Sei sulla pagina 1di 109

Baác Höìái Àiïån Biïn Phuã

1

BAÁC HÖÌÁI ÀIÏÅN BIÏN PHUÃ

SÛU TÊÌM, TUYÏÍN CHOÅN VAÂGIÚÁI THIÏÅU:

ÀÖÎGIA NAM NGUYÏÎN ÀÙNG VINH

ÀöîGia Nam - Nguyïîn Àùng Vinh (sûu têìm)

2

MUÅC LUÅC

âi giúái thiïåu

3

Phêìn thûánhêët Baác Höìái Àiïån Biïn Phuã qua möåt söëbaâi noái vaâviïët cuãa Ngûúâi

5

Mêíu chuyïån vïìÀiïån Biïn Phuã

14

Phêìn thûá2: Baác Höìvúái Àiïån Biïn Phuã qua möåt söëcöng trònh nghiïn cûáu vaâhöìi

25

ûác cuãa caán böå, chiïën sô ta

Baác Höìái Àiïån Biïn Phuã

3

ÂI GIÚÁI THIÏÅU

Chuã tõch Höì Chñ Minh laâ laänh tuå vô àaåi cuãa caã dên töåc, àöìng thúâi laâ ngûúâi chó huy töëi cao cuãa chiïën dõch Àiïån Biïn Phuã. Trong suöët thúâi gian chó huy chiïën dõch, Baác àaätham dûå vaâchuãtoaå nhiïìu cuöåc hoåp cuãa Böå Chñnh trõ àïí nhêån àõnh, àaánh giaá tònh hònh diïîn ra trïn Mùåt trêån, chó àaåo saát sao khöng chó trïn chiïën trûúâng Àiïån Biïn Phuã maâ trïn caã caác chiïën trûúâng phöëi húåp trong caã nûúác nhùçm phuåc vuå cho thùæng lúåi Àiïån Biïn Phuã.

Àöìng thúâi, Baác cuäng luön thïí hiïån sûå quan têm, àöång viïn, daåy baão ên cêìn àöëi vúái caán böå, chiïën sô ta tûânhûäng vêën àïìröång lúán cuãa chiïën tranh vaâ xêy dûång vuä trang nhên dên, àïën tûâng viïåc laâm, caách ûáng xûã cuå thïí trong chiïën àêëu vaâ trong cuöåc söëng sinh hoaåt haâng ngaây. Coân caán böå, chiïën sô ta — nhûäng ngûúâi àaätrûåc tiïëp tham gia chiïën dõch Àiïån Biïn Phuã vaâ cuäng laâ nhûäng ngûúâi àaä tûâng àûúåc gùåp gúävaâ tiïëp xuác cuâng Baác cuäng luön thïí hiïån nhûäng tònh caãm chên thaânh, loâng biïët ún sêu sùæc cuãa mònh àöëi vúái Baác Höì muön vaân kñnh yïu.

Nhên dõp kyã niïåm 50 chiïën thùæng Àiïån Biïn Phuã, chuáng töi sûu têm,ì tuyïín choån vaâ giúái thiïåu taâi liïåu “Baác Höì vúái Àiïån Biïn Phuã” nhùçm khùæc hoaå hònh aãnh cuãa Chuã tõch Höì Chñ Minh trong chiïën dõch cuâng nhûäng möëi quan hïå tònh caãm giûäa Baác vúái caác chiïën sô Àiïån Biïn — möåt möëi quan hïå tònh caãm giûäa con ngûúâi vúái nhau, rêët bònh dõ, maâcuäng rêët chên tònh, khöng hïìcoáå caách biïåt giûäa laänh tuå ëi cao vúái nhûäng ngûúâi lñnh.

Taâi liïåu göìm 2 phêìn:

Phêìn thûánhêët: Baác Höìái Àiïån Biïn Phuã qua möåt söëbaâi noái vaâviïët cuãa Ngûúâi.

Phêìn thûá hai: Baác Höì ái Àiïån Biïn Phuã trònh nghiïn cûáu vaâìi ûác cuãa caán böå, chiïën sô ta.

qua möåt söë cöng

Tuy chuáng töi àaäcoánhiïìu cöëæng trong sûu têìm, tuyïín choån taâi liïåu, nhûng do cöng taác lûu trûäcoân nhiïìu khoá khùn, haån chïë

ÀöîGia Nam - Nguyïîn Àùng Vinh (sûu têìm)

4

nïn taâi liïåu “Baác Höì ái Àiïån Biïn Phuã” khöng traánh khoãi nhûäng thiïëu soát nhêët àõnh. Mong baån àoåc àoáng goáp yákiïën.

Thû viïån quên àöåi

Baác Höìái Àiïån Biïn Phuã

5

PHÊÌN THÛÁNHÊËT

BAÁC HÖÌÁI ÀIÏÅN BIÏN PHUÃ QUA MÖÅT SÖËBAÂI NOÁI VAÂVIÏËT CUÃA NGÛÚÂI

THÛ GÛÃI QUÊN VAÂDÊN TÊY BÙÆC

Thên gûãi toaân thïíàöìng baâo, böå àöåi vaâcaán böå,

Nhên dõp phaái àoaân Chñnh phuã lïn Têy Bùæc, töi thên aái gûãi lúâi thùm toaân thïíàöìng baâo, böå àöåi vaâcaán böå.

Trûúác kia, àöìng baâo, böå àöåi vaâ caán böå àaäanh duäng tham gia àaánh àuöíi giùåc Têy. Ngaây nay àaäàûúåc giaãi phoáng, chuáng ta cêìn phaãi ra sûác cuãng cöëvaâphaát triïín thùæng lúåi êëy.

åy:

- Àöìng baâo ta phaãi àoaân kïët chùåt cheä, giuáp àúälêîn nhau, tùng

gia saãn xuêët àïí moåi ngûúâi àûúåc no cúm, êëm aáo, vaâ phaãi ra sûác

tham gia khaáng chiïën.

- Böå àöåi phaãi thi àua hoåc têåp giuáp àúäàöìng baâo, liïn hïå chùåt cheä ái nhên dên àïí queát saåch thöí phó vaâ åt thaám; vaâ phaãi luön sùén saâng xung phong diïåt giùåc lêåp cöng, khi àûúåc lïånh thò ài chiïën àêëu.

- Caán böå phaãi hïët loâng hïët sûác chùm lo àïën àúâi söëng cuãa nhên

dên, phaãi ài àuáng àûúâng löëi quêìn chuáng, laâm àuáng chñnh saách cuãa

Chñnh phuã; vaâphaãi thûåc hiïån cêìn, kiïåm, liïm, chñnh.

Khaáng chiïën cuãa ta nhêët àõnh thùæng lúåi, nhûng phaãi trûúâng kyâ gian khöí, tûå lûåc caánh sinh. Àöìng baâo, böå àöåi vaâcaán böå ta úã Têy Bùæc phaãi hùng haái tham gia cöng cuöåc khaáng chiïën àïí cuâng àöìng baâo, böå àöåi vaâ caán böå toaân quöëc àaánh àuöíi giùåc Têy, giùåc Myävaâ tranh laåi àöåc lêåp cho Töí quöëc, haånh phuác cho nhên dên.

ÀöîGia Nam - Nguyïîn Àùng Vinh (sûu têìm)

6

Töi riïng gûãi lúâi thùm caác cuå phuå laäo, caác chaáu thanh niïn vaâ nhi àöìng.

Chaâo thên aái vaâquyïët thùæng HöìChñ Minh HöìChñ Minh Toaân têåp. T.7 .- H.: Chñnh trõ quöëc gia, 1996 .- 166

TRAÃÂI MÖÅT NHAÂBAÁO THUÅY ÀIÏÍN

- Hoãi: Cuöåc thaão luêån úã Quöëc höåi Phaáp àaächûáng toã rùçng möåt söë

lúán ngûúâi chñnh trõ Phaáp muöën daân xïëp möåt caách hoaâ bònh vêën àïì

xung àöåt úã Viïåt Nam bùçng caách thûúng lûúång trûåc tiïëp vúái Chñnh phuã Viïåt Nam. yánguyïån êëy caâng röång khùæp trong nhên dên Phaáp. Thïë thò Cuå vaâ quyá Chñnh phuã hoan nghïnh yá nguyïån êëy hay khöng?

- Traã lúâi: Cuöåc chiïën tranh úã Viïåt Nam laâ do Chñnh phuã Phaáp

gêy ra. Nhên dên Viïåt Nam phaãi cêìm vuäkhñ anh duäng chiïën àêëu baãy, taám nùm nay chöëng keã xêm lûúåc chñnh àïí baão vïì nïìn àöåc lêåp vaâ quyïìn tûå do àûúåc söëng hoaâ bònh. Hiïån nay nïëu thûåc dên Phaáp tiïëp tuåc cuöåc chiïën tranh xêm lûúåc thò nhên dên Viïåt Nam quyïët têm tiïëp tuåc cuöåc chiïën tranh aái quöëc àïën thùæng lúåi cuöëi cuâng. Nhûng nïëu Chñnh phuã Phaáp àaäruát àûúåc baâi hoåc trong cuöåc chiïën tranh mêëy nùm nay, muöën ài àïën àònh chiïën úã Viïåt Nam bùçng caách thûúng lûúång vaâgiaãi quyïët vêën àïìViïåt Nam theo löëi hoaâbònh thò nhên dên vaâChñnh phuã Viïåt Nam Dên chuã ång hoaâén saâng tiïëp yámuöën àoá.

- Hoãi: Möåt sûå ngûâng bùæn hoùåc möåt cuöåc àònh chiïën coá thïë coá àûúåc khöng? Vaâtrïn cùn baãn naâo?

- Traã lúâi: Miïîn laâ Chñnh phuã Phaáp àònh chó cuöåc chiïën tranh xêm lûúåc thò cuöåc àònh chiïën úã Viïåt Nam thûåc hiïån. Cú súã cuãa viïåc àònh chiïën úã Viïåt Nam laâ Chñnh phuã Phaáp thêåt thaâ tön troång nïìn àöåc lêåp thêåt sûå cuãa nûúác Viïåt Nam.

- Hoãi: Nïëu möåt nûúác trung lêåp àûáng ra daân xïëp àïí nhûäng àaåi

biïíu cuãa tû lïånh àöëi phûúng àûúåc gùåp Cuå thò Cuå coá nhêån khöng? Nûúác Thuyå Àiïín coáthïíàûáng ra laâm viïåc êëy hay khöng?

Baác Höìái Àiïån Biïn Phuã

7

- Traã lúâi: Nïëu coá nhûäng nûúác trung lêåp naâo muöën cöë æng àïí

xuác tiïën viïåc chêëm dûát cuöåc chiïën tranh úã Viïåt Nam bùçng caách thûúng lûúång, thò seäàûúåc hoan nghïnh, nhûng viïåc thûúng lûúång àònh chiïën chuã ëu laâåt viïåc giûäa Chñnh phuã Viïåt Nam Dên chuã

ång hoaâái Chñnh phuãPhaáp.

- Hoãi: Theo yá Cuå, coá phûúng phaáp naâo khaác àïí chêëm dûát cuöåc chiïën tranh khöng?

- Traã lúâi: Cuöåc chiïën tranh úã Viïåt Nam àaäàem laåi tai hoaå cho

nhên dên Viïåt Nam àöìng thúâi cuäng laâm cho nhên dên Phaáp àau khöí nhiïìu, cho nïn nhên dên Phaáp àêëu tranh chöëng laåi cuöåc chiïën

tranh úãViïåt Nam.

Àöëi vúái nhên dên Phaáp vaâ caác chiïën sô hoaâ bònh Phaáp, töi xûa nay vêîn àöìng tònh vaâtoã loâng quyámïën. Hiïån nay, chùèng nhûäng nïìn àöåc lêåp cuãa dên töåc Viïåt Nam bõ xêm phaåm nghiïm troång, maâ chñnh nïìn àöåc lêåp cuãa nûúác Phaáp cuäng bõ uy hiïëp nùång. Àïë quöëc Myä åt mùåt thuác àêíy thûåc dên Phaáp tiïëp tuåc vaâ ã röång cuöåc chiïën tranh xêm lûúåc Viïåt Nam, laâm cho Phaáp caâng àaánh caâng yïëu ài, hoâng thay thïëàõa võ Phaáp úã Àöng Dûúng, möåt mùåt khaác laåi bùæt buöåc Phaáp phï chuêín baãn àiïìu ûúác vïì viïåc phoâng thuã úã chêu Êu, nghôa laâàïícho chuãnghôa quên phiïåt Àûác söëng laåi.

Vò thïëcuöåc àêëu tranh cuãa nhên dên Phaáp àoâi àöåc lêåp, dên chuã, hoaâ bònh cho nûúác Phaáp vaâ àoâi chêëm dûát cuöåc chiïën tranh úã Viïåt Nam laâ åt trong nhûäng nhên töë quan troång àïí giaãi quyïët vêën àïì Viïåt Nam bùçng caách hoaâbònh.

Sàd, tr 168 - 169

THÛ GÛÃI CAÁN BÖÅ VAÂCHIÏËN SÔ MÙÅT TRÊÅN ÀIÏÅN BIÏN PHUÃ

Thên aái gûãi caán böå vaâchiïën sô Mùåt trêån Àiïån Biïn Phuã

Thu - Àöng nùm nay, caác chuá laåi coá nhiïåm vuå tiïën quên vaâo Àiïån Biïn Phuã àïí tiïu diïåt thïm sinh lûåc àõch, múã röång thïm cùn cûákhaáng chiïën, giaãi phoáng thïm àöìng baâo bõ giùåc àeâneán.

Nùm ngoaái, caác chuá àaä anh duäng chiïën àêëu, tiïu diïåt nhiïìu àõch, àaäthùæng lúåi to. Baác rêët vui loâng.

ÀöîGia Nam - Nguyïîn Àùng Vinh (sûu têìm)

8

Nùm nay, sau nhûäng cuöåc chónh huêën chñnh trõ vaâquên sûå, caác chuá àaätiïën böå hún. Caác chuá phaãi chiïën àêëu anh duäng hún, chõu àûång gian khöíhún, phaãi giûääng quyïët têm trong moåi hoaân caãnh:

Quyïët têm tiïu diïåt àõch,

Quyïët têm giûääng chñnh saách,

Quyïët têm tranh nhiïìu thùæng lúåi.

Baác vaâChñnh phuã chúâtin thùæng lúåi àïíkhen thûúãng caác chuá.

Chaâo thên aái vaâquyïët thùæng Thaáng 12 nùm 1953 Sàd, tr: 198

THÛ GÛÃI CAÁN BÖÅ CUNG CÊËP VAÂÀÖÌNG BAÂO DÊN CÖNG

Thu - Àöng nùm nay, caác cö caác chuá laåi ra tiïìn tuyïën àïí cuâng böå àöåi diïåt giùåc, àïígiaãi phoáng àöìng baâo ta.

Baác gúãi lúâi thùm caác cö caác chuá, vaâ mong caác cö caác chuá ra sûác thi àua:

Chõu àûång gian khöí,

Vûúåt moåi khoákhùn,

Giuáp sûác böå àöåi, tranh nhiïìu thùæng lúåi,

Hoaân thaânh nhiïåm vuå vûúåt mûác.

Àöìng thúâi caác cö caác chuáphaãi giûävûäng chñnh saách cuãa Àaãng vaâ cuãa Chñnh phuã.

Baác chúâthaânh tñch cuãa caác cö caác chuáàïíkhen thûúãng.

Chaâo thên aái vaâquyïët thùæng

Höì Chñ Minh Sàd, tr.:199

Baác Höìái Àiïån Biïn Phuã

9

THÛ GÛÃI CAÁN BÖÅ VAÂCHIÏËN SÔ ÚÃÅT TRÊÅN ÀIÏÅN BIÏN PHUÃ

Thên aái gûãi toaân thïícaán böå vaâchiïën sô úãåt trêån,

Caác chuá æp ra mùåt trêån. Nhiïåm vuå cuãa caác chuá lêìn naây rêët to lúán, khoákhùn, nhûng rêët vinh quang.

Caác chuá âa àûúåc chónh quên chñnh trõ vaâ chónh huêën quên sûå vaâ àaä thu àûúåc nhiïìu thùæng lúåi vïì tû tûúãng vaâ chiïën thuêåt, kyä thuêåt. Nhiïìu àún võ àaä àaánh thùæng trïn caác mùåt trêån. Baác tin rùçng caác chuá seäphaát huy thùæng lúåi vûâa qua, quyïët têm vûúåt moåi khoákhùn gian khöíàïílaâm troân nhiïåm vuå veãvang sùæp túái.

caáo thaânh tñch àïí thûúãng nhûäng àún võ vaâ

Baác chúâ caác chuá baoá caánhên xuêët sùæc nhêët.

Chuác caác chuáthùæng to.

Baác hön caác chuá.

Chaâo thên aái vaâquyïët thùæng Thaáng 3 nùm 1954

ìChñ Minh

Sàd, tr: 265

ÀIÏÅN CUÃA TRUNG ÛÚNG ÀAÃNG VAÂCUÃA CHUÃTÕCH HÖÌCHÑ MINH GÛÃI CAÁN BÖÅ VAÂCHIÏËN SÔ ÚÃÅT TRÊÅN ÀIÏÅN BIÏN PHUÃ

Thên aái gûãi toaân thïí caác caán böå vaâ chiïën sô úã åt trêån Àiïån Biïn Phuã,

Baác vaâ Trung ûúng Àaãng àûúåc baáo caáo vïì hai trêån thùæng àêìu tiïn cuãa quên àöåi ta úã Àiïån Biïn Phuã. Baác vaâTrung ûúng Àaãng coá lúâi khen caác àöìng chñ. Chiïën dõch naây laâåt chiïën dõch lõch sûã cuãa quên àöåi ta, ta àaánh thùæng chiïën dõch naây coá yá nghôa quên sûå vaâ chñnh trõ quan troång.

Àõch seära sûác àöëi phoá, ta phaãi cöë gùæng, chiïën àêëu deão dai, bïìn bó, chúáchuãquan khinh àõch, giaânh toaân thùæng cho chiïën dõch naây.

Ngaây 15 thaáng 3 nùm 1954 Ban chêëp haânh Trung ûúng Àaãng lao àöång Viïåt Nam Sàd, tr: 276

ÀöîGia Nam - Nguyïîn Àùng Vinh (sûu têìm)

10

THÛ KHEN NGÚÅI BÖÅ ÀÖÅI, DÊN CÖNG,THANH NIÏN XUNG PHONG VAÂ ÀÖÌNG BAÂO TÊY BÙÆC ÀAÄCHIÏËN THÙÆNG VEÃVANG ÚÃÀIÏÅN BIÏN PHUÃ

Quên ta àaä giaãi phoáng Àiïån Biïn Phuã. Baác vaâ Chñnh phuã thên aái gûãi lúâi khen ngúåi caán böå, chiïën sô, dên cöng, thanh niïn xung phong vaâ àöìng baâo àõa phûúng àaä laâm troân nghôa vuå åt caách veãvang.

Thùæng lúåi tuy lúán nhûng múái laâæt àêìu. Chuáng ta khöng nïn vò thùæng maâ kiïu, khöng nïn chuã quan khinh àõch. Chuáng ta kiïn quyïët khaáng chiïën àïí tranh laåi àöåc lêåp, thöëng nhêët, dên chuã, hoaâ bònh. Bêët kyâ àêëu tranh vïì quên sûå hay ngoaåi giao cuäng àïìu phaãi àêëu tranh trûúâng kyâgian khöíái ài àïën thùæng lúåi hoaân toaân.

Baác vaâ Chñnh phuã seäkhen thûúãng nhûäng caán böå, chiïën sô, dên cöng, thanh niïn xung phong vaâ àöìng baâo àõa phûúng coá cöng traång àùåc biïåt.

Chaâo thên aái vaâquyïët thùæng Ngaây 8 thaáng 5 nùm 1954

ìchñ minh

Baáo Nhên dên, söë187, ngaây 22 àïën 24-5-1954

THÛ GÛÃI TOAÂN THÏÍCAÁN BÖÅ VAÂCHIÏËN SÔ ÚÃÅT TRÊÅN ÀIÏÅN BIÏN PHUÃ

Trûúác hïët Baác gûãi lúâi thên aái thùm caác chuáthûúng binh.

Toaân thïí caác chuá cuäng nhû caán böå vaâchiïën sô úã toaân quöëc àaä quyïët têm tranh àûúåc thùæng lúåi lúán àïíchuác thoå Baác.

Baác quyïët àõnh khao caác chuá. Khao thïë naâo tuyâ theo àiïìu kiïån, nhûng nhêët àõnh khao.

Thïë laâ Baác chaáu ta cuâng vui. Vui àïí cöë æng múái, àïí khùæc phuåc khoákhùn múái vaâàïítranh thùæng lúåi múái.

Baác vaâ Chñnh phuã àõnh thûúãng cho têët caã caác chuá huy hiïåu “ Chiïën sô Àiïån Biïn Phuã”. Caác chuátaán thaânh khöng?

Baác dùån caác chuáåt lêìn nûa:ä

Baác Höìái Àiïån Biïn Phuã

11

Chúá vò thùæng maâ kiïu, chúá chuã quan khinh àõch, phaãi luön luön sùén saâng laâm troân nhiïåm vuå Àaãng vaâChñnh phuã giao cho caác chuá.

Baác hön caác chuá Baác

ìChñ Minh

Sàd, tr.: 276

QUÊN TA TOAÂN THÙÆNG ÚÃÀIÏÅN BIÏN PHUÃ

20 thaáng 11 nùm cuä

Giùåc Phaáp nhaãy duâÀiïån Biïn Phuã.

Hùm möët tiïíu àoaân tinh nhuïå nhêët,

Xe tùng, suáng lúán àêìy chöìng chêët.

Chuáng khoe rùçng: “kïëhoaåch Nava

Thêåt laâmaånh daån vaâtaâi hoa.

Phen naây Viïåt Minh phaãi biïët tay,

Quan thêìy Myäthò vui loâng thay!”

Caác baáo phaãn àöång khùæp thïëgiúái

Inh oãi têng böëc Nava túái.

*

*

*

Bïn ta thò:

å àöåi, dên cöng quyïët möåt loâng,

Xeãnon, àùæp suöëi, vûúåt qua söng,

Khùæc phuåc khoákhùn vaâhiïím trúã;

Àaánh cho giùåc tan múái haã daå;

Lùång leächuêín bõ suöët thaáng ngaây,

ÀöîGia Nam - Nguyïîn Àùng Vinh (sûu têìm)

12

Khöng quaãn gian khöívaâàùæng cay; Quyïët têm laâm cho troân nhiïåm vuå, Àaäáa vúái Baác, Àaãng vaâChñnh phuã.

*

*

*

13 thaáng 3 ta têën cöng, Giùåc coân úãtrong giêëc mú nöìng:

“Mònh coáthêìy Myälo cung cêëp; Maáy bay cao cao, xe tùng thêëp, Laåi coáNava cuâng Cönhi, Nhûäng tay tûúáng gioãi nùæm chó huy, Chuáng mònh chuyïën naây nhêët àõnh thùæng, Viïåt Minh ùæt thua chaåy quyánh cùèng”.

*

*

*

Hún 50 ngaây, ta àaánh àöìn, Ta chiïëm möåt àöìn laåi möåt àöìn, Quên giùåc chöëng cûå tuy rêët hùng, Quên ta anh duäng ñt ai bùçng. Nava, Cönhi àïìu meáo mùåt, Quên giùåc tan hoang ta vêy chùåt. Giùåc keáo tûâng loaåt ra haâng ta. Quên ta vui haát “khaãi hoaân ca”. Mûúâi ba quan nùm àïìu haâng nöët, Tïn tûúáng chó huy cuäng bõ nhöët. åt vaån saáu ngaân tïn giùåc Têy, Àïìu laâtuâbinh hoùåc boãthêy. Thïëlaâquên ta àaätoaân thùæng Toaân thùæng laâvò rêët cöëæng.

Baác Höìái Àiïån Biïn Phuã

13

Chiïën sô viïët thû dêng Cuå ì:

“Xin Baác vui loâng maânhêån cho Moán quaâchuác thoå sinh nhêåt Baác, Chuáng chaáu cöëæng àaäæm àûúåc”.

c.b

Sàd, tr: 277 - 279

ÀöîGia Nam - Nguyïîn Àùng Vinh (sûu têìm)

14

ÍU CHUYÏÅN VÏÌÀIÏÅN BIÏN PHUÃ

I

“NOÁI LAÁO TRÏN TRÚÂI DÛÚÁI ÀÊËT NGHE”

Nhûäng mêíu chuyïån anh duäng cuãa quên vaâ dên ta caác baáo àaä í nhiïìu. Àêy töi chó kïí vaâi mêíu chuyïån khöng anh duäng cuãa àõch. Trûúác hïët laâboån Chñnh phuã phaãn àöång Phaáp rêët thaåo nghïìnoái laáo. Vaâi thñ duå:

- Thaáng 5 nùm 1947, Böå trûúãng Quöëc phoâng laâ ët Phörï noái:

“Quên àöåi Phaáp chiïëm àoáng têët caã caác thaânh thõ vaâ àûúâng giao thöng. Vêåy úãÀöng Dûúng khöng coáën àïìquên sûå nûäa”.

- Thaáng 3 nùm 1949, Cöët Phörï laåi noái: “Töi seälaâm troân phêån å, töi seäkhöng àïíchiïën tranh tï liïåt”.

- Thaáng 10 nùm 1950 — Sau khi Phaáp thêët baåi úã biïn giúái. Böå

trûúãng Quöëc phoâng múái laâ Plïven noái: “Tûâ nay, Phaáp seä bùæt eáp quên àöåi Viïåt Minh rúâi xa cùn cûácuãa hoå, Phaáp seächoån nhûäng mùåt trêån coálúåi cho mònh àïí traã thuâcho nhûäng binh sô Phaáp àaähy sinh úãCao Bùçng vaâLaång Sún”.

- Thaáng 11 nùm 1950, Böå trûúãng “Khöëi liïn minh Phaáp”, laâ

Lútuöëcnö noái: “Phaáp ruát lui khoãi biïn giúái àïí têåp trung thïm quên dûå bõ. Àöìng thúâi àïí bùæt eáp Viïåt Minh phaãi keáo daâi àûúâng giao thöng cuãa hoå, do àoámaâlaâm cho àõch yïëu thïm”.

- Thaáng 12 nùm 1951, Plïven laåi noái: “Kïëhoaåch cuãa Phaáp hiïån nay seäàûa àïën thùæng lúåi trong 15 hoùåc 18 thaáng”.

- Thaáng 10 nùm 1953, Thuã tûúáng Lanien noái: “Kïë hoaåch Nava

seätùng cûúâng böå àöåi cú àöång Phaáp, seäbònh àõnh xong àöìng bùçng

åc lûúång

æc Böå vaâseächuã àöång trong nhûäng cuöåc tiïën cöng lúán Phaáp ngaây caâng tùng, vïìå àöåi cuäng nhû vïìvuätrang”.

- Thaáng 2 nùm 1954, khi sang Àöng Dûúng, Plïven noái: “Töi

sang àêy àïí giuáp Nava chuêín bõ kïë hoaåch tiïën cöng”. Khi trúã vïì

Phaáp, Plïven noái: “Tûúáng Nava àoaán chùæc rùçng chiïën dõch Àiïån Biïn Phuãseäkhöng àûa laåi kïët quaãgò cho Viïåt Minh”.

Baác Höìái Àiïån Biïn Phuã

15

Thùæng lúåi cuãa ta úã Àiïån Biïn Phuã àaächûáng toã rùçng: Boån chuáng chuãquan vaânoái laáo mêët muâa.

II

ÅI BÖÅ PHAÁP LUÃNG CUÃNG

Khi thêët baåi, thò boån chñnh trõ Phaáp àöí löîi cho boån quên sûå. Boån quên sûå caäi laåi.

Ngaây 29 thaáng 4, túâ baáo tû saãn Phaáp Ngûúâi xem xeát àùng nhûäng yákiïën cuãa möåt söëlaänh tuå quên sûå Phaáp, toám tùæt nhû sau:

- Khi àaäruát khoãi Lai Chêu vaâ Naâ Saãn, maâ Phaáp laåi àûa gêìn 2

vaån quên Phaáp vaâo thung luäng Àiïån Biïn, àoá laâ åt töåi aác chñnh

trõ

àêìu haâng.

- Hêìu hïët nhûäng tiïíu àoaân tinh nhuïå Phaáp àaäàûa àïën Àiïån

Biïn Phuã. Nhûäng cuöåc àaánh nhau úã àöìng bùçng, nhêët laâtrïn àûúâng

Caác

laänh tuå quên sûå Phaáp àïìu cho rùçng Bùæc Böå nhû àaäët röìi. úã Saâi Goân ngûúâi ta bùæt àêìu lo súå.

- Quên àöåi Baão Àaåi khöng àûúåc 5 vaån ngûúâi coá ác chiïën àêëu.

Phêìn àöng chó chúâ dõp àïí chuöìn. Quên àöåi khaáng chiïën, duâ laâ böå àöåi àiaå phûúng, cuäng khöng keám quên àöåi Phaáp.

- Mùåc dêìu nhûäng thêët baåi úã Hoaâ Bònh vaâ Àiïån Biïn Phuã, tinh

thêìn sô quan Phaáp vêîn khaáäng. Nhûng khi hoå hiïíu rùçng hoå phaãi hy sinh cho lúåi ñch cuãa Myävaâcuãa Baão Àaåi (tïn vua coã maâcaã quên àöåi Phaáp àïìu khinh reã) — thò hoå rêët tûác töëi.

- Maáy bay Myä döåi àaån lûãa khùæp xung quanh Àiïån Biïn Phuã

ë 5, ngaây thïm dûädöåi. Àiïìu àoá laâm cho Phaáp rêët lo ngaåi

Àïën muâa mûa, thò quên àöåi Phaáp hoùåc chïët àuöëi hïët hoùåc laâ

khöng laâm nuáng quên àöåi khaáng chiïën, maâchó taân phaánhûäng laâng maåc àöng dên. Sûå can thiïåp cuãa Myäàöëi vúái aãnh hûúãng chñnh trõ thò rêët tai haåi, àöëi vúái kïët quaãquên sûå thò khöng ùn thua.

- Noái toám laåi: Caác laänh tuå quên sûå àïìu nhêët trñ rùçng Phaáp

khöng thïígiûänöíi Bùæc Böå nûäa. Vaânïëu thêët baåi úãÀiïån Biïn Phuãthò

tònh hònh Phaáp seäcaâng khoákhùn.

Trïn àêy laâyákiïën cuãa möåt nhoám laänh tuå quên sûå Phaáp.

ÀöîGia Nam - Nguyïîn Àùng Vinh (sûu têìm)

16

Nhûng chuáng ta chúá vò nhûäng yá kiïën êëy maâ chuã quan khinh àõch.

III

PHAÁP VÚÄÀÊÌU, MYÄCAÂNG MEÁO MÙÅT

Àiïån Biïn Phuã laâ åt thêët baåi àau àúán cho thûåc dên Phaáp, caâng laâ åt thêët baåi nhuåc nhaä cho boån can thiïåp Myä. Vò Myä àaä àõnh ra kïëhoaåch Nava, àaägiuáp tiïìn baåc vaâvuäkhñ àïí thûåc hiïån kïë hoaåch êëy.

ìi thaáng 10/1953, caác baáo tû saãn Phaáp àaä viïët: Chñnh phuã Phaáp vêng lïånh Myämaâ keáo daâi chiïën tranh. Myäxuêët tiïìn, Phaáp thò xuêët xûúng maáu. Binh sô Phaáp àaäthaânh möåt quên àöåi àaánh giùåc thuï. (Baáo Thïëgiúái).

Myä å Phaáp àaâm phaán vaâ bùæt eáp Phaáp búi theo cuöåc chiïën tranh thêët voång. (Baáo Chiïën àêëu)

Trong trêån Àiïån Biïn Phuã, Böå trûúãng Ngoaåi giao Myäàaänoái:

Myäseäët sûác giuáp cho Phaáp giaânh lêëy thùæng lúåi.

Töíng thöëng Myäàaäviïët thû khuyïën khñch böå àöåi Phaáp úã Àiïån Biïn Phuã. Àïën khi Phaáp thêët baåi. Töíng thöëng Myälaåi gûãi àiïån vuöët

Thêët baåi

àuöi: “Töi toã loâng kñnh troång quên àöåi Phaáp anh duäng

taåm thúâi cuäng khöng thïí laâm giaãm búát lõch sûã veã vang cuãa quên àöåi Phaáp”.

Thaáng 2/1954, àoaân àaåi biïíu Quöëc höåi Myäsang xem xeát Àöng Dûúng. Khi trúãìMyä, hoå baáo caáo rùçng:

àûúåc nhiïìu thùæng

lúåi. 18 thaáng nay, Phaáp duâng chiïën thuêåt tiïën cöng, nhûng khöng coá ët quaã, duâ quên Phaáp coá 50 vaån ngûúâi chöëng laåi 30 vaån ngûúâi cuãa quên Viïåt Minh. Duâsao, Myäcuäng cêìn tiïëp tuåc giuáp Phaáp, nïëu khöng thò Phaáp khöng thïí chiïën tranh nûäa”.

ThïëlaâMyädêìn dêìn trúã nïn keã àõch chñnh cuãa quên àöåi vaânhên dên ta.

“Vïì quên sûå, 8 nùm nay Viïåt Minh àaägianhâ

Baác Höìái Àiïån Biïn Phuã

17

IV

TRÚÂI ÀÊËT VIÏÅT KHÖNG DUNG GIÙÅC PHAÁP

Àõch cêåy rùçng chuáng àaä àûa phêìn lúán quên àöåi tinh nhuïå àïën Àiïån Biïn Phuã, cho nïn chuáng rêët chùæc ùn.

Höm 21/1, boån chó huy Phaáp thaách: “VoäNguyïn Giaáp coá gioãi thò àïën àaánh Àiïån Biïn Phuã!”

9/3, Nava noái: “Viïåt Minh seäbõ àaánh tan úãÀiïån Biïn Phuã”.

13/3, ta têën cöng àúåt 1, Phaáp thêët baåi. Nhûng höm 15/3, Nava vaâCönhi vêîn muáa meáp: “Chùæc rùçng Phaáp seäthùæng”.

Boån chó huy Phaáp huïnh hoang nhû vêåy, nhûng tinh thêìn binh sô Phaáp thò thïënaâo?

Ngay sau höm ta têën cöng àúåt 1, tïn quan nùm chó huy phaáo binh àõch tûå tûã; tïn quan nùm tham mûu trûúãng bõ àuöíi vïì Haâ åi.

Baáo Thïë giúái (22/4) viïët: “Quên nhaãy duâ Phaáp chùèng coân tinh

thêìn gò maânoái

laåi. Döëc hïët cöëc rûúåu cuöëi cuâng, hoå bùæt tay nhau, im lùång khöng noái åt lúâi, bûúác lïn maáy bay. Röìi hoå phoá åc trúâi. Hoå biïët rùçng nïëu nhaãy sai möåt chuát, thò may phuác lùæm laâ troån àúâi laâm tuâ binh cuãa Viïåt Minh”.

Baáo êëy viïët tiïëp: “1 quan nùm chó huy àöåi maáy bay mùåt maây höëc haác, noái möåt caách móa mai: “Chuáng ta coá nhiïìu maáy bay; chûáng cúá laâ ngaây naâo Viïåt Minh cuäng bùæn rúi mêëy chiïëc. Phi cöng thò ngûúâi naâo cuäng mïåt nhûâ. Chñnh töi àêy, höm nay töi àaäbay suöët 17 tiïëng àöìng höì. Nïëu töi phaãi bay möåt lêìn nûäa, thò töi khöng àaãm baão maáy bay cuãa töi seära sao!”.

Baáo êëy viïët thïm: “Tñnh àïën 22/4, Böå tû lïånh Phaáp nhêån àaä ët 23 chiïëc maáy bay. Kyâthêåt àaäët 55 chiïëc úãÀiïån Biïn Phuã”.

Àõch thaã duâ viïån binh vaâ tiïëp tïë xuöëng Àiïån Biïn Phuã, phêìn lúán duâ àaäloåt vaâo tay ta. Nhû: ngaây 4/5, chuáng thaã 234 duâ, thò 222 chiïëc bõ ta toám àûúåc.

taái meát. Hoå viïët “Di chuác” àïí

åt ngûúâi naâo cungä

Töëi 4/5, chuáng thaã 280 duâ, thò 200 chiïëc bõ ta toám àûúåc.

Höm 5/5, chuáng thaã759 duâthò 337 chiïëc bõ ta toám àûúåc.

ÀöîGia Nam - Nguyïîn Àùng Vinh (sûu têìm)

18

V

QUAN BINH PHAÁP KHÖNG THÛÚNG THÛÚNG BINH PHAÁP

Höm 3/5, Töíng chó huy quên àõch úã Àiïån Biïn Phuã laâ Àúâ Caát doäng daåc tuyïn böë: “Chuáng töi quyïët giûäÀiïån Biïn Phuã cho àïën ngûúâi cuöëi cuâng! Chuáng töi quyïët khöng chõu haâng!”

Nhûng 4 höm sau, àïën trêån cuöëi cuâng, cúâ àoã sao vaâng cuãa ta tung bay àïën àêu thò cúâtrùæng xin haâng cuãa àõch lö nhö àïën àoá. Caã quan lêîn lñnh àõch keáo nhau tûâng àaân ra haâng. Nùm chiïën sô ta laâ caác àöìng chñ Luêåt, Lam, Hiïn vaâ hai àöìng chñ nûäa àaánh thöëc vaâo böå tû lïånh àõch. Tûúáng Àúâ Caát vúái 4 tïn quan nùm, 6 tïn quan tû vaâ10 tïn sô quan nûäa giú tay xin haâng.

Thïëlaâta àaätoaân thùæng trong chiïën dõch Àiïån Biïn Phuã.

Ta tiïu diïåt vaâ bùæt söëng hún 16.000 binh sô Phaáp, trong àoá coá

àöå 1.000 thûúng binh. Khùæp thïëgiúái àïìu biïët chñnh saách nhên àaåo cuãa ta àöëi vúái thûúng binh vaâ tuâ binh àõch. Nhûng chñnh boån chó huy àõch àaä àöëi vúái thûúng binh Phaáp thïë naâo? Haäng thöng têën U.P Myä(7/5) viïët: “Hún 1.000 thûúng binh quùçn quaåi dûúái hêìm töëi

àen vaâ ngaåt thúã, bïn caånh súã chó huy Phaáp

tûúáng ÀúâCaát àaära lïånh cho suáng lúán bùæn vaâo súãchó huy ”

Àïën phuát cuöëi cuâng,

VI

TÛÂBIÏN GIÚÁI ÀÏËN ÀIÏÅN BIÏN PHUÃ

Thaáng 10/1950, trong trêån giaãi phoáng biïn giúái, ta tiïu diïåt vaâ bùæt söëng 4.500 àõch, trong àoá coá 3 tïn quan nùm. Trêån êëy àaälaâm cho caã nûúác Phaáp xön xao. Caác baáo Phaáp àaänoái: “Àoálaâthêët baåi to nhêët trong lõch sûãthûåc dên Phaáp”.

Tiïëp àïën nhûäng trêån Hoaâ Bònh, phuã Nho Quan thêët baåi.

Àïën Àiïån Biïn Phuã thò laâm cho caã thïë giúái xön xao. Baån ta vaâ nhên dên caã chêu aáthò vui mûâng. Phe àïëquöëc, nhêët laâPhaáp — Myä thò ngú ngaác. Möåt mùåt vò tûâ trûúác chuáng tuyïn truyïìn quaá huïnh hoang. (Cuöëi thaáng 4, Töíng thöëng Myä coân muáa möìm noái: Phaáp chùæc thùæng lúåi úã Àiïån Biïn Phuã — Eisenhower predicts Àiïn Biïn Phu victory) — Mùåt khaác, chuáng thêët baåi cuäng nùång thêåt: mêët 25

Phaáp cuäng

Baác Höìái Àiïån Biïn Phuã

19

tiïíu àoaân tinh nhuïå nhêët, gêìn 20 tïn quan nùm vaâ 1 tïn thiïëu tûúáng

Baáo chñ phaãn àöång Phaáp — Myäàaäphaãi nhêån rùçng: “Àiïån Biïn Phuã laâ cuöåc thêët baåi to nhêët tûâ ngaây Phaáp àêìu haâng Àûác (1940). Quên viïîn chinh Phaáp àaäbõ chùåt mêët àêìu”.

Tin Àiïån Biïn Phuã thêët baåi vïì àïën Phaáp àuáng ngaây caã nûúác Phaáp àang tûng bûâng sùæm sûãa ùn mûâng “thùæng” Àûác (1945). Thaânh thûãcuöåc ùn mûâng cuåt hûáng maâhoaára cuöåc truy àiïåu.

nh hûúãng cuãa Àiïån Biïn Phuã: Hiïån nay, kiïìu dên Phaáp úã Haâ

àïìu chuêín bõ cuöën goái chuöìn. Caác nhaâ tû baãn

Phaáp úã vuâng taåm bõ chiïëm thò ruát lui vöën liïëng coátrêåt tûå, möåt àöìng baåc Myätrûúác kia àöíi 34 àöìng Àöng Dûúng, nay àöíi 100 àöìng. Tinh thêìn binh sô Phaáp rêët chaán naãn. Nguyå binh rêët hoang mang, àaäcoá nhûäng nhoám vaác suáng chaåy theo ta. Thûåc dên Phaáp thò traách Myä khöng hïët sûác, khöng kõp thúâi cûáu vaän. Àïëquöëc Myäthò traách Phaáp heân haå, bêët taâi. Nöåi böå Chñnh phuã Phaáp luåc àuåc, tïn naây àöí löîi cho tïn kia. Baåi tûúáng Nava bõ caách chûác. Tïn tûúáng Ely sang thay

åi, Haãi Phoâng,

Caâng thêët baåi thò àõch caâng hung dûä, caâng gêìn thùæng lúåi thò ta caâng gùåp nhiïìu khoá khùn. Thêåt vêåy, hiïån nay úã åi nghõ Giúnevú, ngoaâi möìm thò àõch noái muöën thûúng lûúng, nhûng thêåt sûå thò chuáng àang gêëp ruát àiïìu binh khiïín tûúáng àïítiïëp tuåc chiïën tranh.

Àïí tranh lêëy thùæng lúåi múái, chuáng ta phaãi ra sûác vûúåt khoákhùn ái; quên, dên vaâ caán böå ta, möîi ngûúâi phaãi ra sûác thi àua laâm troân nhiïåm vuå, tuyïåt àöëi chúákhinh àõch, chúáchuãquan. Nhiïìu Àiïån Biïn Phuãkhaác àang chúâàúåi chuáng ta.

À.X HöìChñ Minh. Toaân têåp. T.7 . - H.: Chñnh trõ Quöëc gia, 1996 .- tr: 285 - 291

NOÁI MAÂNGHE: ÀIÏÅN BIÏN PHUÃ

Cuöåc àaåi thùæng cuãa quên vaâ dên ta úã Àiïån Biïn Phuã àïën nay àaä1 nùm. Nhûng tiïëng döåi cuãa Àiïån Biïn Phuã în coân vang to úã Phaáp. Vò:

ÀöîGia Nam - Nguyïîn Àùng Vinh (sûu têìm)

20

- Hiïån nay úã Phaáp àang múã cuöåc àiïìu tra vò ai maâ quên àöåi Phaáp àaäthêët baåi úãÀiïån Biïn Phuã.

- Möåt khoaá huêën luyïån sô quan úã trûúâng àaåi hoåc quên sûå Phaáp lêëy tïn laâkhoaá“Àiïån Biïn Phuã”.

- úã cûãa “khaãi hoaân” taåi Pari, trûúác àêy chó coá ngöi möå “ngûúâi

lñnh vö danh” àaähy sinh trong cuöåc chiïën tranh thïëgiúái lêìn thûáI;

nay laåi thïm möåt têëm bia kyã niïåm “ngûúâi lñnh vö danh” trong cuöåc chiïën tranh úã Viïåt Nam. Maâ têëm bia naây cuäng vò Àiïån Biïn Phuã maâcoá.

- Möåt nhaâ baáo nöíi tiïëng laâ öng Stïphan (àaä tûâng hùng haái

chöëng chiïën tranh úã Viïåt Nam, vaâ viïët nhiïìu baâi vïì ë hoaåch Nava) vûâa bõ bùæt giam. Chñnh phuã Phaáp vu cho nhûäng baâi cuãa öng ta viïët àaälaâm löå bñ mêåt cho nïn quên àöåi Phaáp àaäthua to úã Àiïån Biïn Phuã. Vuå naây laâm cho dû luêån Phaáp söi nöíi phaãn àöëi. Trong åt baâi bïnh vûåc öng Stïphan, öng Möriùæc (möåt võ haân lêm ngoan àaåo) viïët àaåi yánhû sau: “Cuöåc chiïën tranh xêm lûúåc keáo daâi suöët 8 nùm, kïët quaã nhêët àõnh ài àïën Àiïån Biïn Phuã. Nhûäng ngûúâi cêìm quyïìn Phaáp vò muâ quaáng maâ thêët baåi, hoå laåi àöí löîi cho nhûäng ngûúâi viïët baáo. Caách vu caáo êëy roälaâdaåi döåt àï heân ”

Xûa kia vua Phaáp laâ Napölïöng àaäåp möåt Àiïån Biïn Phuã úã Maåc Tû Khoa (nùm 1812), vaâ åt Àiïån Biïn Phuã khaác úã Oateáclö (nùm 1815), höìi àoáöng Stïphan àaära àúâi àêu?

C.B

Baáo Nhên dên, ngaây 7-5-1955, tr.: 9

NGHÔA CUÃA CHIÏËN THÙÆNG ÀIÏÅN BIÏN PHUÃ*

* Chiïën thùæng Àiïån Biïn Phuã ngay trûúác höm Höåi nghõ Giúnevú khai maåc àaäcoá aãnh hûúãng lúán àïën caác cöng viïåc cuãa höåi nghõ vaâ goáp phêìn vaâo viïåc kyá ët caác hiïåp nghõ Giúnevú àaãm baão lêåp laåi hoaâbònh úã Àöng Dûúng trïn cú súã thûâa nhêån caác quyïìn dên töåc cuãa nhên dên Viïåt Nam, Campuchia vaâLaâo.

Àöìng thúâi, nhûäng êm mûu chñnh trõ cuãa boån thûå