: Infei-vitquoquealiis ufibus, quosomnc c fingulos recenfere, nimis longum foret. Mixtum cum arena munda, & perretortan

44

Fu R N O

R.

PH

I t

deflillatum igne fortiflimo

fecus fpiritus
)

fali.

non dcferitlapidemcalaminarcm

dat fpiritun

planeigneum, rcmaiience lapide calammari ir fundo retorta?. Hie fpiritus adeo fortis, quod vixconfervar
poflit, folvens
ralia (exceptis

neficio
tur,
fici

cunda metalla cundtaque mineLun & fulphure) quare ipiis bemulta prceclaia medicamina conficiun,

qux cum

vuigari,etiam redificatiffimo.con-

nequeunt ; qui etfi faepillime redificatuS; phlegmate tarnen non caret, infeparabili vireStificationis eatenus nimirum, ut cum lapide calaminari.

Hie

(piritus

quam
cile

in

multa praeftat tam in Medicina Alchymi,prout Sc inaliisartibus,utfalicet,

conjecfturam facere

Ted

am non datui;
,

oecafio de hifce plura dicere, in gratiam tamerl

aegrorum unicum fakem apponam cui paucai comparanda, cujus procefTus fimplex &brevii nolim tibi fit oiFendiculo. Mifce nimirum cjuf-

modifpiritum cum fpiritu viniredbificatiflfimo; mixturam digcre aliquantifper &c falis fpirituj
,

fepai abit vini fpiritum


tili,

&c mortificato fale vola,

vini

oleum innatarc faciet quod


,

efl:

cordiale

aromata illius beneficio fuerint extradta (vini fi:il, fpiritu) hoc vero ( falis fpiritu j aurum fuerit folutum. Tunc enim
fi

egrcgium

cumprimis

prius

P A R
cnim
in digeftione

I.
,

45
oleum
vini fepa-

mixtorum

ratum attrahit effentiam fpecicrum cordialium, aliorumquc vegecabilium , antea vinifpirituexttad^orum ; nee non anri tindturam , atque adeo

mcdicinam efficaciffimam &c incomparabilem,


univerfalem
dicale

omnium moiborum humidum ra,

confortantem , ut hoftes fuos evincere poffic. Pro quaDeoimmorcali Jaus&: gloriain aeternum, quinobis tanta fecrcta revelaveric.

De

extrinfeco ujtifpntus lis culinario,

DIxi (npi
ri

ftat

quod loco aceti & agrcflas ufurpa& loco fucci limonum, nunc redocere, quomodo fic ufurpandus, & quidem
,

pollit, ut

fanorum quam aegrorum. Pacolumbas, carnem vituli, nam &c. adjiciat primo fufficienternquantitatem aromatum, aquae 6c butyri, poftea pro lubitu etiam fpiritus falis majorem vei minorem quantitatem Atque hac ratione carnes citius perfedionem fuam acquiruut codiae , quam via
in gratiam tarn

raturus igitur

puUum

illa

vulgari.

Gallina

etfi

vetus, vetufque caro

fuerit,

tenera tamen redditur inftar puUi , additione hujus fpiritus. Ufurpaturus aiitem loco
fucci

ces

limonumcum carneafla, imponat illi cortilimonum, confervationis gratia, quia praefervat. Loco agreftx ufurpatur vel per fe folus, vel mixtuscum modico facharo , (i nimis acidus. Maceraturus carnem bubulam, teneramquc fadu-

4^
tarum

Fr NOR Ph i loso
,

c^
taij!

fadiirus inftar capreoli

folvac prius inipfo

& parum falis


ipfo
,

antcquam humedet

cari

nem cum

c'^nonmodo

pr2rervabitur,fev

ctiam tenerareddeturindccaro.In longa aiitem^ carnium confervatione oportet aliquid admifce reaquac, carnemquc ponderibus aggravare, u cooperiantui muri : hac enim ratione diu con fervari pofTunt carnes.
Simili ratione praefcrvari pofTunt

omnia

fru

tuumgenera

hortenfia, utpote cucumeres,


,

por

tulaca, fbeniculum, genifta

cappares

Germano

rum

See, 8c

quidem melius quam cum aceto.Dii

ctiam ipus bcneficio confervari pofTunt flore. herba? , ita ut per integram hyemem rofas ha bere poffis. Pr:Efervat etiam vinum, fi parum faltem admi

&

fcetur

ei.

qui
fiar

fi

rite conficitur,

Parum mixtum ladti^prcEcipitat cafeum nunquam corrumpitur, in

illud ladis

cafecrum fere qui dicuntur Parmefan, Seruir Ferrum folvit; quod lavacri loco ufurpatum curat quamvisfcabiem.

Beneficio fpiritus falis conficitur e melle de Glcbaro potus gratiimus, vino haud difUmilis. Conficitur fimiliter e quibufdam fructibus cum
falis fpiritu
le.
,

Talia

&

alia plura,

acetum optimum, Rhenenfi fimiquaenuncdivulgarenon


pofTunt

licet, perpetrari

cum falis fpiritu.

Atque fic aliqualiter docui ufum falis fpiritus quod non fic capias, velim, ac fi omnia revela-

nam brevitatis caufa ut & propter alias rationcs muka reticui. Nee cgo omnia fcio; quae
vcrim ,
,

autem

P A
au rem
fei o
,

I.

47

caceniis revelavi, ut aliiindculte-

riorem quaerendi anfam habeant. Delcripturus fingulas ejus vires virtutes, autem omnes integrum voIumen confcribere opus habet , id quod non eft nunc noftri inftituti poterit autem

&

&

tempore. Dabuntur quoque nonnulla arcana quae hujus fpiritus adminiculo


fortaflis ficri alio

praeparanturj in parte fecundhujuslibri

quorelin-

modo nimirum
auri

dulcificandus ad extrahendam
,

aJiorumque metallorum tincfluram

quendo corpus album, quae tindura non eft medicina fpcrncnda. Quare cum palam fit quanta hie prcEftare poflit fpiriius nemo non ingentem ejus copiam pro iuaocconomioptabit , cum,

primis vitam
cellentiilimi.

facili

brevique parati fpiritus ex-

^lupmodofpiritus acidusve acetum deilletur ex ommhns vegetabilihus, utpote herhisy


lignisy radicihusy

femimhiis

&c.

vivos imponifuperimpone lignum deftillandum ut comburatur quod dum comburitur, egreditur fpiritus ejus acidus in Recipientcm , ubi condenfatus defcendit in excipu-*-

T) Aucasquafdam primofornaci
nito caibones, deinde
:

ium/apore

fere referens

acetum commune,quadicitur.

reetiam Itgnorum acetum

Atque hoc

modo

e quovis h'gno, quovifque

vegetabili clicere licet fpiritum

acidum5&quicisfal-

deminmagnaquantitatefinefumptu; quiapau-

4?
eis

FuRNoR. Philosoph! c.
faltem

quibufdam caibonibus
,

\iyis lignunci

deftillandum fuperimponitur, atque huic aliud; unum enim altcrum aecendit nee alias hie fpiritus requiric expenfas,

quam
,

ligni deflillandi*, qua*


il-

magnaeftdifFerentia inter haue Sc vulgarem

lam deftillandi rationem ubi pr^ter uetortas etiam requitur peeuliaris ignis-, de ex ingenti rctort 5 vel 6. horarum fpatio , vix libra una elieitur
.

fpiritus*,

eum

in noftraunius diei fpatio,

&qui-

fumptu &: labore eliei poflint librae 20. vel 3 o. quia lignum immcdiate in ignem projicitur defl;illandumj&: quidem nonfruftulatum Ted integrum. Poteft autem hie fpiritus ( recStifieatus) commodilTimeufurpari in variis operationibus chymicis, faeile enim folvit lapides animales, utpote cancrorum oculos, lapillos perearum de carpionum eorallia, perl'as &cc. adinftar aeeti vini. Solvuntur quoque illius benefieio vitra mefine
,

dem

tallorum utpote Jovis, Saturni , Antimonii, 5c extrahuntur,redigunturqiie in oleo dulcia.


,

Hoc aeetum intrinfece alTumptum perfe,


dorem
niorbis
,

fu-

egregie movet, quare in multis prodeil

cumprirais
,

confedum
aliifque

e quercu,

buxo,

guajaeo

junipero

gtavioribus iignis;

quo enim
diorem.

graviora ligna, eo fpiritum dant aci-

Extrinfece ufurpatum mundifieat uicera Sc mitigat Inflamvulnera, conG^lidat, exftinguit mationes ab igne caufatas ; feabiem curat , cum-

&

primis autem decodio

illius

benefieio fada

proprio ligno.

Mixtum cum aqua calida pro

bal- l

neo

P A

I.

4^

neo ventrfsinferioris; curat occiiltos mulierum morbosi ut &: uiccra maligna cruriim,
Digiiiis igitar hie fpidtus alicii)us loci in officfnis
I.

e.injjli^ rejicitur in

tEcinis,cm fa6tu

fit

aliorumque vegetabiim.n temanccinfundofoinacis cinis, quiaquacalid' extra 6lus datfalem dccodione qiii
faci is.in deftiatione abfinchii
,

,-

dcnuo proprio

vclaceto folutus c filtratiis, pl.lcgmarisevaporatione, col'ocatusin frigido abKinfalcryrtaJJinum, faporegratumjixi-*


(piricii

viura

non

rcfcrens

nee inftar aliorum falium in

eft hoc fal ( in nimirum rcdactum per fpiritum proprium ) illo quod fit iulphuris beneficlo , vel aqua:fortis3c olei vitrioli, aliorumqnc more illo confiieto Chymiftarum.&pharmacopceorum,

aere folubile. Efficacius qiioque


cryftallos

Spiritus papyri drlinteorum,

fornaccm proj^cta fupra caibones vivos fpiritum acerrimum, cutem. ungues 6c pilosflayo tingencem colore reftituentem memdant
in
;

Ruftula lintea

coUeda

& acquifita fartorib.

brafrigorep.rdita,ncc non
fipelate utilem,
li

in

gangrasna, &. ery-

lintcoiisiniplb madefadtis ap-

plicarur, 6:c.

EaJem

pr^llat fpiritus e papyro

confcdtus, e fruftulis nimirum.

Spiritus Serici.

ip Adern utione

e frurtulisfericis conficitur fpicft

^ ricus

qui non

adeoacris. ficuti

ille

confe-

^o
tem

FuRNOR. Philosophic.
papyro, nec cutem
tingit; eft au-

O:\is e linteis 3c

priEftantiflimus in vulneribus

tam veteribu

quam

recentibus, cutemqiie venuftam reddir

Spiritus cpllorum hominis

diorumque a^

nimaHm'-, nec-non cornuum.

T^
*--'

Pi^'s

etiam 6c cornubiisconficitur

fpiritns,!

fed foetenti(Iinms,quai*e male udirpari poteft,


inferviat: redificatus

quamvis alias variisaitibus


Tulphur commune folvit,

claritatem acquirit, urinaeque fpiritus odorem:

& dat aquam celerrime


-

curantem quamvis fcabicm. Inferviunc autem huic negotio frnftapannorum laneorum non tindtorum a (artoribus acqui fita, in magna copia in fornacem projea. Frufta pannorum intincSla in hoc fpiriru <^ llif-

&

penfa

'\\\

vineis

&

agds

prohibent ingrefTum

cervorum &aprorum , metuentium odorem illius fpidtus , tanquam venatorem infidiante


fibi.

Spiritus aceti^ mellis^

dr Sacchari.
candentes

Iquida deftillaturus
vel
fic

carboncs

-*-'projicere opus habet ex. gr. in

accrum in for-

melfive facharum, folvantui quo carbonibus de vora ri podintj qui poflea ita imprasgnati, per vices ir fornacem projiciendi duni comburendi,
;

nacem

fi

prius oportet in aqua,

&

&

comburuntur carboncs, reJiquum incombuftibi


le egre-

P A
ilc

I.

5fi

cgreditLir.

Atquchcrationc

in

magna copi

liquida dcftillare potes.

culratis

Acecum hac ratione deftillatumeft ejufdem facum lUo quoddeftillaturin valis claufis. Mel vero Sc facharum hc ratione deftillata alquoalias

terantur pauKilum, aliafque vires acquirunt:

modo verodeftillandaabfque
volatilis
,

jadurfpiricus fui

docebirur in parte (ecunda.

Hac

ratione, quaevis liquida, abforpta a


vivis deftillari polTunt.

carbonibus

De

iifii

aceti deftillati

fed qiiia

omnium Chymicorum libri uberrimc


non opus
efTe

multa eflent dicenda, de


duxijfcriptarepete-

illotradlant,
rc.

Hoc tarnen obfervatu dignum, quod acetunl iceirimum maximam habeat affinitatem cum
,

quibufdem
luntur;
cur
:

metallis, quaeipfius bencficio extra*

folvuntur c in medicamentaredigunipfius beneficio confici


li-

Mulca (iquidem
teilantur

poffiint ut
bri.

omnium Chymicorum
acetum
,

Csterum
nentioin
5us CUJUS

eft Sc

aliud

cujus fa-pe

fic

libris Philofophicis

cujus beneficio

nirabilia praeftantur in

nomen
,

lon trad:o

metallorum folutioni^ de quohic quia per hanc confici nequit fornavcteres recicuere

:em

tractabo vero de co in alteraparte, itata-

nen ne incurram maledi<fbioni philofophicae.

QUQ^

^Z

FURNOR. Philosophic.
conciantur fpiritus e fale tartariy
tOydr ejufmodi ahjsfahbusfixis.

^omodo

tartaro vitriolatOj fpirittt falis tartarii-

QUotquot
alijrqiieiixis.

fuere Chymici,fere

omnes

arbi-

tiati,non pofTe elici fpiritum e fale tarrari,

Experientiaenim clCLiit,perretornihil

tam parum vel

omnino

elici

poiTe fpiritus ex

illo, qiiod faspeaccidit

mihi ante inventionem hujus Furni ; cujus rei ratio fuit admixtio arcniis, terras, boli, farinae tegularum &c, ad prohibendum fluxum faHs tartari hac ratione difperfi. Sed fadbum hoc ex ignorantia authorum , qui faHs tartari proprietates ignorarunr. Mixta enim materialapidea, utpotearena, filex, bolus&:c. Sali tartarijfentiens ignis calorem ik candefadta cum ipfo, ardifllme jungituu ilH, ita ut fpiritus nullus

omnino

eHci pofTit inde, fed in

dunilimum

ab-

eatlapidem. Arena enim caetcracjue ipfi fimilia, cumfale tartari tantam habent affinitatem , ut
unita vix iterum feparentur.
Fieri tarnen
filicis,

pote

per artem, additione arenae puras vel


tur unius velalceriushoraefpatio

quod

totafalis tartari fubftantia nifpiritum convcrta,

uti

docebitui

in parte fecunda qui viribus cetera cundla excellit

mcdicamina
Ci

gr

Et

artis

in curandis calculo (Scpodaregimine in ill deftillatione relin,

quitur caput

mortuum

habet illud

acte inli-

qiioremfolutum , facultatemmctallaprcEparata fibi iimpodta, paucarum horarum fpatio putre


facere.

^-

51

facerc

ita

ut nigrefcant

&
,

inftar

arborum ex-

crcfcant

cum fuis
ibi

radicibus

truncis 3c ramis,qu
,

quo

diutius

relinquuntur

eo meliorantur
tartari

inagis.

Ecalce
fici

Sariirni fubciliata

&fale

con-

poceft {piritus gradacorius mirabiliiim virium

proprietarum, tam in Mcdicin,quani Alchymia: E capice morcuo per deliquium fit liquor quidam
viridis

miranda prxftansj iinde probaciir,


ejfe

^4fttr-

num
xis.

non

planctarum

infimum,

Sapienci fa-

Etficfit Lac Vlrginis dr fmguis Dra" coms Fh,

QUandoque
lus,

reperitur terra aliqua, (ivebo-

quae nullam

cum

tartaro affinitatem

habet

qu^ mixta cum

fale rartari dac fpiritum,

fed quantirate exiguum. PofTunt autem in hac fornace fixiflima qusvis elevari,quia fpecies in illa nonincluf^ , fed difperfs, fuper ignem projc-

ab igne per aerem elevantur, 6<:inrecipicncondenfantur , quod ita facilencquitper retortam claufam. Facturus igirur fpiritum falis tartari, facerc nihil aliud opus habet , quam tartarum calcinadtas,

tibusrefrigeratas iterum

tum

5in ignem projicere 5 torus abibitinfpiritum : fed requiruntur tunc recipientes vicrei, quia terrei ipfum retinere non valent.

&

Atque hie

eft

ille

modus, quo

fixiflima faha

dcftillantur in ipiritum per

fornacem pnmam.
3
In

^^

FuRNOR. Philo soPHic.

In fccund fornacc ( partis nimirum fecunu^ fornace) id ipfura pritftari poteft melius fa-

&

&

cilius,

ubi etiam una cuinpraepaiatione docebie^us.

tur

iiiixs

Sprit US y Flores ef i'^//^ Mineraum Lapidum,

&

TT Ac ratione e quo vis rainerali & lapide eleva-*'


ne
ri

poteft rpiricus,

& qiiidem
j

abfque addicio-

alteriiis cuju(daii) fpeciei

ira

mmirum quod

trira mineralia.tririquclapides,
ftallns
,

urporc filex, critalcum^Iapis calaminaris, marcafica,ancochlrari ferreo piojiciantur fii^

timonium,cum

pra carbones. Sc una ifccndentcum fpiiicu quodamacido, falquoddamiSc flores,qiix pofteaablutionis beneficio e Recipicnnbus,irerum aufe-

lenda Sc
ta

filtranda;

<Sc

flores

remancbunt

in Charfpi-

cmporericfive bibulaj^quacnim

uncum

ritu 5cfaletranflcper filtrum, quse rcdtificationis

beneficio feparanda

& fcorfim ad fuos ufus fcr,

vanda.
lia,

Hoc autemfcircquod eligenda mincraignem nondum experta fi illorum defideras

fpiricum.

^uomodo minerdu cf metalU inflores re-*


digenda;

& de illorum

viribus,

TT

A6l:enus metallorum &c mincraliiim flores

**'*'ijQ

ufu

non

fuere, cxceptisfloribus ancimonii

P
Sc fulphuris
y

I.
:

^5

rcliquorum enim metallorum mineraliumque fixorum fubli-i madonem tentare chymici non aufi fuerunt,conqui facile elevancur
tenti illorum folutione aquarum fortium five corrofivarum beneficio, 6: prscipitationefadta cum liqnore falls tartari, edulcoratione ficca-

&

tione

atque

fic

prxparatafuos flores appellanint

metalla;permeosaucemoreseju{^ materiam, quae ignis beneficio abfqucaddicionealterius materis elevaturj&in piilverem fubcilidimum convertitur ncc dentimineialia

&

modi

intellfgo

bus nee oculis pereeptibilem,


ribus

qiii

rcvera pro flo-

(meo quidem

judicio) liabendus;

Cum

aliorum flores plus corporei, ram bene edulcorari nequeant , quin aliquid falfedinis retineantfccum, id quod ex ponderisincrcmentopcrcipere licet, ac proin oculis aliifque parcibus nocui. Noftri autem flores vi ignis per fe fublimaii, non modo carent falfedine/ed adco ctiam fubtioperentur les func , uc intro aflampti ftatini virefque fuasexferancjuxta Medicinimirum diCpofltionem. Nee horum praeparatio adeo fumptuofa 5 quemadmodum illorum. Metalla quoqiic 8c mineralia

maturantur& emendantur in ejufmodi fublimationc, iit cutius


ufurpari poffinf,in illorum vero porius deftruantur

& corrumpuntur, teftante experienti

quo-

modo autem ejufmodi

flores conficiantur,nunG

quoque docebo, & quidem fingulorum metallorumfeorfim, quo artifex in illorum prxparatione
errare nequeat

&primo quidem. D 4

De

5(^

Flirnor. P H

OS O

c'

De Ann dr Argento,

AUrum

bc

argentum

vix in flores redigi pof-

Tunt, quiapleriquefcre

opmantur,

nihiiipfis

decedere in igne, cumprimis veio auro etlirelinqueretur ibi in aeternum: q-iod c tfi verum, auro umiriim niliilin igne, erfidiu ibi rclinqiuiur^ argento vero pirum decedere , ni(i admixtuiii habeat cuprum , vel aliud quod^'am metallum, quod ramen paul^cim evaporat.

Quod ut iir(ir,po(runttamcnfr3(fl:a & fubtiliata',

carbonibus adfpcifaatqtie adeo

difperfa:, vi

ignis aerifque adminicul rubiimari>&: nifloies


redigi.

Cum autem pricdidba


tiofa,

me talla fint cara

& pre-

rccipicnnbus ampla, nohm ut aliquis illa, auium curaprimis ita projiciat, quia non omnia recupcrare licet. DtTifuis

&frnax cum

derantibus-gitur hofce flores dabitur aliusinfe-

talii

cunda Pane modus illos conficicndi abfque meniminim;adura ; ad quam Icclorem remitto. H^EC enim fornax infervit mccallis & minera-!libusfublimandis nonpretiofis, q.iorum jadura non magni a^ flmiatiir. Acque haec propterea dila utappareat

aurum& argenrum
,

utut

fixa,

fublimari tarnen pfTc.

Cseiera vero metalla fa-

ciliusrublimantur unum tamen faciliusaltero, necaliindigentprappararionc^guamgranulatio-

iie;antequam projiciantur in ignem.


Ilores

P A R
Flores

^7

Mars

& Veneris.
v.nimirum;

jji.T
'

ImatLiram

fcrri vel cupri, q.

cochlean ferreo fuper carboncsvivos (iifperfimrcil.& afccndet e Aiarte vapor ruber, e Venere autem viridis, elevabiturquc in vafa fublimatoria '\2^ e diticiente , oportetillum fovere recencibus carbonibus, continuareprojicereinfornacem Martisfive Veprojice illam
:

*-'

cum

&

nerislimaruram copiam flonim


;

donec fufficientem nadus

fis

^ lunc omnia
,

refiigefcere per-

imitre.

Quofado aufer vafa fublimatoria & eximc flores eofque ferva funrenim optimifimi,

fcenturungentis 6cemp'aftris: qui iiintrinfece ufirpantur, vomitus provocant; meliorcs igitur in chirurgia, ubi vix aliquid illis comparabile.

Venus foluta
res,

fpiritu falis,

pitata, edulcorata, ficcara

& oleo vitrioli prseci& fublim ata, dar floviride,

quimaere rcfolvunturin balfamum


:s

utiliflimum in vulnerib

&
*

ulceribus antiquis

putridiSj ceu thcfaurus pretioflflimus.

Flores Satnrni

lovis,

"^ On opus
*-^ fufficit
fi

efl:

ha?c mctalla in granularedigere,

fruflulatim injiciuntur, fed tunc

oportet fubcrate coUocare pacinam terrcamvitrca(amaquarepletam,ad colligendum id quod liquefadlum defluit, quodeximcndum, iterumque in ignem projicicndum^ atque id toties do,

nee

FuRNOR* Phiiosophic.
.

ncc totuni metallum

in flores fit conveifum; qui poftea vafisrcfrigcratis iterum eximendi ficuti didum de floribus Martis Veneris. Atque In

&

floies funt praeftantifiimi

mixti emplaftris
S>c

^ un-

gaentis, in vuLieribus anciquis


talU caicinata, tefte experienti^

recentibus,

majorem enm habent vim ex(iccandi,qumme-

De
TTIc
'"

Mercurio,

facile redigitur in flores,

volatilis,

quiaadmodiim non autem praedid ratione, quia


Etfi defideras

falratin igne

& defcenfum quicrit.


,

ejus flores, mifce illum priiis

cum

fiilphurc,ut

mornhcatumpulverifarc&injicere poflis. Etfi crucibulo, coUocato in fornace candcntiinjicis

parum Mercurii
ri,

vivi

per vices

feil,

cum cochlea,

avolabit cveftigio,

&

pars

quaedam refolvctur

in

aquam acidam

praeferendam floribus

meo

quidcm

judicio,reliquus

autem

Mercurius^ftillat

in receptaculumr

Sed hic requiruntur vafa vitrea, quia in terrcis amittitur aqiiapra:di(5ta. Quasfine
pra^ftat in arte:lltilis

dubio aliquid

autem

extrin-

fece ufiirpata in fcabic, vcnereilque ulceribus.

Flores 'Zincku

T^

St mirabile

metallum
efle

rcpcrtumque Tpagyriaufiiperimpo-

-^ canatomi

purum putumfiiiphur,
totum
',

reumjmmaturum. Caibonibus vivis


fitum, lubit avolac

accenditur quoque par-

P A R

I.

5^

partimque comburitur inftar fulphuris communis alrerius colorisflamma, aurea nimirum purpuiea^dacque flores elcgantiflimos albos

& levif-

mos.
Vfm,

AAdminiftrati gr. 4.5 ,6, ufque ad 1 2. provocant llidorem egr egie, quandoque ctiam vomitus & fedeshabic nimirum rationepeccantis
materiae. Vires illorum cxtinfecse funt egregiic, prasftantioresenimnon reperiuntur flores , non modo cito confolidantes vulnera recentia , Ted etiam antiqua femper aquam ftillantia, ubireliqua cundia excellunt medicamina. Tantse enim luntficcicatis quaeadjunclam fibi habet confolidandi vim, quod etiam intredibilia praeftant Diquiverfimode autem adminiftracipofTunc j dcm velpcrfeadfpergi fLiperimponendoempIaflrum ftidticum , vel radadi in unguentum cum

&

mellevulneribusimponendum; quodin vulneribusprofundis ad duritiem coquendum pro formandis ruppofitoriis parvulis, vulneribusimponendis > quae poftea emplaftro aliquo tegenda ab aerc praefervanda 5 hc rationc applicati fundamcntaliter curant, Mixti cum emplaitris flu-

&

pendapraeftanr.
Si mifcentur cum aqua rofacea vel pluviali, ita utuniancur fimul-, fl poftea quotidie aliquoties aliquid inftillatur oculis rubris , lachrymantibus, aliis ophthalmicis non obtempcrantibus,fa-

ciunt

do
ciunt

FURNOR. PhiLOSOPHIC.
quod
ledituantur Sc curenrur iterum.
vulneratis
flores linteolo exceptijfi adlpergunturlocis
)

Hi

puei'ulorumfprius tarnen Ions aqua

urin/anat eos iteriim.Ciirant quoque cutis unitatemfolut:am,profe(5tam ex diuturno dccubitu


argrtantium
cito
(i
,

unde ingens

proficifcitur dolor,

adfpciguntur.

Facius
corrofivis,

quoque

hi flores folvuntur in aqiifs

quam

metalla

&

mincralia csetera;
in

nee

fpi itus illos

ite^um deferit
ftillar

ignc

Ted

phlegma infipidum qucns oleum pmgue

folummod,
,

relin-

fpifliim ut fupra de lapide calaminari didbumjijfdem ufihus dcftinatum, efficacius tarnen illo. Qui fpiritus ignis vio-

&

lentiexpeilitur

tantae eft foititudinis

ut

vix

confervari poflit

Nee folum
ita ut

uti

didum

fupra,

fpiritus falls hac ratione exultari poceft, fed etiam

aquafortis

& regia,

mirabilia prasftct in

feparatione metallorum^quaenon funt hiijus loci, dicenturautem in parte Quarta.

Non autem opus flores eligere huic operi,quia


erudum Zinckum idem
praeftat
,

quamvis

flores

idipfura praeftent melius: unde apparet,metal-

lum fublimiorem gradiimficcitatis


fublimatione.

contraxifle in

Flores t^ntimomii.

"VT Ulla

efl difficultas flores

antimon confice,

-*'^ re, diu

enim

in ufu

Chymicorum fuere

Sc

quia

P A R
non veneiunr. Quare nemo

I.

Gl

c[Ui illorum piaeparaciofuir taediofa, vilipretio

fiiit

qui aliquid aliud in

Ulis

ten2.

tare voluerit, quia laltem

vomitus provocandi
dolisfuit gi\
i.

caufa ufurpati fucre


3.

quorum

4,

ufqueadS^

10. in afFectibus ftoT-achi Sc

capitis,

ur&

in febribus, Pefte,
iis

&c.

Praeterea nihil in

tentrunt.

Morbo Gallico Nee mirum,


fibi perfuafi,

quia eriamnum reperiuntur, qui

quod

nihil aveteribus

non inventum (vnisdo;

Ci quid fuifrec :i(Iimis) mvcniri hodie poflit amplius reperibile, utiquefuifletinvenrum.Quae fanc ftultaeft opinio , ac fi Deusomnia dediifet veteribus, nee aliqud propufteris lefervafTct. Nee illi natura n fuis laboribus cognofcunctquac

&

indeiinentei laborat
ribus
(See.

neefatigatur
elt

in

fuislabo-

Ut

ut

autem (itjpalam

Deumhifec

temporibus revelafle quae om occulta eranr, ccflabit ulq^e ad finem mundi. Ad propolitum iterum , quod eil dare modum facihorem conficiendi florum antimonii, quo major acquiritur quantitas ita ut etiam ahis ufibusinfervirepoiTint. ba- Antimonii crudi pulverilkti q. v. pr'mo quidem fac ut probe incalefeat candeatque fornax ; poftea injicc proun vicelibram mtegram antimojni, vel plus minus , dilpcrfim nimiriun fupra carbones ; &c eveftigio fluet , mixtumque carbonibus vi ignis per aercra elcvabitur m Recipientes inftar nebulaz, qua: ibi

quod non

&

coagulabitur in flores albos. Obfervandum quod quando combuftis prioribus carbonibus


alij

6z
alii

FuRNOR. Philosoph

ici

imponendi fublimationis contituandae gratia, recentes fcmper anteimpofitionem accendendi, ne flores pulvere carbonum , una cumfloribus adrcendence,inquinentur,grireiimque inde contrhantcolorem : Ted nihil inteieft, fi per fe illos ufurpare nolis ad provocandos vomitus, quia nihil periculi inde, proficifcirur
ni(i cai

boniim furno

qiiare

enim ille colornon non foimidandos:

Faftidiens veroillum, caibones accendat ante-

quam

injiciat

infornacem

&:acquiret flores al-

bos. Oportet

medium

quoque non occludere foramen per quod injiciuntur carbones 6c anti-

monium, utigniseo liberius ardere poflif, alias enim flores ollarum fuperiorem flavefcent & rubefcent proprer fulphur antimonii quod altius iublimatur quam regulus. Poteft autem hac ra,

tionefpatiouniushorarconfici libra unaflorum

cum

libris

3 .4.J.

ccdit de antimonio, fulphur

carbonum. Parum eft quod dcnimirum combufti-

bile,quod comburitur, omni reliquo abeunte in


flores.

Oportet quoque tibiprofpicere defuffipropter fpatium requificum ad florum fublima,

ciente copia ollarum fublimaroriarum


fufficiens

tionem.

Hac

parati ratione flores viliflimo pretioye-

neuntjita ut libraunavilionspretii fit, quam unciadimidia aliter praeparatorum/l utiorefq; Tunt

utpote liberaignisflamma confecti, non enim tarn vehementes provocant vomitus ^ quinimo infcriorum ollarum flores vomitivi non funt, (cd
diaphoreticiaacfi

cum nitro

eflent prasparati-, ita

enim

P A R S I. 6^ cnim corriguntur per ignem. Atque hc rationc una edemque oper diverfarum operationum diverfifloies confici pofTunt infeiiorum enim ollarumfloiesfunc diaphoretici, mediarum vomitivi mediocriter , fupremarum veio vomicivi vehementer. Prouc enim plus ignem palTico maunde diverficas virium proficigis funr corredli
;
,

fcitur.

Quare finguli feorfim confcrvandi, & fuperiores quidem pro cmplaftiis vel pro butyro,
,

veloicis, iifque vel dulcibus vel corrofivis indc


conficicndis.

dum

Medii ad purgandum de vomenlinfimiautem ad fudorem provocandura.

utpotepraeftantioresBezoartico minerali,velantimonio diaphoretico fado cum nitro. Sane non

credo viam

efle faciliorem conficiendi flores

eme-

ticos&diaphoreticoSjhcnoftra.Quodad uium illorumj fciendum emeticos illos robuftis falteni efTe adminiftrandos, vomere confuetis Puerulis
:

& fenibus vero cum


tyro antimonii
polTunc; fanis

Budidum; Diaphoretici vero abfquc


difcretione, ut fupra de
apgris*,

pcriculo fenibus

&

atque juvenibus adminiftrari in omni afFedu diaphorc-

hegente,utpote pefte, morbo Gall: fcorbuto, lepra,febribus See. Dofis illorum cftagr. 5. 6. 9.

12.urquead24.cum vchiculisappropriaris , ad fudandum in Udo expellunt enim tarn per fudorem quam perurinam omnes pravos humo,

res.
cis,

Er quia emetici copiofiores func diapharetinee ita neccHarii uthi, de ex un vel altera

uncia plures confici poflint dofes, necefTe eft docere , quomodo emeticiin diaphoreticos rranf-

mutan-

^4

FuRNOR. Philosoph
illud tribus

mutandi: Fitautem
diios fiipra rradidi de

IC. modis , quorum

butyro antimoiiii confecfko


tertius hie eft: collo-

e floiibus

cum falis fpiric u>

ca floresin criicibulo(abrqiieIutatione)cooperto, ne quidincidat, ita pei-fefolos inignelento

ne liquefcanr, redfalcem obfcure ca ndeant aliquot horaium fpatio poftea permirte ut refrij

gefcantj

4(^:1

enim funt

fixiSc diaphoretici.

Ez

flavedinem aliqiiam vel cinereum colorem contraxiflTcnt, Kc tarnen racione redduntur albi 8c clegantcs5fixi& diaphoretici, CiEterum hiflores ufurpantLir ad Emplaftra Stidica , puopter natu*

ram

(iccam, quaprsediti.

Funduntut quoque in vitrum flavum tranfparcns;nec datiir, viafaciliorantimonium perfe redigendi in vitrum flavum tranfparens ;ubiantimonium crudum primo fublimatur, fublimatumportea in vitrum fundirur. Sublimatiohic
infervit loco caicinationis,, cujus beneficio facilius

fublimantur vigmti libriE, quam ciolibraunaredigitur in cinerem.

illius

bcnefi-

Nee

hie periculum

fumorum afcendentium,
licet,

quia antimonio projedko in ignem abire


quaetutafacilifque calcinatio,

cum

vulgaris con-

tinuam requirat artificis prasfentiam agitantis materiam, quimateriam femcl conglobatam eximatjitcrumque conterat quratione multum agcre habet, antcquam materia ad albedinem pcrveniat. Via autem noftr, piin a vice materia
,

lufficienter albefcit

vulgari calcinationis

& quidem plus quam & agitationis, Autumo ig'^

illa

tur

P A t

I.

-J

urantimonii vitrum confe<5turo optimam,liacenufque incognitam monftifTe viam ; qure* velata non fperabo qiiempiam ftiiltorum moic
linpoftcriim

ambulaturum viam illam tasdiofam

piilcorum

Hc enim

Ted potius vcftigia mea fecucurum. , racione ficilimc quilibec raedicorum

bi parare poterit flores emecicos Sc diaphoretU cos, nec-non vitrum andmonii per fe.

Ex

hifce floribus confici pofTunc etiam olea.

dulcia de corrofiva- aliaqae medicamenta,ut fu-

pra didtum de fpintufalis, de poileadiceturin


parte fecunda.

Faclurus flores e regiilo hifce pulchriores

fa-^

ftisnimiram ex antimonio crudo

projiciatil-

lurapulverifatum in ignetn, Scinomnibus procedat utfapra dictum, accipiet 6cc. Elevan-

&

tur

hi facile.

Quomodo autem hic conficien-

dasregulus compendiofe nimirum, invenire licet

m parte quarta.
5

Sublimantur quoque fcorije ita iit nihil pereac. Facturus autem flores inacrefolubilcsinliquo-

rem

adjiciat tartarum calcinatuni

vel aliud

quoddam Tai

fixum vegetabile, 6c accipiec flores lolubiles in qu o vis liquore. Faclurus aucem flores rubros tarn diaphoreticos quam purganrcs , admifceat Martem, 6c accipiec cinabrium referentcs flores. Defiderans virides admifceat Vene-

remilapidem calaminarem (i purpureos. Atque iic c quovis minerali flores confici poffuntjfive illudlit fixum fi vevotatile; cogitur enim iti altuiii avolareprojcclum in igue dtverli: niodc E

Qm

C6

Fu R N O

R.

Hm O

O P H

c.

iTiode in Chirurgi ufurpari pofTunt, in empla-ls

ftns&iingiientis-,ex(iccantenim 8c adftnngunll potenter , cum primis confedti e lapide calaminari. Nee funt fpernendi confcdi e marcafita aure

& argentea. &


fi

Ex arfcnico

confe(5ti

&

aiiri

pi-

gmenco venenatifunt,
Arfcniciim
tro,

pi(5tonbus autem

iitiles,

auripigmentum caicinara cum ni

(ublimanturpoftea dant flores , tuto intro afTumendos, expelientes omne venenumperfu' dorem& alvum. Dupliciter enim corriguntur, primo feil, per nitrum fecundo per ignem in (ubiimatione: non igitur formidandi, quia&antimonium venenum fuit , ante prseparanonem fai* Qiio enim majus virus ante praeparationem, eo major pofl: medicina. Floies fulphuris docentur in parte fecunda, quamvis etiam per hanc confici pofTmt fornacem, cognit nimirum illius natura &c proprietateperexpcrtLim, alias fulphurcomburitur. Jta etiam lapides prseparati rediguntur in flores aliaque plura , de quibus non opus verba fa,

cerc; poterit qui velit cxperiri. See.

Et quidem non dubito de revelatione plana 8c clardeftiilationisqucefit perfornacem noitram

primam, quare finem faciam.


fcienfque fabricam fornacis

Intelligens igitur,

(quam

petere licet
,

ex delineatione) ejufque ufum, ron nepabit

me

bonum opus fecirfe


babit.

nee laborcm

meum

impro-

fubliAtquehaeccft via optima deftillandi invcnies mandi incombuftibilia. In fecunda parte aliam

&

P A

T<

1.

^-7

aliam fornaccm in qua deftillantiir combuftibilia, nee non fpirirus fubtjJiflimi &c. Infervit primafornax aliis quoqiie ufibtis, utpotc (eparatio-'

nimerallorum^puriab impuro ;confe<ftioni falls centralis, humidique radicalis lilorum. Scd quia
idpraedidta
in ignem.
fieri

nequitvi, qurcsprojicfuntur
flores

ad confequendos

& fpiritus, Ced

viqudam fecretphofophic,
fccreti;

vi ignis alicujus

goSecrctum

hadlenus a philofophis occu tata, nee eillud proftituam coram omnibus,


aliis

fufficiacigicuranfam dediflc ulterius inquirendi^

viamque monftraffe

S,

E2

N^

INDEX
Remmpraecipuarum partis Primx.
TJ* Xruiopmufornacis..

J^ Recipientes,
Modus

78,

OlUfuhlimatorU.
deillandi.
Defi'iatto Spiritus Salis,

10.
ir.

i8
22.

Bjufdemufusin Chymicts,

Oka

vegetabilium.

24.
16,

Oleagummatmn
Rectificatio

& refinamm. oleorumtenac'mm & fatentium.


vegetabilmm.

28.

Quinta
Oleum

ejfentia

30.
mineralium.

Quinta effentia metallorum


dulce i?

&

51.

rubrum metallorum

&

mineralium.
ibid.

Oka corrova eormidem.


Oleum feu Liquor Solis^ Oleum Martis, Oleum Veneris. Oleum lovis Satmnu Oleum Mercurii, oleum Antimonii.

32ibid.

33-

3435ibid.

&

ibid.

Antimonii yomitiviores albi


Fomitivt.

38.
ibid.
35?.

Liaphoreticl
Olei Antimonii corrovi ufus externus.

ibid.

Auripigmenti oleum Arfenici Oleum lapidis calaminaris^

&

40.
41.

Ijuflem

ufus.

43Secretum

INDEX.
Secretum aliquod medkum.
Vfitsfpiritusfalts occonom'icus.

44,
45,

Spiritus acidus

fiveacetum ctmorum vegetaVilium*

Spiritus papyri Spiritus fenci.


Spiritus

& linteorum,

47-

49.
ibid.

captllorunhcormmm '& ofsium

5 o.
ibid^

Spiritus aceti, mellis

& Sacchari.
,

Acetum rhilofophicum.
Spiritus falls tartari

5/.

tartari vitrioU aliorumque

Saliumfixorum.

52.
ibid.

Metallorum

crefcentia.

Spiritus, Tlores

&faUa miner alium

& lapidum,

54.
ibid.
5
6".

Jlores metallorum c

mimraUum^eorumqueufus,

Ihres Auri
"Ilores

& Argenti. Martis & Ihres Saturni & Ihres & aqua Mercurii.
lovis.

F'eneris.

5 7.
ibid*

58.
ufus,

Ihres ex

Ztnc':,

eorumque

ihid*

Ihres Antimonii,
lortiterpurgantes

<Jo*

^5.
ibid.

Mediocriter purgantes,
Diaphoretici^

ihtd*

Vitrum Antimonii^
Ihres in
a'erefolubiles,

^4,
^".
ibid
ibid.
ibid.

Oka florum.
Ihres auripigmmtu
"Ruhru
Firides,

ibid,
ibid.

vApureu

f /-

INDEX.
Tlow Arfenici, Aunplgmenti
VloYC^ Sulphuris.

& marcatarum

6l
ibid.
ibid,

Jlores

lapidum.
,

Metallorum anatomia

furificatio,fal centrale

& Hu6j.

midum radtcale,

S.

rTTPKTi^T>TT^
li

wmt

V"

AN
Cl3

N E

A N

S S

O N

lUM*

I3C LI.

Cineritiiim ejufdcm

metliiimper f<ad crhones

Prima olb fublimatoria


E.
innititnrfoi-amiiii fu-

B.obnii

cum foinace umflitiidmis A. Foramen (pecies injimmtw ileillanda immt im Ufdeimi appmiendum po mjeBionem C.

Prima

Foramenipei

Uifimflu

qttdfr idititm

pcriori fornacis

D.

Se-

da

D.Cnm io opemdo

^.rjiiodaffonitiirfoinjeHwncm

cunda F. Tertia G. Quarta H. & lic confccjucnter.

cttrloiutm

& mittendmm,
I.
tit

FifluU funiitm cgrediens copi-

Uufnwo reapientt
Vi.Tcrtiiim

F. Primum vis recipiens CSeaindum Sektdi cm tnnititurfrimiim vxs recipiens , in


Collum recif lentis tranre vlent
,

media pcroratim,
fcr.rclU

cm

'iiimt

condcnm fpiritm

L. xnnenuur K. Ipf^uteUa per cujus fifiuUm dein recmdion appofirum L.Recepta-

fiftulacurva G. accommodata fiftulx fornacis F. Vas recipiens fiftuls Uli accommodatum, coUocatuminlabroquodam. I. in aqua ad accelerandas operationcs H. cum fuo operculo dupriplici foraminc prardito K. quorum primum ma tranfit fiftula curva fimplex G. alterumvero brafcilicet uno L. primaififtulacurvaduplicitcr chio, quorum alterum abit in vas recipiens

squali

culi,!infiodilI.minfiuteIlS coUe^i fpiritm

M.

SelluU

Similiterut primum in aqua broquodamcollocatum,quodctiam altera

cundumHH.

in

fiftuU

'is.Pcr cujus

medium

trant trochletiproluhituelcvMts,

curva duplicitcr

M.

ingrcditur, brachio fcilicet

cujus hcr.ecioctttcA L.Primo dpplicatur recipienti, ue.inferiori.

Locus uU pro deilUtione p'ritus

vitrioli

& A^,

uno, &c. qua


copia.

rationc

&

deftiUantur fpiritus

&

fublimantur flores cclcrrimc

& quidcm in magn

Imiini'

O. Cr Utes conens

duobus kteidisferreis robuis

tr,nvrrs,rmcrf^-n.a.ppl,c.t,s,r,n innitunuir
rf//(

+vel

mimres mobiles, nuo forn^x ab immmditie Uberare

^iiear.

FURNORUM
PHILOSOPH ICO RUM,
F

R S

<iA

L rE R

A,

In qim

Dcfcribitur fccundx fomacis proprietas ; CUJUS bencficio deftillari poflunt omnia volatilia,
fubtilia
j

& combuftibilia
tjuod
alias

vegetabilia, animalia

& mineralia

via quadain incognita hnttenus c compendisa ; qua nihil perditux omnino, fed fpritus etiain fubtili-frui capiuntur,

per retottas, aliaque vala


fieri

nequic

Per

JOANNEM RuDOLPHlill
Gl auberum.

k
froftatit

apud

Joannem Janssonium
cIO

l3C

LI.

ii

STRU C TURA SECLlNDiE FORNACIS.


As
deftillatorium cfto
,

ferro

vel e terra

confediim e optima , & in igne

fixa ( de

qua in c|iiinia parte ) majoris


fpiritibus

vel minoris pro kibitu quantitatisrlnfervit


iCorrofivis

autem ferreum
;

non

terreum vero illis rebus qu2e ferrum in igne aggrediuntur liquefaciunt, utpote funt fulphur antimonium &c, quare duo requi-

admodum

&

&

runtur vafa,

reum
va,

unum nimirum ferreum , alterum terquo unicuique materias ( (i ve ea fit corrolifive non) fuum pcculiare vas , fuufque peculiaris
;
,

furnus attribuatur

ne per contraria perdatur. Spe-

ciem autem
portet

prccdiii vafis videre licet e figur.


effe

O-

autem inferne
,
;

paulo ampliusquamfufit

perne

cujus altitudinis proportio

dupla ad am-

plitLidinem

fuperne prseditum orificio

cum

cert

qudam diftindione profunditatis unius


tranfvcrfi ad

digiti latt

minimum
,
;

pro excipiendo operculo,


,

auricLila pr^edito

ut forcipe auferri pro lubitu

ite-

rumque reponi poflit nec-non prominentia

aliqu,

diftindioni illi ^rxd\6tx partis inferioris correfpondente.O ^ortet quoque partem inferiorem prxditam elfe tribus prominentiis collateralms , qui-

bus innitatur muris fornacis


bct
,

qua: alia efle

non deut vi-

quam vulgaris deftillatoria cum capella,

deret licet e figur. Etfi nolis habere fornacem,

non
opjis

Aa

i^

FuRNOR. Philosophic.
erit illis tribiis

opus

prominentiis,
,

fi

modo fit pla-

num in fundo vas deftillatorium


dinis
,

vel pcdibus prs-

ditum &c. Cujus tubulus unius fpithamae longituin anteriore parte paulo anguftior
,

quam

po-

fteriore

egrediatur prope diftindioncm iilam pr^eftillandis deftinatus.

didam , Ipiritibus

CModus deillandi.
"p^Eftillaturus acccndat

*-^be incalefcat vas


tercs

ignem in fornacc , ut proquod fi non incameratum,


crit
,

fuper cratem collocandum


j

& circumcirca
,

la-

in

quorum medio carbones accendcndi


quo

ad

calefaciendumvas, cujus replcnda diftindio plum-

bo

fufoj

arftifTime claudatur orificium vafis


,

appofito operculo

fpiritibufque interdicatur five

dcnegetur cxitus.

Quo fado materia deftillanda per vices injicienda


nimirum vicibus parum, qua injcda opcrculum apponendum , qux calefada emittit fuos fpiritus per tubulum in Recipientem luto
venit, fmgulis

adaptatum

illi ;

qux

quia in pauca quantitate per

vices iniicitur; caret periculo ercptionis per lutum,

6c fractionis recipientis

quare deorfum cogitur.

Quo

facto plusiniice materia?,


;

&

inomnibus&

finguiis procede ut antea

atque hoc continua, do-

ncc fufncicntem nadus fis fpirituum quantitatem. Cave autcm , ne plus una vice injicias , quam recipiens ferre poteft proptcr periculum fraclionis.
pleto vafe (deftillatione

Re-

culum ,

nondum finita) aufer opercximc caput mortuum cum cochleari


fer-

AR

11.

ferrco; eoqueablatoiniicenovammateriam, pau-

lulum , nimirum per vices


lubitiu

quod fic continua pro

Atque hac

ratione fpatio uniiis diei plus deftil-

larclketevafealiquo parvo,

quam

per

ingcntem

ubi nullum periculumjadurse facicndse fpirituum vel rccipientis. Licet etiam in hacdeftillationeprolubitu ccffare, iterumque in-

aliquam retortam

choarc, carente i^nis periculo plus debito

aui , in-

fcrviente dcftillationi fpirituum etiam fubtiliflimo-

rum. Deftillaturus enim fpiritum


vulgari per retortam
tartari
, ,

ali

quem via ill

fubtilem nimirum , utpote

cornu cervi , falis armoniaci &c. cum dammagno cum impetu erupturos ( etfi illorum materia non nifi fit media libra ) lutumquc malum penetraturos , vcl recipientem (ii lutum fit Optimum tranlitum illis prohibens )

no

experietur , fpiritus

enim nequit , quod tanta copia fpirituum un vice/ubtilidimorum nimirum capiatur Egredientes enim cum impetu erumpunt , it ut recipiens ipfos capcre nequeat ; unde fit quod frangatur , vel illi lutum tranfeant id quod in hacdeftillandi ratione fieri nequit , quia parum faltem una iniicitur vice ,quod tantos & tam copiofos dare nefraduros
;

fieri

quit fpiritus, qui recipientem frangant; quibus


'

prima vice
risE

egreflis Sc fedatis

iniicitur plus

mate-

vice

nimirum

altera,

&

fic

confequenter ufcue

ad fufficientiam.

Tandem
,

auferendus recipiens,exi-

mcndufque
vitris

fpiritus

qui confervandus in ejufmodi

quales defcribentur in parte quintn.


igitur ratione

Hac

cunda melius

deftillantur

Aa

five


lia,

FuRNOR. Philosophic.
,

five ea fint vegetabilia

five animalia

, ,

five

mineraprimis

quam vi ill vulgari

retortarum

cum

autem fubtilifTimi illi fpiritus hie capiuntur,qui alias capi nequeunt tranfeuntcs per lutum , meliores &
prseflantiores oleis
illis

gravibus,quse falso profpiri-

tibus vulgo habentur,

mnt enim non

nifi aquse

cor-

enim fpiritus volatiiis eft, fubtilis & penetrans; qux attributa non reperiuntur infpiritu falis aluminis, vitrioli officinarum , quia non nifi olea funt gravia calore non exhalantia. Verus enim fpiritus ante phlegma veniat oportet, nee id quod fequitur phlegma & phlegmate gravius fpiritus volatihs dici merctur fed potius oleum quod dam grave & acidum. Si quidem palam eft fpiritum vitrioli officinarum epilepfiam non curare quae tamen virtus alias adfcribitur ipfi & quidem reroiivx; Verus
,
,

Vera.

Nee fpiritus vulgi

tartari fpiritus dici

meretur,

fcd potius

phlegma foetidum , vel acetum. Quomodo autem veri illi fpiritus eHciendi , id nunc aggrcdiar demonftrare , quia multa prxftant
in multis morbis
ratio qu2:rentibus egregia

autem hsee deftillandi medicamina ; alii enim quibus perinde eft , utrum bcne vcl male parata fua medicina , non opus habent exftruere hane fornaculam 5 horum fpirituum confieiendorum grati,
:

Infervit

quia

vili

pretio femper

ribus chymicis

& ubique poflunt vulga& pharmaeopoeis fpiritus fuos mor-

tuos&inefficacescoemere. Quare non mirum , fl nihil hodie egregii pra^ftatur medicamcntis illis
Chymicis^alias meritoGalenicis bonitatis fuse cauf prseferendis.

E enim nunc

devenit, ut verus

IL 1? A RS ms Chymiciis pius & honeftus, appellatione

7
cliymi-

corum medicamcntorum erubefcere habeat, quia talia non edunt miracula , qualia de illis perhibentur. Eft aiitcm nulla alia caufa , malse nimirum illius famse Chymicorum medicamentorum , quam qui etft ipfa incuria medicorum hodiernorum ,
utuntur chymicis medicamentis
falutcm aegrorum
(

oftcntationis

feil.

gratia)rem tarnen domellicam pluris faciunt,quam

coementium male parata medicamina a Pfeudo-chymicis eaque incaute admi.niftrantium unde plus damni fsepe quam utilitatis xgrorum , nobiliflimaque Chymia infamis redditur. Curiofus autem medicus pro virili nititur proSc fi priis manibus fua prxparare medicamenta non , coemit ab honeflis &: excrcitatis Chymicis parata , quibus fretus plus prseftat in medicm , laudemque inde meretur prx cxteris nimirum ignorantibus medicis , qui incognita fibi medicamina
,
,
;

fuis a:gris

adminiftrant

ac proin rationem reddere

aliquando non valebunt coramfupremojudicepraxeos fu^e injufta^.

oleum vitrio acidum

fpiritufquevt*

trioli lolatilis,

TTA(5lens

dixi

m
;

genere

quomodo

fubtilcs

illi

^ -"-fpiritus eliciendi
quidcm primo agam

nunc quoque

in fpecie unius:

cujuTque matcria; prseparationem aggrediar

&
De

FuRNOR, Philosophic
De Vitriolo.

VItriolum antequam deftilletur niilla ali indiget priEparatione quam manuali feparationc
,

afuis impuritatibus
ritus velis

live rebus heterogeneis

inde inter dellillandum inquinetur.


,

Si

ne fpivero

poteris

folutum ,

filtrare

ipfum femel diffolvere in aqua pur, itcrumque pofle aquae evapo>

ratione redigere in vitriolum, ut ccrtus


tionis ejus.

lis

purifica-

Poflea inftrumento calefado, injice

unciam unam vcl alteram cum cochleari ferreo, quo injedo repone iterum opercidum, & inftar
nebula: alba:

unacum phlegmate
;
,

egredientur fpi-

ritus in reci plentern

quibus evanefcentibus
repletumfit;

& con-

denfatis

plus iniice vitrioli

atque hoc tamdiu con-

tinua, donec vas

tuum

tuncenim

operculum auferendum , de cum' cochleari ferreo Caput mortuum cximendum; quo ablato plus iniice
vitrioli
,

atque id taiiKu repetc


refrigeratis

quamdiu volucris,
cppiam fpirituum,

vel

donec fuificicntem nadlus

fis

Tandem omnibus
liqoremque
aren

aufer recipicntem,
,

efi-unde in retortam

quam colloca m

, ex leniffirno ignis c alore fpiritum volatilem fepara ab olco gravi oportet autcm vas rccipiens
:

fpiritum illum volatilem

optimo luto

retortae

unitilm eflejquale docebitur in


latili

5. parte. Spiritu vo-

omni
,

cgreflb

qiiod percipere licet c guttuUs

majoribus

aufer recipientcm ccra

obturandum ,

aliumquc repone (fcd abfque luto)ad phlegma feorfim capiendum, & rcmanebit in retorta oleum gra*-

P A R
\t , nigrum

II.

9
:

&

corrofivum , quod fi vis , reifica-

tionis gratia, poteris fortiori igne elicere


,

Etfi

non , fac ut omnia refrigefcant quo fado exime rctortam, & affunde oleo fpiritum prxdiftum volatilem quam colloca in arena , ignemque admini,

ftra

moderatiflimum
,

&

unice egredietuA' fpiritus


at-

ille volatilis

reliclo

omni phlegmate cum olco,


,

trahente illud ratione ficcitatisTuae.


tione fpiritus
ille

Hac igitur ra-

omni privatur phlegmate & plane igneus redditur, Ted non corrofivus. Qui fi non recftificatur ab oleo proprio, non diu perfeverat
in bonitatefua, quia temporis progreffu
,

pulveris

rubri prsecipitatione
fimilis redditur;

privatur fuis viribus,


fieri

& aqux

nequit. quod fi reftificat, Caufa autem hujus prascipitationis cft debilitas fpiritus , a nimia copia aquofitatis caufata , qua fit

ut fulphur fuiim retinere nequeat


facile retinet redificatus a

quod tamen
Pulvis

proprio fuo oleo.

autem

non fpernendus , fed confervandus diligenter, quia non minoris pretii quam fpiritus: eftque nihil nifi fulphur volatile vitrioli virium miille

ruber

randarum , quarum non nullse recenfebuntur.


^,

Vjus

& Bofis Sulfhuris narcotivitriolu


i

Dminiflratur gr.

.2.3 .4. vel plurium pondcre,

^^habit nimir ratione segrotantisiMitigat dolores dulcem provocat fomnum, non inftar opii , hyofcyami, aliorumque foporiferorum , feil, nonpericulofum , (qA tutum
gravifTimi curantur

& favem
,

Cujus beneficio

morbi

cui Paracelfus

mul-

tum

10

Fu R N

O R.

ft I

L O

1>

C.

tum attribuit ,

ubi fcript de fulphure embrynato.

T>eufu^ virtute

Spiritus Vitrioli

'uolalts,

Hlc
ighis

fpiritus fulphureus proprietate prseditus fub-

tiliandi

& penetrandi
vitiofos

aliquot

cnim guttula, ,
:

rum pondere adminiftratus fudoris grati permcat


univerfum corpus ,
aperit obftrLidtioncs

& inftar
Eftquc

omncs

humores confumit

egregia medelainEpilepfia,
matricis, fcorbuto
ca
,

Mama,

fufFocatione

aliifque

melancholia hypochondria, putrcdinc morbis ab obftruclione

&

fanguinis proficifcentibus,
fte
5

Prodcfl quoque in pe-

cunftifque febribus.
,

Mixtus cum

fpiritu vi-

ni pro quotidiano ufu


fecis accidentibus.

mirabilia prseftat in cxtrin-

aliifque
;

Item in apoplexi , contra:unervorum affcdibus , parti zScdiX af-

fridus

penetrat ad oflium

meduUam
li

calefacit

& recrcat nervs duros.


fecam adminiftrationem
eveftigiojuvat.
dolores
,
,

In colica

praeter intrin-

in cliftere applicatur,
illitus
,

Loco podagrico

mitigat
;

prse tumorcs inflammationcs ca:teris fcabiem curat , impetigines , ferpigines &c.


tollit

&

&
,

curat recentia vulnera

&

antiqua
,

cancrum

lu-

pum &c.
iumma
morbis

exftinguit ambuftiones
,

inflammationcs,

gangracnam

&

confumit nodos cutaneos.

In

hie fpiritus a vetcribus fulfhur Philofopho,

rum vocatus
,

univerfaliter operatur in
fatis

cundis
;

cujus vires laudari

nequeunt

quare

mimm,

quod hodie tarn raro

rcperiatur,

Aqu
fon-

p A R
fbntanx mixtus
,

ir.

it
aciditatem
,

gratam

ilU conciliat

itautrefcratacidulas.

Curaiitur etiam dotni per

morbi , qui alias thermarum ufu Poflem hie rccenlerc , quomodo hie fpicurantur. ritus in magna copi impetrandus &: quidem abfquc deftillatione pro balneis , quo miraeula prasftari qucunt , fed ob hominum ingratitudinem difFerehunc
fpiritiim alii

tur ad aliud tempus.

De viribus dr ufu olei

vitrioli corrovi.

'S^ On multum in medicina

ufurpatur , quam vis *-^ in Omnibus fere officinis reperiatur, aeiditaPoteft tis conciliandas grati fyrupis confervis.

&

quoque
randa.

mifceri aquae fontanse

ad reftinguendam

fitim prsetcrnaturalem

&: vifeera interna refrige-

Extrinfcee illitum mundificat uleera fivc

vulncraimmunda, purum ab impuro feparando, & bonum fundamentum faeit. Refolvit quoque
re6cificatum nonnulla metalla

& in vitriola redigit,


;

cumprimis autem Martem & Venerem mifceri autem oportet cum aqua ; alias enim diificulter illa
aggreditur,
fit

autem id fequenti modo.

Vitriolum Martis S" Vener is.

Ccipe oleum vitrioli grave una


Teparato pris fpiritu volatili
)

cum phlegmate

^^C

& affiinde
;

illud

laminiscupriautferri,
calida
,

& coUoca

vitrum in arena
pofte
col-

donec oleum nihil amplius folvat


filtra,

cfFundefolutionem, eamque

quam denu^r

II

FuRNOft. Philosophic.
ad
e-i

colloca in Cucurbita humili in arena calid,

vaporandum phlegma , donec cuticula fuperne appareat tunc ignem exlHngue, & ubi rcfrixerit, col:

exemptum vitrum in loco frigido , intra paucos dies virides producentur cryltalli e Marte , Venere autem fubcoerulese , quas exemptas licca fuper cliart emporetic ; refiduum denuo colloca in arena ad evaporandum ut antea ; atciue id toties, donec omnis folutio abierit in vitriolum. Eft aucolloca

&

hoc vitriolum purius meliufque communi , meliorem enim dat fpiritum volatilem &c. Conficitur etiam vitriolum e prsediis duobus metallis cum fulphure vulgari , fed via difficiliori prasdida , quare hie fludio omittitur.

Vitriolum

Luna cmuleum,

COIverafuramLunse cumoleovitrioli redificato aqu^/ed non tantae,quanta requiritur, ad confed:ione vitrioli Martis & Venens. Vel quod
*-^additione

melius folve ealcem Lunse, praecipitatam exac|ua forti cum cupro vcl aqua falfa j Solutione pera(5la ,
illam decanta

& filtra

pofte guttatim afFunde fpi,

ritum urinse, vel falis armoniaci


ceffet
,

donec ftrepere

omne argentum praecipitabitur in pulverem album quem una cum liquore effunde
fere
;

&

in phiolam

& colloca in arena 2 4.horarum fpat io


,

fere totam ealcem folvet itcrum coeruleum inde acquiret colorem: folutioncm decanta , filtra abftrahe humiditatem fuperfluam , dcnec appareat cuticula poflea in

ad coquendum

&

liquorille,

&

&

fri-

P A R
frigido colloca ad

II.

Ij

producendum vitriolum ;
,

& cum
Marte

reliduo liquore procede

ut fupra didum de

& Vcnere.
Atque hac ratione
conficitur argenti vitriolum
.

egregium , quod per fe adminiftratum a gr.4. 5 6". Et ii habes ad 10. catharticum eft Cephalicum. ejuscopiam, quod deftillare illud poflis , accipies non modo fpiritum acidum , fed etiam volatilem >
prsEllantidimuin in omnibus affediibus cerebri
:

reita

fiduum

in deftillatione in corpus reducibile eft


,

ut nihil pereat argenti

quod abiit in fpiritum. Caeterum Oleum Vitrioli acidum prsecipitap


nifi

cund:a foluta , five iint metalla five lapides , animalis etiam pifc Jumque lapides , corallia perlas ,

&

falis fpiritu

vel nitri
(

eoque reducit in piveres le)

vifTimos

Magifteria officinarum

elegantiores
corallia

prxcipitatis

cum

fale tartari

Cumprimis

& margaritdE redigentur in pulverem nitidiflimum, nec-non mater perlarum & cochlearum teftse
,

margaritis orientalibus fimilimum.

Qui modus

hadenus fuit fecretus ,


per
fal tartari

cui

ille
,

magifteria ex aceto

prxcipitantur

non comparandus.
,

Pulveres prxdidi adhuc pulchriores redduntur


pr^cipitantur

fi

cum

fpiritu fulphuris accido

ita ut

loco cofmctici cutis nigra^ ufurpari poflint.

Non poflum filere hk abufum erroremque


tenus

hac-

commilfum

in

prseparatione

horum magi-

fterionim. Paracelfus in fuis archidoxis docuit prse-

parationem mai^fteriorum Extrac torum ; quibus plane diflimilia nonnuUi ipfius difcipulorum
pra^fcribuat,

mentem

ParaceUi prorfus

non

ffe-

cuti

14
cuti.

FuRNOR. Philosophic.
Sine dubio Paracelfus prsEfcripfit magifteria
;

& vitalia difcipulorum vero ejus funt & incfficacia etfi nitidiflima. Non ncgaverim quod e corallis & perlis confici poflint medicamina prseflantiflima, quorum & ego
confortaiitia

Corpora mortua

nonnullas pra^fcribo prseparandorum vias


inftar

fcd

non

vulgarium. Q^j^^ enim quxfo utilitatis e lapide foluto cum aquis corrofivis , itcrumque in la-

pidem

prsecipitato
?

poteftne hac ratione virtus

ejus multiplicari

minime, potius vero diminuitur,

tur,

Multa enim a corrolivis fpiritib. ceu igne deftruunnee omnia in igne five aquis corrofivis cmenais,

dantur, Ted potius major pars corrumpitur. Sed

propterea in

talia

rediguntur Magifteria , ut

m fub-

tiliflimum redad:a pulvcrem eo citis opercntur.


l^i. CoralliajPerlse, aliaque foluta aquarum corrofivarum beneficio iterumque praecipitata Sc edulcorata, vix ac ne vix quidem folubilia iterum in cjufmodi fpiritibus acidis. Quare in ill prasparatione
,

res potius

corrumpuntur quam emcndantur


:

&

potius occluduntur quam recluduntur

teftatur e-

nim

expericntia, magiftci:ia

illa

praedida

non prx-

ftare promifTa.

Liquet inde perlas

&

corallia

cruda archeo fto-

machi effe gratiora , utpotc quibus eflentiafua fub-^ tilis vi corrolivorum non combufta ; cujus ratione rnulta fane prsellare pofTunt. Veteres enim coralliis & perlis attribuerunt virtutem renovativam Sanguinis corrupti, ablativam mclanchoac &triftitia: ,

&

confortativam cordis,
elficaciter

& Ixtificativam
;

quod ctiam

prselbnt

minime autem

P A R
tcm
ma^ifteria
illa

II.

1^
latet prse-

prxdira ; quia criida efficacio-

ra magiftcriis combuftis.

Non enim

didos morbos utplurimum proficifci ex obftrudione Uenis , qiise non nifi fuccus tartareus , fivc
pituita acida, occupa!7s vifcera interna, ibique coagulabilis.

Ex qua
,

obftrudione proficifcuntur ce-

phalea, vertigo, tremor cordis

& partium, laflitudo


momenta-

fpontanea

vomitus
,

appcti%us praeternaturalis,

naufea , Horror

calor prsetcrnaturalis
;

neus

aliaque plura
,

fymptomata nee quidem hxc

folummodo
foedam, &c.
briore

Icd etiam putrcdo

&

corruptio fan-

guinis, producentes lepram, fcorbutum, fcabiem


tarus crudus acidus

quorum malorum omnium origo tarid quod probatur vomitu cre;

acido mclancholicorum aliorumque, cui


inftar

acetum acerrimum vix comparabile , dentes

pomorum immaturorum
hie conlilii
?

ftupefaciente.

Ablata causa
,

tollitur

morbus

Quid qux fi
Ted

catharticis auferretur

utique

efTet

bonum ,

Per vomitum aliquatenus diminui poteft, Ted non unicuique confulendus vomitus , quibus periculofus. Utrum igitur tarplerunque
illa

refpuit.

tarus
ri

ille

mortificandus fuis contrariis

id

quod fie-

quodammodo
,

poteft per vegetabilia


; ,

& animalia,

fale volatili praedita

nera

Temen fmapi

utpote funt nafturtiorum geraphanus major , cochlearia ;

rpiritus tartari,cornu cervi, urince,&c. Penetrantia>

tartarum microcofmi qua^rentia ,


initar mortificantia
:

&

contrariorum

quo ducllo duorum contranorum oritur efFervcfcentia quoedam infignis , corpus caletaciens , fudoremque producens j & quoin
tics

i6
ties

Fr NOR. P h
humoris

l o

o p h

c.

ejufmodi per contraria producitur fudor , totics

aliquid tartari mortificatur. Sed quia


lis

parum fingu-

vicibiis

acidi mortificatur

& dulcifica-

turperfpiritum volatilem, quare faepius repetenda operatio ad mortificandum omiiem tartarum .

Et quia

( ut didum ) didor fortis provocatur qualibetvice, fpiritus vitales Ubefadans , idquodpcri5

culofum

propter

jaduram virium ,

scgro facien-

dam,

confultius eft humoriacidofamclicoobjice,

re concedenda

quibus corrofiva ipfius qualitas


dulcificatur,
,

mortificatur

&

non natura human ae


, ,

& contraria fcd grata & amica utpote corallia & perlse. Omnium enim quotquot fi.mt
inimica
lapides
,

folubiliora corrallia

perlte

oculi cancro-

rum &c. Quod autem corallia 8c perlx mortificent corronva,

& quod coralliorum perlarumque ope tartarus


)

coagulatus acidus reducatur in liquorcm dulceml

(medicinam naturse humanse amicam

nunquam

iterum coagulabilem , demonftrabitur poftea , ubi adlurus fum de tartaro. Melius igitur non datur remedium in coagulationibus tartareis , vifcerumque obftrudionibus proficifcentibus prsedominio pituitar acidse
,

quam co-

ralliorum rubror

& margaritarum pulvis, mane je.

juno ftomacho adminiflratus a 3 Ib ad ^.r.habita ratione patientis, ad jcjunandum pofle i.vel 3 hora-

rum fpatio.quotidie nimirum ufque ad cura^ finem. Hac ratione humor acidus mortificabitur & dulcificabitur a corallis

& perlis,ut poflit poftea per natutoi-

ram evinci , qua ratione obftruio refcratur &


litur morbus.

Hanc

Pars
^

IL

ly
ufu vero

Haue meam opinionem de corallrum


,

& magiftcriorum abufu


,

operse pretium cfle duxr

apponcre5&
feil,

(i

cum faftidio multorum imperitoriitn

in

gantium,

gradam nimirum vcritatis amatoriim indaqiii re ipfa expcrientiir rem itaiefe habere:

increduls fua fibi quifquc rctiiieat magifteria.

Et fi tibi res mira vidctur , corallrum perlarumque pulverem in ftomacho conco:um vires fuas
exfcrcre, quid tibi vidcbitur de corallis Sc margaritis

humore melancliolico confumendis , ita ut nihil illorum pec alvum excernatur? item de metallis duris Sc compaiis utpote ferro Sc Zinck Sed hoc intelligendum velim de melancho-*
intcgris devoratis ab
:

licis,non item de fanguineis Sc pituitofis^quibus ra-

ro ejiifmodi prsefcribuntur.
ftis

Saspe enira vidi roburafuram ^ fi ad 5J pro una vice contra obitructiones , ad quos plus utilitatis

adminiftratam

fcrri

inde rcdiit

quam ex medicinis

pretiofiffimis oifi-

cinarum

quorum

inde fada fuerunt nigra excre-

menta, quemadmodum fieri confuevit in acidula-^ rumufu, a minens ferreis , quas permeant , vires,
fuas

mutuantium.

non confumitur , unde qua^fo excrcmentorum nigrcdo ? patet igitur inde dura Sc cruda mctalla a ftomacho concoqui polfe Etfi hoc verum , quid ni etiam corallia Sc margaritse ? Probatur idem exemplo puerulorum , quibus ad'
Etfi rafura Martis
illa
;

miniftranturgrana4.
tis fubtiliflimsE

6".

8. 12. l". limaturae

Mar-

contra lumbricos , quos enecat St

evacuat ftomachum Sc inteftina, excrementa nigricans. Sed hoc in hoc cafu obfervanduin ,

lumbricis

Bb

i^

Fu R N O
,

R.

PH

L O

C.

bricis occifis
fis

& in inteflinis relidlis


evacuans
,

fivc

non expul-

neceffe elTc poftea adminiftrare purgans aliillos

quod,

quia Mars in minori dofi


,

lion fuificientcr operatur

fed

folummodo

laxat

ne renafcantur alii e mortuis. Senioribus autem major adminiftrari potcft dofis , nimirum a Bj. ufque ad 5j- ad mortificands & expellendos fimiil lumbricos Et(i quandoque concurrat vomitus ,
:

nihil periculi inde,

Ted potius meliores inde eva,

dunt.

Non autem folum adverfus lumbricos


,

fed

&

contra febres ftomachicas


totius corporis
,

cephalcas

& obftruinftar

iones

tut adminiftrari potcfl

Mars , ceu

naturse

non inimica medicina ,

magnetis noxios attrahcns humores. De cujus viribus mirabilibus vide liheliwm noftrum de Symfdthia Antiftithia rerum. Quas nonnulli Medici animadvertentes cogitarunt illum arte emendare, fed inefficacem potius ipfum reddiderunt, admoventes nimirum firuftum chalybis ignitum Sulphuri ad liquefaciendum chalybcm , quem liquetaum cxcepere in vafculo aliquo aqua replcto , & poft-

&

ea ficcatum

& pulverifarum contra


:

obftruiones,

fed fruftr adminiftrarunt

quia Mars per fulphur

redditur infolubilis

&

per confequens inefficax:

Sed reddidiflent ipfum folubiliorem , utique bene cgifl'ent.Sulphur enimfolvi nequit neque per aquam fortem neque per regiam , quomodo igitur folubile per humorem aliquem animalem
.

Atque

hsec dixifle fuHiciant de

humore acido

mclancholicorum confumente lapides & metalla facile folubiiia > ncc proin opus eifc corroderc
coral-

P A R
corallia

II.

i^

antequam adminiftrentur ; quia aVcheiis ftomachi fatis potcns ad confumenda illa> & ad fibi amicum attrahendum ope nimirum prsedidorum humorum. Non e: autem mea opinio, idipfum de cmnibus metallis omnibufque lapidibus iiitcUigendum efle , non cnim ignoro alia criida abfque pra:mifla prseparatione a:grotis minime efle adminiftranda. Qux autem did:a,proptere dida,
perlas

&

ut videamus

quomodo

fa^pe res optimse

ex igno-

ranti potis

corrumpantur

quam emendentur.
mea admonitione of-* non meam ipfius lau-

Spcrabo igitur

nemmem

hac

fenfum

iri ,

quia hac in parte

dem

Ted proximi ulitatem qusefivi.

Nunc igituc

iterum ad vitriolum.

De O'eo VitrioH dulci.


veteres Olei m;Emincrunt epilcpfiam necantis lumbricos
tis
,

vitrioli dulcis
,

curn-

aliarum-

que virium , dttllundi ( ut perhibent ) fer defcenim; Ad quod obtinendumjuniores omnem moverunt lapidem, fed fruftra. Si quidcm
runt veteres ,

non intellexe-

dum (luduerunt vi ignis illud elicere;

non enim dulce 5 fed corrofivum acidum , viribufquc illi diflimile impetrarurit ; cui nihilomirius
tantas vires ( Ted falso
teres fuo in
)

&

attribuerunt

quantas ve-

rerum

veritate.

Teftatur enim expe-

Hen-ir, Oleum vitrioli vulgi


iicc

non

curare epilepfiam,

lumbricos cnecare ; quod tamen Philofophicum


vitrioli

prxftat fubito. Q\iare videre cft,illud fcil.vulgi,vero

oleo

medicinali non

efle

comparandum.Nou
2r

Bb

neg-

iO

FuRN

O R.

PH

L O

O P H

C.

negaverim , per defccnfum eliciatur oleum fubviride , quod tarnen alteri vulgariter fado non eft diflimile , quia seque corrovum ac (i fuilTet fa:um per retortam. Paracelfus , Bafilius , aliiquc authores pauci olei nimirumdulcis, magni femper illud feccrunt, & pro Quarta Medicinas columna ftatuerunt , perhibct cnim Paracelfus , noil privandum effc fua viriditate, (rd quod exiguus calor pr^ftare poteft ) qua cnim fi privatur (perhibet ille) privatur etiam fuis virie vitriolo

quod

communi vi ignis

bus Sc fuavitate

Vnde

videre4icct

non vi ignis

conficiendum
li

illud

oleum &c.

Verifimile quo-

que eft , veteres qui tantperc celcbrarunt vitriooleum, nefcivifle hodie ufitatam deftillationcm: quia fimpliciter naturam fecuti tot inventiones, ftillandique mods non ufurprunt. Sed utut fit, fieri non poteft ejufmodi dulce oleum viride ignis nimirum violcntia , Ted potius vi
purificationis via

quadam peculiari quia fxpe


;

ve-^

teres per deftiUationem intellexerunt purificatio-

ncm

',

uti

apparet ex verbis illorum diccntium ;


,

tlU fer fitrum


tet

five chartam emforeticam


eft.

Deqnx
la-

nobis deftillatio non

Sed hifce omiffis certe


;

magnus

in vitriolo fanitatis thefaurus

fed
,

non
fed

communi illo ; ignis calorem cxperta adhuc in minera fua latente in terra repcrta.
in

Qux

e terra eruta facile privari poteft calorc folis fpiritu

fuo fubtili
fco eft
;

qui arte clicitus fuavior ambra & muquod eft mirabilc in oculis vulgi , quod tnta in tam vili re lateat medicina regia. Sed non
,

id

eft

hujus loci

iljius

prasparatio

quia hie agitur fo.

lum-

'

lummodo de illis fpiritihus


nee
eft

qui vi ignis eliciuntur;

hujus loci olei dulcis


;

& viridis praeparatio>


& quamvis hoc noa

quia abfque ignc conficitur


jfit

dabo tarnen hie ejus praeparationem, quam hadenus femper fecretam habui , in gratiani nimirum aegromm reHdlorum. &c. Rite cnim paratum non folm curat epilepfiam fenum atque puerorum, lumbricofque cito enecat
hujus loci
,

tarn in corpore

quam extra corpus


alii
>

ut perhibuere

veteres/ed etiara per illud


incurabiles
phalese
,

curantur morbi , alias


,

utpote peftis

pleuritis
,

febres

ce-

fufFocationes uterina
,

ncc non obftru(5do-

nes totius corporis


patis,

cumprimis autem lienis

& e-

melancholia hypochondriaca , fcorbutus, &c Corrigit etiam fanguinem, illumque renovat , qua

ratione ciurantur

morbi abominabiles, utpote mor^

bus Galheus, lepra,aliaEquefanguinisimpuritates.


foetida totius corporis

Curat etiam mala externa , utpote ulcera fiilulofa undecunque profeda cito tuto, non folum extrinfece fed etiam intrinfece

&

adminiftrantur.

Tales & alii hoc curantur oleo dulei felieiter, cumprimis abfque jadura dulcedinis rubificatoj tune cnim incredibilia praeflat , ita ut mereatur no^

men Panacese
T)

Sequitur ipfa

Fraparao olei ckrioli dulcls.


Eperitur plerunque in quvis terra pingui luto *-^s5 cumprimis vero alba lapis quidam rotun-

dus vel oblongus quantitatis ovi, interdum etiam Bxinoris , inftar articuli alieujus digiti , externe niger. Bb
3

tT.

Fu R N

O R, P H

L O

O P H

I C.

niger, quare

non

asftimatur; interne ver lotus

& tradus aurei Colons inftar Marcafitae


minore
altcrius

aurcx

vel

alicujus auro divitis

nullius faporis

ncc

quam aliorum lapidum;qui etfi pulverifatus diu coquitur in aqua nee mutatur , nee mutat a,

qiuam

ita

ut aqua remancat

tea, odore, fapore

&
,

colore.

Vera optimaque vitrioli


fernen pei;,naiuram

eadem qualis fuit anAtque hie lapis cd minera , Metallorumque


,

inftar feminis vegetabilis ro-

tundum

in terra

feminatum

quo

conficitur

medicina egregia , ut fequitur. Expone hanc mineram fruftulatam


aliquantifper ,

aeri frigido

&intra 20. vel 30. dies attrahet ex aere vi qudam Magnetica , peculiarem aliquant humiditatem falis naturae participem , unde ponderofiorredditur, quare fatifcit tandem in pulverem nigrum ; qui tamdiu in aere relinquendus, donec albefcat', & vitriolarem dulcedinem guftatus
referat. Cuipofteaaftiindeinvafis vitreis aquam pluvialem puram ad eminentiam i. vel 2. duorum

digitoriini tranfverforum
;

& quotidie agita pulve-r


,

rem aliquoties & intra paucos dies aqua viridcfcet ; quamdecanta, aliamque rcaftunde prioremque laborem toties repete , donecampus non coloreturaqua. Quo fado aquam tindam filtra per
chartam emporeticam ,

&

fac

iUam

in Cucurbita

abfciffaevaporare ufquc ad cuticulae apparentiam;

poftc coUoca in loco frigido

&

producentur lapilH
nifi vi-

clegantifHmi ca^rulci coloris , qui non funt triolum puriflimum. Quo ablato colloca

aquam

refiduam itervim ad evaporandum ,

& cryttallifan-^
dum

Pars
viridiflimus dulcis

II.

23

dum ut ante, atque id repete toties, donec noa amplius producatur vitriolum , Ted remaneat liquor

&

fuavis

permanens in calido,

&frigido,
viride,

qiii

verum

eft illud

oleum vitrioli dulcc


redigatur in

viribus prsedidlis prseditum.

Quomodo vero abfque igne


fanguini inftar

oleum

rubrum , dulce & fuave ; paritionem nimirum variorum colorum ,


que

poft apviribi*-

& fuavitate excellens viride


immaturam ;
,

ad inftar uva;

maloci

turse excellentis

id

non eft hujus

^ temporis docere
occafione.

poterit autein fortailis fieri alia

Sufficiat igitur
,

nunc benevolo

ledtori
dili-

oleum

viride

cujus praeparationem
;

&

ufum

genter addifcat
lo corrofivo

&

abfque dubio plura mirabilia


,

ipfius beneficio prasftabit

quam hadenus cum ij

& acido.

FS FS
A
^8. ufquead

& Dos
,

olei vitrioli dulcis.

Dminiftrari poflunt pro una vice gutt.


in vehiculij appropriatis
;

i. 2.4.'

10. vel 12. habita ratione perfonsc


,

& a^gritudinis
cervilia
,

in vino,

mane jejuno ftomacho ad inftar aliorum medicamentorum , quorum dofis augetur & diminuit ur j

&

quotiefcunque opus

eft repetitur.

humores non folum per fedes & vomitus , fed etiam per urinam & fudorem , habita nimirum ratione , prsedominantis fuperfluitatis & quidem abfque omni periculo : qua ratione multi curantur morbi radicitus. Noli autem mirari , quod tantas huic oleo attriExpellit

omnes

vitiolos

Bb 4

buam

4 F U R N O H. P -H I I. O S O P H I c. buam vires profedlo e re viliflima , viaque fimpli* cHUma parato , cujus proccflUs non artificiofus 6^ tsediofus quibus rekrta magna volumina , iifque
:

quibufque vita teritur Humana. 5 Sed mirum non cft quod tanti xftimentur ejufmodi felfi procefTus & fumptuoli , quia non creditur alifalfis

&

dolofis

quid boni delitelcere in rebus vilioribus


paratio laboriofa

Ted pre-^

tiofaraltem& exotica a:ftimantur, quorum prse^


ncs fidem

& fumptuofa. Atque ifti hominon adhibcnt verbo Divino diccnti ^e^
;

um

hommwn fernas quotquot fimt hommnm dUigentiHm Quod fi verum Iffumy accifere.
non tn^tcere
dicinalera tarn pro paupcribus

fed cunBos

&

ttmenUnm

neceffario fe-^

quitur Deum creaffe medicinam five materiam

mci

quam pro

divitibus

quoque crit conditionis , ut poffit facilc & comparari& Videre enim licet Deum non lolum in prxpamri agris divitum , fed etiam alibi , & quidcm ubivis
quae
fi

pro pauperibus creata , utique

talis

!ocorum produxiffe falubria vcgetabilia , animalia mineraiia , profligandorum nimirum morborum grati. Unde liquct , voluntatcm cfle Divinam , quod ab omnibus cognofcantur illa ; ille vero Crea-

&

tor ab

Omnibus propterea honorctur

3c celebretur.

Sine dubio reperientur Zoili fpernentes hoc fubje-

fcum, in quo nihil invenirelicuitillis; quibus hoc; quod tam mihi quam illis adhuc multa mirabiiia na-? tursE lateant ; Et.quod ego non primus , qui de Vi-^ triolo , cjufque mcdicin fcripferit ; multa enim
fcmper vitriolo a vcteribus attributa fuere > u% patet e fequcntibus;

Fifr-

P A R
Vitiibl^ Tnteriora

IL

2J

7rrA Reificando Inve-

nies Occultiim

Lapdem Veram

miedicinam,
dclitefcere MediNoverunt illud quoque juniores Philofophi Bafilius enim & Paraceifus illud paiTim in Et eft mirabile iuis libris fummopere celebrant. quod prsedida Minera , five fernen Metallicum quod mcretur nomcn auri Medici ( quia tanta indc

QUibus docucre vcram in ipfo


.cinam.
:

parari poteft

Medicina
,

nunquam fub

terra altere-

tur inltar aliorum

fed femper fuam retincat fpeci-

em&formam, donccmaercm
terra
,

veniat, quiipflus

in

quo putrefcit

&

crefcit.

Prim cnim

in
;

ipfo intumefcit inftar feminfs vegetabilis in terra

attrahens ex aere fuura

incrementum

&

nutrimen-

tiim inftar feminis alicujus vegetabilis e terra, attrahentis.


feit

Nee folum aer ipfius matrix eft in qua cre,

ipfum putrefcit feptimanarum maturat ; fpatio enim 4. nigrefcit ; albefcit poftea 14. dierum fpatio; tandem etiam viridefcit ; ut didum fupra. Et fi
fed eft ctiam ipfius fol qui

& augetur

&

ulterius

cum ipfo

procedetur Philofophice

feque-

tur

tandem rubedo excellentiHima , medicina nobiliflima pro qua Deo omnipotcnti grates immortales.

Amen.

"De Spirifu Stilfhureo voUtili

communis

& Acido Sdk


etiam hie
Sali^

Aluminis,
ita

/^Uemadmodumillevitrioli,

"^^^

aluminis conficiendus,

Mcr

Z6

FURN

O R. P

L O

HI

C.

Modus praparandu

A
terra

Lumen
fal
,

ita

per

fe injicitur abfqiic

mixtione

aiitem

mixtum cum bolo


feil,
,

vcl ali
:

quadam

fufionis

prohibendae gratia

Egreditur

aute

m un cum fpiritu volatili


ficuti

Spiritus

quoquc a-

cidus , CUJUS virtutes habentur in Prima Parte. Oleum aluminis eft earundem fere virium cum Oleo
vitrioli
;

etiam utriufque

fpiritus volatilis

u-

nius fere ejufdemque proprietatis.

Non autem dant


quantam

tantam copiam fal commune


datvitriolum, nid mixta

& alumen,

De Spiritu Vohtili

Sulphureo mmeralium

^*

Meidlorum , eorumquepra^aratione*

Elufmodi quoque fpiritus fulphureus volatilis elii^


citur e mineralibus atque metallis viribus excel-

lentiorcm
fale
j

illo

qui elicitur e vitriolo

aluminc

&

fequenti

nimirum modo,

TrApATAtio Spiritus volatilis metallorum.

COlve Martem, Venerem


*^num
acido
:

,
,

Jovem
vel
falis

vel Satur-

cum fpiritu

vitrioli

communis
,

Deinde abftrad

prius humiditate

elice

herum fpiritum acidum ,


lis

& trabet fecum

e metal-

fpiritum volatilem feparandum vi redificationis


:

a corrofivo

atque hi fpiritus efficaciorcs funt

illis

qui conficiuntur e falibus,


Sptri-

Pars
Spiritus voUtills
t^,

IL

27

miner aliumfraparatio.
,

^^

yf

Inerae antimonii pulverifatae

marcafita:

aureae

vel alterius cujufdam mineralis ful-

phurei part. 2.
I

Nitri purificati part.

Mifce;

&

projice per vices

mixturam in inftrumentum , fingulisnimirumvicibusparum, & egredietur fpiritus viribus non ccdens prioribus , redificandus.
Alitis

modus

CEmenta metallum quodvis lamlnatum vel granulatum ,


fulphuris
,

auro excepto

cum parte dimidia


,

in crucibulo forti claiifo


,

ne quid

ful-

phuris cvaporare poflit

per horam

dimidiam , do~
:

ncc fulphur laminas pcnetravcrit


tere in

puTverem
,

& fregerit quas & mifce cum sequali pondere Salis


fupr tra-

communis
fmguli
tes
,

& elice inde fpiritum modo


corporis Tibi proprias

dito volatilem efficaciflimum.

Ufurpantur autem
,

habit ratione divcrfitatis metalli ad par-

humani

utpote Lunae

fpiritus

ad cerebrum , Jovisadpulmones, Saturni ad lienem.

Spiritus e Zinck.

Licituf ex hoc minerali fpiritus volatilis Sc aci,

-^dus

quorum ille prodeft


fpiritu vitrioli
,

cordi five

fit

confc:

bis

cum

five aluminis five falis

quia Zinck aureis qualitatibus prseditum.^

|,8

Fu R N O

K.

PH

L O

O P H

C.

Spiritm VoUtilis Scoridrum Reguli Mortis

DAnt quoque

fcoriae nigrae

Martis

ftcllati

poft-

qiiam jn aere abivere in pulverem, fpiritum;

fulphurcum volatilem eilicacem, fimilem

prioribus.j

PofTunt quoque ex aliis mineralibus ejufmocli fpijfitus eiici volatiles & fulphurci , quos omnes & fingulos rccenfere eftfuperfluum, quiaiiftleni
tatibus pr^diti mnes
facul-

& llnguli.
alhm

SftritHs sdis intri acidm


latilis

^ vo.

ruher,

^, A Luminis part. 2. Salis nitri part. i mifce o^^ptime, &pervicesparum injice in inftru-

mentum , modo fupra dido & egredietur una cum fpiritu volatili fpiritus acidus Oportet autcmad fmgulas libras fpecierum libram unam quo,
:

.que aquas immittere in recipientem


lius capiantur fpiritus volatiles
:

ut eo

faci-

qui fpiritus poftea


;

leviflim balnei redificatione fu^^erandi

oportet

enim fpiritum volatilem purum & fmcerum capere,;


quare recipiens tempeftive mutandus, ne phlegma mifceatur fpiritui rubro, cujus admixtione debilitaretur

& albefceret
,

hoc igitur obferva quan,*

do egreditur fpiritus ille volatilis , tunc intense


bcfcit recipiens
albefcit;

ru-

qui veniente phlegmate itcrum,

{^^

denuoque rubefcit veniente fpiritu acido, non adc prout in fpiritus voktilis egreflu. Poteft quoque ali capi ratione , utpote (i niirum mifcetur cum dupl quantitate boli , farin
tcgu-

Paus

IL

2^

tegularum &c. fufionis prohibendi gratia; pra?* ftantior autem eft modus illc primus , cum primis proptcr fpiritum illum volatilem rubrum.

De

ufufj^iritus

volalisrubri

HIc

cumprimis reftificatus femper pcr^ manetruber, rubetque inftar fanguinis , virirpiritus

bufque plane

fimilis eft prioribus

tem in gangrsen

&

cum primis aufphacelo linteolis applicatus


omnia
,

commendatur
in

fimiliter excellit fere cetera

erifypelate

&

colic

item

in fugillationem

profeda ex lapfu vel contulionibus tarn externe


{mixtus

cum aquis appropriatis


mifcetur

quam interne ad-

miniftratus.

Qui
sern

fi

cum fpiritu volatili urinaE,dat fa-

mirabilem , de quo infra.

Deufuffiritus Salis nhriacidi,

tric non multum ufurpatur in mc^icina etfii *-omnibus fcre officinisreperiaturmferviensiir,

lem ufibus
)us fupra

quibus fpifitus
^

vitrioli acidus

de qui-

adum

mcetur enim confervis


colic
,

& fym-

ns aciditatis conciliandse gratia.


jue a

Ufurpatur quo-

quibufdam in

Ted revera nimis eft cor-

ofivus

&

hcbes

etfi

aquse admixtione ipfius acri,

nonia

quodammod obtunditur comparari tancn cum illo ncquit quia maxima inter iilos difFeentia , quemadmodum inter album & nigrm.
,

lic

Quapropter ille ad medicos ufus rekrvandus, Ycro ad metallorum mineraliumque tradatio-

30
nes
res
,
,

FuRNOR. Philosoph
calces

Tc,

ad redigenda nimiriun metalla in vitriola , flop

& crocos.
Aqtia Regh.

C Olve inhocfpiritu
^commuiiem
ut pofTit diflfolvere
talla

acido

nimirum nitri) falem


j

calcinatum,

vitream ex aren igne forti,

&

mineralia

& urge per retortarti & ita fortificabitur aurum & cnnda .cxtera meLuna except & Sulphure ) &

quidem feparare melius nonnuUa quam Aqua Re-| giafaia cum Sle Armoniaco. Et fi recflificatur; perlapidemcalaminarem, vel per Zinckum , adco
cxaltatur, ut
folvere
( fol

poilit

Lun

cunda metalla & mineralia & fulphure exceptis ) cum quOi

plus pcrpetrari poteft in metallorum tradatione,

quam cum fpiritu nitri & aqua forti vu^gari,ut pollca demonftrabitur
,

& primo quidem per auri prx-

parationcm.

Praparatic auri tonitruantis,

A Uri puri granulati vel laminati purgati pei '^^antimonium vel per aquamfortem, q, v cui aflfunde 4. vel 5 partes aquas rcgis , coUoca ir Cucurbita obturata in arenacalida, &rolvetur aurum ab aqua regia intra horas duas in liquorem flavum quod fi non fit , eft fignum debilitatis an
^.
.

regisB

vel ejus

afFufx infufficientis quantitatis

plus atfunde aqux rctunc decanta folutionem giaj 5 iterumque colloca in aren calid vel in eine-,

&

ribusadfolvendum, &fa:a folutione auri rema;


nebi

P A R
nebit calx

II.

^I
nifi

quxdam

alba

quse

non

argenium

Aqua enim R. five fit fa6ta. vul^ari modo cum fale rmoniaco , vel cum argentum folvcre ncfcit ficuti nee fale communi
infolubile ab

aqua regia.

A. F. aurum folvere poteft , nee etiam nitri fpiritus: cum csetera cun:a metalla folubilia fint tam in aq. R. quam in A. F. Quare cave ne accipias aurum mixtum cupro , quo'd una cum auro folveretur ,
prsecipitaretur

&

impedimento futuro accenfionis. In defcdu vero ejufmodi auri capeDucatus , vel Rofas Nobiles,qua2 moneta creditur carere cupro, nulium cnim periculum ob admixtum ils argeitum, ab A. R. inlolubile , & inftar pulveris albi remanens in fundo influtum. Quare accipe praedi:am mnetam ( candefa<5lam prius ) & in gyros reda6lam, & projice illam in A. R. ad folvendum^ Quo fad affunde folutioni flavx, oleum tartari guttatim, per deliquium nimirum fadtum, & aurum prsecipitabitur inftar pulveris coloris medii inter flavum
,

&

fli-

fcum ob contrarietatem liquoris falis tartari , reli<S folutione clar. Cave autem ne plus quam fuffiait

prxcipitationem

affundas olei tartari

alias

enim aurum pr^cipitatum partim iterum folveretur & quidem non fmeimpedimento futuro. Auro
pra:cipitato

cui toties

dccanta aquam claram ab auri calce, aquam calidam affunde fingulis nimi,

rum
f

vicibus

aurum agitando
,

fpatul lignca,

& in

^jloco calido collocando

'^

i
^'

donec aurum iterum prsecipitetur , aqua priftinam fuam acquirat claritatem, quotics opus fuerit ad aufercndam omnem falfcdinem & acrimoniam qua ablata aurum col-

&

',

locan-

^i

Fr

N o
:

R.
,

pH

1.

locandiim in folis

vel quovis alio

o p H r c. moderato calore

ad ficcandum fcd hic cave , ne calor ille excedat calorem menfis Maii vel Junii , propter pcriculum accenfionis , confeqiicntcr adftantium;cum-

&

primisii

magna ejus

eiTet

copia, ingens inde fra-

gorinftartonitmants profedurus; quare prudcns


eflo,
fi

nolis faccrejadluram aiiri

& fanitatis.
praecipitatiim

Potcris ctiam alia ratione

aurum

cdulcorare, ut fequitur nimirum.

Effiinde illud
,

nna cum

liquore falfo in chartam bibulam

five

cmporeticam, duplicatam, coUocatam in infundibulo vitrco, ut aqua dcflillet in excipulumvi treum appoiitum; qua ablat, afFundealiam, fcd dulcem & calidam , atquc id totics , donec omnis acrimoniafueritablata. Quofadio exime chartam bibulam una cum auro , cx infundibulo , &col]oca eam fuper aliam ficcam nimirum Sc copiofam

&

{iccitas chartCE bibuloe

omnem attrahet humidi-l

tatem cx auro, qua ratione facile ficcatur aurum. Quod poftea aufcrendum dc alia munda ad ufus, fuos confervandum. Aqua falfa filtrptionis beneficio coUefta , in vafe vitreo , humiditatis evaporatione, infalem, abaercprcrfervandum, coaguiari poterit , qui quoque ufui mcdico dcftinatus, ob latentem in ipfo qualitatem auream , inpercepti-

bilem nimirum ob ejus pcrfpicuitatem ; pcrccptibiIcm veio 5 fi fundatur in crucibulo mundo cooperto, &: cffundaturinmOitariummundiim cupreum'
calcfactum;
fit

enim tuncfalfubpurpurcicoloris;'
i

cujus exhibentur grana 6,^.

i-.ufque ad 24. purfebri-i

gans ftomachum

&

intedina cumprimis in

bu!i

Pars
bus,

IL

j^'

&

slIs

ftomachi affedibus. Relinquiturqiie


(

iu criicibiilo

fale efFufo )

matena.quxdam
;

terre-

ftris,a fale feparata,

flavefcens

quaefufa ignc

fortiori, in crucibulo

parvoabit in vitrum flaviim,tin<ltiirarolisimpr^gnatum5 prasditum grano argenti, fimilimi cuptllati, in quo nulluni

omnino
j

reperitur aurum,id

quod admirandum;
eflTc

qu?a a plerifquc creditur Chymicis,ai*gcnrum


infolubile in A. R.
'

idquod ctiam verum. Quac-

rirur igicur

nunc, unde illud argent veneric,fi in A. Rrg.fic infolubile? Forte quis refpondebit^de"

liruifleillud in
'

Oleo

tartari

quiamultis credf-

cui , opinioni non contradico, Ted faltem negoquod 'hic ( in hc prseparatione ) id fieri potueric : (i e,

cur

quod

falia in

metalUfint tranfmutabilia

Inim argentum
fuifTct
i

fuifTet in fale tartari, vel

A .R. quae
cumaura

tarnen il!udferrencquit5Utique etiam

prxcipitatum.
tindtura

Quod autem non fueritargentum, fcd aurum,'


,

ijuod in argentum abiverit


ablata, paucis

nimirum
re-

probabo.

Aquaenim

illa falfa

lliqua ex auri prascipitatione,

profeda

Sc mixtio-

he
(it

falis tartari
,

Sc aquas regire,hanc habet proprie-

'"catem

quod pennam immilTam, quamvis

clara

purpureo inficiat colore, qui auri non argenti color eft; argentum enim tingit colore rubro vel nigro: undeliquet, aquamillamfalfara "iliquidauri retinuifTefecum.Inftas, fi aqua illa aliquid retinuit auti, quarc in fufione deditargen:um nonaurum? ^. Nonnulla falia habent
Sc alba,
'

&

L-)L-piietatem privandi
a,

aurum
Cv c

in

fufionefuaani-

ma

FURNOR. PnitOSOPHIC. J4 jn&tinduia; qua revera ablata, non ampliiis aiuum eft, nee efTe potcft ficuti ncc argenuum, fed corpus inut;le nigrum Sc volatile, plumbo etiam volacilius igncm ferre minime porens, cumprimis autem examen capellx exigum cti^m ignem inftar Mcriurii &c arfcnici fugiens,
,

quaueauri fixiuas fucP animse five rin(5i;uix attribuenda, 8c noncoipoii. Verifimile igirurauram
efTe feparabile in partes nobiliores &c ignobiiio-

proin reducibile in medicinam tingenrem. I^unc autem non difputabo de medicin illa Philofophorum antiquorum cun6la metalhin aurumtingente, quod nimirnm hoc impetrctur modo-, non cnim negavcrim , efTe & aliud fub je tumaItiore Tincturaprxd;tum,T;nd:urnimirum auri , nihil per naturam prster ncceflitatem fjxitatifuoerequifitam poflidens. Attamencrediderimauri TinCtura fiveanimam, ritcfeparatam a corpore fuo nigro,c[l'eexaItabilem,itanimiruni uc poflit poftea plus corporis alicujus imperfedi perficerc , quam fuit corporis proprii perfcd:i. Scd ut fit, hoc verum eft Sc certum, quod aurum realiter privatum fuaanima, ampHus non fitaurum, prout fufius demonftraturinTr^(^^m Atque hcec proprcrea meo de Auropotahilt vero
res,6<:
,

hie apponere volui

ut artifcx tale

granum

in la-

boribus

(uis

invcniens, fcire

pollit,

undeprofi-

cifcaturillud.

praeparationem

Poiuiffem hanc auri (fulminantis) ommittere , ut potc ab aliis etiam traditam; fed quia in Piima Parte promifi flores aud , quos vcio

ParsII.

^^

vcro ex auro fulminante conficcre oportet, opeIX piactium efl'e duxi, ejus defcriptionem hie
cjuoque dare , ne Icdtor Alias grati alios evolve^ relibrosopnshabeat in confedtione hormflo-

rum.Atque
coriim
piiri
,

hsec

via, in

qn facile erratur,

communiflima omniumChymi& quidem vcl in

nimia afFufionc Jiquoris tartari, ( cum primis non undefit quod non omne prj^cipiceturau,
)

rum,non(ine incommodo
viorispiiECipitatione
tilifque
,

vel caicisjuftogra-

rite

nonfulminantis, inu-

praecipirationis

Quare meliorem dabo cujus beneficio totum aurumabfqueomnijadurpraecipitarr ex aqua


fublimationi.

modum

regia,
I

levidimum

& flaviflimum. duplo

plus ful-

mmans. Nee eftaliainterhanc &illam prsecipitationem diffcrentia, quam quod in hac loco OIci tartari ufurpetur fpiritusurinae velfas armoniaci.adaurumprxcipitandum, cujus beneficio aurum melius prarcipitatur, edulcorandumpoftca,ut{upradid;um.

De ufi Auriftdminans.
pvE
1

ufu medico hujus calcis adhuccorpore

&per confequens humanse naturae ingratse , non multum dici poteft, quamvisiraperfeadgr. <j.8. i 2. & 3j. (udoris provocandi caufa adminiftretur in perte aliifque febribus malignis, Ted fine fructu aliquo fin'--'nee fufficienter referatas,
gulari.

Nonnulli caicinarunt hanc calcem mixtam

cum
j

a^quali

pondere fulphuris communis, cujus bencCc 2

\^6

FllRN OR. Ph

LOSO
vis

HIC.

beneficioquidcmipfi adempta
noii aiidta

fulminans/ed

quia calx illa hc ratione, utpoie crud praeparatione emendari non potcft. Quomodo vero vitalis inde paranda medi,

hm medica

cina,tellificans auium aptum efle Medicinx fubje6lum5quodiii medicinam prasparari poflit efficaciter dotcs fibi divinicus

traditas

demon,

flrantem
fere
illi ,

demonftrabo. Fac ut habeas inftrumentum cupreum


,

nunc

paiicis

fimilc

cujus beneficio conficiuncur fpiritus

latileSjbrevius

votamen,nec Tuperne operculo prae-

ditum, Ted fiftul applicabiliRecipienci, cuihic applicari debet abfque lutatiohe , fi modo illa hunc fatis profunde, in ventrem njmirum ejus intret fundus quoque hujus inftrumenti planus efto melioris commoditaiis ei'go , propequem cfto oiolum ardiflime claudens foramen.Quibus Omnibus pera6tis,fac quoque ut habeas duas fcutulas argenceasvel cupreas , magnitudinisunius unguis, quarum beneficio imponitur aurum fulminans. Collocandum autem vas illud cupreum fupertuipode, utcarbonesaliquos vivos infernc ccllocare poflis , ad calefaciendum fundum : Quoita collocatouncum recipientevitreo immobiliterfundoque calefado, imponenda un fcutulaiura cum gr. 2.3.4. fulminantis aurij qua impoiita claudendum oftiolum, Sc aurum lentiens calorem ignis, accendccur cum fragore; linde fit , quodauri partes feparentur, aurique
;

corpus diirolvatuf/acfcoenim fragore ftatim per


fiftulam in

Recipientem adfcendit aurum

inltar

fumi

Pars
,

II.

37

*'

fumi purpurei, qui abic in pulverem purpureum. Pofteaeximcfcutulam evacuatam , alteramque anrum continentem, impone cum forcipul quodeciam accendecur,fragoreque faclo abibic inflorcs :&interea tcmporis prima refrigefcet, quaeubirefrigerata, denuo replcnda, ^reponcndain inftrumentumcalidum, exempta altera, Atque hoc , pervicesunam poft alteramimpo-

nendo fcutellam, continuandum

doncc

fuffi-

cientem acceperis copiamflorum. Tandem inflrumcnto refrigerato , exime aurum non fublimatum cum pede Icporinonulliufui inferviens, quare iterum reducendum in aurum beneticio borracis paliidius paululum priore. Florcs autem in Recipiente non ita facile cximuntur,cumprimisfaiadditione nitri>ut defloribus Lunas
,

dicetnr:,

quiahumiditatealiquaprarditi.

Quare

infunde tantum fpiritus vinicartarifaci, quanrum fufficit ad illos agitatione feparandos a Recipiente, quo fado , efFundc vinifpiritum una cum
Phoenice combuft in vitrum mundum colli oblongioris, quod colloca luto optimo prius

obturatumin B.

leni,

veiincineribus calidis, &:

decanta , recentemque rcafFundcjdenuoque colloca in calido ad folvendum.-quofado, mifce extradtailla duopr^efpiritus vinirubefcet,

quem

dicla,

& ex Cucurbita

vitrea abftrahe vinifpiri-

tum

in B. a tin6tur;qux

quidem pauca in quan-

titate,

rubicundifTima vero 6c fnaviflimafapore. Refidui florcs tindlura extra 6i: aquae ablutionc

c vitro eximendi, quificcati fifunduntur, dant

Cc

aliquid

3^
trum

FURN OR. Ph iLOS O P H


,

I c.

aliquid auri pallidi

ffci coloiis, in

major cnim pars abitin viquo forte aliquid latet mi^

hi incognitum adhuc.
. Si aurum fulminans mifcerur cum nitro ^nte fulminationem, dat ilores folubiliores , tin-

d:uram
per
tri

citius dcferentcs,

quam aurum fulminans


flores redi-

fe
(

Poteris igitur iivis triplum admifceie ni-

ut dicetur de

Lunaj de poilea in

gere.

Fis tinBuYdi Solls fi've Auri,

t?
*^-^

St medicinapriEftanti(Iima,cor hominis

conre-

fortans

&

exhilarans, fanguinem

totum

novans, c proprerea varios graviilimoscuians morbos, uti lepram, morbum Gallicum,&:c^

Utrum vero haec Tindura fitreducibilis in eife quoddam fixum bencficio Vulcani id ipfum
,

ignoro egomeripfe,quia

nihil ulterius tentavi.

De Florihus Lundi^^ ejufdem CMedicina,

T TT fatlsfaciam promiffis Prims Partis,ubi


*^
defloribus mctalhcis, nunc
floribus

egi

ctiamagamde

Lunx

traditisauri^ qui fequenti confi-

ciunturmodo.
f,

Argentipurilaminati velgranulati q.

v.

cui

afFqnc-c

duplum pondus

fpiricusnitrirectificari,

& cveftigio

hicincipicr diirolvereilkid: celfantc

verorolurionein fr^g do, colloca cucuubiram in aien cahda vel cinenbus, ibique relmque do-

nec

P A R

II.
:

3>

nec omne argentum fic difToIutum Deinde ef^ funde folutionem e priori in aliam cucurbitani cui alembicLim applicare polTis, cV in arenaabfPoftea ubi retrahe medieratem fpiritusnitri
:

ftixerit,eximc ciicurbitam,

eamque cum
per diem

folutio6C

ne relinque

ftare

immotam

unum

nodlem,
a

& Lunaiive argentum abibit in cryftalfpiritus

los albasfoliatas, (eparandas a rcfiduaroIutione>

quadcnuo medicras
lila

cum

iterum uc antea procedendum


fere

abftrahenda , dc , arqie id
abiverit in

torics

donec

omne argentum

cryftallos,

exiccandas fupercharr emporetic,


qua?
in

&

id ufus fuos confervandas.

Solutio vero reiidua


los,

non

abiit in cryftal-

codionc fuperignem

qu dulci nraecipitatur in ficcandam 3c ad ufus fuos confcrvandam , vel in corpus irerumreducendam. Yd Ci praecipiratur cum aqua falf dar calcem poft edulcorationem (iccationem, facile fufilem nonfpernendaruni virium, facilcque folubilem in fpiritu urinae, falis Armoniaci, cornu cervi , fuccini, fuliginis, C capillorum; e qua optima parari poffunt medicamenta , uti poftea diceurt de fpiritu urinse. Vel finon yis pr^cipitare refiduam illani folutionem , poteris inde cum fpiriru urmse
,

vafecupreoj cum acalcem, edulcorandamj

&

cxtrahcre egregiam Tindluram


cebitur.

uti poftea

do-

Cc

4.

I>e

4^

FU RN

R.

PH

L OS

C#

De uju Cryallorum LunA.


POlTunt per fe ruto ufurpari
in medicin,{i
,

ad-

miniftrantur3.<5. 9. 12 gr. pondere

habit

rationepatientis,cum facharo vel in forma pilularum. Purgant fuaviter abfquepericulojingra-

tx tarnen ob amaritudinem

&
fit

inficientes pala-

tum

nigredine, nifi adminiftrentur in


:

forma punigredmis,
'

lularum

quaeautem caufa

hiijus

reddere rationem,requenon mox. Inficiunt quoque metalla, utpotur autem


eft hiijus loci,illins

te argentiim,
ufiis

cuprum, ftannum nigredine, qiiarc earum formidatur. Et fi in folutione illa argenti , antequam niminim produccntur cryftalli, medietas quoque fol-

vitur Mercurii vivi generabuntur inde cryftalli a-

lumen referentes, non

ita facile ficuti illas in

aere

folubiles, nee ita amare,celeriufque operantes.

^omodo pr^dicta
d(
,

Cryalli inflores redigen*

(^ ex

hifce

medicinA egregia

conficknda.

15^.

/^^ Ryftallorum foliatarum Lunae

pondus sequale nitri puriflim\ Sc ficcifllmi; contcrcndo fuper lapide calido Pofteaimponeinftrumcntofcrreo carbones pulverifatos ad eminentiam duorum di^itorum
:

^^ bus admifce

q. v.

qui-

tranfverforum

cujus

fiftul:e

ingens Recipiens

optimoluto applicetur,& inferne accendc ignem


ufque

P A R

II.

41

ufque adeo, utubiq; candeat nn cum carbonibus Tibi impofitiSjinftuumentum feil, prccdidtum, Pollea amoto operculo injice cum cochleari fer reo 3j cryftallorum LunaC;, vel plus minus, habita ratiiie Recipientis, quo fado repone operculum6cun cum cryftallis accendetur nitrum a caubonibus collocatis fupra fundum inftrumenti, egredieturque fumus argcnteus in Recipientem:paul6 poftnebula diflipata plus injice, 8c id continua donec omneaugencum injeccris praeparatum. Quo fado infundefpiritum vinialcolifatum ad flores eluendos e Recipientc , cum quibus procede in omnibus.ut fupra dictum de auro , &: accipies liquoiem fubviridem cerebro proficientem. Tandem exime quoquc carbones c vafe deftillatio , eofque fubtiliilime tere , Sc ablue pulverem levem, Sc accipies, multa granula argencea, a
nitro relida, reducibiliaigicuu

inargentumbo-

num.

medicina egregia ex hifcecryftalliSjViribusnon cedens priori, efEcacillima contra afFedus cerebri^ uc requitur,
Paratur etiam 8c
alia

oleum LuriA

viride.

Pfunde cryftallis Lunae duplum vel triplum pondus fpiritus falis armoniaci fortifiiml, colloca ad digercndum 8. vel 14. dierum fpatio

in vitro colli oblongioris, 8c tingerur fpiritus falis

armoniaci colore caeruleo


,

Solutioncm de-

cania^ filtra

8c ferc

omnem in B. abftrahe fpiri-

Cc

tum

42-

Flirnor, Philosophic.
falis

tum

annoniaci ('denuo ii>rervierrem) e

cu-

curbitvclreroit,

&rcmaneb.cin fundogiamiad ufus mcdicos confer, ad ficcitatem ufque falis viri-

nis inftar viridis liquor

vandus.
fpiiitiis

Et

(i

forte

dis abftraherctur falis artroniacifpiritus tanriim

reaffundere oportet,
in

quantum

fufficitad

folvendum falem
fi

Lquorem.Quam
,

Tin6borani

defidcraspra^ftantioreni

omnem abftrahc hii-

miditatem, ad ficcitatem ufque lapideam, cui affunde vini fpiritum optimum, qui ftatimlapi-

demillum difTolva :folaiionem


rejediis accipies

filtra, de

fecibus

tindturam meliorem, a qua potior pars fpiritus viniiterum abftrahenda, qua ratione non modo ejus exaltatur color fed etiam

Volens autem poteris falem illum (ivelapidem viridem ( antequam extrahitur vini fpiridabitfpitu) dcftillare per retortam vitream rirum fubtilem un cum oleoquodamacri, relidto in fundo rctortas argento plane fufili See.
virtus.
,

&

In afFufione fpiritus falis armoniaci

vel vini

huiclapidi folutionisgratia, vitrum adeo refrigefcit, id


ffis,

quod mirum, ut

vix

quaffrigi dicas aliunde non,ni{i

manu teuere po Lun fri-

gidse natura^ proficifcitur.

Ffhs liquoris viridis in Alchimia dr

Mechanicis.

XT On
**"

modo

medicinasinfervir, fcd

ali'is

etfara

&: operationibus ( Polvitrumj infervit cuiiofis in le fuppcledili. fun c

deargentat enim cuprum

P A R
tint

n.
,

4^
fcutellac,

cnim

illius

beneficio patinse, diTci

alina,pocula, e vitro confeda inftar argenteo:um,facile (ine fumptii

magno

tarn in:erne,quani

rxternedeargentari
ceishabeantur.

itanimitum utproa.genmedicatnina aliquid aliud


li

Erpira^cer prasdicfta

^Lun^

Cryftallis fierjpoteft,

nimirum folvun,

turin aqua carholic per nacuram deftillat

ne-

tempore digeriincur, fiec inde abfoku coctione brevi , poftquamapparuerint colores varii, efTcncia quaedam ruavis,non
miniincognita,
itaamarautiliquorille viridis, vi caloris

& fuo

nondum
(priusin Menftrui

maturacus.
vitriola

N B. Poffunt ctiam reliquametalla & falia rcdadta) beneficio

illius

Univerlalis, diucurniore digcftione medicinalia


fieri,

tunc enim non amplius morcua funt Corpo-

ra, vicalia

tionis; nee amplius

enim reddira beneficio iJIius prasparaavarorum Ted Philofophofunt metalla.

ruoi &c

Medicorum

Exfra CMedicinam.

pRsftant
*

medicinam, & nimirum folvunturin aqua pluviali, colorant pilos,barbam, eurem & ungues
hae cryftalli, praeter
:

alia

mirabdia
Sc

fi

hominum
fufco

beftiarum, coloreincarnato,riibro,
:

& nigro

pro ut nimirum major vel minor

quantitasdilTolviturin aqua; vel fa^piuspili hu-

mcdanturiblutioneill.

Qua ratione hominum


tur;

6c belliarum fpecies aiceratur de incognita reddi-

44
tur
;

Fu R N O
quo d
in

R,

PH

O P H

c'

quibufdam cafibus nonitafpct


qnoqiie poteft

nendiim.
randis,
iir

Qiiae coloratio fieri


&c

cumSaturno
in

Mercurio , alitcr aiitem pr^rpa Quarta parte docebitur.


:'p

de

Asque fic docuiconficiendi rationern florun tinurarumauri&argenti, qusefit cum fpiri


illis

''

tunitriacido. PofTentqui^lem plura aJiaappon

medicamina ex
ioci^

parabilia fcd

non funt

huju:

de quibus tarnen partim in hac, partim in fe quentibus partibus mentio fict ulterior.Et quem

admodumexauro6cargento,itaetiam e viliori fpiritus nitri bona eliciun tut medicamina quorum autem pti paratione; redlius dantur alibi in hoc iibroj nihilo minus unam dabo uniufcujufque metalli pra^paratiobus metallis beneficio
:

nem^incipiens de cupro.
Medicifia ctipriad ufrs externos,

C Olve lamfnas candefacStas in igne,


^tu, &iterum
;

nitri fpiri-

abftrahe fpiiitumad /iccitatem

nee tarnen ad nimiamj &: remanebit mafrafubviridis quam potcris per vices injicere ininftrumentum ad deftillandum, ut de Luna didtum, &

fos

dabit fpiritum efficacem nee non flores copio , extrinfece ufurpandos in vulneribus antiqui.

conuptis,
cientes.

bonum

curationis

fundamentum

fa-

Udl

P A R

IL

45

CMedicina Martis,

n Odem etiam modo proccdecum Marte Sc ^remanebic crocus optimus magna virtutis
,

lyinicxr, e

Marte cumprimis parara. Utiliter mi-

cencur cumunguentis ccmplaftris.

De
^ Aturnus ^ alicujus

love dr Saturno,

, abftradlonc partfs danr cryftallos ciaras 6idul:es. Facilius folvitur Saturnus quam Jupiter , nee uijLis cryftalli ade dulces ficuti illius utriufque .amen tuto in medicin ufurpari pofrunt.Pofrunc flores ; quorum dare |uoque inde elici {piritus ^rxparandi modum, non eft necefTe; prout enim Lun^ paranturjita etiam caeterorum metallorum

&

lupiterfoluti

fpiritus

&

piritus 6c flores.

Vs cryallorum Saturni cf lovis.


QAturni
tur.

cryftalli in

peftefudorispromovendb
gratia

^ venenique expellendi
Extrinfece
(i

merito ufurpan-

adminiftranturfolutaeinaqua cumlinteolis,cundosexftinguunt inflammatio-

nesubicunque fucrint in toro corpore.

Suum

praeftant officium {piritus ( per fefcil.) 'flores ver^ unguentis mixti. Cryftalli Jovis non
;

quoquc

ita celeriter

operancur, ftium tamen quoquc prac-

ftant officium.

Sunt gratiores

Saturrvi Cryftallis,

cftcnim

4<5

FuRNOR. Philosophic.
in

cftenim

Jove purum fulphur


,

auri^ in Saturno

veio fulphur album argenti

ut dcmonftrabi-

turinnieo
rum.

libro de

Natura

c!r

^encrattonemetallo-

De Mercurio.
'*''^-*'

TV/T Ercuriu^ vulgi folutiis in fpiritu nitri re(5liticato,clat abftradto prius iterum fpiricu,prae;

cipiratum rubrum elegantem


gans,
fi

qui non

ira ele-

fada cum fpiritu non redlificato, propterimpuriratemrelidtama fpiritu nitri. Ar


folutio

'quehic Mercurius calcinatusa nonnuilis appellatiir Mercurius pracipitatus , ab aliis Turbith ?w^ nerale\ quoChirurgi, Medici impcriti mor-

&

bumGallicum
un icegr.
abftrah tur

curare folent
plus

adminiilrantes pro
(

(^.8.1 o.
;
fi

minus
fpiritus

habira ratione
ita fortiter

prsparationis
,

enim

non

violentior eft runc ejus operatio,

quam fi fortiilimo igne abftrahitur. Spiritus enim relidti cum Mercurio ftimulant ipfuni Sc operari
faciunr,quod per
funt,
niii
fe

faccre ncquit.

Sicuti ntc cxtera metalla aliquid operari pof-

prsparata

cum

falibus &fpiritibus,
,

exceptis Zinck

& ferro, facile folubilibus


( uti

quae

abfque prasmiffa folutione

didum

fupra de

Oleo

vitrioli) operari pofTunc.

Pater autem indccorrifivos fpiritus operatio-

authores ; fi enim uncia dimidia Mercurii currentis propinarctur, parum tamen fadurusj fed per alvum integer icerum defcenfunis illius effe

rusj

P A R
rus
;

II.

47
operanrur,

cum

alias

aliquot faltem gtana pracparari


Ipiiicibus violenter

cum

falibus c

cumpriaiisautem quo lolbilioreo efficaciDr&: violentior, ut videre eft inTublimato defale vitriolo , cujus etiam granum unum plus valec quam ^r. 8. vel i j. Turb.th mineralis- grana c-

&

nim
tius

vel 4.rufficiunt occidcre

hominem.VioKnutabfqueperi:

cpcratur

quam

fublimatus folutusnimirum

in nitiiipiritu (kcrydallifatus, ita

quod aliqui culononaudeas admoverelinguae animadvercentes, aquam fortcm leni fairem igne & remaniit iis Mercurius ab ipfo abftraxere
,

flavus

qui minori dofi pluspr^ftitir

quam

ru-

ber.

Nee folum hunc


putridat
patientis, fed

extrinfece ufurparuntcarnfs

cum ingenri dolore etiam mtrinfece adminiftrarunt abs difcrimine fenibus atque juvenibusloco catharabolendas grati

cicijquodfaneomnium crudelKIimum.Hicenim lofpes quomodocunque paracus,non nid nocerepotelt


nifi

redadlus in

eile

irreducibile in arfalutis tu-

gentum vivum^tuncenim abrq;jad:ura


to introafTumi poteft,de

qua

re alibi forte fufius.

Nunc etiam detegam maximum quendamerrorem ingratiampuerulorum.Ubique ferelocotum moseft, quodfere in quovis puerulorum affcdtuincognico, adminiftretur Mercurius vivus lumbricorum occidendorum grari , utpotc medicina

ob infipidttatem aptiilima, a medicaftris nimirumignorantibusnaturam Mercurii ncrvis nocuam. Multicnim arbitra:;cur Mercuriumita
,

prse*

48

FuRNOR* Philosophic^
quod majori
dofi adminiftrafi poC-

prsEparatum,

lit(qualis eft fiiblimatus diilcis) efle

optime para,

tum medicameii.red errantilli boniviri melior enim eft non ita exade paratus, quia minori dofi'
cxhibitusnon tantumminatiirpcriculum. Solu*''!

tuscnimin A.

F. vel fpiritu nicri,

fi

adminiftra

tur in adultis in

morbo

Gallico

tanr

noxam

in-

P^^'

ferrenequit quia minori dofi exhibitusoperatur* qua ratione natura juvatur in expellendo veneno:

cumprimis autem frangirur malitiaMercuriifalivationibus


,

a feexcitatisj

quam

proprietrem

natura provi>daimplantavitipfi.

Quarc non tan^'"

tum quantum dulcis minatur periculum, qui puerulisadminiftratura lo. urquead30, gr. caufans in illis ( nifi robufti) infirmiratem membrorum,
vixevincibilenicontradturam minantem. Irranc quoque illi, qui tamdiu aquam vcl cervifiam concutiunt

na

cum Mercurio, donec turbida,


(e

rcdditur,

quam

poftea propinant puerulis contra lumbri-

cos, dicentes

non fubftantiam Mercurii

Ted fo-

lummodo virtutem ejus propinare ; at fi paululum relinquerent immotam illam aquam, wtique
Inventur! elTenc

^'^'

Mercurium vivumin fundo. Et


,

ut verum fatcar
aquas
illius

nunquam adhuc

vidi frudtuo-

fum fucceffum ab

exhibitione mercurii dulcis, Sc

turbidx.Verifimile autem, Mercurium

prxcipitatumlumbricosocciderepofTe, quia potenter opcratur. Sed quis adeo infaiius, qni puerulis fuis

medicinam

cr^ideliilimam
,

maximcquc
i^

pediferam adminiftrare velit cum reperiantur, quaeabfquepericulo ufurpari pollunc , quales videre

P A R
;crc licet

I.

4^
3C olco Vi-

fupra iibi

adlum de Marte,

rioli dulci.

Atqiie haec dixlffe fiifficiant de abufu


ii:

Mercuincaute

& fperabo neminem in pofterum tarn orpicemhifnc ingrarum & malignum,


molientem
,

ruinam

hofpitaturum, nee alshoDitandiim praefcripturum: Et fane illa cura comkpfpicii

acndarinequitqu curaturunum, duo vcr vel da perduntLir membia. Quemadmodum videe licet in morboGallico, ubiunum aliquodine6lum membmm male curatum per Mercuium , toticorpori reliquo minatur periculum. ^^onfulo igitar abftinere a pedimis ejufmodi me, de loco illoriim eligere falubriores, quac bfquc pei'iculo ufurpari poflTunt , quatum plud.lasrepcriunturin hoclibro. Etfi quismaletratatLisper Mercurium male paratum , tdnc meora non dantur remedia, quam mecallica, cumrimis parara ex auro Sc argento, affinicatem ha* entia cum Mercuriojquce fi f^pius adminiftran-

licinis

ur,artraliiint

Mercurium ex omnibus partibus, jcumque evacuant unde corpus ab ipfo iterum

beramr.
Alias, in defectu
;ce ufurpari poteft

nimirumaliorum, extrinMecurius minoiicum peri,

ulo quamintrinfece

utpote in tollenda carne

vulnerum , tutius aurem adminiftranur oleum corrofivum antimonii, vitrioli , alumijperflua

is&falis
ur,

communis ccfcdreclius procedercnimitum optima applicarentur mcdiDd

fivulnerain principio non'negligerentur ex

icunajfi flatim

^O

Fu RNOU. P H

OSO

il I

C.
acci-i

medicamina praecaventia fymptomata


mis. .Optime autcm inrervirpraedicbiis
ciirius pediculis afflido
,

&
ille

dentia, tollenda poftca corrofivis Ulis crudelifli-

Mer-

utpote miliribus Sc
capitibus pneuo-

fcholanbus

qiios occidit adfpeiTus ,*ubicunqLie


,

fucrintjjtam in veilibus

quam

rum

fcd 8c in

hoc calu

caiite

procedendum,

omne cnim nhmumvertitur in riri;, propter perieulum cutis corrodendas per illum.

pe aqu0>fortu

E Jamljus
ris({i

iEqualibus fulphuris

& vltrfoli, vcl

e partibiis,

una fujphudebiliorem defideras jelicituraquaper de-,


vitrioli
5

duabus

ftiilatipnem

inferviens metallorum folutioni bC


,

feparationi- urpote auriab argenro

& vice vei-

argenti ab auro
aliis

de qua re videre licet Partem Quartam.Infervit quoquc ejulmodi aqua forcis


,

operationibus chyraijcis, <^uibus metallaredigunturjn falubria n-Ledicamina. Et quia nirri fpiritus aq. fortfs unum func fere idemque.a-

&

qiijjl-enjm foitis retlificata

idcm

prseftat

quod

ni

tri{pjn'tus,

t<.

vice vcifa, nitri fpiiitus

quod aqua

locorum araplius de iis dicenqua rc reduum ufque ad Parte m Quaria refervabo. Sine dubio erunr, cumprimis iguaii Chymici ex ufu folummodo operantes, quireprehcndent hancmeam opinionem deaq. tbrti faa e nitro 6c vitriolo^c de nitri fpiuitu faforLis, nihil
liic
,

diim j udic avi

6to abf-

ParsII.
eflefpiritiis vitricli.

^r

dbo abfque vitriolo, affirmantes illam participem

^ Etfi admiTcetur vitriolum nitro in praeprationcm aquce fortis , parum tarnen vcl nihil egreditur illius fpiritus in ill deilillatione cumnitri fpiritu; quia ille moderato calore ignisnonita
ficiiti

hie elevari poteft-, alterius

admifcetur vitriolum , fufionem nitri , quo eo facilius fpiritus ejus eiiciatur. Et fi nolis credere, mifce parum olei vitricli redificati

enim caufa non quam ad prohibendam

cum nitri fpiritu,

argenti deaura-

rati

folvendi grati,& experiere nitri fpirftum in-

eptum fa6tum additione fpiritus vitrioli metallorum feparationij quia aurum aggreditur,quod aquae forti non attribuitur.

De nitriJpiritufhlphurato,
Tj^Ieri
-*-

re, ut

quoque poteft nitri fpiritus cum fulphumoris efi: apud quofdam, qui nitrum
terrea furno incamerata fuperiore
fliiere

retort

ampl

parte tubulat,

faciunt,

& influxu per tu-

bulum
nis
tro,

injiciuntfulphuris particulas magnitudiintervalla

quod accenfum a niquem nonnulli N//n fpir'ttum , alij autem fulpbnrus oleum appellavere 5 fed neque hoc eft neque ille nee enim metalla inftar illorum dillolvit, nee ade
abijtuna

piforum per

cum

nitroinfpiritum,

efKcaxin medicina.
Quifiinferviret opcrationibus Chymicis
tique

pofletcommodius

fieri

, upernoftrum inftru-

Dd

ra^n-

FllRNOR. PhILOSOPHIC. menrum & quidem in majore quantitate, quam


52
via illa vulgaris
,

Sulphuu vero mixtum nitro certi ponderis in ignem projedum Primae Fornacis, dat fadt^ combuftione luriiifque pcculiarem quendam fpiritum,dc cujus viribus alibi.

&

De

Clio.

MOderni medici mentioncm faciunt alicujus fpiritus confedi ex antimonio nitro &
,

fulphure, mixtis inanatica quantitate,C/iJ//?i ap-

pellatum,

quem
^

in

magno

& quidem merito, haEt

bent prctio

multa cnim

prasilat rite paratus.

in prseparatione illius inventorejusulusfuitrctort tubulata, cujus

mgntiofadtaapudfpiiitum
ignoto meliore,
l'civifTet
fi

nitrifulphuratum.

Qui modus,
author

non contemnendus, aft

meum,

luiqueretortam fuam tubulatam omififTet. Speciespraediduj-n fpiritum ingredientesoptima^/ed non item pondus illarum ad quid enim tanrum
:

(ulpliuris,

quod cum tam modico

nitro

comburi

iiequit

Et non comburitur (q^ fublimatur , Sc proin Collum rctortasobftruit, unde deftillatio impediquomodo vires fuas de fe darc hacratione tur potefl: ? Quare non tantum fulphuris, Ted debita ejus proporcio admilccnda ,quanta fufficit nitro comburcndo;Talis nimirum: ^. Nitrilib. i.fulphuns5iiij. fed propter admixtionem antimonii (quod copio particeps ililphuris^ combuflibilis,
,

ut de-

53 Parte Quarta) non opuseft Lantiim fulphiiris antimonio admifcere combuftionis grati, utpote fulphure prsdito. Quare meam , quam meliorem illjudico, compofitioat

Pars
in

IT.

demonftrabitur

nem apponam.
ij.

^l, Antimonijlib.j.falisnitrilib.

fulphuris Jiij. Mifce fpecies

de de

optime contritasj mixturpro unvice accipe unciam unam


,

vel alteram

quam cum cochleare injice in

inftru-

mentum;

^ egredietur fpiritus fulphureus acidus

antimonii, qimifcebitnr aqua: Recipienti antea

impofirae, quifadadeftillatione exemptusdili-

genter confervandus.

Eftegregium fudoriferum in
cpilepfi
5

peile, febribus,
:

aliifque

diap'nore egentibus

Ca-

put

mortuum

inflores redigi poteftin Fornacc

Prima.

Dejfiritu Nitri Tartarifato.

T^ Adcm
-*-'

ratione deftillatur fpiritus e nitro

&

tartaro, aequali

pondere mixtis

prasftantifli-

Caput mormetallorum reducendis; vel loco humidoin oleum tartari difTolvi poteft.
rttus in

pefte &: febribus malignis.

tuum

infervit calcibus

Befpiritu Antimonii Tartarifato,

A Dhuc
tro
tis;,

efficacior eeitur fpiritus e tartarojnitri-

& antimonio, squali pondere mixtis

qui

Non

ob ingratitudinem non formidandus, enimflum in pefte & febribus, ^cd etiam Dd 3 in omni-

5*4

FuRNOR. Philoso HI
1

Omnibus obftructionibus fanguinifquepiurc-? dinc mirabiliter de celeriter operatui-. Caput mortuum fufuni dat regulum de cujus ufu in
in
,

Pare Quarta. E fcorijs


vel ctiam
fi

elici

poteft Tindtura

cum

vini fpiritu rubra prasftantiflima in multis morbisj


nolis

Tinduram

poteris inde confidulci, in fcabic

cere lixivium

rubrum cum aqua

praeftantiflimum^quodlixivium aceti velakerius

cujufdam fpiritusacidi afFufione praecipitaturin pulverem rubrum medicis ufibus dcftinatum* appellatum anonnullis fulphur auratum diaphoreticum ; aft non eft diaphorecicus ille pulvis, quia vomicus excitat^, quare in cafu necefTitatis in defedtualiorum vomitoriorum adminiftraripotcft a gr.^.7,5).ad i j. Elicitur eciam e fcoriis cum fpiricu urinae fulphur quoddam elegans , Sc pec

alembicum elevatur, praiftantiflimum


bus pulmonum afFedibus.

in

Omni-

De Carbonibus minerdibus.
carbones cum HIdant fpiritum mirabilem,
nitro jequali pondere mixri,<
extrinfcce ufur-

pandum,mundiiicat cnim

& confolidat
,

celeriter. In deftillationc hujusfpiritus

vulnera (imule-

grcditur aliquid metallicum


rubri,

in

forma pulveris
c fcorfim con-

quod a fpiritu feparandum

fcrvr.ndum.
Si\

perfe deftillantur prsedidi carbones

non
,

folum dant tunc fpiritnm quendam acrem i^^ ctiam quoddam fanguinis inftar rubrum 6c cali-

dum.

Pars
!iim
,

II.

$>

iilcera

hnmida

exficcans

& confolidans^

orrigmc ciimprimis curans; confumens quafvis utisexcrefcentias humidas ubicunqiie locorum ucrint. Sublimati vero carbones foililes in Prinafornace, dant unacum fpiricu quodam acido
netallico, copiofos
flores

nigros

leviflimos,

jLiamvis hiemoLThagiam cico liftentes qiii mixiemplaftris aliis metallorum floribus nonfiinc

ninores viribus.

De

fpritu Nitri

vel Aqua for

fulphureL

^ .C Ulphuris partem unam

^ duas, vitrioli partes tres, mifce &

falis petra^

partes

deftiUaa,

quam, quae graduatoria feparatoriaeft lulphur i^alde redolcns, quod per nitrum &: vitriolum ad t^olatilitatemredactum, in metallorum feparatione longe efHcacior
ill

communi.

Dcnigrat argentum fibi impofitum Ted non fixat*, affufa folutioni Lunae pr^cipitat caicem nigram, Ted non fixam. Perrectificationem fit inde fpiritusfortiffimus volatilisfulphurus , ijfdem

cum

aluminis

& vitrioli fpiritibus viribus prasdi-

tus, cxtrinfec ufurpatus in balneis.

De Jfiritu Arjenici ISlitrofo.


Ri.

A Rfenici albi &: nitripuriana; mifce, te-^refubtilillime &deftilla dabuntfpiri:

&

tLim ccerulei coloris

qui albefcetfiaquaeftm

Dd

Reci-

^C

FuRNOR. Philosphic.
,

Rceipiente

Tlor, prsecipitans,

arfenicum , cujus coeruleus ille coquarc hie ea omittenda.

Hicrpiriciisfblvit

cuprum, iliudque argenteo,

{ednonfixotingit colore, c malleabile reddit. Dealbat qiioque cuprum caput mortuum , fi ccmentatus cum ipfo , fcd non malleabile reddit.

Quomodo

vero

bonum cum

frud:u feparetur ar-

gentum ab arfenico , docebitur in Parce Quarta. Hie fpiritus coeruleus prodeft in cundis corrofivis &:

cancroHs vulneribus mortificandis


illicus.

&cu-

randis

SpirUusfulphuriSyTarfari crudi

& Nitru
ij.

^Q Ulpliuris part.
ce,

j.

Tartari crudi part,

Ni-*

*^tri part.iiij. contere

&

deftilla
,

philofophi*
prseftantifli-

& egredietur

fpiritus mirabilis

mus in Medicin &

alchymia. Sed nemini author I fuerim dellillare illum per retortam, quia illal mixtura ab infra calefaa, inftar pulveristor-

mentarii tonac

percutit ; fupernevcro cum carbone vivo acccnfa non fulminat/cd celerrime confumiturj inferviens metallis fundendis 6c re^

&

ducendis.
\

Spritusfalis Tartaritfhuris dr 2iitri,

ly.Q

Alis Tartari part. j. fulphuris part. i^. falis ^ Nitripart* j-mifce^' contereHcec mixtu-

ra inftar auri tonitruantis fulminat, cficutifu-

pra di:um de auro Jlores inde

& fpiritus eliciuntur,vi-

P A R
tiir

II.

57

virium non contcmnendarnm. corruptio, alterius generatio eft.


Spiritusfcohis, ilphuris dr

Nam

uniiis

Nim.
optimi

i-lji.C

Cobis

ligni Tilc-e part.j.fLiIphuris

^ pait.
mcntum
acidus,

2. nitri

pin-i{Iimi&: ficciflimi part. 9,


Sc egredictur fpiritns

mifce, 6<:perinteivallamodicum injiceininftru-'


dellillatorium
,

mundificansimmundavulnera. Prsedidta metAllispuU mixcLira mixta cum mineralibus vcrifatis , dar non folum fpiritiim efficacem me-

&

tallicum

Ted eciamfloresjuxta proprietres

talloram

& mineralium.

Deftriiuncur enim

meme-

tallac mineralia igne hoc vehcmenti, quafi cmendantur, de qua renon confultam plusdicerc, confidcra modo dictum Philofophi.-Eft impoflibilc fulphur fine flamm delere calcis aduflibile

&

quod prasftat folTa mincra. Nee autem folum mineralia &: metalla funduncur Sc quidem dibito in manu vel nucis pu,

tamine, fed etiam cupcllantur hujus mixturse beneficio , qurationem nonnullae miner^, nonnullaque metalla melius probantur, quam viaill
vulgari cupellarum
:

vidc

hc

re.

Acqueliic lanua aperta

PartemQuartamdc cognitionis Magnomm

Secretorum, quamfi intrarelicet.libroiumledrone amplius non opus eft.

Vd

Spiritus

5B

FURNOR. Philosophic.
Spiritus drflores metallici^ex linteo heneficio nitrt,

^ propriato, in qua folutione folve ceitum nitri


&

Olve meralkim quodvis

in

menftnio fo ap-

pondus^poftea humedtalinteola in ill, qiiae iterum poftea cxficcanda, habebis meralkim inflammabile , ubi ficuti paiilo ante de fcobe di-

ctum
lis

combufto fulphure

rupeifliio, raercuiia-

metalli fubftantia revelatur.

Fada

dcftiilatio-

ne, rclinquitnrccrta qnaedara calxpuriticata, af-

fiida alijs, colorans metalla; auri enim calx deaii-

ratargcntum 5 argenti deargentatcupKum ; calx cupri cupreo colore afficit Martern &:c. qiiae etfi nonfitfruduofa coloratio,poflibiiitatem tarnen artisdcraonftrat :fine dubio latet aliquid m e,

quod multis vdatum.

De

pulvere tormentmo.

diccnda de compofiiionejabnMUka fuque diabok'co hujus quia


ellcnt
piilveris
,

fcd

mundnslanguincm fitiensfcrrencquit
duxi
filere

vicupcraefl'e

tione injuftitisEjlaudefqucjuftitiaSjConfukum

de cjufmodi rebus, venict enim tempiis, quando quilibet adlionum fiiarum reddct rationem coram ludice jiifto, cordium rcruratoie, fcparatore bonorum malorum , ad inftar auii a fcorijs, fcparandotum. t tune qiiidcm appaucbit , quales Chiiftiani fuciimiis ; omncs quideni ptoficemur Chriftum ,quem tamcn re ipfadene-

&

gamus,

P A R
^amusjfpernentcsal
j

II.

59

alios,5rdamnantes vel proprer vcrbuli alicujus {enfiirnjac proin maledicenlethali odio profequentes'jid quod ccsalij alijs,

&

non docuit , Ted miituam nobis commendavit charitarem ; malarumque a6tionum recompenfarionem faciendam non malis,
Chriftus nos
uti fieri foler
eft,

hodie

Ted bonis adlionibus

nemo

qui quserat

honorem divinum, Ted proprium^

ubiqueenim pr^evaletavanda^ ambitio, c Pharifaica pieras , licerarorum, adco obftinatorum, ut neungnem latum quidem ab opinionepra:concept decedere velinc quantumvis velcocus illorum cauf interiret mundus.
,

adeo lupi lana


fcantur,
ni(i

Ecce ChriUnos e frutbus dignofcendosl Nunc ovilla ami6ti , ut vix digno-

ex operibus.

jus ruunt, foeminas

Omnia nunc in pemutanturin vifos , 6: vice

verviri in fceminaSjS^"
turae

quidem concraDei na-^ ordinem. In fumm Mundus grallarur.Procul dubio (i Heraclitus & Democritusrcvivifceii

&

rent,

unquam antea,certe nunc Tat

caufae

mun-

dum deridendi & dcplorandi habituri eflenc. Non igitur mirum,fi Deus nos hodie rerribili hac
poenarormentarij nimir pulveris,
fine
aff^igir,

quam

nobis non refipifcenribus ) cum tonitru fulmine coelitus, mundum aliquando deftrudturis, finemquefai^urisavaritiiE, ambitionis,fraudisomnifque va(

dubio^puetur horribilior

&

niratis,a

qua omnis creaturaliberari anhelat.

Eftque pulvis rormentarius (venenum perniciofiffimumjterrorque omnium viventium)non


ni/i

6o
nifi

FuRNOR. PhilosopHic.
fulmen
terreftre
,

anniincians nobis iram di-i


&c

vinam, Chriftique advcntum. Ec quia Chriftiu;

vemcr judicatum vivos

mortuos,cum
:

tonitru:

&

fulmine, procul dubio hoc terreftre nobis da-i tum futuri illius reminifcentiae cauf quod cumif

nihilominus non modo non confideratur,ii fed potius a piurimis male ufurpatur, nimirumj^i ad affligendos de perdendos homines, Cicti pa-i
ita fit,

km eft.

!'

Nemo enim negabit, quod non detur vclociusjj venenum pulvere tormentario. /ijunt de Bafi-fi lifco quod oculisfuis occidat homines, aquo^"
,

qui (i eft, raro tamen hoc vcro veneni genus ubivis terrarum reperitur. SiEpe enim accidit , ut locus confervationis hujus pulveris feriatur fulmine tanquam afuo fimih unde fit quod omnia &c fingulacircumcirca ruinam patiantur inaerem avolantia fubito. Nee defunt teftimonia urbium in obfidione hujus beneficio miferrime deftrudtarumj Pluraquoque alia de quidem inevitabiliapericuquis fibi prascaverc potefl:
,

reperitur,

^*

minatur pulvis tormentarius. Etquia fempera Philofophis &; Chymicisftatutum.quod quo majus virus,e6 major inde pareturMedicina virus adimenti; cujui|pi veritatem probat quotidiana experientia ; uti videre eft in antimoniojaifenico, Mercurio, alijfque minerala

libus

quse cruda venenata funt

praeparata vero

prasftantiflima Sc excellentiflima

medicamenta,

idquod nonquilibet, excepto Spagyro, capere poteft, Quare agens in hac parte de fpiritibus mcdi-

P A
tium
ficri

IL

6^1

mcdicinalibusalijfqiie medicamcntisjOperae prcefle duxi,

ea

quoqne
hie

qiiae e

pulvere tormen-

tario parantiu'^urpote nonminoraalijs,quantuvTi

quidem poted,

locorum coramunicarc

cdefcnbere: utftquitur.
Spiritus piheris tormentarij,

VAfe

deftillatorio calefado, illique applicato


(

nimirum, aquamdulcem continente ,imponercLuellam unampoft akeram cumgr. ii.vel ly.pulveris tormencarij, ut fupra didtum de auro,plLis enimimponere non audes, ob nimiiim inde profeduruni ventumRecipientemfradturum pulvere impoRecipiente amplillimo
fine luto
:

pulvere accenfo fuojfubito Claude oftiolum, 6c Recipientem excitabitur ventus commovens


,

&

nebula alba egrediecur.

Pulvere combufto plus enim exfpedtandum donec nebula einjice , non vanuerit , id quod tsediofam fadburum eflet deftillationem
:

atquc id cantiiper continua


fpiritus.

dum

fufficientem

nadus uz copiam
,

Tandem

Omnibus

refrigeracis

funde (piritum una


pio dellillationis

cum aqua ipfi infuC in


(

eiaufer Recipientem princi-

ablutis prius floribus)

incu-

curbitam vitrcam recSbihcacionis graria in B. ftillabit aqua turbida fulphur rcdolens, quam ferva^, in Cucurbita vero invenies falcm albamj cun-

&

fervandum
cio

in Cucurbita.

Exime etiam caput mortuum

e varedeillato^

fakm tefcrens

cinerei coloris^

quem in crucibulo

Cx

Fr NOR.

Philosophie
& & af,

bulo cooperro caicina ut albercat(ca^'e tarnen nc fluac ) cui affunde aquam prcedictam foetidam per alembicum ccftillatam Iblutionis grati
fccesabjiceinfolnbiles. Solutionem
filrra,

funde falialborerervato

in Cucurbita, a
5

quo

fpiri-

tusille fulphureus abftrabcbatur

quam

colloci

cum alembico copulandam circa

jundluras opti-

abrahe aquam fulphuream fiavcfccntcm nunc, fulphur magis rec'oJentem. Qux aqua fi aliquoties reafFunditur
in arcna
,

me munitum

&

&

fali

dcnuoque

abfti ahitur

inftar ladis fere al3

befcet
lens
;

&
:

dulcefcetj

fulphur ampliusnon redo-

praeftantiflima in

omnibus pulmonum
,

af-

fedtibus

quag argento ilra


fixoj

inficitillud

aureo
'\\\

colore

non

& in digcftionc maturata abit

meliorem Medicinam. Sali vero rcliquo in Cucurbita adminiftra ignem fortiorem, ita ut arena candefcat, cfublimabitur in alembicum falalbiflimus faporefcre referens falem armoniacumj
fublimabitur etiamaliusad medietatem Cucurbitae fub flavi Colons, faporifque mineralis &: mordicantis.

Prxdidi duo
;

(liles

commendantur

in

pefte.febribus malignis, alijfque morbis diaphorefi

cg.ntibus

potenter enim movent fudorem,


lencs fedcs, purgant 6croborant

&quandoque

flomachum. Reliquas vires mcdicas ignoro. Ufurpariquoque poiTuntin Alchimi, Ted non eft hujusloci, rra(5latio ufus Chymici. Tandem fali, qui in Cucurbita remanfitjaquam affunde pluvialem , (1 rcmanfit intcgra * fin minus falem cxime ficcum, cique affunde aquam ^folve j folutio-

nem

P A R
ncmfilcra,

II.

6^

& feccsplurimae fcparabuntur*pofl:ea


,

coagLila iterum infalcm flavcfccnccm

qucmin

crucibulo

mundo

cooperto fac
,

flucre, c fan-

eritque faporis ignci mordenuo folvendus, fikrandus 8c coagulandus. In quo labore admodum purificatur laliUe cujus folutio ante coaguladoncm viridcguinis initar rubefccc
dicantis, qui
;

cum fale mordicacionis. Solutio llagraminis inftar viridis, iceium coagulata in falcm rubrum, poterit dcnuo (fad prius coagufcit,

cjnfci-nquc

atione) in crucibulo fortiliqueficri

&acquirec

nnajorem rubcdinem

acredinem. NB. Apparenccsinfufionepraedidifalis fcinuUulcE igneas non acccndunt inftar aliarum carzronum (bincil'ae. Expoficus aerihumidorefolvi,

&

:ar In

oleum rubrum , aurum difTolvens in digetionc(Lunam ver6inradamrelinquens)quae foutio coagulata ad Chymicos ufus refervanda. ixcrahitur quoque inde' Tindlura cum vini fpi^
itu alcolifato,

argen tum aureo colore

non

fixe

ingcns, (ivc dcaurans.

Eicaciflima quoque
licin
,

eft illaTinctura inmequare etiam inffar thefauri confervanda.

^tcris

quoque

iftiusfjlis

Tinduram ('antequam

iirumdiiTolvaturineo)clicerc cum vini fpiritu, \ux etiam cgrcgia, non tarnen adco efficax ficui

illa,

infcrviens
eft

quoque Alchimix,
loci-,

cujus tracta-

io
le

hujus mcdicina.

non

quiahic

(oUimmodo

agitur

De

64

F LI R N O

R.

P H

L O

OP H

I C.

De ui Medico

medicin^five TinciurAfuU

veris tormentdrii.

TT -^c tindiira, tarn (ine, quam cum auro para*-'

ta, eft praedantiffima fcre

omniam mcarum
Mirifice
pellit c

feil,

mediciiicuum,

fi

modo rite paratur.

cnim mundificat fingnincm, llidouem

urinam, qare in peftc, febribus, epilepfu, fcorbuto, melancholi hypochondi'iac,podagr,calculo &c item in omnibnsobflmdlionibiis hepatis

& lienis, nee non pulmonum


maximo cum
,

afFcctibus,tu-.

tiffime

frudiu ufurpari potcft.

Mi:

rabile igicur

quod

e rc

tam noxi^, tanta


efTtt confulcius

parctur.

medicina:
rare inde

Quamobrem

praspa-

Medicamina

falubria in aegrorum falu

tem

quam

illam ulurpare in

hominumpcrni-^

cicm.

Novi Chymicum qui diu Plnlofophorum Upidem, vc Vmverfalem Medinam quxfivit in hoc

draconc vencnato , Sc quidem non fine ma; cumprimis varietace colorum apparentium motus, quorum Philofophi mentiognis cxpenfis

nem faciunc, in
m^oic
dis

prisparatione fuae medicinse dcc,


y

faiiguinis Draconis

Lais

virginel
n'igro
,

,
;

v/Walbi

&

ruhri Leonls
y

nwri

nigrioris

albioris albo

aliorumquenon hnjusloci

credu-

los dccipientium Qui poftea animadvertens leprofitatem de immunditiem fui rubjc6ti,ineptum


illud judicavic

ad confcdtionem tanti lapidis (homincs atque metalia perficientis ) contcntus Medici-

P A R

IL
,

(S^

Mcdicina particulari inde paraca. Atque hxc ditla lufEciaiic deDracone hoc venenaco pulvere nimirum tormentano, ejufque medicina. Non autem negarenm efCc Sc aliam Dracoquidem pra dicto puriorem, cujus Phinem , loLphi faepifiime faciuntmentioncm , natura cnimarcanorumDei dives nonnifi C annuente per confequens celanDeo j revelandorm , doruQi coram impifs, avaris,ambitiofis c immi-

&

&

fcricor dibus.

Spiritus dr Flor es e nitro

& carbomhus.

Irrum fupreme purificatum a Tale fuo fuperfluo-j mixtum cum carbonibus dat deftiUatum 5 ave folari combuft , aquam peculiarem, hominibus atque metallis utilem ; cujus cinis combuftustartaro caicinato non diflimilis, facic ad metallorum puriiicacionem.

Tlores ^-f^iritusfilicum , cryfldlorum velare^

na qiiomodo conciantur ndditione Nitri. carhonum

^.Q

Ilicum vel arens part. j. Carbonum tilu-e nitrioptimiparr. 6. Mifce.Mix^parc. 3,

&

turam

injice per intervalla in

inn:rumcntumj&:

accendctur fulplmr combuftibile filicum, ab igrie nitri vehementillimo, qui facta feparationcpartem aliquam in fpirituin &:flores.(perfiltratio-

Ee

rieiix

FuRNOR. Philosophic. ^6 nem feparandos) converfam fecum elevat.


ritus

Spi-

odore

& viribus referc

c fale tartari& filicibus;

confedtum fpiritum cujus relidum caput


(i
\

morcuum fimiliter refolubile cft in oleum ve li~ quorcm in omnibusfimilem illi, qui conficitur
,

fale tartari Sc

arenjquare

non

neccfle

naturam

ejus hie dcfcribere,

quam

reperire licet ubi agi-

turdcfpiritufalis tartari fadlo

cum

filicibus,

Spiritus

^ oleum Talci cum Nitro.


triti part. i.

ly.'T^Alci fubtiliflime
--

carbonum

Tilias part. i, Nitri

optimi

part. j. vel 6.

intervalla
fpiritus

Mifce: mixtnram injice in vas deflillatorium per cum cochleari ferreo , Sc egrcdietur
parare oportet

fcre

quibufdam floribus, quos fedilum de fiiicibus. Spiritus refcrt fpiritum arense. Caput mortuum gripaucis
,

cum

uti

id

coloris oportet ut probe calcineturin crucibulo, velliquefiat. Sc effundatur liqncfadum;

qua ratione dabit mafTam albam inftarfilicum Sc cryftallorum , folubilem in loco frigido Sc humi* do in liquorem pinguiorem oleoarenae acrem inftar olei tartari mundificantem Sc albificantem ciit. m , pilos Sc ungues. Spiritus intrinfece ufurpatLis pcllit urinam Sc fudorem , extrinfcce vero curat vulnera &: l'cabiem. Cxicxx me latent qualirates. In Parte Qu^arta docebitur,quomodo Talcum 5 filicrs 6c aliaira prftparanda , ut cum vini fpiritu dillblvi Sc in optima Medicam'na
,
,

redigi poflint.

P A R
'

II.
.

^7

StanmffirituSjTlores cf Oleum,
^trioptimipart. j.llmatursftannipart. 2.

^'ISJ
-*-^

mifce

6<:

injice lufiipra

fulphnr accendetnicriim,facietque
{ifaifTccfadlacumfulpliure vulgi,

didum. Et lovis flammam,ac

quam

fepara*

liofequiturjparsenim .quaedam

ftaniii

abitinipi-

ritum

(3c

flores.

Caput mortuum exemptum, 6c

aci'ihumido expocum folvitur partim in liquorem five oleum, extrinfece ufurpandum ad ulcera

mundificanda ; tindoribus quoque aptum ad exaltandos colores vegetabilium &: animalium,


rite

nimirum ufurpatum

fpiritus

pelUtfudorem.
,

Flores edulcorati propterea

quod (iccant

inter

cmplaftra mifcendi.

Spiritm.Tlores er Liquor ex Zinck.-

QUeinadmodum

cumjove,

Ita

etiam

cum

hoc procedendum ,quod dat flores copiofos, nec-rion fpiritum & oleum, eatumdemfcr^ vJrium cum illis>qusE c love conficiuntur. tque
hi flores per nitrum correcli funt raeliores illis, quiperfeconficiuntur,dequibus in Parte Prima.

Sprints, Flores dr oleur^ LapUiscala^


minaris,

^.r

Apidis calaminaris pulverifati parc.j.

nitri

L'parc.z. milce&injice:

& egredietur^fpi2
ritus

Ec

6S
ritus

F U R N O R. P H

L O

P H

C.

acerrimus facicns ad metallorum fcpjratio-^


flavis.-qiiod

nemjcum paucis quibufdam floribus


reiTianet in

fundo vascaputmortu

fiibviride,

lingaam mordicat inftar Talis tartari^^folurio inde facSa cum aqua pluviali graminis inftar viridis
cft*,

qu^e

(i

non mox coagulatur

in falem, fcpara-

bitur viriditas a nitro fixo,

& prsecipitabitur pulcdulcoratus&ficca-

vis ruber fubtili (lim us, qui

tus adminiftrari poreft agr.j.adio. &C12. facic-

que vomitus S>c fedes leniores antimonio vomitorio: hie enim lapis &C Zinckqualitatem habent auream ut in Quarta Parte demonftrabitur Lixivium vcroillud album viriditate privatum,
,

coagulari poteft infalcm album,


lern.

fali

tartari fimi-

Solutio autem

illa viridis

coagulata, ante-

quam

feparctur viriditas a Nitro, dar falem viritartari


5

diflimumacrioremfale

fmgularia in Alloci.

chuTii praeftantem^qUc-E

non funthujus

Unon

furpaturus autem hujufmodi fal in Alchimi


t,

opus habet, fpiritum e mixturaelicere (ed fairem mifcere ad unam partem lapidis calaminamixtaquecoquere in ris, 3. vel 4. partes nitri donec nitrum crucibulo forti in furno ventofo
:

viridi coloretur colore,poftca effundere,

& viri-

dem

inde elicere falem aureum

ad ufus fuos fer-

vandum.
Fa(5i:urus vero Tinduram Sc Medicioam, affundat fpiritum vini pulverifato ( fali ) ad extrahendum de dabit Sanguinis inftar rubram Tin6turam nee in Medicina , nee in Aichimia con-

temnendam,
Caete-

Pars
Cceterm obfervandum
vel
,

IL non

<r9

darf

metallum

minerale ( quantum quidem per me fcire licet) Sole 3c Lunacxceptis, e quo fixain igne eliciarur viridicas, pr^ter

lapidem calaminarem id
;

quod noratu dignum.


Sfirkus nkriyfdfhuris

^fdis communis.
cochleare

j^r.C Alis parr.i.fulphuris part. 2. Nicripart.4^

^ Mifce &

injice

per intervalla

unum poft alterum;& egredietur fpiritus quidam acer flavusiquimixtusindebitaproportione cum


aqua communi, dar Balneum multismorbisutiliHim.um, cumprimis fcabiem faaans. Salfolutiohis beneficio e capite mortuo elicitum^ad balnea quoqueufurpari poteft, fed non
ficacix, quanr^E fpiritus cft
,

eft tantse ef-

qui penetrat

& cele-

riteroperatur in contradtura alijfque nervorum


afFed:ibus
;

de qua

re fufius in

Parte Quarta.
6c flavus in AI-

Commendatur etiam fal ille fixus


modoemendat.
Spiritus^Flores

chimia, quia Lunanl vi caementationis

quodam-

& oleum RegiiliMartis


&lSlim.
ftcllati

^."n EguH Martis

-^ Martis, & 3.partibus antimonii^cujus pras)

Confedi ex parte

i.

paratiodabitur in Parte Qiiart

partem nimi-

rum unam,

nitri puri partes 5.

Mifce; &:projice
dabic

mixturam per intervalla

in vas deftillatorium,&:
3

'jo

FuRNOR* Philosophic.

dabit fpiritum

& fublimatum album,ab


,

invicem

feparanda , uti fupra di6him de floribus .qua, llidorem promoventia.

cum

a-*

Caput mortuum, vulgo, fic didum, non mor-^ tuum fedvivum quideft, raultaenim praftat ia
Medicina
erit alba,
fi

&

Alchimia. MafTaillareliqua

qua^

rcgulus fuic purus'/ccus ver erit fub-

flava) acerrima

&

ignea

redigitur in lixivium
,

cum aqua

dulci,

fimilimum tarcaro caicinato


fcre ufibus

acrius tarnen

&purius; ijfdcm

cum

autem re^ gulum prius c0c prascipitatum aqus beneficio, antequam lixivium in fai coagulatur ufibus fuis Tcfervandum. Antimoniumaquse beneficio prcetartaro caicinato deftinatum ("oportet
fubtilis, in pefte

cipitatum &c edulcoratum, pulvis eft albus 6c fcbribus aliifcommendatus,

&

que morbis diaphorefi cgentibusj vomitus,quem

quandoquc nimia dofi


formidandusj
tus,

exhibicus cxcirat,
infipidus

non

eft

& cjuia

non

eftingra-

gr, adultis

Adminiftratur pnerulis a gr, 5. 4, ufque ad 1 1, ver69f^. ad 3 i\ feiiciflimeque fudopirovocatin morbis diaphorefi egentibus.
,

rem

Hoc antimonium diaphoreticum


fufione redigi poteft,

quod poltea

vei

in vitrum extradio,

nis vel folutionis beneficio

cum

fpiritufalis

in

variaoptima elaborari

medicamina , qua& omnia c^ fingula hie recenferc non eft opus. Lixivium coagulatum mirisSc incredibilibus virtutibuspraeditum eft,utpoteconfe6i:e readco viii; ad quas omnes & fingulas explorandas non fufii^
potefi:
cic

Pars

II.

7^;

:it Vita humana,quas eti Zoilorum caufa,cunla tuperantium, hie recenfere non licet. Meminit iiijus rei Bafilius Valcntiniis in curru triumphali,

jbi de regulo ftellato loquitur,


fervatur.

quod paucis obejus

S^pe etiam Paracelfiis


rei.

meminit fub
tradidere

velamine alterius cujufdam

Sed ejuspraepaatque hasc inftrii-

rationem

&

ufum numquam aperte


:

Philofophi ingratorum guatia

^ionis cauia.
Extrahitur
calcinato
gitur
,

quoque
,

e regulo, prsedido

modo

cum nitro

Tin(f]:ura

antequam in lixivium rediqusedam medicinalis cum vini


,

Qui Ci folvitur fpiritu falis dat talcum foliatum, montano fimilimum, e quo liquor paratusmundificatcutem. At iicalxillaantimonii
Ipiritu.

viva, antequam

cum

vini fpiritu extrahitur,

de

cum

falis fpiritu folvitur,

pulverifata aeriexponi-

tur, refolvitur illa in


acris,rite
ti,

liquorem pinguem qui etfi ramen ufurpatus, noxam non infertcuquam pr^e ca^teris omnibus alijs, nee non pilos

& ungues egregie venuftat*,abluendus tameruitejrum

poAquam ufurpatus fuit ^ilias enim nonfolummodo nigram &immundam,fed etiam mundam ablaturus cutem ^ quare caute ufurpandus,
,

Omne enim nimium


aliquid

vertitur in Vitium.

Mixtum

cum aqua calida pro balneo,

aufert a to-

to corpore ctem crafTam

& impuram,ita.ut hp:,

mo quafi renovatus appareat.


Commendatur quoque idem balneum in aliis quoquemorbis, aperit enim pors quaratione ,totum mundificat fanguinem , vitiofos ejiciens

humo-

72

Fii

R N o R.

Pur I O

O P H

I c.

humores,6c per confequens totiim roboranshorainem, prxmifsacvacuationc. Prodeft Melancholicis illud


pi'ofis

balncum

&: fcorbuticis,
fi

nee non le|

mirifice,cum primis

fimul quotidie ufur-'

petuu Tindura inde extradta cum vini fpiritu. Idem balneiim quoqne conimcndatiir pedibus ilIorLim,qui vexantur claviSjalijfque excrcfcentiis, durifque iingiiibus &c. qiiae omnia emolliiintur
illobaliiepinflarcerae, itaucabfcinderepoflis ca.

Nihil enim fb fole quod duriciem cutisj pilorum & unguium magis emolliar, quam praedidbum
l'centiis

oleum. Arque hacc in gitiam fupradidris excrcr vcxarorum. Praedidtum oleum, coagula-

tum in falem fKndendum in crucibulo & et^undendum in pelvim a!neam,ita uc dilattus fruftu-" lari poflicdac Optimum caufticum. Tartarus
,

crudus folutus in ipfo, iterumque coagulatus, dac falem infervientem multis operationibus Chymicis quiextradtuscum vinifpiritu datTindut,

ram

(anguinis inftar

prxftantiflimara. Sulphur
folvitur in ipf,c|uod

rubram in obflrudlionibus quoque combuftibile


,

mixtum cum balneis mirabiliapraeftat. Codla cum ipfo alea aromatum didolvunrur & fit inde balfamum, aqux mifcibilc, intrinfece ufurpandum, contra quofdam af,

fedus; gravidis vcro interdidtum, propter abortum quem minacur: Po(t partum commcndatur ad cxpellendam fccundinam , aliaque fiperflua. Oleiunligni Rhodij codum cum illo liquore C aqua rofacejdonec omnia uniantur dat fuperflua humidirate ablatafaponem albiilimum, prae,

lUn-r

Pars
lantlflimum ad
ris
:

II.
,

73
optimi odo-

manuum lotiones

prae caeteris

Qui cerebrum roborat, caput&capillum mundifi cat, fi lavantur cum ipfo. Qui :tiam fapo deftillatus dat oleum penetrantifli-

m^m,nervis utiliflimum. Et quemadmodum hie reguli ancimonii Iiquor, prs casteris aliis cutem emollit , ungues, pilos , plumas &c cornua;ita etiam metalladilTolvit Sc

durHmos lapides, Ted non codbionis benedefulphure dictum, Ted


pertinet
,

ficio, ut

ali

rationCjquas

non huc
aliis.

fufficiacigitur

anfam dediile
deftillato

Gum

fpiritu falis,

velcum ac^to

folvitur

nitrum fixum igneum Sc fublimarur in teiTam foliatam quibus uiibus autem illa fic deflinata, noncfthujus lociilludtradere, foretaf menalibiplus^
:

jufjirum ex antimonio
triolo-fimile Uli

curio

^ antimo?no^
part. i.
calcinaci

, fali commimi dr vi" quodconcitur ex Mer-

^t.

\ Ntimonii crudi '^parc. 2. vitrioli

falls

communis

ad albedinem

part. 4. Mifcefpecies haspulvenfatas,6c projice

mixturam in vas deftillatorium uti de aliis dictum , &veniet oleum ancimonii fpifTaminftar
,

butyri, redificandum, fimile confedio ex anti-

monio cum Mercurio fublimaro, ijfdem


ufibus deflinatum
,

etiani

quos videre

licet in

Parte

Prima, ubi etiam in majori copiaminonbufquc

Ec

*
5

fum-

74

FiiRNOR. Philosophic.

fumptibus comparatiu*, viignis apcrti,cujiis ra! tionemajoLeni caloremfcrre cogitur.

Butyrum ex Arfinico c^ Aurifigmento,

TD ipfuniificuti de
"*

Antimonio diclurnjintelH-gendLimquoque de Arfenico & auripigmento,


tSc

e quibus falisaddicione

vitrioli, deftillaturo-

leum fpifllimjtam

inti-infecis

quam

extrinfecis

u-

fibus deftinatum^ita corrigi poteft, ut


,

non modo

non cedat antimoniali fed etiam prasferaturilli; quodperegrinum quidquibufdam videbiturjfed non intelligencibus, naturas miiieralium cognofcentibus.

Sprit US vttriolt fecnlmis,


Olve vitrioluminaqua^ cumfolutionecoquc Q *^

Zinckum granulacum , omne fulphur metallum pr^cipitabitur adfundum verfusZinc-

&
,

&

kum
tata

folutio vero albefcet.


eft

Limofitas prcTcipivcl

non

aliud

nifi

Ferrum

cuprum
,

&: ful-

phur, atrradta per hujus


loci,

Zinckum e

Tale vitrioii.

Caufa
efl:

hujus prscipirarionis

&

afTociationis

non

quod dcmonftretur,

pertinet

enim ad
praccipi-

Partem Quartam, Solutio alba (fada


fe dellillata
,

tatione) adficcitatemfalis coagulanda^quseper

da: fpiritum

facileadfcendentem,

viribus

&

fapore olco vitrioii

non difmikm,

puriorem tarnen.
Forte hie .objicies
,

quod.hac ratione privetur


viridi-

P A R
iriditatc vitrlolum
,

IL

7j

quam confervan vult Para-

cUbs.

1^.

Non

ocojdulce de rubrum
lli ,

docetur oleum vitrioli, hoc in Ted , de quo Paracelfus ,

Dieum acidum album, aequale non


^itriolo

modo vulgari
confe6toex
vitrio(piricu

fed etiam prceftantius, utpote

impuro.
,

Ad quid etiam deftillare


viriditas ejus

lum viride

cum

una cum

lici ncqueatperignem ? Etfieliceretur, quare oleum illud viride, albo effet pra^itantius ? cum viriditas illa vittioli vulgaris non fit nifi cuprum & feirum, foluta ab aqua lalfa , percurrente mi-

neras.
ignis
te
^

Quod vitrioium quam primum fenferic calorem, rubrum redditur, amifsa viriditarubedo nihil aliud quam Ferrum vel cucalcinatum, id quodprobat mecallorum
.

qu.x

prum

rcdudlio.

non docuit ignis violenti viriditatem eUcicndam &: in oleum dulce rubrum deParacelfus
,

ftillandam, fedaliam monftravitviam, pauciffiATiis

cognitam

de qua in principio hujus Partis

Secundae.

Hie

fpiri.cus five
,

oleum acidum

e vulgari de-

ftillatum vicnolo

eft gratcX acidiratis,

ijrdem faculcacibus

cum

praedicum oleo vitrioliacido , de

quo

fupra

tio tradita

Hujus ialcem caufae ejus ftillandi raucnimirumappareat, quomodofavitrioium purificatumfpiritum-

cilius deftilictur

que detgratiorem, quatiiillud crudum 6cimpurum. Sed ut appareat vcriras hujus purificationis fa{kx per praccipitationem metalli,arn:a6ti aqua mineras

7^

FuRNoR. Philojophic.
beneficio, velfalium

ncras percurrente 5 folve metallum quodvis in nienftruo fiio appropriato ^ &quidem velfpiri-

tuum

cum aqua mixtoiumj

vcl via licc per

ignem in crucibulo: Poftea impo-

nefolurioni aliud metallum, folventi amicabilius 8c reips experiere , folvens derelicft'urm pii-

mum

Sc recepturumalterum fibi amicabilius;

Deqiirefufiusin Parte Quarta. Hoc autem hie cumprimis notandum, non

eife

metallum quod adeo folubile


quareilliusbeneficio,cactera

fit

quam Zfnckum
&c

cmnia ffolutaj
,

quidem

velvificca, vclhumid,facileprecipifi.ibtiliflimas

tantur in calces

ica

quidem

ut

ejufmodi calx folis vel Lunae ( rite parata ) fuum etiam retineat (plendorem inftar fubtiliflimi pul^
veris apci

ad exarandas

literas

calamp.

Spiritus c^' oleum e Tuinck,


Tj^
*
t\s^

Ada mentione hujus niineralis ( Zinck) confiiltum elTe duxi dareejusfpirituspcnetran-

cum

ejufqueolei falutiferi prasparandi rationem aceto ut fequitur.

Ri. Flrum, quos docui in Prima Parte,parc. r. ScafFundepart. 8. vcl 10. acetiacerrimie mel-

confcdi in cujus defectu affunde acetum vicoUoca matratiumuncum floribus &acetd in loco calido ad folvcndum; podea decanra foliuionem claram flavefccntemifiltra, abfirahe phlegma,reIinquensinfundoliquorcm vclbalfamum rubrum 5 mifccndum cumarenpuracalcile
.

ni

&

'

naca,.

P A R
tuL-

IL

77

nata, &r deftillandum* in qudeftillationc egredi-*

licus

primo phlegmainiipidum,qiiod fcquitur ipiqiiidam fubtilis , atque hunc oleum flavuni de rubrum, afpiritu feparatum feormfervandum, tanquam thefaurus vulnerum cito confolidandorum. Spiritus non eft minorum virium; intrinfece ufurpatus pcllit fudorem extrinfece inflammationes exftinguit Eftquc hie fpiritus, atque hoc oleum procul dubio aliis quoque dotibusmcdicinalibus praedixum quas ceuignotas
,

praEtereundas cenfui.

Spiritus dr oleum Flumhi.

plumbo fpirftas quidam oleum dulce , hc nimirum rationc. AfFundcminio , vel alitcrcalcinato Saturno fed non cum fulphure, acetum acerrimum, collo-

"P ^

Licitur iimiliter e
fubnlis,

&

ca in arcna vel cineribus calidis ad folvendum,

donec nimirum acetum


acetum, atque

flavefcat

&

dulcefcat

Poftea decanta folutioncm aliudque reafFunde


id repete toties,

donec acetum

amplius nihil folvat, nee dulcefcat Quofado fmgulas mifcefolutiones, omnem abrahe humiditatem ufque ad remanentiam melleam duicem &: flavam(id quod accidit cum accto non dertillato , deftiUatum euim rclinquic Tal album dulce qusremanentiafive fitinflarmellisj) ve falis , poftea d:ftillanda, ficuti didum de Zinck ; 6c dabitfpiritum fubtilem &penetranteaijcum paucoquodam oleo dulci ilavo &effi-

&

&

caci.

7^

Fr N

o R.

Ph

i'Ls o

PH

I c

*caci,'earundem virium cum illis , quae parantm e metallo Zinck. N. Non opus eft aceto deftillato, quia non deftillatum idem prseftat in ha(. opcratione Sc pliis dat olei : quaerens autem faleni

aibum
los,

accipiac deftillatum

quod dabit

Cryftal-

quas non deftillatum dare ncquit, Ted faltem liquorem melleum.

Nee opus
rea vitreata,

cft vitreis vafis, fufficiunt

cnim

tcr-

non in

digeftione

>

fed una

cum
5
,

mi-

nio

& aceto collocanda inignecarbonum

quia
cuj us

hie nullum periculum evaporationis aceti


fpiritus

omnes in univerfum attrahuntur 1 plumbo&c. Oportet quoqueSaturnum continue fpatulligneagitare, ( alias enimlapidefccrct, ac proin non folverctur ) tarn in vitreis quam
terreis vafis
:

Poteftque bc ratione folutio perfi-

ci fpatio 3. vcl 4.

horarum

qns alias
:

in vitris vix

perficitur

5.

vel4. dierum fpatio

quare cumpri-

mis quia nulla


lam,

alia differentia inttr


,

hanc

Sc

il-

quam

quae didta

confulo breviorern Ion-

giori prseferendam.

Defiderans fpiritum Sc oleum cfficaciora ad;

mifceat fingulis

libris

Saturni foluti 6c purificati,


,

unciam unam

tartari crudi pulverifati

Sc pofte
,

procedat ut antea
cius.

in deftillatione per fe

accipiet fpiritum fubtiliorem

fad Sc oleumque cfEca-

Sfiritus

c^ olet^m tartari crudi.


facilimam jimponentes

Tiyf Ultifibi perfuafum [iabenr,arrem tartari fpi"

^^ ritum deftillandi

eile

P A R
in

n.

79

tesretorraetartarum crudum, indequeelicientes


violenro,

Rccipicntcm appofitum aqiiam aliquam ignc non confideiantcs hc verum genuiniim evaiiiiKTe {piricum dcftillandi ratione, reli-

&

do phlcg'matc acido, (ive aceto foetido. Quod nonnuUi animadvertentes profpexere


fibi

de maximis

& ampliflimis Recipicntibusj qui


fuum fpiiitum
6c

faddeftillatione ponderantes

remanentiam

magnam

fc

ja(5lLl^amfeciffepon-

deris obfervarunt , quare impoflibile judicarunt integrum capere fpiritum^quodctiam hc ratione fieri nequit.Etfi enim ingens apponitur retor-

tasparvae

(pammfaltem
,

continentis tartaricru-

di)Rccipiens
niftrarur

jun<5tura?que
f. a.

optime muniuntur,
accenditur

nee non ignis fucceflive


;

&admi-

ultimo vcnientes cum oleo fcEtido, retorr candcfcente, vcl evanefcunc lutum penetrantes , vel frangunt Recipienrem vel Retortam, quiacopiofi cum impetu erumpunt. Quare meam hujus fpiritus utiliflimi 6C
fpiritus tarnen

praeftantiHimi

componendirationem apponam.

Fr^pAratio
15.^T^
--

& tifusfpntus

tartari.

Artafum crudum purum, rubrum vclalbumjtere in pulverem fubtilem; cujus pro

una vice, 6c quidem fmgulis, non nifi unciam dx-midiam projice in vas deftillatorium candens;
fpiritibus

egrcflis

&

condenfatis injice aliam

unciam dimidiatam, atque id continua doncc fis nadtus fufficicntem copiam fpirituum. j^uo hOnQ cximc remanentiam nigram, quam
calcina

So
pofuce

FU R N

R.

PH
,

e.

ealcinain crucibulo

-cui

poftca Cucurbitae im-

afFunde fpiritum deftillatum un cura oleo foetido nigroj^: deftilla igne quidem primc lento, egredierur primo fpiritusille rubtilif-

&

quem poftca rcquiturphlegma^phlegma vero acetumquoddam unacum oleo,qux omnia &fingula feodim Capienda. Etfi fpii-itumprasdi
ffimus,

drum fo irtio rem

defideras, oportet
Tic

cap'tti

mortuo.

) optime denuo; calcinato reaffundere illum, iterumque abftralic-

(vulgo fcd immerito

dio

re, 6c purusputusftillabit fpiritus

relid:a

omni

aquofitate

cum

tartaro calcinato.

Qui

fpiritus

maxime

penerrativus admihiftrari potcft

cum

vino vel liquore appropriato , agrario dimidio (forte a dragm femis) ad unciam unam , ad pellendum fudorem, quod egregie pvx (lat Eftque pra^ftantiflima medicinain omnibusobftrudionibus, iiipefte, fcbribus malignis, in fcorbuto,
;

nielancholi hypochondriaca, colic, contradtura, epilepfia, alijfque afFed:ibus,qui feliciflime illius

beneficio(volente Deo)curarip{rant.

Phlegma tanquam inutilcabjiciendum: acctum niundificatvulnera oleum tumores & dolores mitigat , fcabiem fanat, tollit nodos aafque cutis cxcrefcentias, fi nimirum tempeftive ufurpa:

tur.

mortuo

NB. Oleum foetidum redificatumacapite claritarcm acqnirit, mitigat Hon folum

dolores podagricos brcviflimo temporisfpatio,


fed ctiam fabulum in renibus coagulatum diCfolvit

& expellir, in forma nimirum cmplaftri vel


5

iinguenti applicatum

item taitarum coagela-

tum

II.

^?r

tum in manibus, genubs Sz pedibus rcfolvicjlo' cumque iUius causa tnale afFcctmii rcfticuic.LateC cnim in hoc oleo Tal quoddam volatilc magnariim virium
j

ciijus rci

vericatem cxperiri

i\c licet:

AfFunde olco praedicVo foetido fpirULim quendani acidum, urppte falis communis, vitiioli,nitrij vel acetum deltiilatum, de efFervefcct oleum, uti fieri folec in afFufionc aq. foicis ad falem rartari,
imoitificabiturque fpincus acidus
,

de in falcm

convertctur,
Refolvic autem

extrahirquc
^

"6bum tarcarum coagulacum durum) ad inllar laponisabftergenrisimmundi'' tiem pannorum; vel ad inftar iimilium fimilia actrahentium (imilibufque gaudentiura{icuti econtra diirimiliadiiTimiiiarefpuunt-jqucmadmodum videre licet e panno abfiergendapicecum
,

oleum prsdiled non in lapideni


,

aqua,

quod ob contrarietatem amboium

fieri

nequit fubjedorum; aqua enim

cum

pice afijt-

que pinguedinibits non efh mifcibjlis aSTquemcdio, nimirum utriufque natura participe , lupore funt falia fulphurea, niriofa, five iint fix: fi ve volacilia; ficuti videre cd apud faponarios, mjicenres aquai"^ cum icvo Sc olco adminiculofalium
,

fulphurcoruni.
fricatur

Si igiturrcfmae vel pici dura: af-

do

mollis,

oleum calidumjVclalia qr.xdam pinguefit aflociatio iiiius ad hmc ob fim:lidifTolvitur &: c

tudinem, atque hac ratione pix

panno

cbcitur: Ecfi poftea pinguedini refidune af,

fricatur lixivium

vel fapoin
illa
,

extrahitur

quoquc

&c

aqua diirolutus, pannus pridinam

Ff

fuam

82 FllRNOR. Ph ILOSOP II I C. fham nmnditiem iterum acquiiir. Et ficiiti di:um de rebus fulphurcis^ita etiam de Mercuiialibnsintelligcndum: ex.gr.
edulcorai-e
fi

velles carnesfalfas

rani' n ob concrarietatcm falisnitrofi Sc acidi-Zedfi afFunde-

cum

lixivio

non polTcs

resaquam

liiixtam

cum modico
,

(ejuldcm nimirum

falis communis quo condiuntur pifces 8>c

carnesjuciquefalin carnibus pifcibus, folveretur c extrahcrecur ab aqua falsa tanquam a Tuolinnli,& quidcm melius quam ab aqua dulci com-

&

muni.
talla,

Arque hacracioneduriflimaqu^queme-

duriflimique lapidcs junguntur aquae , de qua re plus ia reliquis mcis libris; quae hie didba, dcmonftratioiiis fairem caufadida, utappareat /imiliaperlimilia cxti-ahcnda

Moitiiicantur
linde

quidem

contraria contrariis>

pro tempore quidem mirigantur dolores,


tollitur caufa mali.

ied

non

Forte hie objicies

mihi diffcrentiam facienti f^'ium fulphureorum i Mercurialium , quod in utroquegenere rcperi^air fuJphut Sc Mercurius. i^. Ignorans faHuni proprictates hoc capere non poccft ; Nee fert occafio illud nunc dcmonftiare, ftd differrctur ad librum mciim de Natura fal'mn ; ubi cqpiofe ciemonftrabitur nonnulLi fulphurea elTe, nonnulla ctiam Mercurialia. Etquidefideratinformatio-

ncm majorem kg^t fcripta


,

nolira de fjmpathU

& antbipatbia rerum,


do
a

ubi demoniiantur,

quomo-

condito mundo fcmper duae contratiaenaturac invicem dimicaverinc (ive certaverint, acquc fuum ccrtamen continuaturcE ad iincm ufquc
fccuJi,

P A R
feculi
,

IL
,

83
fincni

quando Chriftus

lefus ventiirus

hujus ceitaminis fadturus,


turus

bonum a malo fcpara-

flamma accendetur 8c 5 confumetur rulphur illud fuperlluum , reli6to centro Meicudali puro,

quando

fiilgiire &c

^omodo fpiritus
trOy

dr

olea

conficiendaeTar^

metdlorum

minerdium

additione.

qn od vis mctall vel mhierale in fuo ap^propnaro.MenftruoifolationiadmifcefufEcientem qiiantitatem tartari crudi pulverifacijta ut fiat ex ambobiis pulmcncum* de quo projice pro un vice in vas dcilillarorium quantum capic cochleare commune & accipics fpintum & o-

Q Olve

leum, quaspoftca redlificationis berieficiofcpa-' randa,& feoifim ad fuos ufus refervanda.

VisjpmtHS dr
CPiritus cito6c

Olci Tartari UetalUJktu

^ prictates metalli vcl mineralis admixti Spiritus cnim & oleum ex & tartaro confbrtant
:

celericer operatur, juxta

pro-

cor, ejufquchoftes prcfligant.

Ex

})

6c tartaro

profunt cerebro ; ex Mercurio

& Tartaro hepati*


corpo-

ExSaturno

& Iove,Iicni & pulmonibus:Ex Mar


omnibus
afFe^^ibus totiiis

te&
nio
ris.

Venerc, renibus &genitalibus. Exantimotartaro

Ff

PcUunt-

$4

FiTRNOR. Phtlosophic.
Pelliintquefpintiisejufmodi, fudorem effica-

cifsirae^uti

oleaquoque

rtietallorum tartarifata,
ciito

quoLum

nonniilla iifque adco

intro

non

affu-

munturjqualia func Veneris&: Meixurii, proptcr falivationes &c vomitiones> quas cxcitantj cxrniifeceaiirem ufurpata mundificant ulcerapucnda, &cui*ampcrfcd:amaccelcrant. Remanentia fpirituiim colcorLimdeftillatoriim, reducibilis
in mctallum; quare
liac

cd

ratione nihil perit.

eciam ratione e vitriolo 3c tartarodeSc oleum, uc fcquicur: i^. Tartaii pulvenfaripart.i.virriolipuiiparc.z.milce &c deflillatui- fpiritus

Eadem

Hilla.

Spiritus qui egrcditur, etdingratus, prae-

ftantiflimus tarnen

ellinomnibus

obftru(5tioni-

busjfanguinifqae putredine, cumprimisrcdtificatus a proprio capite


flillatione, fua volatilitatc.

mortuo , nee privatus in deN. Si defidcras hunc


,

fpiricum adhuc efficaciorcm


tartarus codionis
6c cryftallifcntiir,

fac ut viiriolum &c

beneficio jungantur in aqua


deftillantur, Sc acci-

anrcquam

propter , Icparationem in (olutione fecum copiofarum. Et fi accipis vitrioli parc. i.tartari veropart.i.
pies fpiritum puriorein Sc llibtiliorem
in flutione,

non pioducunturcryftalli
,

quando

folutiofiltratacoagiilatur
ilar fpilTus, e

fedfuccus mcUisin-

cxtraliitur

Tindura praeftancinimain oblhudionibus.Qui


quo
{piritus vini beneficio

fuccus

(i

^at& quandoque
vitriolum

intro adtimitura 3;. ad 51. leniter purvomitus excitat ciHnprimis (1

non fuitpiu.Deftillatur quoque ex

il-

lo Iiicc fpiritus viribus priori fimilis.Praiter

hunc

rnodum

Paks
modum
,

II.

^5

eft &:

aliiis

tartari metallifatum,

modus deftillandi fpiritum quo eliciuntur fpinciis dc o-

lea gratiora5ficuti fequitur.


5.

Tartari pulvenfatialbiRIienenfispart. i.a-

quae dulcis fluviatilis vel pluvialis part.i o. vel 12.

quantum fufHcitad folvendum : Fac ut mixta coquantur in alieno ftanno intrinfcce obdudtoj vel in olla(quod melius ) vitreata, donec tartarus fit diflToKuus in aqua interca oportet diligenter auferreomnem fpumam cumcochleari ligneo^qu nuIJaapparentejtartaroque diflbluto omni^ filtra folutionera calentem per lintcum extenfum fuperiidtile vitreato, adfeparandam refiduam limofitatem. Quo fa6to rclinque aquam colatam
,

immotam

2,4.

velijo.

horarum

fpatio

&c vafis
,

parietibus adha^refcet rartarus cryftallifatus

qui

eflusaaqu^aufercnduSjSc aquafrigid abluendus,


ablutufqjficcandus.

Atquehuncad

ufusreferva,

de quibuspaulo poft.-Eftq^hic tartarus fiifficienter punficatus ad metallicorum oleorum deftillationemj ficuti etiam ad ufum medicum^ abftergit enim&laxat Qui vero elegantiorem defidcrac inftar cryftallorum majorumjfic procedat. Requiritur autem ad cryftallorum majorum
:

produionem major

quantitas falium cryftalli

fandoram , minor enim fcmpcr dar minores, quamvis nullafit difFerentiaalia5quam quod majores oculis magis arrident. Quarc fic procede.

^ .Tai tari crudi albi pulvcrilaci Iib.20. ^o.plus


minus*affunde aquse quantum fufficit,C adminiIka ignc magnum iub ahcno obdudlo intrinfece F f j ftanno

86

tURNOR. THltOSOPHIC.

ftanno , ufqiie ad omnimodam tarcari diflblutionem, quam experiri licet cum cochleari li-

gneo, cum quo etiam diligentcr omnem aufer ipumam. Cavequoque ne majorem vel minorem aq-quantitatemafFundas, quam fufficientem*, minor enim non fufficit folutioni, quare id qudrefiduum re/icitut cumfecibus; quantitjs
vero nimia impedit cryftallifationcm, ita ut totns tartarusincrylhllos abirencqueac, quare poflea pars quaedam un cum aqua effunditur. Multi enim conqueruntur de tartari bonitate, paucascryftallos e libra un accipient^s ; quae tamen non tartaii , Ted male operantis culpa eft, projicientis un cum aqua dimidium fere pondus tartari: alias enim 4. librce tartari, dant 5 libras
cryftallorum albiflimarum.

Solutione perad, omnique ablata fpum.fac

ut

ahtnum refrigefcat fponte rdictum in calido: quod fiet 3 vel 4. dictum fpatio, fi ingens fit; o.

portet autem auferre ignem ab aheno,quod re-

linqucndum

in fuo

locoimmotum

Etinterea

tcmporis cryftalli tartari producentur ad latera ahenii quas aqua eiJus, eximere oportetj& lavare; lotafqueiterum ut antea cum recenti aqua

coquercdcfpumare
ties

&c cryftallifare

atque idto-

idquod plerunquelit terti vel quaita vice , tuncenim fiifficientcr fiuit puriticatae. Quibus omnibus rite peradis,ficcare
quoties opus fuerit,

oportet cryftalloscfervare ad ulus. Sicnimadminidranturcum vinojCcrvifi, aqua, brodio vel jurecarnium, alioque liquore appropriato ^ 3j.ad
Si-P"^-

P A R
delicatis.

II.
igitiir

Sy
pro
aliilque for-

gj.pulveriTatxJcniter purganc; funt

Acuiintur

cum dijgi'idio,

tioribus catharticis, icaut minori dofi exhiberf


poffint.

Defideransvero fairem tarrarum depuratum,' accipiet elegantiffequenti procedat modo ,

&

iimas cryftallos parvulas

qiias terere

non opus

habet,

ita arte elaboratas,

ac

fi

fuifTentrupcr

iiiarmore contrit^,non

quidem adinftarpulveris

alicujus mortui, fcd.ad inftat nivis candentis.&c.

Accipe aliquoties folutas

&

coagulatas cryitaU

los,i.e.fufHcienterpurihcatas;quas

denuo

difTol-

ve in aqualimpidajfolutione efFunde in vas munduligneum, cuprcum, velterreumjvitreatum/ed nonrelinque illum donec refrigefcat immotam, ut antea , Ted continuo illam agita cum ligno

mundo &

indefinenter

donec nimirum

refri-

gefcat, quodplerunquefithorsfpatiodimidias.

temporis inLervallo in cryftallos abirene, fed coagulaturin pulveremfubtiliflimum fcintillantem , jucundifsimum oculorum (pedaculum, ad fundum priEcipitatum , inftar nivis maximo frigore congelatae apparen-te, effusaqu iiccandum de ad ufiis refervand; Remanentia aquarum, qux ab alijs tanquam inutilis etfunditur, decoquenda ad coagulationem, tarrarirefidui recuperandi gratia^ne quid pereat. Acque hac ratione non folum tartarus albus, fcdetiam ruber , frequentiorifolutione c coagulatione rcdigiturin cryftallos albiftimas.Efl:
quit tartarus
c
aiiiis

Quo

modus, tarrarum nimirum prima


Ff 4

vice re-

digen-

^K

lURNOR. PHILOSOPHIC.

redigendi cryftallos elegantiffimas,pr2ecipitatio-^ nisfcil. bencficio; fed qiiia priores modi fafficiunthLiicnegotio (mcdicamencoriim emecallis

prasparandoiiim) noio amplius tempus cerere ia


hilce rebus.

Alius cdpcieiadi mddusfpiritum 'Tartari

metallijtum,

^, V'
*-

de

Arrari femel fairem purificati q. v. affunipfj aqux pluvialis > vel altenus dulcis,

cjuantLim (ufficicfolurionis in qiilaminasmetallicartamdiii coquendfe,

donec

tartariis

amplius

(olverenequeac-, cujus rei fignum eftrartarifolurio meralli colore inrenfe colorata*, oportet au-

remfubinde aquam renovare


buratur, propter aquae

ne tariaruscom-

evaporationem.Commo-

diflime veroficpraeuictafolurio in vafis metallicis, quare ad Martis foiutionem eligarur vas ferrcum',ad Vcnens vas cupreum',ct (ic coniequen-

tcr

de

alijs.

Scito autem aurum, arcrentum


inftar Martis

& Mercurium
:,

&

Vencris non
:

clFe folubilia, niii

'prasparenrur prius

dum

lA ipfum qaoque intelligende quibufdam mineralibus qux abfque

prsmiispra:pararine

cum

rartaro 6c aquauniri

iiequeunt. Vafa vero vicrca tortia, ik figulina virreata inierviunt unirircujufque


ni.

metallifljtio-

Qua; {blurio non iolum per fe venitin ufuni dicum , Ted clicirur quoquc inde una cum oko fpiritus quidam cfficacillimus.

5pi-

P A R
Sfiritus

II.

89

c^ oleum Saturni c^ lovis^

rafuram Saturni vel Jovis cum aqua plumbco \ el ftanneo , donec aquataucaridulccfcat, necamplius folvac^quod plerunquetic 24, horarum fpatio difficultcrenimfolvuntur hscduo mecaila, facilius vero illorum calces,que infra hoiam folvuntur Solutio

COqiie

rartari, in vafe

podcafiltrecur, Scinbalneo omnis abftrahatur

humiditas ufque ad ineIleaginem(liquorem dulamicabilem ) quce ira per fein ufum venic ccm mcdicum, &:inomnibusillismoibis turo admi-

&

niftrari poteft, in

quibus csetera

e piaedictis

con-

fccta

metallis

medicamina

commendantuu.

Cumprimis vero dulcisille liquorlo vis & Saturcommendatur in peile, non enim folum fudorem egregie movetjfededam calorem praEtcrnani

turalem reftinguit

quos efFectus

fclix

(equitur

cura. Liquor Sacurnitelicillimeextrinfcce

admi-

nidratur in cundtis inflammationibusi in vulncii-

bus quoque tarn recencibus

quam

antiquis

&
:

pucridis ulceribus liftulofis celctrime cuiandis

Tartarus enim mundificat, Saturnus vero confolidar.

lovis liquor rcdius intrinfece ufurpatur,

quam

extrinfece

nee vires ejus ade 6

manifeftir.,

iicuci Saturni

Deftillaturusindefpiritumjprojicochleari
ficutiinaliisdeftil-

ceininilrumentum dcn:illatOTium,perintervalla

parum illiuscum

lationibus facpe mcntio

fatt-,

^
y

egredieturfpiri-

tus fubtiliilimus tartari comitatus viribus

metaU

Ff

lijpras-

90
li,

FuRNOR. Philosophic.
,

praeftantior (implici fpintu tartari

per

fe fa-

6to.

Qui

rcdificatus ccu thefaunis Medicus re-

fervandus

quam Saturni)

(nimiriim tarn lovis, cundis obftrudtionibus cumprimis autem lienis, prsec^eceiis medicamentis;
,

& ufurpandiis
in

ubiaiuem fimul

purgaiitiiim necefTarioriim ufus

non

negligendus.

Comitatur fpiritnm oleum quoddamcelerri-i praeftantiflimum inomnibusoculoium vulneribuSj ubi difficulter adminiilrantur aliaunguenta Sc emplaftra; non enim folum fubito toilic calorem praeternacuralem,commu-| niflimum fymptoma oculomm vulnerum, Ted etiam praefcrvat oculos ab aliis fymptomatibus, id quod pauca remedia praeftare pofTunc. Sicandem(oIeo&rpintuelicitis ) ignisadmi\ niftratur fortior ffortifsimusnimirum ) dacre-| maneniia fublimatum aerein oleum folubilem, tarn chymicisqum medicisufibus deflinatum :

mx opcrationis,

Sacuinufque funditur in regulum, plumbo longe puriorem , retinenre fecum rartaro nigredinem, petentc locum fuperiorem, inftar fcorice fufibilis,
Saturni fulphure impra^gnatae, conflanter colo^
fimilia, colorenigro plumas hanc aliquando folutionem in vafe ferreo, quod inde intrinfece argenreo coloraxum fuit colore quod aliquando iterum cxpeiiri vo^ lui,red non ufque'adeo bene fuccefsit quod neinini mii-um videatur,mirandacnim,qua2 prseftat, fcribere de tartaro, fi liceret pofTem. Etfi Zoilo- rum obloquia non raecuerem, appellarem tarta-

rantis piloSiOflTa,

&

de fufco. Fcci

rum

II.

91

quia miras in ipfo (in tum , purificatione metallorum quoiundam) propiietates longa experientiinveni.
faponem fapientum

Quodnonitainrelligi velim.acfi ipfumftatueirem Az^othum illuni Pbtlofophorum umverfalem lotonem dealbantem ; fairem affirmo , qiiod ipfius
bencficio nonnulla metalla paiticulaticer
dificentLir

mun-

& purificentur.
pr^ditus.

mira enim erga me-

talla afEnitate

Spiritus d^ oleum tartarifatum Martis

^ Vener

is,

inAdiurus
*^

MartevelVenere medicinam cum

tartaro, elige ad Martern vas fcrreum


&:

mun-

dum

ad Venerem vas cupreum ab omni forde


,

rnundificatum
vel Vencris

poftea addead rafiiram IVIartis duplum pondus tartari puripulverifati, c aqux tantum qiiantiim fufficic tartaro folvendo c fac omnia fimul ramdiu coquere donec aqua a metallo intenfe coloretur , & qui,
,

dem aMartecolorerubro
oporcct autem

Vcnerevero

viridis

aquam fubinde renovare evapo-

rancem,rie tartarus comburatur: tanta enim fem-

peraqune copiarequirirur, quceimpediat fuperne nafci curiculam tartari nee tarnen nimia affun:

denda quantitas , ne ob nimiam dulcedincm impediatur metallifolutio.

folutionejaMartequidem rubra Venercvero viridi Sc amari decanca illam calentem in aliud vas mundum,
igitur

Fada

&:dulcivitriolari',a

quod

92*

FuRNOR. Philosoph!
colloca fuper

c.
lentifli-

quod

ignem carbonum

nium, donecfere omnisaqua evaporaverit, ad remanentiam nimirum metalli cum tartaro foluti melleam , five mellisinftarfpidam. Poreftqiie
hie liquor mellis inftar fpifTuSjCumprimis fcrrciis,

fecurc tarn intrinfece, quaiiiextrinfece iifurpari

:i

Ecquiciemleniterpuigatferreus5&

Collie obftru-i

i^ioncs hepatisSclienis, ventriculum purgatjSc'

lumbricoscnecac Exciinfece ufurpatiiiloco balfami vulncrarij longe excellentioiis vegctabili quovis ; mundificat cnim de confolidat non folum vulnejra rccentia, fedetiam anriquaputrida fiftiilofa. Liquor Veneris non ufque adeo tuco intrinfece uluipatur , non folum proprer ingratitudincm , Ted eciam proprer vehementes, quos excitat vomitus quare ufum ejus difTua:

deo , nifi velis illum adminiftrare robuftis ^lumbricorum interficiendorum gratia, in quo negorio excellit caetera medicamenta omniarpuerulisautemcaveneadminiftrcs. NB. Obfervaninhujus adminiftrationeetiam contra lumbricos &- febrcs ftomachicas 5 vomitum digito quandoqueeire provocandum^cafu nimirum necediratis, utevacuato corpore fequaturfanitasj Ileus fjftidium illius generatur in 'ftomacho. <!Juare cum difcrctione ufurpandus> 6c quiaamarus.faccharo dulcificari poterit.Ferrcus illeliquor hac nonindigetcorreione, qnia fubdul-

dum

quare ejus ufum confulo potius quam illius. Ufurpaturus autem Cupreum, fugiat acrem illo die, b violentiam ejus, ncc ftatim ab operacis,

tio-

:ione,cibo

95 &poturcplcat ftomachum, conten-

P A R

1.

hanftulo vini vc 1 ccryiCix;6c tus jufcul cainis, fequetur altcro die appetitus cibi Sc potusmeior. Excrinfece ufurpatus Venerls liquor,effica-

&

utinamigiruromnes Chicompoiitionem, eoqiie utcrcntur loco unguentorum fuorum, quorum miniflecioreft Martisliqwore;
curgi ejus fciient
rio

tot

viilnera recentia curabilia negliguncur,


in ulceia fcetida
vili

abeuntia

putrida

cumpiimis

quia facile Sc

prctio comparatur.

Er

fi

hofce liquores defideras purioi*es,afFuiio(

ncfpiritus viniextraheillornm tincturas


facile extrahere licet)
,

quas

relinquentcsfecescopioquaretindurasnccefTarioefficaciofasinutiles resliquoiibus efTe oportet; itautiUarum gutt.


JI.4. y. j)urgarerufficiant

^cumaliascrdorum
4.(^.8.

li-

quorumrcquirantiir gurr.
1 6,

ufqae ad 12. dc

OperaCLir qaoqueTinctiua excrinfece uflir-

pata melius, nee ita facile corrumpitur {icutiliquor, qiii temporis ciirriculo albam cuticulam contrahir, fed potiiis pcrennis eft perpetua.Deftillatiuiis autem liquorcmjnon opus habet extrahere illam,quia fufHcit ilkim deftil'ar^ co modo ,

&

quo modo 6it\\ fupra de Satunio- Sc Mars quidc dabitfpiritum flavurn^Vcnufque vindem.Marris
oleum tuto intro adumicurin peftc,febnbus, obftrudionibus Sc fanguinis coiruptiore,a5J.ad^j. efficaciorque efl; in promovcndo
fpirirus Sc

fudore,fpiritu

illo tartari fimplici.

Idempraeftat Venetis fpirirus &quidcmefficac.us, qui vomitum quandque excitat nimia


r.imi-

P4

FuRNOR Philosophic.

nimirum dofi exhibitus. NB. Etd cupriim ab Omnibus fere Chymicis piicferatur ferro tan-

quam metallum

macuriiis, experientia tarnen te-

Itatur, ferri uiuiH intrinfecum,


efTe rutiorein.Extrinfcca

ob

di;lcedineini

autem medicina Venu^ cd appropriaca iilcerum ubicunque ^riam fue-j rint in coro corpore, fi fimuletiam neceffaria adiTjiniftrantiirpingantia.Nonenim hxc folummo^l da e cupro parabilis Medicina, fed Sc aliae plures,! quas reperire licet in meis libris.
,

Operas pretium
bufl:is,rufticis

efTe

ferro vel cupro conficiendum


,

duxi catharticum dare ex , pauperculis, ro-

rantibus

6cproculpharmacopaeis habiad evacuandum ventriculum nimia re,

plerione corrupcum

unde proficifcuntur Ce,

pbale^, febreSjIumbrici. &c. Admonitos aurem velimpuerulos


enVaciatos
,

"fenes

&

Medicinac, quasrobuftis & juvenibus datur, ne una cum lumbricis vitam etiam ejicfanc^ qua alias feuc abftineant ab ufuhujus
iicircr

curanturfcbrcs ftomachica^jlumbriciq; ex:

pelluntur
cia',aqu2e

Fit

autem fequcnti modo.

r^^.

Tartari

puri pulverifati
fingula

Sacliarifive mcllis

j.vcl 1

omanx

vel pluvialis g. v.vel vj.

unMifce

mixtaque coque in valc cupreo mundo,

igne nimirum

carbonum tanto temporisfpatio,

quanto opus eft ad ovi co6lionem, vel paululura majore, vel ad fummum odavae partis unius hoauferque fpumam in coctionc apparae fpatio rcntcm quo fado aufer ab igne ( ut tefpefcat) potionem, de tepidam,vinum faccharatum tepi;

dum

p A R
dum
bituu

ir.
,

^y

referentem propina patienti

quem fac

ut

jejunecpoftea,

&intrahoram dimidiamoperafuperne &: inferne , quodnonformidan-

dum;quia unius horse fpatio


^andis, lumbricisvexatis,
iis,

adum enr5ubi feab

aere fri^ido abftinucrir patiens. Propuerulis pur-

accipeloco cuprei vaquantita-

vas ferreum

mundum, & minorem


;

lem

tartari, facchari 6c aquae

plerunque autcm

hsEcpotio faltem inferne operatur*

&

fi

quando-

que excitatvomicum ( qnileniscamcnj nihil intereftquiamagis prodeft , magisenim tunccvacuaturflomachus Et(i forte prima vice nihil operaretur, oportet potionem eandem altera die rcperere, oportet autem tuno augere pondus in:

vei diutius continuare cctSlionem, , Hicc potio caret omni periculo, fi recte pr^epara -* rur c adminiratur, gratiorque ellfeminL^ illo amarofantonico. See, Caufa hujus opcrationis

gredientiiim

eft flutio

metallorum fada cum tartaro

& fac-

charo, codionis bencficio in aqu,qua extrahituc


vis illa

quam

metallica purgans iuperne inferne , adjuvat tartarus. Arque hcec didta fint robuftisjnon puerulis de debibus.

&

Spritus Mercurii tAYtmfitus,

yf

Ercurius vulgi

non ita

facile

rrbfque prre-

'^^^mifsa praeparatione-, beneficio tartaridiffolvitur in aqua; fed rcquirit fui fublimaiionem a


Vitriole
cSc fale, vel crythlhlationem in Aq. forti: Ec tunc quidem coione diflblvitura tartaro aqua

&

^6
aqua
lii

Fr N
in

o R. P H IL OS o p H
nifi

c.

balfamum, externe ururpandum, hon audiuturna digeftione privetur


Extrinfcce autem

tm inriinfece ;
maliti.

commendatur

in

ulceribus pumdis, Vencreis cumprimis , ccu


Hl

me

dicinaprxftannilima. Eft autem praedantiffimus

Alchimia,quamvispauciip(Lim noverincfoLt
(e

enim

occulcare coiam plurimis. Spiritus inde

in Medicina /ed etiam in Alchimi hofpcs clt mirabilis 5 cautc tarnen 6c cirGumfpccte tia^tandus, ne loco amici hoftem recipias^ cft enim potentia ejus maxima.

clicitur

non folum

Spiritus Tartarifatus

Auri O* Argenti,

A Urum

-^^ taro per

Scargentumfolubilianonfuntintaretfi per viam niniirum humidam


,

viam liccam adminiculo adjutoris ; idquodnon efl: hu jus loci Facturus autem Tpiiitum ex anro <^argento, oportet uteapris reducac in CryHalloslolutionis^ coagulationis beneficio,quas

pollea cum tartaro c>c aqua ultcrius dillolvcre potell;& accipiet ex auro flavam,ex argcnto vero albam cum viriditate mixcam roUuionem.qux ad meilaginem redacta abfque periculo ufurpari poteit. Auri foiutio puigat, corroborat, ventripulmoncs &c. Arseuti foluno culum , hepar

&

vehementes puigat iultar oleorum catharticolum, /ine tamen periculo ; ita ut in omnibus morbis , evacuatione indi^entibus tuto adminiflrari poit 3j. ad 5I. Auri autelii fblutio mino^ ri adminiflratur dofi. Et quamyis utraque ( auri

&ar-

P A R

IL

97

Srargcntlfolutio admellaginem redadla) falu-

berrima {icextrinfecc ufurpata;aitamen , quia viioribus metallis eadem prseftare poirumus^merico haec loco illorum eliguntur.
Spiritus inde eliciti

maximis viribus
tartari
,

praediti

funtquiaparsmeralli volatilis und in dcftillatiooe egieditur


metallis.

cum fpiritu

cujus remanen-

tia reducibilis in

metalluai

uti

de aliisdiftum

cumprimis, cfficacifllmus eft morbis diaphore egentibusj non enim folum malignitaiem expellit per fudorem, Ted etiam cor roborat 3c praefervat. Laudabilis quoque Lunx fpiritus , cumprimis a capitc mortuo ( ficuti fupra didlum de praeparatione
fpiritus, auri

Hie

in pefte, alijfque

fpiritus Tartari (implicis) redif^catus.Vires

enim

fpiritus tartari redificati

virtutibus aureis im-

praegnati

poflunt,

neminem in Chymi verlatum latere Quare de hifce plura verba facerc non

opuseft.

Spritns Antimonii tartarifatus

^ Ec
trum.

Antimonium crudum prxdicto modo


redactum
,

-*-^ dilToIubile.nid in flores

velin vi-

Quare ^. Florum antimonii,


fe fadti

vel vitri an-

timonii per

&

fubtilifllme triti part. u-

nam: Tartari puripart. 3. Aquae limpidae communis part. 12. vel 15. J^ixtafacut uncoquantur in fisili vitreato , 3. vel4. horarumfpatioj fubinde quoque aliam rcaffunde aquam, proprer

Cg

cva-

5>S

F U R N O R. P

HI L O S O

I C.

cvaporationem

fpa, ne comburatuu tartariis, tulligneafolutionem agita^fi vicriim acceperis,

&

floresenim agitationenon opus habenc; Sc colorabitiir aqua tairarca colorc rbro ab antimonio,
relidtafupcrfluitateantiinoniali'iqufolutiode-'

cantanda, quieffada filrratione de evapratione) denuo extrahcnda cum vini fpirituiquae extradio
(fangiiinis inftar rubra
)

intrinfece adminiftrata,

agutt.

1.2. 3.

ad 10.

12.

ruaviflime operatur fuper-

ne Sc inferne in omnibus morbis evacuatione indigentibus, carens omni pcriculo ; nee enim fcio aliud emeticum quod fuavius opereiur. Quam fl
vis per infuriora (altem opcrari
,

ficprocede

Af-

fumpro hocvelalio vomitivo admove panem tftum calentem ori &naribus, quem ubi rc-j^ frixcric fcre, mitare, aliumque optima toftumadmovere opoitet ; atque hoc tamdiu continuandum, dnec nulla amplius percipiatur naufea, antimoniumque inferne opcrari coeperitratqehsccaurelaeltpro delicatisantimonium
fai-

rem formidantibus proprer vomiciones. Quod albor lUe excradtionis cd taidiofus tibi , procede

cum antimonio,
pcnimirum pro
prasparati
;

ut fupra de ciipro

didum
6. plus

acci-

adultisgr. lo.vel 12. antimdnii


gr.
5.

pro pucris vero

minus,

iiabita ratione pcrfo^ia:, cui adjice tai tari puri gj.

vel Ji/b. Sc aquae limpidas gj.vtl


fidtili

5.

Mixta coque in
c

mundo

per ~ unius horae.

Quo fado

fFun-

defolutionem mancm inpoculum, cui admifce parum fachari ad obtundcndam acidiratcm rartari, Sc propina potionem calidam, Sc fac patien-

tem

P A R
tem
tur,

II.

pp

abftinerc ab aerc frigido

Sc melius opcrabi-

quam

infufio

illa

fadapcr iio6l.mcumvi:

no, non omnium palato grata mane, qua gratior eft hac decodtio vino calido dulci fimili^ Qoam
etiam
fi

vis

inferne faltem operaii

utere paiie

tofto,iuipaiilo ante

didum,

ifrudia ufurpatnr

litepra^paratum nunquam etiam in minima dofi adminiftratumrEtenim eifi non operaturpcr vomitiis dc fcdcs, infenfibiliter tarnen operatur , fanguinem nimiriim mundificat^fudoiera excitat, quratio-

NB. Antimonium
,

negrayifsimi morbi to Ihm tur abfque fenfibili opciatione.

Quod
ita

deditrem

altius

mihifa^pe accidit, anfamque perpenderc, quomodonimimni

antimonium

prasparandum ut

pofllc quotic fedium-id

die ufurpari abfque

metu vomituum

quod

fit

fequcnti rationc: Fac ut habeas

magnani

quantitatem liujus folutionis fadx ex iioribus antimonii cum tartaro; Sc eliceinde ( fada prius aqu2B cvaporatione ) fpiritum, quem comitatur oleum quoddam nigtum , feparandum ab illo 6c red'tificandum per fe, quod non folum extrinfece
praeftatjquaeadfcriptafupraolcotartaii iimplici,

fed etiam longe efficaciora

propter adociarani nobiliiTunam antimonii cdentiam, viresoleitartari duplicantem tollitquc hoc oleum non mo;

do cito dolores podagicos led alios etiam(quia fammae ficcitaris eftjab aquotate Sc ventis profedlos in toto corpore, fal enim volatile proptei: fummarnqupraeditum fubtilitatem, fcumfcfC
,

;ant:moniivires ad inte'riorcs corporis partes mi-

Gg

2,

rificea

100

FllRN O R. P H IL OS O P H
multa

I C.

rifice,qu ratione
Spiritus veio
fte,

praeflantiir in Cbirurp^ia*

non modofeliciter

iifrpatur in pe-

morbo Gallico/corbuco^melancholia hypo-

chondnaca/ebiibnSjObrtriidiionibus Sc rarguinis piicrcdine, ita nimir perfe-jfcd etiam cum mufto*


vel cervifia novJ mixrus fermentationisgrana.ad-

quotidie ufurpivca

eo cfficadeni rcddiccervifi, ncc-non vin, quod hominem praelervent cun, ccis morbis piofectis ab humoribus fupcrflais ; Sc fanguinis corruptela, itaut nequepeis, nequc lepra,neque (corbutus, A'lelancholiahypochondriaca, alijque radicem agiere poffint in homine; id qaod) platter aurum , nullum aliud praellaie
poteil minciaie.
tus
,

In dcfccftu

autem
,

hiijus fpiri-

accipepra:dictam folutionem
,

cum

tarta-

ro faClani

anrequam

delHiletur

Sc

quidem ad

cadum unum mufti vel csuviCix reccntis lib.unam mixtaque facut vel libram unum cum dimidia
,

una effervelcant

vel fcrmeruentur,

Antimonij

cnim

vires exaicanrut vini fermentatione.

In defedu vini naturalis, poteris tibi arte coniicere

vinum,

e nielle, faecha'to, pyrisj licubus, a-

]ij(quefrudtibus,(iCLui docebiturin Parte


ta,

Quar-

loc naturalis uiurpandum. Vinaque ejufmodi mcdicara non fium prxfervant hominem avarijs morbis eravillimis, fcd eriam natos in'

corpore toliunt. Curantur quoquc illorum ufu quotidiano cunda vulnera antiqua, alias incurabilia, radicitus Sc

fundamenraliter;
[ialilius
aiii

quod non

fo-

Jum non ignorarunt


phr. PaiacclUis,fcd

Valentinus Sc Theo-

efiarn

quam plurimi,

tarn

ante

Pars
ante

II.
,

loi
fcriptores;

quam

poft illorum fcculnm


,

quod ab
dliiim.id

^iis

Ignorant ibiis

himirum, illorumque
,

fcripta obfcura

non

intelligcntibus
facile

fuitneglefcriptis^

quod etiam

wa5 beeidet

quia

non

taediofosjdiuturnos c famptuofos pras-

fcriboprocefTas^ftudens in rimplicitareinfervire proximojfuperbis

& ambiciofis non arridente,


quam

conccntis
veritate.

potius procedibus inutilibus

Non igitur mirum^fi Dcus ejufmodi am-

bitiofos fublimia fubmifUspraeferentes, inerr5-

ribus fuisaffectatis relinquit.

Quare tantis lucubrationibiis quxrimus medicinamtoclaborum tasdioforum , cum Deus per naturamlonge nos doceac aliter? Gerte redius meliufque a natura inftruercmur (implicijquserentesenim abjedta, arduainventuri eftemus
tiam
fct,
illis
fi
:

quidem plerique faltem quasrunt ardua, quare edenegantur


vilia.

Non igitur abs re ef,

vilioribus aliquid etiam attribuereturut-

pote tartaro &c antimonio


JDonibus c materialibus
fulget Aunim

tunc enim

multum

parceretur tempori, fumptibus, vafis vitreis,car-

enim omne quod ; non e y Ted faspe fubveftevih abfconditur arduum magnum quid. Quastes autem forte, quare doceam copulare Antimonium cum Tartaro per aqua m, ante ejus fermentationemcum vino ^annonfufficeretadmifcere pulverem , vel potius folutionem cum

&

fpiritu falisfad:am,utptefaciliorcm.

in fermentationc (ncc alius in fermentatione

:^.Vinum po-

tus) amplecti nequitcalccs metallicas, ncc

me-

tao-T

102

FuRNOR. Philosoph!
ficiiti

tallornm folationes,

praedictam

cum tarta*
*

ro&fpiritu vinifadam. Mixturiis eniiij antimo-.niiim aliiicive minerale folutum in fpiritu falis, vitrioli, nitri,vel quovisalio aciclo, ciimmufto fer-, qiiiafpiritusacidus impedietfermenran tionem 5 & deferet mctallnm folutum , perdetcjue negotium PicTftat etiam tartarum admifce-

iTiencacionisgratia, experieturrci (iniiirum fuc-^


cefTiim

re Dotibus,

Et ficuti de caeteiis intelligent dum mincralibus atque merallis mifcendismiiiiQ,ccrvifia^. Ufurpatuu autcm vinum antimoniatum non alitcr ac potus alius, tempore nimirum prandij Sc cxnx,c poft, ficisextinguendse gratiaj non tarnen nimia quantirate (naturae intolerabi\i) vomitus excitante praeter fcopum , qui eft infenfilis antimonii operatio^quod dum fit, corpus praefervatur nonfolum cundlis morbis profecis afanguine corrupto , utpore pcfte, lepra, fcorbuto, morbo Gallico &c. fcd etiam curatur propterinnatam caliditatem occultam^adinftar
:

quam

fpiritum coiTofivum
&;

dictum deantimoniojita

Solis

quos

confamentcm humorcs falfo s c vitiofos, fudorem 3c urinam , unde fanguis purgatur ab cjufmodi humoribus acribus, ^'c. Non autcm folum curantur praedidi morbi
cxpcllit per

fed etiam vulnera externa antiqua,


fa ulcera,
alias incurabilia
falfi,

&

fiftulo-

proprer abundan-

tiam humoris
fpatio.

&

quidcm brevi temporis

Poreftque hie potus propinari tarn fanis

quam

segiis^minori tarnen dofi^^quia univcrfum corpus


egregie

P A
qiie

II.

103

egregiepurgat,tam fenibus

quam juvenibusabl^

omni Nolim

periculo,
igitur te ofFendere
,

doonim quorun-

ancimonium pro veneno proclamantium, cjufque ufum interdicentium, Ted ex


jgnoranti
,

dam opinionem

ex relatione aliorum judicantimTi;


:

qaibus
fini

illud Apellis

x^efutor ultra crcpidam.


;

Quid igicur?

Non omnis fert omnia tellus Aori-

cadaveu putrc fa61:um,Scaraba;os producit, in

aerem volantes,idquodano, fcarabaeorum


gini impoflibile erat

atquc haec di6la funto oforibusregiiantimonii: Pfteros nimirum illorum

aliquandooculosfuos apcrturos , fibique velara iion itacontempturos. Fateor eqj.]idcm anti-

monium malepauamm,
tabilia

finiftrcque adminiftra-

tum ab incxpertis,noxium efTe^ficuci etiam vegemale ufurpara.


citur quid piopter

Sq^ male agituf fi abjiabufum.Cukerne proprer abin fe

ufum mfantis abjicicndus


ftrumcnta faciunt
nafimiliter

bonus

Bona in-

bonum

arrificem;

Mcdicami-

bona^ efficacfa faciunt bonum Mequandoque

dicum:

&

ficuti
,

& quidem fubito erlic

rate potcft

five

errorem aliquem comm.itcerc


etiam
,

optimis

fuis

inflrumentis artifex aliquis,


fi

medicus optimis fuis medicinis


niftraverit;

non rite admi,

quaealiasf.a.adminiftratie

celerius
aliaf

oificium

fuum praefl:ant&plusetiam,quam
.

longioris temporisintervallo,

Htiicutiinftrumenta optima i:equirunt magiftrumperitiflimum ; fic optima quoque medicamina peritiflimum In arte fu requirunt Medi-

Gg

zj.

cum

io4

FURNOR. PHlIOSaPH

IC.

, adminiftrancem medicinam fuam fccunancmjliabicanimimnirarionc aegricudinis, perfonsE, fexus, sratis atqud virium. Nee aliquis miretur , velim, quod antimonio

cum dum

(primo ente
res;

uri praedito ) tantas

attnbuam

vi^

quarumerfi pluresadderem, non mentireB camen. laudes enim ejus (atis depraedicari nequeuntin mundificatione fanguinis (rite nimirum.
parati &: adminiftrari
)

ficuti
,

enim aurum
etiam

fibi

hominem purgat ab omniimmunditie. Eltque magna intcr aurum &antimonium harmonia, inter hujus dC illius Medicamenta. conficitur namque aurum
forde
ita

proximum ab omni

bonum ex Antimonio ( utiin Quarta parte doce-n. bitur) feparationis beneficioiquinimo bona pars
antimonii tranfmutatur in aurum digeftione diuturnit>re ; unde app^rer auri proprietatibus pracditum elTc, commodius ipfo auro ad medicos ufus appcari pofTe, quia in ipfo vis auri eft vola-

&

tilis,

fpedlufenisc

hoc vero fixa, ad inftar infantis flexilis re^ Confulo igitur in Antimonio quae^ rendam medicinam , quse non invenitur in rebus
in

caducis
Etfi defideras vires Antimonii vel alterius cujufdam mineralis magis concentraras, redige'folutionem bencficio tarrari fadam , humiditatis cvaporatione ad mellaginem in B. cui afFunde vini fpiritum extradtionis gratia. Sc intra paucos

'

dies rub^fcet, poftea

tindum decanta , rcccntemque reaffunde fpiritum atque id toties, donec omncm cxtraxerit Tin6turam, Quo fado ex;

tradi-

Pars
&
pra:cipitetur

II.

io/

colloca in yi'tro colli tradiones fingulas mifcc, oblongioris in B. tepido ad digereiiduni tamdiu, donec-clTentia Antimonii a fpiritu vini feparata,

adfiindum

inftar olei fpilli

pinguis

& riibii

quod poeaaipiritu iterum

albificato

fparationem,aufercndiim& inftar thefauri Media afTervan dum ^ cftenim oleum abfqucomni corrofivo paratum. fpiritus vini aliquid rctinct virium AntiSed monii, iraut poffitperfeinmukismorbistam intrinfecis quam extrinfecis , ufurparicum frud:u. lindlura vero eftinftarPanaceae, mirifice operantis in quibufvis morbis, &c. Et ficuti dictum de Antimonio , iraetiamde caetcris mineralibus atque metallis , Sc quidcm abfque deftillatione , eliciunrur olea dulcia be-

&

neficio tartari,

Nemo
maximas

mcdicamina non contemnenda. enim chymiae perirus negabic vires

latentes in oleis

macallomm

minerali-

umquc non coi rofivis, utpote

redu6lis a cralTa 8c

corporea ad efllntiam fubtilem c fpiritualem.

Spirifus

olea

Corallonim^ Perlarum , oculo-

rum cancrorumj diorumque Ufidum

fmkfoluhilium^ animdmm *
pi um/.
l^.y) Erlarum fubtiliflime tritarum
( vel corall.)

^
^

part,

I. tartari

puri part. ^.vel 4,aqua2 quanj

tiratemfufEcientem

mixta colloca in Cucurbita

Cg

vitre

io6

Fr N

OR. P H

oscrPHic.

adminiftra igneitif , Sc tantum quanruscocflioni rcquiritiir (poteritquoque quidem melius fieri in oll. vitreat, quia aqua c\itre in^arena

&

vaporans rcnovanda fubinde, uti fupradicStum de mcrals ) facta folucione , fac ut omnia refrigefcant; poftcaiJlam filtra;, ad mcUaginem

&

humiditatem abftrahe;

qiiaeita per fe

vel

cum

fpiriruvinicxtrada, vcldeftillata ficuti fupiade metallis didum , ad ufus venir medicos. Extra-

d:um

iive

re^ fpiritufque pr^ftantior

Tindura viribus prxftantior Tindura.


,

efl

liquo-

Singula tarnen tuto ufurpantur, confgrtant

cor

&i

ccrebrum

curaprimis perlarum c coral-

lorum,pellunturinam5
liibent:

& alvi obftrudionespro,

Oculorum cancrorum lapidumque per-

carumpraeparationes praedidae aperiunt purr gant ureteres, calculumque renum veficae pel-

&

&

lunc.

N.

Spiritus corall. rubr. deftillatus

&

re-

dificatus

conduck
;

epilepticis, apopledicis,

&

melancholicis

expellit

omnes

malignitates per

fudorem; quia aureisproprietatibus prasditus^de


qurealibifufius.

Spiritus- efale tartari

dr tartcLTO Crndo,
qnantitatem

j^.'-jpAartari crudi ^'


--

flis tartari

iEqualein,mixta folve in aqua limpida,ro-

lutionemdefpuma, quamiterum inloco trigidd redige in cryftallos, qusii deftillanrur ad inftar


tartari crudi, dant

(piritumpuriorcmjfubtiliorem

&: fuaviore deftiliato e tartaro crudo^cujus vires hic

Pars
hicrecenfere'non opus
efl:,

IL

107

quia habet cafdem

cum

fimplici fpiritu tautari.

Antequam aiuem
ad

dcftillatur fpiritus, ufurpari polTunc cryftalli

inartarcari vicriolati loco Cathartici lenioris; icniterenim pLirgant,pelluntqiioque urinam at-

quecalculum;nec ingratsfuncDofisillammcll: a 5j. ad 5j in aqiiis appropriatis.Hoc fal folutym


.

aqua, metalia melius purificat fi^coqiiuntur in ipfiusfolutione 5 quam tartarus crudus comin

munis.

Sprit USfalls tartari efjcacifmus additio" nearenAvelfilutimdefllandus,

D
in

Ocui

in

fpecics deftillands
rei

Prima Parte ejufmodifpiritum^ubi immediate projiciuntur


caufa remancntiaperditurj

ignem, cujus

quam etiam fornacem


non
quas
poteli;

jufque fpatium requirentem

utpore hac majorem, maquibet exftruere ,

nunc quoque dcebo, quomodo hie

fpiritus deftillandus in fornace noftr fecund,

nn an cn das,
fpiritus:

minor Prima, 6c quidem abfque jadura requx non minoris valoris quam ipfe

Nimirum

utfcquitur.

Fac primo uc habcas falem niveum e tartaro


calcinato beneficiofolutionis

&

coagulafionis;
,

quem

mortario calido eique advelfilicumpulveiilatorum, vcl fahem arena: mundae lors,eaque optime permifce quo fado projice in vas deftillatorium
pulvcrifa in
niifce 1 cryftallorum
:

iinguUs vicibus

quantum

capit cochleare

commune.

io8

Fr N
,

R.

Pmilo^ bpHi
)

c.

mune

poftca appoiie operculum vafi


(

fivie

orifi-

cio vafis

qiiod terreum efto

&,e

veftigio can^

dcfcens mixtara ebuUict 5c afccndet inftar alumi-

calorem fubitaneumjdabicqiie fpintum crall^jm de ponderofum albiuif ; quo egucIToiterumin/ice parum; iteriimque exfpeda donec fpiricus egrefTus condenfctur, &c remanentiajquac candefcens in altum adfcendir^iterum ad funcium defcendat quo appaience figno, parum
nis fenticntis ignis
:

iterum injice
fit

cum colchleari

atquc id toties re-

petedonec omnismixtura
projedta; Et egreflb
,

in vas deftillatorium

culum
fufili,

de exime

omni fpinta,amove operrcmanentiam candentem de


,

inolIem,{imilem vitro albo, claro

tranfparenti
pras-

cum cochleare

ferrco

mundo ; quam
^

{crvaabaerCjinquodifTolvitur reicrva, de quibus paulo poft.


Spiritus itaperfe,

&:ad ufusfuos

vd

redificatus per retor-

tam vitream exaren, fervandasadufus Medicosjalio fpore prasditus quam fpiritus falis com munis & vitrioli; non enim eft adeo acris , odorem prse fcferens fulphureum filiceum, de urinofum faporem. Hie fpiritus prodeitpodagricis, calculofis c phtliificis,promovct enim fudorem
6c urinam,
rat,

& quia ventriculum purgat c roboexcitat.

appctitum

Caeterae vires

me latent,
:

facileautem credide-

lim plures in ipfo latere Ecmeo quidem judiciojcum fpiritus falis tartati fimplex,per fefadus, commendeturin calculo, non dubito quin hie filicibus de arenwi ( fignaturam calculi raicrocofmici

Pars
fmici habcntibas)exalratiis

IL
fic

109
medi'cina particu-

laris praeftaiuiflima ncphricica. Suum tamen-cui,nue liberum cfto Judicium. Excrinfece ufurparus ambufta reftinguic, cutemque mundificat. Remajientiaietvara vitro (1tnilis

non ed

nifi fixiflima

pars

falis tartari &c Cili-

cum,

vi caloris

unirorum

&

in vitrumfolubilc

rccla6fcrum:inquo latccingenscalor,qui

quam-

diu ab aeic prccfcrvatur, ficcum non ccrnitur, manifeftarur autem afFufaqu. Quod pulverifa-

tum tum
6i:is

in
,

morcario calido

refolvitur in

de aeri humido expofi, oleum (piflivn Sc pingue,reli-

quibufdam fecibus.
(ive hie liquor

Hoc oleum
Medicum

Silicum

Arenac,

cryftallorum non folum ita perfe venicinufum


tarn* intrinfecum , quam cxtrinfecum*, ledetiam ufurpaturad mctallorum mincraliumque non modo prceparationcs medicinaIcSjkd etiam a3 ipforum in Chymi emendatio-

nes.
feil,

Mukacnim

latent in

filice

Vitrena, rebus

vilibus &abjefbis, incredibilia inexpertis.


eil

Miindus namq-,hodiernus
bolica avaritia,ut nihil
nifi

ade 6 pfTeffiis diuaur ambiat & argen-

tum,
qure

fpretis&ncgledlisartibus de fcientiisho-

neftis^quare etiam

meritoDcusnos excxcat nc

coram
re

oculis nofti;is,apparere vifui noftro

poflint;

de
tergo

dum

ille Paracelfus dixit hc vexaonum Mchimiarum in hsecerumpit verba Silex pe numero X vacc<e projeiu ^ carior vacca, non folum

Pra:ftanti{Iimus

in Itbro

fuo

propterca,

quod auram indc

eliciatur viliqucfj*(5lionis.

110

FuRNOR Philosophic.

fadionis, fedetiam viliora mecalla adeo ip{iu$ beneficio purificencnr, qiiod auro natural! &c ar* gento in omnibiis iimiiia appareanr quod etfi

nondiim

prxftiti

magno cum

frudtu, vidi

ramen

poffibilitatem

&

vericatemaliquoties, id

quod

demoaftrabiturfuo loco. Hie Silicum liquor admodum venuflat metalla, non ad inftar muliercularum fapelledilem fuam flanneam, cupream , ferrcam ikc, arena& lixivio mundificancium , omnt mque rubiginem abftcrgentium , donec fplendorem priftinum adipifcantur vafaj; Ted longc alia ratione, ubi metallain Ipfo

Chymice di(rollura,aliqucirper pofquidem vel via humida, vel ficca digcrunturin eo quod cftTecundum Pa^ icelfum, intrare in Uterum maternum & regenerari ; quod (i rite
rea

&

peragitur, matrixdabitfive parier partum


iapidibus

mun-

dum. Cunda metalla qenerantur in aren vel in


,

quare

merito

metalloruin jnatrkes

appeilanti-, quiquopuriorcs, c6

puriorem dant

foetum
fi

Ellamem omnium lapidum punflimus

Ghryllalius, CjUx 8c arena ( uniusnatur;^ lapides (implices nee metallisimprcegnati) quare filcx
&C arena aptillimum metallorum baincum.

Noli

aurem opinarihoc balneum eiTe Philofbphicum illud menftruum lecretillimum, Regem iupreme
purificans

quia illud magis amicaturauro pro,

quam rcllquis mecallis-, hoc autem magis cseteris quam auro. Hinc vidcre eft, quod hoc balne non fit Fontina Bernhardt , Ted (altem particularis quxdammetaliorumpurgaprer affinitatem
tio;

Pars
autem
didla
,

II.

'

jit

tiorfedhirceomiflis (volensenim potericfcfe in

illarecxerccrejacccdamusufum inedicumhiijus
liquoris, cujus gratia hie liberconfcripois
,

quae

proptcrea dictaur appareat

non

{emperrcs caras, &c praetiofis efle refpiciendas, fed etiam viliflimas ob bonitatem in illis abfconditam, utpoce func
iiliccs

& arena.

^^omodo fanguinis

inar rubraTin^iura^

eiiciatur e liqt^oreiicum,

cum vi-

nifptritn,

EXtracturus Tinturam Medicam vel Chymicam.accipiatloco alborum, flavosciegantid


fimosfilices, viridis, ccEruIcos &c. conrinentes

aurum

volatile vel

fixum

quibus tliceprimo

fpiritum

falis rarcari

deras, funde

quem fi non defifolummodo mixturam in crucibulo


addicior^e;

mundo
fufile
,

cooperco, Sc fac inde vitium tranfparens

quod redige in mortario


,

calidoin pulve-

rem fubtilifiimum
etfi

cui affun^le in vitro colli

obfit)

longioris fpiritum vinired:ificatum(nihil intereft

phlegmare non

fit

orbatus

li

modo

purus

& collocatamdiuin
agitando
tur)
,

digeftionc(vitrum fubinde

c6 faciliu^ folvarubro tingaturcolore ; quem poftca c'ecanta,rcccntemque reaffunde,d6nec etiam rubefcat^ arquc id totics rcpete donec nihil cxrrahaturamplius. Q^iO fado abftraheiterum in balnco vini fpiritum per alem.bicnm a lindturSin
filcx difperllis

quo

donec

fpiritus

112,

Fhrn.or. Philosophic.
,

rainf^ndocucLubitsB remanente inftar iucci vel


liqiioiisrubri

quem poea ad

ufus fuos fervare

oportet,

Vs Tinra Sictim in MedicinL


Tinclura, cumprimis parata e (ilice vel arenaaures natura participe, noncomtemnenda^ tfEcacilTime enim rcfiftitomnibus coagii-

Hi^c

lationibus tartareis Iblubilibus

manuum

ge-

nuum, pcdum, renum


vulgaribus in

& vefica
fi

ctfi

confecta e

defeda aureorum, quamvis non


tanta vis in arenl

adeo eminentei:. Nee mirum


velfilicepotabili,
ta.

non enimomniaomnibusno-

Eftqueejufmoditinduraefficacior, fianteextrahitur, folvitur

quam
cum.

aumm

in liquoreilli-

Nolim autem te fiifpicari hanc filis tartari (uniticum arcn, (pifitum vinitingentis) efTctin^uramj quia inter hanc ^c iliam eft maxima differentia. Salis enim tartari tindtur deftillat per rc tortam, cgreditur primo vini fpiiitus clauiis, fe cundo phlcgma iniipidum , remanente fale in fundo, iimilimo fali tartari, nullo pofl calcinationemcolorepra:dito'; Qu.xriturigiturnunc,qiiid

fadum cum tindura nuUaenim


,

(lillavit, nulla

ctiam remanfitin fundo Cucurbitae? i^. Nonfuit veraTindura, quia fulphur vini
additione
falls tartari

exakatur, ac proin rubedi-

ne aliqu

inficirur,

ablatofale tartari

qu^ etiam tollitur iterum quod ctiam accidic indigefttone falls

'Pars

IL

n^

re fali's unnsjCornu cervi, fuliginis &cc. cum vini fpiritu, qui rubroinde tingicur fed noniixocolorc ; fi enim iterum fcparantur reclificationis beneficio , lingula etiamiccrum priftinam fuain fpcciem acquirunf, quare uti di(fl:um,non vera tindura; incrcdulus folvat unciam unam fjlis
tartarialbi vulgaris in lib. unarpiritus vini

adeo inde rubefcet

ac

fi

diu

ftctiiTet

qui , fuper tatta-

rocalcinatoadviriditatem velc^eruleitaccm : c fi non aliquoties ipfe probflem , utique irem in eandcm fentenciam. Sed rem Ce habere lon^e alitercxpertusj qiiare volui banc
publicare,

meam

opinioncrn

non dubitans deinvidi

illorum, quiputatitia,

buscum majore parte eirareplacer.Sedpropterea non inefficax


qiiia inmulris

Tmclura

falis rartari

morbis efficaciilima, proprer puriorcm falis tartari parrcm a fpiritu vinifoluram, enmque colorantcm. Sed longe alicer fe habet Tinftura e ficibus prasparatis extrada cum vini
fpiritu,

qui

etfi dcftillatus

albus egreditur

rclin-

quitfalem ruberrimum, retinentem fuumcolorem ctiam in maximoigne j quare merito vcra

judicanda Tindura

^liiomodo henefcio hujus liqiiorisAuri extrahatitr color,

/^ Leum five liquor filicum metalla prscipi^^ tat corrofivis menftruis foluta (ed non ad
,

iflflarialis tartari

Q?\yi

enim metallica hujus li-

Hh

quo-

114
tur,

FuRNOR. Philosptc.

qiioris beneficio prcxcipitata ponderofior reddi-

proprer filicum admixtionem. Ex. gr. rolveauriim in aq. regia-, afFundefoIu- ^ tioni fulHciencem quantitatem hujus liquoris, quanra niminim fiifficir adauri prxcipitationem,*

ad inltar pulveris iteium albekat


,

flavi,

donecriimirum

(oliitio

quam

decantare, aiirumquc

prrecipitacum edulcorai e c ficcare portet,ficuti (apra didliim de auro fulminante, fed fine periculo accenfionis
periculo,
CLii
,

licec

enini exficcacio cret illo

le cartari vel fpiritu

Krra: flav^e

fada nimirum cum Taminx. Aurum prxcipitacum iimiIe,duplo ponderofius nunc quam
obfioxia
illa

ante folutionem

fui

picatione. Annihilavit

ob admixtos (ilices in prascienim A. R aciditatefua


,

;Iem cartari
ut deferere

illudque viribus fuisfpbliavit


tarcari annihilavit

ita

coadus
ita ut
:

fueric afliimptos (ilices&c.

Ec yicc versa fal

aciditatcm a-

qux regise,

renequiverit

aurum folutum amplius retincqnaraiione 6c aurum de filices

liberataaiuis folvencibiis.

Colloca hunc pulvcrem flavum ex(iccacum,in mundo inrer carbones vivos ut candefcat aliquantifper, cc mutabitur fiavedo pricdidta in colore purpureum ekgantiflimum , qui eciam
crucibulo
cvanefcir,
(i

'

diutiusrelin.juiti>r in ignc pulvis, ac-

quirens colore tcgularum-quare tcmpeftive abignc auferedusjd defideratur color ille purpurcus.

Hie pulvis ditioribus adminiftrari poteft a Dj, in omnibus 54. cum vehiculis appropriatis afFedibus diaphoreli egciitibus; non enim foium
ad
,

fudo-

i?

A R

II.

ilj

fudorem provocac

5c cor roborat, Ted etiam re(

num &

veficx calculum

vircutc filicLim inftar labuli per

nondiim induratnm) urinam cxpeliic.


e

Quomodo
pulvere
illo
;

Rubinus
eft

folubilis conficiendus
id

purpurco',

.Quart

non enim

doccbitar in Parte hujusloci, quiaficincruaf-

cibulo, fortiirimi ignis beneficio, &cc.

Extracturus autem auri'praedi:! colorem

funde pulveri prascipitato , nondum viigniscalcinaco, fpiiitum lalis acerrimum, qui partem auri in calidofoluturus coloreeleganriorem, foluitionenimirum ill, qu^eiic cum A. R. AfFundc
ipoftea foiutioni prasdiclae 5 vel 6, fpiritus vini opcinie redificati partes , Sc pars qu3Edam auri longa digeftionc pr^cipitabitur inllar pulvcris
albiflimi,
'

rcducibiliscumborracc, vel

cum

tarta-

ro 6c nitro in corpus ad inftar argenti album,

grave ad inftar auri, tacile iterum colorem fuunni

recupcranscxantimonio. Refiduumveroinpraecipitatione
,

fpiricus

nimirum

falis

vini fpiritui

mixtus oportet ut abftrahatura tin6tura , rcma-^ nente in fundo cucuibitcC inftar liquoris acidi
ijfdem viribus fere prxditi, dequibusalibi , ubi didumde auri coloribus. Cumprimis autem hie liquor roborat
fuaviilimi
aiiri

colore

tiiicbi,

corjcerebrum^c ventriculum. NB. Quandoque una cum fpiritu , vini adfccndit paium olei rubri
(leparati a vini (piritu/piritu illofortiftimo
falis)

imprxgnati tindtura folis ; quod eft gregium, cui vix aliud comparari poteft
ciendisfcnibus 6c emaciatis
( fi

cordialee,

in rcfi-

aliquot gutt.ad-

Hh

mini-

ii^
fe6tLi

FiiRNoR.

Philosoph

IC.
ex dc^

miniftrantuu)

mortem cum vit mutaturis

humidi radicalis.
qucEuitUL- utriim haec

Sed

bcnda,
larafic;

vel utriim detur

firmetur, &c

ame

pro Vera TincSiira hamelior ? Ecfi a multisafquoque anteaeo nomine appcleil: Et(i

non tarnen revcra

enim

praedidla

rationeanroaliqiiiddecedit virium, vita camen nonprivatnrfua: Etfi enim pallcfcit, colorem ta-

mcn

priftinum icerum recaperat facilimc e mivili

neraii aliqiio

Sc abjedlo,

Si

fii

fpoliaretiir, utique

tam

enim revera anifacile non revivi-

fceret

adminiculo mincralis alicujus vilioris, id per rem aliquam , qUcE ex abiindantia fax perfedionis Sc wkx , inopiam a-

enim

fieri neqiiic nifi

liorLimrefarcireptcft; Lltvidere
debili Sc infirmo
giis
,

eftinhomine
,

mortiqiie proximo

qiii

egre-

mecicamcntis refocillatus priftinam fuam fanitatem recuperac. Cadaver vero (ive corpus anima privatum per medicamenta nunquam revivificari pore:, led in captivitate
tur,

mortis detineillius, in

ufque ad tempus mifericordi^s

cujus

poteftate funt omnia.


Sic etiam de auro capiendum colorcfuo non anima privato, qui iph facile reftituitur exantimonio ceu Mcdicina fua^ item ex cupro Sc ferro, itaquidcm ut amplius dtfeclus ejus non percipiatur. Sed fcmel privatum vitfua, veraque anima, fieri nequit , ut adminiculo mineralis
,

alicujus

vulgaris

reilituatur ipfi fuus detcctus

quemrcftitucre nequit auro imperfcdius quid,

fcdbene per aliquid auro

perfe(5tius.

Quemad-

Pars
jriam

IT.

117

nodnmcnim homo vivusmorruum reviv ificarc lequit, quodfolius Dei munus eft creatorisj ita
aurum auro
;

mortificato

vitam

rc*

tituere nequit

multo minus ergo mineralc


;

i]uoclclam auro infcriiis

id

quodfolius Philofo-

bhieft cognitionem auri veuam habentis. Et ficIjti

dictum
,

modo de rebus

persequalianonper;

ificiendis

fcd potius per plufquam perfecta

ita

ietiam

capede Tindur, quiu non vcra Tindtura, cujus corpus refiduum adhuc aurum eft. Vera enim in fuis tribus conftic Tin(5tura principiis, idquoddeilla prjedicari nequit, cujus corpus adhuc vivit inTernario fuo confiftens; homo enim vivus, anima privatus dici nequit. At infers , quod hasc nihilominus vera dici mereaturTindura, ctfi corpus remanferit aurum poftextradtionem, vitanon privatum; adinftc fangumis fuperflui copiofe cxtradi, unde quidem
pallcfcit &:debilitatur

homo,
/

vires fuas recuperat

vidus ratione
quis

qui tarnen iterum falubri. Sed a-

enim fapientum unquamcomparavit manipulum fanguinis cum. vita hominis? Etfi enim homo cum fanguine privatur vira (anguis tamen vita dici non meretur, alias enim mortuos cum ipfo fufcitarepollcmus propinato nimirum:,id quod nufquam vifum neque auditum. Atqueejufmodi nugis funtquiau,

page cum eiufmodi nugis

dent veritatcm,

in

Traatu

meo

de auro}potabili

demonftratamfubvertere, dicenteshanc Gebri

& LulliifuilTeopinionemjftatuentium.auro fuara


exciahi pofTe

tinduram aureitatc fu

illxCL

Quseriuir

Hh

ii8

FiiRNOR. Philosophic.
cxtracSta ver

ritur igitur

yum

quid amifem aurum permanens auTinctur ? Sed hie nuUiis de

nemo.

Quid mihi cum Gebri Sc Lullij fcriptis, quorum obcredlator non fum utpote Philofophoiiim
celeberrimor,um,rcientim
(fi elTenc

Tupcrftites)

ego defeniurus mea. Lullij fcriptafeAt ficcine intclhgitis; Gcbri cundum litcram'^quslo quis.unquam ex illis comparavic Tibi TincturamrPfofecto ii ita fefe resliaberet , quilibet vulgariter doclus Tin6bram aliquam Sc ipfum lapidem ( de quo copiofc icripfcre j-ex ipforum fcriptis confcdurus ed'et. Sed res longc ie habet ahter. tellatur enim quotidiana
defendeie fuafcripta ,
ficuti

&

experientia,
6c in

multosannos,

dies nodternieftu-

duiflfeinillorumhbris vires etiam HteratTimos

fed fruftra, Si

omni genere dodrinarum vcrfaCilUmos, enimfecundm literamintelligeicntur iiloriim fcripta, non tot ccrte reperircntur
,

Alchymiftarum myriades pauperciilorum fecundum myfl:icum6c occultum folummodofen

lum

explicanda.

Veritate igitur

fiib

obfcuritatc

verboram; proccffuum fallacium) comprchenf,


difficilc cricillam

ex illorum fcriptis eruere

nid

forte per aliquem Divinitus illuminatum intelli-

gentem' fcriptaillorum virorum oblcura ; velper aliquem artiiicem pium, qui Divina ailiftencialiquid ex fuis laboribus animadverterit, ancipi-

tem primo confirmatum vero poftea verorum Philofophorum fcriptis authenticis ; alias enim
,

vix aLquis voti fui

compos

futuriiscx iecftionc
cjuf-

r A

IJ.

II(>

icjufmodi aiithorum, Ted in extrem am paupeutarem facta ccinpons, bonorum c fanicatis jaclura,
prolapfurus.

Nee Venus Tindura Vera

privatafamplius eft

metallum, cujus corpus rcliduum nullaarte, nee ignis violcntia reducibile in corpus metallicum. .imperfedc extradarelinquit corpus friabiler grifeum ad inftar ferri in reductionc.

\.^lm modus extraEiionis tiriciuYt Solls cum lic^uore filicum velaren^,


ijfc./^ Aicis auri prscipirarae
::?

cum

oleo arenas

^^

pait. i.
,

liquoris cryftallorum vel

parc.

vel 4. Mifce folis calccm 3

arenx optime in cruci-

bulo cum liquore, colloca in calore moderata ad evaporandam humiditarem olei arense , quod
difficulterrucceditjdifficuUer

&

enim

filex

&

are-

na proprer {]ccitatem,humiditate attracStamdeferunt, afcendentes in crucibulo inftar boracis de

dum,ne proprer anguftiam

quare ad medietatem faltcm replenliquor un cum auro cffluar. Quo fadlo materi nimirum amplius nonafcendente, uge ignem doneccandeat crucibulum , &: appone opercukim aidiirime ne quidincidat , tantumqueinfurno ventofo adminillra igne, quantus fufficic ad fufionem liquoris
aluminis
,

&

calcis qu^ inftar aquaifluere debenCsignemque continuafluxus continuationis gratia, doncc


,

calx folis Sc iiquor abierintin

Rubinum
4

tranfpa-

lencemeleganuiliiuum

quod plerumquefic u-

Hh

nius

320

FllR N OR.

unius horae fpatio ,

Ph rXOS OPH I C. quem eflFunde in mortaiiurni

cupreiim

mundum ; cui refrigcraco de pulverifa-. to affunde fpiritum vini extradionis giati qua ;

fadd abftrahe iteramvini fpiritum ab extrado, rcferente fanguinem tcnuem, viribus prasditoefficacioribus extradi piioris&c.

Remanentia cum plumbo co6ta (adinftar minerarum ) praecipicata & fulminata dat corpus auri reliduum Lunae inftarpallidum , colorem fuum ex antimonio recuperans abfquc fingulari
jadtur ppnderis,

Codlionis

illius,

feparationis

Sc fulminacionis

modus

explicabitur in

Parte

Quarta. Habeoalios ctiam cxtradionis (aurei coloris) modos, qui non funt hujus loci, propter aurum in crucibulis praeparandum, cui operi haec fornax non fervit, quare differctur ad Partem Quartam, ubi nonfolum docebitur praeparatio auri, antimonii, aliorumquemineralium, qua aptaredduntur adcxtrahcndum, fedctiamredudlio illorum in Rubinum fixum, lolubilem tranfparerw:em,medicinamexcellentiflimam. Etficuti deauro dictum, icaetiamcapc de argento alijfque mctais &: mineralibus extrahendis, quare non opus omnium de fingulor dare Tinduras, utpote comprehonfas lub uno aliquo feil, auri procefib: alias enim ingcns ex hoc libro voIumen futurum effct. Atque ha^c didla fufficiant de Tincburfolis cxtrahenda via nimirum vulgaris quae quidem optima Medicina, inutilisautem, quantum per me fcirc licet , in Alchymii Auri veio vcram dcfiderans tinduram, dcftruat primo au-

rum

r A

R.

II.

I2X

per Mercurium illum univerfalem , faciatqiic manifcftum occultiim , Sc vice vcr occultum manifeftum , fecandum arccm laborando; quod fi faciet , facilc conjungec auiianimam cum vini fpintu. redigetque in optimam Medicinam. De

um

qua re
ibr

fufius in Tradtatu

Chaljbis

Sendivogii facile

de auro porabili.Poflefabfque magno ne-

gtio impetrare poteft Medicinam optimam , quae nobis ingratis haud immerito a Deo denegatur linquente nos in erroribus noftris voluntanis.
#

^mdampliusj^rneaf liquor Silicumf

VAria prseftare poteft hie liquor tam in Alchimi

quam Medicina nimirum illiusbenefi:

cio conficiuntur e metallis optimicolorcs, in

Omnibus elementis permanentes, item


lis

e cryftal-

lapides duri tranfparentes; naturalibus pul-

chiitudine nihil cedentes,


lentiores
;

& quandoque excel-

item amaufse &'c. quas non huc perti^ nent, fed ad Partem Quartam, ubifufius hc

de

re,

^omodo arhores

in hoc liquoreemetatth

creerefacias cumfuis coloribus.

QUamvis hie ptocefTus ad medicinam pcrtincre non vidcatur, attamen ipfum hie inferere voIui,utpoteutihiIimum

Medico Chymico

ad explorandas proprietres

& aherationes
y

re-

rum

naturalium.

Hh

Iji.OIei

I2J
5r.

Fr N OR. Ph

IjL.OS O

t>

c.

Olei five liqiioris prsedidi iilicum , five cryftallorum &c. quancum vis , cui adde eanrdem propoi-tionem ( vel circiter ) lixi vii tartarr,

probeque

mifce;, itautex ambobus fiac unura qiiidtenuc, necampliusliquor ille fpiiruspefcipiaturin lixiwio tartari; ^ceiitparara aquager-

minaie faciens metalla ; qux prius folvcre oportet in ruismenftriiis appropriacis corrofivis, at-

que

hacc
,

ab

illis

iterum abrahere ad Gcitatem

cautc tarnen nc fortiori igniadminiftrato metallica calxcandefcat, qua^acionepri^?arerar


calcis

germinafidi facjtate. Quaepoftea.e Cucurbita exemptainparticulasinftar piibrum confringenda,

coUocandas
iTiajoiis

in prasdi-do liquore, in vitro pcl-

lucido

apparentia? gratia arbtifcularum

germinantium , e vclligio nimirum poft exemptionem ^ oportet enim lUas ab aere praefervare,
quia alias privantur fua facultare. Siccas igitur
illus

particulas

unius digiti
tera in

imponere oportet per diftantiam tranrverri:,unius nimifnm ab alfundo vitri liquorem continentis collolati
^

candi in loco aliquo tranquillo immobiliter


eveftigio mctallum intumefcet

&

cum

excrcfcentia

unuis vel alterius trunci cum fuis ramufculis , jucundifTimo oculorum afpedu mirabili. Nolim
.

autem

habeas hacc jucunditatisfaltem gratia indicatafuiffe latetenimpeculiare quid in hac rc. Si quidemomnis arena de riicx(quantumvis alba ) occulcam m fe habet
tibi

perfuafum

pertustacile creder.Si

tinduram aureumque (iilphur,quod nemo irxcxcnim rafuraSaturniliquori


illi

F A R

I.

125

Iliimpomtur, manifeftatur aurum ineoocculcum 5 ^cadhcrefcic Saturno ('aquaebencficipfeparabile) appaientiinftarmetailiinaurati

^uod

urum aliundenonprofectum,quamex aren6c


Glice,quantumvis albis, inquibusdelituerar. Edem etiam ratione demonftrat ( liquor illc) meliorativam facultatem perfe(n:ivam fuam

&

ciica metalla aliquantifper


tis eiiiiii

fecum digerenda.

So.^

evidenter apparet, metalla crefcentia multiplicari e iiqaoreillo per aflimilationem fui


iimilis

quod inde patefit, quod particula magnitudinisunius pifiliquori impofita germiean:

do multiplkatur in duplum
notacu dignum^
filices

5c tripliim

id

quod

Metallomm enim matricisinaty


, ;

ihiainter hos
fi

& lapides areno{],6c proin magna fympa& lUa cumpnmis imperfed:a ac


& impetfeda metalla in
,

natura vellet,incoda

matricem fuam intrare Sc ibi aliquantifper mancre , doncc nimiruraperficianturj ac.fifuiiTent praeter voluntatem fuam inde eruta ante tempus.

Conficitur quoque

Borax

faciens

ex hoc liquore optima admetallorum redudionem: item

'

optimi colorts pro ficbilibus coLorandis inftar Porcellanorum. Item bcneficio coccionis in aqua per priccipitationera terra qu^damalbiflima,e qua formari poflTunt fidiha porcellanis fimilima. Item alia mcchanica quce non funt hujus loci. Maturantur etiam ipfuis beneficio c fixantur mineralia volatilia, itauthac ratione non folum apta reddantur ad ufum Medicum fcd etiam
;

difpo-

124

FURNOR. PH1L050PHIC.
aurum funm
Sc argentuii

difponantiir defercre

volatile^deqnre plus in Parte Quarta. N. Hnc pertinet procefTus de fpiritu Saturni Lade virginis,fanguineque Draconis.

Deffiritu VriuA

& fdis Armonuci


non

voktili,

COnficiturex urina & faleArmoniaco fpiritiK


fubtiliflimus modisdiverfis, utiliflimiis

modo
nicis.

in

Medicina, fedetiam Chymi

& mechafadt

Collige

Ut fequitur, magnam quantiratem


in vafe ligneo,
:

urinse virorum'

iknorum caftorum
trefadione

quam

pu-

deftilla

&

redifica fpiritum dcftil-

landoerctort ampliflim colli ampliflimiatartaro calcinato


5

atque in hc redificatione qui

primo egrediturfpiritus feoriim alTcrvandus, uci etiam Secundus & Tertius in illum nimirum fi,

nem, utdebilioradmedicosveniacufus, liquidem vcl per fe^vel mixtus vehiculis fortior vero
:

inferviatprseparationibs

medicinarum metalli-

carum. Sal autem in redificatione afcendensuna cum fpiritu fortiori, vel mifcendus debiliori fortificationis gratia, vel per fe in vitro

mundo

af-

fervandus.

Sed quiahic modus eftadmodum

taediofus,apponam etiam alium faciliorem nimirum cum fale ArmoJiiaco. ly. Salis Armoniaci
&: Lapidis calaminaris ana. feorfimpulverifatos

mifce, de quamixturainjicein vasdcftillatorium

candcns

copulatum cum ingenti Rccipiente)

non

Pars
H

II

125

non
vice.

nifi

iinciam

unam

vel

dimidiam pro una

(Hie
r

enim fpiritustanta cum violentierum',

pitjiraut abfque periculo per retortam dcftillari

ncqucat fi quidem egomet ipfe antequam hoc .inftrnmcntiimjnveni, aliquotfregi Recipientes


in hiijus fpiricus deftillatione.
;

Spiritibus in Recipientc condenfatis^plus inji-

hoc continua, don^c omnis in* jcda mixriua.Qiio fndtoeximefpintum, &: ferva ipfam in vitro fortiflimo, ardlillime obcurato;
ce mixturce, atque
Ted

non cum

cera

& vefic quia

iliam liquefacir,

hanc vero

penerrat-, Ted

cum papyro

& lacc, vcl

lco lacccE

cum

fulphure liquefadlo , c exhalaic

non
tra,

valebit. Vcl poteris tibi comparare illa Viquorain dcfcriptio datur in Parte Quinta,

qUcX retinerp pcfiTunc quofvis fpiiitus

lubtihi-

mos, ma Joris fccuritatis grati. Atque hfc fpiritus redificatione non opus habet, ni mixfus
te:

cum

aqupraepofita in Recipienufus fervare.


dcftillandi fpi-

Qui vei 6
Atque

vult poterit illum redlificare per re-

tortam vitream

& pofteaad

hie e(l

modus optimus

ritumfalis Armoniaci, quietiam deftillaripotcft

additione liraatur^ Zincki,

fah's tartari,

falls

JixivioiignorumcDfe:i,cakisviv2E &cc. Ted fpiritus illorum additione eh'citus non efl: comparabihs cum illo fado nimirum cum lapide Cila-

minari

& Zincko, quanrumvis eadem prieftcc.

X2(J

FuKNo^. Philosoph
Sequitur Procejfus.

IC.

pulvcrifiti & ^'S aiiaJib. ^^'V^'""'^" I. mixtamifcecum

falis

tartan

lixiviotartari,

PotensAmioniacumfalem
(ale

com muni, utfiatindepulmentum quodfervicesinjicecum cochlear. commun/. in vas delbllatorium, atque id continua , donec luffacicntem habeas copiara fpintus. NB. Si vis
mifcere

velcuni aqua

cum

taitad

atfque

l.xivio velaqu;fcd

cnim dat fpiritum ficcuni in humida autem fpiritum dat max.ma parte igneum urcntera. Mixturaquoque humida,fa6lae fale armoniaco
llcca

humeaarc;

prsftatmfxturam

iotraa

falls volaiilis

-,

cum hxivio, plurcs dat fpiritus qudm


Quares

& calce
ficca.

viv

autem fortaffis, quaretajia^utpotclaP'scalamin: Zinck, cak viva.tartarus calcinatus, lal c cincnbus Iignorum , nirrum fixum fimilia combufta.adjiciantur faii armoniaco

&

in deftilla-

tione hujus fpuitus; utrum non fuSciatadmifcerebolum,velali.mtcriam? R. Duplex cftfal in fale Armoniaco; uimirum fal quoddam acidum, nee non fal unna: vol,,tile, vix ab

invicem fepara-

abfque morti/5catione unius vd altcciusi qmbus fent.entib ignis calorem fal acidum e, levatur una cum fale armoniaco in fublime, atque hcexambobusfit fublimatum, ejufdem facultas tis ScefTentiscum non fublimato illud'
bilia
,

hocpunus. Qiiod mixtum cum bolo/arina latelum.

tarnen

P A X
rum, aren , vel
alia

1.

27

quavis terra, non dabit fpiritum in dcftillatione, Ted ialem integrum relida (altem terreltrictate. Lapis autem calaminaris
(ctfi terr.x fimilisjaliter Cc
ll

habet quiaadmixtus faarmoniacofacit feparationem (afium in deftil)

latione (piritus, ficutietiam Zinck


finicacem
(efe

proprer af~

quam cum acidis habet-, proprer quam mutuoamant(de qua re aliquid in Parte Priunde t ut
,

ma

Tai

acidum adhiErefcat

iUi in

calido

&falvolatileliberetur

& confequenter

illapide calaminari

abeat in rpiiitum;quod iieri non potuifTetabfque Zinck falem acidum attra-

&

hentibus. Ratio veroc-ft deftillationishuiusfpiritusin admixtione falium fixorum, ipfa contrarietas falium fixorum cum acidis, quae ab illis pr^valenribus mortificantur.unde etiam ic quod

admixtum
iaii

illis

liberatar; id
in

quod etiam
illi

accidic
fixi

armoniaco
quare
fal

admixtione

falis alicujus

vcgetabilis mortificantis aciditatem

adh^rcnCalis

tem

urincea vinculis iilius iiberatum,

fublimatuni ftdlatin fpirftum^id

quod
,

com-

munis admixtione

non potuiet inftarinimicifalem armoniacum mortificantis 6: ligantis ita utfpiritnm fuum dare ncqueat. Atqucha^c ignarorum caufa ( non fcientium) indiciTe volui , ut iumen habcant in luis laboribus. docetenim quotidiana experientia vulgus
fieri
,

ul faltem laborare quae Tciunc ex rclaiione aliorum, audita feil, vifa lecl:a,nul-

Chymicorumcx

&

lius rei

rationem rcddere fcientium, non fcrataiitium iklium j mincralium aliorumquc naturast

128

Fr NOR. Ph i loso

p iti^i

tas'jContentoi formul defcriprionis fui proceffus,hujusvelilliilsaiuhoris quoruin fcripta nor


funCjnifi

(plerumq;nimii)compilata opera.Ra< roetiamlc6tioni multce addidi voti fui compo. tes fiiinr,du6li ex uno in alterum labyrinthiim^dotis

nee mifere vitam fiiam finianc tandem multis cuatque vigiliis ; qui Ci ante fufceptum opus nturam limarent diligencer, utiquc majorem indc
Cognitionen!
<5ta

Tibi acquifituri &;c.

Atquchaec
mihi

di-

fufficiant in tranfttu errantium gtati,


illisjnec

non
illo-

fcientium quos nolim invidere


rumgratilcribenti.

Remanentia quoque non abjiciendajlla enim ab admixtione lalis tartari facitad redudtionem metallornm; A lapidis calaminaris vero &c Zincki acimixtione, dar per deliquium oleum darum &c album, acre &: grave, profedum a folutione lapid;s calamin : fadlaab aciditate relidafalis armoniaciiejufdem fere virium in Chirurgia cum illo OjUod docetur in Parte Prima, factum ex lap : ca-

lam: &c fpiritu

falis

fcd

liusin deftillatione fpiritum fortem

hoc non dat adinftaril, Ted tantum

fublimarum acre.

De ui & virihpisJpiritHS Salis Armoniad,

TT Ic
-^-'-

fpiritus valde penetrativus, natura aerea,

humida c calida prceditus eit, quare in multis morbis commendatur. Adminiftratusgutr. 8.9. 10. ad 12. plus minus, fubito univalum permeat corpus fudorcm provocat cclerrime,
,

bftrudtioncs lienis referat

refolvic 6c expellit

humo-

i.

II. S 1^9 Sc urinam-, fudorem curat humores qucirtanam, coIicam,rufFocationem matircis &c. in {ummaefficaciflime incidit & attenuat humovitiofos per

P A

res crafTos c lentos

eofque evacuat. Exttinfece

ctiamfeliciter ufurparur, reftinguic

cnim inflamniationes&combufliones, cnrar gangraenam de


erifypelara; micigat dolores podaguicos, linteolis
,

applicatis
fert.

cSc

fi

piiRulas trahat

nihil tarnen re-

PuUibus applicatus commendaturinfcbribusaidentibus: tumorcs tollic Sc dolores-, fanguinem congclatum relolvit ^ luxatis opem ferc jmembris, &nervisrigidis ; olfaclus curat hcmijcraniamj aliofquc capitis afFed;usdiuturnos,quia
jfolvit

nares

materiam peccantem eamque evacuac per auditum amifTum reftauracextrinfcce nimiruin alligatus cum inftrumenro aliquo congruo. Nec-non in obfl:ru6bione menfium, admi,
:

nin:ratusextrin{ece,modo fpirituali^beneficio aliapti cujus inftrumentuli-, cito aperit obftrudtio-

ncs,purgatutcrum

& foecundas reddit niuliercs

&c,Mixtus aquae f oncanje in ore retentus mitigac odontalgiamab acribus humoribus profc6tam.

Cum

cliftere

parum adminiratus lumbricos

necat, Sc colicam mitigat.


C<r terum diverfimode ufurpari potcft hie fpititus,cumprimis auteminpr^paratione mcdica-

mentorum egregiorum metallicorum Sc mincralium, quoruni nonnulla recenfebunturinrubfequentibus.

NB. Eft &:alia materfa (emper Sc ubfque repe^


ribiiisabfque deftillatione Sc
li

omni fumptu,

ejuf-

dem

130
lo

FllRNOR, PhILOSOPHIC.
cum
fpirituil-jj

dembonitatisinpraediitis morbis

pr^dido

deftillato'^quae

fi

fciretur, ucique

nonl

tot aegroti, pharmacopoei de DocStotes reperi*;


rentur.

oleum vitrioli rubrum desHllandum hene^


ciojpiritus urintz,

S liud commune bonuminaqiia communi,


,

OIvc

vitrioliim

Hungaricum

vel

quodvisafo-*

lutionem

chartam emporeticampofteai fpiritLim pisedidum tantifper afFunde , du omnis viriditas evanuerit aqua clara & limpifiltraper
,

&
,

dafadra, pr^cipitato fulphure flavo adfundum quo fa6t aquam claram decanta, turbidam verii
filcra

per chartam bibulam

retinentcm terram

vitrioli tranfmiiTaaqua;

quam ficcare ^deflilla^deo

rcoportct,

&

dabic oleum fanguinis inftami-*

brum

efficaciflimum, cunctas obilrudtiones

pilans, dl radicirus curans epilepfiam.

Clara vero ad ficcitacem cvaporata datfalcm, e quo per


dertillationemelidrurfpiritusmirabilis.
Sal
ve-*

ro antequam dc{lillatur,cft purgans


fpecificum-^

quoddam

quod tutiflime ufurpaturin cundis morbisagr.3.io.i2.urqne ad 24. gr,


Tinciura Vegetahilium*

T7 Xtrafba cum
'-^

ipfo

Aromata , femina
,

flores,

digefta Sc deftillata

dant effcntiam iimilcm

olei rubri.

P A R

II.

151

Vitriolum Veneris.

Ffufus calci Veneiis, fadse crebriore ignitio-

ne

& exftindione, uniiis horas fpatio

cxtrahit

coloirem caeruleum; quem fa6ta folutione decandabit inloco frigido coUocare oportet, tare

&

&

vitriolum elegantiflimum caerulcum^ quodcxi-

gua dofi, propinatum vehementes excitatvomitus; refijuum vicrioli manet oleum caeruleum,

bonum in

uiceribus.

TinBura Tartaricrudi,

COUoca cum tartaro cmdo in digeftione, &


extrahct
tarn: fpiritus

fanguinis inftar

rubtam Tindtu-

iterum avocatus relinquit oleum ru-

brum fuave,magnarum virium.


Olea vel Liquores sdium.

r>

^
ti,

Rryftalli

tur fpiritu, fohiti

quoquc alijque lapidesKoc folvunnimirum prius & prsecipira-

atque in pulverem redad:i inpalpabilem ; redigunturque in olea liquores uilbus tam chymi-

&

cis

quam medicis deftinata


IdetalU ut pracipitentur

cum illo,

PRaecipitantur

illius

beneficiocun^ta meralla

inacidis fpiritibus foluta,


li 2

cquidem melius,

quam

132

Fu R N O
illius

R.

PH

bcneficio liquoris

falls

OS OP H I C. tartari y aurum enim


I

ful-

minans
]5i.

bencficio prsecipitatum fortius fulminatpra^cipitato cum oleo tartari.

Saccus limonum auro foluto


,

admixtusi

antequam priccipitatur , facit iie omne pras cipitetur aurum fed pars quaedam maneat cum
{olvente, quae temporis progrcfTu abit in lapillos
viridcs, fimilimos vitriolo,purgantes quofvis

hu-

morcs noxios parva quanticate cxhibiti.

oleum c^ Vitriolum Luna.

Olve Lunamin aq. forti,afFundefolurioni fpi^ritum prasdidum , donec ftrepere cefTet 6C


,

pars quaedam argenti prascipitabitur inftar pulveris nigri, reliqua

vero pars manebit


baln,

cum folvenufquc

te

a qua in

abftrahe phlegma

ad

cuticulae apparitionem, qu^e poftea in frigido

collocataproducet cryftallosalbas, quas ficcare oportet: Profuntin mania, hydtope, febribus aliifquejfuntenim catliarticum, quod abfque periculo fenibusaeque atquc juvcnibus adminiitrari
poteft.
los, vini fpiritu exdtracbus, dat

Liquor refiduus, qui non abijc in cryftalcxtradionem fecibus abjc6tis fuaviorem , quas a vini fpiritu iterum fcgregata Medicina eil praeftantillima in

Omnibus afFedibus cerebri.

7/-

P A R

IK

X35

'Tinliura rubra Antimonii

cf Sulphuris.

COque

fulphurvelantimoniuiTi piilverifatum
in lixivio falis Tartari
,

tamdiu

donec riibe

(catlixivium; cui poftea afFtinde huncfpiritum,

& l.nto balnei calore deftilla, & iina cum fpirita


volatiliftillabitTindtura
,

quae argen to affritta


5

aureo ipfum inficit colore non flxo

utiliflima in

Omnibus pulmonum

afFedibus.

^uomodo Julphur

& antimomttm fint mutu^


velfulphurinliquorcSili-

randa ita ut-^r^heant odorem mar


njegetahilium,

SOlve Antimonium
cum
vel arenas
;

folutionem coagula in matfam rubra cui affunde fpiritum udnae cxtradionis gratia in Icni quod calorc*,qaem rubro calore tindtum decanta, tecentemque reaffunde , donec nimirum nullam amplius extrahac Tindturam, Poftea fingulas mifce cxtradiones,& iterum abftrahe in balneo urinas fpiritum , quo abftra6to remaenbic liquor fanguinis inftar ruber: cui afFufus vini fpiritus, extrahitTinduramelegantio-

rem relii^lis fecibus, alii odorem referentem;quae


in digeftione collocata
fpatio
3.

vel 4.

feptimanarum

acquirit

odorem fuaviorem prunorum;

nimirum paliidorum; quasfidenuo rclinqiutor diutius in digeftione, adhuc fuaviorem acquirir, mufcum feil, ambram referentem odorem,

I i

Quo-

134

FuRNOR. Phixosophic.

enimdiurius relinquiturin digeflioneTinfuaviorem acquirit odorem. Nonautem folum in jgne mutantur odor Scfapor, (ed etiam vires ejusegregie : Etquotquot obfervantur, proficifcuntur ngiili ( odoresfciL variifuaviflimi)quantum fciLattinetillorum emcndationem. ab urince fpiiitu maturante, in quo non dcd:iira,e6

Quo

ftirudivus

Ted confcrvativus

&

multiplicativuS

delicefcic ignis cun(5tos colores exaltans,

de qua re

alibi fufius.

NB. Magna
nx'y&C

eft

fympathiainter fpiritumuri-

Venerem tamanimalem qunnriincralem non enim folum prceciteris amaccuprum,illud

que ampleditur

& venuftat
^ ita
,

Ted etiam ad

medi-

dicos ulus prcEparat

ut tarn intrinfcce

quam

excrinfece ufurpatum

cundtos venereos aff^ctos contumaciflimos curec radicicus abfque addiciane aliorum medicamentorum. Fertiles reddit de fteriles mulieres, habitrafufFocationem uteri toUit, c menllrua provocat

tione divcrfae adminifirationis: matricem purgat;

pr^

caeteris mirabiiiter.

Mixtio hu jus
trioli vel falls

fpiritus

cum

fpiritu volatilivifufibilitate

communis, datfiiem

castera

omnia exccllcntcm , pertinentem ad chy-

miam 6c medicinam. NB. Liquor falis Tartari, vinique fpiritus abfquc aqua non mifcenturtanquam mcdio, quibus
ncc urinas
fpiritus
'

admifcctur ad/ettus
,

retinens
Vi-

fuum quoque locnm

quanrumvis agitetur

tium, ficutictiara rcliqui duoliquorcs:inierquos


infi-

r A

XI

lu

i^y

infimum occupat locum falis tartaii liquor, medium vero rpiricusurinas^rummumque vini fpiritus, qiiibus ii adjicituu oleum aliqiiod dcftillatura,{iipremum omniumid occupat locum, ita ut hc ratione quatuor in uno vitro impermixta afTcrvari poflint. Etfi hxc nullius utilitatis, indicata tarnen dilcriminis gratia fpirituum diftcren-

tium.

De/pirifu

oleo cornti Cervi,

^'(^^ Ornua cervina redada in fruftula magni^^ tudinis unius digiti quorum unumpro,

pro un vice in vas prsedidlum deftillatorium; fpiritibus egrefHs c condcnfatis injice alter,& fic confequenter: Vafe rcpleto, exime cum forcipe iterum fruftula injeda; quibusexemptis injice recentia,atqueid continua,donec fufficientemnadiisfis copiam fpiritus. Fadt deftillationc, aufer Recipientem , de infunde fpiritum vini quo fare(5tificatum,ad abluendumfal volatile do etiunde oleum, fpiritumque cum fale volatiliin chartam emporeticam, aqua communi madefadam vitreo infundibulo impofitamj&: fpirifale votus vini unacum fpiritu cornu cervini latiliftillabit per chartam emporeticam, relido
jice
:

&

oleo fubnigro , quod ftatim effandcndum alias etiam percurrit chartam Spiritus fali volatili mixtus redificandus per retortam , melioc

&

pars fpiritus afcendit una


volati

cum
4

fpiritu vini c fale

primo nimirumjquem
li

fequitur

phlegma,

quod

X^6

FURNR.
,

Pir^

lOSOP H

IC

quodfcorfimmutatoRecipientecapc, netanqih
res inutilis mifceatur
ferva,

cum illo, quem diligentcj quiaadmodum volatilis Oleum vero pet


:

retortam afale

tartari

redtificandum

clarificatiQ-j

nisgrati; quodfidefiderarur clarius jcumfpiri-

tu [sLs rcd:ifican oportet: Ted a fale tartari redificatum pr^ftantius eft , curat quartanam , Tu-

dorem pellit,

curat vulnera interna, tollitque do-|

lorcs, a lapfu, contufione 6cc. ProfedcS;,

admini

firuraagutt. 6, 8. lo. ad 20.

cum vinoadfu-i
totius

dandum

in le61:o. Spiritus vero eft praeftantiili-

mamedicinain omnibus obftructionibus


corporis. Dofisejs efta^j.
lis

adSicum

vchicu-

tentaj

Urinam pellit & menftruarefanguinemmundificat, de fudorem egregiemovetinpefte, morbo Gallico,Jcpra, fcorbuto,meIancholi hypochondriaca/ebribus maappropriatis.

lignis alijfque diaphorefiindigentibus.

S^pritus cpllortim hominis po medicim.

I^Ra^dicSto modo e quibufvis animalium cornubLis&:ungulis deltillare licet fpiritus , qui tamenin medicuiarejiciuntur proprer ingraticudinem odoris, quamvis mirabilia praeftent quibufdam morbis gravifGmis utpotein fuffocaepilepli &C, S>tdi hoc hie adverten^tione uteri

&

"dum

dcftillatum e capillis

hominum non
Tolvit

eile

-lejicicndum in metallicis;

cnim fulphur

'commune

&

in lac convertit

nis bencficio convertitur in

quod digelHo, fanguinem 5 quod


null US

nullus praeter

137 ipfum praeftare potefl: fpiritus Etquamvis per fe abfque fulphuris additiot ne figaturin Rubinum, melior tarnen cum fulphure maturatus. Etfi ignis beneficio privatus expenfas fuofoetore 8>c fixatus tunc laborcs
S

P A R

I I.

&

refrcire poteft,

NB. Huc pertinetprocclTus de metallis


a limatur cornuum

folutis

cervinorum

dellilla ndis.

De Oleo Succinu
Qccinum cumprimis album
*^ leum, flavum

cgregium datoenim non adco bonum, quo in-

fcriusniguum, quod propter feces intiinfece ufurpari nequit non autemfolummodo dat oleum , Ted etiam fal volatile aquam acidulum, qux omnia fmgula feparare oportet.
:

&

&

Aqua

(nifallorj exiguis praedira viribus

Sal

afaletartari

redificatum cft diureticum Optimum in calculo 6c podagra poteft-

fublimatum

&

que tarn extrinfece quam intrinfece ufurpari. Oleum redtiiicatum cum primis id quod primo egreditur, non folum eft medicina intrinfeca, adminiftratumagutt. (j.8. lo.ufquead^o. contra peftem^epilepfiam/ufFocationem uteri & hemicraniam, Ted etiam extrinfeca,

Quod

ii

redificatur
,

acquirit claritatem

admotum naribus. cum fpiritu falis, majorem quam {i per fe redificatur:

redificatum vero fale tartari , etil non tantam inde claritatem , praeftantius cft redificato per
fpiritum
falis.

Ii

NB.Hoc

138
fi

FllRNOR. PhILOSOPHIC.
fpin'tu falis,
.

NB. Hoc oleum rectificamm cum


denuo
rcdlificatur

cum

aq. Regia forciflim,!

tantamacquiric fubtilitatera,

uc

Vcnerem

&

Martern ex parte diffblvere

& in

bona medica-

mina

redigere valeat.

Infecund redbificationeper A R. non tota fubftantia olei praedidti ftillat , Ted parsquaedam coagulatur Sc in maflam abic maflichielegantidimje fimilcm, in calore mollerceiucm ac proin
digitis rraccabilem inftar cerae
>

qua? alias in frigi,

do adeo

durefcir, ut contcri poflic

coloris aurei

fuli^entiilimi.

DeOleoFuligims.

EFub'gine coUecta e

caminis ubi ligna creman-

oleum quoddamigneum. Sal ijfdem viribus praeditum cum iilo quod elicitur e cornubus cervinis Sc fuccino, Sc quafviscombuftionesreftinguit. Oleum
turjdtillationeeliciturral volatile Sc

(non redificatum)

eil

optima medicina

extrin-

fcca in fcabie foed, pforjporriginc. See, Re6bi-

ficatum vero ad inftar clei

tartari, fuccini Sc

cor-

omnibus illis affcdibus in quibuscommendantur olca prsdida. Sc quidem quandoque illis prsefettur.
nu
cervi, ruco intro aflumitur in

oleum Fuligims ahjque deilUtione.

C^ fanguinis inftar
^

Oque

fuliginem tarn diu

cum aqua
(

rubefcat aqua

donec , qua melior


uiina)

Pars
nri'na)

II.

139
in vafe

quam expone hyemali tempore


;
:

don^comniain olla quo fa(5toomnia confringe Sc in medio glaciei invcnies oleum calidiflimum rubrum inftarfanguinis, viribus nihil ccdens, oleodeillaco ; quodetiam redtificare licet unde vires ejus exalcantur. Non autem
terreofL-igoriintenfillimo

congelentur in glaciemalbam

fucceditpr^diduslabornifi in fummo frigoie.

Deffiritu

&

oleo mellis.

in

Licitur e melle fpiritus fubtilis


fi

& aquaacida,
floribus

nimkum mixtum cum


calcinatae
,

2. partibus aren^'e

mundas

vel

quod melius cum

antimonii, vim fpiritus exaltaniibus ebuUitionem prohibentibus,defl:illatur; Egreditur autem


fpiritus ruavillimus,

&

rum

paoportet; fpiritus rectificatusintrinfece ufurpaturin omnibus pulmonum afFcctibus, anguftiam pectoris toUit, corroborat, deoppilat obftrudiones cpatis lienis,frangit pellit calculum, refiftit fanguinis putredini, praefervat &: curat peftem, febrcs, hydropem &c. fi quotidie adminiftratLuraBj. ad
olei rubriquacfingulafcparare

acctumacerrimum,

&

&

&

5j.cun\aquisappropriatis.

Acetum crines&un-

gues aureo

fcabiem curat &c pruritum, mundificat confolidat vuliiera tam antiquaqumreccntialotione. Oleum rubrum per
inficit

colore

&

fe ufurpari nequit,nifi

mixtum cum fpiritu fubtili,

qui inde efficacior redditur.

De

140

F U RN O R. P H
Deoleo

LQS O P

I CV

&fpirm Sachari.

Ta

ctlam e facharo eliciturrpintns&: oleum,


(1

I mixto nimirum cum aren mund, vcl cum flo^


ribus Antimonii*

nimirum

f.

a. (ingulis

vicibus

ron nificochleare unum iftius mixturjE injicitur. Dat autem fpiritum flavum cum modico olei rubri, quae

fa deftillatione tamdiu

in

balneum

digerenda, donec fpiritus reafTumpfcric oleum,6c

rubrum inde contraxerit colorem. Redificatione non opus habet, poteft enim iu perfe vel

cum

vehiculis quotidic uirpariinoranibusprae-

di(5tisdcmelleafFed:ibusj hie
fpiritu,

ramen

illo

fuavior

rcnovans6c reftauransfanguinem humanum, cumprimis propter vires attradas e floribus Antimonii diaphorcticis. Et quidem tuto abfque omni periculo ufurpari poteft tam in frigidis quam calidis afFedibus naturam roborat, aliaque plura praeftar, cumprimis ahquantifper quotidie ufurpatusa 3j. ad 5;, Remanentia nigra ad eofdem ufus refervari poteft, mifcenda cum novoraccharo,& melle velin floresredigi beneficio Primae Fornacis; velbeneficio Quartal in regulum cum fcrro^^tartaro ,

nitro. <5cc.

SftrhuT& 7m6iura rhm cordlorum


Sachari.

^
inftar

Acharum mixtum cum

corallis rubris contri-

*^tis dat in deftillatione fpiritum, &: fanguinis

IT.

141
;

inftarrubnm Tiiiducaminformolei; quae reuiiitafpiritunbalneoperdigeflionem


nihil cedit factjE

viribus

cum Antimonio

diaphorerico.

Curat epilepiiam radicitus


juvenibus, fanguinemab
facchari.

tarn in fenibus

quam

omni forde purgat,oridictum defpiritu

gineleprsB (5cc.Ururpatur,ficuti

De Spritu Mufti,

MUftum

ftatim ab expreflione ad mellagi-

nem decoquendum,
aren,corallis>fioribus

quiE poft- a mixta

cum

Antimonii (qui meliores) dat fpiritum dcftillatione fubtilem , fimilem mel-

lis

& facchari'jlctamen mellis fpiritu parum

aci-

dior.

diflTolvi

PofTunt etlam nonnuUa meralla in codtionc cum melle, facharo& mufto, confe-

&

quenter vel per deftillationem vel abfque deftillatinein optima redigimedicamina,uti didlum de Tartaro;non enim funt mehfaccharum atquc muftum nifi fal quoddam dulce , quae acidorum additione vi fermcntationis tranfmutantur in rartarum narurali in Omnibus fimilem. Conficitur etiam tartarus e ceraiis , pyris, pomis, ficubus, alijfque friidibiisdulcibus^ item e frument05Utpote rritico, avcnajhordeo 6cc. de qua re in Parte Tertia. Quilibec enimfuccnsdulcis vegetabilis vi f.rmcncationis tranfmutatur in tartarum acidum. Falfaigiturillorum opinio, quiftatuunt

flummodg

in vino nafci tartarum, qui ufu

quotidia-

1421

FUKNOR. PHlLOSOPHIcr
cum nutrimento
(i

tidiano una

cumpiim is

in fai

melicis) tranficnsad vifcerajCoaguletiir vclLipidefcatj qiiod

verum, utique
,

in regionibus frigi- 1

dioribus, vino carcntibus

riontoc reperientur
casteris vcgecabili,

podagrici, calculfi

6^:c.

Fatcor quidem vinum prae

bus abundareTaitauo; cujus rei ratio aciditas dul'cedinem tranfmiitans in tartarum. Quo enim acidiora vina e plus gencrant tarcari ; de quo dulciora eo minus. Ex hoc difcurfu addifcere licet fedulo Chymico, originem tartari , natnram proprietatcs ; de in ejus defedu conficere ipfum

&

exaliis vegetabiiibus.

Cum mclle,
tem,
iid

(accharo ^fapfal
,

commune

vcl

tartari deftillatum

dat fpirirum metalla folvenc

ufus

Medicos

Ch) micos.

DeOleo oUvarum.

Omnibus EX livarum
,

oleis exprcflione fad:is,utpore

lini,

nucum

ocannabis, raporum

&c. deftillarur oleum


fcce

eflicaciflimum,
;

tam

intrin:

quam

extrinfece ufurpatum

uti fequicur

^. Tcrram

figulinam arcn

non pcrmixtam,
inftar,

quam

redige in globulos
,

ovorum

quos

igne crema

non tamen nimio, ne in durum lapidem convcrfi oleum atrrahercpoflint ; quos calentesnon candentesprojicein oleum olivaruni (quod omnium Optimum) eofque ibi relinque donec fatis fint impr^egnati, quod 2* vel ^ horarum fpatio contingit ( alij candcntcs in oleum
,

pro-

P A R
projiciuncfedperperam

II.

143

, quia oleum inde Empvreuma conrruhitj. Deinde exime hos globulos c Linum vel akerum projicc in vas deftillatorium candens fingiilisnimirum vicibus , donec omncs

injeccris, 6iriifHcientem

nadus

/is

copiam

olei.

Vafe replcto, exime illositenim cum forcipe vel cochieari , c perge alios injicere.Kullum hie periculum ruptionis Retortse &c Recipientis , nee cmpyreumatis. Fadta deftillacione aufer Recipientem 3c effunde oleum in retortam vitream, illudque redtifica ab alumine caicinato vel vitri0I05 retinentibus
flillante claro^

nigredinem

&c

foecorem

oleo

quod femel atque iterum('majoris


venit feorfim capi,

penetrationis grati) recbificandum ab alumine

caicinato;

&idquodprimo

endum, quod cft darum, pellucidum ^fubtiliHimum: quod fequitur fubllavum eft nee adeo
penetrativum, quare extrinfece ufurpandum,
iV'Iaccratum

enim cum

floribus de herbis dat bal-

famum egregium

praeftantiflimum in ulccribus

five vulneribus frigidis

& huipidis. & colophonia, comraen& bubonibus, fanan-

Solutiofuccinijmaftichis, thuris, aliorumque

attrahcntium

illius

beneficio fa6la, redadtain

emplaftrum cum cer


dis
,

d.iturin ulceribusmalignis
e

commune

quibus extrahit malignitatem. Sulphur pulverifatum folutum in ipfoj dat fan-

guinis inftar

rubrum balfamum,curans quamvis


(1

fcabicm de cutis impuritatcm, cumprimis


citur aliquid aeris viridis purgati
;

adji-

de in calidiori-

busafFedibus faccharumSaturnij^ujEomniafacilem

144
cilem
agitara.

FuRNOR. Phiiosophic.
in ipfo difTolvunrui-f calore leni )

continue
fuffici

Nee opus habeshicvaiis vitrcis,

untenimfigalina.

Vs

olei

henedti.

OLeum

primum darum maxime cft penetrativum, cujus aliquot gutrulas cum fpiritu vini propinarae, e veltigio mitigant dolores colicos aventoficareprofcdos^ ic. fiftunt ruftocacioneni uteri, cumprimis fi etiam aliquid umbilico afFricatur. Hoc oleum manu calidafFridum, nervs
rat,

duros 6c rigidos a defluxionibus frigidis reftauquare merico 0/ewp^i(^;/;fiappellatum ob ejus efficaciflimas vires , quas celeriter exferir. Lamina? Veneris bc Martis rpfius beneficio extrad:2C,

reddiintipf um viridevel rubrum, &remcdium egregiumcalefadivum vulnerum frigidorum c humidorum confurnens fuperfluas hu

miditates vulnerum

& ulcerum

nec-non

cutis

excrefcentias^curans impctigines

& porriginem,
Euphor-

aliaquc ab humoribus vitiofis profedta,

bium aliaque gummatain ipfo difToluta , faciunt inunda contra fiigoris ofFenfionem etiam intenNonnulla quoquehorum balfamorum fiflimi. denuo deftillata priEftantiorafunt in quibtifdara cafibus non deftillatis.

oleum

P A R

IL

I4J

oleum Cer.
deftillatur ccrae oleum , prion in Omnibus fimile fivc par viribus in cundlis nervorum fngidis affedibus, imo excellentius.

SImilitcr

Spiritus contra

cdculum*

ELapillis

in uvis repertis deftillatur fpiritus

acidus, quieftceitum fpecihcum contra re-

num &
tus,

lores podagricos

Veficx calculum , nec-non contra donon folum intrinfece ufurpa; fedetiam extrinfece linteolis applicatus loco

dolenti, tollit dolores.

Deffiritu

oleo acidofulfhuris,

MUlti fed
acidum

frufira tentarunt elicere (piritum

plurimi enim hadlenus ftuduere illum elicere beneficio campanarum vitrearum, qua ratione parum accepere olei (five fpiritus quia campanas incalcfcentes illud ) retinerenonpotuerunc, quare evanuit. Alii tene fulphure
:

tarunt illud elicere vi deftillationis,


tionis
nullibi
,

alii

vi fola-

fed fruftra ubique locorum


illius

quare fere

purum

& (incerum reperitur: venditur eloco oleum vitrioIi,quod cum fulphuris oleo , vi:

nim plerunque

tarnen incomparabile

rium nimirum refpe6lu

non enim folum

fua-

Kk

viorc

4^

FuRN

oa P H IL Q$

p"h

I c.

;iore acidirate praedftum

fulphuris

ctiam facultatibus efficacioribus.

oleum , d Quare propt

mulciplices ejus ufus tarn Chyrr.icos

quam Mc

cos

mixtum enim cum potu ad

gratamilli

er-

ciliandam aciditatem , litim prasternaturah reftinguic, ventiiculum roborat , puImonesC cpar reficit, gangraenam extrinfece curat ntallanonoullain ci"yn:alls& vicriola (inMc:

&

cina

&

Cliymi prieftantiflima redigit ) opes


duxi ejus
fieri

pra:tium effe

dare prarparationei,

quamvis per hanc

ncqueat fornacem

i\

per aliamcombuflionis beneficio j ut fequiti: Facuthabeas fornaculam cum craticula , lup quam oportet ut incamerctur crucibulum fcL

tiffimumincumbens duobus baculis fcrrcis , nimirum ne fumus cgrediatur juxta crucibului fiipeme) Ted per fiftulam aliquam coUaccrale Crucibulum oportet ut repleatur fulphure fummitatem ufque , quod etiam igne carbonu (nonflamm)acceiidendum accenfumque c dem igne confervandum Prseterca opus efta commodare , 6c quidem fupra fulphur accelifu vas figulinum ( confedtum e terra optima laj: dcfcente ) patinam referens, margine alt praed
,
":

:i

tum, continuo rcpletaaqua frigidquodferiei tefulphuris flamm , confumitur pinguedo fu


phurisjfal

vcroacidum liberatum fublimatur


vafe cavo inftar olci

fundum vafis
flillat

frigidum, ubi ab aere folutum., d


acris in rccepi

culum fubindc auferendum : oportet quoq plusadjiccre fulphuris, quo continuo ardcat
,

flan

P A R
|,-

II.
.

t47

flammafua alembicum fngidum fenat quod firicepcrcgeris , intra paucos dies maximamaccipicscopiam olcifulphuris, quam alias aliquot fepcimanarum fpatio acquirerc non potuifTes. N. Imperratur quoque ejurmodi fpiritus five oIcum acidum una cum floribus fequenti ratione: fi nimirum perintervalla (ingulis vicibus fulphuris

fruftum magr.itudinis ovi gallinaceiprojici,

ffp

turin vs dcftillatorium candens


floribus egredietur

Scuna.
in

cum
quad

oleum acidum

Recipien;

temjeparandum
iterum ab
illo in

a floribus aquas afFuflone


:

^ *'

fundopoftaquxevaporationem oleum quoHrelinviribus idem cum fupequitur, odore, faporc riori illo*, Ted ejus tantum hc rati one copiam tibi comparare non poteSjquod fi non qusris, rein

Cucurbita abftrahenda

&

linquas illud

cum floribus,

qui inde vulgaribus

gratiorcs redduntur aciditatis

nimirum giati*

Kk t

Bcnc-

14^

FuRN OR. Ph I ibso

PHIC*
I

L E CT O R
B E

V O L

O.

ATquec finfm imponam Parti Secund^y


uhi alios etiamfrocejjhs

Medic indes in-

ferere ptuijfemj nifi id ftipervacaneum judicaem ^frofterfufficientem modotraditam in*

formationem aliarum etiam verum deilha* dcirum. ^dt utem hie locortim omijpi yfi'
quentur in partihusfequentihus.

S.

N-

3-

4-

7v
9II.

12.

IP21.

25.
Vtd*

Vd.

^7
h'td*

28.

hid*

A. Fornax cum Tibi mdbuncamcrato inftmmcnto fcrreo, &rccipientc B. Ai-titix flniftra aufcrcns opcrcdum^dcxtr autcm incnsmateriam dcftiUandam prsparatam. i-orma Valis externa.

D. Forma Vafrs interna.


E. Aliud c|uoddam vas non incamcratum, incumbcns carbonibns,

INDEX
Rerum praecipuaium Partis Secundx.
/^

Onruio Secundoi Tornacis. Modus deftillandi. Oleum actdum fpiritus vitrio volaUs,

3-

4.
7'.

&

Sulphur

vitr'toh

Narcotkutn.

9-

Vitr'tolum Uartis

& Veneris,

II.
12.

V'ttmlum Uiru,

Oleum

vitrioit dulce.

1921.
.23-

Trdparatio ok, v'itnoll dulcis.

Ffus&
Salis

Bofisejus^

& Alummsfpritus.
Sulpirureus voUtilts^

M.
ibid.
ibid.

Acidus,
Spiritus voUtdis.

16.
ibid.

Metallorum.
Mtrieralium,
Spiritus e Ztnck'
Spiritus volatilis fcorlanim reguli Uartis.

^7
ibid.

28.
Wid.
Ibid.
ibid.

Spiritus falls

N/m.

Jcidus albus.
Volatilis ruher.
Vfiis bujus.
lliiUS.

29.
ibid.

Aqua Tiegis^

30.
ibid.

Aurum tonitrUdfis.
Ejus
ufus.

Ihres.

3537.
ibid.

Tinura.
Vfus Tinuroe folis.

38.

Kk

Ci-

IN

i^

jL

;i.

Lufu oleum.
Vitriolum,

1^2
Hid,

& Sulphuris, Maturatio Antmonii & Sulphuris. Cornu cervifpiritus & oleum,
T'mura Antimomi
Spiritus cap'torujn

13^.
ibid
1 3 5

hommis.

136
i

Oleum

Succini.

^ y.

OleumVuligmis

138.
deillatione,

dleum Fuliginis ahfque


Mellisfpiritus,

Acetum

Sucharifpiritus

& oleum,

& Oleum.

ibid, ^

13 9'
j 40
ibid.

CoraUorum &fachari fpiritus


Olivarum oleum.
Vfusoleibenediciu

& t'mura,

142.
144.

CerA oleum,
Spiritus contra calculum

14tbia .

BefpirttH&oleoacidofulphuris,

ibid,

S.

FURNORUM PHILOSOPH ICO RUM,


PARS TERTIA,
In qtii

Defcribitur

tertiae

fornacis natura

cujus

quidem abfque veficis ahenis, aliiCbencficio quc cupreiS:, terreis, ftanncis & plumbeis inftrumentis>
Ipiiitusvarii vegetabilesardeiues, extrafta, oica,
falia,

&

&

See

Adminiculo autem exigui


cuprei,

alicujus

inftrumenti

vaforumque ligneorum, ad ufus tarn chymicos quam raedicos prspararipoflunt.

Joanne mRudolphum
Glauberum.
>:V._^^9

Proflant apud

Joannem Jansso niuMj


cId

Idc LI.

PRiEFATIO INSTRUmcnti Cuprci ScFornacis.


^Aratur autcm inflrumentum
do
:

illud e

laminis cup reis lobuftis fequenti

mo-

Oportet conficere hemifphaeria duo robufla e cupro vel orichalco,magnitudinis capitis


ter,)

humani

(vel circi-

&

caque coivungere fortiilima Ferrum inatione, quidem abfque ftanno , quorum akcrum fiftu:

latum efto

effe
,

autem oportet fiftulam


a.i

exa(5li(Ti-

mx rotunditatis
tiim
,

ut foram.en terebr fadtum ac-

curati{Iime replcat

prohibendum
j

aquae tranfi-

ad inflar Epiftomii
,

fpitliamse unius longi-

poftcriore parte prope glotiidinis ad minimum bum ampliorcm quam parte anteriore quam ct,

iam habit rations magnitudinis^globi


vel minoris capacitatis eile oportet
;

majoris

exadifTime -

que optima ferruminationc jundam hemifph^ri


fuo
5

cujus diameter partis anteriores adinftar epi-

ftomii rotundiffimi

exadflime

replcntis fora-

men rotundum
tranfverforum.

eftoduorum digitorum latorum Requiritur autcm ad prrrdidtum

inftrumentum

five

globum
,

pcculiaris aliqua foricil.

nacula confccla e ferro vel cupro cupreis

la-

minis robuftilTimis
inftar retortas
ferreis
,

interinfcce vel lapidibus vel


,

optimo luto obdu<5ta


,

cui imponitur

ille

globus
vel

itaut incumbat duobus baculis


,

a craticula unius ddlantise fpithamse

a a

unius

4
unius

FuRNOR. P H
cum dimidia
;

L O

O P

C.

cujus collum (fiftula illa)for-

naccm egrediatur fpithamam unam ad minimum. Oportet quoque fornaculam habere inferne fuum
cineritium , & fuperne operculum cum fuo foramine pro emittendo fumo, igneque rcgcndo uti ex appofita figura apparet. Oportet quoque in,

fernc tribus pedibus conftare

quibus immittatur
(

fornacula

& duobus manubriis

collateralibus

quorum beneficio de loco in locum amoveri pofnt; id quod maxime neceffarium , nonenimfolum ufurpatur in deftillatione Spirituum ardentium per vafa lignea inftitucnda loco cupreorum;
{qA etiam in
fit

ill

deftillatione
,

&

di^eftione

quse

in cucurbitis

matratiis aliifque inftrumentis


,

vitreis, lapideis, cupreis, ftanneis

dis in

&c. collocanetiam in codione cervifias, hydroniellis, vini aliorumque potuum , peragcnd


Balneo
:

uti

beneficio vaforum liencorum.

De hirumentis ligne ufurpand loco Vecarum, Bdneorum d^ i^henorum,


IZl

T primo quidcm

de vafis ligneis ufurpandis


,

^loco cuprearum
Icnt,

veficarum
,

in deftillatione

amurc, pofrumentOj farina, radicibus, herbis.floribus, feminibus, aliifque vegetabilibus; necnon olcofpiritum ardentium e vino
cervifi,

rum

vegecabilium.

Fac ut habeas dolium quernum ad inftar illorum in quibus vina confcrvantur & cervifia, juftas magnitudinis , correipondentisnimirummagnitudini

P A R
nim

IIL
:

tudinIgIobi,quantaruflicitcoclioni
jufto amplius tardiflimam

dolium e-

&

txdiofiflimam

Major globus accommodari poteft dolio parvo fed non vice verfa dolium ingens globo parvo. Quo enim major globus, doliumque minus, eo magis acceleratur opus.Invento autem hoc artificio parcendorum iumptuum
caufabit codtioncm.
,

expenduntur in coparandis veficis, eft habere globum nimise magnitudinis, requirentem majorem fornaccm, difficulter portabilem , utpote arcausa, qui alias

ahcnis;fornacibus5&c. confultum non

gilla vel

muro

intrinfece

obduclam
,
,

fufficit

enim
coin
vafis

illam tantse efle magnitudinis


d:ioni
:

quanta

fufficit

Qu_are utriufque

globi

nimirum &
,

dabo proportionem juftam


deftillationibus
aliifque

& debitam

quam

operationibus

imitari

habet benevolus led:or. Globus magnitudinis capitis humani^continens q vel 4. cantharos, quorum fmguli habent 4. li.

bras, fufficit calefaciendo dolio 3 o.

40. 5 o. 60. 10 0. mcnfurarum ; quod quo remotius 100. S% propinquius 30. co citius calefit proin coflio promovetur; vice versa quo propinquius 100. remotius 3 o.eo tardior coclio.Non igitur confulo ingens dolium eligendum efle ad globum parvum, propter longam & tsEdiofiilimam operationem Etil adeo accurate de ad amuflim omnia

&

&

&

&

& fmgula non obfervantur


refcrtjquia fufficit

menti alicujus

5 non multum tamen idem prxftare beneficio inflruparvi cuprei , quod alias divcrfis

divcrfarum formarum inftrumentis cupreis perAaa 3 pe-

FuRNOR. PhilOSophic.
de cervifiae
iil

Facilius cnim inhac deftillandi ratibne comparantur vafa lignea requifita ad dcftillatiopctratr.

ncm fpirituum
Balnca,

codionem , item ad

quam

in vulgari

tot vafa cuprea.

Non

autcm folum hac ratione


quia ufUi pato dolio aliquo
>

parcitur fumptibus

&
;

cxpcnfis, fed ctiam loco exftruendorum furnor

removere

illud licet,
,

aiidquc fuhrtitucre pro


ficri

alia

operatione

id

quod

ncquit
eft

cum

vcri:is& alienisincameratis.H^c
cuprariis

cjuoque
fabris

invcntio pro carcntibus artificibus,


;

nimirum

quia lignea facilius

comparantur. Beneficioquoquehujus globi pcrpetrari pofllmt operationesfccretiflimse.

Fornaculacnim cum globo cupreo exflrui potin alioquoqueloco B. muro feil, diftin:is locis ita ut qui tovct ignem nefciat quid agatur inlaboratorio ; f^pe enim incautis famueft in alio
, ,

lisignis concrediturcura, inftrumenta vitrea ex


incuri frangentibus, qua ratione pretiofiflima (x-

pe amittitur mcdicinaj quo periculo caret hsec in-

ventio.

Quare globus ille cuprcus cum vafis ligneis commodior cupreis illis veficis &:ahenis. Sed hoc tc fcire velim quod hsec noviter inventa de,

ftillatio fit tardior

vulgari

ill

qua;

fit

veficarum

beneficio

Sc

confequenter longiorem ignis re-

Confulo igitur ditioribus habitantibus in amplis& fpatiofis sedibus antiquam illam deftillandi rationem pauperculis vcro , quibus rara fuppcllex , & avaris globum
quirat adminiftrationem.
:

hunc cupreum cum

valis ligneis

Etfi

cnim hie
Ion-

P A R

I I !

longior ignis adminiftratio requiratur , non tarnen hi cum illis comparandi fumptibus qui ex-

penduntur

alias in tot

& tarn diverfarum formanihil

rum

vafa cuprea. Retineat igitur vafa iua cuprea,

qui capere

non

poteft

enim mea

refcrt

fi-

e dubio vero erant , quibus hsec mea noviter invcnta arridebit flillandi ratio , prje cseteris ; communicata in gratiam pauperculorum laborantium & patrumfamilias , ex inopi vafbrum coquere ccrvifiam ftillare fpiritus ardentes non audentium. Faciliusenim comparaturglobus 5.

&

vel

4.1ibrarum,qum alia vafa cuprea 60,80. oo,


i

Hbrarum
ftruere

facilius

quoque vafa

illa

lignea

quam

fornaces,quas nonnulli ex defe(5lu faltem loci exquae


pfi

non poflunt; Elige igitur quam vis viam, enim fcripfijin gratiam pauperculorum fcripotius quam divitum. Certe non habent quod
,

erubcfcant divites
breviori infiftcre

fpatiofa laboratoria pofTiden-

tes, hanc fequi viam. liberum


,

enim unicuique

nifi

malit antiquam

& tritam

compendiofe , quem ego juvarenefcio contentus publicatione quse fada in gratiam proximi mei jfive ea dextre vel fmiflre capiatur, bonoanimo, certofciens, quod plus

viam

praeferre inufitatae
,

commodi quam incommodi


petrari poilit.

illius

beneficio per-

Non

igitur poenitebit illum fui

laboris

qui vafa cuprea

&

lignea riteparare de

ufurparenoverit.

Aaa 4

Sf-

FurnoR^Philosphic
Sequifr nunc vasfrdparatio.

fuper VAs confedum fundo uno collocandum fado


fedile

appropriatum
circa

quo

fac

foramen

cum terebra
rccipiendo
,

fundum pro collo globi cuprei fac quoque circa linteolo obdudo
:

fundum ( inferiorem ) aliud foramen pro epiftomio , cujus beneficio remanentia deftillationis extrahitur. Oportet quoque faccrc foramen amplum in fundo fuperiore , cujus diameter habeat
fpithamam unam pro materi deftillanda per infundibulum infundenda fimiliter opus eft ut iiat foramen prope fundum fuperiorcm duorum
:

vel trium digitorum latorum tranfverforum


flftula

cui

cuprea unius fpithamx longitudinis, clavis


;

flridiflime applicanda

atque huic

(^fiftulxj aliud

vas

quernum cumferpente cuprcoj&aquafrigida

ad inftaraliorum refrigeratoriorum , applicare (ive accommodare opus eft. Oportet quoque junturas fiftulcS modo diclai brevioris, dolii primi5&
fcrpcntis dolii fecundi
i.

e. refrigeratorii
,

ardifli-

me ftricliflimeque unitas efle quo


tionis grati
lius.

luto deftilla-

congruo copulari poftea poflint me-

Atque hxc eft forma

& fpecies Vafis lignei


deftilla-

ufurpandi loco vaforum, cupreorum in tione fpirituum ardcntium & olcorum.

jiciescjufmodi vafaligneaporofa, abforbere

At obma-

gnam copiam fpirituum


Ri.

& olcorunL
apertis

Niillus ipirituum tranfitum quxrit violen9

tum per ligna

yiis

nimirum

:Nullum

igi-

tur

P A R S tur Viic periculum , cum


ftulam
fatis

I.

9
fi-

detur illis egreflus per

amplam.

Nee oleum

in diftillationc

, quicquid enim vi aqu:^ ferventis illis feminibus , id aromatibus ab feparabile eft

adlixrefcit

&

ipfum ctiam

eft

fublimabile

vi

aquf calentis,ita ut

ftillare polTit in refrigeratorium,

qua ratione plus


deftillatio -

non quam
ne
vafis
illis

in veficis perditur.

Fad
^que

redificari

quoque pofiunt
(

fpiritus prxdidti in

ligneis

prius Iqtis )

ac in veficis

cupreis.

Confeciio vds lignei pro


locd

Baheo, uirpandi

ahenorum cupreornm
,

rum

digeflionis gratia

^ fUrmheo^ deilla-

tionis

per vai vitrea,

FAcut liabeas vas

quernum majoris pro lubim


,

vel minoris quantitatis

habita ratione virro,

rum majorum vel minorum multorum vel paucorum, altitudinis 2. vel 3 fpithamarum:, fupcrnc paululum anguftius quam inferne , ita etiam fuperne formatum , quodoperculum ligneum , cu.

preum

five

plumb ar;i{Iime,ipfi
,

copulari pollit;

operculum nimirum foraminibus majoribus , vel minoribus habita ratione vitror praeditum^ficuti alias

in Balnei ftrudurafieri folet,& ex appolita

figura apparet.
cari fupra fedile

Oportet quoque hoc vas colloaliquod five fcabellum altitudinis

unius ulnajj vel tant^ quanta requirituradcopula-

tionem globi cuprei cum Balneo , quod foramine prseditum efto propefundum inferiorem , pro ex-

Aaa

<

ci-

10

FuRNOR. Philosophic.

cipiendo collo globi prsedidi.In defedu cjufmodi Vafis, alias facile comparabilis,accipe dolium vini vel ccrvifiae, in mcdio divifum 8c fac foramen prope fundum pro collo globi ; fac qiioque operculamIigneumforamiaatum,&'c. Qui vcrocuriof-js, fecundum artem fingula fibicomparare
,

poterit.

Fas ligneum

C[ue ferviens coEtioni cervifiAj


,

hydromellis

acHi^ c^r. ac vafa cupreay


c^' amiea.

ferrea

Ura ut habeas vas ligneum majoris altitudinis quam amplitudinis fiveladtudinis, fuperiie paululum anguftius , quam inferne, pro lubitu nimirum vel accipe dolium vini vel cervifi^ in medio divifum & prope fundum fac forameii pro collo globi; afleribus nimirum cooperien:

dum

cque ferviens codioni cervifix

<kc. ac

cu-

pieailla.

Vas ligneum pro

5 aqtu dulcis vel miner du y pro luhitu confervando calido fanitatis


,

confervandA gratid,

"PAc
--

ut babeas

labrum oblongum ligneum,


,

commodioris

infcflionis grati

fcabello juftse

altitudinis
ita ut

imponendum compctentis nimirum, fundus vafis corrcfpondeat cum collo globi


Poteris

fornaculximpofiti.

quoque comparare
,

operculum, cooperiens integrum labrum

divifi-

bile

P A R
bile

I I I.

II

5j

reunibile ibi loci ubi caput

egrefTum

fuum

habct,uti apparet e figurlVel poteris ipfum

flragulis cooperire

mediantibus

bacillis gracili-

bus incurvatis , labro applicatis , ita tarnen ut Caput libertate fu fruatur , cum primis in B. vaporofo

aqux

dulcis

fac ut habeas

communis, vel medicinalis. Vel operculum altum ligneum arftifTi^

me

claudens, pro
fi

ficco fudoris grati, ubi nihil

refert

caput

cft

inclufum, five non.

De u

vfirttm ligneorum in defiillatione, co


,

lonCy hdnedtione

d^c.

Et primo qui-

dem de vafe deflillatorio,

\Eftillaturus fpiritum

qnendam ardentem bcN.


i
.

neficio varis deftillatorii


:

e vino

hydro-

mclle, cervifi

Polcnt y frumento,farina,pomis,

pyris,cerafis,ficubus

&c.item efloribus/eminibus,

radicibus aliifquc rebus vegetabilius, opus habet


prseparare luas rpecies,ut fpiritus fuos elargiri pofIint.

Qjaare operx pretium efle duxi aliquid dicerede vegetabilium fingulorum praeparatione,

melioris intormationis gratia, alias


ra deftillatio

& fruftra

enim frudlifenonfperanda, fed labores incafTum exantlatos metuendum.

12

FuRNOR. PhILOSOPHIC.
7ti

Btprimo quidem de pr^paratione AmurcA vi,

cervia, Hydromellps

diornmqm

potuum.

AMurca (fivcfeces feufcdimentum ) vini, ccrvi{ia2,Hyciromellis,&c.

nuUaopus habet prse,

paratione, quia

ita

perfe facile fuos elargiuntur

fpiritus, nifi forte


ficcata

tione

omni quam liquidam , aquce communis

humiditate privata

&

redderc oportet admix,

comburatur

& adhxrefcat vafi

ne inter deftillandum qua de re plus in ;


pr^Emifsa

ipfa deftillatione.

Flores autem, radices, herbse,


,

femina , frudlus ,

poma 6c pyra abfque


,

prseparatione deftillari nequeunt

oportet igitur

antea prscparare, ut fequitur.


T)e pr&piXYtione

omnis gener isfriimentorum utpoie triticiyaven^jhordei c^cprAmittendifpirttm deilUtioni,

t T primo quidem
-*'polenta
<5^ione fieri
,

oportet ut

fiat

frumento

qucmadmodum in cervifix confeModus autem confccflionis folet.


,

omnibus manifcftus , quare non opus multa de co dicere quia ubivis locorum vino carentium, vix domula rcpcritur, in qua non conficiatur polenta & cervifia , tam ruri quam in civitatibus. Scdut ut fit magna tarnen eft difFcrentia confcdioms illius, non enimlongus culter
polenta: fere
fiicit

bonum coquum

nee onincs potatores vini plan-

P A R
plantatores funt.

I.

13
fibi

Plurimi enim perfuafum


veftigia fequantur,

habcnt, quod
futi

fi

parentum
( ctfi

rem

, bene kCe cruditionem refpuentes. ccndum de difterentia hujusconfedionis. Etfl nunquam exercuerim artem ccrvifiariam , certus tarnen Tum, me palmam in illa prx cseteris Omnicervifiariis deportaturum. bus dcftillatioribus Saspe enim yid\,dc quidem cum admiratione mul-

egifl'e

erraverint

) cumprimis naQuare aliquid di-

&

torum iimplicitatem
nilTimis etiam

in fuis laboribus
;

commuconcetarnen

& quotidianis

quibus
,

etil

deretur xtas aliquot feculorum


illi

nunquam

ad meliorem frugem abituri , content! antiBone Deus / quam mundus ouis fuis moribus.

nunc

eft

perverfus

ubi

nemo ferelaborat aliquid

boni invenire , nee eft qui cogitet inventa perficere & emendare ; ubi omnia in pejus ruunt, Nunc enim qua^vis vitiorum genera increfcunt
:

&

fere

fmguli divitias

folummodo
enim
illiseft

qua^runt ferft^
,

&^fr;?f/^^; perinde

fi

modo ha-

beant

non cogitantes male acquifita male perdi, nee illis tertium hseredem gaudere , nee non in,

juftas divitias devorare honefte

comparatas

cum
fi

periculo etiam xtQrnx damnationis.


veteres noftri ade fuiflent negligentes
reliquifTent
,

Qusefo

nihilquc

nobis , qusefo

quas fcientias habituri nos

inquam , quas artes, nunc devenit, ? Eo

quod virtutes decrefcant

& vitia increfcant*


X>^

14

FURNOB. Philosophic.
De dijferentia confeBionis ^olentA.

TTvIfFcrcntia polentas
*-^vcl
ftit
<5la

cujus ratione meliorem

pcjorem dat cervifiam


viretinct

& fpiritum
ncc

confi-

maxim ex parte
enim vulgari

in fola ejus pracparatione: fa-

fuum faporcm
,

quare
cervi-

bonum fpiritum dare


fiam,

nequit

bonam

quod a

paucifTimis obfervacum^quare

bonos

non potuerunt e frumento fed redolcntes polentas & faporem & odorcm quas non frumenti fed artificis culpa non rede laborantis
fpiritus elicere
:

in prseparatione polentse
catione.
Si

deftillatione

&

redifi-

enim rite proceditur in omnibus,dat frumcntum ipiritum Optimum, fapore , odore aliifque viribus , haud diflimilem confc6to e fedimento vini. Quod artificmm etfi non omnibus innotefcat,non tamen fequitur ipfius impoffibilitas Non autem dixerim efle viam illam communijGfimam , qua ejufmodi fpiritus , vini fpiritui (i:

niilis deftillaturjfed

aliam fubtiliorem

^ ingcnio-

liorcm.

Ex omnibus vegetabilius
;

ecitur fpiri-

tus, ardens

quod autem

percipitur difFcrcntia a,

non fpiritus culpa fed feminum, frumcntorum &c. communicantium fpiritui fuas vires, fuum odorcm & faporem unde ejufmodi non
liqua faporis
odoris id
vegetabilis, utpote herbarum^
:

&

fimplex dici meretur fed compofitus


lias

fpiritus

a-

enim omnis

fpiritus ardens

( rite

rcdificatus

& phlegmate privatus) e quavis rc paratur,iifdem


cum vini fpiritu prasditus viribus , etil non veri (1milc

P A R

I I

I.

35

Non autc'm negaverim uinile videatur multis. fimplici plus vcl minus dare fpiriprxaltero num
tus fuavioris
,

vel appropriati \\x vulgaris.

Sua-

vioraenim vinadant fuaviores fpiritus ; vinum ^uoque darum fuaviorem datfpiritum amurc live vini fedimcntOiquamvis ex uno eodcmquedolio profeda vinum enim clarificatum & a fecibms fcparatum fuaviorem dat fpiritum amurc fivefedimento impuro & heterogene inquinante fpiritum (implicem & fuavem , peregrino faporc & odore ita ut merito ille tanquam fimplex prseferatur hoc accidentaliter inquinato atque hsec
:
:
:

omnibus fpiritibus intelligenda. Qx autem hadenus dida , illorum grati dida, qui fibi perfuafi , quod operationes fuas chymicas non adco bene cum fpiritu frumentorum ac cum vini fpiritu perpetrare poffint, nunquam enim ullam reperi utriufque dicrentiam in extradionibus tam mineralium quam vegetabilium. Capiat igitur qui capere poteft meam opinionem &: exetiam de
casteris

perientiam

cum obtredatoribus contradicentibus rem habere nolo. Abfque damno aliorum, non audeo revelare artificium ftillandi fpiritum fuavem magno cum lucro e frumento , in omnibus fimileni conf^do e fecibus vini , abfque po,

lentsE

nimirum praeparatione & attritione , communicandum aliquando alibi. Hie enim libellus non fecrctorum publicandorum grati confcriptus, fed faltem noviter inventse uovx deftillatio-

Hoc autem fcito deftillaturus fpiritum ardentem fuavem e polent vel mellc;quod peculianis.
ri

l6
ri

Fu R N
,

O R. P H

LO S OP H

C.

quadam via in polentam

rcdigi debeat frumeri,

tum

privariqiKs vcl fapore fuo ingrato

ante fui

deftillationem
lito elicictiir

& fcrmentationem, fccus more fo,

indc fpiritus quidam ingratus

vini

fpiritui incomparabilis.

Tota igitur

ars

hujus ne-

gotii confiftit in vera prcXparatione.


ingratas ingratiam redeunt arte,

Res enim
hasc

& vice versa graAtque


in*

tx ingratse redduntur
formationis grati*

inertia.

De Fermentatine P&lenu^
^.T)01entae Mola contritae q. v. cuiinvareli^ gneo ered:o affunde aquam frigidam,quantum nimirum fufficit ad hume<5tationcm illius, mixtionem & comminutionem ; deinde tantum
etiam aquse
calidse affunde,

quanta

fufficit

ad red.*

dendam mixturam mllern &: tenuem , ncc-non tepidam calida enim vel frigida efle non debet quo faclo aliquid admifce fermenti cervifia^ re;

centis,

& tege vas ftragulis, & brevi temporis fpacxpofitajfermentare incipiet (quare vas

tio, calori

non

ad lmmitatcm replendum) & tamdiu in fermentatione relinque , donec itcrum defcendet mixtura 3 quod plerunque tertip die fieri folet ,

&

crit'parata polenta ad deftillationem.

De Fermentione xJMellis,
"^TEc mcl
(ingulari opus habet artificio in fui *-^ fermentatione , quia mixtum cum ^.7.8 i o.
.

par-

P A R

I I I.

J^

partlbus aqua? calidx, difTolvitur

& folutionrad-

jicitur fermentum ,uti de polenta dictum , qusc poftea relinquitur in calore cooperta fermentationis gratia 5 aptaaddeftillandum fadaefterve-

fcientia.

Scito aiitcm
,

tardiflimam

aliquot

nimiam mellis copiam nimirum feptimanarum &


;

menfium
cere

facere

fermentationem

quare accele^

rationis gratia

majorem aquse quantitatem adjimonui; quamvis alias copiofos det fpiritus


,

fcd ingratos

quos proin nemini

(nifi fciverit ejus

tollere ingratitudinem)
ftillare

tanquam parum utiles de-

confulucrim.

De

Frfaratione

TruBunm Seminum ,
,

Ilo*

rumy Herhartimy Radicum> &c,

FRudus
pyra
,

arborei

utpotc cerafa

pruna, poma,

ficus

,grana juniperina, grana fambuci,

buli,mori &c. contunduntur in vafis ligneis picontufa perfunduntur aqua calida, ftillis ligneis
',

&

fermenti adje5tione iHmulantur

uti fupra di;

dlum de Polenta. Semina franguntur mola


res, herbae

flo:,

& radices

minutiflime inciduntur

&:

admixtione aqua; calidse & fermenti irritantur ad fermentandum.

Ntequam

deftillaveris prsedicla

fermenta-

* ^tionis

beneficio prxparata vegetabilia, di,

genter pcrpende

accuratiflimeque obferva, u-

Bb b

trunl

iS

Furnor^Philosophic.
:

triim mixtura fufficicnter fermentaverit

quan-

doque enim plus juftoaquas frigidse vel calidse adjicitur quandoque non rite tegitur vas,qua ratio;

ne

aeri frigido datur ingrefTus


,

unde impcditur
:

fermcntatio

& confequenter fpiritusdeftillatio

Fermentation is enim beneficioliberatur fpiritus vegetabilium ardcns,fine qua fieri nequit:Impcditur quoque deftillatio nimi feftinatione, ut & ni-

mia cun:atione enim deltillare incepcris ante tcmpus , fermentatione nimirum nondum perfe:

cta

pauciflimos accipies fpiritus

:,

quare etiam

multis impcritis melior projicitur ante porcos,

non quidem cum jadura


Sed non item
fi

aliqua fingulari

fi

po;

lentatueritmateria, quia faginanturinde porci


alise res

vegetabiles fuerint mate,

ria deftillationis.

Similiter nimia tardatio

ubi

materiaacefcit
dat fpiritus
;

antequam

deftillatur, pauciflimos
,

id

quodfcCpiffimc accidit

dum herfpatio,

hx

flores,&c. ex infcitia relinquunturin fermen-

tatione 3. 4. 5.

& plurium feptimanarum

antequam deftillantur;, maximaenim pars fpiritus tunc convertiturinacetum; quod non adeo male actum efl'ct 5 fi modofcirentejufmodi homines clarificarc remancntiam &C in acetum convertere,
ut nihil periret; aceta enimhcrbarumjflorumjfe-

lic

minum atque radicum non contemnenda. Atque fxpe (id quod dolcndum j potior pars cum pri-

mis fi aromata &:c. pretiofa fuerint. Matcria dcflillationis , aliaque egrcgia utpote femina & hcrbx cum damno & jadtura abjicitur; quarc admonitionis gratia talia apponere volui,
ut

P A R
ut operatores
di
,

I.

I^
rufticis ar-

rem paulo altius

feciim pcrpcnden-

anfam habeant vel faitem difcendi a

tcm deftillatoriam, non permittentibus polentam fuam piitrerccre,acerccrc & miicorem contrahere, antequam fuas deftillationes inftituunt fcd ftatira
,

fada fcrmentatione ( tcrtia feil, vel qiiartadie) deftillationem fuam inchoantibus.

At objiciet aliquis fpiritus meos vegetabiles non efl'e-purospropter fermentum admixtum fpirituprxditum. ^. Tanta non admifcetur porti fermenti, qu^ poilit fpirit vegetabilem inquina,

re: Etfi

enim magnas quantitati aliquot cochlearia

adjiciuntur fermenti dantia


tulas
;

non

nili

aliquot gut-

nihil tarnen inde detrimenti accedit tot

cantharis fpiritus vegctabilis.


perciliofos

non

adjicientes

materiae fed facharum vel tionem promovere voluerunt , atque ade purum

Vidi quofdam fufermentum fui fpiritus mel , quibus fermenta-

putum

fpiritum impetrare cogitrunt,

non confifermentaochleare

derantes

mel quoque

& facharum fad:a


,

tionefuos de fedarc fpiritus


plus fpirituum dat

quorum

quam

lo. vel 20, fermenti.

At

melle

& facharo difficulter fermentantibus:,


fui fuifle

quo^

modo
funt
?

aliorum fermentationem promovere pofqui etiam reipfa experti additionem fer-

menti

fupervacaneam

dum floresillo-

rum &hcrbx aliquot

feptimanis ftctere in mace-

ratione, antequam fermentare inceperint , &fce-^ penumero acididatem , mucorem & fcetorem contraxifle, cujus rei ratio fuit fermentum inconvcniens. Suntauidem nonnuUi frudus arborei,

Bbb

fucco

20

Fu R N

O R. P H

LO
,

O P H

C.

fucco dulci

& pingui prxditi

utpoce uvx , cerafa,

poma,pyra, ficus,&c. qui non opus habeiit adjedtione fcrmcnti, natural! fermento prsediti fcd
,

non item alia vegetabilia macilcnta,utpote hcrb^e,


flores

& radiccs. Ncceffe igitur eft promovcre fermentationem adjedtione fermcnti convenientisjne tcmporis diuturnitate fpiritu fuo fin

mace&c qui-

ratione exhalante privcnturhcrbarjflorcSj&c.At-

que

hsec informationis gratia dicere volui


,

dcm in gratiam illorum


ritu ard^nte

qui optima rdedilTimafpi-

que quxrunt medicamina, indigentium bono

tanquam focio illis applicabili. enim folum ita per fe ceu aqua vit^e venit in uTum medicum tarn externum quam internum cum
,

Non

primis paratuse cordialibus


fed ctiam unitus

& cephalicis
,

herbis

cum

oleis propriis

herbarum

illa-

rum ,

in

morbis multis deploratiflimis

ubi emi-

nenter fuas exferit vires.

Atque hxc dida fufliciant de pra^paratione vegctabilium prsemittenda dcftillationi fpiritus ardcntis.

Seqtdtur modus deillandimgenere.

fcrmentata optime agitare baculo, quo probe milceantur partes crafTiores cum tenuioribus5agitata vero replere vas deftillatorium

Eflillaturus igitur

opus habet materiam fuam

collocatum fuillo

per tripode, copulatum


tornacula ab una parte
j;eratorio
, >

cum

cupreo

globo in
refri-

^ab altera vero

cum

ubivi?

locorum juncluris probe munitis

P
tis

I I.

21

vcl veficis bubulis vel alitcr

cum amylo
,

&

pa-

pyro.

Colli

quoque

pars anterior globi

in va-

fe dcflillatorio

munitiim cfto caniftr

ciipreo, vel

ligneoi neherbse, feminaaliaque intrentglobum,

quem fola aqua influerc


foramen fuperius
illud

debet. Oportet

quoque

ftriv5liilime

obturari obturaculo

convenienti linteis involuto


5

per

ad inftar
la

( foramen nimirum quod fpecies deflillandse infunduntur ) doliorum vini obturatorum, Quibus

rite peraclis

fub globo probe bulliat

ignem accendere oportet in fornacudonec omnismateriaintotovafe j


,

& clevabitur fpiritus ille ardens

Sc

egredietur per refrigeratorium/ubi condenfatur j in appofitum excipul vitreum non minus quam
e veficis deftillatus
tet
;

ignemque continuare oporfit

donec omnis fpiritus

egreffus

id

quodguil-

ftu experiri licet.

Quo faclo, omnibufque refriepiftomium

geratis, aufcratur remanentia per

lud infcrius
ufibus.

amplum pro efca porcorum , vel aliis


ex

Spiritus egreffus pro lubitu exaltari Sc

re:ificari poteft

eodem

va/e

prius una

cum refrigeratorio.

purgato tamen , N.B. Relinquitur

aliquando oleum pinguecumphlegmate in fpiritus redificatione , profeclum ab herba illa , cujus


fpiritus ille fuit,

quod in prima

ill

deflillatione i-

gne fortiori
fcendere

materia una
potuit

cum

fpiritu exftillavit,

in rectiticatione vero igne leniori

cum fpiritu ad-

non

fed coaiftum remanfit cum.

phlegmate infipido. Atque hoc oleum fuis quoque viribus prseditum , cum primis rediificatum
c Cucurbita vitrea in B.

cum fpiritu

Salis

& clari^
fica-

Bbb

22.

FuRNoR. Philosoph! c.
Impctratur autem fere ex omnibus her-

ficatum.

fmdlibus o, floribus tarnen uno fubjcdo ejufmodi, ex plus quam IcLim ex altem
,

bis, radicibus, feminibus

&

habita ratione tcmpcriei calidse


vini

& fri-

fedimentum bonam dat gide 5 quantitatem talis olei , quod mcdicinale , utpote verum vini oleum redificatum non antea fuavi fapore pra:ditum,cordiale egrcgium ; quamvis neminem noverim qui illud cognoverit hadcnus. Atque Tic tradidi generalem ftillandi modum
cumprimis
,

fpirituum ardcntium beneficio vafis praedidiligneideftillatorii.

Nunc etiam fequitur.


,

Modm

deillandorum eorum utpote arom:t^ tum-ffeminum^ornm^ herbarnmy radlcum^ lignorum^ drc.

T primo quidem oportet femina confringcre E\^mol,florcs, herbas & radices minutiffimc incidercjlignaquc fruftulare vellimare,quibus poft-

ea

lufficiens

aqux quantitas

cui innatarc illa


fi-

poflint) macerationisaftundendx grati^itaut

nc ex defcdu aquse comburantur in deftillatione , nee cmpyreumafapiens , fed fuave elargiantur oleum. Nee tamen nimia affundenda aqu2e quantitas , fed quanta fufficit ad priEcavendam combuftioncm prxdidorum vegetabilium , in olei fui deftillatione. Et quidem rcccntia vcgctabilia ftatim abfque
,

nita deftillatione remancat aqua fupcrftes

prxmida maceratione , cum aqnis fuis appropriatis varidcftillatorio

immifl'a deftillari poterunt

a-

rida

P A R

I.

2|

rida vero oportet prius aliquot dicrum Ipatio

maTal-

cerareinaqu, antequam aeflillentur. quoque aqiiam macerationi dedicatam

Oportet
,

efl'e

fam
lint.

utpote materialia
,

illa prsedicla

emollientem
pof-

& aperientem
qua
falsa
,

quo

facilius olea fuaelargiri

Viridia vero de recentia

non opus habent ai\

interim tarnen nihil detrimenti indc


,

admifcetur
ut olea
illa

quia

fal

adjuvat

aquam ferventem
:

ita

eo tacilius adfcendant

adjuvant quo,

que promoventque deftillationem

tartarus

& a-

lumen, fi admifcentur, riteque adminiftrantur. Quibus rite peradiis oportet fpecies maceratas per infundibulum infundere in vas deftillatorium, ignemque adminiftrarCjUtididum de fpiritu ardente , & un cum aqua in coione cgredietur oleum feminis vel ligni macerati in aqua. Et quamvis hc rationcplus egreditur olei faift ni-

mirum
fale

maceratione,

falis

additione5quam abfque

nunc ubivis , locorum moris eft oleaaromatica deftillare; multum tamen remanet infeparabile per aquam nee conrequenter fublimabile cum aqua. Melior igitur via eft , quam tradidi in Prima Parte cum
folius aquse dulcis bcnencio, uti
fpiritu falis inftituendam
,

quam li placet fequere.


pcrcipitur recipien-

Oleo

egreflb

omni

id

quod

tum mutationej ignis extinguendus, & remanentia eximenda, qux fifeminum,. hcrbarum vel fru6luum , adhuc
quantitas efle
calens additione fermenti fermen,

tari poteft fpiritus deftillandi grati

cujus tanta

non

poteft propter olei ablatio-

nem

quanta

alias elicitur e

rebus oleis

fuis

non

Bbb 4

priva-

^4

FURNOR. Philosophic.
:

privatis

omnis enim
,

fpiritus ardens multi olei

particcps
plura.

de cujus eflenti

& natura paulo

poft

Oportet autem oica fuiffe facta abfque falls additione , fal enimimpedit fermentationem fine qua fpiritus ardens haberi nequit. Aqua vero una cum oleo ftillata coUocanda in loco quodam temperato , i, e. fubtepido , donec oleum afccndens innatet aquas aqua feparandum per tritori (de quo in Parte Quinta) funt etiam nonnullaolea non adfcendentia fed defcendentia ad fundum, fimilitcr per tritorium feparanda, ad ufus fuosrefer-

vanda.

lervanda clara

vero cjufmodi oleadiuconlentorem non acquirentia , docebitur in Parte Quinta: quomodo autem temporis diuturnitate claritate fpoliata tenacia fada reftituenda &c clarificanda iterum , id habetur in parte Prima, quare non eft opus repeter^
,

Quomodo

&

^^omcdo Oka in Baifama coagulanda,


T Am
diu moris fuit, Olea aromatica in balfama
-*convertere, ubifempcr alter alterum excellere
voluit in hoc artificio
liud fuit

quod nihilominus nihil ahadenus quam opus fmegmaticum non


,
:

cnim

intrinfece ufurpari potuerunt

fed filtern

cxtrinfece propter

odorem

cordis

& cerebri con-

fortandi grati.
lea

Multifariam autem prxdidla o-

coagulantur,& portabiha redduntur in pyxidibus ftanneis, argenteis, eburneis. Nonnulli pinj^uedinem agni admifcuere caloris bcncficio, &: in linimentum convertere^quod divcrfis etian> coIot
ribus

P A R
ribus coloramnt
:,

I I I.

25

exempli grati, olea herbarum viridium utpote roris marini , majoranse , laven;

dulse, rutx, falvise^viridi colore inquinavcrunt,a?ris

viridis

(cerebro

&

cordi noxiij admixtione,


3c refocillatjid

iibi

quod uniim roborat

ipfum de-

ftruit iteriim

alterum. Balfama

cinnamomi

& li-

gni Rhodii rubro tinxerunt colore cinabrio vcne-

na to^

Alii diligentiores olea fua tinxerunt colo,

ribus extradis vegetabilium


intro afllimuntur
:

qu^e balfama tutiiis


durabilia
j

fed

non funt

lento-

rcm&foetoremacquirentia, quareceram albam coagiilationis gratia admikuerunt, quaratione durabiliora quidem fada nee foetentia , Ted tarnen
temporis diuturnitate tarn tenacia, ut cutiillita vel affrida reludati fint proprer ceram admixtam. Tandem alii meliorem invenere viamoleaaro-

matica

& alia coagulandi.additione nimiriim olei


,

nucis myrifticse perexpreionem fadi

colore de

odore

privati

cum vini fpiritu, quod matrem halfiAtque


hie

rnorum appellavere.

modus jam

diu

apharmacopasis tanquam Arcanum occultatus fuit, doncc tandem aliquando publici juris ta^

dus 3

ita ut fere in

omnibus officinis hac ratione

parata vendantur balfama. Sed ut ut lit optima via , non tarnen funt perpetua balfama ill parata
via,

utpote fale carentia


illa
,

non autem contemno


,

(i-

vcimprobo

via innotuifl'et

balfama hc ratione,quia fi melier ujique meliora fada fuilVcnt ne-

mo enim ultra poiTe cogitur.


Bbb

Quare non modo


,

excufandijquiufifuerunt axungiagni

cera

&

oleo nucis mufcatx in confedione fuorum balfas

morum.

l6

FURNOR. PHILOSOPHIC.
fed etiam honorandi propter

morum,

communi-

Cum autem praedida balfama intro cationem. afluminequcant , nee adeo bene extrinfece admi niftrari pojGTint ob un^fluofitatcm , confuluerunt alii coa^ulare olca admixtionc ralium fixoriim proprioriim qua ratione parata balfama immu:

nia rcdduntur a lentore

& tenacitate & folubilia


,
:

in vino, cerviri,& quovisliquore

quarenon fo-

lum commode intro modius illis antiquis


tem folum
tari

aflumiintur

Ted etiam

com-

extrinfece afFricantur odoris

grati,quia facile iter abftergunturaqu.Non au-

affrida fuaviffimum exhibent

cdorcm,
falis

fcd etiam propter

admixtionem falis fixi, naturam habentis cutem venuftant.

tar-

Quare

commendantur foluta

in aqua pur calida pro la-

faciei , venuftante non folum fed vacro capitis etiam roborante odoris grati eximii , id quod Quare hie mopinguia illa prceftare nequeunt.

&

dus reliquis longe prseferendus ; capiat igitur qui velit , Rara enim (^ }iova 7ion femper acceptantur

cum

primis ohura

fpero autem fcculi futuri

approbationem.

Sequitur modu^ praparandi-

Tl Emancntiam fpiritus ardcntis,& facco im-'^miflam fortiter exprime^expreffam aquam redige in acetum , & e rofis quiilem habcbis rofaj^
.

ccum

& ex aliis aliud


:

Optimum in oeconomi,

ad condiendos cibos
e facco,

Poftca exime rcmancntiam


rcs

eamque

in furno figlino redige in cine-

P A R
ardentis (feparatij ad

I.

ly

res albos,qibus afifunde

phlcgma propra fpiritus extrahendum falem , a quo itcrumavocaomnem humiditatcm in ollfiili vitrcata: falem coagulatum Icnitcr calcina in crucibiilo mundo & albefcct & falls tartari faporem referct ; quo aliquoties fpiritum proprium ar~ dentem abftrahe flngulis vicibus falem prius cal, ,

adeo exaltabitur fpiritus a proprio fale, ita ut ftatim oleum proprium aflumat, illudque fibi aflbciet illi affufus , itaetiam neamplius percipiatur in{piritu,clari{Iimo permanente :quo fa(5lo calcina falem adhuc fcmel probe in crucibulo , & cum proprio pKlegmate folve tantum, quantum fufficit coagulationi olei pofteamifce hanc folutionem cum fpiritu ardente mixto fuo oleo , & ccUoca in phiol colli oblongioris optimcobturataliveclausinbalneo, ne fpiritus exhalare poidit, codionis gratia, & fpatio paucarum horarum fiet unio mixturse laclis inftar albefcen^ tis Quo fadto, fac ut vitrum refrigefcat, facta e

cinando

&

nim conjun:io fpiritus ,


trum

olci
:,

& falis

ita

ut

ncu-

prse altero difcernatur

qu^ effundenda in

vitrum ampli orificii 5 &in frigido congelabitur inftar unguenti nivei , non folum inungibilis fed etiam in quovis liquore folubilis odoris cgregii,

quod

intrinfeceadminiflrari

commode

poteft

extrinfece adminiftratum

cutem rcddit venuftara

& odoram

quare Magnatum &: Dominellarum ; balfamum optatillimum. Atque hc ratione tria

vcgetabilrum principia feparata


nitafunt, inquunione.totius

Sc purgata reillius

vegetabilis

repe-

FuRNOP. PHILOSOfttlC. NB. Coloreperltur tota vis fapor & odor.


Z8
,

raturus balfama

extrahat colorem e vegetabilius

cum V. SP. quem faciat


did
ritu
lia

fimul coagulari.
,

Prae:,

igitur ratione e quovis vegetabili

fale

fpi-

& oleo, prsedito^ cliccre licet balfama folubi-

jbene redolentia , abfqueadditione alicujus rei non contemnenda. Et quia hie quoquc docetur balfamum rofarum odorantiffimum , rofse vero dent pauciflimum oleum, fine quo illud fieri nequit, fcito non folas rofas, five rofarum folia efleaccipiendaad
peregrinas

confedionem praedidi balfaraijfcd unacum foliis illos nodos luteum enim illud content in illis dat oleum illud , non folia rofarum , See, Atque haec dida fufficiant de prseparatione noftra balfamorum , qua: fi rite parantur , non contemnenda judico, non rejiciens ilkabfque fale paintegros
;

rata

Non carpat noftra


Atque
fic

fed det meliora qui ha-

bet.

omnes

& fingulos fub uno aliquo


vafis deftilla-

generali comprehenfos volo proceffus , dcftillandi

fpiritusardentes&olea, beneficio
toriilignei ^illorumque

reconjundionem benefi-

cio

falls fixi proprii.

ufu&

viribusSp. V.

&oleorum
,

Potuiffem plura addere de illorum fuaviffifed quia


illa

morum vegetabilium

abaliisfacis

luculenter tradita, fuperfluum quid


folius generalis proceflus
cseteris particularibus.

effe duxi.alio-

rumdidarepetere > contentus defcriptionc unius


,

quem

imitari ceat in

ParsIIL
,

19

Seqtntur nunc uis 'uasfecundi lignei ufur" pandi loco cuprei vel^lumbei , infervientU

deilUonibmydigeiombus^extraSiiO"
fiihm d^fixationihm.

Afe parato fecundum prsefcriptionem traditam pag. 11. nihil aliud agere opushabes, quam accommodare fornaculam cum globo , 8c
pro lubitu aquam in illo calefacere,ignis regimine infornaculi Poflunt autemomnia& fmgulahic perpctrari , quas alias pcrpetrantur in B. communi ; ubi nullaalia difFerentia qumvaforum ;hic
ufurpatut vas ligneum , ibi vero cupreum
,

plum-

beum

Vfurpatur quoque in hac opcratione eadem fornacula cum eodem globo, quas fupra ufurpabatur in deftillatione, quare non
5

ferreum

&c.

opus aliquid prasterea adjicere , nihil enim communius Balneo in deftillatione ; fuffici^t igitur
Operze auteni pretium efle duxi aliquot apponere extrada chymico-medica, non communia, quse beneficio huufus globi cuprei demonftratio.

jus B. confici pofTunt

quse rite parata in plurimis

morbis multa

pra:flant.

Jtfrimo quidem de extraio vomitivo,


]^.

tLorum Antimonii unciam unam


i

Tartari
in phiol

purgati uncias duas; Sacchari Candiuncias


fex

aquae pluvialis b. 2. mixta

coUoca

3^

FuRNOR. Philosophic.
horarum
fpatio.

vitre fortiflim in B. codionis grati,& fac bullire ftrenuc lo. vel 12.

Poftea

balneo refrigerato , exime vitrum & cffunde deco:ionem , illamque filtra per chartam bibulam infundibulo impofitam ; aqua filtrata erit rubella,

facharata fubacida

quam

accipe ( abjedis fe-

cibus in filtroj

& ex Cucurbita vitrea parvul ignis

calorc lento in B. omnem abftrahe humiditatem, ufque ad rcmanenciam melleam fufci coloris ; cui denuo affundo libram unam fpiritus vini euCx in phiol colli oblongi , & colloca in B. moderati
caloris 8. vel 1 6. horarum fpatio , & vini fpiritus denuo feparabitextrahetque eflentiam puriorcm

& nobiliorem^relidis fecibus in fundo; quse poftquam omnia refrixerint


,

filtrationisbeneficio fe-

paranda per chartam bibulam nimirum duplicatam. Poftea accipe tinfluram rubram filtratam, de ex Cucurbita vitrea in B. leni omnem fere abstrahe vini fpiritum ufque ad remanentiam fyrupi
dulcis

& fuaviflimi quem exemptum


;

(erva tanin multis

quam

excellcntifTimum vomitivum

morbis utiliilimum, ubi reliqua cathartica nihil hxcenim medicina leniflimc prseftare po filmt operatiu' ; quare puerilis ctiam il anni abfque periculo adminiftrari poteft, nec-nonfcnibus.Purgat hxc medicina cunos humores 3 c genere nervofo & venofo attrahit omnes humores vitiofos, referat obftruiones hepatis , licnis , pulmo:

num & renum qua ratione varii graviflimi


tur morbi.

curan-

Nondum reperi vomitivum huic

comparabile,

tuto

P A R

I I

I.

^^I

citiflime operantL Dofisejuseftagutt. i. tuto 2.3.4. ufque ad 10. Sc ^o. habit ratione setatis 6c xgritudinis ; ita per fc, vel cum vino , cervifi,
dcc,
de

&

quidem

infra 1 horae opcrari incipit, finit-

c[ue

Operationen! intra horas duas,


voiTiitus cxcitat
,

Quandoque

non

Ted

folummodo' fedes-, ubi


adminiftrationem me,

adjLivat clifterftatim ante

dicin^e r>rxdi(5tx adminiftratus

fadiis e 2. vel 5.
;

cochlcaribus olei olivarum 3c aqua falsa

cliiler

e-

nim

inferne pr^parat viam,ita ut raro


:

vomitivum

fuperne operari pofTit

ubi etiam potcrit apger qui vomitiones

ftatim ab affumptione medicinas ori de naribus ad-

movere pancm toftum calidum


prohibet
,

infernam operationem promovet. Sed meo quidem judicio melius , mcdicinam non impedire quxrentem operationis viam fpontaneam , non coactam Multis enim vomitus ma:

&

gis

con venit quam purgatio illa per feceflum. lila autem diximus in graciam illorum, qui etil vomiquss

tiones abhorrent.purgari tarnen deilderant per ef-

fentiam antimonialem

omnium

Sc lingulo-

rum^quotquot novi, catharticorum tutiflimum 8c fuaviillmum medicamen eft, Vrx cceterisenim omnibs univerfum vifitat corpus5& multis a^gritudinibusoccultis liberat, id quod caetera cuna
vegetabilia cathartica prseftare nequeunt.

Hoc et-

iam commodi habetjUt etfi vel ob minorem dofia Ivel obftinatam naturam patientis no opcretur per vomitus velfecelTum, non tamcn inftar aliorum [nox ififerat corpori humano,fed vel per fudorcm vel per urinamoperetur, ita ut antimonium rite
j

32

Fr

N o

R.

Ph

o p H

c,

paratum raro abfque frudu adminiftretur. Cum contra cathartica vegetabilia minori dofi exhibita
,

vel alias

ob caufas non operantia ,


,

etfi

non

femper indc corpus intumefcat


bi proficifcantur
invifibilcs

& manifefti mortarnen & occultas

corpwi minentur segritudines. Antimonii vero arcanum non modo non infert noxamjfi non fenfibiliter

operatur , fed infenfibiliter opcrando bc-

nefacit corpori

inter purgantia mineralia

humano quare magna differentia & vegetabilia. Mine:

raliaenim in minori dofi abfque naufe adminiftrantur , vegetabilia vero cum maxim naufe 6c

quandoque periculo
Naufe quoque
illa

a:grotantis in majori dofi.

fxpe numero profcfta a maxim dofi potionum ingratarum amararum plus damni infert quam ipfa potio. Utinam aliquando
abrogarentur ejufmodi crafs Minerva parata,
fubftituerentur extrada vegetabilium

&

fuaviaj&

mineralium

cffentise.

Extraciitm pnrgans,

^."O

Ad. Hellebori nigri


,

jufto tempore col-

^-^ledarum
Mechoacse
fem.
anifi
,

aerequeficcatarumlib. i.Rad.
,

jalappce

ana ?

iiij.

cinamomi,

&

fceniculi ana,

Ji. Croci Britan-

nici 31.

Redige has fpecies in pulverem, cui


5

affunde fpiritum vini optime reftificatum in Cucurbita vitrealt

atque huic appone alembicum

donec S. Y. rubro tingatur colore^ quem tunc decanta rccarcum,

& coUocaindigcftionebalnci,

cen-

Pars
'
',

1 1

^j

i^entcmque reafFunde, iterumque colloca in digeftione , donec rubefcat fpiritus , quem etiam decanta recentemque reaftunde toties nimirum, donec fpiritus non amplius tingatur colore rubro,

qnod communitcr 5.
mifcej
filtra
,

fit

vicibus.

Tinos fpiritus

tiffimo

& in B. per.alcmbicum vitreum lencalore abflrahe atinc5lur5 & remanebit

in fundo fuccus fpiflus fubfufci coloris , quem adhuc calentem eximere & in vitro mundo ad ufus fuos refervare oportet, Spiritus vini ab extrado abftradus ad eundem ufum prsedidum refervari
potefl.
12
.

Extradum vero adminiftratur a gr. 3 .5.^.


5 1
.

ad

liabit r^tione sttatis

&

perfonse

cum

mixtumjnon enim ingrato fapore prseditum, leniterque operatur tutiflimeque non nimia adminiftratur dofi. Et fi vis habere in forma
facciiarc
pilulari,

admifccipficalentiunc.

3c unc. fem. Diagrid. pulverifati

maflm pilularem,
gr.
I
.

&

Aloes lucida^i mixta redige in fervaadufum Dofiseft


i.
,

ad 5j. evacuat cunftos humores fuperfluos; fed non comparabilis cum antimonii mediana.

Atque hoc extradum appofui

in gratiam formidantium mineralia &? vomitus abhorrentium, quodpenes me Optimum omnium vegetabilium

catharticorum,

ExtrcLcitim Dia^horeticum.

^.T

Igni faflafras, faiTaparillsEj ana linc. vi Zin.


.

"-^giberisj Galangse, Zeduarise. ana


Piperis

unc.i

1.
.

longi,Cardamom.Cubebarum

ana.unc. i

Ccc

Cina-

34

FuRNOR. Philosophic.
.

Cinamomi,Macis, ana, uncjemis, Croci Britannici, Nucum M. Caryophyllorum ana drag. i ligna lima comminuantur , radices & aromata pulverifentur, mixtis afFundatur V. Sp.

&inB.cx*

trahatur Tinftura,

iiti

fupra diflum de extrado

purgante

&

extradio fpiritus vini abftradione


;

redigatur ad mellaginem

quam ad ufus fervare o3

portet. Prodeft in pefte,febribus

fcorbuto, lepra,

morboGallico,

aliifque a fanguinis impuritate

profeftis segritudinibus diaphorefi e

gentibus.

Dofis liujus extradi


appropriatis
;

eft Bj.

ad

5j.

cum vehiculis

potenter promovetfudorem, vene,

nofitates corde abaA:et


ficat.

&

fanguinem mundi-

Et quamvis
vegetabile
3

fit

efficaciflimum diaphoreticum

comparari tarnen nequit cum fpiritibus illis fubtili{Iimis mineralium , de quibus in parte fecund. Suas quoque habent commendationes animalia diaphoretica , utpote caro viperina 5 fal aranearum bufonum fix um in fiiis operationibus pcculiaribus , ubi fingula fola abfque alterius admixtione fiias operationes exferunt demonftrant , nee quadrant cum diaphorcticis animalibus & vegetabilibus / mineralia utpote bc-

&

&

zoariicum minerale, antimonium diaphoreticum aurum diaphoreticum.

&

Extraktum Diuretlctim.
5^'.

CEm. Saxifi-agiae, carvi, foeniculi, petrofelini,


Urticas

ana unca

Rad. Glycyrrhiz^plapp3e

I
'

III. s 35 pulverismillepedum unc, pgerhajorlsanaunc. i. femis. Mixta & contritione in pulverem redad:^
extrahantur

P A R

cum

Spir. junip.

fccundum artcm.
/?.

Poftea cxtracto admifceantur fequentia R. Salis


fuccinl, fuliginis, Urinas ana 5

Nitri purgati 3j.

& exrrado admifceantur 3 8c Mixta fervetur ufus mixtura. Dofis eft a ^j ad 3j in ad petrofelini, foeniculi, &c. Hoc extradum pelaq. urinam, aperit purgat renes & veficam ureteres, lit coagulaomnipituit vifcos;, matre tartarese ab
pulverifentur
tionis

In hoc 5 tempeftive nimirum ufurpatur filicum de commendatur quoqe folutio cafu cryftallorum fa<3:a cum fpiritu Salis. Majorem commendationcm habentfalia herbarumnephri:

ticarum faa per expreflionem de

cryftallifatio-

nem

abfquc5:-dki]natione,quorum prseparatio non

hie fed alibi^^oeebitur.

Txtra^ium Sommferunii
^ /^Pii Thebaici unc.
maceratione in
:em,&:
de ad
1 1 1
,

Sp. Salis unc. i

r.

^--^Tartari purgati unc.


falis fpiritus

Mixta collocain B. in vafe vitreo per diem & noI.

cum tartaro

referabitopium,

extrahendum prs:parabit , cui aftunde fpiritus vini optimi Hb. femis > coUoca extradlionis
Spiritum tindum decanta
,
,

gratia in B. Icni,

re-

centemque reaftunde

coUoca

in digeftione

do-

nec coloretur fpiritus. Poftea mifce extradiones,

&admifce in Cucurbita
J
I
.

vitre croci optim.drag-^

olei caryophyll. drag. i.

& abftrahe in B. vini


2
fp.

Ccc

3^
fp.

Fr NOR. P h i l o s o p h i c. & remanebit fuccus fpifTus niger eximendus


,
.

& ia vafe vitreo mundo fervandus.


gr. I ad
5
.

vel

(^.

Dofis ejus eft pro adultis , puerulis vero fuf-

ficit l vel ^

unius grahi. Ufurpari poteft in


:

Omni-

bus

affeiibus calidis abfque periculo

tranquil-

lum provocat fomnum y mitigat dolores tam excumpriternos quam internos, fudorem movet mis vero cft certum remedium epilepticum puerulorum noviter natorum ; quam primum enim
;

illis

cum

paroxyfmo adminiflratur ^ grani unius vino vel lade muliebri , ftatim quiesfequitur Sc cum fomno fudor , qua ratione malignitas
in
,

expellitur

pueruli rccreantur

vidum

appetunt,

de in

pofterum paroxyfmus non revcrtitur. Etfi forte aliquando percipiantur ejufmodi fymptomataiterum, tamendenuopraedida dofis adminiftratur , fit quod pueruli refcillentur & curentur integre vitam cum morte alias permutaturi, &c. Quorum non paucos hac medicina refti,

tui.

Cxterum

uint

quoquc medicinse efficaciilimas


aluminis^an-

anodynjE,
fulphuri
li

fpir. illi volatiles, vitrioli,

timonii aliorumquemineralium, quibus uti etiam


illi

narcotico pr^cipitato efpiritu vitrio-

volatili nihil

comparari poteft.
cordiale^

Extracium

^."D Ofarum rubrarum unc.iiij. Lilior.


-*-^unc.
ij.

conval.

Flor.Borrag.Roris mar. Salvise ana


ales

unc.

I.

Cinamomi eledi, Hgni

ana 5

ij.
,

CaCardam.

ryophyll. Macis, Nucis mufcata:, Galangae

^y dam. minoris ana ^. Rafuras Eboris,Cornu Cervi ana fj. Croci Britannici 5j. Nucis Vomicse. 5j.
Boleti cervini. 5jj?.Mixta pulverifenturfubtilifli-

Pars

III.

me & cum V. Sp.


nim

extrahantur tindura in B. ite-

abftrahendus V. Sp. nfque adjuftam confi-

ftentiam. Extradum fervetur ad ufus. Vfurpari vero poteft fere in quovis animi deliquio aliifque affcdibusjComitem non habentibus calorcm prse-

ternaturalem. Dofis ejus eft gr. 3.(^.9. ad 3j, cum vehiculis appropriatis ; fsepe adminiftratum
recrcat fpiritus, corroborat
,

cerebrum cseterafque
re

partes corporis. Efficacius redditur additionc ef-

fentiarum mineralium
yidc part.

cum primis auri, de qua primam de Oleo auri dulci.

De Extracio

Oorifero.

NOn opus
te traditus

eft

docere confedionem extradi


,

alicujus odoriferi vegetabilis

quia paulo an-

modus

eliciendi five deftillandi olea

utpote herbarum, florum

vegetabilium fuaviflimis odoribus pra^ditorum, feminum , quas vegetabilium funt efTentise nobililTim^ fuaviffimx,

&

quarum odore

cor roboratur

& & cerebrum, quae in


nequeunt
,

balfama redada , tranfportabiles redduntur.


liora igitur extrada

Mequam

& excellentiora vegetabilium^


,

meo quidem

judicio

confici

prasdida illa olea^nifi quis velit extrada aromatica

fada cumfp. Vini, milccre cum folutionibus metallicis 5 mixtaque digercre, tunc enin\feparatum ibit ab extrado oleum quoddam odoratiilimum

c c

vu'i-

38

Fu

R N O R

Ph ILOSOPHIC.
fed prseftantius et-

viribus

non modo non minus ,

iam oko illo deftillato vulgaritcr, propter admijctionem virtutis fpiritualis metallicas cumprimis auri & argenti, folutorum in mcnllruo acido^oleo aromatico fuas vires communicantium. Cxterum unumquodque oleum vegetabile odore

&

viribus exaltari poteft beneficio fpiritus urinse vel


falis

Armoniacij cujus beneficio non folum o:,

lea odorataexaltantur fed etiam inodera vegeta-

bilium odora redduntur , fi aliquantifper digeruntur cum fpiritu urinx ; nee hoc folum, fed etiam lulphur minerale& metallicum unumquodque,
ctfi

odor ejus

fit

duriffimisvinculisligatus,ejus

beneficio iecluditur,& in fiiaviflimam odoratifli-

mamque

cffentiam temporis curriculo indige-

ftione redigitur. Spiritus urinofi exaltant fulphu-

rum odores
fed

& colores

acidi

purgant fulphura,

mutant

ip forum colores

& odores.

Mufcus &

Zibetha acquirunt odoris fui fuavitatem excellentiama felis aeujus fpiritu fubtiliflimo urinofo
8c , digerente certahi aliquam pinguedinem convertente in ejufmodi materiam odoratifli:,

&

mam.
Atque hxc de extradlis
mitti potuiffent
in
,

difla fufficiant

q^ o-

quia palTimaliorum authorum,


exaratis fcriptis plurima ejuf;

Omnibus unguis,
illa,

modi
cuit

reperiuntur extradla

apponere autem pla-

ne hie libellus praeter

novam flillandi raiiiftru-

tioncm, aliud nihil continere videatur ,fed


dhis

quoqye optimis medicaminibus.

De

P A R

<?

II

i;

^^
s

DeBdnels,

C Upra pag. 1
poflit,

data defcriptio labri pro balneo^

-5cui toto corpore, capite

cxcepto

infidere quis

non folum ad lavandum in aqua dulci call-

djfive medicinali

& mincrali/ed etiam adfudanfive

dum abfque aqua, ubi vas calefit vaporibus prominerafibi pro neceflitate fu domi comparare poteft , quibus iidem qui alias therrnarum bcneficio curaiitur morbi , ita ut therrnarum causa non opus habeat amplius tarn peregreire, led domi manens cum cum famili , officio fuo five munere abfque moleftifungi queat, tempore neceflitatis. Et cum negari ncqueat thermarum ufu graviffimos medicilque incurabiles morbos curari faspe numero feliciter, volui in gratiam proximi publicare hoc inftrumentum , una cum prseparatione aquarum minerahum. Quse publicatio fine
feclis calidis
,

aquarum

dulcium

five

lium. Atque ejufmodi balnea quilibet

dubio non

erit fine

frudu

& commodo.

Quare

breviter dabo prseparationem

lium

&

aquarum mineraufum. Et primo dulcium, earumque

quidem

De Balneo aqtu duiclsvel communis,

NUlla
replere

nihil

ars eil; conficere Balneo aqux dulcis; enim aliud agere habes, quam vas tuum aqufluvitili , vel pluviali, ignemque admiCcc 4

miniftrare, qui beneficio gfobi cuprci calefaciet

aquam ; qua fumcicnter calefada


tet
,

infidere

opor-

Sc cooperire

labrum , ne

calidi vapores eva*

exteriores corporent, nee aer frigidus iiitrct , poris partes feriat ; propterea etiam oporter lin-

&

teum mundum collo applicare:, ne


lidi

ibi

vapores cavel
:

evaporare poflint

quibus

rite obfervatis, in5

fidere oportet 1.2.3.


:,

horarum fpatio

^uam-

Jiu poterit xger vel xgritudo poftulat oportet quoque intereacontiniium confervare calorem
neceflarium
,

beneficio globi

illius

adn;iniftran-

dum. Patiente quoque

fitiente interea

temporis,

propinaipfijpotionem appropriatam deftillatam Sgritudini, de^qu re nibil nunc, quia decrevi confcribere peculiarem lihcum de BJncis , hie

vero faltcm ufum revelare globi


calefaciendis balneis. Etfi

illius

cuprei

in

non perfe<5la omnium^ quorundam tarnen balneorum eorumque pro:,

prietatumdabiturinhoclibello brevis inftrudio.,

De TJ^atura dr]?rofrietate thermarum.


CCito quodmaxima pars aquarum medicatarum *^Germanias, aliarumque regionum ^.tamcalidarum quam frigidarum, fecum e terra adferant aciditatem quandam fulpliuream, fecundum plus minus , in qua aciditate confiftit facultas ilia medica

&

vis

hujus vel

illius

aqua?.

Et

fi

privantuc

cjufmodi aqua? odorc Scfaporeexhalationefpirltuum fnorum fubtilium,tunc etiam privantur fuis


viribus
;

quamvis etiam rcpcriantur aqu^ fulphurc

P A R
phure noii folum

I I

I.

41
etiam im-

prseditse fpirituali/ed

prcegnatsE minerali aliquo Civq metallo corporali,

mixto cum alumine


ras percurrcnte.

vel vkriolo ; quod aliunde non proficifcitur quam ab aqua communi mine-

Reperiuntur etiam

alia

Balnea,
ali-

quoram vis & virtus non confiftit in


,

fulphure

quo rpirituali nee in aliquo metallico corpore Sc fale, fed tantum in fale quodam fpirituali, mixto

cum terra aliqu fubtiliilimafix,


ficuti illx

quge aquse
,

non
po-

mineras metallicas percurrunt

fed

tius

faxa

montium

calcinata igne fubterraneo,

unde etiam fubtilem fuam mutuant aciditatem cum terra fu infipid. Atque hsec nemo inficias
ibit notitiam five

cognitionem babens volatilium atque fixorum cum falium tum mineralium atque metallorum id quod plurimis & evidentiffimis rationibus demonftrare poflem , tempus 8c occafio xnunc ferret , fiet autem aliquando in
:,

peculiari aliquo, uti di<5lum

tradatu.

Nunc
,

igi-

tur faltem docebo

quomodo e falibus
viribus
,

mineralicedentia,

bus atque metallis


naturalibus
illis

artificiofa conficiantur balnea,

non modo

non

fed etiam fsepe praeftantiora

& quidem (ine fum,

ptibus

&

laboribus infignibus

quibus domi quis

uti poteft loco naturalium inprofligandis

morbis

& fanitate

recuperanda. Et quamvis libellum e-

, prolixc agentem de natura & origine therm arum, nec-non illarum ufu, volui tamen aliquid hc de re breviternunc quoque dicere quidem'ex fundamento, videns tot totq; virorum doclorum opiniones div^rfas , c difcrepantes neeCcc j

dere decrevi

&

^Z

FUR N

O R.

PH

LO

CJ

nec-non maxima ex parte incertas. Quod igitur attinet originem acidltatis tam volatilis quam corporese , nec-non caliditatem thermarumjfcito eam non effe unam eandemque^alias

enim
fent,

fingulse iifdem proprietatibus praeditx ef-

contrarium autem quotidianateftatur exPalam enim eft nonnullas thermasaliis prodefTe, aliis vero non asgritudinibus fed potius nocere , quod aliunde non quam difFerenti proprictatum proficifcitur aquarum mineralium profedarum diverfitate minerarum imprsegnanperientia.

tium illas aquas. Summatim , aquse dulces attrahunt fuas vires & virtutes in montium cavernis quibufdam metallis & mineralibus diverfarum
fpecierum
, natura prseditis fpiritu falis acerrimo utpote funt varia genera marcafitarum continentium cuprum Ferrum , 8c quandoque aurum

&

&

argentum
genera
citis
,

nec-non vitriolorum

Sc
,

aluminum

ab antiquis appellata Mifii

Rarii , Chal-

Mclanteria Pyrites , quorum nonnulla Candida inftar metallorum reperiuntur , alia vero
difperfa in terra pingui , figurse rotundae, in fruftulis

&

majoribus vel minoribus. Quas mineras fulpercurrente


ille falis,

phureo-falfas

&

humedante
,

aqua,

ftimulatur fpiritus

vehiculo acquifito,
in

&

aggreditur mineras

illas

folvendo

qua folutiovivx,

ne

incalefcit

aqua , ac

fi

fuiflet affufa calci

vel ad inftar fpiritus vitrioli iive falis

aqua mixti

afFufus ferro, aliifque metallis; ubi continuo

quo-

tidieque aliquid

fccum

trahit

aqua illa percurrens


uir

mineras, quarunx naturas(& proprictatesimita-

P A n
tur aqua'
:

I I

I.

4j

quare tot de tanv diverfa thermaruin


divcrfitatem

genera
tot
lefcit

ob

nimirum profedarum

& tarn diverfarum minerarum ,aquibus incaaqua. Incredulus accipiat minerale aliquod

pr^didx qualitatis, illudque involvat in lintco madido nimirum aliquantilper. Sc reipsaexperietur lapidem illum mineralcm ab aqua accenfum, atque adeo calefadum , ac fi fuifTet in ignc ita ut vix manu illum tenere poflis, qui tandem etiam diuturniore adione aqux inftarcalcis vivxfatifcet & confumetun Hanc meam opinionem pauciflimis vcrbistraditam, aliquando (^volenteDeo ) prolixius Sc darius in peculiari tra(ftatu publicabo quamvis
:,

segrotis pcrinde

fit

niliilque referat illisja

sa proficifcantur therme:,undeque

qua caufuasmutuentur
, quam Chymico

vires, fimodoutiillisliceat, relida Philofophis

naturalibus altercantibus hc controverfia

nemo

illorum melius decidere poteft

perito^mineralium^mctallorum faliumque cogni-

tionem habente,

Efprimo quUem de Thermis Sulfhurels fuh^


tili

aciditate.Wdditls,

1 N tradatu fecundo demonftravi


phureorum^
luminis,
falis

modum deftil-

-^lationisfpirituum fubtilium, volatilium, ful-

nimirum communis, vitrioli, a,

nitri:,

fulphuris

antimonii aliorumque

falium, mineralium atque metallorum^eorumque


vires

& proprietates intrinfecas

nunc quoque dar

bo

44

Fu R N

t a

op

I c.^

boillomm ufum cxtrinfecum aquis mircendomni pro balneis. Virtutibus igitur thermarum , non ab aqua infipid Ted a fpiritibus illis fubtilifTimis,
volatilibus
,

fulphureis &ral{isproficircentibus

hifcevcro

ita
,

perfe

aquse

non

permixtis

incptis

pro Balneis
pandis
,

rccuperandse fanitatis grati ufurcaliditatem

ob nimiam

& fubtilitatem

hominibus, Deus altiffimus paternam fuam providentiam> oftendens nobis per naturam illorum ufum & urevelavit nobis indignis
ingratis

&

tend!

modum

fanitatis adverfae toUendasgrati:

qusef natura)

nunquam otiofa

indefinenter opera-

tur,&: tanqu ancilla,

Dei voluntatem cxfequitur,

demonftrando nobis varia deftillationum , transniutationum Sc generationum genera.Aquo Dodrore oportet ut addifcamus
tias,quaerentes

omnes

artes

& fcicn^

certam & infallibilem informatio-

nemjtanqu e libro manu divina exarato,repletoq;


innumeris magnalibus atque fecretis. Atque hxc longe certior fcientia philofophoru illorum vulputatitia. gari altercantium philofophi inani Putafne veram illam, loo. imperialium pretio ve

&

nalemphilofophiam

Quomodo
,

quis judicare<

poteft de abfconditis in terra

qui caecutit

& qui-

dem

volcns in rebus folariluciexpofitis, erudi-

tionemabhorrens. Utinam fcientia nominicffet confentanea : Quomodo ignis naturam ignorans, per ignem opcrari noverit ? Ignis multa revelat, in quibus ccu fpeculo abfcondita cernere licet ;!
Ignis nobis patcfecit,
lia
,

mineralia atque metalla, un

quomodo fingula, aquseXacum cseteris innu-l

P A R

I.

4j

numcrabilibus in terra? vifceribus generentur per


flralis

areflectionem ignis nimirum illius centralis Sine ignis enim cognitione tota natura
:

&

permanet velata & occita. Ignis ( a philofophophis femper in fummo honore Habitus ) clavis eft maximorum fecretorum referandorumi& ut uno verbo dicam, igncm ignarans naturam ignorat

cum fuis frudibus

nee aliquid habet praeter leca


>

& audita
inter

quse plerunque falfa

fccundum

illud

Fdcile mentitur tjm ioquitur audtta,

Imperitus ob ignorantiam nefciens difeernere verum de falfum , unum pro altero arripit.

tuum fuos

Qjuxfo tu quifacile credis, putafne Dodorem fcripfiffe libros ab experientia defumptos,'vel a lc(5lione aliorum depromptos? Utrurh-

ve non longa vetuftate,fepill]mque dcfcriptione fophifticati? Vtrum etiam tum fmt illi corrupti ^enuinumhabeas fenfum Sciiillorum verum re igitar melius quam opinari; opinionibus enim

& &

/*

multi feducuntur
fcientiam

multi etiam falluntur

fide,

nonfecum liabente comitem. Multi quidem fcientiarum ambitiofi avari nimirum & otiofi carbonum nigredinem , forcipumque abhorrentes rubiginem tradare malunt citharam & panduram , quam carbones, die, Atquehi merito comparantur adolefcenti illi , de quo apudMatth. cap. 19. Veritatis difcendsecu,
,

pido, nolenti
8c miferi.

autem Chriftum fcqui

in paupcrtate

A pavonibi:s fuperbis.garrulifque pfitex-

tacis 5 non nifi clamores proncifcunturt^diofi; icum econtr ayicularum vcibus rccrcentur Sc

4^

FuRN

O R,

Ph

L O

P HIC.
igitur

exhilafentur auditores. Dolenda

morta-

lium conditio perverfa, aflfedantium potius vanittcs mundi fuperbi,quam virtutes & laude dignas
artes
,

quibus nihil honeftius

nihilque

utiliiis

verbo Divino, revdante nobis voluntatem Dei de


charitate proximi.

Atque

haec juventiitis grati

dicere volui, ne ita annos fuos teneros in vanitati-

bus terere
cere jfine

velint, fed potius in igne

gnitionem

quo nemo veram remm adipifcitur ; quod etfi durum

periculum fa naturalium co
in prin-

cipio videatur, dulce tamenerit infenedute.

Sequitur nunc mixtuYA Spirituum illorum

fubtilmm, miner diitm^fulfhureorum


falforum^

&

cum ac^ua

QUod ad pondus prsediorum fpirituum aqu^


dulci

admifccndorum, conciliantiumipfi na-

turam
fos

&: proprietatem

thermamm
,

naturalium,
divcr-

bocfciretc oportet, quod illorum,

quorum
,

& varios docui in fecunda parte viribus nimirum & virtutibus impares & inseqiiales pondus
non femper idem adeo
accurate obfervari pofTit
;

fiquidem habenda femper illorum ratio fortitudinis, viriumque segrotantis,


Poteris

autem

in principio

unam

vel alteram

admifcere libram fpirituum , aquse fufficientis quantitatis,& infeffione periculum facere virium
balnei artiicialis,qux
fi

debilioi^cs jufto,

augendae
fi

adje^^ionemajorisquantitat'is fpirituum j

vcro
jufto

p A R
jufto fortlores
re fiifius in
,

I r I.
,

4^
de qua

abftradione diminuendae
Balneatoria,
praeftare
,

Arte nora
,

Hoc autem

nunc obferva
tim nimirum
illis

niftrari debilia

balnca inprincipio admipoftea vero viribus aucfta paula-

& fucceflive, quo segrotantis natura

, non vero obruatur ab ufuillorum inconfueto , jufto fortiorum.Quare caute & cum difcretione admi-

afluefcat etiam paulatim

de deftruatur

niftranda balnea,cujus rei

gratiarccommendatam

volo ledori

tadam

ayfrtem

meam BalneatorUm,

in
;

qua planam & perfedam inveniet inftrudionem


fufficiat igitur hie indicaffe
,

ufum globi illius cu-

prei in calefacicndis balneis, quibus fdidis ) interea sequi boniquc confulat jgger, donec plura fe-

quantur. Sequitur nunc ufus

Baineorum Sulphureorum.

APplica

fornaculam

cum globo cupreo labro

infunde fufficientem quantitatem aquse dulcis, quam calefacito igne accenfo in fornacula , globi illius beneficio qua
,

prsedido

modo

&

fufficicntcr calefacla fac infidere

patientem , affunde tantum fpiritus fulphurei,quantum tibi fufficerc videtur

&

riatur

fac ut ubique rite coopene evanefcat fpiritus ille volatilis, 5c pro neccllitate continua caloris adminiftrationem , ufque ad egreflum patientis. Scito etiam
;

quo fado

labrum

Gngulis vicibus

mutandam aquam
eft

recentefque
ufus
ille

idmifcendos fpiritus. Atque hie


illius

glo-

cuprei, in calefaciendis balneis

aqux dulcis.

FU
eis
,

F.

NO

R.

PH
Sc

I L

OP H

C.
ji

vel mcdicatx
:

quidem vel vegetabilis , vel

mineralis

atqite liujus rel naturalis vel artificia;

li

lis fulpliureae

feliciter

quo multi graviflimi & incurabilcs curantur morbi De quo fatis nunc in
:
.

!j

hoctraatu*

J^^ Glohi Cuprei in Balnels ficcis , excellentionhm Ulis humidis in cj^uibufdam cahus,

POtuiflem lianc materiam differre ufque ad tradatum proprium , ubiomniafufius clariufque


tradabuntur : propter impedimenta tarnen nonnullainopinata editionem promilli tradatus aliquantifper procraftinatura , aliquid de illorum ufu,

poftquam humidorum mentionem fcci, dicere & quidem non folum de ufu fpirituum , illorum fubtilium , fulphureorum & ficcorum,
decrevi

fed etiam de ufu fpirituum fubtiliffimorum vege-

tabilium

& animalium medicinalium,

cumprimis

propterea quod in plurimis segritudinibus commodius adminiftrentur ficca, quam balnea humida.
ficc

Provocaturus igitur fudorem via nimirum , fme aqua feil, profpiciat fibi de arca lignea

niente

ligneo congruo , i. e. infeflioni convcfcamno videlicet prxdito perforato , proi lubitu fecundum plus minus in altum elevabili ; itemqueaflcrculisjbrachiis & pedibus incumben^ Oportet quoque hanc arcamj tibus deftinatis. prseter januam majorem, habere oftiolum parvun^
five vafe
,

inferne deftinatum impofitioni lampadis ardcntis

cum

vini fpiritu

vel tefta: alicujus

cum carboni-^
bus

P A R
Bus
calefa<5lionis grati.

I I.

49

Ai'ca probe (Caiofitrtjia-

grediendum x^ro, fcamaoq; infidfiadrj-quo fe(Slo arcam ubique locorum accuratfffiiiic.datidere oportet draccommodare lornacul croi globo cupreo , fub quo parviis folummodo igni accendendus,cujus beneficio fpiritus illevojatilis incale
fcens egrcditur in arcam infbr vappris fabtililli-

mi

circumckca patieortem. Scd non (uiciat calefacerx^ arcam, cum coUocare in e^ lampadem cum fpiritu vini ardent^m j vel teftam aliquamcum carbonibus (quo-Sc peiictrantilTimi

hie fpiritus

rum omnium optimi, qui e junipero v^l vite con-' ficiuntur, cum primis t radicibus , utpote diu durabiles
,

.^C facileexftinguibilesayaporibusillis
,

fpirituum" ) ne refrigefcat 2:ger

& ut vaporcs illt


Elyr
fubtifilis

{pirituum corpus xgri eo melius penetrent.


efto incombuftibile confe(5i:um ex auri

chnium vero pro vini fpiritu ardente in lampade,


lidimis
;

de qua re^plus in arte balneatori.Interea

temporis penetrat, permeat


le volatilis

& calcfacit fpiritus il-

univerfum corpus , faumquefxpe officium melius prarftat hac ratione adminiftratus, quam mixtus aqu,x. Tempore infeflionis elapfo, egrediendum itcrum" & decumbcndum in leclo
cakfaclo
^

fudoris abfolvcndi grati.

Antequam

autem Patiens ingrediatur arcam*, aflumat dofin fpiritus illius volatilis, ad promovendas extrinfece
adminiClrati
5

accelerandafque actiones.
fpiritus
illi

Atque

hac ratione

non folqm
,

volatiles ful-

phurci fiium
lil

mineralium atque metallorum, fu-

dorisgr^tia^^trinfece finc aqua adminiftrantur ;

Ddd

fed

FUR K O

R.

PH

LO

O P H

C.

fed etiam multorum vegctabilium, utpote feminis


finapi, nftiirtii hortenfis
,

tartari crudi

nec-non

animalium,ut*pote coinu cervijurinae,

falis

armo-

niacij&c. ad profligandos morbos gravifTimos &c dcfperatiffimos Sunt autem , prsedidli fpiritus
diverfisproprietatibuspraediti
fiint viribus fpiritus
illi
,

aliis

cnim
,

prsditi

volarilcs ialium

minera-

lium atque metallorupi ; aliis quoque vegctabilium & animalium; quorum illi clTenti praediti fulphurc & igne-, hi vero Mercuriali aere quaIn quibufdam re diverfis etiam ufibus deftinati.
*

enim

aegritudinibus prxfcruntur fulphure i

illi ;

in aliis vero vegetabilcs

& animales
fere

ubi ratio Ka^

benda aegritudinis
ftr-etur.

balneorum^ne quid pro quo, in a^grotantis maximum incommodum admini5c

Omnes ennn

thermx {piritufque
,

Ialium volatiles mineralium:, ac mctallorum participes funt fpiritus alicujus fubtiliflimi pcnetrantis
,

calefacientis Sc cxficcantis fulphureo-fairi

vegetabilium vero oc animalium fpiritus participes funt volatilitatis cujufdam fubtiliflimse penetrantis, calefacientis
,

apericntis ,incidentis

& at-

tcnuantis urinofae live nitrof.^;contraria


illisprimis
;

nimirum

uti apparet ex aflFiifione fpiritus ali, utpote falis communis mineralium, Sc metallorum ad
j

cujus volatilis fulpliurei


vitrioli^alumirfisj

fpiritum reificatum urina:

vel

falis

armoniaci

ubie

veftigio alter alterum occidit fivemortili;

cat. Sc fu volatilitate Sc fubtilitate privat

ita

ut

ex ambobus fpiritibus fubtiliflimis diverfaru naturarum proficifcatur fal quoddam nullius odoris

P A R

I.

51'

&

efficacia* particeps.

Vnde

liquet

non omnes
Cau-

fdemfacultatibuspr^BditosefTe fpiritus diverfa-

rum naturarum
tentiflimrum
ftres
tias,
;

& eflentiarum

participes.

tus igitur efto in adminillratione fpirituum po, ne inimicum ami<fi loco adminieorumque addifcito natu'ras, vires & eflen-

antequam'lis utaris in medicin.


5

At

inter-

rogas

c^uorfum quafi in

momento
,

abiverit fpiri-

tuiim illorum vis


evaporaverit
re mincrali,
?

maxima ? Vtriim in
,

duello illo

Non inquam

fed tranfmutata in

fubftantiam corpoream, e puriflimo enim fulphu-

& fubtiliflimo, fummeque volatili &


fadum fal quodaqmU philofiphi-

penetrativo Mercurip anirnali


dici

danj corporalc mirabile, qiiod


CO,

meretur, quia facile leni calore f ubiimatur;


:

latent non enim folum facit ad metallorum,cumpnniis vero auri folutionemjfed etiam ita per fe dbit vi maturationis in medicinam cfficacifTimam De qua re nihil amplius nunc temporis , qiiia faltem volui admoncre le(5torem,

in

quo multa

efle

diligentem in fpirituum natura indagatione,


etil

qui

mutant corpora
,

non mortui tamen pro-

pterea dicendi

fed potius ad meliorem perfedioha^c dida fufficiant de ficca


,

nem redadi. Atque


re
,

adminiftratione fpirituum

in

proyocandofudogratia
:

profligandorum

morborum
illc

Quibus
,

vero morbis hie vel


perire habes

fpiritus

(it

dedicatus

re-

ledor

in

traatu proprio, cujus fada


,

mentio fupra , fummatim autem fcito


los volatiles fulphureos falium,

fpiritus il-

mineralium metallorum , prodeffe in omnibus obrudionibus

&

d*d 2

yifce-

52'

FUR N O
:,

R.

PH

]^

OSOP H

C.

vifcerum ihtferiorumjlienis nimirum, pulmonum, 3i cpatk cumprimis autem prasftantifTimo&efic


ortiiiium
iii

nervis refrigeratis calefaciendis

quia

efficaciffiine

calefaekmt, attenuan , incicJuHt, ex^

pcUilt

^ munaificaht

qre commeil^amur in

contrad^ura, paralyfi, epilepfia, Scorbut, mclan-

choli hypochonclriac

morbo

Galileo

feabie,

aliifcjue ulecribus eorrofivis, fiftulofis,

&c.
See,

Spiritus vero alterius generis


Cjrftit

utpote, tartari,
,

CtfYfy
5

falls

anttoniaci

urinse

calidi

<fubtjue funt
cicfidi villi
errtbll'i'ert'rfi ,
5

fed

non

adcoficei;

priJ^ter
,

calefa-

vi prxditi penetrandi

incidendi,

expellenbfkrgendi di; qiiare etiam mirifice operantur iriortlf^ibus obftrufcionibus tatn internarum quam externarutn- partiTri'; pfaecxteris enim omnibus pors

ttenundt

&

cutafriieos

apieritnit,fdorernque promoveniijemol-

liuni:

apci'iimtqite
tarri

r6tiht

bajmorrhordes; mcnlcs provctularum quafi juvencla^rri pur;

gam & drlefociunt utcrmti:, ac proirtfeeanditatis


authorcs; clefaciimt 6c purgant cerebrum
fri-

gidum
fianr.

& humidtrrnpcuunt intelledum&mtmoCa?vcant


frbi

ab

illi^

gravidaj

item ciitem

j^rofarh-habentes. Tale^
tres

&

al'ia:

plures proprie-

& cjutd^^ metitohis adfcribuntu'i'fpintibu^i Sunt autcin prxdic^a illa duo Ealnea ( in qtiorunt uno fpi'r?tn^rlK viahmiii^a, dqua: calidi pcrmixadminiftraniiuf, balncationis grati
;

ti

& ftfdationis
uht vapores

totr corpori
vi-

in altcro vero via ficca

ignis gllj' mbftrati, polluntur in


3

totiatn

arcam fudaycths patrentcm ,qui hc rationc admini-

P A R
nifti'ati fsepe

I I !.

fl

efficacius penetrant Sc operantur,

quam
tia.

via

illa

humida ) media nonfpernendare-^

cuperandsB fanitatis , utpote incredibilia praeftan-

Spiritibusautemillisnonrepertisin officinis

nccetiam
fit

cuivis parabilibus fecundum modum me traditum in Parte Seeimda, fcire te volojC^uod

& alia materia

deftillationc
;

non opus Habens,

mineralis

nimirum

qux cupreo inftrument


:,

impofita fpontCj fme igne


di

, dat fpiritum ejurmofulpKurum , penetrantem copiose egredientem in arcam fudatoriam , in omnibus de per omnia fim-ilem eonfedo e falibus, mineralibus atque

metallis.

Natura qiioque prxparavit nobisma,

, ubivis reperibilem q^ fimiliter inftrument impofita per fe , Sc fponteabfque igne dat fpiritum;, prorfiis fimilem viribus iHi, qui

tcriam aliam

eonfititure tartaro erud'o


fuligin^
,

Vel ex iale arrriniacov

nrina, See.
pra^ftans

nimirum

De quibus in Parte II. eadem cum ilio qui fumptibus & la:

bof ibiJs comparatur Poflunt igitur pra^didtx illa? kIux materia^ eadem praeflare, qua! rcquiruntur d Balnea & fudandum , qua: pra^dida illa duogcnerafpirituum,mineralium nimirym fulphureorum, 8c mereurialium animalium, &:c.. Q^a^n^m vero fmt iftai dua? materi^e facile ubivis reperibiles,fcire dcfidcras; fcd non andeo, etfi vellem piorum causjingratorum Siindignotum grati revclare^nefas lenim pcrlas ante porcosprojicere quas tarnen an[nuente Dco, piisinvcnire licet ledione reliqo;rum rum mcorum: leriptOTUtr feriptorum.
;

Ddd

Se-

54

FuRN

O B.

Ph I LOSO

C.

Sequitur nunc va^ ligneum

loco

aheniufur^

fandum

in cociione cervifu^ hydromelllSy


aceti,

^f

/f

Ultaeflent de hac dlcenda matcria,

etfi

enim

^^-*ubivis terrarumreptriantiirjqui

fciaiit e fru-

mento conficere polentam , & ex hac cervifiam acetumj multa tarnen hc de re correctionis gratia
dici poflcnt
lia
:

&

fed quia non eft noftri inftituti


x

ta-

dicemus faltem de ufu cuprei illius globi,quem quilibet Tibi in defedu ahenrum comparare poteft , ufurpandi una cum vafe quo-

nunc docere

damligneo in cervifiae coiione quam hc ratione j uti fupra didum de aliis operationibus a^que bene conficere poteft ac ahenorum beneficio. CsEterum hic" quoque locorum docere poflem nonnulla alia utiliflima fecreta quomodo nimirum mei privandum odore fuo & fapore ingrato
,.

beneficio pr2Ecipitationis;&

quomodo poftca eli-

ciendus fpiritus ruaviflimus, in omnibus


innia fimilimus vini fpiritui
Ic,
:

& per o-

quomodo vi-, num Optimum 6c fuavifTimum darum & durabiitem


,

Item fada purgationc cryftalhfandum , ita ut bonitate &: fapore referat facchar candi. Item
malvatico fimile
,

conficiendum inde.

Quomodo

quomodo ejus dulccdo

intartarum convertcnda,

naturali^fimilimum. Item

arborefs, utpote cerafis, pomis, pyris, &:c.

Quomodo e fruclibus Vinum

Optimum &: durabile,


viribus

bonitlte , colore , fapore 6c

naturalifimihmum conficiendum. Item:

P A

I I I.
;

55

ob regionis, vel aeris inclementiam,matuntatcm ruamnon adeptis , aciditate earum mutat in dulcedinem , viex uvis immaturis
vel
*

Quomod

na optima Rhenenfibus

fimilia conficienda.Item:

Quomodo

(;x

acetosa aliifque vegetabilibus tar-

tarus conficiendus

optimus

& quidemin magna

copia, abfque ingentibus fumptibuSjRhenenfe re-

ferens colore

Item , fapore, aliifque virtutibus frumcnto ( in polentam non reda(5to 5 neque mola attrito ) conficiendus (it fpiritus optimus ; nec-non acctum Optimum Rhenend fimile. Item Quomodo c frumento mola con-

Quomodo

optimu^jabsque ulla aliqua jaflul"a farinse , aptx manentis panis confedlioni. Talia Sc ejufmodi plura poflent quidem hie doceri locorumXed quia omnia fimul & femel divulgare nocet, &Iibellushac ratione pri^ter voluntatem augeretur , talia nunc docercntur, fiiciemus finem hujus libelli, ( omidis illis egregiis natura poflibilibus fecretis ) qui quantumvis parvus & exiguus , multis tarnen fme dubio proderit atque fic vale Ledor.
tritOjfive farina fpiritus deftillandus
;

S.

O RN A

CJJ^

' z

|\

1
1

A. Fomax cum globo cuprco.


B.

Globus cupreus, C. Vas dcftillatoriiim.


refrigeratorium

D. Vas
F.

cum fcrpente

E. Excipulum fivc vas

rccipicns*

Scdilia,c]^ibus vafainfidcnt.

r
Balneum cum operculo pro vitris foraminato,
locatum fuper tripode.
Arc.iligncaproBal. Ckcc, ajfudorcm proi'OCaiidi;n

Vas ligneum pro cervifia;


fcftionc.

con-

cumfinridbus

volalilibus.

UM PHILOSOPHICARUM,
C

FORN A

PARS

O^rAR TA.
Continens

^isperpctrjnda.

Per

^^AUBERUM.

noflant npud T o a

m m

Cl3

lic LI.

A.

Ciner!-

tium

cum

fuoollio.

B. Rc;;iftri
mitii

ignis regi-

dedicatum.

C.

Foramen

cum
oftio

foo dc-

dicnium

inponendis
crtrci-

bulis
cr'oorii-

&

bus.

D.

Forimen

cum

oftio

camerac

primx.
_E.

Fifliih

ferrei lor-

gainfum;

mitatC--'

'Nv>^>^ vv i^'^^N^Vi;*:

fotnacis.

T>e StruEiura Fornack,

Tquidem hxc fomax pro lubitu nia=


jor vcl

minor cxftruipoteft, habit


diameter ejus intrinfecepede
libras

rationcquantitatis materise proban-

di;

etfi

unum contmuerit5poteris, in illcollocare crucibulum continens 2. vel


3
.

ma-

jora crucibula majorem requirunt furnum.


tet

Opor-

rc

autem hanc fornacem quadrangularem erij^econftrudam e lapidibus & luto in igne perma,

nentibiis

altitudinis unius vel alterius pedisa


'

fiindo ufqiie sA cratem


riis lis

, qu^e talis efto quoda fcocarbonibus mixtis purgari polTit vel talis,quaprimae fuit foi'nacis craticula conftans e duo-

biis baculis robuftis fcrrcis tranfverfis

furno in-

cameratis

certis quibiifdam interftitiis prxditis


7. aliis baculis
,

pro

5. 5.

ferrcisminoribus exci-

piendis mobilibus
fcoriis

ita
;

aut obftrucli amoveri

&a

purgari queant

Inferior furni pars habeat

prope fundum foramcn ( in anteriore parte ) altitudinis latitudinis fpithamx. unius minoris,

&

cum fuo oftio


dente
:

dem

ferreo vcl cuprco ardidime clauhabeat quoque inferior furni pars quiprope cratem aliud foramen in altero quovis

&

latere

cum fuo

regiflro ignis regiminis

ventique

attrahendi grati. Supra cratem


te diftans

& quidem a cra,

manum unam

latam tranfverfam habeat

aliud; carbonibus

& crucibuHs imponendis dedi-

catum, proportioni fornacis confentaneum Aaaa 2 quidem

&

Fu R N O R. P H
:,

L O

O P H

C.

qiiidcm altitudo ejus efto fere unius pedis latitudo pcdis dimidii diametmm hbcat fornax intrinfcce pedis unius 3 quo commodius crucibula
tradari
,

&

carboncfque

injici poflint

cum

batillo

Eilo quocjue hoc ioramen pra:ditum fuo oftio fortiilimo de in ignc durabili lapideo , vcl ferrco
luto obduclo, ftridillime claudente, nc inde ignis

aerem f crucibulo in igne collocatoj attrahere vaA fora, fcd e foraminc collatcrali fub cratc. vTnine crucibulis &: carbonibus imponcndis dedi>
leat

cto

altitudo

murorum

fornacis

fupernc forni;

cfto quoquc fbramen rotundum in fornice, Habens tertiam partem diametri intrinfeci fornacis, flamma:6c
catsE ) efto

unius fpithamse magna:

fumo dedicatum
;

cui

i\

vis

igne uti violentiflimo,

appbne f.ftulam ferream fortem altitudinis 5.6.8. 1 2. pcdum quo cnim altiorem appofueris fiftu-. lam, eo majorem adminiftraveris ignem. Et fi vis,
potcrisfupra fornicem crigerc 1.2.3. camerascuni
luis oftiis, fuis ufibus dcftinatas

proptcr

flammam
pra:dits
:

in

iis

coUedam

diveriis

nimirum operationibus,
,

ob

diverfos ignis gradus

quibus

illjc

inferior

cnim adeo

incalefcit, ut poflit in fluxu


,

continere facile fufibilia metalla


lia;

mineralia & fa& inferviat c^mentationibus,calcinationibus,


;

item cremationibus crucibulorumaliorumque fldilium , ex optima terra


Sc rcverberationibus

confeclorum (de qua re


cationibus; nec-non
torref,i6tionibus,

in parte quintj

& vitrifi-

quandoque probationibus,

miflioris infervit

&c. Sccunda camcra caloris retorrcfaionibus mineralium,

me-

Pars
nationi tartarineccflarise
5

V.
,

metallorumque , utpote plumbi


cupricalciiiationibus neccfTariis;

ftanni, ferri

&

nec-non

calci-

aliorumque vegctabi-

lium falls
micis
,

fixi

gratia defiderati in laboribus

Chy-

prout etiam calcinationibiis offiiim de cor,-

niium pro cupellis de cinerum lignorum elotorum. Tertia Camera adhiic remiHior infervitexliccationibus crucibulorum aliorumque vaforunt ex optima terra fad:orum,cremandorum poftea in Camera prima. PofTunt etiam alia beneficio harum camerarum perpetrari , ita ut non opus habeas illorum gratia, peculiarem accendere ignem. cstcrum fi vis ignem adminiftrare fufionis omnium violcntiffimum,applica canalem oblongum foramini infcriori vento trabendo dedicato , regiftro praedito ; quo enim longinquius acrem attrahit ignis, aliufquc flamma ferire cogitur , eo major caloris poteftas in metallorum fufione. Cujus rei gratia opushabes canali illo inferiori ut fiftul illa fuperioreincacuminefurni. Etfi habes cubiculum opportunum,in quo prope proprium camin alius adfcendit ab infra, poteris exftruere fornacem in Camino fuperiore , & perfo-

&

rarc

murum cum
,

applicatione regiftri

utigriis

aerem attraherc cogatur ab infra per caminum collateralem ubi non opus canali illo oblongo, fed laltem aperire oportet januam vel fencftram
cubiculi inferioris
in
;

, ut aer fuum ingrefTum habeat caminum & ignis Ventura attrahet e Camino collaterali quam vchementiflime & quidem vio-

lentius

quam

follibus adjutus

ita

ut etiam for-

Aaaa

nax

^
nax
prae

FUR

Is

O R. P

LO

O P

C.

nifi eflet

e terra optima 8c fixa conftrua,


Sc aeftu corruerit
;

nimio calore

fxpe cnim ro-

buftiflima crucibula nimio calore liquefcunt^quare regiftrum appofitum ignis


grati.

nimirum regiminis

Atque hiijas

fornacis beneficio, Divin faven-

Antea enim & quidem jiiventute tuli moleftiam labote grati, fclcflilTimameafccretainveni.

rum illorum vulgarium

follibus& ventofis vul-

garibus cxantlator, non fme jadtur fanitatis, ob


inevitabiles fumos malignos venenatos ^ quo tion folum periculo caret ha?c fornax, ( fumorum

&

nimirum venenatorum & malignorum) Ted etiam omnis caloris exceflivi Non enim alium, quem
:

fuperne , emittit
liens
,

fumum noftra fornax

adco traper di-

ut oftio aperto carbonum


,

imponendorum

grati

peregrinum

fumum ignis violenti

ftantiam ulnse dimidix attrahat

& arripiat. Et quia

ignis adeo vehementer attrahit, fu in (tfe retinet calorem y ita ut nullum inde periculum combuflionis
;

manum tamen tenentem forcipem muni;

re oportet chirotheclintemadidtriplicat
tera vero

al-

manu

tencrc oportet tutelam ligneam


;

perfpedibilem, parcendorum oculorum grati


lias

a*

omni caret periculo 3c vaporum five fumorum , uti di^lum , & omnis exceflivi caloris; id quod magnum in arte beneficium. Ingenue fatcor quod fi hanc paucis ab hinc annis non inveniflcm , totam cum laboribus fuis taediofiflimis non iine damno deferuerim Alchymiam.Contriveram enim plurimos vitse mea: annos in magnd
mife-

P A R
mlfcrla
giliis

V,

laborum meorum^in fuperfluls curis Sc ^ut& fcetore, haut Ingrediens laboratorium

cum

naufea

& faftidio adipicerem tot in tot &tam


5

variis fcatulis
rialia
,

pyxidibus aliifque vafculis mate-

ut

&

tot tarn frada

quam

intcgra inftru-

menta

terrea, vitrea, ferrea


,

& cuprea, adeoque mc


fece-

infclicem judicarem

quod me mancipium

cumprimis etiam propterea5quod c ioo. vix unius vi(5lum & amiclum acquireret quorum ego unus. Hifce de caufis decreveram valedicere Chymia?,& animum applicare Medicicinse de Chirurgiae.in quibus femper fueram felix.
rim hujus
artis,

Sed quid

dum

cogito decreta perficere

& ante
&

variorum generum vafa , invenio aliquot crucibula frada , in iis multa granula auri &r argenti, olim in illis fufij quae un cum aliis coUedis cogitabam liquefaccre ; Ted cum talia cumprimis difficulter fufibilia abfque follium (quos vendideram) ope auxilio liquefacere nequirem, rem altius mecum perpendere ccepi, atque fic hanc inveni fornacem,inventam e veftigio exftruxi 3c probavi,quam in examine adeo probam reperi,ut fpem iterum capeflererti meorum laborum nee amplius defperarem. Vi* dens igitur viam facilem & compendiofam metalla fundendi , incepi laborare & querere de novo nimirum , & indies inveni magis ac magisin
fores projicere

omnia

& fingula

&

natura

maxima nimirum natura^


;

artana

& fecreta
videre^

jucundiffima
celfavi
,

quare indefinenter quaefivi, nee

donec Deus oculos aperuerit mihi

quod jam diu fruftra qusefivcram, Vbi ctiam hoc

A aaa

obicr-

Furnor^PhiloSophic^

obfervavi^qud etfi antea majorem liabuiflcm naturae cognitionem> vix tarnen fme hc fornace aliquid fingulare prseftare potuerim. Atqiie fic, volente

Deo, adminiculo
;

hiijus fornacis

indics

pro quo beneficio Deo immortali immortales agogratias , proponens hanc novam invcntioncm in gratiam proximi
plus atquc plus inveni

candide

&

fideliter
,

communicare. ludicatoigivcl
illa
,

tur Spagyre

utrum hsec

quse

fit

follium

beneficio & vulgarium ventoforum , fit melior ? Liquefad:urus enim metallum durum in fi^irno ventofo , quamdiu ignem adminiflras illi , antcquam fluat, & quidem cum jaduratemporis^:

carbonum
ficio

Liquefadlurus autem follium bene-

opus habes focio fufflante, cum periculo crucibuli vento imminente, carbonibus deficienti-

& quidem vel firangendi, vel cadendi , vel etiam incidentium impuritatum in cafu operculi, quamvis nihil detrimenti ex impuritatibus incidentibus (i matcria fit metallica , fcd non item fi
bus,
fal

vel mincrakjfihe quibus


5

illa

in ignc pcrfici ne*


fed

quit

carbonum impuritates non tolerantia ,


infira

illarum causa ebullientia. Noftra autem fornax vacat

hoc periculo , quia ventus ab

venit

cru-

cibulaque fcmper in confpeftum veniunt, non ita carbonibus obruta, quemadmodum via illa vulgr!, &:c.

funditur

Hac enim ratione materia fi.mdcnda non carbonibus obruta crucibula> nee cooperta ; etfi non habeas focium fiiftlantcm, quia pro lubitu quemvisgradum ignis adminiftra,

etfi

rc licet direclione regiflri,

Commendatam

igi-

tur

Paks
i^nis rcgiminis grati
,

V.

>

turtibihabeashanc fornaccm , periculum in ignt fad:urus,quam rede exftruito regiftro fuo dotato,
ventique trahendi
,

6c iine

dubio labor tuus non

errt in cafl'um,

^omodo mineralU ex^minAndd^

Modus

examinationis mineralium jam du,

dum innotuit

quare non opus multa de hc

re fcriberejquia diverfi authores, utpote

Georgius

Agricola, Lazarus Ercker


fcripferunt, ad

aliiquc fufficienter

quorum fcripta te relegatum volo;

cumprimis autem ad fcriptum celeberrimum celeberrimi Lazari Erckeri laudati de Prohattone


neralnim tarn

Mi-

obftinatorum ) quam benignorum. Sed ut ut fit , experientia tarnen teftatur, nee ipfum nee ipfius antecefTores perfe:am omnium rerum cognitionem habuifl'e ;

malignorum

neu cognita revelare voluie optima cnim qua:que adhuc latent, & forte aliquantifper adhuc latebunt ob mundi ingratitudinem ; quamvis celeberrimi Philofophi unanimiter affirment, Metalk
;

imperfecta

utpote plumbum , flannum, ferrum>

cuprumSc Mercurium , intrinfece efleaurum&: argcntum, quamvis verifmiile non vidcatur plcrifque incuriofis contentis parentum fuorum placitis
;

arbitrantibusmincralia

I
l

fterilia

nihil in
;

cu-

pella relinquentia,examinata per

plumbum cum

''tamencupellarum Proba, quantumvis celebrata,

non fit verum illud Examen Metallorum philofophicum, fed non nid vulgi^ adftipulantibus philofophis, utpote Ifaaco

Hollando

aliifque

cumpri-

lo

Fr

No
,

R.

Ph I xo s o p
autem

c.

mis vero Paracelfo in


tradantibus
prsecipue

locis plurimis de metallis

in libello vexatio-

num Alchymiftarum

continente veram metalio-

rum proprietatum & perfedionum delineationem. Qui etfi non ab omni intelligatur, nihil refert;non enim omnibus commiinicanda ars facilima/ecundParacelfiim dicentem.Imperfeda metalla privata fuis impuritatibus , copiam poflidere auri & argenti qiiomodo ver purganda &c feparanda metalla non docet; fedfolummodocommendat plumhum authorem quod Alchymiftarum pcperit opinionem de plumbo valgari, ignorantium aqiiam ejus fplumbi )purgantcm nonfolum caetera metalla fed ipfum etiam plumbum ; opinantium ftanni ^ cupri & ferri examen fa:um m cupell cum Saturno , efle verum & ge:
',

lavacrum; non animadvertentium ftanno non habere affinitatem in igne fortiori, fed nigra & immundarejicere abfquc ull perfedione. Hoc autcm poteft
illud

nuinum

plumbum cum ferro

&

plumbum, fi nimirum mixtum cum minerali, aurum vel argentum perfedum pofTidente, illiquc incorporatum in igne funditur quod una cum il,

lorum impuritatibus cupellam intret,

relidio

auro

bono

vel argento in cupell

qua? mineralium
;

foflorum

& tradatorum proba cft


;

dit hc de causa

id quod acciquod nimirum aurum & argen-

tum naturaliter fint


fluo
,

purgata a fulphure fuo fuper-

ita

ut in pofterum amplius non radicaliter


,

cum imperfciflis mifceri nequeant


natis copiofo fulphure

utpote inqui-

crudo impuro, quantumvis

una

P A R
una in igne

I
;

V.
mixtura tarnen

II
illa

fufa mifceantur

retent in igne, agit fulphur illudcombuftibilc

metallorum communium in proprium fuum argentutn vivum, illudque convertit in fcoriam> quse mctallis feparata intrat in materiam poro-

fam cupcllarum ,

id

quod non accidit

in teftis in

igne fixis, quas fcoria illa metallis feparata intrare ncqit confedas e terra in igne durabili.pcrmanerts in
illis

fcoria

quas alias cupellas e cineribus

oflium vel lignorum confedas intrare folet.Qii^re


paulatim abit in cupellam
ro
,

quantum ignis rede,

git in lithargyrium five fcoriam

donec omne

aii-

& argento mixtum plumbum, una cum CcCteris

metallis imperfe6lis, fibi mixtis abiverit in fcoriam 5 fefeque in cupellam abfcondiderit , relifto auro puro vel argento in cupella. Plumbum enim in vafculo piano fentiens caloremfuperne , inferne ver frigus, convertitur in lithargyrium ; quod
fi

fit

in vafculo terreo fixo

permanet lithargy-

rium, abitquc tandem in vitrum flavuum transparens

non permixtum aHis metallis utpote ferro 9 ftanno ; qus admixta dant vitro colorem viridem, rubrum, nigrum vel album habita ratiofi

cupro

ne quantitatis metallicx
facla e cineribus
,

in cupella vero porosa

lithargyrium wQ fcoria inve-

niens pors

, intrat cupellam paulatim & fucceflidonec omne intraverit plumbum , quod in lithargyrium non converfum, facere non potuiffet. Efl igitur vulgare illud examenjnon nifi tranfmutatio plumbi cum additis fibiimperfedis in fcoriam, qua: cupellam intrans rclinquit in cupella

ve

aurum

Fr N O !l. P H I L O SOP H I c. 12 aurum purum putum & argentum , inconvertibilia in fcorias ob puritatem fuam.
Sed forte
tibi

videbitur hie difcurfus inutilis

&

fuperfluus, quia

examcn
;

illud metallicum ubivis


,

terrarum manifeftum

cui

non

cffe

fuperfluumo

refpondeo, quia plurimi examinatores errant , arbitrantes plumbum corporale intrarein cupellam

cum additis fibi imperfedis , in lithargyrium non converfum, quia corporale iterum inde cliquatur;
quor gratia proprie
utpote ex ufu
hie difeurfus

non inflituitur,

fohimmodo

& confuetudine abs;

que diferetione laborantium fed illorum potius quxrunt & naturaliafccretarimantur , quserentium nimirum gratia Examen illud Philofophieum , utfeiant diiTerentiam mriufque laboris. Quodnam vero fit examen ilgratia qui indefinenter

lud philofophieum, paueiflimifque eognitum,cujus beneficio plus impetratur auri

&

argenti,

quam via ill vulgari ,


lare
;

id

non

eft

hujus loei rcveejus

non enim omnes & fmgulos decct


;

ha-

bere eognitionem
fibilitatcm.
ris

quia

fuffieit
,

demonftrafle pof-

Hoe tarnen feito plumbum fi nove&:

apta reddere unioni radieali, aquse nimirum illius did^e Saturni , ita ut ignis vim una ferre de tolerare pof-

ftannum, euprum

ferrum prseparare ;

&

feparaturum Sc attradurum aurum &*argenimperfedis metallis , & cum lucro in ^upell relidurum ; alias enim parum ycI nihil efint,

tum

c didis

licics inde.

Etfi

enim

illa

via

illa

vulgari

cum

plumbo probare intendis,


kil tarnen cfficis
,

& in fcorias rcdigis, niargento

quia ftannum c ferrum , auro Sc

p A R
,

r V

l^

argcnto abundantia,iion permanent cum pimnbo in igne fortiori Ted tolluntur in altum ad inftar
cutis five fcorisE, propter fulphur

fluum ; ad

inftar

fuum fuperetiam pinguedinis innatantis a,

quse, abfqueullaali(^ua feparatione, nifi fuerit

.ftannum vcl Ferrum

quod aurum
prima

vel

argentum

acquifivcTit e miner, in

fui fufione.

quis faciat

Atque hc ratione accidit quandoque ut aliprobam bonam fed ex ignorantia , ra,

tioncm reddere nefciens

fui laboris

quare iterum

enim Chymici 3c cxaiminatores rem fuam altius perpenderent , caufam


prxftare nequit. Si

eandcm

jnquirentes, quare

plumbum examinatum^argen,

to Tuo privatum, de c capeila eliquatum, adhuc ta-

rnen in

fcfe

contineat argentum

fme dubio bonu

fondamentum tauri efl'ent; (ine qua Cognitionen omnis labor fruftraneus in metallis impcrfedis Atque hxc di(fta fufficiant de Examine illo philo(bphico, paucis cognito
cere opus,
:

De vulgari illo nihil di-:

ceu ubivis locorum manifcfto 3 de quo Lazarus Ercker plane & plene. Eft &: alia mineralium Proba, qu^efit abfquc plumbo.. cum vitro Veneto,vel alio bono fufibili: ubi gr. I. vel 2. mineralis pulverilati , mifcentur cum uncia dimidi vitri pulverilati , mixta in cru:ibuIo coopcrta funduntur & cffunduntur; qua ratione vitrum attrahet folvetque illud minerale,
i.ndeque colorabitur,
iiiner
,

quod indicabit metallum in contentum ulterioremque Probam per ^aturnum inftituendam poftea, fado periculo ujma: probse cognitionis grati. Eftquc hxc a^
ptiflima

Fr NOR. Philosophic. ptiflima proba mineralium ciuriffinior & invin14


cibilium fcre, utpote funt lapis hxmatites,rinins5
granata, talcum nigrum &:
tia

auro &: argcnto ra:pe

rubrum acabundannumero ;impermiicibilia

jiciuntur

veroplumbo, quarenon a^timantur, fspequcabquantumvis auro & argcnto abundent, proptcrca quod probari ncqueant. Quibus proba,

tisprsdict ratione

& confequenter patefaclis in

iislarentibus thefauris; poteris poflea confidentius illa traCtare Sc ad meliorem trugcm redic;erc Sunt autem colores fequentes tenorem lorum

.indicantes:
fignificat

inftar

Vitrum maris viriditatem reicrens, purum purum cuprum graminis vero viride fignificat cuprum 8c ferrum mixta :
:

vitrum fcrruginei coloris ligriificat tcrrum vitrum fubflavum ilgnificat itannum Vitrum fla:
:

vi coloris aurei

vel rubini inftar rubri fignifacat

Vitrum coeruleum rivefapphirinum fignificat aurum purum color fmaragdinus fignificat a'uum argcnto mixtum color amcthiftinus fignificat aurum argentum , cuprum & ferrum mixia. PrcTtcr hos , alios quandoGue nanci:

argentum

fcitur

vitrum colores, pro diverfitate pondcris diverforum metallommmixtorum j quosufusdoccbit

cum

practica ulteriore

cum

i^aturno initi1

tucnda.
Eft &L alia prarcurforia proba mineralium atquc

mctallorum, qux fit cum lale petrx ; ubi ftannum cumprimis, ferrum Sc cuprum largiterfuosdepromunt in fe rcconditos thcfauros ; quos per plum-

bum examinata elargiri nolunt ;

id

quod non in-j


dicium

Pars
dicium
inopia?
,

IV.

iy

non verx probx per non verus & genuinus judex (ive probater ; alias enim ( effctj tarn ex
fed potius

Saturniim, qui mctallorum

majore quam ex minore quantitate metallica deprompturus eflet illorum thefaurum. Sequitur proba per nitrum Fac mixturam ex i parte ful:

phuris

i.

partibus tartari puri,

& 4. partibus ni-

tripurificati.

^. Poftca hujusmixturaeunc.i.

mincralis five metalli contriti drag.i. Mifce^mixtifque

crucibulo impofitis adbibe Ferrum candens vel carbonem vivumj accendetur illa mix-

&

&

ignem vehementillimum , minerale illud in fcoriam redigentem Et quicquid non redigitur in fcoriam , denuo mifceri oportet cun;i priedid mixtur , igneque admoto comburi , doPoftea fac nec totum illud confumatur ab igne.
tura, dabitque
:

illas fcorias

vel falem continentbm in (eCe metal,

lum devoratum tamdiu fluere in crucibulo forti, doncc vitrum inde evadat quo eftufo reperitur granulum auri vel argenti profedum minerali
j

vel mctallo probato.


pera(5lus) jucundum

Eritque hie tibi labor

( rite

:u y quia in

magna

fped:aculum, fed abfque fruquantitate perpetrari nequit ;

& propter pretium nitri.


in fefe contineant

Quare non nid demonproba , ut appareat

ftrationis grati \ixc appofita

quomodo fcre omne ftannum^ ferrum & cuprum,


aurum

& argentum

quamvi^

non depromant
fe.quse

in cupell.

Noli autem opinari hanc tranfmutationem cA folummodo feparatio cftj quare tecum
,

perpendere habes

quomodo aliter illa inftituenda.

l6
da.

F LI R N O

R.

PH

L O

P H

C.

Cave autcm ne hanc mixturam inferne c* ccndas carbonibus impofitam/cd fuperne proptet Probantur etiam mepcriculum fulminationis
:

talla facile fufibilia

per requentem mixturam.

^.

Part.

I.

Scobislignitiliaearidij part. z.fulph.

part.8. vel 9. Nitri puri:, fac ftratum fuper ftratum

incrucibulo5& accipeadpart.
mkturae,
part. i
.

t.

vel 12. hujus


triti;
;

mineralis fubtiliflime

& ac-

cende; dabitquc minera fufa granum

quodcrit purum putum aurum vel argentum , li minera non fuerit nimis impura , confumpta ab igne illo
vehementiflimojimpuritatc. Etfi hxc
polita, (ea inftruiionis grati.

Probanon

Gommodi alicujus, non tamcn abfquc ratione ap-

JDe Ftifione

minerarum S" metallorum.

TTOrum fufio in majore feil, quantitate non eft


-^-*-hujus loci^quia per hanc confici nequit forna-

cem
ptis

tradita vero

ab

aliis fatis

apcrte in fuis fcri-

de Mineralibus.

Defefaratmie metallorum,
TTi5ic cft ars antiquifHma Sc utiliflima , qua u'^num ab altero fepareturmetallum : Fit autem plerumque quatuor modis nimirum per aq. fort* per cementa , per fluxum cum fulphure & plumbo, &: deniquc per antimonium quos modos in^
,

geniofiilimus

ille

Lazarus Erckcr

clare

& diftin-p
cui

<Se defcripfiti

cujus dcfcripto irreprehenfibilis,

P A R
ci
etfi

V.

17

nonnulla

adjici poflcnt

neceflana^quas ta-

rnen

cum

fintpaucula, fuperfluum efleduxiin-

ftruiflioncm

& informationem clarifTimamcx aiiCcafeparatio inMetallis prsecipuis tri-

tiquo libro rcpetere in hoc opufculo novo


fiitit

autcm illa

biis,

auro,argcnto
fecit

& cupro: Cseterorum metallo& ce-

mcmionem. Duo autem prac-^ di(5lorum quatuor modorum in ufu funt,tanquam


rum nullam
,

facilimi

nimirum qui fiunt per aq. fortem

menta

utplurimum> ; negledis duobus reliquis plumqui fiunt fufionis bcneficio perfulphur

&

antimonium id quod admirabile^ quia metallahorumduorum modorum beneficio


;

bum

& per

facilius

fcparantur,qum per aq.

fert. &:

cementa ;

fufpedorum fpolii : cum tamen non fulphur & antimonium Ted Operator potius fit culpandus imperitus, ignorans fulphuris& antimonii naturam, eaque regere nefciens', & confequcnterrefpuens viam feparationis compendiofiorem. Fateri autcm cogor quod abfque hac fornace nolim ipfc,

ipforum beneficio feparare , quia via illa vulgari furnorumfciL ventofarum &follium,&c. cum
periculo fanitatis attrahitur fcetor
ille

naribus lul&:

phuris

&

antimonii

noxius hcpati

pulmoni-

bus,cerebro&cordi. Cujus rci gratinonmi ror,quod had:enus fuerint rejedi pra:diii illiduo

modi majorem etiam diligentiam requirentes primis


illis

duobus per
licet
,

aq. fort. &c cementa-

Publi-

cata vcro hac fornace, in qua abfque ullo periculo

fundere

nondubitabodc duorum ultimo,

rum modorum pr^edominio in pofterum

utpotc
pvimis

Bbbb

i8

FiiRNOR.
,

Philosophic.
Antimonium enim
qi
iacile potcfl:

primis duobits utiliorum.


noverit

non folum

exiguo fumptu
fui ja<^tu-

aiirum feparare ab additione abfque ull


ra
,

celcrrimeque purgare

Ted etiam facilius fepa,

rare

argentum deauratum

quam

per fulphur,

plumbum,&c.in magna copia,abrque uUa jactura


auri

& argenti.

Atquehsec facilimafeparationis via auri


genti, qua:
fit

&

ar-

fufionis beneficio

nullos alios pra:-

fumptus non enim repeantimonium quod non acquivalens fui pretii aurum poiTideat , in hierum cedens feparatoris Hoc autem fcire te velim, quomodo feparetur iterum ab auro & argento antimonium , non nimirum via illa vulgari qux fit foUium beneficio , fed pecuiiarialiafeparatoria, qua antimonium conter carboncs requirens
ritur
;
:

fervatur

ita

ut itcrum ad ejufmodi iimilefque u:

fusapplicari pofTit
bi.

id

Praeter pra:di:os

quod forte docebitur aliquatuordatur & alius fepaexcellcntiflimus perfpi:

rationis

modus omnium

introfum, nimirum fequertti modo 9z. Spiritum falis (m copiaparabilem per Furnum noftrumPrimum &: Sccundum ) exafperatum ni-

ritum

falis

tro in ipfo dioluto

cui

imponc aurum mixtum

argento

granulatum ; colloca in Cucurbita in afenacalida ad folvendura , & aurum un cum cupro folvetur religio argento in fundo Cucurbita Solutionem decanta, cuiadde rem aurum prgecipitantem , de fac ut una coquantur , 3c fcparabitur prcXcipitabiturque aurum purum pu, :

& cupro

tum

farina; inftar fubtiliilimum

fcriptoribus et-

iam

P A

S
;

V.

I>
;

hm 8c picloribus fcrvieiis
,

relido ciipro in aqua,

quod ex aqua prxcipitare potcris fi vclis fcd prxftat abftrahere aquam itcrum utilcm adfimilcs
Liborcs.

Arum prxcipitatum
qua nihil
ipfi

fi

lavatur &: ficca-

tur, dat fufione (

deccdit j

aurum o-

ptimum
nium

& puriflimum.
fort,

Purius enim auram nc-

quc per aq.


fieri

per Qiiartam,neque per antimoEft igitur hie

modus omnium prxftanilTimus, non folum proprer exiguos lumptus Ted etiam proprer faciliratem , aurum dans
poteft.
,

pr.T cseteris

excellenriilimum.

Deinde accipe Lunas calcem reliclam in cucurbira, edulcora ipfam & ficca quo faclo laciluere
;

parum

falls rarrari

in crucibulo,cui per inrervaila,^

llngulis vicibus

parum

adjice calcis Lunae

cum

cochlcari,

&

ftarim reduccrur in corpus abfquc;

Poteris criam illam calcem adhuc humidam reccnter e cucurbir rraclam , coqucrccum lixivio falis rarrari , ufque adevaporaUlla aliqua jaClura.

rionem omnis humidiraris

& remanenriam fic-

Abfque perdirur. , ubi eriam nihil hoc medio argenri calx (rfacta ex aq. Regia; per ie

cam tundere
fufilis

non eft, abiens in mareriam fragilem referenrem cornu pallidum feu medii coloris inrer album de flavum quare a Chymicis cornu Luna di^ cirur in quo reducendo mulra renrarunr , cujus reductionem modo docuunus. hi defe6lu fpirirus falls accipe aq.reg.communem factam ex aq forti & iale armoniac , quar cadem pnrftar fed majoribus Cfumpribus.Ha:c eriam aliis prxferendavils,
,
;

quia facitad cujufvis auri fcpararloncm cujufcunq; gradus. Bbb b 2

Fun NOR. Philosphic.


modo pondcre exccdat Lunam
;

gradusjfi

id

quod

neccfikrio requiritur in folutione per aq. reg. in-

Itituendam.

Scd ut videas prxrogdtivam


stende parum.

fiujus feparationis,

Separaturus per Quartam, &: per

aq. for. oportet utpriusLunsc purgatse part. 2. vel

3 .ad Linam auri impuri adjicias , ubi prim fumptus c labor reqiiirimtur purificandi Lunam, cum auro fundendam granulandam Deinde

&

magna quantitas

aq. fort.

Lunx

folvendse gratia
^

copiofsE prxcipitandse, edulcoranda?

ficcandse

&

fundend^.&c.Perpcnde qusefo difterentiam labo-

rum fumptuum feparationis meae vulgaris / Separaturus autem cementorum beneficio, opus habet pyxidum ignifque continui unius gradus
,

&

&

tliuturni, qui labor cft tacdiofus

temporis gratia,&

fumptuofus carbonum eau.sa5quem etiam bis terve repetere oportet laborcm , habita ratione impuritatis admixta'. Nunc dcnuo pcrpcnde difterentiam laborum & fumptuum utriufque feparationis. Separaturus autem fulphuris & antimonii beneficio, quxquidcm optima via, carens magnis fumptibus, fi aiu'umfciverisfcparareab antimonio abfque fuftlatione, icd tacdiofaob labores triplo majores,quam in noftra, ta:diofos nimirjpropter difficilemfeparationem auri Sc argenti perfe-

d:am

a fcoriis antimonialibus.

Prxmeditare
dubio

igitur

Sc conlidcra,

quam feparationis viam

eligere vclis

auri cito purificandi gratij certe fine


ele(5turus
e,-;.

meam

hhnc ctiam prarrogativam habet hie

feparandi

modus.

P A R
ne
qiias fit

V.

2 1

modus,quod non opus habcat argcnti


uftionis beneficio
,

purlficatio-

fcd faltcm ejus


a-

granulatione

&

folutionc
etfi

five fcparatione

quiE fort, beneficio : ubi

cuprum argcnto mixfalis

tum faciat prxJam


facile prcecipitatur.

beneficio tarnen hujus

Hac

etiam rationcfacilear,

gentum dcauratum feparatur Toluto auro per fpiritum nitro fum de prxcipitato mat'eri prxdicla
,

prajcipitante.

Quod
,

vero attinet feparationcm

argenti deaurati, fufionis beneficio faciendam.,non

datur

fiicilior

quam

qu^e

fit

cum fijlphure

&: anti-

moniojubi cognitis manualibus necefTariis magna quantitas brevidimo temporis fpatio feparatur. Ignorans autem traclare antimonium ( cui tarnen negotioapprimeconvenithascnoftra fornax j c fulphur rciinque ea & utere via ufitatiffim.a , nc mihi poftca culpam imputes erroris tui , fcribenti
,

tili

commodi gracia.
Defeparatio^ie 'tnetallortmi vtliorum^

NOndum innotuit feparationis modus ftanni i


plumbo,
6c cupri a ferrOjabfque

nimirum j a-

potiuscumutriufquc 5 metalli confervatione ; quod mihi impofTibilc victura utriufqac metalli


vel

detur

ob utriufque
caufa.

metalli combuftibilitatem;
,

&

fuperfluum ob vilitatem

parcendorum fum-

ptuum
a

Quomodo vcro aurum &: argentum feparetur Hanno, quibus plerumquc hoc abiindat, line damnoaliquo, hocjamdiii, qusfitum fcd fruftra. Scd Bbbb f

FuRNOR, Philosophic.

Et quamvis niine]uamtcntaverim
;

Sdrcmaltiuspcrpendcnti apparebit poflibilitas. in majori quantitatc , contcntus prxcipitationc facla in qiiantitatc minori facile tarnen crcdiderim , hoc negotium in maxima etiam quantitate fiicceiVurum Sc

quidcm maximo cumfruclu;


tiirni alicujus peculiaris
,

beneticio
3c

nimirum

ubi auro

argento prx-

cipitato

tcntiilimo

cum'plumbo de HaII? Korficrnis calore in-rillud ( ftannum ) abltrahitur uk|uc ad rcmancntiam partis dccimx quam etiam remaj ,

ncntiam peculiaritcr caperc


pra:dicta tornace, &: ufquc ad

&

reicrvarc oportet.

Quo facto oportet novum prxcipitarc ftannum in


rcmanemiam
.rcicrvato

rcguli
adji-

abftrahcrc

qui dcnuo
de

primo

ciendus abftractus
tics rciterandus

rcfcrvandus.

Qui labor
;

to-

donec habcas iufficicntcm quan, titatcm regulorum rcplcntem fornacem quam

dcnuo prxcipitarc oportet, hac enim raticnc aurum^'argentumin anguiliam rcdiguntur, itau:
tacilc pollea a ftanno fupcrfluofeparcntur.Hac ra*

tionc opihor ieparationcm tuturam tructifcram,

ubi parum deccdit pondcris,quodconvertitur in cinercm ftanni , ^' iumum. Ncc nocet additio

plumbi
flanno

HtihKopfy quia alias admilccri folct , & H^lh Kopf icparatur denuo. Quire confultum fcparare cantharos 8c patinas vctcrcs, proptcr plumbi admixtionem , aurumquc ex illis ce argcntum prxcipitare lolius Hulh Kopf adjc(5tionc. Vbi rciiduum ab HJb Kopf nuWo
de

plumbum

modo altcratum, licet quod meo


:

vcl

vcnderc vcl claborarc itcrum

judicio
.

non cxiguum commor


-

dum.

O.iiii

P A K

V.

25

^^utd atmendMm de mr:.':rum:afcjn.


"wjOcs hie eft diiSoiiter lolubi.is, ob tot ,Sl <-^ vfn2SOptniones to: iecuiOn2m,it2 ut maiima pATS hominompoitiubiris tot Pliiloiophonim tcricium teldmoniis , ventatcm crc^crc nolint, cumprimis propterca , quode idc. tix anusrcpcnamr qniiioo ad pa^^icncm hac redigarur arte,
pure iaciockilas

oon

fnlpaiMJfls

iocrcdclitatis

uc causa, nollts vaitis veCb^iis apparentibus.


Tcftacnr cancn crpcnenm poflihtiirafnn pcrar-

tcm 6c natnnm , cdi raro appaicaot exempl::. Qozfe qaanta aUkrditatc quis ccdcm & in^namnancpnmyi& ucgjtunis cflct? Ata:s,koc nobis die aofakmi ntpocc ceTcbtam a Dco p^ Propbctas & Apoolos ;dliid ycro non item^cuia TndiboPliikifoplcactfankoniiB. xi. dl major parsPbik>(bphQnim fbcriiit cdmici (mt er.im
&: riii

mald OinfitatnilKic de

cc ioibcntcs

con

tarnen lonim iciipta coatcnmoida, arpotcnon

trjfranrb de
^uifScc

lmc noi^

Quibas Cbriftus

conricwams , utiquc credsdiiTcnt in iriam. apparct dum ex iiloniin iibos iws. Firos pios boodtos , <pi et&nonCfaxifti pn>te>rcs , Tolont^rcm tamcn cjasrcipipraBiticcre > ^vm ms et

&

wmm

vaiu ,

rr

tmmm^JLmtgamm.

Qui

i\

tb-

(cat impii

, qoace toc kboces csantlaci^t in tot commoduni proxiIcnbdHlislibrxs in eratiani

&

mi de VktiKc &: Pietatc r qnare non ponas in otio


5c T-rohait^iss contriTiilcnt ritx

Bbbb ^

iax annos , uti nions

^?4

FuRNOR. Philosophic.
Qu,are poftcros nugis
,

moris eft nunc apud illos , qui pr^pofiti nobis erudiencii grati ? qiiodnon apparet ex illorum fcriptis reiid:is.
eiis

&

menda?

decipcrcnt

nihil

lucri inde

exfpedantes

Non enim
cipes

inopes, Ted plcrique reges fucre


Prseter

&prinfucre
>

locuplctiflimi.

hos multi

Chriftiani
viri

veritatcm

artis fancte

confirmantcs

nimirum magni nominis, utpote Epifcopi, PriElati,&:c. quales fuerunt Thomas de Aquino, Albertus Magnus, LuUius Arnoldus Rogcrius
, ,

Bacho,
Etil

Bafilius,

&c. Qu,are
fcripta

viri pffimi pofteros

Tcriptis fuis decipercnt &: in errores ieducerent?'

non extarent

virorum clarifTimorum,

extarent tarnen teftimonia viva artis veritatem

confirmantia. Facilc etiam credidcrim,


repcrire artis Cognitionen! habentes

etiamnum

& clam poffi-

dentcs.

vclare vclit:rcportaturus nonnili mvidiam

Quis enim adco dcmens, qui mundo fe repromer-

cedc.Quare

nemo dubitet de artis

fecretillime ve-

ritate.At aisiquare tantopere defcndisArtem?

un:

quamnc aliquid in ca vidifti vcl prarftitifti ? Cui Etfi nunquam feccrim projed:iones perficiendorum metallorum grati, nee tranfmutationesvide^ certus tamenfum veritatis, quifepe emerim tallis cum metallis, nullum aurum & argentum in cupella relinqucntibus ignis auxilio eduxi aurum & argentum Quod non ita intelligi velim quod
;

unumalccrum perticiat imperfcftum metallum/i^vcin aurum & argentum tranfmutet impurum nimirum & fccculentum extrinfece , auri rcfpedu A' argenti quomodo eniji^ cjufmodimctallum
, ;

aliud

P A R
aliud
telligc.

V.
?

impcrfcum perficere poterit


in

25 quod fic in-

Qucmadmodum enim
ficri folct in

rcgno vcgetabili aaua


,

aqiiam five fuccuni mundihcac codione


purificationc

licuti

mcUis & faccharijVel alterius fucci vcgetabilis , cum aqua communi de al-

bumine ovorum

ita

etiam dclLiccismineralibus

fivcmctallis intelligcndum,

quorum fciremus
,

a-

quam Sc albumen
quibus aurum
litefcunt
,

utique poflcmus impura

in

de

argcntum ceu

iiliquis nigris

de-

puriiicare de de potentia in

cere

aurum & argcntum illorum.


5

adlum eiluQuge non meargcnti efter-

tallorum tranfmutatio
corc edu(5lio,
auri

Ted auri
:

&
5

Interrogas

Quomodo

ejurmodi
,

& argcnti edudio fiat c cupro


,

ferro

flanno

& plumbo
pellarum

lotionis

nimirum

bcncficio, e quibvis

nullum conflaiur optima illa proba (putatitia)cuCui fupra refpondimus , cupcllarum probam nonec fufficicntcm omnium fmgulorum metallorum quarc non opus plura addcre, fed relcgatum volo lec5lorcm cupidum ad iibrum Paracelfi de vcxatione Alchimiftarum ubi invcniet aliam Metallorum lotionem & purificationem , quae nimirum olim non innotuit fofl'oribus mincraliumque tra(^atoribus. Et hoc tibi habeto exemplum Mineralium foflor inveniensminei'

ram qua
\

cupri,utitur arte a vetcribus tradita pro virili,

illam puriflcat

dem

mctallumredigit
,

Ubi
abla-

illam

primo confringit

in fruftula de torret
,

tionis caufa fulphuris fupcrflui


talionis redigit in

dcinde vi liquefa-

lapidcm

fic

didum ) quem po5

Bbbb

ftca

^6
ftea

Furnor.Philosophic.
denuo
tradit
,

Vulcano, ipfumquc privat plum;

bi additione

auro fuo Sc argento

grefacit ipfiim &c rubefacit

tandcm

Sc in

redigit, qui ultimus illius labor,qiio

quo fado nicuprum cuprum mal^

leabilc Sc vcnale rcdditur. Quibus pcradis fupcrvcnicns Chymifta aliam tcntat feparationem , cu-

jus bcneficio cducitur

aurum

Sc

ciflimis hacftcnus cxcrcitatuiTi,cujushic


tio.

argentum pau-r fadtamcn,

Aitcti idcmPdraceiMin

codcm loco

,dedifle

Deum quibufdam viam faciliorem Sc propinquiorem aurum feparandi &: argcnti e metallis vilioriSc quidcm fuie minerarum cultur peculia3 rem feil. & artificiofam ; quamquidem non dobus
,

cet verbis apertis


tradita.-n in

Ted faltem ait cflc fufficicnter


illius libri

Rcgulis

natura

&

^ropietate

feptcm , ubi agit de MeuHortim \ e quibus tu


purificatio-

quoque illam petas. Atque hanc metallorum viliorum

nem omnium facilimam efle puto


Dcus aliis

fxpe in minori quantitate probavi. Et non dubito quin


,

quam

ctiamartificibus pernaturam alias mon-

ftravcrit purificationum,

quibus imperfcda perfiterrae

jciuntur vias

ex gr. Si quis
,

aliqucm frudum

arte dcftillatoria purgaret

ita

ut depofitis fccibus

&impuritatibus prodiret in lucem corpore novo pellucido clarificato prarditus : c. gr. fi quis per rc-

tortam

dcflillarct

Tuccinum nigrum acimpurum,

lieret feparatio per

ignem

aqusc, olci

cmpyreuma

{apicntis,d: ialis volatilis, relido in

fundo rctortx

capite

mortuo

temporrs fpatio

Atque hac rationCj brcvifi'tmo abiquc magnis laboribus facta


fuc-

fiiccini

V. 27 magna altcratio oc cmcndatio quamvis oleum fit nigrum, impurum de fcEtidum quod fi
S

P A R

dcnuo

dcftillatur per

rctortam

cum

aqua aliqua
fiet

mundificante, utpotc

falls fpiritu

(pcrretortam
novc^

nimirum rccentem, Vitream mundam )


fcpaiMtio per falls illumfpiritum
,

egrcdicturque

oleum
in

loni^e clarlus

rcliclls tccibus

tundo retort^j,quod poftca

bis tervc

iterum

cum fcetore cum


aqux

falls fplrltu

reccnte redlficare licet doncc


,

limipiditatem acquifiverlt

fuavitatemque odoris

& mulcum. Atque hxc tranfmutatio feclt e re dura mllern diffimilem forma priori, qux ut ut mollis ik liquida, oleaglnofa, coagulari tamen Iterum poteft, ita fequenti nimiut prltlino nomine veniatdemio rum modo. ^. Oleum prsedlctum fuprcmc purificatum, adde ipfi reccntcm falls fplritum, coUoca in digeftione j de attrahet oleum e falls fplrltu,
ambramrcfcrentcm.
;

falls

(ufliclcntem

coplam ad

ful recoai^ulationem,
,

iterumque

fucclni

duriticm acquirit
,

colorls

eximikpellucidi
8. vel

& admirabills

cujus uncia
;

dimU

dlapretiofior aliquot llbris fucclni nif^ri


1

cujus vix

o.* pars in

purificatlone refidua permanfit,

abjcdlis fuperfluitatibus impuris.

Hac
fi

rationc opinor .inilitucndam

metallorum purificationem

&

nigrorum emcndatloncm,

modo

Innotefccret purlficationls illorum per

dcftillationcm
nis

& fubllmationemj Sc rccoagulatioScd

ais ; Mctalla non poflc ad inlLir vcgctabilium vi deriillatioi^^purificari : Cui pri-

modus.

mam

noftram fornacem

non

ruilicis

tradltam,
fed

2S

Fu

R N O R. P H

LO S OP H

C.

fed Chymicis metalla piirificantibus5objicio.

Et

ficuti^uobusxcmpIis mctalloriim perfedio probata, itactiam bcncficio fcrmcntationis poffibilitcts

illoriim perfed:ionis dcmonftratur.

Qcmad-

modum

enim fermentum rcccns liiccos vcgctabifada fcrmcntatione periSc

les fer mcntarc poteft.qui

ficiiintur 6c emendaiitiir abjcclis t'ecibus, ut in vi-

no

vidcre cftjCcrvMa ik aliis,qiiorum conftantia

pcrfecftio

non

nifi a

fermentatione

proficifcitiir,

purificantc fuccos vcgctabilcs, finc qua advcrfus elcmcnta confiftcre non potuillent alias , corruptioni obnoxia breviffimo temporis fpatio , qu^ f ermentata durant aliquot annos Ita etiam fi fei:

remus Metallorum fermentationcs appropriatas, utique eadem purgare & perficcre finc dubio vaIcrcmus, ita ut in pofterum rubigini non amplius obnoxia, advcrfus ignem & aquam prcevalere pofiint
,

nutrita (^ educata in igne de aqua. Ita ctiani


intcriturus aliquando

olimmundusperibat aqua,
ignc
;

noilraquc corpora putrcfccrc oportet, igne-

Quc

clarificari, antcquam in Dci confpedupi vcniamus. Atque hxc de Metallorum fcrmcntatioilla

ne, qua

purificantur Sc emcndantur.

Metalla
Butyri
de

ctiam purificantur
calore expofiti
;

& emcndantur ad

inftar ladis,
(
:

cujus pars melio.r

cremor

materia) fupcrne feparatur fcro Sc cafco


locus calidior
,

quo

co magis accelcratur feparatio : Ita ctiam fcfc res habet feparationismetallicas Ubi metalla in loco calido appropriato collocatapcr
:

ic

abfqucaciditionc rei alicujuspcrcgrin: f metalla


aritca rcdad::^ in

nimiruni

fubilantiam ladcam

fi-

vc

P A R
ve

V.

29

KVR) fcparantur tcmpofis progreflu, fav^la nifeparatione partium nobilioium ab igno-

mirum
ficLiti

bilioribiis,patefacicnteThe{aurum ingcntem.

Et tempore hyemalidifficulterreparaturlac ca-

lore deiicientc;ita ctiam metalla >i\ nonjiivantiir igncuti vidcre eft in ferro, quod tcmporis diiiturnitatefub terra coiivertitur in aiiriim line artis auxilio. Ssepe
niilis aiireis

enim
,

ferri

reperiturminera referta vea fulvi caloris

adfpcdu jucundiiTimis,rcparatis
terreo

phure
tralis.

craflo

& immaturo

cen-

Et plerunque

in ejuritiodimincrisniillum

reperitur vitriolum, feparaciim fuo contrario &:

melioratum. Rcquiritur autem longum ternpus ad feparationem illam fubterraneam , quam ars brcviffim temporis fpatio prseftare poteft ficuti cum lade fieri fblet j quando in hycme ftatim ex ipfo butyrum confe:uri fumus , nbi ipfum calori
;

exponimus

:,

crcmoris fubito feparandi grati

quam feparationem adjuvat pra^cipitatio fada cum acidis mortificantibus fal urinofiim ladis
;

qua ratione principia feparantur fmgula feorfim, butyrum nimirum , cafeus c ferum. Ita fpatio unius quadrantis fieri poteil feparatio codionis beneficio , quae alias abfque acidis fieri non potuillet aliquot feptimanarum fpatio. Si igitur hxc poilibiliain vegetabilibus Sc animalibus, quid ni etiam

in mineralibus?

periatur in

Quidni aurum ^'argcntum repkimbo ferro cupro & f tanno etil nonappareat? Quarc metallis vilioribus omnis
,
,

denegatur bonitas , conccd'a vegetabilibus

& aniUndc
natu-

malibus

Ulis durabilitatc

non

arqualibus

30
cft

FuRNOR. PHILOSOPH!
perfcio
?

C.

naturalis pliimbi, ftanni,ferri

& cupri probari potpcrfcdiofuiit

Natura
;

lern per cjua^rit


atc]ui

nem

friicluum fuorum
,

mctalla viliora

impcrfccla

quarc igitur noii arte juvatur natura

in pcrficienclis illis? Scdobfervatu dignumviuculum partium mctallicarum ,qiio riipto fcparantur partes. Sal urinofum ( ut ita loquar ) vinculum cfl: partium lac conftitucntium ,utpote biityri, fcri & cafci , quod fuo contrario Ac i Do nior-

tificandum fcparationis t^rati. gantur partes lalc ( #eu vinculo

In ferro vero li) vitriolari


,

qnod

mortificandum iuo contrario

lalc

urinoio velni-

trorofeparationispratia. Qiii igitur novcrit terri

aufcrreialcm ruperfluam, via fivchumida live ficca,

fme dubio babcbit Ferrum rubigini non obnofacile.

xium

Incredibilcm ctiomignis per


t

fe

habet

potentiam in metallorum raarmutarione. Nonne vi ignis c ferro fit chalvL s , c^ c chaly be Ferrum diverfo tamen proccflii. Quotidiana nos qvioquc docct experientia variarum tranfmutationum Sc cmendationum gcnera per igncm quidni idem in jnetallis, per chyniicum pcritum t^' metallorum Cognitionen! habcntem, poiribilc? Quis in ovo a vem viventem, & in femine herbam foliis , floriInis ^' odore pra^ditam , delitcfcere credidillct ? Qj.iidni igitur & mctalla embryonata, perfld:io, ;

adjurorio?

ncm nondum adcpta, pcrficiantur per aitem, ignis Nonne pyrum vel malum immaturum
folis

acerbum, calorc
turam imitati in

maturatur

quodanimadi

vcrtentcsnonnulli curioiiorcs de diligentiores naiuis

opcrationibus

; i^c

repqrcnint

mctalla

P A R

V.

31

metalla nonnuUa, ignis violcnti


digcftionc j
dus.

nondum dcftni-

dacaloreiuavi ditiora reddita, itautfiaf faCta

duplum aun ik argcnti dederint ponQuin imo cgomet ipfe vidi mineram plumqwx bi communcm, prcedicto modo digcftam non modo argento ditiorindc reddita Icd etiam auri particeps , quo antea carucrat in cxaminc ordinario. Atque hoc opus in magna quocjue quan;

titate opcrari licet

minerarum plumbi

centcnariorum feil, quod opus poflclloribus peritis , maxi-

mum fme dubio commodum allaturum. Hoc aatem


fcito
ditari, fed

non omnem hac ratione plumbi, auro , femper argento ditari mineramjteftc cx-

perientia.

Talia plurahabcnturinnatura,inexpertis &inexercitatis incredibilia.Quod nos mortales dili-

gcntiorcs cffemus inlegcndo


rato in fagmts
in
illis

Lilpro

manuDei exautiquc

lis

IV.

Ele,r.nitoriim, plura

fccreta 6(:magnalia inventuri eflcmusjfed in


;

fudore vultus,non otio,impetrantur artcs &:opes

quare Ota

&

LahorA

mcliorantur quoquc metalla


ali-

beneficio gradationis germinationi comparabilis.

Palam enim
ferre in

eft

furcuium vcl gcrmcn arboris

cujus fativaskrtilis lylveftri implantatum tacerc


veftres fed

pofterum arborem -illam fructiis non lyloptimos & fuavillimos furculi fpccici
,

confentancos
fpiritu

ficuti vidcrc licet in ferro loiuto in

acido,Venerefermentato,&incupr transmutato qua ratione fme dubio cuprum tranfmutabile in argentum, ^ hoc in aurum , li modo tcr:

mcntationis

modus

appropriatus innotcfcerct.

Eilque

^s

FuRNoK. Philosphic.
&

Eftqehsec tranfmutatio inftardigcftionisj egramiiie facientis carnem biibulam vel equinam in flomacho bovis equi carncm humanam e car;

ne

flomacho hominis. Mcliores quoque partes vilioribus


biibiila in

feparari

poflunt vi fimilium
tal!o fulphure

attraclivii, nti viclere clt in


,

me-

abundante

cui

(i

adjicitur ferru in
deferit

fiifionc, fiilphiir

fuumnativum
)

mctalkim

(quarationc pntins redditur


ro
,

fefequc aflociat fer-

liaritatcm

cum quo majorem habet afhnitatetn & famiquam cum fuo nativo. e. gr. Si plumbi
,

minercefulphure abundante in fluxu vel fufione


adjicitur

fcrrum>metallum redditur malleabile fufragile in

fum quod alias nigrum&:


proditurum.
Etfi

lucem
,

effet

quid amplius metallo fufo malin fufione

leabiliadjicicndum nobisinnotcfceret

nimirum

fuperfluifulphuris immaturi combufti,

bilis gratia tollcndi

fine

dubio adhuc purius rcdincognitametalla per-

derctur mctalkim.

QtT,a rc

Et quidem Dens hacin parte qucmadmodum in aliis omnibus fuis operibus benc fccit , quod hanc nobis celaverit

manent in

fu naciva impuritatc.

Si cnim avaris innotefccret , omne plumbum,fl:annum,cuprum & ferrum coempturi

fcicntiam

clfcnt auri

& argcnti fcparandi gratia, ita ut ruftici

& pauperculi operatores vix inftrumcnta mctallica


fibi nccefl'aria
y

rcnt

fed

ob raritatem compararc valc, Dens ?joIntt omma m aurum tmnfmutan me^

ulU.
fluo

Data fnnilitudinc de tollcndo fulphure fuperquornndum mctallorum in fufione , partium


purio-

P A R

V.
;

^2
ita

purioram confervandarum
alius

gratia

etiam datur
ubi partes

modus feparandi
,

partes puriores ab'impurio,

ribus

vinimirum attradivafimilium

puriores attrahuntur fuo fimili^rejcdis'partibus

impurioribus

&

heterogencis

&

id

monftrari poteft tarn humida

quam

ficca via

quidem deEx;

emplum vix humidae.


Si auro vel argento impuro foluto in menftruo fuo appropriato adjicitur Mercurius vivus , attra-

Mercurius ille e menftruo aurum & argentum impuritateque mixtum , fibique affociat purilTimum cjuae feparatio celerrime fuccedit. Ihit
invifibile
:

dem prseftat idcm Mercurius in via ficca dum nimirum teria quaedam auro vel argento prsedita a:

tamdiu una conterunqua acida humeftatur , tur,donec Mercurius meliorem partem attraxerit; quo fafto terram mortuam refiduam aqua communi abluere oportet^&Mercurium Criccatum)ab
auro

&

& argento

mirum

per corium.

attradofeparare ,trajicien4o niMercurius autcm nonnifi u-

nume terra attrahit metalliyp & quidcm optimum pro un vice quo feparato attrahit lecunda vice & alterum, e. gr. Si in una aliqu terra kr terent aurum, argentum, cuprum & Ferrum, prima
;
,

vice Mercurius.attraurus eilet

aurum,

altera vice

cuprum vero & fefrum difficultcr ob impuritates ; ftannum autem Sc plumbum facile omnium vcm facilime aurum 6b puritatem Merargentum
; ;

curio fimilimum.

Cccc

y^li^

34

Fr NOR Philosophic^
AltA Demonratioycr vi.imccam*

COllocafub tegula cupellam cum plumbo, cui


addegraniim auri puriflimi , exa6tiilime ponderatum ( mcmorisE causa J facaurum in cupella
fulminare,
alia

& plumbum intrabit cupellam


:

rclido

auro pallido in cupella cujus

pallidi coloris

nuUa

caufajquam argcnti admixtio,attra6li e plumbo per aurum. Sed ais, te hoc non ignorare , aurum nimirum cum plumbo fulminatum pallidius
reddi

& ponderofius
Sc

propter argentum in
in

plum,

bo , cum auro relidum


augens

cxamine
:

proin pallefcere faciens

pondus ejus Qii ego etil

plumbum in examinealicjuid in cupella relftiquit argcnti, cum auro feil, tibi adjedo permifcibilis,
pondus
auri augentis5Coloremque alterantis
,
;

pro-

batur tarnen pondere


elinc^uere

plumbum plus in cupella cum auro mixtum, quam fme auro proin igne c re,

batum. Hinc igitur probatur, aurum


liquis metallis

atti^iere fibi fimilc

pondus ejus
via liumida,

augens.

aurum
una
hit
fiat

Atquehoc etiam prxftat in fi cnim folvitur in menftruo


e cupro fcparatum.*

appropriato,

cum cupro, &


cum

coUocatur in digcftionc, attra-

aurum

Qui labor etfi non


ll

lucro^poilibilitatem tarnen tcftattir.Sed

innotefceret

menfiruum

auri attracftiv

augens

fi-

ve multiplicansjcupri vero retcntricem diminuens,


fine

dubio aliquid lucri


plus,ii

efTct

exfpedfandum

&

quidem
in igne

aunim

&

cuprum una funderentur


j

cum menftruo

minerali ficco

qua ratione
auri

Pars
:

IV.

'^j

aunpondiisaiigeretur fecundum Paracelf. dicentem Metallis un fufis igne fortiori j continuato


aliquantifperj evancfccrc

imperfeda 3c relinquere
^

in fiio loco perfecta.

Quodfine diibiQrite pcradlam non cft opus lucro carensjugcnuecnim fateor roe aliquotisLunam voluilfe reddere compad:am per Martern j ubi auriim exMartcdcdit mihiauri boni infigne incrementum,loco Lunse xx quxfitse. Atquehac
,

ratione fa^pe aliquid inopinaturri accidit artificibus, ficuti mihi

cum Luna fixa, rem non rede

per,

pendentibus.

Quare metalla tra5laturus cautulB incremcntum aliquod, originem illius probe ponderans. Plurimi enim opinantur, Lunam cum Marte diu vexantes , hsematite maefto inveniens
,

gnete, fmirite, lapide calaminari, talco rubro, graliatisj

antimonio, auripigmento ^fulphure


prseditis

-filici-

maturo & immaturo, volatili & fixo ; reperientes in examine aurum bonum ; illud aurum nimirum fad;um e Luna beneficio & adminiculo prsedidonim minera lium id quod falfum. Luna enim attraj^it illud
bus,&c. auro nimirum
:

urum

mineralibus

illis

in

quibus^ ntea

volatile dcHtuerat.

Non tarnen negaverim Pofli,

bilitatcm tranfmutationisLunse
trinfece fimilimce
;

utpote auro in-

kd non cementtionis benefimineralibus


,

cio

cum

praediclis

quia aururn illud

non c Luna

Ted c miircralibus

illis

profedum ,

at-

traflumaLuna. Hie Labor comparatur fcmini,projedo in terram bonam, ubi putrefcens vi propria attrahk fibi fimHe, unde ccntcfies multiplica

Cccc

tur.

j6
tur.

LI

R N O R. P H

LO

O P H

Oportet autem in hac operatione tcrram me-

tallicam fubinde
metallicis
rat 19
fet.
,

humedare

aquis appropriatis

calore exficcatam ( qiicc operatio incedicitiv a Philof. ) alias terra ftcriiis futura ef-

Oportet autem cjufmodi aquam terrae efle aniicabilem , itautunita pinguedinem quandam
eificiant.

Sicuti enifn a*pparet e terra arenofa fic,

ca irrigataaqua pluviali

non produccnte frudus


calorem
folis

iemini confcntaneos

ob*

etiam
fernen

exiguum humiditatem confumentem , & in terra comburentem qae mixta ftercore vaccinb vel alio retinet aquam ita ut non adeo facile a
:

folis calore

Eadem etiam ratione oaqua tua portet ut terra Sc copulentur, ne combuQui ratur fernen tuurn. fi rite peragitur labor,non
confiimatur.
erit in

caflum

requirens

fummam

diligentiam

& humore. Nimia cnim humiditate fubmergitur terra, deficieris vcro. impedit aMgmcntationem. Atque hie labor cfl unus ex optimis , qibus aurum & argentum bo num elicio <^mctallis vilioribus, requirens optima vafa retincntia femen una cum terra fua 6<: aqua aterrae fovendae ncceflario calore

liquantper in calore appropriato^^

Non

dubito

quin hie labor in majori etiam quantitate perpetrari poflit , nrmiter credensMetalla viliora^cumprimfs autem* Saturnum omnium aptiflimum^ non folum in aurum argentum maturari

&

pofle

fed etiam in

medicniam bonam

Qui

iine dubio
ccffus

Labor Philofophicus divinitus con-

ufurpandus.

Chymico magnum folatium , {qA cautc Non enim omnia & fingula fua do\ia

na Deus
,

vult efTe

P A R S I' V. gy communia (iqiiidcm mlhimet


:

ipfi accidit operis alicujus inventoriprxftantilli-

mi ut illuJ commonftraturus amico , nequeipfi commonftrare, ncq; inpoftcr ampliusperpetrare potuerim pro memet ipfo. Qua're de quidem haud immerito ancipites funt alii in fcribcndis rebus arduis multi enim non verentur aliorum fecreta,multis laboribus fumptibufq; cxantlatis in^^en:

ta in otio attrahere
cft liiere

per fas

& nefas.

Qiiare tutius
,

& fic

aliis*

qusrendi dare anfam

quam

fecreta di vulgare, ut re ipfa experiantur curas, vigilias

& expenfas in rebus arduis


Tuprems quam

inveniendis" ex-

antlaadas; nee in pofterum amplius aliorum in'

vcnti's

tarn i'mpudenter ingrati inhient.

Quaho-

re cu-n:os tarn

infimas fortis

mines Yolo rogatos, ne

me

amplius

fuis petitioni-

bus & epiftolis moleftare Sc fatigare velint, benevotentiamque meam -aliis benefacieridi nolint convertere in ruinam mei , contenti meis /criptis

publicatisincommodumproximi. Nee tibiperme aureorum montium effe pofleflbrem & promifTorem. Quse enim fcripfi, naturae detegendx causa Icripfi inhifcedifcurfibus de metallorum viliorum perfeftione in parva quantitate. Quippe nunquam feci pericl in Magna Quanfuadeas
titten expertus veritatem

& pofTibilitatcm in mi:

nori fajtem, in minoribus crucibulis


fcripli,rcripta funt in
bilitas artis
,

quare quae

eum finem

ut appareat pofliIlle igitr

metallorum perfed:orum de potenti


periculum in ma3
jori

in

adum educendorum ex imperfedis.

cui datur occafioj poterit facere

Cccc

^S

FuRNOR.-PHILOSOPHIci
:

jori quantitate

portunitate, cxfpec^lo auxilium divinum

carentem op-r , quo opportunitate nacta periculum facerc poflim in majori quantitate , atque adeo frudum deportare laattinet

me quod

borum mcorum & fumptuum infignium


tOTm.

exantla-

Alteranturetiam fpecies mctallicae ratione


bencficio
tallici, uti

alia,

nimirum

aiicujus fpiritus tingentis

me-

videre ell in auro fulminante,aliquoties

acccnfoTupcr lamina metallica

munda

Isevigata,

Tinduram

profundiflime aurcam imprimcnte la-

minar illitfasj ita ut acus Probam ferre pollit. Idcm etiam accidit in via humida , bi metallalaminata impofita fpiritui gradatorio contecto e nitro

&

quibufdam mineralibus , penctrata

a fpiritu aliam

adipifcunturrpeciemlpirituiconfentaneam.

Du-

bitansautem degradationemetallic, fa6la cum auro fulminante , certitudinem experietut ex crebriori accenfione auri fulminantis reccntis fuper

cadcm lamina
talli

videbit

enim non fucum

efl'e

me-

&

extrinfece deaurati,{cd profunde tindi

&

colorati. SimiJiter cxpcriri licet cj:rrtitudinem per

fpiritum humid, fimetalla transformata probantur.

Vhdc

clariiTime apparet

Metallorum mutua

& padiofubtiliatorum. Spirituum enim potentia maxima & inexaxitato incredibilis cft. Atq;
adio
haue metallorum inferiorum gradationcm non folum confirmant Philofophi tam prifci* quam niodcrni, fcd etiam mineralium foflbres ab expericntia edocti,

vapores minerales penetratione vi-'

liora in raeliora transformare metalla, tefte

Lazaro

P A

I^

V.

gp
falfis
;

ro Erckero affirmante, transformari fcrrum in cu-

prum naturale bonum in


fecjuc vidifl'e

aquis viridibus

fe-

foveam

in

qua

clavi ferrei aliaque

projcda, cuprci fpiritus penetratione transforniabaritur in

bonum cuprum.

Non
,

inficiascofolula,

tiones metallicas

nonnullorum Metallorum
eafque aurco

minis

prsecipitatae adhserefcere

ar-

genteo vel cuprco colore afficerc. Palam enim eft Ferrum in aquam projedum vitriolarem non tranfmutari in cuprum, ied cuprum ex aquaattrahere de qua re hie noH'agimus , confirmantes
,*

Pojlihtatem

Tranfriutationis

Metallica per
,*

fpi-

ritum tingentem & penetrantem Quare denuo tcftorfnagnam inefle vim fpiritibusmetallicis.Adfpice modo terram opacam & obtufam , & prseter eam aquam claram & limpidam potentiilimam, qua clarior & potentior acr ex aqua profeus e t^rra profeela. Nonne aqu^ quandoc^udinundatione integras regionesperduntur, ablatis pagis

&

civitatibus?
fortiffimasj

Nonne

aer poteft

domos

dcftruere

cumprimis

terrae inclufus,
,

movere ter,

ram

aliquot milliarium

ac proin integras dirucre


ii-fteritu

civitatcs

& montes cum

hominum

quse

omniafiunt natwraliter.Longe majus minatur pcriculum ventus artificialiter excitatus per nitrum, id quod nemo negare poteft. Etfi tantam Elementa corporalia cxercent potcntiam, pcnetrare tarnen nequeunt metalla abfquc laefione , nee lapides & vitrum, facile autcm pcnctrabiiia igni. Non igitur latente fed patente folis & igni? vi,quam habet in metalla, la^ides & vitrum , qux ab lUis faci-

Cc

c c /t

lime

FuRNOR. Philo soPHic.

lime penetrantur. abfque ullo aliquo impedimento ; Quidni etiam metalla compada fpiritu

quodam metallico,fubtili & penetrante & quidem


ignisauxilio pcnctrarentur
,

& in

aliam fpcciem

transformarentur

fulminante \k tandum de poflibilitate fpiritus metallici tingentis, transformantis yiliora in meliora metalla, tarn
iicca

nunc di:um de auro aqua gradatoria. Quare non dubi?

Sicuti

quam humida via.

Metalla etiam purificari poflunt eo , quo prificatur modo tartarus & Vitriolum aliaquefalia, beneficio nimirum aqux copiofe. Patet dnim Vicupro , fotriolum purgaria fibiadmixto ferro lutum nimirum in magna aqux quantitate & coa-

&

gulatum, ita ut aluminis


rificatio

inftar albefcat

quae

pu-

non eft nifi feparatio metalli a fale , fada beneficio aqux copiofae falem debilitantis , ita ut amplius i*ne|allum admixtum retincre non poflit, quod inftar limofitatis alicujusprascipitatur, non
inutilis,

quia potiflima

vitrioli pars
,

qua ejus vi'

riditas,cuprum nimirum

fcrrum

& fulphur.

Et

ficuti feparationis beneficio e vitriolo cliciuntur

metalla, perfe(5liorafallbus.; ita etiam de metallis

ubi pars perfed:ior& prarftantior Quod ad tartarum,purificatur quidem ille etiam copiofx aqu^
,

capiendum

pra:cipitationis beneficio feparatur.

additione, fed potior ejus pars

ncm
:

prxcipitatur ut

in vitriolo, fed pars ejus vilior,nigrcdinis


lentia' caufa.

& foecuquantiilbiOi-

Nota cxemplum
(

Tartarus vulgi

crcbriorifoluone
tate aquse )

fada cum

fufficiente

&

coa<?ulatione rcdditlir pUriilimus 8c


,

Pa
albifTimus
,

V,
fa(5la
:

41

quia in qualibet folutione


ratione tartarus albus

cum
atque

recenti aqua limpida lemper eyadit purior


liac

non folum*
,

Ted etiam

& fceculentus redigitur in criftallos tranfparentes & quidem celerrimc benefkio certas cujuPruber

dam
qua

prsecipitationis
falis tartari
,

cujus limofitas, obfcuratio-

nis caufa

cryftallini,non eft nifi res ali-

infipida

mortua

& inefficax lignea

admixta
;

tartaro in fui coagulatione in dolus

vinorum

de-*

* nuoque feparata vi fblutionis. tart*ari vitrioli &: Atque hxc duorum falium , exempla,non fruftra appolitajquia oftendunt prascipitationisdifferentiam. Inquibufdam enim me^

tallis vi praecipitationis
liis

feparatur pars vilior

in a-

vero pars potior

&

praeftantiorjhabita nimirum
illius partis.

ratione prxdominii hujus vel In vitriolo pars praeftantior

(cuprum

portio ejus

minima eft

quae prsecipitatur

& Ferrum) & fepa-

ratur aparte ejus viliore &: copiofiore, fale nimi-

rum. In tartaro vero prsecipitatur & feparatur pars ejus. vili;:^& minor , majore & prceftantiore parte clarificata.

Similiter accidit in metallis.


fiia

Quarc

quilibet cautus efto in

feparatione,perpendens
vel vilior pars metalli

fecum antea utrum melior


prxcipitanda.
Sine qua

nemo fe

huic irrimifceat

negotio cognitione.

Caveat fibi .quoque Operator exfpedans fru^Lum aliquem fui laboris abaquiscorrofivis5Utporc aq.forti, aq. reg.
vitrioli, aluminis, aceti,
fp. faljs,

&C.
,

in folutione

quibus

nihil

boni proficifcitur

utpote omnia

& fingula

funditus" perdentibus de deftruentibus i fidem facicns Cccc 5

4^

FU R N O
,

R.

PH

LO

OP H

C.

ciens hifce verbis.

Ex

Meullisyfermet(illd^&

cum metdlts

ferfe^ia concmntur
,

meulU.

Mca vitiis

tallaquoquepurificantur
feparantur per nitrum
buflibile
^

maturafitur

&

fulphur fuperfluum

com-

comburens. AtqucomneSiSc fingula^ prxdidic Metallorum Quacliperfediones non nifi funt particulares. bet enim medicinaparticularistamliumanajquam .metallica , purgat, feparat & perficit five cmendat ablatione fuperflui.Vniverralis autem medicina operatiir fuas perfediones &eniendationcs,roboratione & multiplicatione humidi radicalis tarn amliialis qummetallici, expellentis poftea vi propria &: innata fuum' lioftem. At ai ; Egrcgia quidem hie te traduntur exempla , modus vero operandi non item.
fi
:

j^.

Plus

quam opinaris docui^et-

non intelligas Certus enim Tum aliquando poft mortem meam , libros meos in exiflimatione majore futuros, e quibus me nonvanam gloriam Ted proximi utilitatem qusefivifle apparebit, quantum quidem fieri licuit. Scd noli cogitare videns liberalitatem fcribendi meam quod ex me multa expifcari velis. fcito enim, quod etfi taliapublici commodi grati fcripferim non tamen cogitem mihi hac ratione negotium facefTere. Non enim
>
,

valeo

omnium & fin^ulorum

petitionibus fatis-

nee epiftolis refpondere, nee etiamomnes divitiis cumulare , ^/ ipje nee dives nee unquam qu^vidivuias. Etfi enim harum rerum cognitionem benedidionc divin acquifiverim &: in iinori quantitate veritatem cxpertus fuerim,
facerc,
,

nun-

P A R
nunquam

V.

4.^

tarnen in majore copia tentavifeciquc

periculum,clivitiarum gratiajcontentus divinabe-

ncdictione. Qiiare fmgulos etiam admonitos vc-

&

lim Dco illuminatos , ne incidant in ambitionis ingratitudinis vitium fed debitx gratitudinis
;

ergo erga

Deum pauperum- mcmores

efTe velint,

evafuri GEternsE damnationi.

Nee te moveat mdevolorum invidia fcientia Divino favore darum, avari enim 3c ambitiofi nemini nifi fibimet ipfis bene precantur;qui anfmadvertere deberent quod ficuti & ipfi nihil fecum attulerint,ita quoque nihil fecum aliquando ablaturi. Tu modo efto bonus ceconomus & paterfamilias in dono tibi divinitus concredito,facitoquc
,

juftitiam intrcpidus.

Atque hxc dict fufiiciant de particularibus emendationibms metallorum fecundnf experientiam meam. Quod attinct ad Medicinam illam Vniverfalem adeo decantatam ,. nonpoflum egojudicarc de illa tanquam de re mihi incogr^ita cujus vero pailibilitatem affirmare cogor , motus particularibus illis tranfmutationibus metallorum. Qua incognita contentos nos efle oportet gratia illDivina liobis concefla. Sxpe enim fine dubio melius pauca fcire homini, aeterno falutis gratij plerunque enim opes & artes inflatos reddunt.Superbia autem ad diabolum ducit fui a^jthorem , quo nos clementer praefervare velitDeus Opti,

mus Maximus.

De

44

F U*R N O

R.

PH

LO

O P H

De Lapide Philofophico.
CReditamultisfeculis.amultisclanfTimis
ris
^

vi-

JudseommjEthnicomm &Chnftianorum,
3
,

homines & metalla ad fupremum fanitatis gradum reducente ejufqiie poltibiMedicina, Vmverpdi

perartem; necfolurS credita/ed ctiam multisrationibusceiflimis comprobata, de qfia re


litate
fa

innumera fcripta variarum linguarum, vcra & faladhuc extant non opus eft aliquid a mcfuper:

addere hujus

rei

ignaro prorfus
,

& inexperto.

Etil

quomodo nonnunquam in diverfis locis aurum purum putum factum e vilioaliquoties audiverim

ribus metallis cumprimis e

aliquam

arte

paratam

plumbo , per medicin femper tarnen ejufmodi

difcurfus in fuo reliqui pretio,

nunquam inde moexemlortis

tus tale quid fufcipere perterritus aliorum

plo tarn fupernae

quam infimr

liominum,

dodorum atque indo:orum,operam & oleum in hac arte perdentium ; Ted potius perfuafus quod talis non detur in rerum naturaMedicina Univerfalis mififica. Et fi fepius mirabilia viderim in mcis laboribus anfam mihi dantibus , nunquam tarnen tentare aufus fui carens temporis & loci opportunitatc ; donec tandem aliquando forte
:.

fortuito q^serenti milii aliquid aliud

non magni momenti, ^Ats po0ibilitatis yenerit in manus. Muks enim a multis annis, & fumptus & laborcs exantlavi auro fuam ftrahere Tini5luram five a-

nimam , pro medicin inde

parabili

quam

tan-

dem

p A R

V.
aitri

45
corpus

dem

aliquando obtinui, ubi obfervavi


,

rcliquum

anim ceu parte prasftantiore exftra^,

non ciTc aurumamplius, nee amplius fuftinere ignem. Vnde conjev5lurani fcci , quod ejufmodi
exftradio fixata iterum
metalla
,

poffit inferiora perficere


:

&

in

aurum convertere

conceptse vero

opinionis Ycritatcm experirl mihi

utpote nunc
,

temporis
ha(5lenus

in
;

peregrino loco degenti

non

licuit

quare contra voluntatem quantumvis


,

novitatis avidus

ab opere abftinere coa(5lus

fui.

Interea pcrpendens Philifophorum placita de auro

fuo non vlgi perhibentia

Univerfalem,afFudi dcnuo cupro acetum


y

pandam Medicinam quoddam


alicujus alba?
,

PhilfophicLim tinfturam cxftrahendi gratia 3 ubi


ferc

omne cuprum inftar terrx

in

dige{lionere;edum.Tind:ura, quam f terram) nulla .arte amplius rcducere potui , five in corpus redigere mctallicum, permanentem mortuam. Quodexperimentum medenuo confirmavitdc poflibilitatc ejufmodi medicinx. Quem etfi laborem nunquam fui pcrfecutus , non tamen dubito quin Vera medicina humana etfi non etiam metallica, parabilis inde per artificem diligentem induftrium. Animaigitur cumomnibus attribu,

&

tismetallicis

confiftente in

tam exigu quanti,

tare, quse vix centefima pars ponderis

qua cxtra-

dla

& fep:irata corpus reliquum


,

non amplius Me-

tallum fe^ terra quscdam

eft inutilis

nondubitandum quin

fixata

ex mortua ; denuo, corpus aliud


c-

mctallicumjeafTumere &: perficere podit. Quarc


firmiter credo perfuafus praedidis rationibus

jufinodi

4^

FuRNoR. Philosophic.
cfTc
,-

jufmodi parabilem
ralibus

medicinam e rebus mirrcnimirum tranfmutantem mctalla impcifeda in mcliora, Noli autcmopinarimetaliafcribentcm auriim vcl cuprum ftatiicre liujus mcdicinas materiam quam minime ftatuo 5 non ignorans cfle ^aliafubjefla

& metallicis

in fluxu

face tradabilia, ticluris abundantia.

medicina raro & difficulter impetretur, culpanda tarnen non propterea.irj 8cndtHr4 impii. Nefcd nos potius inertes , avari, fuperbi mo enim impius hac arte dignus, contemptor Dei Hoc 61: verbiejus, proximiqueoforambitiofus.

Qux

etfi

&

opus

eft, ais,

natur^e

& artis

non

igitur vit^
,

no-

datum pieta; nobifcumnon comparandis ,utpote vcramDei fe cognitionem non habentibus. Ergo vita mea (etfi impiaj impedimcnto milii efTe nequit, quia lisec
ftrscadfcribendum
Ethuicis olim
ars in

rerum naturalium
!

confiflit cognitione,
;

Ri.O

lepidura caput
ris

toto erras ccelo


ejus

Siccinc arbitra-

Philofophos ethnicos verum non cognovifle


qui
;

Deum?
habuere
^ tus
y

majorem
etfi

quibus

Chriftus

quam tu cognitionem non fuit concionalutura


;

cognoveiunt tarnen ipfum e


cognitionis

& fecun,

normam vitamlliam inftiquod tucruntj hoc divinitus donum impetrantes

dum hujus

non ad malos ufus Ted ad proximi fui commodum & emolumentum adbibuerc. Tu vero , qui tibi
perfuafusrproximumcxcellerejdodrinaiiimirum,
cujus feftucam vides
,

ignorans trabem in proprio


,

oculo, vitam terens in avaritia

fuperbia

, ,

invidia,

odio

&

voluptatibus aliifquc fccleribus

ficcinc

arbi-

P A R
oftultum
te in

V.

/^J

confpedu Deijnefcientis arbitraris impedire conatus tuos ? Cerxe aDeo nondatur avans&fuperbisPreudo-Chriftianis doniim tanQuarc cumprimis fcfe quilibet examinet tum. hoc ajTsrefl'urus munus , utrum nimirum lotis vel

Ccrtumenim & veriffiNunjtum imfiumyfiantumvis ciirrente??ij hoc wipetrantrum donum , quod folius Dei, non hrn inum oft.
illotis

accedat manibus.

mum

Atque
vifli

fic

meam de Vniverfali opinionem audiquam mihi peperit experientia fa- cupro aliifque mineraHbus di mctaldeprsedicabo, cpia
efi

Medicina,
,

<^a in auro
lis
:

quam nonpro Euangeho


humanum

Quare ni^il certi ftataendum ante finalem ejus & completam perfedionem & quidcm fcmel atqiie iterum cei:titudinis gratia repctitam.SsepecnIm femel inventam viam optimam repetcrc non licet ^qucdnonTolum miQuarc ante hi, Ted etiam aliis accidit (kie dubio. vicftoriam non triumphandum, propter impedimenta fnopinata fpem vacuam facientia Ted Deus
enare
,
;

potius in laboiibus noris aflidue imploranduSjUt

fundioni
hac vita

noftrae benediccre

quo" donis ejus in

utamur, tanquam boni oeconomi , poftea mercedem laborum noftrorum , vigiliarum & curarum gratuitarn, nobis immerentibus, asternam nimirum rcquiem ffalutem, ex meramifcri
rite

&

cordia elargiri haud dedignetur.

Vtmm

FuRNOR. Philosop hic.


#

Vtrum

UijzeraliA t tpo

Anmonium At"
,
^

fenicum-,

Aurif'tgmenttim
,

Koholtum y
qualia,

Zincum

Sidfhur ^ &c. in MetalU

transformari ^offint

& in
cum

TAm
da

diu difputatum inter

Chymicos

utrum

-"prsedida Mineralia ex iifdem

Metallis pro-

fedaprincipiis, 6c utrum inter Metalla ifumeranin qua controverfi nondum convenerunt in ; hodicrnum ufque diem dum unus approbat hoc, quod negat alter , ita ut tyfo artis GhymiccE ne.

fcitt, cui parti

aflentiendum

fibi.

Faciente veror'hac cognitione ad Metallorum

emendationem nonparum, voluimeam quoque & quidern experienti fundatam. de hac re apponere opinionem, in gratiani dubitantium. Miranda autem flatuentium, non unam eandemque mi-

neralium

& metallorum originem

fimplicitas ra-

quod fi per naturammetalla fieri dcbuiflent,utique fuiflet fadum dudum; fed hoc nondm accidit , tefte experienti , mineraHaenim permanentia in metalla tranfplantantur numquam. R. AHter crefcunt metalla, aliter
tiocinandi affirmantium,

rum intereuntia
enim

quoq^ue vegetabilia cito germinantia citoque itemetalU vero non item , omnia
j

durabilia longa habent


'y

tempora digcftiocito perit,

fecundum illud , , Atquc hoc non folum de jegetabilibus


qiiod citot

num

& minena-

ralibus

Ted ctiam de animalibus intelligendum.

Sicuti appafet e vegetabilium

quorundamgcrmf-

P A R

V;

49
:

natione , femeftri fpatio ad perfeclionem pervcnientium, ac proin cito iternm pcrcuntiiim cum
rcquircntia longiorem cligcR:ionis& pcricctionis

moram, longe

iint durabiliora.

Fungus fivc bo-

letus unius vcl altcrius noctis fpatio pcrficitur natus c ligno putrido, brevi iterum evanefcens: noii

item quercus* Boves de cqui biennii fpatio vel tricnnii ad perfedlionempervcniunt , vigefimum

annum vcl vigefimum quartum vix attingentes : Homover6 24. annos requirensadfui perfectioncm,durabilisannos 60. 80. &: 100. Itaetiam de Metallis capicndum multafecula durabibus &C confequenter longiflima digeftionum de perfectionum tempora requirentibus. Rcquirentibus igitur metallis longiffima digeitionum ad fui perfe<5tionem tempora, quorum initium atque fincrrt iiemini mortalium longxvo aliquot feculorum etiam , vidcre conceflum , mincralium tranfplan,

tatio per naturam in metalla negari non debet ; cumprimis etiam propterca quod in mineris metallorum im purorum pra:cipuereperiantur quo^ que mineraiia quare miaeialium foffores minc* ralia reperientes bonam fpcra metallorum repericndorum concipiunt o^norvimWhtaaHU nun* cupantur. Raro enim metalla (ine mineralibus, Tnineralia fme metallis reperiuntur nee etiam rc- periunturunquam mineraiia auro & argento catentia. Quare mineraiia haud immerito meta'U
,

&

emhryomttii n\incup3.ntuv

qiiia per

artem

&

i-

gnem bona auri


turfufione.

&: argenti quancitas ex illis elicie radice

Qjje fuion naicuntur ddd

me-

tallica,

F U R N 0*R, "^^
unde
;

talltc,

ILOSOPHIC. proficifcitur aumm illud & argenfempcr enim


fimilia

tum? Nonenim ex infaire bos, nee e


fcitiir

homo

vitulo naproducuntur a

fimilibiis.

Non igitur nifi frudus immaturi judicanda Mimctallorum vef'pedcu, maturitatem fuam perfed:ioncm nondum adcpti, ncc a fuperflua terra leparati. Quomodo enim ex ovo caloris benencralia

&

ficiocxcludereturavis,

generationem

Ita

non prsedeftinato ad avis etiam de Mineralibus capien


,

dam

quse

fi

metallica natura privata

quomodo
Ais
;

ignis auxilio metalla inde elicerentur

nun-

quam vidifle te edu^flionem metallorum perfedlorum e mineralibus &metallis vilioribus,ergo verifimile

in natura latent abfcondita piurimis


ftolide

minime,nec credibile tibi.Cuijmultaadhuc perperam 8c


,

negantibus incognita
,

Teftatur etiam

quotidiana experientia Mineralia


talla,

&

viliora

me-

ablationefulphurisfupcrflui
,

fquomodocun)

quc fiat

variis

enim

fieri

poteft

altiorem gra-

tium

perfeclionis adipifci.

Quare

igitur oculis vi?

fa cor

non

crcdat dz lingua loquatur

Teftatur

omnibus fere mineralibus & raetallis vilioribus aurum bonum Sc argentum elici poffe per artem , ex uno tamcn plus altero & celcrius. Non enim datur nox tencbrofa quantumcunque luminc omnino privata, quod noa
enim
experientia, ex
,

poflit manifeftari bencficio fpeculi concavi

datur
tis

Nee Elemcntum ( etfi purilllmum) aliis elcmennon permixtum Nee aliquid malignum omni
:
:

bonitate privatum

de vice verfa.

Ec

ficuti la-

tentes

P A R

V.

51

tentes in aere folis radios colligere fas eft,ita ctiam

mineralibus dimetalla perfeda, in imperfe:is artificem cxercitafperfa latentia per ignem

&

&

tum

fi

nimirum collocantur

in igne

cum folvcn-

tibus fuis appropriatis^ubi partes

homogenem con-

gregantur , heterogenese vero feparantur : ita ut non opus fit abire in Indias auri argentique quse,

rendi gratia in novis

illis

infulis
,

cfix cpiose in*

venire hie in

Germania licet

Ci

modo Deus mifetandem


ali-

ricors piagas prasfentes crudeliflimas

quando avertere vellct , tallis plumbo nimirum,


relidis

& eruere

ex vctuftis

me-

ferro, ftanno

&

cpro,ibi

mineralium tra;atoribus ; abfque nimi^ rum mineralium cultura. Nemo igitur fe pauperemjudicato, quia ille folus pauper cft& inops ( etfi alias locupletiflimus , divitiifque abundantifiimus, quasinmomento deferere cogitur j qui Deum ingratus non cognofcit & agnofcit in operibus fuis. Quid' qusefo in mundo abjedius ferro
antiquo

&

plumbo?

quas fapientibus gratiflima

propter ufum in lotione

mine

minerali.

$" & ^' cum albuQuomodo autem laventur illa id


,

comprehenditur ab inexercitatis in igne 5 & indicamtur per fimilitudines. Vides antimoniumrecentere terra erutum impurum&nidifficulter

gerrimum
montis
data
,

( quas

quod fufione feparatum fupcrfiuitate tamen ipfi non fruftra per natram
,

Ted in auxilium purificationis proprisc


illud
:

fe-

Cundum

mhtl faaimt frufra ) purius evadit corpore prseditum metallis proxi-

De^ & ?uturA


;

miorc mincra fua

quod dcnuo funditur cum

Dddd

fale

^Z
diim

FURNOR. P H
,

L O

O P H

C.

falc tartari

mortiflcatui: a falc tartari fulphiut: cru-

& in fcoriam convcrcitur , fcparatam parte puriori Mercuriali ita iit hac rationc nova reccnsque fiat feparatio partium,

&

combuftibile

quariim una prs alba fragilis fundum petit, altera verle vior, rulphur nimirum combuflibilc cum
fale tartari

fummitatcm
,

c^ux cffufa in

conum>

ubi rerrixerint
paraiitur;

mallei pcrculTione ab invicem fe-

quarum pars inferior Reaulm dickuvl Chymicis, qui purior dcnuo prima vice e minera Antimonio fufo ; atque hxc ufitata Chymicorum antimonii purgatio. Cui;'rcgulo) fi aliquid dc,

nuo adjiceretur
folum
fine

tertiae purificationis gratia

non

fixior Sc

dubio inde redderetur puriorjed etiam mallcabilis. Si enim e nigro antimonio


,

parabilis regulus albus

quidni quoque e regulo

metallum malleabile
Alimfeparatio/^ls

modus fidphurisfu^erid

Jntimomalis,
^*

Ntimonii
~,

pulvcrifati part.
,

i.

Salis petrac

^^^part;

mifce

&

accende ^nixturam

cum

carbonc vivo , 3c una cum nitro comburetur fulphurillud antimonialc ,reli(fta mafla fubobfcura,
fufci

niminim coloris, qua: fufaper lioram intcgram igne fortiori dat reguluni fimilem illiqui conficitur cumfale tartari quantitate tarnen mi^
,
,

Similis hifce (u fcparatio partium aninorem. maliumjd nimirum fnifccntur ^quali pondcrc,antimonium 3 nitrum ^ tartarus crudus , mixta acccii-

P A R

V.

^3

cenduntur3<: funduntur. Eft de alia partium anti-

monialium feparatio ; ubifruftulorum ferrcomm minutiflimorum pars una imponitur crucibulo torti> in furno ventofo , quibus candentibus adjiciiintur partes dusc antimonii triti, ffionis gratia^,

&

monium

rulphurcomburtibile fupcrfluum defcrit aiitimctallo fibi ami, (efcque aflociat ferro


:,

cabiliore fulphiireo

cum quo mixtum

deferit

Mercurium proprium purum

& fulphur five regu-

lum, qui dimidia fere pars Antimonii. Atquc hi 4. modi, quibus fulnhur antimonii fuperfluum & combuitibile l'eparatur funt communidimi non loco fecretoium appofiti Ted faltem demonftrationis gratia, ut appareat quomodo mi, ,

neralia fulphurca purificanda

& perficienda Qu^


:

quidem adliucexigua emendatio viam tamen oftendens ad meliorem nonfolum Antimonii , Ted etiam Arfcnici & auripigmenti, quam vis haec duo
,

non

ita

cum

ferro, nirro

&

tartaro tradtari poflint

proptcr nimi volatilititem, Ted

cum olco vel aliis


,

pinguedinibus in crucibulis clauils

dantia fimi-

lem regulum antimoniali. Atque hi reguli dant Jovi duritiem, clangorem & compactionem, ad libi. uncia una vel dimidia adjicitur in fufione^pro re fuppclieclili bona comparanda. Dant quoque in examine aurum bonum. Et ficuti nunc didum de antimonio purgando,
ita

metailis imperfectis

etiam de reliquis intelligendum mineralibus 8c utpotc 'VX^ifmutho , Zinco,


,

lapide calaminari, t^

TL-, (^'

&^

purgandis a fulni-

phure fuo iuperfluo

metalla perfcctiora aurum

Dddd

54 Fr N o R. Ph I LOS o p H I c. nimirum & argcntum elicere velis ex iis cum


ctu atque
fic

frure

lotionis mctallicse finem faciam


y

commendando Chymicis nitmm


ces
y

urtarum

li^

&

plnmhuyn

qui

cnim novcrit tradare illa,

oleum & opcram non perdct in Chymia. Dolcndum autem quod non ubivis locorum bona & in
,

igne fixa reperiatur terra Saturnum &faliareti,

liens

hil in

enim fene noftro t5 metallorum purificatione


fine

>

parum

vel ni-

praeftari poteft,

Quare aliquid in hac


bi

arte tentaturus profpiciat fi

primo de
;

terra

optima retinente t5

24. bora-

rum fpario deinde Jovem confulat,quid Vulcano cum agendum qui quantum ipfiferendum in-

dicabit,

antequam coronam impctret.

De Tinclura. Solls

^ K^nthnoniu
quxdam humavaporum mincra-

A
-*

Ccidit quandoque alteratio

*^no corpori ex attradione

lium { id quod per meam fieri nequit fornacem) intcrprobandum;qaare hie apponam Medicinam aliquam in gratiam artificis tam pr^fervantem quam cqrantem ; ex auro nimirum & antimonio

rubinum pellucidum , fixum


quitUF.
]^.

& folubilcm
reg.

ut fe-

Auripurig^. folvein aq.

folutioncm

prsecipita

cum

liquore filicum, ficuti fupra didlum

in Parte IL calcem
rat a.
P^'
.

cdulcora&
,

exflcca;

&

erit

pa-

Rcgulum
:

Martis (de quo

paulo ante diin crucibulo

di\\rv\ )

fubtiliffimc tritum

cui admifce partes tres

nitri puriflimi

mixturam colloca

inter

P A R

S
,

V.

55

inter carbones ardentes

fucceffive
,

nimirum

&
;

paulatim ignem adminiftrando


candcfcat crucibulum
niftra fufionis feil.
:

quo facflo
fiet

donec paulattm fortiorcrn admi-

&

inde

maa

purpiirea

quam exemptam
CUJUS Bi.part.
pra:dii5lx
*,

& refrigcratamtcrefubtiliffime;

ik admifcepart. i. calcis :;. vel4. aurex coUoca mixta in ctucibulo coopcrto forti in hirno prxdiclo ventofo & fac una fiuerc maflam inftar mctalli , &: nitrum illud anti,

moniatum affumet in
fa
,

fufione folvetque

aurum

fi-

ve auri calcem,fiecque indc amethyfti coloris ma{^

quam tamdiu in igne relinque


,

donec rubini
Etfi

pelluciditatem acquifiverit

id

quod experiri licet

cum

filo terreo

mundo

incurvato immiflb.

intcrca mafla infpiflatur fufibilitate privata, oportet aliquid adjicerenitri vel tartari
,

fufionis pro-

movcndx grati

atque

id toties

quotics fuerit o-

pus. Mailam deniquc ubi pcrvenerit ad Tuprcmam Rubini rubedinem , effunde calentem in mortarium mundum cuprcum quam ibi relinque donec
,

refrigcfcat, &: erit colore funilima


li
;

rubino orientacalidamque tere in pulvercm^ alias aerem attrafpiritus vini affufione in pliio,*

dura quefceretjc
la

cxtrahc tin:uram

&:

remanebit aurum una

cum antimonio

albifTimum inftar Talci fubtilifTimi , aqua limpid e vitro abluendum , edulcoran&:

dum

exficcandum.

Quod

igne fortiori fufum

dat vitrum flavum


feparabile

, in quo nullum apparet aurum,

tamen
,

vi pr^ecipitationis

cum

limatura

Martis

& cupri, e quibus colorem fuum priftinum


fed fine frudu,

recuperat

cum jaclura.

Spiritus
tih-

ddd 4

^6

Fun NOR. Philosophic.


,

tin(5tusTin:ur abftrahendus
Etfi fuil^icaris
tiii'fturam
,

quae.

Medicina
efle Solls
,

excellentiitima in multis morbisgraviilimis.

haue non fimplicem

fed etiam nitri

& tartari admixti


quia

fcito

nitri adjc:!

quantitatem non efl'cnimiam


?

& extin^
illa ita

ccilivam
chira
,

& pofito quod adfit tartari vcl nitri

quid qusefo incommodi inde

per fe bona Medicina.


periuafus,
illis

in 2

Sum autem prorfus mihi hanc Solis tind:uram cffc prxftantiorcm parte traditis. Rubinus ille ita per fe ucum vchiculis ap.propriatis
,
,

fiupari poteft

quia ia

k eft Medicina excellentiilima; vel aeri expcfitus & in liquorem refolutus non enim eft minor
tunc Medicina Tin6lar; quia aurum inipfoo: purior pars Antimonii , fme corrofivis potabilia
rcddita.

Mirabilis eftfalium potentia in metallis fufione


dcflruendis, pcrficiendis ^tranfmutandis
:

accidit

cnim

n^ihi

aliquando fa:uro hunc

Rubinum,

coilocante duoaliactiam crucibulacum metallis^

juxta hoc continent

aurum cum rcgulo antimonii

praeparato f facileenim 2. vel 3. &plura etiam in hoc furno collocari poflunt crucibida , uno igne

regenda, quod in vuigari


auri crucibulo,

ili

ratione

fieri

nequit)

injedturo falem ccrtum in crucibulum collaterale

quod ex

errore injecerim illud in

ipfum auri crucibulum , unde tantus tumultus tantumquecertamen exortum , ita ut periculum ebullttionis immineret quarc commotus illud e
;

Vclligio e furiio

cum

forcipe exftraherc

& eftunadjedionc

dcre, conje(^uram faciens

rubinum

falis

P A R

V.

V7

ne involuntari perditum ; qiiare aurum faltem fcrvarc volui. Inveni autemmaflam culam faiiguinis inftar rubram,rLibino elc^antiorcm, nulluni

vcro aurum , fed hinc inde in falibiis dii pcrfa <jranula alba Saturno fimilia , ob parvitatcm non ni{i falium folutione fcparabilia , quse tindur fangui-

'^

aqu^ folutione feparata in fundo rcmanebant qUcX pofteafufionis grati in unum, collocavi in novocrucibulo in furncjfcd experiri volens fufioncm , rcperi crucibulum vacuum , omnequeaurumevanuiffe, excepto paunis inftar rubra
,

vitri

clo fuperne crucibulo

&

opcrculo adhaerente,

quod

abftuli

& in novo

crucibulo cooperto ex\

pcrimenti grati fundere volui Ted totum e veftigio fentiens calorem avolavit , nullis ctiam vcftiatque fic giis reliclis in crucibulo, inftar aifenici
:

privabarauro.

Tandem
,

accepi folutionem rubram,


,

& abftraxi

aquam a falibus & rcperi falem fanguinis inftar rubrum quem in crucibulo mundo etiam collocavi in furno expcrimcnti grati
,

utrum aliquid

metallicum corporate inde clici poffit ; (cd rcperi falem effufum omni tindura & rubedine priva-

tum

que diem

quod admirabile mihi in hodiernum ufquod bcncficio liujusfalis totaaui'i c^mpagesTinduranimirum una cum remanentia^
:

id

tantam volatilitatem nadia avolaverit, Quem laborem poftea reiterare volui, {t^ non ita in omnibus utprim vice fuccellit ; fada qui-
.?

dem aliqua alteratio auri


tilifatio
,

fed

non tanta ejus vola5

CUJUS rei caufam opinor ignorantiam

Dddd

pon-

58

FURNOR. Philosophic.
falls

ponderis praedidi

prima vice praeter voluntainfc-

tem

injedi.

Dux autem potidimum rationes hanc hie


rere hiftoriam

me moverunt

primo nimirum ut

appareat quam facile quis errare pofTit in re etiam minima , totum proceflum annihilante. Sccnnd

aurum

ut appareat veritas Philofopliorum fcribentiiim, effe per artem reducibile in gradum infe-

riorem, Saturno nimirum parem


in hoc accidit labore
)

^"

id

effeque difficilius

quodmihi aurum
;

deftrucre,

&

metallo reddere imperfedo confor-

me

quam imperfedum tranfmutare in aurum

quareanimoexulto, quodtale experimentum oculis meis viderim, manibufque meis fecerim ; de


qua
re Philofophi noftri phantaftici nihil audire

volunt,integra volumina fcribentcs contra veritatem , pertinaciter afl'everantes , a/imm ejfe mcorrnfltle
id quod purum putum mendacium. Poffum enim contrarium fneceflitate poftulante) de,
.

Miror fane monftrare & quidem modis diverfis quidmoveat ejufmodi homincs contemnererem ignotam incognita ego j udicare non foleo. Quomodo tranfmutationem metallorum ne:

gare audent,carbones
tes
?

& forcipes tradare nefcien-

ces

Equidem fateor circumforaneos illos aurifirdes & inertes non parum maculare veram
, ,

Chymiam & dehoneftarc ,ubivisterrarumfraude &dolo circumvenientes homincs pauperculi &


inopi opprefli
,

nifi forte
ipfis

invcniant divitem ali-

quem credulum ,

vidum

& amidum fuppcartis


;

ditantem fpe lucri concept

&

quorum

et-

iam

59 iam nonnulli avarorum auro adjuti pfitacorum inftar coloratonim amidi incedunt , quos cane pejus

P A R

V.

& anfjue odio

profequendos eflcjudico, fed

non illorum

causa

innocentem. Maxima

contemnendam Alchimiam ftultitia five dementia non-

nulli avari farcinati5incerta fpe lucri pccunias fuas

erogantes, qui poftea re (iniftre fuccedente^ in penuria vivere coguntur


dae
,

quorum

vices

non dolenlucri qui-

exavariti nimirum fuos nummos erogantium.

Alii

nonnunquam divitias
causa

quserunt

non

dem

unde , qui excufandi vakant; rimari naturam & fidccipiunturnebulonibus^nonlaudandi tarnen


fed potius propterea ut habeant

vivant,

fi

ultra vires fuas crogant,

Alia Auri Tinciura

& O^edicina,
cum
prsEdi:i
:

SOlve aurum
aurum

in aq. reg. iblutum praecipita


:

liquore falis filicum

auro totoprsecipitato,afcolloca
in

funde portionem aliam liquoris


praecipitatum

und cum liquore filicum aren ad coquendum aliquot horarum fpatio


ille

&

extrahet auri tin(5luram liquor

filicum, purpu-

reoque tingetur colore ; cui affunde aquam pluvialem , & fac eam coquere un cum liquore illo purpureo , & prxcipitabuntur filices , relicla tin-

dur

coloris excellentioris

cum

fale tartari

aqua
,

aquam abftrahere oportet ad ficcitatem ufque


remancbit in fundo vitri
fal

&

elegant! flimus coloris

purpurei, e quofpiritusvinibcneficioextraliitur tindura fanguinis inftar rubra,-viribus auro pota"

bili

<Jo

FuRNoR. Philosophic.
Latent autcm in
fale

bili vix cedens.

hoc purpufi

reo multa, de qiiibus pluracflcnt dicenda,


occafio ferret
;

modo

quarc viam monflralTe


Poteft

fufficiat auri

deftrudivam.

motemporis

fpatiojinfra

labore perfici c in

enim fal il!e aureus breviffihoram nimirum, exiguo natura: miraculum tranfmutari
;

admirandum, confutans obtredatores nobililTimx artis Alchimias pro quo dono, Deo immortali

immortales gratias agere debcmus*

De Specul^j.

MEntionem feci in tradtatu

de Auro Potabili, non (olum de immateriali ignis calore , fed

etiamde fubtilifTimisSolis radiis convertendisin fubftantiam materialem corpoream , bcneficio

quorundam fubjeorum , quibus coUiguntur. Mentionem quoque feci ibidem fpeciiU concAvi cujus praeparationem , utpote non omnibus obviam , hie quoque dabo, & quidcm optimam quam fcio. Vt fequitur.
Oportet autem primo ut conficiantur typi e pilis nimirum & argilla, de qua re inParte Quinta,forma &: figura fpeculis confentanei , circularitcr rotundi; alias cnmi fpeculum folares radios coUigere in unum iterumque exfcrere nefcit cujus rei culpa non nifi typo adfcribenda. Siquidem fpeculorum fufio & politio finmateri optima,
;

gulare artificium non eft, utpote campanarum fu* foribus cognitum , (cd fundereoptime tormatuni

x optima materia^ ritcque

polire,

hoc artis

eft. Et primo

Pars
primo quidem typos quod

V.
attinet

6i
circulariter

fcindendos bcneficio inftrumcnti alicujus ferreiacutiffimi optime proportionatos 5^ rotundos,id


brcvibiis indicari nequit, Quare Lev5lorcm relegatum volo ad authores prolixe hacde re tradtantcs, Archimcdcm nimirum & lohannem Baptide alios.Etfi caresillorum authorum non intelligis , fac ut habeas globum exadilTime tornatum protypis formandis ut fequitur & primo quidem fac mixturam e farina dc cineribus cribratis > quam inter duo ligna sequalia

fiam Portam

fcriptis, vel

extendito

ut moris cft extcndcre paftam e farina

&butyroconfeclam pro artocrcatibus& fcriblitis craditie fpeculo tundcndo correfpondentia.Deinde impone circinum &defigna prolubitu menfuram, quam cultro exrcinde,& globo impone, ipfique.adfperge calcem vivam e linteolo vcl cnbro,& fuperimpone argillam optime pr^paratam cum crinibus duor um digitorum latorum tranfverforum craflitie Etfi fruftum ingens, oportet impo,

ne re fila Fcrrca tranfvcrfmi typum confirmantia, nc incurvetur vel frangatur. Poftea folis vel ignis calore indurata parte una , aufcr tot illud a globo & impone cavitati alicui , cui ubique rite incumbatj&oppofitse parti etiam adfperge calcem vivam vel carbonum pulverem , atque huic fuperimpone alteram typi partem^dcnucque Solis vel ignis calori cxpone paulatim exficcandam , ne rimas con:,

::rahat.

Quo faAo aufer extremitates, partes illas

:ypi conftitucntesj ab intrinfeco illo five interme-

iio, quas fibiinvicem opponepartibusinteriori-

bus

62,

Furnor*Philosophic
,

bus per diftantiam ad minimummanus latae transverfse , & interpone in principio paucos quofdam carbones vivos ad omnimodam typi indurationem , quibus alios fuperimpone nigros , atqiie his
alios poftea fed
fic

confequentcr ufque ad fi^mmi-

tatem, ut probe candeant parte Ixviore. Etfi typi


eflent

ingentesj& admodum crafli,unus ignis nori oportebit plures adjicere carbones, fufficiet, donecinterioribus partibus exadiflimc candeant:

&

poftea paulatim extinguatur ignis, ut rcfrigefcant


typij Ted

non omnimodo, eatenus nimirum


;

ut at-

tred:are poflis

& fubito illine fubtiliflime cribrapenicillojadclau-

tum cinerem aqua mixtum cum

dendas rimulas ob crinium combuftioncm exortas , typofque Isevigandos. Tandem compone itc-

rum utramque partem fpoftquam prius in illis foramen formavcris pro infundibulo ) mundam
ccjliga
filis

ni-

mirum cavendo ne quid impuri incidat , cauteque


ferreis vel cupreis
;

& optime luta jun-

uram argilla cum crinibus prseparat ; & impone


infundibulum terreum , typumque arense ficcae ad fummitatem ufque Oportet autem quoque interea temporis quando typum cremas &: praeparas,
;

tnixturam metallicam liquefacercjquo typo adhuc icalenti infundatur. Metallo probe liquefado inj

celinteolumcereum, quo flagrante efFunde metallum liquefa:um in typum calentem , cavendo


ne carbones vel aliquid aliud incidat in crucibulum, & cum metallo effundatur in typum perdens
rpeculum.
Poftea permitte ut fponte refrigefcat
in typo
,

fpeculum

fi

materia non

fit

tabefcens refri-

P A R
ratione,

\%

6^
ut e-

frigefcens. Etfi materia effet tabefcens in refrige-

qux nimirum diminueretur, oportet

vcftigio e typo eximaturfpeculiim

fufum ,& coo-

pcriatur vafc terreo vel ferreo calido ut refrigefcat

fub illo, quod alias refrigefcens inclufum typo tabefcere

non Valens

in particulas confringeretur,

Paulo poft vero percipies,qualiafintilla tabefcentia metalla.

Atque hie eft modus fundendi communiflimus

& ufitatus Sc quidem optimus


tatus.

fi

modo es excrcitypi conficiun-

Sunt

de alii

modi.

i.

Ubi

tur e ligno vel

plumbo fpeculo confentanei imprifarinse


uti

mendiarensE,
fubtilidimse
,

tegularum j vel terrx alicui moris eft apud cuprarios ; atquc hie modus faltem infervit fpeculis minoribus.
Tcrtius

modus omnium optimus


,

fed

difficilli-

mus

inexercitato

eft

reum cum
ficuti

cylindro

typum cecollocandum inter duo ligna,


qui fequitur. Fac

fup.radidum de Modo primo , quem fuperimpone globo conformationisgrati , & permittc in frigido ad duritiem per venire : poftea aufer, cumpenicillo fequentem iUine mixturam; quam

&

umbra facutexficcetur ; deinde applica argil^ lam cum crinibus prxparatam crafiitiei unius vel
in
altcriusdigiti lati tranfverfi. Poftea fequenti

mo-

^o aufer iterum ceram e typo terreo ; fac foramen rotundum in typo terreo cum cultro ad ceram ul^ <]ue perveniens , quo fado colloca prope ignem carbonum , foramine deorfum vergentcm typum, & cera liquefcens effluct e foramine ; in quem calentem, ( non crematum ) effunde metallum, &c. ~ Opor*

(^4

FuRNOR. PttIL050PHTC.
,

Oportetlinimentum illud, quod illinitur cerae optime efle prasparatum, ne dum liquefcit ccra decidat & una -cum cer cffluat, nee cera pcnetret typum terreum ipfumque pcrdat fcquitur nunc linimencum. Cremaargillam optimelotam in furno flgulino ufque ad rubedinom ; poftca tere 8c
:

fuHtilifiimam ejus partcm auter aquse ablutione,

itaut accipias pulvcrem fubtiliflimuni


;

&impal-

denuoque crema igne forpabilcm pulverem cum aqua contercillum tillimo poftea pluviali ik fale armoniaco lublimato fuper lapidc,
ficca
, :

quem

ticutt pitflores fuos coloi^cs pra:parare folent,

& ad
t

JLiftam confiftentiam redige pielurse convcnien-

tem;&:

erit paratn

mixtura. Sal armoniacus retinet

pulverem iilum fubtilem, neefHuat


tilem.

cum cer

ter-

ra ver prseparata fufionem reddit teneram & fub-

CHixtura metallicapro materiafpeculL

TTArum mixturarum funt vari, quarum una -"-'fempermelior altera ; quse quodurior Cornelius fpeculum qu':)enim durius metallum co retfiius mel'ufque poiitur. Ncc fufficit durities mixRubra eturge , Ted requiritur etiam ejus albedo nim , a cupro nimio profc-fta ; nigra a nimio fer,
:

ro vel obfcura a nimio ftanno


,

profe(5lra

Veras

rerum

reprsefentationes fed
:

mutat

non facit rcrum

fpecics &: colores

e. g.

dit fpecies jufto rubriores

nimia cupri quantitas red& fic de cxtcris. Efto ;


fi

igitur mixtura metallicaalbifTima. Sed

fpecula
uftio-

Pars
ftionis
tereft

IV.
,

(^$

folmmodo

gratia conficiuntur, nihil in"

cujufcimque

fit

coloris

fi

modo dura li^


,

mixtura.
^L.

apponam Laminarum cuprcarum tenuiflimorum in


igitur

Vnam

ex optimis

particulas redav5larum part.


~.

Vnam,

Arfcnici albi

laminas prifno humefta liquore falis tartari^ Sc facftratumfuperftratum cum laminis& Arfenico pulverifato^hoc illis adfpergendojdonec cracibu-

lum repleatur tum nimirum


arfenicum
:

cjuibus afftmde

oleum

lini

Quan-

fufficit

ad coopcriendum

cupmm 8c

quo fa(flo applica operculum cum o-

ptimo

crucibulum ( luto exapromineat fuprema pars operculi , & adminiftraignem paulatim , primo quidem parvum ,fecUndofortiorem paulatim & fucceflive, donec adeo incalefcat arena,utomnc e vaporare poflit oleum; & interea temporis oleum priEparabit cuprum, arfenicumque retinebit j 8c in lminasintrare faciet inftar Olei" penetrantis corium ficcum. Vel colloca crucibulum fub crate aliqu , & fuperimpone ignem , quem paulatim adminiftra, donec in codione evaporec oleum Poftea ubi omnia refrixeriritfranrie crucibulum , & invenies cuprum divcrfimode cploratum , cumprimisli loco arfenici auripigmcntum acceperis, duplo vel triplo magnitudine aud:um , & friabile, %L. Hujus ^ part, t. Orichalci part. 2^ funde ceIcrrimo igne , &c primo quidem orichaicum , cui poftea adjice cuprum iilud friabile ; mixta & fufa effunde ,8c habebis metallum duriHimum, lims inobedicns, non tarnen adco fragile', fcdinftar
luto, poflea colloca

refaclo) in aren, itaut falteni

e e e

ha -

6")

Fu
,

R N O R. P H
e

L O

SOP H
,

C.

chalybis

quo

varia formari pofllint


five
^
.

fervientia

Joco fcrrcoriim inftrumentorum

chalybc-

rum.

^L.

Hujus

metalli durt part.

(lanni opti-

mipart.i. plumbocarentis, funde&cffunde,


crit parata
efl:
'

&

materia fpeculorum.

Hxc
x

mixtura

metallum durum
;

&
(i

album

optima fa1.

ciens fpecula

Scd hie
3.

tibi

labor videtur tsedio-

fus^accipe cpripart.
albi part.
^.
,

& ftanni part.


,

Arfehici

pro materia fpeculorum


Ted fragilia

cicgantia

quidem tam in fuone quam Iccviquae

gatione, quare caute tradanda.


tet pauciflimis

Aliquid obfervatu dignum hic apponere oporobfervatum ; falfa nimirum plu,

cumprimis illorum qui feien tiam iibi ttribuunt , opinio de metallorum proprietatibus. In fecunda parte (ubi de fpiritibus fubtilibus) mentio fa(5la pororum metallorum, teftaturenim
expcrfciltia, fpiritus illos fubtiles
,

rimorm

utpotc cornii
,

Cervi

tartari

fuliginis

capillorum
falium

nec-non
metallo-

quandoque fulphureos

illos

&

rum, cvaporare

per vafaftannca: Id

quod prima

vice quilibet capere nequit^quorum gratia hic dif-

curfus inftituitur.

Fac globlos duos e cupro, &duos eftanno puro plumbo nonpermixto , unius ejufdcmquc formte & quantitatis quorum globulorum pondus exadiflime obferva. Quo fado denuo funde prxdidos globlos in unum , & primo quidem cuprcos, quibus liquefa:is adjice ftanncos, ne
:

multum a Jove evaporet in fufione; & ftatim iterum eflfundc mixturam liquefadam in typum globulo-

P A
bulriim primorum
{ed vix tres
,

ft

V*

<^7

& non prodibunt quatuor* numero globuli , pondere 4. globulo: rum refcrvato Si igitur mctalla non funt pofofa* unde quasfo proficifcitur magna illa altcratio ma.

^nitudinis

? Quare fcito porofacflerecundiim plus minus met^lla: auriim habet pors pauci{Iimos> quo plures Mercuriusi plures habet argenturrt Mercurio phimbum plumbo cuprum , atquehoc Ferrum, ftannum omnium habet plurimos. Si mcj
;,

talla

poflcmus deftruere

iterumque deftrucla de

potentia in aftum educere, utique tam porofa


plius

am cr-^
;

non

futura.

Et

ficuti

puerulus abfquc

redlione ineptus redditur ad quamvis bonitatem


corre(5lus

autem omni virtutum


:

&

eruditionum

genere imbuitur

ita

etiam de metallis intelligen-

dum, quaerelicflainnaturalifuoftatu, e terra nimirum cruta, abfque correflione de emendationc,


permanent
volatilia
,

corrupta vero

& regencrata
noftra de-

nobiliora redduntur, ficuti


ftru61a&: corrupta
>

& corpora

aliquando clarificata refur-

gent^antequam veniantin confpecfium divinum*

Quare reiffime
tarnen
efTe

dixit Parac.

quodinunahorad
,

centefies deftruerentur metalla

abfque corpore

non pofTmt, novam fpeciem & quidem meliorem reafllimptura rmt44 enim ( ut rede didum ) cormpno alnnits recenermo Eft enim
:

^ animat Mercuriahs regcneratio. Siquidem fine deftru(ione metallorum pcrfeio fieri nequit. Quare metalla deftruenda & informia reddenda , ut po-^

corporis fulphurei fuperflui mortificati

ftea inde, fulphure tcrrcftri fuperfluo combuftibili

ee

fepa-^

(?'8

FURN O R.
:

P H

LO

O P H

C.

feprto.pnra puta fpecies McrciirialispuUularc


polfit

De

qua

re pins

de amaufis.

De Speculorum
CPecuium
V^natum
,

LAvtgAtione

^ ex^oUtione.
&
,

etfi

exacliffimc fufiim

proportio-

nullius tarnen efb valoris

rite feil,

non

expolitum & Ixvigatumj facile cnim in lasvigatione parte aljqua jaduram aliquam pati poteft fibi
,

noxiam.' Oportet autem abillis auferre primo partem crafTiofem rotae beneficio, uti mpris eft apud'ftannarios
(leinde
illis

& cuprarios, cum lapide fabulofo

admovere cotem puriorem cum aqua,

dncc

fufficienter attritionefuerintlsevigata.

Quo
ad-

fado rota illa iterum auferenda fpecula ; movenda rotulx lignese corio obdu:ce ,
fiibtilinime pr^eparato affricando
,

&

fmiritc

donec amplius
,

non appareant rimulse


cori

in

torno contradse

adcpta

lirteam tranfveffam. Poftca alia requiriturrotula

abdufe

cui Igpis h.xmatites prxparatus

&

lotus cuip

cmcre Jovis

aftri6tus, cui fimiliter ratio-

prcxdi(5la nimirum & fccundum eandem lineam Ipeculatamdiu admovenda, donec fufficientem elcnantiam& fplcndorcm adepta. Oportet autem

ne

ej-ufmodi fpccula prxfcrvare ab aere

humido

&

anhelifuf

fk.

aere vel anhelitu infecta abftergere


vel lintco,red corio hirci-

rion quovis

panno laneo
;

no

vel ctrvino

& quidein hon obiter fedfecan,

Aim
cula.

lineam illam tranfverfam

qulsevigatafpeartificialiter

PoHunt etiam cum plumbo


aqua attritionc

fu-

io, ciTm finiritc oc

lievjgari

primo,
fecuii-

P A R S I V. 6p fmiritc cum puriore piumbo tandem & fecundo etiam cum hasmattte &c cincribus ftanni. Item etiam cum cotibus fingulis vicibusaum puriorem
; ,

fubflitucildo

ubi taiidem ctiam fplendorillis ac-

quiritur cineribnsftaRni.

vigari poteft

Pars quoctue fpeculorum cxtcrior, convcxajlx'fpecics breves , Sc , qua: rcprasicntat


:

expandit radios difperlos


va
)

pars;

vero intenor

(ca-^
.

coUigit

& multiplicat, ipecicmque cxlcrit.

Atque

hsic

dida fufficiant de fpeculis fundendil


col?

& Ixvigandis requifitis ad radiorftm folariiira


fpecies rq)raerentantia,&: fmgularia praeftantia

Icdionem. Et quam vis e prasdi^la mixturaalia quoque fpeculorum gencra confici poilint , miras
;

ut-r

potc funt cylindrica, pyramidalia, parabolica, See. Omittuntur tamen quia non hujus loci. Pc^uii{l:rare,quia

fem quidemillorum conficiendiradojiem demoiinon exiguos labores &: fumptus exantillprum prseparationis &: ufus,
,

lavi in iridagatione

occado ferre voluiflet. Scd om nium quotquot


fpeculorum ufitatiffimum eil: ilhid ,- cujus pra::parationcm demonitravimus ; cujus diametei* fit ad minimum 2. vel 3 fpithamatuni , fi aliq'ii^ fingulare prseftare vis : quamvis unius vel akerius fpithamx copiofos etiam colligat radios, ita tu ftannum & plumbum illius bencficio liaueiacerc 3o(Iis, fi rite tormatum ampliora tarnen fivc ma^ lora funt meliora. Nee nimis profunda cftc de^
funt
,
.
:

bent,

quo radios fuos longinquius

fcrire,

&

melius
fpbirr^e,
le(ftio-

aftiones fuas five funcriones prceftare valcant; ba-

beant nimirum 2 o partem vel trigdfunam


a

c e e

"2

FuRNOR. Philosophic.

fedione exadiflime obfervat, quae fundamentum

T>e

Ammfis vtlvitrls

metallicis.

QUod ad
ta
;

vicra illa metallica

pertinentia,

ad Alchimiam , multum facientia ad metallorum


illis

pcrfedionem,

& ab antiquis Philofophis honorahie


,

intcrmittere nolui aliquid etiam de

locorum addere quia cumprimis facile confi^iuntur per hancYornaccm. Et quidem veteres hsec invenerc vitraprocul dubio forte fortuito, reduduri corpora calcinata, converfa in vitra igne fortiore plurimaenimfecreta hac ratione inventa noii quaefita fepc enim
:

acci^it noftris laboribus, ut praeter

fpem

aliud,

quidem vel melius vel pejus inveniamus re qusefita Et hoc etiam cum hifcc vitris accidifTe arbitror. Sed ut ut fit certum eft vitra illa m.ulta nobis exhibuifTe beneficia. Ait enim exprefle Ifaacus Hollandusj quod metallatvitrificata, in metalla reduda, redudionc illa metalla darc meliora nobiliora, primis nimirum vitrificatis Et quidem aurum dare tin^fluram j argcntum vero auriim ; cuprum argentum ; fic confequenter aliomm metallorum vitra meliora in redudione darc metalla. Cujus rei veritatem teftatur cxperientia Et
:

&

& &

&

quamvis hadenus non fccerim

magnum

pericu-

lum

in hujufinodi laborcjnon tarnen ignoro,

quod

metalla

cinerem redadamortuiim , in vitrum redigendum ptilucidum , abfq; fructu fingulara

mc-

P A H
metalla
tero

V.
:

71
>

herum reducincqueant unum tarnen altradtabilius mctallum Nee noftra vitra aii:

rifabrorum funt amaufse


causd
affixis
,

confe5lae

amplis alfque ornatiis additione vitri confecli


e fuccis metailorum.

ex aren

fufili-,

nokra vero

Non autem negavcrim


alterius fufiiis

vitri Veneti , vel mundificativam metailorum capri


,

virtutem

cumprimis&
eft

ftanni

qux tamen comparabilis non


fatcor ingcnue,

cum fuccis metailicis.Equidcm


nunquam
,

me plus*qum vigefies pcriculum fecifle in hoc negotio.


falio
:

ignoro autem utrum fuc-

cedat in majori quantitatc, quia nunquam tcntavi


in majore dubitans de bonitate vaforum retinentium vitra fufibia tempus requifitum Multum cnim laboravi in ejufmodi vaforum prasparatione,
:

fed fruftra ha5tenus. Poterit igitur, cui datur tem -

poris de loci opporiunitasafefe exerccre in hoc nc-

gotio,quodjucunditatisplcnum intelligcnti
Icienti.

fivc

Maxima enim

inde fpe^ lucri,

fi

modo tibi

danturcrucibula fortiflima.

tionibus hsec metailorum perfe<5lio

Non autem caret radum enim


,

metallum comburitur in
videre eft in

cineres,

multum fulphu-

riscjus fuperflui combuftibilis


,

comburitur (uti

plumbo ftanno & cupro , ex fcintillulis nimirum apparentibus in illorum calcinatione dum agitantur,&: difparcntibus) quod fi poftca reducitur ( calcinatum nimirum ) pars ejus pr^eftantior beneficio fluxus &graviorpetit rundum, viliore rupcriorcm locum petente, tranfmutata in
fcoriam five vitrum.Atquehac rationefolius ignis
beneficio
fit

feparatiometalli, ignaro

& inexpcrto
in,

Ecce

4.

7i

FuRNOR. Philosophic.
Confideraargentum deauratum
fe-

incrcdibilis:

narandum in f ufionc, quod quafi corrumpitur fulphure iilo communij&amifTa fpecie metallica abit antequam in fufione deferat in fcoriam nigram qua ctiam ratione feparatur argentuma aiiriim cupiO, & hoc a ferro. Obfcrva etiam antimonium crudum&nigrum qod inrincres calcinatione

redav^lum,

& fortiore igne fufum feparatur, purioribus partibus dcfcendentibus albis & purisinftar
fcparatio abfque incincratione
etli

argenti,impurioribus vcroadfcendcntibus transmiuatis in vitrum five fcoriam , qua: nunquam fadila fuiifet
,

diu

in

Huxu ftetiflet antimonium,


yidcs
iq;itur ignis folius
,*

dts metallis

qi^are firmiter crede

non fruih'a meum


ris.

potentiamin altcranlaborem tuum futurum, fi ignem juvare novefine

Excrccas te igitur in hoclabore,fufficienter


,

cnim inftriidus es, & fornax li^c te juvabit qua impodibiJe talla tra^larctefte eacperiemia

ver-

ba confirman^e mea. Fatfla nunc mcntione amaularum,quantum pcrtinct ad metallorum perktStionem , aliquid etiam diccrc cogor de rcliquis Amaufis , five vitris eoloratis,quae dicuntur gemmce,6vi ornatus causa ufur-

pantur.

Qui

etfi

non

utilis,

jucundus tarnen

eft la-

bor.
Ics,

Quam

fcjcntiam multi

hadenus

tarn

nobilucri

quam

ignobilcs

jam diu quaefiverunt^non


;

fed recrcationisgratia

Vera via aberrantcs,(pro^

Ihc tarnen dcxcriptam


tis
cv'

in variis

unguis

ex igno-

rantia artis crifbilum vcl filicem fuiibilem redden-

coiorantis

Saturneo vitro contcnti

confcct

P A R
fcdo ex
nullius

V.
9

7^
Sc ^,

iina parte cryftallorum fiye filicum


,

vel4, partibus minii vel ceruffe


,

vitro nirnirum
8z

momenti utpote non folum mollifEmo

politioni inepto, Ted etiam jafio graviore propter

vis

plumbum,coloris flavi vel viridis participe.Quodenim vitrum e crylbllo live fiiicc. Sc minio five
cerufla

coniedum

per
,

fe

feil,

abfqiie

addi-

piumbi adipifcitur colorem flavum , impedicntem & alterantem aliosadmixtos colores. Nonigiturliac ratione bonus e

tione alionim colorum

plumbo
jufmodi

Sf filice conficitur lapis. Pofl'unt auteii^e-

vitra Saturnia additis ipfis vitroVeiaetOjci-

nere Jovis
aurifabris
;

& coloribus

diverlimode ufurpari ab

auri nirnirum colorandi grati; alias,

nullius funt moinenti.

Dabo igitur aliam pra'parationem e


rum
filicibus five cryftallis
,

folis nirni-

abfque nimirum minio


,

de cerufla

cum

coloribus metallicis

naturalibus
;

colore

& elegancia.prceftantiorum lapidurn


:

vitro'

tamen nqn duriorum Etii eniin Cryrtallus durior vitro, fuiione tamen pirivatur Tua duritic aliqua ex
parte,

& vitro redditur (imis, tanti tarnen duritie


,

refervt

quantai'ervit ipfi-inTcriptionis grati in

aliud vitrUiii.Qu^se vitra facile poliuntur, in

omni^
,

bus

& per omnia fimilima, duritie excepta


;

natu-^

ralibus lapidibus

quibuscum non folum varii ge;

neris lapides confici, de alia operaaurea, argcntea,

lignea^pida
pelledilia
,

ornari poflunt

Ted etiamvariafu,

utpote falina manubria

pocula

8cc.

Nec-non imagines
1

tationcni

& antiquitates formaread imi^ nimirum-) auro, argento & lafufione (


E ece
5

pidi-

74
tificis

Fu RNO

R.

PH
,

LO so

pidibas imprefTarum

fimilimas

P H I C. manu exfciflisar-

ingeniofiflimi e

gemmis,

& jucundifTimas.
:

Conficiuntur autcm hoc

modo Et primo quide


cryftallis vcl fili-

dem oportet ut
cibus

tibi profpicias

non

coloratis.fed albiflimis, ex arena vel ri-

vulis colligendis,

quos
,

dcfacere oportet

in crucibulo coopcrto cancandentcfque in aqua frigida

ex:inguerc,ut fatifcant^ pulverifari poilint; alias

enim ob duritiem dum

pulverifantur

aliquid

Mortario ablaturi & proin inquinabuntur ; opersc igkur pretium eft ob clegantiam ut rite tra<5lentur. Poftea ^. Silicumpra^paratorum& falistartari puriffimi, confedi in fictilibus vitreatis , non

autem

in cupreis aut ferreis valis

partes a'quales,

mifce ^fervaadufum. 4 Et fi vis haric mafl'am redigerc in

gemmam

o-

portet prius admifcere colorem aliqucmfdefidera-

tum nimirum
perto
5

mundo'coo) poftea in crucibulo admedietatem vix repleto tamdiu in maximo collocare igne , doncc omne fal tartari cva,

poraveritj&filcx

uncum colorein fubftantiam

a-

liquam vitro fimilem abiverit fufibilcm: oportet quoquc fubinde immittere filum ferrcummundum. (k paululum maflx Riix exftraherc , experigratia utrum nimirum fatis diu ftetcrit in utrum adhuc in ea appareant puftulx de arenulsB ; vel utrum exadiffimd fufa defcenderit ad fundum. Quo fafto auferre crucibulum oportet, 8c collocare fub vafe aliquo candente krreo vcl

menti
igne
;

terreo, ut ibi rcfrigcfcat

cnimmaffa

una cum lapide fufo , alias in crucibulo in minutidimaspartkulas

P A R
las confringerctur
,

V.

75
:

atque ade inepta redderetur

operibus majoribus indc exfcindendis


tet

Nee opormafTam fufam cffundcre, propter periculum ati

& puftularum inde oriundarum. Volens vero e maffa illa form arenum mos & imagincs fufionis benciicio, non exciflionis; non opus
tra(5tionis acris,

habet permittere mafl'amin cracibulo refrigefcere


,

fed jam in igne perfed:am calentem effundcrc

in

mortarium cuDrenm, de nihil adhaercfcct crucibulo^fcd tota abfque jaftura eft'undetur mafla : Atque hanc maam i\ vis poteris vel pulverifare
,

vel confringere in minutiflimas particulas


nis

fufio-

Mafla vero in crucibulo refrigcrata ; fra'v5lione crucibuli eximenda,&: in lapillos majores vel minores fciflionis beneficio redigenda.Fufurus vero nummos c imagines, oportet
tari vult,

& impreffionis gratia.

collocarenummum velimaginem ,quamimicum dorfb, iive parte pofteriori,deorfam


majore

in annulo ferrco, digito lato tranfverfo uno, capacitate

nummo

fupcr lapide vel ligno'ali-

quo plano,&: imagini

adfpergerc

parum terrae trip,

poliE vel arcns fubtiliflimse per linteolnm

quail-

tum nimirum fufncit ad t?gendum typ um atque huic fupcrimponerc aliam optimam humecflatam
,

aqua ad

cinerum cupellarum , tenaciliimam , cautetamen , ne loco moveatur typus, imprimere Quo fado oportet vettere annuium , Sc cultello parum eleva^e typum, clcvatumquc aufcrre manibus vel |brcipula relita imaginc in arcna, exficcanda calore folis vel ignis. Fufurus pofteaimaginem, coUocet annuinflar

camque typo

firmitcr

ium

^6 Furkor*Philosophic. lum cum imagiiie arenae imprefla fub tcgiila


temque
tus

for-

adminiftret

ignem

ut annulus

ubique to-

una cum aren & imagine arenx impreffa probe candeat Poftea eximat anmilum vifum^utrumimago aliquam perpefla jaduram ; quam fi non perpeffa oportet fuperimponere tantum vitri f u;

pradicli cradmfcule

triti,

quantum fufficit in fufio-

ne ad replendam imaginem arenae impreil'am; quo fado oportet denvi annulum collocare fub tegula, & fufionis adminiftrare ignem, donec nimirum vitrum in annulo liquefcat cuitunc admovere oportet Ferrum planurn & Iseve manubrio prseditum , calens fivc candefcens , annulo prius e furno extrado cumforcipe, Vitrum typobptime imprimendo ; & tandem fub vafe t^rreo vel ferrco candente collocare refrigerationis gratia fadque refrigerationeauferre imaginem typo, qu^e typo in Omnibus, fi rite procefleris, corrclpondcbit,cx;
,

latoris artificium

exadiffime reprarfentans , vel


imprefliim
:

fi-

gillum
tandis

gcmmx

quod
'

fane

cgrcgium
reprxfen-

artificiumantiquitatibus

& raritatibus & fingcndis aptiflimum.mak


,

Sequitur coloratioprdicl<z

quamili-

ma. redditur gemmis,

C01or(js

a metallis

defumptos

eiTe

oportet

&

mineralibus. cupro nimirum, ferro, auro, ar-

gento, VVifmiitho, Magncfi

& granatis

De re:

liquorum colonbus nihil babco certi. Cuprum commune dat colrcm maris inftar viridem cu-

prum

P A R

V.

prum e ferro graminis


ragdinum
:

inftar viridemrgranati

77 Sma~
:

ferrumflavum velhyacinthinum

au*

rum

coeruleutn

Optimum
;

VVifmuthum

cojru-

leum communem: Ma^nefia amcthiftinum.Mixta dant colorcs alios e. sr- aurum cum arecnto mixtum dat colorcm amethyftinum:ferrum &:cuprum
dat colorcm fubviridem five pallidum
:

>5C^irmu-

Argentum $c Magnefia dat varios colorcs opalum ref erentcs. Conficiuntur quoque imagines diverforum colorum (i nimirum diverforum colorum maffae

thum

& Magnefia purpureum

confringunturjmixt^quetypo fuperimponuntur, &c. Etfi maffamCviridem,rubram> cserulem&c.)opacam dcfideras,adjiceparum calin particulas


cis

Jovis obfcurantis

cui tanqiiam bafi colores

infiitunt.

Exempl.

gr.

fadurus lapidem Turcoi-

tem

vel lap. Lazuli, admifceat^colori cceruleo

ex Zafor fmafcalcem Jovis , ut unafluant, ) priufquam fiat impreflio , fuperimponat typo aliquid auri prseparati difperfim feil, afque huic vitrum prsedidm ; & fad fufione& impreflione
conl:e(5lo e marcafit argente,vel

fx colorandse gratia

&

:,

fict

inde lapis prseditus venulis aureis ad inftar la-

pidis Lazuli, jucundiflimus: oportet

autemeffe

auri calcem

fplendorem fuum

in igne

non per,

dentem
!

qualis eflper

Mercurium

fad:a

vel illa,

quae melior
fupra.

&

ex aq. reg. prsecipitatur

de qua

De

78

FuRNORiPHILOSOPHIC.
Witparatione colorum pro majfafilicum dr

De

cryallorum colorandd,

CUpri laiTiinas fepius candcfacElae in aq.

frigid

extinguuntur,dfe qua replus in Parte Quinta:

Ejus gr* 3.4. 5. ^. admifcentur uncix i. maflas pro colorc maris inftar viridis. Ferrum redigitur in

crocum

reverberatiorte

cujus gr. 4. 5.6-7.

To.

adunc.i. MafTjeadjiciuntur procoloreflav

vel hyacinthino.

Argentum
,

folvitur in aq. fort.


,

& prxcipitatur cum liquore filicum

edulcoratur

poftea&exficcatur cujus gr. 1.2*3.4. 5,5. ad unc. I . Mafli adjeda dant colorem, dant colores mixtos.

Aurum folvitur in aq.


catur
,

reg. edulcoratur

&

fic-

prsEcipitatum
gr. 4. 5*(^. 7-

Cujus
.

cum liquore filicum. ufque ad ^. admixca ad


prius
.

unc. I Maf. dant Sapphirum elegantiflfimum Et* figr. 3. ^.j.5. Rubini illius folubilis fadi ex auro

&
fia

regulo Martis nitrofb adjiciuntur ad unc. i.

Maflse,dantRubinum elegantiflimum.
pulvcrifatur
,

Magne1
'

cujus pulvcris gr. 6. 8. lo. 144

adunc.i. Mafli dant Amethiftum.


Marcafita argentca folvitur in aq* reg. prascipitatur

cum liquore filicum

edulcoratur

& exficca-

tur. Cujusgr.i. 2. 3. 4. 5. adunc.i. Maffaradmixta dant quoque Saphirum , fed eleganti non

comparabilem fado cum auro. Nolens autem calcinare Marcafitam accipiat iaforam , & admifceat ad unc. i gr. f. <5. 8 10. Granati
.
.

P A R

V.

7P

Granati Bohemici vel Oricntales pulverirantur,&: ad ?j. Maffie adjiciuntur gr. 6. 8. 12. ufque ad fcrup. 1. pro lapillis viridibus naturalibiis Smaragdis (imilimis CcEtera per expericntiam difccn:

da, qiiae fuperfunt de

colorum mixtione.

Quibus autem ufibus cryftalli & filices colorati deftinati non eft hujus loci tra:are ; unico excepto ufu , quem hie apponam oculorum grati qui
,

debilitantur a nimiis vigiis

calore ignis

& fu-

mo

Fac ut habeas typum ccreum circulariter rotundum, magnitudinisdifci vel orbis fOptici,tales
:

ientes

vocare fblent
:

cui applica argillam


illinc

optimam

capillatam
applica

typo cereo

oleum, & exadiflimc

optimam

&

in igne

durabilem terram
craflitie,

pra^paratam crucibulorum unius digiti

quam

exficcatam perfora aliqu ex parte, utcera


poftea crema
replerc

ad ignem liquefada efHucre polTit : typum in furno figulino crematum


;

opor-

tet vitro prseparato

& in furno ventofo collocare


?

donec vitrum
cipies

liquefcat

quo denuo

refrigerato,
;

typum auferre iterum attritionis

beneficio

8c

ac-

cryftallumtypiformam referentem; quam poftea in patin ferrea inftar perfpiciliorum ex u&c

traque parte elaborare

l^vigare oportet

Ela-

boratamque filo ferreo forti excipere five obduccrc; de habebislentem opticam cryftallinamexiguis fumptibus comparat,qua alias vix tant^

ma-

gnitudinis e cryftallo conficitur.


vitr viridi colorare colore
,

Et

fi

vis poteris

vifui gratij[Iimo, ipfi-

queaccommodarepedem
gratia.

majoris commoditatis

Facit

autem

in

hoc vitrum non foUim ad


lumi*

So

Fu R N

O R. P H

L O

O P

C.

luminis tempore nodunio multiplicationem , ut procul altquid videre pofTis in camera , fed etiam

admineraliumfixationem & calcinationembeneficio radiorum folis , metallorumqiie fufionem & piclurarum muliiplicatioiiem ad inftar fpeculi concavi, nec-non ad alios ufus , ita nt rite elaborattim merito comparem cum fpeculo concavo; quia idem praeftat juftae magnitudiiiis , quod Spcnee ulla alia eft eorum diffcculum concavimi
:

rentia
,

quam

rcflcxio.

Alia quoqiie ratione conflciturejurmodiinftrii-

mentum vitreumA' quidem minoribus &c fumptibus&laboribus;


fi

nimirum
,

e vitro fpeculari Ix-

vigato, exrcindimtur2.orbes circulariterrotundi

& magni cum adamante &


ficuti

in fornacula appro-

priat fuper lapide exadtiffim^ rotunditatisform^,

de fpeculo concavo
,

didum
ibi.

paulatim igne

cmolliuntur
tur,

& tamdiu
,

in calore relinquun-

doncc

inftar cera^ {c[q arcliffime lapidi

junxe-

rint:

quo fado

fac ut paulatim iterum refrige-

rentur; qui poftea exemptifpeciem reprsefenta-

convexa folium accommodari poteft. Pr^eftant autem hujufmodi vitra idem quod prseftat fpcculum conca-

bunt

fpeculi concavi, quibus etiam parte

vum metalliciim
eo eminens
tra

rcuexione exccpt,quaE

non advi-

eft ftcuti

fpeculorum concavorum:

autem

hscc

etfi citius frangantur

quam

fpecula >

aptiflima

tamen funt ad fequentis inftrumenti


autem fili fortioris beneficio nimirum concava;
trans-

confc6tionem.
Colli<^antur

Vcrfim appli^andi parte

& exfcin-

P A R
t

V.

8x

fcinditur in margine foramen cum adamante,latcris unius , magnitudinis pifi majoris, cui applicatur Cochlea ftannea ; poftea exadiiTime ubivis locorum clauduntur jundurse luto optimo approquo fado circumcirca applicatur fafcia priato
:

argentea vel cuprea

vitra illa ftridiflime

conti-

nens five compledens , ita tarnen ut pedi accommodari pofTit inftrumentum. Quibus omnibus rite peradis feparantur iterum five abfcinduntur fila illa fortia , quibus in principio coUigabantur vitra, prope nimirum fafciam illam cupream poftea infunditur aqua vitsc clariffima per infundi:

bulum

quantum nimirum requiritur repletioni.

Inftrumento repleto clauditur Cochlea^ quod ad ufus fuos

reponendum. Prasftat autem hoc idem inftrumentum, quod fpeculum concavum ; cumprimis in diametro habeat latitudinem unius pedis,

& adhibeatur piduris perfpedivis


bet

egregie exhi-

& reprasfentat illas &

multiplicat.

durno tantum lumen & fplendorem clave , ut fole profedum efife putes.

Cuifitergo coUocatur candela tempore no, dat in conPra'ftat et-

iamalia, quse hie ceu fupervacanea omittuntur. Poteft quoque ejus beneficio nodurno tempore

lumcn difperfum ex
Talia

aere colligi

ita ut

etiam

fcri-

pturam minutiflimam legere podis.


pctrari pofTunt, quas

& alia plura hujus fornacis beneficio peromnia & fmgulaapponere

non opus, ob nimium libri incrementum.Reliqua de metallorum fufione , examinatione & purificatione^forte dabunturalibi.

Ff ff

Ac-

R N O R. P H I 10 Sqp H I C. Accipe igirur nunc benevolo animo Ledor, quod tibi dauir, dabitur aliquando melius ; &noli in finiftram partem vettere mca fcripta , ac fi re82
,

Fu

prehendcrem veterum metallorum examinationes, fufiones Sc feparationeSj qui faltcm

meam ex-

perientiam-

anfamque daperpendere. Non enim ignoro re rem altius mineralium trad:atores minoribus illis nimiam fiduciam adhtbentes probis , quando nimirum nihil
,

communicare volui

inveniunt,mineras comtemnere ceu fteriles,abunargento : Cum tamcn M. Jodantes faepe auro

&

hannes Mathefius perhibeat exprefse in fu Sarept,mineras epc numero in parva quantitate probatas nihil auri vel argenti darcjquse
jori
:

abunde elargiantur benda fiduciaProbis ejufmodijdecipientibus


tefte experientia.

tamen in maQuare non femper adhifgepe

numero

Non autem
neralibus
illis

folum hoc

accidit in mineris
;

illis

quse cfFodiuntur e terrae cavernis


argillofis

fed etiam in

mi-

& arcnofis, flammis aureis


;

8c argenteis abundantibus

bus nee majoribus

Mercurium

e quibus nee minorinee ablutione nee per aurum difperfum , rarum Sc flamprobi^s
,
;

meum vix elicitur cum frudu quod tamen via facilifme igne eHciturbeneficio aquarum quarun-

dam. Scio namque reperiri tlia prope plurims Germaniae , aliarumque nationum Europsearum fluvios e quibus facilc honeftum hierum fme magnis fumptibus nimirum Sc laboribus impetrari poteft. Nee funt fomnia quae dixi parabolice de
,
,

Metallorum perfcdione , pofTibile enim per arteni


juvare

P A H
re

V.
igitur

83

juvare naturam in rebus perficicndis. Nulla igitur

magis opus quam fcientia


,

cognka

me-

tallorum natura

cognitifque proprictatibus illo,

rum ,

facile fcparantur illa

purgantur
illa

& perfi-

ciuntur.

Quod autem
pferim
,

de Medic'ma

J^niverfih fcri-

feci propter caufas

& rationes prsedidas,


nonutpro-

qu2e me.talemefl'e crederefecerunt;


feflbr artis.

Reliqua de

vitris illis coloratis Sc Tpc-

culispropterea addidi, quia facile per han<: paran-

turfornacem, utpote quandoque neceflariis in quibufdam laboribus. Cetera de Metallorum tradtatione non fme causa omifl'a nuncquas forte fortuito aliquando dabuntur alibi. Qare finem faciemus.

S.

Ffff2

INDEX

Rerum Prascipuarum
P A R T
I

Qjl A R T

jE.

ir\ B Exru^ionefornacis. j Befuone metllorum dr jnineraliumA^


Vefeparatione metllorum viliorum
2
1

^Imdde emendmone metallorumfentiendum


23 Bemonratio fer viamccam 34 ^nid de rhilcjofhorumLapde flatuendum^Ap
Alia,

Vtrnm mineralia, utpote Antimonium^ A^fenicum^


Atiripigmentumy Koholtumy

Zin cum
Sulphur, c^c.
Convertthitia in metalla, d^ qualia.

4S, 49,
5*4
5

J)eTinciurafollsd"K^ntimo}?ii,
Alia uri tin^ura d^ Mediana,

De Speculis. De Mixtura

^o
metllorum reo^uita adffecula
<^4

concienda,

De De Ama:s,ve metllorum vitrls


Ltvigationejpeculorum.

68
.

7^

De

INDEX.
De colomtione ma^fradii^y quifimFisred^
ditur gemmis,

j6
colorantium majjam

De pr.^paratione colorum
licum (^

cryflallorum^

y%

FinisPartis Quartse.

FORNACUM PHILOSOPHICARUM3
PARS
Ubi
rabili

OJ^ I

NT A.
facili.

agitur de natura Quintx Fornacismi* j ut & de inftrumentorum & materialium ad prsedidos 4.Furnos pertinentiunijprseparatione

VtilimA Mediana Hermeca fetlatonbus,


Fer

JOANNEM RUDOLPHUM
Glauberum.

Pro{lint apud

Joannem Janssonium,
Cl3

lOC LI.

DE PRiEPARATIONE
F

O R NA C
Anc quod

S.

attinet, cujus ctfinullam

inpracfationcmentionem feci , iion enim animus erat ejus in ultima mcminie parte, qiafaltem decreveveram agere de inftrmcntis tarri terreis quam vitrcis , ncc-non aliis rebus necelTarijspertinentibus ad 4, illas partes praemiflas; volui tarnen

nunc

in hc parte,

quam commodidt-

locumjudicavi, cuianteaaliumdefignaveram , illius naturam detcgere mirabilem, quantum fieri quidem licet , in gratiam artificis ftudiofi. Et quamvishcin parte plures, quam Omnibus alijs meis fcriptis, cumprimis ignaroS &imperitos,offenfos iri nonignorem,- non tarnen proptcrea intermittam, mihi certoperfuafus, hc rationc me fadturum opus> artis natutaEfcrutatoribus gratiflimum 3c acceptiflimum.

mum ejus

&

affirmo 5 hoc omnium meorumfecretorumjfpem ahquam mihi facientium , cfTe cledidimum , in quo mirabilia vidi hadenus, fpe frctus bencdidtionis divinae coelitus impctrandse tandem aliquando in illius pradic. Ec quod ad ftruduram ejuS:, noh multum de e dici poteft, quia non ut aHae exftruuntur fornaces,red

Sande enim

quam natura?

ubivisa natura exftrudta reperitur, nullisahis, operibus deftinata, menftrui alicu-

Aaaaa z

jusgra-

FURNO

R.

P H

L O

O P H

C.

jus grati nimiriim conficiendi

fine ftrepiru fol-

vencis aiirum^argentum de caetera ciindla metalla

6cmineralia, lapidespretiofos ^alioscommunes, ncc-non vitrum: cujus origofornaxorigo qua^nam ficillaformenftriii. Qualis aiitem

&

naxproducens Menftruum

illud

Regium;a men-

ftruo ipfo profecSla ) 8c quideai facile fine omni labor ; conje6tuL*ariliceri:3cilc,non efifecommu-

iiem aliquam cujus bencficio res alix deftillantur,elargientem menftruum cjufmodinon corri-

fivum

quod
,

certe

non

cft

menftruum aliqud

commune, quia hoc unicum eft illud menftruum, quod fcio quod corrofi vas qualitatis non particeps,plura pr^ftans quam omnes &c iingulicrcliquae aquae corrofivae.

Omnes enim quotquot

funt corrofivx, utpoteaq. fortis.-aq. rcg.fp. vitrioli, falls,

aluminis

& nitri

non valcnt fimul

&c

femcl auri ik argenti diflolvcre compagem aliorumque durillimorum fubjedorum infolubilium in aquis etiam maxime caufticis. Quod fanc mirnm de ftupendum, quod res uabje^tatancum prsebivis rcpcrta, viliflima ftare poflic miraculum. Nefcio quid me movcrit

hc de re fcribere

rum

fcicntcs

non ignoranrem,me ofFenfunon modo hac in parte nimis apertc


,

fcribenJo, Ted etiam ignorantesobtredtatores &:

calumniatorcs, mcndacij
ha!

mc

accufanres.

Atqu^

merito medetcrruiftent rationes, nifibonum opus me fadlurum fcivifTcm, muks ab erroribus fuis revocaturum. Plerique enim perfuafi, hbi

non

eile

aliud praeter prccdidos fpiritus corroli-

vos.

P A R
vos, menftruurh folvens
,

Y.

naturam ignorantes Chymici-jPhilofophis tarnen unanimircrclamantibus, fterilem perpetrare mctallorumfoliitio-

ncm

fpiritus illos coirofivos dcfl:rii6lores.

Tcfta-

turenim
lorare

experientia, rolutiones aquiEfortis,

regicEj-alioLumque fpincuuin bcneficio fa6tas,co-

maus

id
(3c

quod

vera

non

facit folutio illa


feil.

Philofopliica,

proin teftaturillas, raanus

nonadnumerandas cffe vcrx illifolutioni Phi'orophica". , Ted tanquam malignas contcmnendas. Quarc inftrudtionisgrari haec fcribere voliii proptererrantes. Nemoigiturpcrfuafum fibi habeat menftiimm ejiifmodivile &:
Clorantes

abjedlum minoris
corrofivis.

efle efficaciac

fpiritibus

illis

Ego ipfe olim

vix ciedidi tantas virtu-

Menftruo viliilimo ,donec reipfavcritatcm cxpertiis. Atqiie hic idem quod paflim ubique locorum acciclit Magna nimirum
tesineiTe
:

& &

fplendula
giintur
,

vilta negli' qtMruntur , parva vero contra natura curfum omnia faaopera
:

&

fimpliciter pcrpetrantis

nemini igitur fit offenOffendcbantiirquoque ludiei Chrifti paupcrie , qui erat Omnia in omnibus: quietfi videbant miracula, quas nemonifi Mefdiculorei
vilitas.

fias

edcre.valebat

non tarnen crcdebant

pertiCi

naces proprer fimplicitatem fpecici;


potuiflet

quam

afllimpfifTethumanam, mediacor nofter

coram Dco

Lapfu enim

illo

non non Adamico


effc

Deo

prorfus feparabamurita ut peccatisindu-

rati,

moitis

& gehennx mancipia


Aaaaa
5

evaderemus

&

in asternum

maneremus proprer Spiritus

fancli

jadu-

Furnor^Philosophic.
.

quam feceiamus Roie autem illo divinofeumann ccelefticorda ficca noftracoelijadturam,


tus irrorante, verbo fuo falutifero fanguineque profafo nosrecreantejSpiritus ille fandlus, quem

nunquam recipere potuifTemus , denuo communirabatur nobis. Hinc igitur videre licet, quomodo reconciliati fuerimus per.homincm
alias

abjcd:i{Iimum,atqueidnccc(rario. Etficutiolim
Pharifa^i

& facerdotes pauperie

Ghrifti

filij

fabri

ofFendebantur, ipfum pro Meflia non agnofcences,ita etiam Menftruum illud Uniillius lignarij

(palamnominatum) ncmoaeftimaturuSa abjedum c ubivisinftercore repercum. Noli autem vettere mihi vitio, quodhic Christ allegaverim pauper'tem Sc humiliaonem non
verfale,

utpote

cnim hie
in ejus

in ejus

defpedtum vergit difcurfus


quia
ille

Ted

fummum honorem 5
,

folus pote-

ratinter filioshominum

quantumvisabjediflir

mus, e poteftate Diaboli liberaregenushumanum; qucmadmodum Mercuriusille univerfalis, fubjedorum omnium abjcdtiflimum, morte
fuperatus, iterum gloriofe refurgit in falutem generis metallici.

Non autem

immerito hie locorumintrodu-

cuntur nonnullas fimihtudines demonftrantcs himc noflriim difcurfum &quidem primo quomodo duo contraria five extrema abfque medio copulari nequeant: e. gr. Spiritus vini,ut unnx

&

fubciliflimus, reniri nequit

fali

proprio

fada

nimirum feparatione

& purificationc, quantumidefl

visfmt unius ejufdemque originis, finc medio,

P A n
id
efi:

V.
erat

'7

aqua, quae loco mcditoris in hac renio*


Sic eriam ante

ne.

lapfumDeus

cum Ada-

mo,poft;ea fad tranfgreflione mandati divinf, divina illa fbcietatc privato , ac proinde variis

generibus, xtemx de temporali morti obnoxio, ufque ad incarnationem Chrifti mcditoris, qui nid utnufque naturae fuiflet particeps, nunquam nos potuiflet reconciliare &"
3eruiTinarum
reiinire
,

i\x fubtiliflimus

qnemadmodum fpiritus ille vlni vel urinunquam iccrum cum fale fuo
aqua utriufutiquefacile

fixo proprio reniri nequit abfque

quenaturseparticipe.

Et

fi

liccrec,

poflem

comparare opus

illud

Philofophicum

cum

incarnatione

& nativitareChrifti,cumipfius

vit&morte, ut& rcfurredionerfed jamnoii


opusefttemporisjfuicitenimhujusreimentionemfecide. Utinam liceret terreftria cum cceKftibus comparare miraculis , fine dubio Tho-

mas ille incredulus oculos aperturus elTct ; fed nunc non licet; & quamvis Mofes, Daniel, Jfephus
&c
alij

naturalis Philofopfm Sc
cseleftia

Magia

jusbeneficio tam

quam

terreftria

cucog-

hujus
rnen

nofcuntur miracula, non ignari> in fuis fcriptis rei mentionemfeccrint, a pauciflimis taobfervatur ledtoribus.
5

Finalitcr

Deum

demonftrare feil, fiiiceret vel tempusadmitteret , nonfempergrandiaaeftimare , fed potius ruinam illis minari; non enim eft perfonarum wc crcaturarum rcfpcdtor , cujus rei mulca exftant excmpla. Mtmdtis vero omnia perperamjudicat, sftimans&reipiciensfolum

omnipotentem

Aaaaa

4.

modo

FURNOR. PhiLOSOPHic.
PotLiiflem plura alia addere de origine nimi-

modo fplendida;

id qiiod non curandum . femperenim Maximaperpctranturfere aminimis.

rum Menftrui illius Univerfalis


ventis radicaliter metalla,

abje6bi(Iimi

de

viribus ejus de viitutibus ampli{fimis,cun6^a fol-

mineralia clapides
,

fineftrepitu, unientis&figcntis

cujus folutio
,

manus non

colorat; conjundio infeparabilis


;

&C

fixatio incombuftibilis

nifi

me

deterrerent in-

commoditates, quas mihi hac ratione ipfe procurarem, invidiaquoque aliorum & odium. Etil
cnii"n aliquis cogitat artis Sc

natursepofsibilitacontenti, defidede invidia

tem dctegcre
(i ijs

pauci tarnen

illa

rio flagrantes omnimodaerevelationis,

quoruni, nos (equiturevcftigio quilonge aliterflne dubio judicaturi eflentrem , fi modoaliquam habercntlaborum noftrorum experientiam. Contentus igi|:urell:onunc,benevole Lcd:or,hoc difcurfu tibi

non guatificamur, odium

indicante artis

& naturae poflibilitaten)


,

&c dili-

genter ipfe quaerito in timore Dei

6c fine

dubio

Jabor tuus

non

erit

incaflum.

De LxruioneVorndcum,

QU omodo
&: lapidibus,
ti

fornaces

illae

Primas

& Sccundae
,

Partis exlirucndae

&

conficiendae ex argilla

non opus cfl: multa

dicerc,quia mul-

hac dcrccopiofe tractantcs ha:c tarnen eautelaeil obfervandain cxftrudioneforextant


libri

nacum, fornaces nimirum

illasin

quibus ignis VC he-

P A R

V.

velicmens,nnacccnditur , muris non i'ndigcre adeo robuftis , quemadmodum illig in quibus


ignedeftillatiir, fiiblimatur

&

funditur fortifli-

mo. Et quidem quod


ribiis illls

attinec

Fornaces fiiblimalut rite jun-

torias de dcftillatorias, potcris lUas erigerc e Jare-

vulgaribus

codisoptimo

tis

robuftiflimis muris cindas, calorisgratia


alias enim continuo habes ; emendandis rimifque claudenquarc recje rcgimcn impedientibus
:

diucius retinendi

quod

agasinillis

dis, ignis

annulis five copulis ferreis cinguntur ne fatifcanc

obduiabilitatem nimirum.

Quod

vcro attinec

fornaces fnforias, latercsilli prxdidli nihil pro-

funtin conrt;rud;ioncfornacumilIarum,quia non


durabiles in ignc liquefcunt
cere oportet e terra optima
:

quaue aliosconfi-

& m igne fixa,qualis

cftcrucibulorum
cio

See

de quibuspoftea, beneti-

typoram xueorum vd ligneorum formandos&: crcmandos tS: quidem vel rotundosvel quadratos habica nimirum ratione Fornacis, quorum 6 vcl 8 faciant unam pofitionem. Scd
,
,

iion opuseft totam exejufmodi lapiciibus erigere

fornaccm

fufficit

iJis conficiatur fairem,

enim, (i carbonum locus ex reliquaautem fornacis

pars e latcribus vulgaribus.

Ltttumfrofornacihttserigendis.
jl/f UIcifariam hnjus rci causa parari poteftarIIa; alitcrenimatque aliteihic velille fuum prxparatlutum. Alii admifccnc argillx cribratcX

*g

Aaaaa

capil-

10

Fr NOR. P h

ii o
,

i c,^

capillos puUatos

vaccarum

boum

& cervorum;

velpaleashordei, floccoslini,tomeni:um,fimum

equinum fimilia, aigillam retinentia rimas prohibentia; quibus quandoqiie adjiciiint arc-

&

&

nam
ram

cribratam

fi

nimis argilla pinguis


,

mixtu-

fubigentes aqua

de ad juftam confiften-

tiam redigcntes. Eftqiie hasc optima mixtura rimis non obnoxia , fragilis tarnen , quia temporis diuturnitate comburuntur pili ^palcas, quarc
rarefcit fornaxfragilifque rcdditur. Alii

omittunc

combuftibilia
fcent

de argillam

una cum aren mi-

& temperantmun3,pro exftrudionefornacumfuarum. Atquehaec optima mixtura, quia non ut illa combuftibilis nee rimis obnoxia
;

propter falem cui negotio etiam infervit (ivc conducit muria carnium 6c pifcium. falforum , quia fanguis copulationem adjuvat Ted fi caput
: :

mortuum

vitrioli vel

aquae foitisaqua mollifi-

catumjadmifceturargillae

& arenx,

tuncrcdlius

proceditur; hoc enim lutum rimis

non eft obno-

xium prorfus, fedfixumin igne &" permanens Hoc luto commodelutantur five loricanturretortac, Cucurbitae, muniantur quoque jundurae
retortarum
]intco

& recipientum quod mollificatum madido applicato feparari denuo poteft 8c


: :

auferri, ficuti Sc ilbd cui fal admifcctur

reliqua

autem non item

fale carentia, cujus rei gratia

Ix-

pe franguntur vitra. Qiiare in dcfedtu capitis mortui tempora argillam &c arenam cum muria. Caeterum alii admifcent fcni fcobem , vitrum puiverifatum, filices ^cfed non opus ad exfiruiSlionem

P A R
tionem fornacum
,

V.

II

nifi

ad loricationem vitro-

rum quorundam
cit&copulat.

feparationis

&

deftillationis

grati, quia ferri fcobs adjuta fale ardifllme vin-

Pe claufurajunciurarum impedientejpi^
rituum fuhtilium evapora^
tionem.

UfHcit prsedidlum ltum claudendis junduris *^primiE Fornacis, ubi fpiritibusnondenega-

turaeVjnonaurem vaforum fecundx Fornacis,


ubideftillanturrpiritusfubtilidimi ,qiiosrecine-

renequic penetrantes cumjadhir melioris partis*, quare eligendum aliud ; nifi ubi probe redtcqueexarueritipillinatur mixcura cum penicil-

fada e calce vivafubtiliflime trit &: oleolini; quamargillaporofa attrahens fortificatur itaut
lo,
fpiritus illos fubtiJiflimos retinere poflit.

Sed hoc

lutum vix iterum

feparari potcft, qiaia

aquam re-

fpuens mollificari nequit

quare argilla faltem , albumina ovorum temperanda, 6c cum linteolis applicanda. Oportet autem linteorum impedire combuftionem ob nimium colli Recipientis xftum, interpofitionealicujus tubuli vel
rei vel vitrei fortiflimi
,

colli ter-

tem

& retortam

nimirum intcr rccipienad prohibendam fpirituum cdeftrudionem.


lundturae

vaporationem ob

luti

quoque redte clauduntur veficis bubulis albumineovorum humedatis^^item cum amylo aqua tem-

II

FuRNoR. Philosphic.

tempcrato , fi aliquotics applicatur papyro illitum.Hac cnim ratioiie faciJe retincntur (libtilif. iimi illi fpiricLis fcdnon corrofivi , quibus magis convcnit illud quodrecidit in compofitionc Caput mortULim aqua: foitis ^ quod poftquam exarueiit illinendum mixtur fad ex oleo Uni Sc
calce viv.

Atquehommlutomm
diverfis ufibus deftinata.

varia habenturgenera

Aliud Int um vitrommfraorum.

\ Ccidunt quandoque vitreis vafis lUpoteRe-^^ cipientibus& Rctortisrimse, illxfis alias &; intcgris*, quae majores redduncur vitris illis denuo i^ms calorem fentientibus , qua de cauf tandem rumpunruL" Sc franguntur vitra ;cui rei fic pr^evenire licet ; fac linimentum five lutum tenueex oleo lini, calce viv minio* quod lintcolo iilit applica rim^5 cui exarefacTco applica aliud quod fi rima ingens, potcris applicare 3. vel ^. linteola^majoiisafTecurationisgrati. Vclpoteiis ovorum albumen conquafHitum applicare limis cum linteolis,&: fLiperadfpergeie calcem vivam ciibra-

&

tam

fubtiliflimam, atque hanclisfortiter


:

manu

imprimere quo fadlo alia linteola in albuminc madefadla fupciimponere, atque bis iterum adfpergcre calcem vivam; quod ubi exarucrit lutum optime rctinet fpiritus ; citius tamen priori corro(i vorum fpirituum corrohoni obnoxium. NB. Calx Viva non ami albuminc mixta ht
teolis

P A R

V.

Ig

teolisadmovcmla , ficuti nonnullorum moseft; quiaovoriimalbamcn duritiem acquirit a calce,

antequam

rite

uniantur

ac proin adliferefcc-

re neqiiitjledlintcola
fpcrgitiir calx viva
,

madefad:a prius quam adita ut non immediate vitrum

actingat calx viva, applicata inter diio linteola.

^Itfornodoretinendiffiritiis ilfuhtiles ne eva--

forentpr^parati.

Vitra
poftea

illa

qiiibns rcfervantiir

illi

fpiritus,
,

com-

munitcr ubturantur fubere vel cera


veficriE

quibiis

fuperapplicanrur: quas

turatio nonnullisconvenit (piritibus,

quidem obceiam ni^


:

mirum
nim
falis

& fubcr non

aggrcdientibus

Omnes
,

e-

corrofivi fpiritus, utpote vitrioli

aluminis,

commur.is,

nitri 6cc.

ritus vero urinofi,


lis

corrodunt fuber,- fpiutpore cornucervi^tartari, fa&;c.

Armoniaci, urinae, vini ram, illamquc penetrant.


Etfi fieri polTent alia

liquefaciunc ce-

obturacula utrofque
,

fpi-

ritus rcrinentia,

txdiofum tarnen

eflet viti a toties


:

cum labore apcrire,itcrumque


re inveni

occludere Quaappufitam vitrorum fpeciem , vitrorum


orificia diftindlionibus prnedi;

nimirum,quorum
ti

apta fmt recipere fua opcrcula


;

uti

apparet

exdelineatione

A.fignificat operculum. B. vi-

trum fpiritum continens. C. attractorium, cujus beneficio c vitro attrahuntur fpiritus tempore iieceflitatis. Diftindiioni in margine orificii, vitri nimirum continentis fpiritum, imponitur Mcrcurius

Pars
vitri in

V.

x^,

curlus currens, atqiie huic fuper imponitiir operculum, quo fado Mercurius juncluras utriufque

margine currens cxadidime claudit


;

ira

omnino evaporare poHfit fpiritus enim Meicurium non penetranci nifi admodum corroqui temporis fiyi fucrinc, ( id quod notandum ) progreiTu M^rcurium in aquam convertuni , fed. rariflime; quare tunc renovandus Mercurius, Sed non opus corrovis (piritibus tantum exhiberc honorem, utpoie volatilibus illis non comparabilibus , qui corrofi vis abftradli Mercuriumnon
ut nihil

aggrediuntur

atque bis multo minus corrodunt


illi

Mercurium
mis
grati

fpiritus
liJEC

urinofi
;

quorum cumpri-

inventa virra quorum beneficio fpiricus etiam fubtilifTimi , abfque ulla virium ja-

ur, quidem pro lubitu quam diutiffime confervantur de repnentur. Et quia in cafu ncceflitatisefTundinequeunt fpiritus propter Mercurium
in margine, oportet ut tibi profpicias
,

&

de

attradtorio vitreo ad inftar illius

cujus beneficio

edoliis attrahiturvinum
ficiolo accuratiilimo.

magnitudinis autem

minoris; pr^dito ventriculo

cum

ofculo five ori-

immiflb tantum attrahiturpro lubitu, quancum nimirum opusj cujus fi digito obturatui orificium, fuperius nihil indeeffluit; attradtum in aHud vitrumparvulum inde pro ufu efFunditurrPoftea fpiritum refiduum in vitro iterumcooperire oportet; de toties quoties opus, tantum quantum lufficit cum attradoriololo atrrahcre. Atque hie optimus modus quo retinentur fpiritus fubtUiffimi: Qui etiam

Quo

optime

i6

FiiRNoR.
retinentiir in

Philosoph
illis

IC

optime

vitris

quorum obtiir-

cula vitrca, attritionc


fiorilloretentionis

lacvi'gata. Sed hie fumptuomodus, quiperagitur fequen-

rarione.

^lupmodo ohturactda vitrea aitritione Uvi^


ganda^ adfpiritus retinendos in vitreiss retinaculis,

p'
-^
.

Ac primo iit habeas lagcnas vitrcas varias majores nimiriim &: minores, coUis & orifirobuftioribus,
attritionis

eijs

cum

obturaculis fuis vicrcis,


laevigata

quas

beneficio

ardillime

autem hoc modo. Applica obturaculum torno , ligno aliquo exceptum & ipfum in gyrum agito , fmirice & aqua luimedtaturnjouificiolagenae admotum;
clauduntoiificia lagenarumtLaevigantur
ita ut in

ipfo orificio lagenae circumgyrerur

quam
cum

farpe auferre

ab obturaculo torno affixo


fit
,

oportet, crebrioris humedtationisgrati, quae

mixtur

ill

fmiritis praeparati c aquae

be-

pcnnx ; atque id toties &C ramdiu donec obturaculum ardillime claudatlagenae orificium.-quo fa6to abftcrge fmiritem cum lintcolo ab obturaculo & ex orificio lagen2*,po{lca ipfum (obturaculum nimirum, denuo illinc linimcnto fa6co e terra tripela velalialota fubtilifiim & aqua vcl oico, iterumque in lagcnse o* rificio in gyrum agito , faEpiufque ilne recentcm mixturamj donec nimirum obturaculum exadif^ (imc
neficio pcnicilli vcl

P A n

V.

i^

fimefitkvigatum, quodpoftca lagena^propriae alligandum j id quod etiam de cscteris omnibiis nc unum loco akerius fubftitnaintelligendum
,

tur&c.

Ecneopushabcas tantum inlsvigatio-

ne ab obturaculis 6c lagenis aufcrre, fac ut habeas typoscupreospro obturaculis adhc caientibus, mollibus Scrccenrerefurno cia(fiisexcipiendos> juftaerotundicatis gratia, nec-non alios cupreos lagenarum orificibus adhuc caientibus & moUilibus imponendos, rotunditatis meliorisgratia;

quo pofiea facilius citiufque obturacuJo aptitudincm adipifcanturexadiflime claudendi orificia


(e. gr.

lagenarum, A. eft obturaculum* B. vi-

trum

five

lagc-

na. ) Sirite tragbare noveris, cito


cfacile (ibiinvi-

cem accomniodari

pofTunc,

In defeau toini fcquenti proccdas modo 5 tardiore

quidem
re
5

Ted tutio-

quia in torno
incalcfcentia

fepe numero Vitra

frangnntur ob ni-

mi
Nimirumutfequitur
:

feftinatione.

fac ut habcas recepta-

Bb b bb

culum

i8

FuRNoR* Philosophic.

culum ferreum vel ligneum lagenae vitreac dedicacum Recipiendse, qua impofita linteis obduda. caute &c lenitcr copula utramque rcceptaculi partcm Cochleae bcneficio, nefrangatur lagenaj Sc quia (camno affixum Cochleae bcneficio inftru-

mentum illud, five lagenae rcceptaculum,moveri


non poteft.Poftea fac quoq;pro obcuraculo
aliud

inllrumcntiiin ligneum

( e.

gr.

A. obturaculum

cumTuo Recip.. vitrum cum fuo Recip.)in medio

P A R

V,

19
Cochlea poft immixturapraedi-

So

fcparabile, Sc renibile
;

cum

poiitionem obturaculi
d: fminris

quo

illit

& aquacjaccipc inftrumentum amba-

collo lagense admove obturabus manubus, circa &C circulariter hoc Uli atterenculum circum continuo do quidem ficuti fieri folcta cu, prariis doliorum vini Sc cervifix la^vigantibus epiitomia; atqueid tamdiu donecobtuiculum

&

&

riteconveniatlaneiice
reitera

Poftea

cundcm laborem

perfedionemj &:nn minus accurate obturabic, quam torni benefici paratum obturaculum.
tripola ufquc ad

cum terra

Hac
entes
fint.

illos vitrcos

ctiam racione elaborare oportet rccipimajores Primae Fornacis, ut

abfque lucatione fibi invicem accmmodaripofObturacula etiam phiolarum pro fixationehcelaboranturratione ; qua: locolutationis rificiis phiolarum imponuntur^ quibus fupcrimponuntur pileoli plumbei ; quo necefsitatis tempore paululum elevaripofsint, fpiritibusnimirum malo ignis regimine nimirum excitatis Sc rarcfadtis, propter periculum vitrorum frangendorum imminens* iterumqne reponi in phiolarum orificia, obturacula illa vitrea pileolis plumbeis aggravata exadifsime obturantia. Atquc hie occludendi modus melior illo,qui fit cum fubere ^ cer, fulphure. alijfque rebus: qnia in malo ignis regimine adminiftrato, per confequens

&

errore commijGfo, virra fcrvare licet elevatione

citatis.

obturaculorum^fpiritibus nimirum nimium exEt quamvis hie melior vulgari illo obtu-

Bbbb b

2.

randi

20
f andi

FuRNOR. Philosophic.
modo ; adhuc
tarnen melior
eft ille

qui fe-

quitur, quo

facile retinentur fpiritus vitris illaefis,

vel abfquc periculo vitrorum.

Fac nimirum ut habeas fiftiilam vitream incurvatam fccundum figuram appofitam ; cujus ventri imponendus Mercurius vivus abunc.i adunc. i. vel circiter,
atquaehaec pofteafiftula

ventriculata
phiolse

imponenda

materiam figendam
continenti (e.gr. A.
fiftula illa
lata.

ventricufignificat

B.efl phiola de

denuo A.

pileol illum

plumbe praedi6tum cum


phiola B. ) quarum jundtura p oftea luto

obducenda^ & nunquam obnoxia erit


phiola periculo frad:ionis.

NB. Suntquidem
praedidi
illi

modi
optipraeca-

obturationis
fra6tiones

miy quibus vitror um


ventur, in crrore nimirum adhuc ver-

fantium fixandomm (pirkuum falium mincraliumacmetaliorumj qui ccfi magnis fumptibus


,

&la-

P A R

V,

il

6c laboribus fixantiir, non tarnen promids fatiffaciunt,quia cjufmocli fixationes funt violentae Sc

coa6t2e>&pcr confequensnatiirae contrariae: in fruduof vero ill fpirituumfixationenonitem^ ubi naturam fequi oportet , non autem fortunac fc committere infuis laboribus. Solieniminfipicntes frangere folent vitra in putatitia fu Tind:ur* Philolophi vcro non item ^ fiquidem Omne
Vtolentum
inim'icum
esl

natura

omnefquc naErrant igitr,

turse operationes funt

fpontane.

necadoptacumperveniuntfinem, qui violentas tentant fixationes. Perfuaderi nequeo, corpora mortua velfemimortua mutuo mifceri , nee per
confeqaens ipforum multiplicationem efTe poffibilem crediderim autem facile,conjun6tionem viri&foeminaeunius ejufdemque fpeciei , falubrium ^ falubribus cibis nutritorum naturalem, fppntaneam fpeciei fuae facere propagationem 8c multiplicationem 5 permanentium nimirumfimulin bona &: ad ver(a Fortuna, invit & morte^ mortucfrum autem conjundtionem e(Ic mortuam ftenlem. Confidcratc modo tot 3c tam varia inftrumenta aurea, argentea , cuprea, ferrca, plumbea ; nec-non terrea , vitrca, laftannea pidea aliaque alioru materialium vafa, hadenus inventa & excogitata folius Mcrcurii xzndi graticum auro argento, fed fruftra^ quia nullam habent affinitatem mutuam. Etfi enim Mercu:

&

&

&

rius adhae ret metallis,vel metalla ipfi, non tamen idfitpropter affinitatem aliquam, nee multipli-

cationis 8c perfedionis grati:patet

cnim per cxperien-

Bbbbb

2^

FURN

O R.

PhII$OP H

I C.
,

pericntiam Mcrcurii^m in igne avolare


rere auriim,

&c de{e-

argentum

& cartcra metalla^ undeli-

quetnullam efleillorum affinitatem mutuamad metallorum iTiuItiplicationem requitam , nee

nqaam poflibilem Affinitatem enimhabentia muruam fefe mutuo ampledtuntur & fimul
:
,

permanent in perpetiium , quantumvis volatilia, nunquam kfe deferentia adinftar Auri &MerCLirii, quando uniiinnir nimirum duriflimo vin^
culo
ligata^i taut

nunquam feparentur igne etiam

violentiflimo,

Quare cautela adhibenda infixationererum copulatarum quae fi habent mutuam affinitatem inutuo fcfe ampled:entur retinebunt , abfque admjniculo vitrorum curioforum coUisoblongis

&

praeditorum.

Quarum rerum Ci es ignarus,


tibi

abfti-.

quam proficu,
finrilla

magis noxia quotidian proprio Sc allorum. Sed ut melius percipias,qu$nam


tefte expcrientia

ne ab illarum tradtatione, urpote

mutuam inter fe affinitatem

habentia, ar*

rige aures paululum.

Annon eachinnis exciperetur,qui aurQ,argento alijfque metallis aquam pluvialem vcl commu* nem afFunderet fixationis gratia, ob flultitiam
commifTam? Maxime
cxceptis.

& quidem omnium, ftultis

tam rum, tempus in nugis terentium , ac proin mef* fem facientem fegeti conformem, opufque ran-? dcmincoEptum, fruftra exantlatis fumpiibus Sc
laboribus in foetore
""^-

Ecceigitur imprudentes adtionesin re ardua plurimorum Al-gemiflarum avaro-

>

vigiliis

Sc cutis, inutile defcren-^

Pars
ferentium^

V.

25
ro-

Vidi enim

&pe numcro qui etfi non

communcm elegerint pro menftruo aquam y

icm tarnen majalem, nivem vel pluviam in Martio coIledam,aquam e noftoch feu ftellarum cxcremcnto
,

vegerabilibus &c animalibus deftilla-

tam elegerunt pro folventc , in quo oleum &c operam perdideiunt. Sicuti enim prasdiiftarum rerum cum metallis impoflibilis radicalis unio; ita etiam in xternum nihil boniproducibileinde, ob nimiam illorum difcrepantiam. Merito vero tales comparantun
illis, qui alciflimam multis gradibus prseditam fcalam adfccnfurijftatim ab infimo ad fupremuni volare conantur gradum, id quod impofsibilenta etiam fieri nequic conjun6bio rerum maxime diC^

crepantium.
tarnen

Sed

ficuti

altifsimamkalamfacile
licet

afcendere licet gradatim,itaeriamextrema (quod

non opus

conjungere

gradatim,

adjiciendo

primm rem omnium proximam uni

extrcmorum, atque huic denuo aliam (ibi proximam, &fic confequenter donec perveniatur ad alcerum, idquod longifsimum requirit tempus

& fine lucro opus eft


tera,

Et

fi

res

conjunguntur af-

finitatem habentes proximam,altera Isetabitur al-

alteramque ampledtctur

altera, fuperabit 3c

retinebit. Ex. gr.Datur fal

Sc unicum, coagulans Sc in corpus Tibi fimile convertens quamvis aquam communem ^ quodfixari poteft una brevifsimo tcmporis fpatio cum Sc per unicum folummodo aliquod minerale ad-

quoddam certum

modum

volatile. Pofliinc

etiam mineralia

fixari

per

24

FURNOR. PhIIOSOPHIg.

per metalla,& metalla (id quod nondum proba-^ vi^ per rem aliquam metallis prasftantiorem , finc "^omni dubio. Sed proptcrea opus non eil in mincralium fixatione ab aqiia^ coagulationc incipere,

qua illa convertitur in

falem-,

Schuncpoftea in
fed (ufficit

mincrale*,

quod nimis eJOTet t^diofum^

in rebus proximis incipcre, in quibus natura labo-

rare

quidcm

incepit, fcd imperfedtas

illas relir

quic; tunccnim fpeslucri,!! res

non

contrari^e

conjunguntur,

alias

minime .Ecce quampraefto


,

licnacura, juvarerem fibi adminiflratam

quam

juvare poteft. ex. g. fac falem e tartaro calcinato folutionis 3c coagulationis bcneficio ( fcdnoli il-

lum accipere pro iIIo,cujus paulo


tio,

ante fada

mcn-

qui longc melior

fale cartari) cujus

poftquam

calcinaveris illud,

pondus obferva-

cui poftea af-

funde pondus dimidium aqua?


niae, deftillat^

pluvialis puiifsi-

proprer fufpicionem impuritatis; poftea in B. vel arena leniter abftrahe aquam; quam denuo reaiFundefali tartaro remanenti^ite-

rumque

abftrahe; atque idrepete toties

quotics,

fuericopus:, ufque

nimirum adomnimodamaquas confumptionem. Qiio fado cxime falem,


&Iibraprius in igne candefadlum, invenies ipfum ponderc audum ; quod incrementum ab aqua, non aliundeproficifcitur. N. Cohobatio
illa

&

aquse a fale tartari faspifsime rcircranda.

Ecce hacrarione aqua in falem convertibiliselt per arrem^c. Etfi non credis converfioncm reiura materialium corporearum , quomodo credcs rerum imniaterialium,urpote folis de ignis con-

&

P A

II

V.

%j

convcrfionemjn fubibntiam materialem fixam^ de qua rc aliquid inTradtatu noftro de auro potabilij&fufiuspoOeatradabicurin Tradatu de Gcfieratione

metallorum,

Deo

volente.

Scire

cnim

te

oportet Elementorum Elementatorum circulationem, quomodo nimirum unum convertatur in alcerum


\

&

&quomodo fcfemutunu-

triant

Terra dataquam , aqua aercm, aer ignem, ignifque denuo da: terram qui fi purus puram quoquc dar terram. Sed iit rede
intelligas,

& foveant. c. gr.

quomodo res aliqua fixanda,ab


,

aliob

fequens obferva exemplum. Agricola fernen in terram projedurus multiplicationis gratinon quamlibeteligit teraffinitatem retineatur

ram , Ted multiplicationi convenientem , terram nimirum nee nimis aridam nee nimis humidam. Semen enim in arena proje6tum germinarene
quit

& perdirur

(imiliter in

tiefcens perditur.

aqua projedtum puQuicquid enim confervan-

quo eoperfediorcm producit fubftantiam, Requifira igitur ad germinationem vegetabiliumhumiditate aliqua neceiTario , fme qua crefcere & multiplicari nequeuntifemme au^ tem projcdto in arena humida , folifque radiis agentibusin cjufmodi arenam , humiditatemque iubito confumcntibus, unde rcquiturfcminisin
confervari debet icquali temperiejquae
asqualiorvelfimilior,

dumj

arena ficca fivearidacombuftio, quia nullaaffinitas inter aquam arenam , fine qua aqua ab a-

&

renaretinere ncquir,

& confequenter
B
bbbb
5

fernen fuo

privatur nutrimento, fequitur necelTario

quod
requi-

a(J

FuRNOR. Phiiosophic.

requiratur medium aliquodj ceu vinculum copu-

Ians& vincienspluviam&ar^nam; falnimirum,


cujus bcneficio aquaplavialis aharenaretinetur,

ne ita

faciie calore folis confumatur. Retinet igitur arenafalem Scfal pluvialem a^

quam

nutritionis giatia

libetfalhuic convenitncgocio
flus dicat

germinis.Non autcm qili tfi enim Chri*


:

tcrram nimirum fine fale fteriIem;non tarnen commune aliquod Tal inLuc.
c. 1 4. v. ult.

telligitur.Saliaenim
vitiioli,

nonnuHa, utpotc commune,

alaminis &:c.non

modo

nonprofuntjfed
ni-

etiamnocenc vegetabilibus, impedientia ob

angmenta-? ficcitatem,germinationem tionem. Salia vero urinofa promovent lUam, id quodfacpe ruftici melius intelligunt quam putatitij noftri Philofophi ; illi enim terram fterilcm juvare fciunt excrementisanimalium, qua:nilni- fi fal urinofum cum fulphure mixtum , terrain fertjlem. Atqae hac ratione rcddens pinguem aqii^ plu^iali adminiftratur vehiculum ( potius vinculum ) quo minus folis calore confumi pof-

miam

&

&

praeterea omne Temen ( confiftens in Tale urinofo &: fulphure ) amatfuumfimile, aquomutuatfuum nutrimentum, quodapaucis tamdoCtis, quam indodtis obfervatur. Ruftici merito
fit:

cxcufandi ignorantix

fuae caufa,
alij

ex ufu Sc confue-

vcro nonitem dodrinjc titulum gereutes quorum officii eftreddcre rationes germinationis, quos merito pudeat fuae ignorantiae, rufticis indoCtiores.Palam cfl: terram rcddere fertilem fimum,fed quomodo de qua de

tudinelaborantiumj
-,

cauia

P A R

V.

'

ly

Cufa non item; qnod fi careret fale nitrofo , utiqiic non redderet fertilcm tcrram , nee gcrminationem promoverct. Non enim ignoracur nitri confcdlio ex animaliiim excremenris. Bonitas igiturfiminonnifi confiftit in fale urinofo contento in ipfo, non autcm in ftramine. Ac quaeres

forte

quidni aliud quoque

fal

adjuvare poffit

germinationcm vegetabilium ? quare neceiTario fal fimi requiratur ad germinationem &c non aliud? Relpondimus fuprafimilibus fimiliajuvari,

& contraria contrariis deftrui.


fuum

Teitatur enim

experientia quodvis in fale urinofo

& fulphure,
;

non autcm in fale acido


re etiam

confiftcre fernen

quaIn-

fimile appetit

& ample6titur:

credulus igitur faciat periculum deftillationis, feminis nimirum alicujus vegetabilis, cujus librara

unampellatper retorram ; &re ipexperietur, nonfpiritum acidum,fedphlegma un cum oleo


fale volatili egrefTurum, totum Rccicopiofo pientem albificantc ; id quod nulla radix neque

&

caulis prseftare poteft

.-

potiflima enim virtus

o-

dor&fapor vegetabilium

& animalium nec-non


;

mineralium in femine reperitur in qua re provida natura optime fecit, dum femini attribuit potioresfacultates,maximisinjurijs prae caetcrisob-

noxio, quod a fuo fimili confervatur, nutritur dc


fovetur,

Atque

hie difeurfus, qui alias omitti potuiffcr,

propterea fuitinftitutus, ut caufapatefiatgerminationis vegetabilium, &uteo melius percipiantur didta de atrtadionc

& fixatione rerum omnium.Opor-

FURNOR. Ph 1 LOSO PHIC. a8 um. Oportet igitur gcrminationem & muIripH-.


cationem tarn mineralium , quam vegctabilium animalium efTe fpontaneam, c nqn coacftam, qualiseftPleudo-cliymicorum ftcrilis de fiuftra-

&

nea, utpote praeternaturalis. Quare cautus efto fixacurus rem aliquam in additione rei rctincntis,

finequanuUares

fixari poteft.
,

Ignisquidera
totaliter

fempcr fuum

praeftat officimn

fed juvare nefcit


,

rem aliquam

prasternaturalem
,

quam

pcrdit 6c deftruit
poteft, niflquod

contra

quem

nihil prxvalcrc

rede fccundum naturamordicogitas, ne alias o-,

natum.

Atque

hasc tibi didta funto inftrudionis

gratia,qui

rem aliquam fixare

kum c operam perdas.


D^
fra^aratione crucihulorum opti^

moYum,

TJ

Equifitis

ad Fornacem Quartam optimU

*^crucibulis,ubivislocorum non repertis,ope^ ra^pretiumelTeduxi , ipforum dare praeparandi

modum: nonenim melatetquomodofaepcnumero


ties

mulci in

horum defedu,inutilibus&in,

cptis contentos efle oporteat

& quidcm multo^

cum maxima jadtur metallorum,, dum fran^


in igne crucibula,

guntur
In

& tasdiofa confcqucnter


Chymicicrrore,

illorum cxtradionee cineribus.

magno hadenus

verfati

necnonaurifabriifeparatores aliique crucibu-^

lorum ope indigentes,


nifi

quifibi pcrfuafi nullibi

in

Haffi reperibilera

terram

optimam
cru-

P A R

V.

29

Crucibulorum prajparationi convenientem; ac propterea magnis fumptibus Hafsiaca crucibula 3c gibfcnfia adportari curarunt non animadvertentcsubivis fere locorum in Germania tcrrani

talem rcpcribiJe, quse fanc prxgrandis hominum fimflicitas. ( Non eoinficias terram Hafsiacam eOe optimam pro crucibulis , regulis, retortis,
aliifquevafis collocandis in igne
jus rei gratia eciam

maximo ; cucommendantnr Gibfenfia Sc


)

"VC^aldburgenfia crucibula
tia terrae

profedaexignoran-

bonae ubivis fere repcribilis.

Paucisab hinc nnis nonnulli crucibula fua ignemaximo durabiliora confccere e terra, ex Anglia de Galli allat in HoUandiam,quaE optime quidem in ignc retinuerunt metalla, Ted non item falia quia porofa nimis nee inftar Hafsiacorum compacta: quare Hafsiaaliaque vafa in

ca etiamnum
lius

cseteris praeferuntur^retinentia
falia.

me-

&:metalla&

Scd

etfi

cjufmodi terra

inde ad alia loca , quod tarnen ex ea talia &:tam fortiaconficere potuerunt crucibula, cujus reicaufaaeris &loci conftitutioni fuit adfcripta,fedfal{b5 errrunt enim inpr^paratione de crematione. in Hafsia enim habetur lignum in abundantiamaxima, quarc ibinon parcitur ip
allata

incremandis crucibulis ufque ad lapideam du-

quod praeftari nequit igne cefpitum Crucibula igitur fufficicnter non crcmata non omnia, uti Hafsiaca , in igne rctinere
ritiem
5

id

cxiguo.

polfunt.
Similis error committiturcicacantharos alia-

que

^O

F U R N O R. P H

I C.

quevafa, quaeconficiuntur Frechemii, Siburgl^ alijfquc in locis prope Coloniam, quse tranfportantur ferepertotam Eiiropam
tas

folnmmodo terrae

; quorum boninon prajparationiillorum

tia,quamvis terram
violento
fuae.
,

adfcribitur-Docuitvero nunctemporisexpericnbonam, lapidefcercinigne

abfque omni loci rcfpectu nativitatis


verifimile videtur

Quare

ob

poflibilitatem

talia aliquando etiam alibi pr^paratum iri Vafa ; quaelibetcnim terra cremataalbiim retinens colorem, igne nimirum mediocri, cantharos&: crucibula dat porofa, fortiorevero&Iongiore mora, vitriinftarcompadajcumprimisfiillisad-

fpergitur copiofe

fal

commune crematis igne vio-

lentiflimo

intrinfece exadifsime cre5 matis fuperaddic extrinfecam laevicatem vitream, itauteo melius in ignefpiritus retinere pofsint. Quare nemo dubitec de prseparatione vaforuni pr3edi<Storum, e quavis alia terra albcfcente nimi-

quod illis

rum in crematione,beneficio ignis fortifsimijquae quo majorem in cremationc adipifcitur albedincm, eomeliora dat crucibula & clcgantiores cantharos. Et cum magna fit prxparationis diffcrentia crucibulorum in igne collocandorum, c

dorum

cantharorum fiendorum liquidorum retinengratia ,dabo prasparandi modum utrorumque , cantharorum , nimirum ad Primani de Secundam pcrtinentium fornaccm , 3c crucibulorum ad Qiiart; ut fequitur^Probaturus ter* rsB albse Sc purae boniratem,utrum nimirum lapidefcat in igne , projiciat fruftum magnitudinis 0vigal-

P A R

V.

31

vi gallinacci terras crudae in ignem ingentem>obin partifervans utrum cito vel tarde farifcat

&

non fatifcic nee abic in pulverem, tiCi rimas contrahat, bona eft & crcmationi conveniens, fi modo rede piaeparatur mixculas frangaturiquas
fi

tura, inqaalatetartificium.

Terra crcmanda pro cantharis; recipientibus non opus habet praeparationc, quam figulorum quam quia pleiumque nimia pinguedine pr^dita; cumaren mundcribrata fufibilimifcere, pedibus calcare, maniburq;tandcm depfcre oportet, antequam indeformenrurde lagenis alia

Vafa ; quaefoliscalore*5velalibiin calido exficcanda^exficcatavehementiflimo igne cremanda 24.vel 3 0.horarum fpatio quibus etiamfalem interea temporis adfpcrgere licet, fi \isy quae fic crema'^a inftar vitrorum facile retinent quaevis liquida. Facturus vero crucibula, tegulas^teftas, ai

liaque foitilTimo ignidcftinata,majoremdiligen-

tiam adhibeat in praeparationc. Et primo quidem oportet tet ram foiis calore cxficcatam probe vel alibi , mallco lignco minutifliirje contundere, contufam ctibrareper cribrum majurculum,&

ad partem unam
1. 3, vcl

terrae cribratas
(

admifcere partes

etiam 4.

habitnimirum rationepincrcmatae in furno figulino


fufficientis quantitatc,

guedinis terrae

) terrae

& pu verifarae, cumaqus


mixta pedibus calcare
,

tandemque manibus de-

pfcre, &c erit praeparata terra ad formationem vaiorum. Faifturus autem crucibula &c teftas, profpiciatfibi de typis majonbus vel mir.oiibusli-

gnei

52

F U R N O R.

PH

L S b P

gneistoinationefadis , quorum beneficiofor-^ mentur formari enim non podimt figuloriim ufitat arte vafa praedida 5 quia rnatcriaillorum inacerrimaefle dcbet, igne violentiffimo dcftinata, quaue commiiniter typorum ligiieorum beiieficio conficiuntur, fequenci

modo.

Applicatur nimirum manibus typo frftnm

quem un tenere oportet manu, eiqiic altera applicare terram ; vel cruribus tcnere ut ambabusapplicari poflit terra manibus. Oportet quoque aritea typumoptime affricare arcnae mundas cribrata^, alias enim terra typ ligneoadhaerefcetitaut vix abfqiiepericulo po{fitauferri crucibulum ; quo fado ulterius illud applicatur percuflione nimiru lignei alicujus interrae praeparatas
,

ftrumenti convenienterlacvigati, quo exadtilTIme typoincumbat crucibulum , hac enim ratione


fortiffima redduntur crucibula:

ado

aufcratur
,

fuper afftre

quoetiam pcratypo crucibulum collocandum & quidcm in aere primo , poftea


exficcandum , cremandnm camera Prima Fornacis noftrae
Ecfi folummodo non autcm falia

jgnis vel folis calore

tandem
Quarre,

vel in

vel in

furno figulino.

intendis lique facerc metalla,

non opus

elt crematione (i modo rite cexide, cxccentur crucibula. H^c autem cautcla obfervanda in liquefa^lionecrucibulorum beneficio inftituendnon crematorum ; quod ignem paulatim adniiniftrarc oporteat fuperne , proprer periculum fradionii crucibuloium calore fubitaneum percipientium.

Opof-

P A R

V.

3^

Oportet aiitem iit rcddantur asqualla robore, pondcre de ciaflitic, librareunum typibeneficio rite confeJtum crucibiilum in bilance, imponcndasalteri bilancisparti fruftiim terrae praeparatae;

qu^ pondere aeqiialia,


Ci

auferre fruftiim illud ter-

alindque imponere ; atque id toties quti^s requiriturad defideratum nnmerum crucibulorae,

rum conficiendorum

Hc

ratione aequaliared-

duntur , nee opus eft rupcrfluam terram typo applicatam abfcindere , qiiia fingula reddunturaequalia, ob fingulorum pondus materiae aequale^ citiufque opus peragitur quam alias. Haec quidem eft via optima, fed tasdiofa de laboriofa-, quarerem pauloaltiuspcrpendensmecum , inveni tandem modum fequentem priore longc meliorem : quo non folum fortiora confiu ciunturcrucibula, Ted etiam &c quidem inuna horaplura quamin^.vel 4. horis vitilla vulgari nimirum prima. Ubiprimo conficitur typus ex orichalco , cui terram applicare jufli five monui,
Iit.

A. fignif. optimo nimirum,fulionis beneficio; Deindehuic corrcfpondens autetypus Iit. B. fignificatus. ita tarnen ne ille hunc nimis profunde intret, fundum non attingcns perdiftantiamad
tranfverfi unius; in crucibu-

minimum digiti lati

lisvero majoribus majore tiam requiritur fundi


craflitieSjcuti te docebit pradica.
;

Fadurus igitur crucibulam applicet terram. typo (icuti fupra didum in modo prim.o; quo fad:o iterum auferat crucibulum formatum in
,

&

aereficcandum coUocet

Deinde

fa6la prius fuf

Ccccc

iicienti

P A R

V.

$X

ficienticopiacrucibulornm , typiim mundificet a terrafivearenaadhaercntc, ipiumque inungac lardo, vel olco olivariim excepto fpongia, ficiui etiam ante typum.cui imponac femifadum 3c femificcatum crucibuliim , atque huic typum , quem fuperncpercutiat bis terve malleolignco qiiodam graviore, urubiquerite exadifliineque typoapplicetur terra qupfa6to auferat typum
:

3c vertat ante

typum un cum crucibulo, quem

conficiuntur

laterepaululum offendatfcamno ( ubicrucibula manu excipiatcrucibulum inde ) excidens ; quod poftea exficcare de cremarc oportet, iicutifupradidum in modo Primo. Atque hacracione optima optimequc proportionatareddunturcrucibula, fixa& lasvia^on foflumpro metallisfed etiam pro mineralibus 6c. falibusfundendis quorum fimiliahacftenusnon vidi, utpoteomni carentium periculo, fi modo rite e terra conficiuntur optima. Et ut pondere &:robore reddanturasqualia, oportet ut librenturficutididlum antea. Atque hiclabor efl: facilisc jucundus, ubi propria conficiuntur manu, &c quidem pro lubitu majora vel minora. Similiquoque ratione conficiuntur teftae, ejufmodi typorum bencficionimirum,quos non oblonges Ted planos ad inftar teilarum efie oportet, uti apparet ex appofit gma A. Ik B. Non lolumautem teft^ ied etiam cupcllas horum ty-

porum

beneficio conficiuntur.

Faciiius

autcm hac ratione conficiuntur

teftr

quam crucibiila; quia terra foFummodo

libratur,

Cc
I.

cc c

2.

mani-

FURN

O R

Philosophic.
inaniburq;trata(ftata imponituL* ante-

typo
titer

quam poftea

parte fiiperiore for-

imprimere o-

portetjUttypo reddatur conformis >

piano nimir non

oblongo

id

qnod

propterea facile ficnpoteftjac proin etiam facile iterum

eximuntur crucLbula,fi nimir vertiturtypusvelante-

typus paulul latere fcamno ofFen-

dendus. Etfi nimis


ardtifsimc percufsi-

onibus terra fuiflec impulfaitautadlatera exirei^cultro


il-

lam
te

abfcindere oportef/eciis difficulter eximitur

crucibul (ive tefta^adh^refcens margini,id quod doccbit exercitatio; nonenim omnia tarn accurate ad amuflim calamo demonftrari polTunt.

Et hanc tibi habeto caiitelam ne teftas &c crncibulae terra nimis moUi effingas, Ted exfemificc,
alias difficulter e typis
iius

auferuntur^illaenim faci-

rediufque applicatut typo. Etfi rede procefferisfecundum praefcriptum unum e loo.vixper' Hoc decur crucibulum.

V,

37

Hocctiam obfervandum terram fuperfluam,


abfcifTam non efle remifcendam inafli crucibu* lorum , quia pinguedine olei typis illiti infedta,
perfectc remifceri nequit
tifcit,
, ac proin cremarafaqua de causa inepta redduntur crucibula^ Quare reorfira fervanda pro fornacibus cmen-

dandis ingenti ignis calore perditis; vel pro operculis crucibulorumperfe manuumfolummodo,
vel

re

typorum bencficio conficiendisy quibus carenon poflumus , (i omnia cxa6te aborare vo-

lumus.

Quod ad

tegulas
,

& alia vafa


illa

deftillationi Sc

fufioni necefTa'ria

parantur

typorum bencfifimi-

cio ligneorum hoc

modo: conficianmr typi

litudineexadtiflimereferentes tegulas aliaque vafa,

dcinde exfcindantur e terra optime prasparat

duo ligna sequalia,&poftea ex bis fruftum terrae cum culcro,typo fuper imponendum , ut ibi duririem aliquam acfoliabeneficiofilicuprei fuper
quirati quod poftea auferendum perfedfcc exficcandum & cremandum. Et fi quid aliud praetereaagendum, exfcindendo nimirum <5cadjicien,

do,

fiat illud e terra

femiiicca, five pauiulum in-

durata.

Hacigicur ratione quilibet fibimetipfe

comparare poteft vafa fi6lilia neceflaria (ine malaboribus certitudinisgrati: gnis fumptibus

&

venalia enimnegligenterparanturjubifrepein ex-

ficcatione

terreo replentur,

contrax rimulae, linimento aliquo antequam cremantur crucibula


in

quapvenduntur, quse
fed

ignedurabia non funr,


fiepe

rumpuncur

quidem

non
3

fine

magna
metal-

Ccccc

^S

Fr

N oR. P H IL
,

os

I c.

mctalli, jadura

recolligendiiteriim e cineribus

lotionis beneficio tscdiolk: Prsiiat imzin cercitiio dinis causa pjropri manu parare vata.Non auiem

omnia ^fingulacrucibulafempcr
qualia confici poflunt
lia
i ,

&

ubique
,

as-

c-cqualiterinigne durabi-

ut ut

cnim

diligentiflime elaborentur

non

tarnen omnia

& fingula aequaliter perficiuntur;ac

proin habit ratione bonitacis , divcrfis ufibus adhibeii podiinc , &quidcm melioraururpariin
liquefaclioril^ mctallorLim

Nemo meliorum. autemfibi peifuadeat quod hsec omnia indifferenter in igneretinerepoflint&quidem omnium opcima, quotquottractare licuit crucibula; nondum enim mihivila terra, quaslithargyriumia igne de falem tartari retinere potueric , quia eciam omnium optima unquam milii vira,immunis
noneftabillorum penetratione
id quodmaximiim impedimentum quorundam laborumuti;

liflimorumjqui propterea omittuntur. Atquchaec dc crucibulorum pr^paratione di-

^a

fufliciant

quilibe: igiturcuram Habens ne,

gotiorum fuorum

melioremin pofterum adhi,

beatdiligentiam in pr^eparatione crucibulorum


melioris cercitudinis grati

&

non pcenitebic

ipfum laboris fui.

Quomodo vero tcftx &c cupel-

Ixprxdictis typisexadiiIlmeapplicentiir>idnon

opuseflcduxihiclocorumtradere, quiajam duinprimis ab dum ante muks annosabals, ingeniofillimo Lazaro Erckero , ejufmodi fatis

&

abu::danter6<:apertedcmon(lratilabores ; quorum Tcripta de rationc conficiendarum teilarum

ccu-

P A R

V.

gp

6^cupellariim cmendare neqtieojad quos authores Ledtorem relegatum volo , ubi invenietfufficientem inftrudlionem de informacionem bc

deqaibushiciocorum
riiQi beneficio
fi

de matccia agentem. Sunt tarnen Sc aliaeteftx, nihil fed abi forte qua-

plumbum

melioratur in examine^

denuo inde

eliquacur.

De

vitrificatione

vaforum terreorum fertinentium adFornacem Primam Secundam,

&

inftrumentorum vitrcorum pertinentium ad Fornacem noftram Primam^oportet iitilia conficiantur e terra optima, quae rite vi-*-

TN defedtu

quandoque meliorafunc cumprimis confectae terra fpiritusnon abforbcnte, qualis fere ubique reperibilislapidefcens cremata artificiumvero cremationis non ufque adeo cognitum de quo aliquid anteadidtum,ubi terra igne fortiflimo cremata redditur compada adeo ut lapidi duritiem Scfoliditatem acquirac. Fornacibus autem figulinis huic
trificatafivedcvitreata,
vitreis,
:

cremationi fortiflimse infufHcientibus, requirkur


pcculiaris

adhocopusfornax

in

qua fortillxmus

cremationis ignis adminiftrari pollitj fed quia nemo ralem paucorum folummodo quorundam vaforum gratia exftruere cogitat,fumptibus labo-

ribufquelmpendendis indignorum
alius
vitrificarionis

datur adhuc

modus uniufcujufque.nimi--

Ccccc 4

rum

/^o

Fr N

O R. P KTl L OS

OP H

1 c.

rumcertae (argilla rubra exceptaj noncontemncndus rirc peradiis^ cumprimis (i materia vitri-" ficans crematione finita, refrigefcens non facifcic velrimas contrahic, nec htditiirfpiritibus corrofivis, ficuti vitrum illudplumlxum, reti-

nens

fpiritus

nimirum tam

fLibtilcs illos

quam

corrofiyps^ qnalis eflItaIorum& Hollandorum vitrificatio alba. Oportet igitur in defcdu fornacis debitJE,

ficere e terra optima,

qua cremata Japidefcunt vafajilla concaque devitreare five vitrifi-

care vitro itanneo

optimo , non autem plumbeo:


,

Et quo plus

cineris ftanni ingreditur'mixturam

vitrificantem, eomcliorillaredditur

ftannum
,

cincrem redadtum nuUam amplius affinitatem habet cum fpiritibus corrofivis, quare vitrificationi aptiflimum. Nolcns au-

enim cum plumbo

in

tem hosimpenderefumptus,

vitrificet vitro

Ve-

neto pulverifato^ quae etiam non fpernenda vitrificario , ingentcm cremationis calorem requirens,ac proin difficulterfluens in fornacibusillis vulgaribus figulinis, quarealiquid borracis vitro admifcere oportet, uteo facilius fluat vitrum in furno figulino. Alitcr oportet vafis terreis incrematisaffundere

aquam

vitro

mixtamjtautubi-

vitrum , quac poftea cxa(i(Time exficcata congrcgentur in unum cumulumartificiore,ne magnumfive ingens occupent fpatium, ad inftar patinarum cremandarum
adhiErefcat
illis

que probe

terrearum , atque Hjec poftea cingcre lateribus crcmatis undique, rclido tamen fuperne forami-

nc carbonum injicicndorum grati ,

ita

tamcn ut
a vafis

vafisdiftentlateres

P A R S V. 41 manum latam unamtranf-

vcrram,quo carbones Tuperne injedi libcrecircumcirca ad fundum defcendere poflint: quo replcto fpatio carbonibusficcis, oportet aliosvivos Ulis fupcrimponere, ut paulatim fuperne ignis accenfus deorfum officium fuum praeftare poilic crcmationis quo fic peradto omni carebuntpericulo vafa fi modo rite exficcata. Igne acccnfo
:

flagrante claudere oportet foramcn lapidibus, donecultroignis carbonibus confumptis exftinguatur, vafaque refrigefcant 5 quas ubi refrixerinc cximenda. NB. Si vcroefrctingensvaforumcumuliApportet primis conflagratis carbonibus,

&

reccnres aliosadjicereadhucfemel
vafa in

alias

enim
ne-

medio coUocata

fufficienter cremari

queunt nee vitrum

fufficienter fluere

potefl.

Quare cautela requiritur in ignis adminiftratione inhocnimirum modo,ubifj omniariteperaguntur, melius

rediufque cremanrur

& vitrificantur
communi,

vafa,

quam in furno

aliquo figulino

majore tamen periculo vafornm obnoxio, furno feil, figulino muris cindo. Crematurus autem crucibula aliaque parvula vafa pauca , poterit illa cremare infornacc noflrufufori vel defliliatoria 5 carbonibus obruta, ignem fuperne adminiflrando, fic
ipfc
lia

enim hadtenus omnia mea crucibula vitrificare , nec-non acremare folitus fui

&

vafa deflillatoria.

Atque
,

hie in defedtu forna-

cum requifitarum, optimus cremtionis & vitrificationis modus eft ubi 3. vel 4. horarum fpatio

perfcdecremantur

&c vitrificantur vafaiopor-

Ccccc

Cet

4^
eflc

FuRN
optimam

O R. P H IL OSO
(

c.

tetautcm teiram

celerrimecrcmandam

& in igne durabilcm

culum fradionis quorundam hoc cafu majorisfecuritatis gratiafornace noftrqiiarra.qieaiTJ cxftruxic cum fuis cameris, inqarum Prima cremareSc vicrificare licet
igicur in

perfe ) proprer perivaforum. lltatur

abfque pcricLiIo, Sednon contemnendtisillecrevirrificationis modus antedidus, fi mationis caute rcgitur igni?; quare tc admonitum velim, uc cautusfisinignisadminiftratione, nee majorem jufto vel minorern adminifties, nepofteacaufam erroris commifli , dum franguntur vafa, im-

&

puces mihi, ac

fi

iperranti, inpofterum

non vera fcripfiflem, rec|fcimec majorem 6i dih'^mriam

6c cautelaminejulmodiopereadhibituro.

Aharum quoque vicrificauonum cognitionem habeo variorumcolorum hadenus incognirarum & quidem fccretiflimarum , indifferenter cuivisnoncommunicandarum. Sedqui noverit iTictalla redigere in vitrum verum meralli fui colorem retinens ille r^vcra inventor eft maximi fecreti, cui rem alcius perpendenti, refcque exercenti, janua aperta majoris luminis,Deoannu,
,

ente.

Suntetiam alia?, quibus obduda, ac fi eflec gemmis ornata terra apparet, Ted quia nonefl:
jam de ejufmodi tradtare vitrificationum finem facicmus , unica fairem excepra, quam adhuc integrorum c medicorum gratiam communicabo; ut fequirur. Facut habeas pocula parvulaficlilia, lieviflima
noftri inftituti

&al-

Pars
ut fluat in cnicibulo forti

V.

4^
fe-

& albiffima, ex optima terra cremata: Dcinde fac


maximo vitrum
quod immergas unum poft alterum forcipula exceptiim poculum in fornacula aliqua
quens,
in

peculiaripiriuscandefacuin , aliquantulumillud lubtsoccultando , ut eo melius a terra attrahatur vitrum : quofadlo eximatur, iterumquein fornaculam praedidtam coUateralem rccoUocetur

poculum, ubianteafueratcandefadum;

ali-

udquecjuslocofubftituatur (ive vitro immergatur , quod etiam iicuti primum denuo recollocandum in fornaculam prsedidam; atque id ite-

randum
cula
;

toties

doncc

fingula

obduda

vitro

po-

quibus omnibusrite peradisubivislocorum fornaculaexadle claudenda, ne ventusillam ingrediatur,&: fic relinquenda, doncc fponte rcfrigefcat, 6c vitrum

obdudum poculis permanebitintegrum,quod alias fieri non poITet poculis infrigidocoliocatis. Vitrum autem conficituK
hoc modo.
^i,

Antimonii crudi

part. z.nitripuriff part.


:

mixta contere optime mixturam in crucibulo una cum collocatam accende ferro candente , nitro combureturfulphur antimonii, reli(5tamaffa coloris fufci , quam adhuc calentem eximere oportet cumfpatulaut rcfrige^at qux poftea fufainalio crucibulo fortiflimo, horae dimidiae, velintegrae fpatio probe dat vitrum illud, quo praedictapoculacumiuis opcrculis obducuntur.
I
.

&

ne

44

Fr NOR, Philosoph

ic.

De ufafoculorumpr^di^torum.

A Ntimoninm omnium vomitivorum efle pras*


nemo cft qui ncget, quare toc Medicis invenrse prasparationeSi ipfius malignkatis toUendae grad ; quariim nonnullas ego quoque dedi una cum illarum ufu in Prima Secunda hujiis libriParte; ubi femper
^^ (lantifsimum
tarn variasa

&

&

una melior altera


confefTo,

Nihilo tarnen obftante,

elt

in

Antimonium in vitrum redadum fuffiGeread purgandum ventriculnm &inteftina ab Omnibus viciofis humoribus &c quidem abfque omni pcriculo ( rite redeque adm^j^iftratum) tarn per vomitumqum peralvum quaratione multigravifsimi affediusnon modoimminentes
;

praecaventur, Ted etiam pr^fentes curantur.


fe(5tam efle praeparationem

At infers,hancnimiscrudamadhuc &impcr, ac proin nnulque

adc6tutam. Cui: Antimonium purgans magna nonindigetpraeparatione^ fi enim omninoejus


tollitur cruditas fixatione nimirum , non amplius vomitus ^cfedcs movere poteft : quare vitrum Antimonii prsedidtum non formidandum , quia

non periculofum
in

Ted tuto etiam puerulis unius


,

vel alterius anni Idminiftrari poteft

non auteni

exftradione potioris virtutis fadla cum mclle, faccharo vino diilci vel auftero. Qua ratione adminiftratumattrahit ex omnibus vifceribus cundos viin infufione vel

forma pulveris, Ted

&

tiofos humoresjeofq*, evacuat tarn

fupernequam
iiiferne

P A R

V.

45

inferne finc periculo, de qua re alibi plus See,


furus igitur poculis prxdidlis, infundac
,

U-

unciam

unam vcl alteram vini coUocetque illud per no:em in loco aliquo calido
,

& attrahc
;

e vitro vi-

num tancum, quantum ipfi fufficic quod poftea


mane propinatum idem praeftat quod infufio fadVa cum pulvere vitri: Eftque hac illa delicatior
,

adminiftratio, quia patienti mittiturpoculum, ut

no6lem infundat inipfo 2.vel 3. cochlearia coUocando ipfum per nodlc in loco aliquo calido, quod ebibat mane tepidum , cum
per
vini prdprii
,

adminiftrationisregiminis necelTarii inftrudtio-

meo quidem judicio delicatior adminiproprio vino domefticojmanuque propria fadta,quam tsediofaillapotionum illarum ingenne*

Quae

ftratio

tium smararum naufeabundarum ; Poteftque ta-

lepoculum fipifsime ufurpari , dcCi tandemvinum fiifficienter non attraherct , collocandum poculum cum vinoaliquantifper in aqua fervente,ut eo melius

&

attrabat &c operetur

vinum

Adminiftraturus autem aliis ejufmodi pocula , oportet qtredleillos inftruatdereda regiminis adminiftrationc. Sufiineceflirate cxigente.
citq;

poculum unum patri

familias
:

cum

tota fua

familiaper omnesvitae fux annos

Non autem
affedtibus

Omnibus

&

fingulis,

&

in
;

omnibus
fed

indifFeienter

ufurpandum

folummodo

ro-

buftis&junioribuSj
lioribus.

&

illsefis

partibus principa-

Aliaquoqueratione vitro obducuntur


vitrea

pocula, abfque Antimonio, utifequirur.

Sublima auripigmentum in Cucurbita

vel

'

4^
ici

FURNOR. Philosophic.
coloris
,

vel tcrrea&accipies flores elcgantiflimos aura-

qui peculiari aliqiio

modo

fufi

dant

vitciim

rubrum elegantidimum
,

inftar rubini ori-

cntalis fere

quare fruftlatum loco ornamenii


1

ufurparipoceft; cftautemhoc antimoniali vitro

mollius

Hoc vitrum vel eciam flo resilli auripigmentales nondum redadi in virrum
fiagilius.

&

egregie devitreant pocula praedicla coloue rubro

ekgancifTimo.
'

Vitrificaturus igitur Cive vitro

ob(iu(fturus

pocula prasdicta , candcfacito prius illa in igne e carbonibus extradlo, candentia intingito in flores fufos prasdidos, indeque icerum cxira^la collocatofub vafetcrreo velferreo candente ut ubi refrigefcant ; qu2e cadem pr^eftant qua:di6tadc

pocus Antimoiiialibus.

Hxc

pocula periculofa

non funtncc proin me-

tuenda, quia ficuti calcinatione Antimonium.ita fublimatione corrigitur auripigmentum: quibus fi aufertur omnis maligmtas igne (ivc nitro,

auferturetiamvis eorum emctica,


prolixius demonftrabitur in
5.

ficuti

poftea

hifcc partibus

quando prodibunt denuo in lucem audta^nimirum 5 quid fintpurgantia 3c quomodo vires fuas
cxferant liabit ratione malignitatis
fuae.

modi, d<: quidcm clegantiffimi, exoptatiflimi multis ficommunicarentur ; Ted quia nunc non cd inllituti notiri cradare de mechanicis Ted (altem de particularibus quibufdam quorundam vnrorum,perrin(:n lium ad iioftias fornaces viciificationibus , om

Sunt etiam

alii

vitrificationis

mitte

P A R
mittere
rc
illa

V.
has

47
5
.

dccrevi nunc temporis 5c fincm faccpartes, anniiente

harum rerum. Dccrevi

Deocorrediores

& aucStiorcs edere,

ubivariae-

gregia; certis decaufis nuncomifTa, piiblicabiih-

ttc commiinicabuntur.

Quare finem imponam nunc QuintaK huic


I

adhuc (ingulare de fornaciapponerc potuifTcm , attamen quia rempus nunc non permittit , difFeretur ad alium locum , ubiplusagetur de examinatione, probatione &f(paratione mctallorum Optima cnimmetallorum fufionis via in Qnantitate Majore nondum innotuit ; Et quamvis fibi pcrfuafi iTiineraliumtracftatores de perfedlione artis fua?, demonftrarc tarne facilc poffum viam faciliorem &c compendiofiorem metallorum fundendorum tempore breviori,in majori copia, nimirum minoribus fumptibus &laboiibus. De qure alibi
parti, ubi crfi aliquia

bus

artificiofis

fufius

quare hifcennc eftocontcntus Ledor , benevole, etfi hxc paucu-la tibi vidcro eile grata,

in tui gntiam &:commodiim communicabo Secreta .mirahilia mundoque incredibilia, hadenus abfcondita vel ex invidi vd

majofa aliquando

cxignorantia.

APPEN-

Craterfeuvasfuformmad Quartam Fornacem percincns.

45>

A F

P E

N.J> I X.

Icnnio nunc elapfo Q *^

fe.ci

initium publicationis

Fornacum mearum noviter inventarum ^ ubi imul mcntio fa:a qnorundam S'ecretorum, qux.

rtfidivulgarc

lus tarnen illorimi

nunquam cogitaveram nihilomicommunic^ndorum gratia


,

Tioleftias tuli n;;aximas.

Quare iingulos voloroipfis

>atos, ne amplius

mihi nee fibimet


fiiis

moleftias
quia cer-

:reare velint petitionibus


tis

3c Icriptis,

de cauGs nihil

nifi

fequentia in pofterum

com-

municaturus Tum. Exfped:a igitur patienter tempus Editionisalterius,ubi prdibunt hse ^-partes,
correftiores

&

auctiores,
,

communicabunturque
in

fccrcta miilta felccftifTima


tis

prima Editione cer-

de caufis omifTa.

Sum autem,annuente Deo


funt taha

communicaturus

fcquentiajhc tamen cirm conditione, quia pleraq;


ut eorum beneficio maximasdivitias > bona confcientijlnc proximi incommodo, comparare^poflis divin bcnediclione, ut p^upcrum" memor, &divitiarum honefte acquifitarum bonus oeconomus efl'c velis , illafquc ufurpare ad

Hominis divinigloriam animseqjfalutcm seternam. Prxparatiofrumentorum,hordei tritici , aver\ &c. pomorum , pyrorum, ceraforuni &c. ubi fada tcrmentatione beneficio deftillationis dant fpiritum purum putum ,. vinifpiritui fimilimum iine magnis fumptibus ; ex cujus remanentia, H
,

matcria'hiit

frumcntum

conficipotcft cervifia

Dd4

dd

opti-

50

Appendix.
,

optima, vel cetumi

quod fruduum

fi vero materia fuit genus allutpote pcfma , pyra, potiis opti-

mus

viiio fimilis; ita

iit

hfc ratioiie dupliccm per-

cipias

frudum,

quo.nqnmodohabes, undcho-

neftc vivas, Ted etiam reponaspro hseredibus.

Potio cgregia

&

falubri?

fruduum

& frumcn-

torum durabilis, vin Hifpanico,Francico,& Rhe nano fimile. , Dellillatio aqux vitse rerum qu:jjuiidam vulgariiim,
lici

non fumptuofa,

fimilis aquae vitae vini

Gal'

& Rhenani.
cTarnaturaRhenano^e melle non fumptuoUbi iibra una facchari non exccdit pretium 8<
o. ftuferorum;

Praiparatio facchan,fimilis occidencali,


tari fimilis
fa.

vel

& Hb,

tartarL

non

2. ftufe-

rorum pretium

excedit.

Piirificatio tartaricrudi peciiliaris

fmcjadura,

oc redii^lio in cryftallos ingentes


ita ut

non fumptuofa,

pretium librae unius non cxcedat 6. ftuferos. Ablatio faporis odoris ingrati mellei, ita ut poftei podit indcconfici vit^ qu^dam aquaopti-

&

& faporem amplius r^n fancc-non hydromel optimum vino optimo fimile , cum quo eadem quse cum vino optimo
mi
melli^ odorem.
piensj

prxftari poffunt.

Hydromellis confeflio e pafTulis majoribus minoribus fimilimum in rebus omnibus vino Hifpanico, e quo etiam conficitur acetum optimum> fine magnis fumptibus. Prxparatio vini & aceti optimiuvarumfylve.

&

ftrium

& incultarum.
Po-

Appendix.

jr

Potionesdurabiles&: falubrcs nbium,berberm, mororum.fragorum de fimilium. Corredlio vinorum turbulcntorum , acidorum, mucidorum &:c. Confcd:ioacctioptimi equibufdam vegctabilibus ubiqiie reperibilibus Gallico comparabile

&

quidcm

in

magna copia,

c^ijus

i.amphrae non ex-

cedunt prctium unius Imperialis.

Promotio maturationis vinorum regionum Europaearum frigidarum (pauciflimis frigidillimis exccptis ) ut vina profcrant optima dulcillima^ durabilia, ubi alias illa maturitatem fuam acquircre ncqucuntj) limilima illis quae producuntur in

&

rcgionibiis calidioribiis.

Sccretusaliquis modus deportandi vina eloci montofis, curribus, navibus, alijfque commoditatibus deftitutis, ubi i o. culcorum vcdlio, non c%cedit pretiuijive(ftionis unius alias culei
,

ita

qui-

dem

ut hac ratione vina peregrina

maximo cum
e cu-

lucro adportari polTint.


Pra-paratio
seris viridis
I.

optima

& facilima
,

pro, cujus b.

prctium d.-ftufcror non cxccdit.

compendiofa dcftillatio aceti cujus pretium non excedunt impcrialis -U Cum quo multa prxftari pofTunt cumprimis xris * viridis cryftallifafioj'cujus hb. i. hac ratione paamphora?
2.
,

Nova

&

rata pretium etiam


,

non excedit imperialis

dimidij*

Compendiofa

&

facilima via fpiritum urinaJ

'

deftillandi fortiflimum,

& quidem fme uUis fummum

ptibus&laboribus;ita ut 20. veh 30. libraenon cxccdant pretium Imperalis ynius j prjcftanti{li-

52-

Appendix.
;

miim in Medicin, Alchnia &: mcchanicis


bcneficio e cupro

cujus

confici poteft vitriolum elc-

gantiffimum coeruleum in Alchymi & Medicina utiliUimum, argentum adeo rcddens fufilc, ut illius bcneficio vafa vitrea ,utpote putinae,difei,can-

delabra ita &c.de argentari * habeantur , ,


^

poiGfint ut

pro argenteis

Modus deftillandi folis fpiritum in maxima coexiguis fumptibuSjita ut unius libra

^pia& quidcm

pretium vix excedat 6. fluferos , prxftantiflimum inAlchimi, Medicina, alijfquc artibus , cumprimis ad fequenti perpctranda facientem nimirum ad feparationem auri ab argento , illsefis poculis alijfque it. ad folutionem & feparationem auri cupro de argento mixti , vipraecipitationis , ubi menftruum fervatum denuo ad ecvfdem ufus adhi:

beri poteft

c\nx feparatio

omni aliarum humida-

r facilima,qua aurum in iiiprem redigitur grad. Separatio auri volatilis flammantis ex arena, argiila^filicibus,

&c. utilTima, fine qua


fufionis.

alias illud

fepararinequit, nequelotionis beneficio nimirum,

neque per Mercurium,nequevi


Artificiofa, fecreta

had:enufque inaudita proba

mincralium contumacium , invcnicnsillorum tenorem, quem alias invenire non licet. Ssepeenim
rcperiunturminerGE aurear immorigeras,inquibus
nihil invenitur via illa vulgari, ac proin incultse relinquuntur quandoque etiam alibi ubi non reperiuntur mctallorumminerse,reperiuntur alia,ut-

potetalcum
ri

ratione examinata vel

album& rubrum, nihil dantia vulgaadmodum parum , auro


tarnen

Appendix,
taoicn Sc argento abundantia
ri
,

5j

quas hacfvia fepara-

poflunt.

Nova
di

8c inaudita via

compendlofa liquefacien-'
;

mincras in maxima cpia

ubi uniiis diei fpatio

bcneficio ccrtx alicujus fornacis feparato rix plus


.

eliquari potcft,

quam via illa

vulgari unius oidui


,

fpatio; ubi non modo parcitiv fumpti bus iam lucri majoris fpes.

Ted et-

Liquefad:a viaalia melius probandi, argentumque a plumbo fcparandi modus novus. Modus liquefadionis mineralium celerrimus, ubi in magna copia eliquantur vi carbonum foffiliumin defc(ftu aliorum carbonum. Fixatio- mineralium fulphureorum , arfenica-

lium, antimonialium, ali<5rumquc volatilium, quae viignisrctineri&: liqtficri nequeunt ; beneficio


furni alicujUs peculiaris crate prsediti,
ita

ut poitea

infufione

aurum

8c

argentum

elargiri poflint.

Eliquatio auri 8c argenti flimmantis


:,

& rarefaiftf,

ex arcna , argilla filicibus &:c. fufionis beneficio. Separatio auri latentis in mineralibus 8c metal.

lis

vilioribusfruduofiilima

qux

via vulgari fieri

nequir.

Separatio artificiofa celerrima> facilifque auri Sc


argenti eliquati
,

fufionis beneficio

ita

ut unius

diei fpatio, unius furni beneficio. Sc per

unum vi-

rum aliquot loo. MarcarTeparari poflint; longe minorum fumptuum & laborum quam via illa
,

vulgaris per cementa 8c aq. fortem.

Redudio auri elaborati catenarunl aliorumquc ornamentorum infupremum gradumj item feparatio Dd d d d 3

54

APPENDI?^.
facilius feparantur

ratio auri ab argento deaurato fufionis beneficip;

qua tatione

loo marcse , quam

via
,

illa

vulgarizo.
ccrtus,

Modus

quo

plus argenti fcparatur a

plumbo, quam per


quietfi

cupellas.

Separatio auri boni a ferro quovis antiquo, non ingentislucrilaborjfufficit tarnen ijs

quipauciscontenti.
Separatio
ininus.

&

])

^Sc^.

fecundum plus

Maturatio mincrarnm,itaut pqftcaplns

ris,

argenti, quam via vulgade fe dare poilint ut&feparatio auri & argenti ancimonio , arienico & auripigmento.

auri

&

Separatio fulphurisextranei Veneris,ut nafcatur

Cupido

filius.

Separatio argenti cupellarum quas intravit illud in examine, abfque fudone alijfquc laboribus

cTumptibus.
Praeparatio fidilium variorum, ubivis terra-

rum

polfibilis, potcellanisfimilium

ignem

fe-

rcntium

& fpiritus retinentium.


exaltans figenfqiic quofvis

Alumen quoddam

colores cumprimis requifitum ad coiorem coc-

cinum aliofque pretiofos ; cum certo quodam aheno perpetuOjColores non altcrantcnonfumptuofo.

Confedtio colorunTtion fumptuofapidorio-

rum utporclacc^
brij, Sc

purpuicae, ultramarini
elegantiflimi-

cina-

cumprimis albedinis
vifce, perlis

nun-

qiiam antea

6c margaritis fimilisitem

4uri de argenti peculiaris coloratio,

S.

ANNOTATIONES IN

APPENDICEM
Quintje Partis Fornacum Philofophica-'
rum,ubi de variis
li

agitui: Secretis urilifsimis, Opti,

mist incognitis

incredulornm 6c nacura-

Lim Secretorum ignarorum gracia piiblioatas.

Ter

Joanne

Gl AUER

Rudolphum
um.

Proftant apud

Joannem Jansso NtUMa


cId

Ioc LI.

P R

^,

A T

Jd

L E C T
V'id

O R EM,
moverit qutnqiie
i'is

me

Parvi,

tibus

Fornacum
affigere
licet

meartmi
in introitu

Vhtlofo,

pbicarum
dere

appendicem

attm

Ulms

id

qiiod hie
ejfc

locortim

repetere fuperfluum

duxi,

Vrditerea fcopiis

mens fuit patcfacere mun,

do

quanta

&

qiiidem

haenus mcognita

utdii-

\niaque fecreta

huic feculo refervaverit Dens omntpo^

'tensnopA vit fuflentand gratia, non dtibitans

mul-

forum contumacium provocarc


\tam gratitudmem
crgu.

&
,

excitare

Leiim.

ad dehi^ Contrarium au^

tem acctdity peperit enim multis


indoclis
,

tamdoclis

quam

appeudix vifa
,

maxtmam
,

admiratinem^ quod

Meus tanta
lo

haenufque incogmta fecreta huic fecuqui propterea Deo egerunt

refervaverit revelanda
Alij vero O"

gratias.

quidem plurimi derifcrunt appen-

dicem pro more fllt Oy ejufque content a pro rebus impof-^


fibilibus

&

mendacihiisproclamarunt., quorum etiam

nonnui

nafut'i Zotii (
:

naturam

&

artevi ignorantes

\n \uc erupere verba

Mirumquod Glauberustiondoa 1
ceat

4
ceat
711

Pr^fatio
etiam
ptnis confecHoneme lapidibus,
confe'tonis

cum
y

v'r

docuennt

potbilitatem ex aqua
tot

n^

opus baberent ruflici


hores.

in poeruju

exantlare lar

Tales aliafque ejufdem farhiA cavillationes ex-

cogitarunt

ejufmodi

homms
(

in

fuis

conventtculis

quorum
pYA
rantes

nonnulli videri
fapientia

volunt

doi

&

fapieutes,

nim'ht.
j

qut revera funt inertes


,
j

ftukiii ) femet ipfos ignomdocti , rdes ,

&

fuperbi afint

quantumvis

elati^defpicientes altoslon-

ge

peritiores
,

quorum

ego ignoranttam

tantopere ad^
apertis
,

miror

quantopere

Uli

cernens oculis rationes

mea faipta fikntii muUorum


,

nunc

quibus Dens

olim dederat fmgularem

rerum naturalium cogmtto-

tiemyquimbil ofnnino poeris reliquerunt. Sed non mul"


tumreferty

Non enim

Iciteeexpcrientia a condito

omnibusplacerc efl: pollibimundo ad hunc ufque diem


Vt ut autem fit, mir um ta,

quarc non peregrini quid,

rnen non efi, quod quismaleaccipiat

ingratitudinem

hcmmum

peimorum mercedem labornm fuorum, ut

&

cavtlLitiones

& contumelias fcriptorum


m appendtce-,
,

quafi falforum

Cr menducium, perhibentium nunirum bommum^Glau^


ber
cit
>

fi

tantarum rerum babet cognitionem, quarum fe-

menticnem

quaredmtem

femet ipfum

non reddit inprlmis

fed in otiodegit} Igitur nountfi

fomnia
bus

nullius- momenti.
tibi vifis
,

Egregiefane judicas de ccloricut

nunquam
i

non cogor reddere rationes

meioti)

quasfime
y

interrogajfes,fine dubio dedtem ti-

bi fatisfaionem

& impedmffem fiultum tuum Judi:

cium. Sed ejufmodi bommes propriam produnt ignoran

tiam rerum per igncm perpetrandaru?n

pijces

emm cafturus

Ad Lectorem,
pturus Ute

*
efielt
;

ctiam

fuum non in montes fed aquam vium fuum qudtrens in metallis ,


loc'ts ,

ita

opus habet

(juodfit five verfetur in ejufinodi


lila.

bt reper'tuntur

in hifce locis jam aliquot annorum fpatio cum incommodo pr^ter voluntatem id ijnpedimemo juitfortunA me qu alibiy ubi laborare potuif-'

Qtiod autem

vixerim

fem, forte
fidere,

accidiffet

mthl.

Sed melius pmca

in pacepof-

quam multa inpericulo


,

belli formidabilis.

Deere-

vi

autem prorfus

five fequaturfive non,

pax

exoptatif-

fima Germania, me adtalta conferreloca, ubidatur mineras , quod ubifaum, occafio carbones traare inqmrant fi velint cavtllatores , utrum altqmd agam ;

&

fed non htclocorum,ubi ob incommoditatem nihil, ut inde dttefcerem, tentare cogitavi


fuit mihi
hie
:

Satis enim laboriofum


,

locorum

ubi

omnia cariima
,

acquirere

honeflam vit fufientationem


tut
his
y

&

natura penetralia in

commodum mdagare

&

experiri in minoribus pro-

majoribusnegleis. Hinctibipatebit otij mei cau^

fa iquare ampiiustam temer e judicare noli, fed res proprias curare , aliorumque mitterecogita. Atquc
bC caufa e
explanationis
appendtcis
,

non

faa
uniut con;

communicationis
Verfalls

gratia
,

fecretorum

illorum
(

& generalis
licet )

qiiorum cognitionem

jeurari
i

non ita facile confequi


gratiaverttatis
,

licuit
,

fanugA

vero

demonflrationis

ne

amplius ab incredulis
lia

& ignaris

fed fecreta naturareipfa depr^di^

utiima

quorum inventorem me

careaudeo) ab omnibus
p'tantur,

&

fingulis

habe^ntur

& acciQuare

6
'

P R
*

F.

Ad
licet

e c

t O r.

Qiiare a pmcipioufquead nem acturmfum den,

oiil breviter

fingulorumque daturm expUnat'ionem^

qtiantam nimirum

nedamno, ne

pro fomniis fei

pro naturaltbtis acciplantiir fckntsy cert'n &uttltf^


miSy confutatiomsgratia

ZoHorum,

Secjuiinturigitur

nunc Paragraph!.

ANNO-

ANNOTATIONES
In

Appendiccm

Partis

Quintse.

Paragraphus
^diparatio

I.

frumentorum
it.

trltici,

hordei,

avetiA

&c.
5

pyrorum, pomorum cera"

forum
ru?n
,

al'iorujnque

fruuum

arboreo^

wffttuenda certa cujufdamfermen*

tationis beneficio

dantfp'mtum Optimum

&

, qua detUationis ope pur'imum ftmilimum con-

feo exfedtmento v'mhfine magms fumtibus: ubi etiam e remanentia (fpiritu ardente abrao ) frumentorum

nimirum conficipoteH

vel cervifiavel

acetum Optimum-,

fruuum vero potus opthnus vino mtlis. Vnde duplex commodum^ ita ut quis inde non modo hbeat quo vivat,
fedet'tamquodreponat.
"

Hoc

artificium

multis apparuit

admodnm

peregrinum , cujus nemo anrea fecerat mentionem. Nonnulli cognitionem habentes artis
vulgaris deftilla^oris

rem deftillandam

veficas in-

ditamarbitrabantur, pracditam nimirumTpiritu ardentc, omnem infgne defe dare nihilo reliiSto in remanentia. Hociliiscondonandum illorum-

queignorantiseadfcribendum
nefcicntium laborum fuorum

, ,

rariones reddere

operantium fovifa

lummodoexufu ^cconfuetudine
non fecum conliderantium
a

& audita,
rem

modum darimelio4

Annotationes
deliillandi five

rem

propinquiorem fpirituum

cum quibusnon ceitabo, fed faltem demonftnibo breviter quo modo omnia frumentorum de fru,

dtuum generadcftillata
via
ill

plures dent fpirituSjquam

vulgaii, vel faltem

quomodo abftrada

fJ5iritu

maccri refidu aliquid conficiatur pie. tiomateri^e deftillatiE xquivalens, itaut hacra-

tioneferegracishabeatur fpiritusardens

fitau-

tem modofequepti. Negari nequit omnia quotquot funt vegetabilia, utpote frumentorum, frud;uumque geneia , nec-non ipfum gramen, pijeparata & fermentatadarefpiritum ardcntemfecundum plus minus & quantirate 8t qualirate, habic nimirum ratione maturitatis & immaturitatis, pinguedinis Sc ariditatis. Species enim pinguioies 6c duiciores
,

plures dant fpiritus

quam

resimmatursE, acerbas

& ficcas

quo enim fubje-

^afunt

minufque matura eopauciores dant fpiritus,& quidem non prius quam fada fermentatione pinguedinem c dulcedinem ep reficciora,
:,

digente,

quod
,

poflintin deftillationc fpititum

fine fermcntatione dare nequeunt. Hinc igitur neccflario fequitur,fermentationem efTe caufam illam uni^am fpiritus ar-

ardentem

quem

dentis

& per

confequensunicum

illud

medium

quo copiofiimpetrantur fpiritus, fi nimirum rede

&

benc fermentantur fpecics, unde qualifican-

tur ita ut poflint poftea de fe dare eo facilius fpi-

ritum ardentem quae quo melius fcrmcntantur, CO plures dant fpiritus. Sed cum vulgaris illa ferjnentatio non fufEciat ad totalem fpiritus ardentis

cle^

In

Append. Part.
fit

V,

optima ejus pars retis , nquarur inveficj, quos ad nihil aliud quam ad porcosfaginandos ufurpari potuit hadlcnus proelevationem
uc

prer ignorantiam,

quodmalefadbum, maceriac-

nim rclidla &C quidem


vel

privari prius oportuit fua pinguedinc,


vel deftillatione

plurium fpirituum, ancequam projicerentur ante porcos reliquise ; unde duplex

confedione ccvviCix

vel aceti,

commodum vergitadmanumoperatoris,
,

Caetc-

rum non ignorandum,ad hanc operationem non e^Te eligendum ahenum aliquod vulgare in quo empyreuma fruvfcus contrahere folcnt, ingratum nimirum & faporem de odorem , (ed certum aliquod aliud inftrumenrum ejufmodi conditionis, quod materiae deftillandic quancumvis fpiffe aduftionem impediat vel non permittat, cujus bc,

nchcio fpiricus impetratur Aiaviflimus ; fecreta: vero fcrmcntarionis adminiculo copiofiflimus,

Atque

fic intellexifti

rationes

quarum

beneficio

6c plures

& fuaviores impetrantur


(

fpiritus e fru-

mentis de fructibus
ficio

unde duplex lucrum) bene-

nimirum

certialicujus vafis fiveinftrumen-

j Scfecret alicujus fermentationis.

Parag.
Confeto vinl haud
Bifpamco,
diirahtlis

II.

difsmtl'ts Rhemnfi , Gallico vel multormn annorumfpatio, egenere

.frmmntoYum &fruuum.
In hoc paragrapho res fe habet aliter quam in Primo in Primo enim demonftratur quomodo
:

a 5

efru-

lo
piofiorcs

Annotationes
&
:

c frumento &fru6tibLiseliciantiir fpirirus &:comeliores quam viaijla vulgari in fe-

cundo vero quomodo ex iis conficiatur potus vino naturalifimilis,diver(igcneris, colons5raporis 6c odoris , prolubitu nimirum. Sc quidem vel
Rhenenfi
&c Gallico vinofimilis
,

propotuordi&c pingiiii* il-

nario, vel Hifpanico


lo; durabilis etiam

diilcior

feil.

mulroium annorum
,

fpatio,

necnonijfdem
rale

ufibusconveniens, quibiis natuita uc fere

deftinatum vinum

nuUa prorfus

utriufque percipiatur difFercntia. Quod fane efl: utiliflimum, quia arcificium prafftantiilimum

&

vinum darum cevvifix zinhidx, Acaispotumillumefrumenco confedtum quanmerito prxfertur tumvis (imilem vino^colore niniirum&lapore, non tarnen elFe verum vinum, utpote ex uvis non

confedtum, Ted potius cervifiam limpidam .five claram boni faporis. Scito autcm me nonefTe primum, quivininomenadfcripferit potibus vinum odorejfapore colore referentibus. Succus
,

&

enim

ille

exprefTus

pyrorum

&c

pomorum

pallim

appellatur

rum

Sc

muilum vel vinum pyrorum Sc pomoquidem nonimmento; -fi enim duo

aliquainviduaconveniunt in Omnibus Sc fingulis proprietatibus, quare non uno eodemque nun-

ciipenturnomine

Nonne

ubivis

locorumnun-

cupaturfpiritusille ardcns qui e fiumentiselicitur, vinum frumentorum , quem fi rite parare


fcirent (at ignorant ) utique in

omnibus
praeter

iimilis

futurus

.cfTet fpiritui
,

vini,id

quod

me hactuit.

tcnus

nemo

quantumfcire

licet, praefhrepo-

IM
tuit.
fibile,

Append. Part^.
nemo hoc judicato
rem
altius

II

Qiiare

Ted potius

tatem rci apud illos rc ipf experietur fcienrias effe utignitioncm, praeftantiflimas ad vhx fuftentationem. lilUmas

fecretum impofperpendito , vcl veriinquirico,qui ejus habent co-

&

&

Si qui^ poltet e

frumento

&c fructibus, in regioni,

vinocarentibus ponim mftar vini darum, falubrem , fapidum de durabilem conficere , nonne rem omnibus gratiflimam fa(Slurus ? Certc etfi pro potu homines eledturi efutpote potionem con(ent cervifiam tuubidam fuctam , illetamen hac gratiorfenibus &dcbilibiis frigidioribus
,

busconfortandis. Prseterea etiam conficitur ex ejufmodi vino acetum Optimum Sc darum , praeftantius illo

fers,

Etfi in, quod conficiture cervifi. confedionem illam vinorum epyris nimirum &pomis eflbrcm communiflimamjeaquein

nonnuUis convenire qualitatibus cum naturalibus


ex uvis expreffis, in nonnullis vero non,quia ultra
femeftre
ruptibilia;

velannum unumhon durabilia,red coracetumq^inde confe6tum noneiTe du-

fabile, fcdcorruptibile, rubefcere,

mucorem

&

lentorem contrahere,ac proin bomtarenon conferenda cumexprefsis ex uvis. Cuirefp.mehoc


confiteri
cfTe

vinum

pomis
illi

3c pyris

confedtum noti
ex uvis.

comparabile

quod exprimitur
,

Poma enim

frudus arborum carent nonnullis qualitatibus quibus pixdhx uwxi,


de pyra, alijque

&z vice versa nonnullis qualitatibus prcedita, qui-

bus carent uvce

quibus
in

ablatis, iliifque adjeis,

vinum darepofiunt

omnibus comparabile ex
uvis

Sl

Al^NOTATIONES
,

uvis exprcHo. Qule femperhalieo mecurn pr^

potumeoordinario
fien
cato.
,

amultisbibirumpro P hefulphurato &c fophifti-

melius

illo Gallico-

hoc artificium utillflTimum 3c praeftantiflimum, non mod6 pro regionibus vino


oft

Quarc
,

carentibus

Ted ctiam pro abundantibus


,

enim terrarum habetur frumcntum

Ubivis habcntur:

quefrn6tusarborei , in regionibus etiam frjgidifiimis, e quibus vinum Optimum ehci poteft u(urpabilfcloco vini carioris

aUunde adportati

vcl

majoribusfutnptibus domi propagati: majoribus enim fumptibus propaganiur uvae quam frumen-

cum

ik fru6bus arborei

,
,

prorfus habenrur gratis

quorum nonnuIH etiam de ubivis locorum in a-

grisalijfquelocis incultis

quirentibus

producuntur, uvisrefoUs calorem , debitumjaliofque labores. Educatus Tum in Fran-

optimam culturam

coni, regione vino abundantifsim

ubi vinito-

rum plerorunque potus communiflimus aqua,vi-

num proprium
coemendarum

vendentium rerum nccefTariarum


gratia, quia vires

maximam requi-

runt curam 3c diligcntiam per totam seftatcm, quse fi cahda dat vinum melius quam alias ac

proin carius,quod mittitur

in alias

regiones vino

carentcsjparumell: quodlibi refervanc vinitorcs


recreationis gratia frigore vero majah" corrumpente palmites^vcl in Junio flores uredine ; vel grandine uvasfere maturas(id quod fepe accidit inlocis montofis) tunc parum ipfis rcjinc^uitur fpcipro pra^fenti , coa(ftis pro futuro coleievineas vita^ fuftentationis gratia, qui f^epe coguntur
:

paupe-

In A

p p e

n d.

Part.

V.

15

pauperiem fugientcs vendere unam, utalceram colerc polllnt vineam , vei aliunde miuuo accipere peciin:ain,quam
tec

tempore

ineflis.

cum foenore retribiieie oporQuid igicnr confilii tempoceftorvinieile,

re annon.x aliquot

annorum? quare
alijs

torcs

pjerumque pauperculos

aquse non vini


;

potatores quod pro


ro, qiiibus

planrare folent

alij

ve-

non crumena vacua,

valenribiis nirai-

rum tem.pore annonae colere vineas , ditiores evadunt mutuantes cumprimis fivecommodantcs paupcrioribns liias pecunias 3cc. Quod autem hoc vini artificium utiliflimum noniolumfic pro regionibus vino carcntibus , Ted eciam pro illis, qiu-e vino abundant^ftaprobabo, Locailla vinofapleraque carent cervifia , quare "divices vinum,pauperculi vero aquambiberecognntur,vel potum ilium , quiconficitur exuvis cxprelTis Sc aqua , quo litim reftinguunt in aeftarc vinearum cultores , quiivinum illis interdidum vendendum coemendarum rerum neceiritiarum gratia. Qui li fciicnt e pyris 3c pomis quce ibi habentur in abundantipaflimin fylvis, i5c vifsimo preiio comparantur.ejufmodiconficere potum, utique podentfc illo per integrum recreareannum , Sc vendere proprium nacivum rerum nccerTariarum emendarum gratia^quo ignorato artificio contentosefle oportet aqua fontana &;c Forte queres, utrum deiit ejufmodi locis frumentum,e quo cervifiam conficere pofsit ? Certe habetur ibi fru,

mentum

abiindanter

Ted

non curant cervifiam

incolae,qaorura paupcres etiam ir.alunt biberea-

a^uam

Annotationes
&
:

qiiam limpidam claram , quam cervifiam inllarurins equoriim tuibidam , &c quidem rede memores fine dubio provcrbii Germanici Comede

coa

bibito

mpida ve clara

&

loquere

veray titv'tverepois,
Sc

Sufficiant igitur

nnncdidta
vini

denionlbdta de polTibilirate

artificii

frumencorumfruduumque genere
rum.&c,

ubivisterra-

Parag.
t'is y

III.

Confeio fpiritus ar dentis e rebus vilionbus non ignoKhenenfi

& Galiico

fimilis^ ex'tgtiopretiocompara-

blliS.

Hie paragraphus longa non indiget demonilrarionc,quia ex praedidtis facileintelligeie licet,

quashic in tertio dicuntur paragiapho verifimilia,

de quibusomnino nondubitandum, acpioiu utveraacccptanda.

Parag..

IV.

Confecliofacchan{lndlcofimil'i5 occidentali )

& tarita
tit

tm
ros
:

( Rbenenfifimilts )
i. lib.

e mellenon fwmjjtuo 8.

pretium

tccharinonexcec.at
i.

vcl

lo. iife-

Tartan

verolib.

non excedat pretium 2. ufe-

Yonim.

Mellisnaturam
E(l

& proprietates

recleconfide-

ranci, facilchujus negotii apparebit pofsibilitas.

enim magna

inter f'accharum 6c

uti apparec ex feparatione

mel affinitas, pnncipiorum utriufque

In Append.

Part.
&

V.

15

quc, de qua nunc agere non eft noftri inftitutijfcd laltcm demonftraic pofsibilitatem arti's. Saccha-

rum

cft fliccus

quidam

dulcis

fuavisiepertns

in canna, five arundine, inftar medullae, ubi in re-

gionibus
li

calidioribiis

oalore fulis

maturatum

ab(cindicur,molcunfriiigitur &C exprimitur,meU


fufco coloue fuo

haud difsimilerquod poftea ar-

te puL'ificacur 5c clarificarur; clauificatumque ad-

vehitur indein Europam. Itaetiam mel cftfuccus

quidam
floribus

dulcis vegetabilis

aiborum
in

fcentium

, attradus ab apibus c aliorumque vcgetabilium nacongeftusfumpratis Scampis, ,

&

mdiligentidiftentacionisgrati proprias

refc-

rens plerumque faccharum rde &c crudum*, fivc

nondum

praeparatumj paululum tarnen faccharo

crudior &:impurior, teile cxperienti.

Rem ita

fefchabente, quid in arte, quaenunctemporisad

rupremumfcrcpervenicgfadum , purgarctur mel ab impuritaiibus/acchaioqucredderctur fimile? Nonne fa^pe in ofEcinis pharmacopseorum faccharum ufurpatur loco mellis, &c mel loco facchari, inpr^paratione nimirum fvruporum & confervarum quianulla aliaeorum difFeicntia, quam quod faccharum naturaiiter Cn mee palulum pu.~
;

lius

'

cujus vero in, & gratiore fapore prafditum ^ gratitudo faporis facile tollirur, ita ur in omnibas iacchaio reddatur mel fimilc.Qiiod fine dubio artificium

tandem aliquando innotefcet mundo (adjuvantibus hifce meis fcriptis) facchari nimirum e melle confedlio, ne opus fit amplius tantf.s
compatare fumptibus,

Qucd

i6

Annotationes
Quod
dubirandum de
ad tarrarum e mellc conficiendum,noii ejus poflibilirate, licuti ncc de

eft

confectione facchari ex eodemihoc tarnen illo verifimilius videtur, quia utraque funt dulcia, mel

nimirum
rus

cSc

raccharum,fed
;

non irem

& acidus

quare

poffibiii rarem

rartarus dudemonftrabo

paucisquibufdam fimilitudinibus (jvecxcmplis, cxordium faciens exemplo mufti dulci in principioanrefui fermenrationem quod decodionc infpifTarur & ad fucci fpifli redigitur qonfiften

tiani,

faccharo de melli fimilis fapoie^qui referva,

tusin vafis cerreis mandis


ultro remporis progreffu

vel porius virreis.dac


efTentiale

fal

adhsrefcens margini magnirudinis

ovorum

proprium ad ,

inrtar fachari candirubri-, relictis fecibus feorfim,

cum

reiiduo faocliaro,

quod proprer nimi limoin

ficatem cryftallos producere neqivit,rjihil (uavitare dulcedinis

faccharo Indico cedcns,

cannis

naro, qu:E dulcedo fcrmentatione akerabilis con-

acidum. Hoc exemplo datur nobis pcrnataram anfa poilibilirarem artis melius confiderarc,dum faccharum conficiture muTcrdriir in rartarum

&aqnofitatis fupcrflux. Id ipfum eriam apparcr in paflulis (uvjs calore folisexficcacis)in quibus faccharum granulatumrepcritur, fi relinquuntur per annum, fimile nato in
fto ablationelimofiratis

muftoinfpiflaro
lent

Quajc matres bon^


,

familias in

regionibus vino abundantibusinfpiflare faepe fo-

muftum admcllaginem
fic

quam

per

annum
Id

refervant Sc ufurpant in cibis, 6c potibus.

ipfum etiam

cum

cerafis pyrifque

dulcibus

concu-

InAppend.Part.
contufis, expreflis

Vi

17

&

infpiUatis ad

mellagincmj

annorum fpatio datfaccharum quem'dmodum mudum cujus Isepe in dequse refervata aliquot
,

feclu fortifTimorum fidilium

pors penctrat

fi-

ctilium
fentiale

inhrmorum
,

pars purior, fai


fifcili
,

nimirum

ef-

cxtrinfece

adh^erefcens coagula-

& cryftalliratum elcgantifTimum & albiilimum inftar facchari puriilimi quia purifTima Taitum
,

tem

pars penetrat terram


olla,

porofam,

reliclis teci-

bus in

Hinc

igitur apparet quodvis vegeta-

bile dulce,

lem

fachari inftar

-dulcemque quemvis fuccum darefadulcem, qux dulcedoconver:

tibilis in

tartarum
illis

Qiiid igitur dubitas de melle


?

puriorc fuccis

exprcflis

An

infers

effe

qui-

dem
fatis

verilimilem mellis converfionem in facchaaccidit aliis etiam fuccis infpif,

rum, quia idem


dulcibus
,

faccharo dulcedine affinibus

fed

non item
igitur ex
]^.

ejus in tartarum

tartarus fal eft

converfionem, quia acidum, faccharum vero dulce , non

una eadcmque radice proficifci pofliint, Caufa incredulitatis eft ccrebri ftupiditas, quodfieffetadeoporofum ut fxmcilarum ollse a facharo penetratae mufti fme dubio fides in iilud invcntura ingrcffum pofTibilitatis & quidem in tanta cpi , quanta foeminis exucfat facchari praeter fpem e fictilibusradfpice aures afininas oblon,

gas quas tegere

non

vales

& Judicium exiguum


fiat

rerum naturalium:quid juvat cum ignominia contradiccreveritati?

Nunc

tibi
,

dicam quomodo e dulcibus

tar-

tarus acidus

non quidem

lui gratia (

qui tibi foli


fat^is

i^

Annotationen
fraudem
) fed

fapis in tui aliorumqiie

illorum gra-

tiaqui difcere

non

erubefcunt

Confidcra

mu-

llum dulciffimum ab uvis exprefliim, falemque dulcifTimum inde profedum fpifTationis beneficio, aquofitatis cvaporatione , qua non fcparata
facla fermentatione
,

producitur tartarus copi-

oliilimus

cujus feparationis caufa

non

nifi fer-

mcntatio , congregans partes puriorcs dc fegregans partes cralliores. At inftas qua^rendo, utrum hoc foli adfcribendum fermentationi , quod dulcia pro ducant tartarum ; & quare non producatur in aqua illa dulcificata faccharo & melle , hydro melle nimrrum; in cujus dolus nunquam repertus tartarus
;

Quare

fieri

non

pofle fermentatio-

ne aliqua vulgari concludis. Rede nunc inftas : ncc cft vulgaris five communis fermentatioilla, qua impetratur tartarus illchydromellis, quia in'
illa

operationc

fieri ne(^uit

feparatio tartari

quare

tiam infalubres ejufmodi aquse & ingratx & laxativas quantumvis antiqux , quia melli nihil adjicitur quod faciat illam feparationem. Qui enim
c mclle tartarum creare nefcit
illo
,

vinum quoque ex
illa

produccre nequit.

Sed non licet nunc publiperpetrantur,

carc fccretum cujus beneficio

rcfervandumaliquantifperpro amicis, donec ni-

mirumtempus
nis

( quo omnia mutantur ) revelatio tandcm aliquando approximaverit; intcrea quc tibifufficiat pofTibilitatisdem.onftratio. Egc

fane citius ad artem pcrvenilTcm olim

fi

qiiis

tan
talc

tum mihi

dedifll-t

limien

Et quianufquam

quid legere vcl audire licuit, facilc conjeiurar: pote

In

Ap

p E

D
,

P A R

T.

V.

19

potcris, quantos fumptus

quantofc[Uehujusrei

gratia exantlaverim labores.

P A R A

G.

V.

"Pnricatio feculUns Urtan vulgaris imptiri ahjjite jaHura aiijua ayallifirio , ve redutito m cry-

&

allos majores

cujus funcati

lih, /

non exceditpe-

ttum 6^iiferorHm.

^ ^aliqu conveniente qua fimul & feniel omnis


,

rtificium

hoc

confiflit unicc in praecipitatione

feparatur limofitas a tartaro foluto


vel

quare nihil

parum perditur

ac proin facile in cryftallos

majores convertitur tartarus.

P A R A
jihlatio odoris
eltcitur e ntellejpinttis

G.

VI.
,

& fiforis mgrati mellei

quo ahlato

ardens o^timus mellis quahtates

non fapens

?iec

non hydromel-vmo naturaUmdi fa^o-'

re& viribus, &c.


"LJOc quoque
fecretum confiftit in pr^cipita, odorifque ingratis

tione hmofitatis fuperflua?

ubi mel nancifcitur

gratum

Sc

faporcm&odo-

rem

ita

ut

bonum inde & vinum & acetum con-

ficiatur,

P A R A
majonhiis

G.

VII.
cUrijJitni e

Co'fifeHio hydroynellts optimi

& fajfuhs & minonhus-^vinum referens Hifpanicmn


b
z

opti-

mum

20

Annotationen
,

mnm

ac^uo

etum opmum cUnJmumfte

concitnr

acetum,

AfTuIsE nonnifi funt uvx maturae excc^tx, quse


-*-

quse in Hifpaiiia aliifque regionibus calidiori-

bus tempore jufto abfcinduntur , 3c exficcantur fuper terram calentem , exficcat^ vero mittuntnr
in

Germaniam

aliafque regiones

qiix natura fu

8c proprietate nihil funt nifi fuccus infiliquinfpillatus uvariim , aquofitas enim inter exficcandiim, reliquit in {iliquafuccuindulcem,feuraccharum live eflentiam uvarum ; quibus amifla calore felis humiditas reftitui poteft per aquam aliam , ita ut vinum inde parari pofTit id quod a miiltis probatum:, qui pafiTulisintegrisvel incifis aquam calidam afFuderunt fermentationis gratia in dolio , ut vinum hc ratione impetrent Hifpanicum Ted res ex animi fententi non fucceflit, non enim vinum , fed liquorem aliquem dulcem impctrarunt ; quia paflulse inter exficcandum alienam adcptxnaturam, proptcrquam elargiri ncqucunt talc vinum , qule recentes de fc folent dare. Quare hadcnusnonduminnotuitconfccftio
; :

vini Hifpanici e pafliilis, fimilis

nimirum coniecti

ex unis rcccntibus, quse nunc inventa.

A multis
,

quidcm

creditur paflulas aquse aftufionc recupe-

rarequod ipds deccflit in exficcationc ac proin podibilem ce vini ex s confeioncm viribus Sed iaporc fimilis conk(5li ex uvis recentibus lioc non fit via ill vul^ari , fed alia quadam be-

&

ncticio

nimirum

ccria: precipitationis

five abla-

tionc

INApPEND.PaRT.
tionis,

V.

21

tione faporis pafTularum, promotionc fcrmenta-

&

fcparatione partium hetcrogcnearum.


peculiaris aliqua ars eft conficere

poaqux additione via illacognita, viniveri& durabilis probam fuflinentem , qui ftatim fad:a fermentatione nonduni clarificatus paulatim acekit id quod vinum HiIpanicum verum ( quantumvis citius accfcat aliis) non facit aliquot annorum fpatio durabile fi rite traclatur. Quare quia vina illa via vulgari confe(fta paflulis durabilia non funt ( tcfte experientiim aliquem dulcem e paflulis
,

Non

enim

negleda poftea fuit illorum confedio , propter opinionem inde natam impolTibilitatis ; qux tamen non paflulis fed artifici imputanda culpa : enim in exflccatione nihil nifl infipida evaporat
tia J

humiditas, relifta bonitate in paflulis omni; quarc inpoflfibilis eflct ex iis vini confecflio humiditatis rcftitutione naturali flmilis ? Sed obfl;at pafflilarum percgrinusfaporin exflccatione acquifitus

quem

auicrre

nemo

potuit

qui vero idnove-

rit,non folum poterit inde conficere Hifpanicum,

Rhenenfe vini;m. At quaeres.quomodo Rhenenle e paflulis conficiHifpanicis qux recentes non nifl dant vinum dulce ? Refponfio habetur in antecedentibus paragraphis ubi demonfl:ratur poflibilitas vinorum diverforumgcfed etiam
poflfit
; ,

nerum conficiendorum
fulis Ulis vulj^aribus
cia
,

quavis materiadulci-

San:e aflirmare auflm,

non nunquam me e ^aCconfecifle vina dul-

& melle

quas a plerifque proHifpanicisbibita fuere.


igitiu:

Nihil

amplius hac de re experientia confir-

manda.

Di-^

2,

AnNOTATIONES
Dicam autem hoc

coronidis loco j quod fciingratum faporcm & odorem, poflis iibivisterrarumubi mel eft reperibile , vel pyra dalcia , conficcre vinum Hifpanicum Optimum vel quodvis aliud forte, utpote malvaticum, illiid a monte Petri Simonis nuncupatum , fine
vcris mcllis auferre

&

pafTulis

nimiriim

quia ubivis locorum materia

illorum rcpcribilis.

Dant etiam

cjiifmodi vina
,

acctum album , darum & acerrimum & quidem Vina quoque prxftantius Gallico& Rhenenfi. ejurmodi confici poffunt per totum annum , ita ut non fis ligatus ad ccrtum quoddam anni tcmpus;id quod magnum emolumentum iisjquiquot^ annis magnam taciunt vini jaduram.

P A R A
Ojiomodo vind houA
its
,

G.

VIII.
coJificiendit

honaquc AcetA

loch , uht uvt crefcimt

m iocis tncidtis acid^,


utiliffimum
:

ESt etiam koc fccretnm

plantar!

quidem poflunt uvx in Iocis frigidioribuSjfcd maturitatcm non acquircntes bonum vinum dare uequeunt uvx immaturas &:auftera?, teflc Germania
,

ubi r^epc tempore


,

aeftivali frigidiore

in Iocis

^lias calidioribus

num

maturitatem non adcpt^e vidant uvae tcnue & auftcrum , quare etiam

faepc vinitores

maximam
,

patiuntur ja(5luram

>

nc^

fcientes vinafua vendere.tranfportationis indigna,


reli6la ipfis

pro potu

vel

anno meliori pro mixfine magn^i fa^pevinitoris

tur vino fortiori admifcend venditionis gratia

melioris,

&

quidem non

InAppend.Part.
:

V.

^3

Si enim fequitur fterilis quotoris incommodo que annus, vinum vernum aufteriim adjuvare

uvas , ill bonitte proproducens dulces , pri carere nequeunt venalia, quare auitcrisillis anno antecedente natis fuccurrere nefciunt boniQuare illa opus tte 5 fibi vix fufficiente propri.
nefciunt
,

etfi

fequitur annus

fatis fertilis

vina tarnen

habentauxiliatore optimo

quem

haften us invevi-

nondum fsepe norum multorum annorum


nere
;

enim expertusejufmodi
Sxpe etiam
,

fpatio reliccorum oaccidit

mnimodam
ut vinitores
eligant uvas
,

corruptionem.
in

mefle

(inillr

mcliores faltem

relivflis

in vite vilioribus
;

cum maxi-

mo

uvarum immaturarum tollere aufteritatem, fme dubio non Vinum enim aufterum ita eas abjecluri efl'ent.
fuo

incommodo

qui

fi

fcirent

ab immaturis exprefTum uvis , corrigi facile poteft !c cmcndari , ita ut pro optimo haberi pofTit , id quod fcio per experientiam propriam , dum fieri

Optimum
tufis
j

ex uvis immaturis

&

duris mallco con-

Rhcnenfi
alii

omnium judicio Gmili.


,
,

ludiccnt

igitur

de prsftantia hujus fecrcti

cujus bcnc-

ficiononfoluminlocis frigidillimis ubi vinum omnino non ad maturitatem pervenire potc: fcd etiam in calidioribus ob aeris quandoque incjcita poteft arte corrigi & cmendari, mentiam opcm uvis fcrendo immaturis, ut evadat Optimum
,
:,

&: prarftantiflimum

quo cognito innumcris

ira

fuccurri poteft, ut poftea vina fua arte correcla eo

melius vendere poiTint. Csetcrum pofiunt quoque


uvulse iramaturx fponte nafcentes in vineis incui-

b 4

tis

24
tis

AnnotatIones
ob Martis inclementiam
,

in viribus

reli(5lis

ka corrigi & meliorari ut vinnm profcrant Optimum Efl: igitur hoc fi exercctur artificium optimum utiliffimumque non tarnen omnibus cc fingulis indifjnutilibus alias
,

hujus

artis bencficio

tercntcr

communicandum

quia publicatum tarn


:

hoftibs quimamicisprodefTe poteft

quare oc-

cultandum potius , quam cum damno aliorum revclandum , doncc Deo aquando placuerit. Sufficiat igitur dixiiTe

de poffibilitate.
G.

'
'

^''

P A R A
henhiiSy moris
,

IX.
e

Item Pr^pdratio fotimm pJuhrmm

nhhus

hcr-

dliip^ue frH^ihus (ylverihus.

HIc
odorc

& 8. idem enim artifiuvarum immaturarum maturationem huic qnoque infervit ncgotio eftque UHUS idcmque procef]'s utrobique, unico exccpto
fe refcrt

ad par. 2.

cium

faciens ad
,

illo fylveftri
,

fruftuum fylvcftrium
,

corri

gcndo

in uvis deficicnte

cujus causa lUis prx-

fcruntur uva:, quibus etiam

illi

pncfcruntur abun
fa

dantiam ubivis locorum

qui etiam uvis citius

ciliufque pla^tari poflunt V quse in vineisincultis

propagari ncqucunt. Si cnimfurculus aliquis


<ritudinis

loi

unius vel alterius fpithama^ ribium vel bcrberum tcrrx inferitur in vere, frucius luos pro-

ferre poteft illo ipfo

anno

>

in regionibus
:

etiam

trigidiflimis, locifque incultis

locus tarnen pin

guior

pi iguiores
fruvftus.

etiam majorefque producit aci-

nos

d<.

Pa-I

In

Ap

p E

N D. P A R
G.
,

T. V.

25

P A R A
Correclio

X.
tenadum
,

vinorum ttirhidornm

ruhefcen-

t'mm , mucidorum , acefc?}tmm*

HIc

etfi

paragraphus nullius
,

effe

momenti vi-

hoc tarnen fccreto viniflcium carcre patet enim fepe numero integra dolia ncquit. rubedincm, vinorum corrumpi tenacitatem mucoremcontrahere & foetorem^funtnetaliaproptere eftundenda ? Minime; eflec enim maximum damnum ^ fed illis fuccurrendum mcdicamento quemadmodum xgrotis hominibus. Si igitur tibi
deatur
. ,

datur tale

vinum omne vitium

tet,&: intra

prxcipitare opor, paucos dies priflinam fuam recuperabit

"bonitatem, colorem

& claritatem.Acefccns etiam,

non tarnen

acetum converfum , bonitatem priftinam recuperare potefl adjutum nimirum debinimis autemacidum redeconvertiiur tis mediis in acetum fme damno , quo nemo carerepotcft.
in
:

P A R A
Confetlio acett

G.
in

XL
coj?ia e

facihma
mi/t

m^ena
,

quihiifd^m
,

vegetahilihus uhique reperibiiihus

ofttmt uimtrum

r/.t-

riimi

& durahilts
eft

(jullico

&c.

ITOc

Secretum cgregium, cujus beneficio

-^-^-ubivis terrarum e vceetabilibus quibufdam ^ r acetum conhcirur optimum durabile, ma^na

& 11-1 m

copiafumptibus exiguis. Eftque hoc fccretum pro Emporiis illis magnis maritimis , ubi magna
excr-

^6

Annotationes
,

exercetur mercatura
alias deportari poteft

unde cum maximo lucro in

provincias.

P A R A
Trodutiio vinorum in

G.

XII.
,

locis

frwidionhtis
,

vin^ o^

aeremfrtqidiorem diAs non^roducenuhns


tarnen

( j%mdtjfimts

omnmm exccftts) optimorum, fitavijfimorum^dul"

tiffimorum

dme

&

&

durdhilmm

honitate

ciaritatey dulce-

durahilttate

noncedentmmnAtismGermmta^

Gdlii4y Itdia

& HiJ2^niL
8.
,

Secretum convenitcum HOc cumprimis hoc


hie requiritur
dici adjuvandae

& 9. fere,

(eJ

quod vitis ra-

applicareoporteatmedicinamnutritivam & confortativam, foecundativam &: a frigore praefervativam neceflariam ad uvarum pro-

dudionem
tiir,

quas

ctfi

maturitatem non adipifcun,

arte tarnen poflunt tarn poft


,

quam in

ipia

termentatione perfici

ita

ut vinuminde habeatiw

Optimum &:

praeftantiflimum.

P A R A
Secretum
portantur a
dliqtiod
locis
,

G.

XIII.

cujus heneficio vma. facile trmf-

moijtos remotis dflumi?iihusy dhifue


,

vefhionis commoditdtthus deflituns

ttaut

o. culeorum
i

V etliovilioris fit f rein qimn


y

eilustimus,

HIc

varios offcndit paragraphus tarn

quam

do6los in rem ignaros, fccrctorum indoclos


,

pofTibilcm judicantes

&

non

nifi

fomnia & figmcnta.

AP

P E N D.

P
,

A R T. V.

27

gmenta.
poeiiitere
ftias

Quod

veniens ad aures noftras fccit

me

fcriptorum

meorum

quia varias mole-

mihi multorumque creaveram contradid:iones: confortatus vero iterum confiderans hunc effe morem mundi hujas perverfi & ignari , carpere foliti honcftos , eorumque fcientiam. Multi rem incredibilem judicrunt ob carcntiam qua-

drigarum alatarum

equis

mutuo
more

in incredulitate

non indigentium fe confirmantes , c^corum


,

fefe mutuo,manibus

tatem concludcntes. dicium adeo pervcrfum


fecreti efTes

implTibiliducentes quarejudicas Sedqutxso Ju;

&

fi

enitn unius alicujus

non ita temere , conincognitanon judicaturus efles, fed potius mos eft Zoilorum enim temnenda judicaturus^ deplacita querere honoron aliorum fropriiim ,
prx
aliis

particeps

fpicientium , qui ii
rafitos agere

non

efTent rdes

non opus haberent aularum appendices verfipelles , vafros omnia fua negotia verfutc verfantcs , quorum vices non doIcndi difcere &: carbones traclare erubelcentium.

& inertes, pa& fycophantas

Sed ad propofitum

veritatis

demonftrand^

gratia:

Muftum

rccens ante fui fermentationem decoinfpiflatum nihil perdit virium


,

dum &

prsetcr-

quam humiditatem infipidam, tefte expcrientia; cum tarnen fa(5la fermentationc calorem lenticris
privetur fpiritu ardente
,

parte

nimirum

prarftan,

tiore, rclidis partibus infipidi^

& inutihbus
,

uti

videre licet in dcftillatione vini.

Sequiturigitur

muflum

recens five recenter exprefi'um


fui ,

ante fer-

mentationem

decoqucndum

efTe

ad mellis con*

^8
fto

Annotationes

confiilentiam

, Ted non in ah^no via taedios muingratum faporem conciliante , Ted in vafe aliquo peculiari fecreto. Humiditatc evaporat remanet pars 8. vel i o. fpecie fiia mel referens , in qua tota omnifque delitcfcit virtiis. Qui fuccus infpifi'atiis & in anguftiam redadus dolio inclufus

tranfportari poteft facilius in loca alia


tes iil^ lo.

quam pariive

non

infpiflatae,

quarum vedio

tranfportationon

modo eftlonge carior,fed etiam


f aciendse ,

fepiffitne fufpe6ta falfificationis five fophifticatio-

nis gratia ab aurigis

vino aquam admi-

fcentibus.

Succus
quantitate

illc

infpiffatus aliunde tranfportatus


fufficiente
dccciTit in

convertitur in

vinum , d difl'olvitur in aqux quanta nimiram ipfi


,

decodione five infpifl'ationc


titate
,

vcl in

minori quan-

fi

fortius meliufque defidcras

vinum

3c

diflolutum in dolus reponiturad fermcntandum.

Nee folum

unius fpeciei

Ted diverfarum vina


,

muflo infpiffato pro divcrsa nimirum aqiige admifccndx quantitate, &: quidem non imc magno lucro ita ut non Opus li'abcamus tranfportationc vinorum percgrinorum dulcium
confici poflant e
,

e Galii

Hifpania

& Italia

toedios

& fumptuos.
aheno
rcquiri-

NB. Muftum non


dccontrahit
,

efl infpifl'andum in

proptcr ingratitudinem odoris


vcl

& faporisjquam inC^terum

aduftioucm.

tur etiam peculiaris aliqua prcecipitatio, cujus bcneficio feparatur flavcdo 8c fapor in mufti de-

codione

attradus clarificationis

gratia

fmc
ne, di

quibusfecretis duobus,fecreta nimiruni dccoclio-

AP

P E N D*

P A R

T. V.

Ip

ne >

& prsecipitatione five clarificationefermentatempore

tionis

bonum vinum

fierinequit.

Qui

paucos annos magnas divitias comparare fibi poterit confedione vinorum (verforum gencruin , ignarus vero abftineat ab hoc vinificio. Poteris ante periculum facere in aheno minoris probae muftum infpiflando , 6c rei^itur noverit illa, intra

ipsexperiere; nihil

vinum decedere mufto

reli-

gio infpiffato in fundo varisatquehuicadmifcere

denuo fufficientem
nis grati
,

aquae quantitatem diflblutio-

& recipies muflum primi mufti dulcc,

dinc prxditum

no

excepto fapore attraclo ex ahefad fermentatione dat quidem vinum fed ingratum flavedinis causa faporis ex aheno contrai. Sed fi moveris prxdida illa duofecreta, fme dubio conficiese mufto in,

qiias difTolutio

&

fpiffato vina pra^ftantiflima.

P A R A
jus lthrprtium non

G.

XIV.
,

^rparatio facihma ans

viridis e cupro vetcre

cu-

ex cedit 6. fluferos,
via

HOc dam

fane

eft

Optimum fecretum quo

qua-

facilima jion txdiofa necfumptuofascs

viride conficitur in

magna copia, pidoribus oc co,

loratoribus utiliflimum

quo quis honcRe fami-

miham propriam alere valct.

P A R A

G.

XV.

Deillauo novA ^ m^auhta acett

cofil 77i.xximky

cHJns

^
cttjm

Annotationes

du amphora 7ton excedunt prctmm ImperUlis dl" cum quo multd pra ari pounty cum^nmts au-^ fem cryalitfitto ans 'viridis , cujus lih, f, non excedit
mtdiiy

frettnm Imperidlts dimidii.

Hie
lio

deftillandi

modus

prorfus

fiiit

incognits

ha&nu$
,

3 ac proin dignus,

quod ejus hie jfiat men-

quia

nemo

carere poteft aceto deftillato in

operationibusChymicis5propterea quia ipfius beneficio purgantur &: clarificantur colores ita ut

majore pretio venum eant, qua ratione quis hoQuod alias fieri nenefte familiam alere poteft.
quit in deftillationeacetiin varisvitreist^diofa&

fumptuofa.

P A R A
ma, nontmptuoja
confici pojfuntpro

G.

XVI.
,

Defliilatio Spiritus urina fortiffimi fdcilima

celerrl-

nee t^dtofky td>iio,veli^o.lihrdt


,

Tmperiah

cujus heneficio

multapr-

antur inAfedicina, Alchymia,


mis vero ejus cum
ipfi e cicpro

& mechamciSy cumpri-

concitur vttrtolum ele

^annjfimum caruieumy praantiiimum m Afedicina Alchymia, : cum quo argentum adeo redditur fule , tt4
ttt

&

ejus henecio vafa vitrea, (utpote pocuU

,patm , dii

d/iaque) tarn interne

quam externe

argento ohducique

unt : ita ut Argente a apparemt.

I fam de deftillatione hujus fpiritus


; ,

N tradatu i.Furn. Phil, mentionem feci


,

copio-

ejufque ded;

modos varios Ted hujus modi de quo hie agitur feci mentionem nullam; quia hxc deftillatio nul
lam

In

ApptND. Part.

V.

31

lam habet affinitatem cum omnibus


led

aliis

peragen-

dis per inftrumenta, tcrrea, vitrea &metallica,

ut loo.librse

folummodo per lignea abfqueullo igne; ita non uiiam expoftulent lib. carbonumrubinonfoliim 20. 30. fedetiam loo.librai pro uno Impcriali confici poffunt qux revera deftillatio artificiofa. nb. Eadem fere ratione per:

agitur dcftillatio aceti,

Quod autem dixerim in appendice de 20. vel 30. libris conficiendis pro uno imperiali , feci propterea quia verifimilius , quam dixiflem 1 00. Et quia ignaris pretium iU
lud 20. vel

p.

librarum verifimile

non

videtur,

palam dico nunc pretium Joo. libr. non excedere Imperialem unum ; capiat igitur quivelit , mihi

quidem perinde

>

five cre Jas, five

non , quia indu-

bitantur verum. Etfi pra^ftantiflimus hicfpiritus


in variis operationibusChymicis propter medicos

tarnen proprie ufus ipfum faltem communicare


volui
;

Si

enim

in

maxima

copia facile

fme fumin bal-

ptibus Sc laboribus paraturJiberaHter ctiam ufurpari poteftin

Medicinajcumprimis vero

ncis humidis <k ficcis,

quorum

beneficio multi

graviflimi, aliafque incurabiles,

morbi fepecu-

rantur

fcliciter.

Hie enim

fpiritus mirabilia

& in-

ipfum fequantur honores & opes. Hinc igitur apparct, hunc non contemnendum paragraphum, pro moreZoilorum. Potuiflem plura addere de viribus & virtutibus Jcjus, fedtempus nunc non patitur.
credibilia praftat, ita ut

P A R A

G,

^i

Annotationen
P A R A
G.

XVIL
fmptuofa , cu^ venahs e^epofey u-

Deillatio fpirituslis faciiima non

jusltLj,6. uferorum
lijfimi

pretio

m Jidedictm^Alchymtd aluscj; drtihus mechanictSy

cum

frimis verofr^flanimt adfiquenttaferfefranda.

]N Prima Parte fornacum noflrarum philofophicariim dedi

modnm f acilimum fpiritum falis di:

ftillandi in copi

Sed hic paragraplius agit de

alia aliqua peculiari dcftillatione,

quam

divulgare

nolui

Spiritu vero falis neccflario requifito ad

varias egregias operationes

(vulgo incognitas)

operse pretium judicavi ejus depraedicare laudcs.

Apponam igitur fakem nunc tcmporis aliquot ejus ufus

liquos in alium

Chymicos brcvitati ftudens , refcrvans relocum aliudve tempus.

P A R A
lutio

G.

XVIII.
:

Separatio atin ah argento ill^s orjiamentts

ttem So-

& feparatto

atirl

ayge'ritum& ciiprum contmentiSy


,

aunque prtncifttatio ex aqna

ili^sa

aqna ,

ita ut

ad eo

dem uftis venire itermn poft :


,

qua de causa hac omtnum


,

fiparationiim via hitnnda perciendarum


'^
-^

pra?itijfi-

c'

eradum, wa anrum rediqens ad fupremum ^ ^


:!Jii]

"KJOn latet Chymicos


-^^deaurato per

auri feparatio ab argento

^
'^^^i

non auri folutio c fepartio continentis cnprum &argentum:Sed ra-^ quia nimi-%i ro excrcetur ob fcaiicntcs rationcs
aq. reg. nee
,

rum

auri

illa

feparatio

ab

argento deauratcf'Jo
(argen-

In
{^argento

A.rpEND. Part. V.
craflo

53^

nimiram auro non obdudlo


rcfarcic fumptiis cxpenfos,

mo-

do) non

proprer funi-

ptus Sclaboresrequifitos adaq. rcgiae confc(5tionem ; Spiritus vero Cilis hcratione confecluscaI

rec fumptibus.

Secundo

etil

aurum

dilTolvitur in
:

aq. reg. difficuker tarnen itcrum feparatur

non-

nuUi aurum folutumin


runt,

A,R.
,

prscipitrunt illud

cum lixivio falis tartari c cum borrace

prascipiratura edulcora-

reduxerunt, Scquiahxc caixionis calorem fentiens accenditur cum maxio

mo tonitrUjtnircueruritipfam cum fulphurecomniuni5mixtaquc calcinarunt tonationis


fionis auferendas grati,

& accenil-

antequam nimirum

lam cum borrace rcduxerunt. Quilabor maximam requirit diligentiam , i'ngentcs labores , & fumptus non cxiguos , fi noiis
auri aliquam facerejadturam
,

quare non opti-

mus modus.

Alij deflillationis beneficio aq. reg.

abaurofoluto feparavere, Ted praeter labores&: foetores , ncc-non vitrorurn periculum experti
aurijadluram

quam perpeffi ab aq. reg. Quare nee hie feparationis modus pro bono habendus. Nonnulli aurum folutum prxcipitarunt ex aq. ccg. cum folutione vitrioli 6c aluminisin pulve:em nigrum , quem in fufione mixtum rcpj^rerc cupro attradis e vitriolo quare :um ferro

&

lic

quoque
,

inutilis feparationis

Ira vero feparatione talia


:ula

Inaonon habentur obftamodus.


falis
,

auro enim foluro in

fpiritu

ftatim

.djiciturres aliqua praecipitans

folutioque in a-

leno cupreo
;
.

ubi nullum periculum fractionis vafoc

^4
tiaqiiod

Annotatioves
dum
fic

Yaforum ) collocatur fuper ignem, codfonis grareparaturaiirum


,

& praecipiratur

reliclo cupio in fpiritu falis, clcgantiffimum qncmabauro (edLilcorando,poftea exficcando Sc fundendo ) decanrare oportet Sc ad ufus fuos refcrvare. Qii ratione omniafacile abfquc jariiia, lineque fumptibus peraguntur. Quae omni-

nm fanc feparationum hiimidarum prcxftantiflima


de utiliima
aiiii cuprum continentis 5c argentum, Dequre plus in Parte Quaitfornacum.

P A R A G. XIX.
Separatio

'

aun ex

argil, arena, filicthm


leve,

dlijfqtie

mneris, fiammeunjyfpongtofum de
rari

quod alias fepa\

mquit neqiie lottoms bemjUlo,


;

nee

cum Mercurio^nec

fuftonis ope

vu nimtrum quadam factli clixatiomsynon

ne magno lucro. &c. Hie paragraphus agit de aliquo laborc peragcndo cumfalis fpiritu, quoqiiis ubivis terra- ^ rum., ubi monte-s laxa (ive lapides, arena Sc argil-|f] la, facili ncgotio vidum amictum acquirerc potefthoneftum &quidemabundantcr. Ubivis cnimterrarum aigilla reperitur, arena & filiccs, auro quodam fubtilt prxdita invifibili nimirum in argillac arena, confpicuo vero interdum in fi licibus Sc faxis quando franguntur , qux nimis dura,oportctilla probe candefada in aq. frigida cxttinguere, uc fatifcant, ^in pulverem abcanc contrita; qurationc aurum in ijs manifeftatur i^^
^

&

magis.
referti

Rcperiuntiir quandoqnc monccs integri

^
^^^^ ,^^^

ejufmodi lapidibus auro

tali rpiritualifivc

fubtili praeditis,

adeo nimirum fubtili

Sc Icvi

,.

ra-

roque

APP

D.

PAR

T.

V.

35

roqiie ut fumptiis fuonis refarcire neqiieat. aiitem racione facile dicirur


utqiiis privatim honelic

Hc

cum

falis fpiritu, ita

&

abiindanter acqai-

rerc pofllc

qua: pertinent ad vitxfuftentatio, iem. Oportet autem horum lapidum habere co^nirioncm quorum omiiium faciliaie cogno xunrarfilices, quibus candefadtis, in aqua cxtinfkisSc fradtis, (1 auruminijs,apparet illudubi,

que in

omnibus

&

fingulis particalis

clore

plendeiue flavo 5c rubro 5 qui (1 conterituriti ^ulverem, rubro apparet ille colore, quo non fueunt praediti filices antequamin igne candefie)ant.

'errum

Continent aurem ejufmodi lapides etiam , quod tarnen huic negotio nullum infett lamnum quiafolum aurum praecipitatur e falis
,

pirifu, relidto ferro in


;ius

aqua.

Eft labor hie egre-

&

facilis

quem

etiam in

uantitare exercerc licet

magna raaterix cum maximo lucro , ita

t hc rationc aliquot millehominum vitflum 5C tni(5tumfuum acquirerepoflfint at)(jque ulld ali-

uja(5tLir

proximi.
in

Confiftit

autem hoc

fecrc-

jminduobus;
ue fpiritus
itationc.
Is

copios nimirum facilimfalis pra^paratione , debitaquc praeci-

ii

P A R AG. XX.
^ova

& inaudita proha minerallum fjlveUmm &


omn'ium
,

nmmitn &fwgulorum, qua d^ quod Mm v tl vidgm m flrum tenor reperttur \it\^quit: EHquehoc ctimprimis fecntmn pmjs ioc'ts uhint abundantes mimrA, Sape emm rspmtttr atm mm[^Utttumaciiim,
id
^ |ac

c 2

TA per-

^6
quitur

Annotationes
,

rapertlnax

&c.

qud^fi examtnata nihil dat^ inculta nliHr Nonnunqiiam etiam reperttintur alia , ubi

non reperinntur metallorum minery v anomm genenimy


ulcutn album

& rubrum &c.


ipfis^

qua vulgari rationepro-

bata,paruinvel nihil dam, auro tarnen pe

& argento

Ahmdantia occultUin
fepararipojfmit,

quA cum huro ratione alU

Hxc proba longe aliter fe habet quam vulgaris


illa

tegularumnimirum

Sc

deftinata Tylveflribus Ulis de pertinacibus

cupellarum,cumpnmis mine-

ralibus,plumbo non mifcibilibus j quse fi plumbo non mifcentur, quomodo tcnoie illorum fcire li
cet. Eft igitui*

hoc/ecretum utilidim 8c praeftan iliflimum pro ijscumprimis qui fortunam fuam quasrunt in montibus , in terra, mincris lapidi

&

fe

bus.

Hac enim

ratione tenorillor

erfi

admodum
fei
im

fitexiguus,facile eft rcperibilis^quo cognito,

requoque licet utrum cum lucro


faxa&:c.
Confiftic

vel

damno
,

talia
n\\

tradari podjnt utpote argilla, arena

lapides
potilli

autcmhoc fecretum

mum in conjunctione Sacurni:


lium,

impoilibilc enin
fofli

dio

invenire tcnorcm mineralium aliorumque

ton

fi mifccri nequcunc cum Saturno, quorun mulca auro faepe abundanria, quianullamcui plumbo habent afliniratem, inculra relinquuntu ccu lapides inutiles. Qux fi bcncficio medii u niuntur cum plumbo rede, non minus danttenc
,

fuoi

.j

rem, quam mincralia illa mitiora non abfcjil,!' hudu quarc hoc Secretum pro fundamenio Am.^^ chymix habendum,
:

In

Append. Part.
Parag.

V.

37

XXI.
qua mineralia

via nova compendiofa


cekrlte^y in

& inauditay
,

magna

copia funduntur
y

nonfinefmu ma-

gno, Vbiuniusdteifpatio
Itarisy

henejicio furni alicujus pecu--

ahraionis via

plusfunditur

quam

via ilia

yulgan ^,dierumfpatio; qua

ratione non

modo parcitur

jumptihtiSy fed etiam lucrarilicet plus quam alias,

Hase fufionis via nondum innotuic.qu in magna funduntur copia metalla, fedfine dubio ali-

quando publicabicur, quia vulgari illa longe praeConfiftit autem hoc fecretum in hoc, quod nimirum peragacur abfque follibus , Ted
ferenda.
ccrtisSc peculiaribus venrilibusasque fortiterac

follescarbonesafflantibus.
ttj

Conftatenim Minerahum tradatoribus, quanti quotannisfumptus


in foUes

5impendendi
Caeterum
s,i,valles
llt

molafquc

tollcntes illos.

faepe oportet mineralia

& carbonesin
,

aquarum

gratia tranfportare

fine qui-

bus folles gubernari nequeunt, quifane labor taemdiofus Scfumptuofus. Praeterea hoc hicquoque S*commodi , quod in hcfandendi ratione engere iiffliceatfurnosquantitatis prolubitu maximae ; id jnJquod ibi non licet quia majores fornaces majo;

tuires

requirunt folles

&

majorem aqua: quantita-

iutemac proin majores etiamfive ampliores moDOilas^ fednonubivis locorum tanta commoditas. ^llnhacnoftranov liqucfaciendi rationenon in)4digemus foUibus, nee mohs , quantumvisfurnos
lerigerc
'v

ceat

maximos , quo enim furni majores, c 3 e

*$

AnkoTationes
omnia

CO major quantitas in illis fundi poreft, Quare noii dubito quin hxc fit omnium fundcndi racio
nobilifTimajUtilifsima

aiictm

& praeftantifsima. Utrum & fingula in hoc liqucfieri pofsinc


,

furno miiieialiaid ipfum ignoro, kci enim fahein pcriculum in plumbi mmer ; non autem in rcli quisjob rainerarum locique defedtum farno crigendofufficientis.Sedfpero mebrevi victurum in lco conimodiore,ubi carbones Sc minerae mi*
hi dcede

non

pofTunt,

quo periculum

faccre

pof

um in igne &C mineris.

ParaggitlaplumbomeltoY.

xxir.
ar-

UodunmlwYJufa, c^ quefaclayfeparare. Separatio

Hoc
icnto.

fecretiim nihil

efl:

nifi

pccuh'aris ah'qua fe
'

parario plumbi
SicLici

ab argento in plumbo con enim ubiquein officinis plumbun


:

argento pcseditum fcpaiatur in foco vi fLiffl-acio nis in lythaigyciam converfum eadem etiam fe
re raiione
fit

haec^noftua fcpaiatio

ubi

plumbun

rdigituu in lythargyrium, non autem vi fufflatio Jiis, fcd beneficio furni aUcujus, quare hicc vulgai

iUapr^ftantior.

At<[ue haec intelhgenda de fe paratione, quasfitinquantitate maxima, fed ei alia feparatio , qu^ cxercetur in fepararion

nictoilorum minoris ponderiscentenarij fcil.qu jion de cupeliacum vulgarium beneficioe einer

bus confcdlarum

fed crucibulorum,

quorum

^. V

In
6".

A PPE N

p.

PA R

T. V.

59

vel 8. fimiil collocantur in furnello aliquo in-

rer

car^ones

giila,

nimirum immediare non fub te, qua racionc plures in iino conficiunturpro,

hx

quam

fub tegulacupellarum beneficioinS.

hac ratione, brevi unaque vice perauno vafe in via vcro vulgari mi* neialia oportet (fiTylveftria live pertinacia) prius torrercj coqucre poftea in crucibulo cum ccrta additione aliqu in furno vcntofo , vel alias coram foUibus ; dcinde codta in teft fub tegula convertere in Icorias , candem fcorias cupellare. Qui labores quatuor , ToRio , deco'io , fcor'tatio
diebus, quia

giturfeparatio in

&: cupelUtiowix^, vel 4.

horarum

fpatio perfici

queunt

in hac

verofeparationemineraliafive

, non torrentur, non decoquuntur, fcd omnia de fingula (imul , unoquc

mitia fint ve fylveftria


perficiuntur labore
~

vel

'-

horsc fpatio, in uno

crucibulo.

Qnx
fima

revera

Proba

efl:

pracftantiflima

& utiliC-

nem

qua vix tantam metallorum cognitioaflecurus fuiflem. Facile enim conje6i:urare


fine

licet,

quantum

requiratiir laboris

quantumquc

tcmporis (nihil dicam de cacbonibusj in qulibet Prob fi pecxiliaris ignis in fuo proprio furno, pro unaquque proba infpecie accendcndus feparationum gratia nimirum diverfarum quae omnes fingulae uno ighe unoque furno peraguntur hac nova nimirum feparationisvi. Eftquc hjE-c celcris metallorum feparatio pro ftudiofis illis natursb indagatoribus.qui multitudinealiorura negoriarum, vulgarem illam exercere ne^ucunt; neec 4

&

40

Annotationes
;

nec-non pro mineraliumfoflbribus & tradlatoriirem pro thymibiis vaiiorum & plurimorum
argento laborantibus probaturis X)pens*rLii bonitarem. Nee autcm folum in minori quanticate, fcd ctiam in majore exerceri poccis in aiii'o &c
*cft

haec fecreta feparatio

edem enim

facilitatc

10.6c 20. libra; probari pofTunt, quamunavel ahera uncia fed quia in majori majus plumbi rcqiiiritur pondiis , majora quoque requirunmr. crucibiila. Non autem in liac nova Teparatione tanta requiritiir plumbi quantitas, quantain vuU

enim dupla vel tripla quantitas plumad unammetallifivc mineras alicujus etil cuprum ( requirens alias i ^. vel i 8. plumbi partes) aeque bene redteqnepurgatur. Praeterca hcc plumbum nee euprum hac amittitur ratione, nee i ciipella quam potofam in vulgari illa intrarc quia in hae faeileitefolct eliquandum iterum tcrum feparatur a plumbo cuprum igne nimirum
gari
ill.

Si

bi adjicitur

parvo.

Quare non exiguum eft fecretum Chymieum, januam mulcorum aliormTi aperiens. At ais,multaquidempromitris , fedpaucaprasftas; mulcorum quidem facis Seeretorum mentiftnem , Ted
<

doces^quisunquam quasfo talia ingenii fui acumine invenire poterit ? i^. Non cii noftri propofiti oifam praemanfam ofFcrre tibi , quarc
nihil

quaere

& labora indcfinentur, fieuci


alij, tu

fcci

ego , fe-

qui novitatis avidus. Nemo fuit qui medocuerit praeter exercirationem five

cerunrque

iifum Qc fortunam, fecundum proverbium

yfus
facit

t N

A P P E N D. P

T.

V.

^I

Si tanfach artificem, 3c fahricandQ mus fahrt. tam habuKTem ego, quantam hie tibi dedi,manudu<5tionem 5 fine dubio minoribus fumptibusc

laboribus ad majora perveniiTem. America mundi Quarta Parte vaftifsima explorata Chrifto-

phoro Columbo Sc quidcm non finemagnis curis & laboribus , quantam qusfo pofteahabuerunc
alij praerogativam minori cum pcriculo 5c labore deportarcindethefauros? Nonne laude dignus ille? inventor nimirum terras locupletifsimae, erfi non Omnibus Sc (ingulis digito monftravcric ?

Nonne fecuti alij illius manududUonem,indeque


per Oceanum vaftifsimum amplifsimas deporcarunt divitas? quid ni etiam hujus fecreti gratia aliquosexantlareslabores cujus beneficioauruni argentum comparari poteft abfque pcriculo
,

&

At infers cum vulpecula- Terrent me muks oleum Sc operam in Alchymia perdentes, domos Sc fundos confumentcs
navigationis
vcHtgta
,

vidi

Fareor equidem, at cul^a non Artk efl Nonautem dubito quod haec mea fed Arttficis.
fuos.
T^,

fcripta

totam illuftrabunt Alchimiam, nmltos ab

ertoribusrcvocatura. Gaste rum fcitoefTe

Valium

5aturnum,cum quo praeftantur mirabilia inAlchimi (ubi non ufurpatur vulgaris ille ) illum videlicet,

quem

Paracelfus tantopere depraedicat in


illud vulgi

autem feparatione omnibus notum non inferius illo Philofophorum fratre fuo, quodlotum Sc fpiritualifatum conclave regium non minus intrare audet feudi accipiendi gratil'
coelo fuo Philofophico. In hac

ufurpatur
,

plumbum

Pa-

4*

ANNOTATlONEf
PARAG.
XXIII.
ligneoruniy

Quomodo tn'meralia in defeu carbonum


ctlima

fundenda bemficio carbonumfofsUiumy via quadam fa-

& utiltfsima.
,

Nee hie follibiis pcragimriabor, fedflamma ocignis carbonum vcUigneorum vel foflilium
cupante mineralia ita acfi elTent criicibulo circumdata. Eft autem hie modus fairem pro mollibus facjlequefufibiHbus mctalHs^ubinon tanca,
ficuti ibijfitmineralium jadtura.

Parag. XXIV,
ixatio mineraum fulphureorum , arfenicalium , Mtimonialium , Koboltorum , alioriimque voUtium venenatorum, qudt alias ob nimiam volatitatem in ignc retineri nee fundi pojfunt , beneficio nimirumfumi altcujus cementatorij , feu crate prdditi , ut aurum poflea

mde

& argentum

cq melius baberipott.

Non ignoratur a mineralium


riri

fofToribus repc-

nonnumquam

mineralia immatura auro

&

argento carcntia^quas aeri aliquantifper expofita,


poftea probata aurum danc
jori

& argentu tam in maquam minori proba-, ficuti func ^x'ifmuthum,

cobolcum, auripigmentum, aliaqueantimonialia

& arfenicaha. Caufante igitur hanc maturatiolia

ncm aercfftimulante/alenimirum mineraliladivum & macurativj quidni eti aicc mineralia ta-

tu
lia

Append. Part.
non

V,

45

per ejufmodi falia fixanria perficerentur Sc matiuarenttir? Ccrtefieripoteftper arccm Sc natucapiatur.

ram,et(i luditacc ingcnij

Quid

igi-

cur conhlij? Eft-ne recretum incrcdulis ignaris rc-

velandum? minime, quaerant


illud

illi

etiam

ficuti alij,

inventuriaDeopraedcftinati, alias non et(i plus fatis hac de re informarentur. Sed nonjte la-

tctar,aiKum& argentum edudum fad maturationem ex illis immamris mineralibu3,non latuif. fe in illis corporalitcr , alias enim feparari poturffenc arcificiofi
inftar
ill feparatione , (edTpiritualirer, infamis in marerno mulus involucris circumdati. Sicuti Paracelfus ejufmodi mineralia t\omins.i fulphuraembryonatay nihilo prasrerma-

turationem carentia , qupiivanturnimistcmpeitive e minexis erutafouoribus. Quaautem

non eft hujus loci doccre: hoc dicam , quodvis fulphur volatile immaturum nullam haberecum aiiro fixo corpoiali affixentur ratione, id

tarnen
,

finiratem,ac proin vix ac ne vix

quidem cum ipfo


metallorum

mifcibilc; uti apparet ex feparatione

fufionis beneficio, ubi aliquot metalla /imul fufa

fivecolliquata, fixa

jecftionefulphuris

nimirum Sc non fixa , in adcommunis, quod mixtum cum


illa

non

fixis fibi

proximis convertit

in fcorias;

fixa vero feil, aurum &: argentum, ( cumprimis vero aurum ) nolunt mifceri cumillo illudrefpuentia, feque naturaliterfeparant ab ill mixtura, fundum petentia in regulum converfa , aurum nimirum cumprimis, quod ab omni forde purga,

tum, inquinari

refpuit impuritatibus

dcnuo ob
anti-

44

N.N O T A T

O N E

antfpathiam quae eft inter fulphur fixum&nort fixum. N. SuJphurautem commune fixatumfacilius

mifccturcum auro quam cum caeterismc-

tallisimperfedliis; id

quod admirabile inoculis

latctfecretum con^deratu dignum. Figuntur quoque mineralia arfenicalia & Kobolta, ica ur pofteacum argento iinita permaneanc. Auripigmentum vero &:anti-

ignai-orum,in quo

magnum

monium patcicipanc de utraque natura, aurc nimirum rargcnrea, in qua ex parte fixaci pflunt.
Oportet autem confiteri me, hunc admodum effc periculofum laborcm, quarc caute tradandus, Sc quidem non nifl in furno noftro quarto.Me quod attinct teftor mihi nunquam nocuifTe furnosarfenicales, qui

nunquam

alio ufus prasfervativo,

ejufmodilaboresacceflerim ftomachojejuno,quareaccefruruslabores illos comedat prius fruftum panis cum butyro, bibatque hauftum abfin[hitrsjvitetque pro poffibilitate

quam quod nunquam

fumum.

Par

AG.

XXV.

Iruaofa quAdam feparatio auri


mehfpongto (^ rarty ex arena,

& argenflam&c,

argillayfilicibus

Diximus fupra in Par. 19. deaurotali, quod neque,ablutionis beneficio poffit feparari ab arcna , neque vi amalgamatfonis, quia levius arena
inanguftiam redigi nequitfeorfim, poflit autem
feparari
"tu
:

cum frudu vi elixationis cum falis fpiriHie autem dicitur, quod etiam feparari poffitfu-

In A

p p e

n d. P a r

t. V.

'45

fitfufionisbencficio,
arenai copiofilliraaE

idquod multisincredibile
,

vidcbitur proprer paucifiimam auri quantitatem

mixtam quomodo nimirum

cxigua auri quantitasamaximaaienae velargillat feparari poflit cum fru6lu Quibus refponfuni
volo,

qaod non

poflit fluxus vcl additionis ali)

cujus(^quantumvis vilifsimae

beneficio feparari

cum frudu vi liquefacfcionis

quia aurum eliquat

fumpcusexpenfos refarcire nequit,oportet igitur ut fiat alia ratione. Sunt nonnulla metalla viliora, quae artcdeftruenda ,& perficienda, addftionem arense vcl filicis requirunt , fine quibus illorumde-ftrudio &perfe(iofieri nequit, quorumloGo (iadjiciuntur ejufmodi filices & arcnuI2, tuncillorumaurum , quod alias eliquari nequit , una producitur in lucem cum illo quod
elargiuntur metalla deftrudta

& meliorata

quidcm cum meliori fru6tu.

Parag. XXVI.
EUquao quAdam
que quod alias via
frucluofiima fecrenima auri
mvtfibthcer contenti in metalits vilioribus, miner alihtiftll vulgarifieri nequit.

Hie Parag. tradat deeodemnegotio, dequo Eftque hiclabor non nid deftruftio viliorum metallorum ucpote SaturniV
in antecedencc^.
,

Jovis, Martis

& Veneris

Sc

in cfle

quoddam
,

rer-

reum redu6lio,
ftruiStionc, 5c

vitro fimile five fcoriae

qua devi

redudlionematurantur metalla

ignis

4^
ignis

N N O T A T

a N E

partimquepurgantur addidonis bcneficio, ita ut pofteafuum aurum &argencum darepoffintinreparationc , quod alias darenonpocuiffent.

Par
Separatio

A G.

XXVII.
,

qu&dam ceUrrma
,

necfumptuofa auri

&

drgen eliqtu

fufionii bcneficio^ ita'ut per

unum ho-

mmenhttnfidtei'tn uuofurno, aliquot centenartj fepara"

npomti

& quidem m'morihmfumptihm & labonbus,


&: uti-

quam per aq. fort, veUemcnta.


Hicfane laboreftegregius, celerrimus

liffimus ( quiafitabfqueaq.forti ) quoaiirumfeparatur ab argento , nemo eft inrer experros qui

ignoret taedia feparationis aquce fortis bencficio


inftituendae^ i^

quod hc

facilime &celerrime
:

perpetratLir via, uc requiturnimirum

Confringi-

argentum & rcdigitui* in fruftula quibus replctur crucibulum , adjedo fimul fluxu feparatotur
,

rio; argento fufoprscipitatur

aurum
in

in

argento

cum cerraqudam

rc praccipitante

inregulm,
conum-, qui-

quo fadto una omnia effunduntur

bus refrigtratis, percuilione mallei feparaturrcgulus a mafsa reliqu, argento non privatus omni,
continens adunamauriz.
3.

partes argcnti, quae

facta cupellatione feparare oportet peraq. for-

cem. Atque hc ratione aurum contentumin io3 marcis (five 50. libris) argenti,redigiturin 2. vel 5. qua: poftea feparantiir per aq. fortem. Ubi noii opus 100 illasmarcas primo cremationepurgarc,gra.

APP

O.

A R T. V.

47

re, granulre,

6cgranulatasfingulas feparare per

aq.forrem; habemusautem opus aqua forti fairem ad paucas aliquot maicasiubi egregie parcitur rumptibus.impendendis aq. forti copiofidilux cocmendse,nec-non vitris periculo fradionis
obnoxijs; nec-nonlaboribus. Secund feparari quoquepoteft hac ratione ingcns argenti dcaurati

quantitasuniusdieifpatio, Sc

quidem

exiguis

&c laboribus

^fumptibuSjquod peraq.
Lazarus Erker
Etfi
,

forr.fieri
,

nequit,

Noliauicmopinari hunc efleium

de

quo

fciibit

modo

quia

magna

utriufque difFerentia.
via ab Erkero tradita
diofa tarnen

enim illa feparationis non fit contemncnda , taenoftra

& fumptuofquodammodo^

vero minime.

Parag. XXVIII.
Redulo
ds^c,

aiiri laborati, utpote

catenartim^ anntdorum

adfupremumgradiimcelerriinaynec-nonfeparatw

atirifactlmu ah argento deaurato, tta utfacutus hac ra*


t'ione feparentur

loo marc, qiiamvuvulgari lo,


i

ub'r

& fumptihusy (ylahor'tbm


egregte.

nee -non

t emprt

parcitur

Fithicmcntio alterius cujufdam feparationis, nullam omnino atfinitatem habentis cum anteccdente, refpicientis faltera aurura via qixadam facilicnafeparandum ab argento de cupro, &adfu-

prcnium reducendum gradum. Qui etiam iaboc


eft utiliflimus

&

facilimus, quia

perquartam, cemeiata
*
^

&

non perficitur antimonium,fedpcr


fluxum

A N N

O t A T

E S

flnxum aliquem peculiarem adjiciendura metalla fundendo , quo fufocongregatillefluxus argenalia in icoiiam convertir, quac tum, ciiprum

&

&

pofteaefFufa percufsione fcparantiu*

,
'

aufcrendo
:
,

auium purum purum ab additione feparatum


poftea etiam fepaiatur additio fluxus

ab addi-

tione auri prsecipitatione*, itautprimofolummo-

do

prajcipitetur argentum

fi
(

placct) e fluxu,poft-

a ctiaracuprum, velut fepareturfolummodo argentum, relid:o cuproinflux Hac rationc


unius horas fpatio feparantur aurum , argentum ^cuprm, cquidem finguIarcorfim,quod alias
vix unius diei fpatio
fieri

potell.Hoc rever fecre-

cum

feparationis exccUentiflimum.

Par
quamcupellarumproha,

AG. XXIX.

Separatio argentt In majori copia, equovisflujnhog

intcr

Lentis hfs verbis fine dubio exorta difputatio Chymicos fcparatorcs , de liujus rei pof^

&
,

iibilitate;quibus refponfum eft in parte 4.forna-

cum noftrarum ubi etiam agiturde probationc Metallorum, ubi demonftratum cupellarumprobamnon cffc fufficientem ad omnimodam argcnti feparationcm a plumbo, ad quam ledtorcm relegatum volo. Quod autem in quovis plumbo
continentur

magna quantirasargenti
proteftor curam

t(

ftis

Tum

cgoqui nuiltotiesfeci periculum hujus Icparatioms.

Sandcque

omnibus

Cliy-:

micis

AP

P E

D.

micis probis, Saturnum

P non

ii

T.

49

cfle nifi

argcntum

impurm
re

& immatumm; quiigitur illud purga& maturarc noverit finc dubio fingularequid
,

habebit.
bilitate
,

Ego quidcm multa

tentavi

vifa pojG[i-

fed ad finem pervcnire

non

potui opta^

tum

nondum habere potui congrua vafai Saturnum cum fapone fuo ,tempore illi labori deftinato id quod minoribus crucibulis nimirum , ctiamnum prseftare poiTum coli ocando
,

quia

retinentia

unum

in altero

ita

ut materiapenctrans
fed

primum

non cum com^ modo.Tempus igitur niifericordiarum exfpcdandum , donec Deusaliquando monftraverit materetineatur aiecundo vel tertio,

riam,e qutalia conficiantur vafajquae ltcrum fenis Saturni crus , quo evadere folet , decurcare
(abbreviare ) poflint
,

t prseter voluntatem tem^

pus debitum maturatiojais moretur.


1^

& purificationis

com-*

A R A G.

XXX.
vetere^cjiiod et non
iis

EhcjiiAtio 4iin

hom e qnovt^ ferro


,

fiat

cum mqente lucro

fuictt turnen

qinpaiias con-

te ntifant.

non folm te* fed^tiam mineralium foffores tam vetcres quam moderni Non autemdixerim omne effe unius ejurdemqtic bonitatis Ferrum, quia femper unum altero purius magifque aurcuiti:, quare magna ferri differentia. Nonnunquam adeo
naturse particeps aitreae
,

FErrum

ftanuir Philofophi

auro dives, ut in effofs minera quandoqite


<i

an-

tequani

5 tcquam
nuix

Annotationes
eliquatur Ferrum) reperiantur graiiula,
,

vc--

vcl lapilliauri puri puti

teftc

Johanne Mat,

thefio in fua Sarepta

una cum Philofophis


mineris

dicentc
e e

fc in diverfis lapidibus ( ferri

) allatis

mi-

nens montisjqui dicitur Fichtelherg,ncc-non


neris
,

mi -

aurum purum putum inftar yenularum. Paracelfus etiam maximopere deprsedicat fcrri mineras Stiriae & Carinthi earumquc ^ivitias,&<-]uidem fme dubio non propter fcrrum: chalybem/cd propter occultum in iis aurum copioStirise
,

vidifTe

Tum, fofforibus incognitum.Econtra Ferrum Sueci-

cum,nec-nonGermanicum nonnunquam auro dcflitutum, id quodFsepiusprobavi.Quare indagatu-

rus,circumFpe:us efto Five cautus in cleclioneFerri.


Fit

autem hsec

eliquatio

cum Antimonio quod


,

etiam plerumque Fecum habet aurum(unum tarnen

akero pkis minus) Hungaricum& TranFylvani-* cum nec-non Cranachicum Funt optima ; csetcra Poteft autcm eliquari au^ero parum poffident. rum, quantumvis modicum in Ferro Antimonio,

&

Fcd

non cum tanto hicro ,


ineilet
iis.

ac

major ejus quami-

ta

At

intcrrogas re ita FeFe habentc,

quare non Feparatur ex iis a FofForibus? 3^. Fofibres conFuetudiIgnorant hancFeparationem, ex uFu ne Fakem laborantcs ccu mercenarii abFque ull a-

&

quaconFidcrationc. I^jgcnioFilIimus

ille

Lazarus

Ercker ipFemet ctiam confitctur,

Ferri

Faepemine-

ram

mukum

poflidere argenti

quod ignorantcr

foflbribus

maUco

Fubjickur

qui etiam argenti dorrcmo

cet e Ferro Feparationcm,Fcd auri nullam Ficit

tionein:

quam Forte ignoravit.

mencnim omni-:
cm^~ fi

InAppend.IPart,
fiim
efl'e

V.

51
in-

ejfe

fote.Qui

follores )nCi fcirent

aurum

prsdiiis mineris, quarritur

utrum

ibi

locorum

detur commoditas feparandi illud c lucro

& com-

modo.

Facile

auri feparatio

autem crediderim , iis innotefceret ab Antimonio , eos illam non inter-

fcd ootis aurum fcparaturos , quam iii , Antimonio rcli6lum pro vili pretio venditurosr Non Ignorant quidem aurum latere in Antimonio, nee etiam ejusfeparationem, Ted cum damno.Quld qusfo lucri ex feparationc auri pretium rupcrante ? Quare potius aurum cum Antimonio vendunt quam feparant. Ignorant enim folTores feparationcm illam antimonialcm , per quam non folnx confervatur aurum Ted ipium etiam Antimonium;

mifluros

& feparaturi illud


ditione
,

facluri

cum copiosa plumbi adr


,

beneficio cupellationis eflent

& quidem
Hac autem

cumjacSur
ratione

&

plumbi

&

antimonii.

non

peragitur hsec nodra feparatio; Ted


ferro

aurum

feparatur e

&

antimonio colliqua) ita

quatis, abfque additione alicujus rei pcregrin2E(cor-

rumpentis Ferrum vel antimonium


ri

ut

fad au-

feparatione

ferrum denuo

& antimonium ufur,

pari poilint , ita ut nihil pereat

nifi

quod evaporat

in feparatione, vcl involuntarie projicitur. Atq; hac

& non alia aurum feparatur a ferro& antimonio cu


frudu.

Non aute folum \\xc feparatio verfatur cir^-

ca ferrum
circa alia
iis

& antimonium auro


\ ,

praedita, fed

etiam

tpote adfeparandum aurum e nonnullapide calaminari


,

marjzadtis

aliifque feris

&

contumacibus mineralibus , in quibus delitefcit ad-

modum fpirituale & rartim,ac proin inde cum com^


modo
inleparabile vulgaris feparationis beneficio.

5i
&:

Annotationes
cum antimonio
( etfi

quidcm cum magno lucro , abfqlie ja(5tura antimonii. Dum nimirum ejurmodi mineralia colliquantur
auro carente )

& au-

prsecipitatur inregulumuniuslib. ruminde per pondcris profedum e loo.mincra & antimonii, continentem in fe omne aurum , giinerx ferri & antimonii , qui poftea regulus facile ulterius daboratur omnimodae auri feparationis gratia abfque magnis fumptibus ; ubi etiam confervatur antimonium , quod denu ad alia ufurpari poteft. Eil igitur hxc leparatio fccretum utilidimum , etfi nuPquam reperirentur Ferrum & antimonium aurum tencntia, ad feparandum aurum nimirum e mineralibus aliis contumacibus , ubi aurum abfque ulla
,

aliquajadura redigitur in anguftiam

fire

regulum,
ubi

qui porro ulterius elaborari poteft facilime,

nn opus eft totum antimonium cum minera aliqua colliquatum cum plumbo coquere de perdcre & quidem potius cum damno quam cu