Sei sulla pagina 1di 590

s

A ',

SM.V
^^ 1iki:.'- h

'
-;«t '^;^-

7-/.' ;

j*<dK \JA

>. ; ( / ^
^;
,< I

,»>
,.//.;
i<<i-

•5 ' /

i^'
'• %<•«..>,. •;: ,:;^

-if

WW^'-)
;-.>&*
r»'. '-7.
', r
j-;? . '> *.- '< -
»7l'' • •

5*/.-

t" V

"•rvrii

r
».-'.<•
, 1

PATROLOGIiE CURSUS COMPLETUS,


SEU BlBLIOTriECA UMM-USALIS, INTLCUa. LMFOUMIS. CO.M.MODA. OKCONOMICA,

oiiMiM ss. i'\Tiiiii. uoi.T()»ni sciuPKiKiHoiE ixdtsusrK.ounf.


SIVK LlTnoiU^M, SIVK t>R£COHl'M,
oin AB Mrn APOSTOiiro An ^tatf.m issocr.sTn lu i^.v.v. iiif.) p/io latisis,
ET ADlOSCILIl fLOnrSTISI 7Ktl/'('/n (.4.V.V tl.V.)) FRO GR.ECIS FLORLERUST :

RECl SIO CHRONOLOGICA


O.MML'.\I UL.t: EXSilTLlW: .MO.MMI.Nr()lll.M (..\!II()I.IC.L TKAhlTIOM.S i'KK dllNDiailM rillOll.V
ICCLISLK S.l.CLLA KT AMrLILS.
HHT»l!PlTIONr« ifCrRiT1SSimS,l?«TER 8E CtMQir MONMM.LIS COniCIBCS li \NlJ8CliirTIS C0| L*TiS, rEHQUVM Oll.Kil.N-
Tt.K CiSTICiTi lilSStRTiTlOMIil S. OMM» .M iUllS ViUll.suUK LLCTIO.NIIlLS l OMT I.NK.NTKH ILLlSTIliTi OM.NIIU «
:
i
;

UI-KlllBllS POST iMnlSStUiS KDITIONKS Ql .« TltlDUS NOVISKIMIS SCClILlS hKHKM Ult iB.SOLUTiS, HETKCTIt
tlCTi; IMPiriHI S OHbl>inil$ >KL ETliM iMiLYTICIS, SINGLLOS SIVC TOUOS, SIVE illCTOHKS iLICLJLS
MOMKNTI tUkSCQUENTIBUS, D0N1T& ; CiPITI>LIS INTRi IPSUM TKtTUM HITE DISPOSITIS, NECNON ET TITUI.IS
SI>CtLiKLM PiCINillLM MiKCINEM SlirKlllORKM DISTINC.IKNTIBCS SIIHJKCTAMQIE H iTEniiU SICNIII-
CiNTIDlS, iDORNiTi; orKBIBUS CUM DIBIIS, TIM iroCHMMIIS, ALIQUA VLUO itCTOriTAlB I.N
OHKINE iD THil>ITIONKM KCCLESIiSTICAH roLI ENTIHtS, iMrLIFICATA ;
DlCENTIS ET QfiDRiGINT.V INMCIBLS SLD OM.M HEsrECTL'. SCII.K ET, ALril.VIIKTICO CIIUONOLOr.lCO, A.NALtllCO,
,

ANALOCICO, STATI8TICO, STNTIIETICO , ETC, UES ET AUCTOUES EXUIHE^TIDUS, IT.V IT NO.N SOLLU STU-
DIOSO , SKD NECOTIIi IMrLICATO , ET Sl FOIITE SINT PICUIS tTIAM ET IMPKKITIS rATEANT OJINKS
,

BS. PAIUES, LiMLrLtTATA SLD rU.tSEHTIU UUOBLS lUUENSIS ETGEMHAlintS INDICIIUS, ALTIKO
;

bCILICKT UtKL.M, QIO CONSI LTO, QIIDQUID NON SOLIIM TAI.IS T.VLISVK rATKH, VEUUM KTIvM
tNISQUISQlIK PiTUUM, ABSOI E LLLA EXCKPTIONK, IN QIOM lllKT TIIKMA SCR1P§ERIT, INO
INTUITU CONSnCliTUB ; ALTERO SCUIi'! LILE SAClC4i Klt Qi;0 LECTOHI COU-
,

rBRIRE 6IT OliVll M QIINAH rATRES ET IN QlIIOlS OiEUUM SUOHl U LOCIS


• INCULOS slNCULOHLU I.IBROUUM SCHILTUUf VEUSUS. i rUIMO GENESEOS
USQIE iD NOVISSIMLM APOCALYPSIS, COUUENTATI SINT :

CilTlO ACCURATISSIUA, CCTERISQUE OMNIBUS FACILE ANTKrO.NENK* SI PEUPENDVNT UR CIIAHiCTEnUM MTIDITA»,


,

tHABT* QUALITAB, INTECRITiS TKITUS, COBRECTIONIS PERFECTIO, OPEnUU BECUSOUUM lUU VaUIETAS
TIM MMRRI8, FOBMA VOLUMINUU PKHQUAM COHUODA SIBIQUE IN TOTO PATUOLdGI.E UECl USU CONSTANTLR
• iMlLIS, rRKTII E\ICLITAS, rR.ESEUTIUQt E ISTt fOI.LECTIO UNi, MKTIIOMCA E ICIIHONOI.OGIC v
•KICENTORUM FUACMKNTOnUU OIUSCl LOULMQLK IIACTENUS IIIC II.LIC SPiUSoUUM, VI.L ETIAM
INEDITORUU, PRIUIU AUTEU IN NOSTHa BIBLIOTIIECA, E\ orEHIBUS ET USS. AD OUNES
iETATES, LOCOS. LINCUAS KORUASQUE rEHTINKNTIBUS COAHUNATOHUM,
.

ET E\ IN>LUERIS OPERIBLS TBADITIONtU CATUOLICaM CONELANTIBUS, OPUS U.MCUU UIRADILITEH EFFICIIWTIUM.

SERIES LATINA,
IN QL'A PnOOEUNT nOCTCUlKS SrmPTOKKSOlK ECCI.KSKE LATIN;1i
TATRK.S,
A TLUTLLLIANO AD LNNOCKNTILM 111.
^

ACCURAINTE J.-P. M 1 G N E ,

Bibllothccuc clcrl nulTcrsue,


SIVB CURSULM CUMPLETOHUM IN SINGULOS SCIENTI.li ECCLESIASTICjE HAMOS EUITORE.

rATROIOCIA, AD INSTAR IPSIUS ECCLESIiE, IN DUAS PaUTES DIVKMIUR. ALIAM NEMPE LATINAH, ALIaM CU,CC0-LATINAM.
AMit.4: PARTES pe.nk JAM INTKGRE EXARAT.C SLNT. LATI.NA, DLCENTIS ET VIGINTI DLODUS voluminiuus mole sua
STANS, DKfEM KTILNTIM SirRA MILLE KRANCIS VENIT GR.CCA DUrLlCI EDITIONE TVriS MANDATA EST. rUIOH
:

CU«.( I M TE\TUM UNV fl M VEHMONK LATINA LATERiLI COMI LKCTITUR, NOXKMQUE ET CEN1LM VOLI MINA, PUO lUIMA
SERIK GR.FCA, NoN t\LKI«IT l<»>TERIOR .vUTKU VERSIoNEM LATINAM TANTUM fcMllliET, lUKOQUt INTUA QLINQUK ET
QLINQUACINTA VOI.LMINA RKTINETLR. SElUNDA SERIES GH.CCO-LAT INA StXAGINTA VOLUUINA rUOUAUII EH 1

NO.-» SUPERABIT DLU HIJUS VEBSIO MEHE LATINA TRICINTA VOLUUINIDUS AUSOLVETUR. UNUUQUODOUE VOLUHKN
,

CH^r.o-LATINUH OCTO. LNLUQLOIiQt E NLRE LATINUU QUINQUE FHANCIS 80LUMH0D0 EUITUH UTHoblQUE VKUO. :

UT PRtTll IIUJUS BKNKFICIO inUiTtR EMPTOU, CoLLECTIONKH INTEGHAU, SIVE LATINAM, SlVEGU/ECAM COM-
PAHKT NtLtSSE EKIT; sEI US KNIVI CUJU^QIE VOLUHINIS A Un.lTUDINKH NECNON KT DIKFICULT ATKS VAUIA rUKTIi
#QI»B1NT. ATTAMLN, tl QUIS EHAT INTLCUE ET SEORSIM tOLl.tCTIONEM GU.tCO-LATINAM, VEL KAMDEM t\
CRACO liTINE VERSAM, TIH QUODQI E VOLt MKN PBO .NOVEM VKL PRO SEX FRANCIS SOLLM OUTINEUIT. I8T.€ tON-
DITIOHES FUTUr.lS PATROLOOIE SERIEBUS irrLICiNTUB, Sl TEMPUS EA8 TYriS UANDANDI MON NOUIS DKEST.

PATnOLOGljE lAIlSAi TOMiS ( Ml.


n. UAnA.NLS .MAUULS.

EXCUDEBATCU ET VEMT AIM.T) J -1'. MK.NE. EDITOUEM,


IN VIA DIC.TA nAiinoiSh:, lOKI.UI
01, IM ri5()I'K l.l IKII L l'.\lllSI(mi;M VLL(;() DnyFtn
^OMI.N.\TAM, bLl 1'ETll-MU^TnOLGt:, NINC VEKO LNTUA M(JtMA l'AKISI.NA.

mtjv
AVIS IMIM)HrA>T. c5/67
IVaprf-s niif ilntlol"» provlilrMilinllfH (|iii ri'KlHHMil !<• iiK.iMk- , r..r<iiic(il li'« «•iivrrn aiiMlcmn lU- ror.linairp m rofit
•.'ins coiilrnilii iiiiiis |.|ii>. oii iiioiiit fiirlis <•! ii. iiiliri-ii-.cs. |,is Alrlnn ( iillioliiifiet iii' |«>im.iiiiiI teuin- /i li.ii.j.ir )t re
( ;i( ln l ilJNiii ili' liiir iililili';. I.iiiiril (.11 ;i nic liiir <jini(iiiif oii |<iir iiii|i>rl;iii( c ; lai,l<'.l .m
a i|it (|ij'i|« (laujiii UtuUh
«111 (|iriU (illiiiiil ri'irc. ( (•|icii.|;iiil iN |ioiir4ui\(iil li-iir rarn^ri* (l<|.i)iH 121 aiis, vl Ir» (.r''i( 11,11« ({in ('ii »«ir!(iil
(lc\iciiiii'iit (lc jiliis (11 |iliis Kr;i\CH il soij-nccH : jiiishI (i:iiall-ll icfiaiii (|irj riKiiiis »r(';V('i.' jinuiic prudciK (;
liiitii;iliii' iic s.iiir.iil |.ri'\oir iii ••iii()i''(|icr, ( cs Alclicrs nc si: rciincr^.iil (inc ((iiariil la I:. ,hc du Clriu. ...»
tcriiiiii.c cii sc» '2, 000 \i.|iiiiiCH jn-l", I.c (i.issc (i.nriill kiU ^Mr.m ilc rjivcnir, iKHirrc a fs;
iiii (|iri| y a
rr.iiii.lic. (',c(iciiil:iiil, (i.iriiil lcs i.-iloiiiiiics aii\([iicileH ils sc sonl Iroml-scii LiiUc II cn c^i , >lciii oui
<cii >

iiiirllciiiciil rciK^lccH, ji.irci' (|u ri;iiii (iliis (a|.|l:iIcH, lcur cllcl «•iilralnail i>liis df <oii ., Im \,i-iun .

riiiiciiirciils s<5 soiil iloiic ;i( liiiriics, (i.ir lciir ( orrrs(i..ii(|,iri('C 011 jciirii \<i\aK<'iirs, Ji r ; i , .utoul .|ui; tiits 1 ,.

«^l.iiciil iii;il ('()rrlf{.'cs (;l iii:il iiii(iriiiii';ci«. ^c


fond (Irs Oo\r:i(fCH, «ini, |n»iir la |i:ii|t:tr(. iic 'onl
(.oiiv.nii all.iqiii r l<;

<|ii(! I(;s (licls-iriiiivri; ilii Iouh Ic» lcni|»H el daiiN lou» !«•« \)»y%. il lallail l>iPn
(..•illioliclsinc r( ((»111111« i.our lcls daiis
sc rcjcicr siir l.i Inriiic (laiis (<• ((ncllc a dc (iliis ncricux la correcllon ci rini|»re.<>Htuii ; cii cir«;l, ,ien cti«;r<»-<i'ii;u\re
ni<*iiic ir:iiirai(;n' (|iriiii(; doiiii-valciir, si !(> Icxlc cn ('•tail incjaci nii illi'.itilc.
II osl trcs-vr.i; (|iic, dans lc [rini i(.c, iin siicrcs lnoui dans lc* rasics «lc la Typ'»(rr3iiliic avanl rorr^ rEilileur <1«
rrroiirir :mix iiii''raiii.|ihs, alin (l(; niarrlicr (.liis r.-qiidcnicnl cl de donncr lc» ouvra^-c* h ii.oiiidre (»rix, (|uatre «oli;n ' s
dii ildulilo Ciiurs ifiUiilwi: miulc. elile TUh)U)ifie liircnt liri^savrc la correriion insiiMis.inle donn^c daiis lcs in
;

iiiorics (ircs<|iic toiil rc (|iii s'i':dile; il csl vrai aiissi (iii'un rcriain nfimlirc d'aiilrcs \
.'1
:i(,(.arlciiaiil a div» r-i-s
l'iililu;ilioiis, liirciit \n\[)V\uil:n 011 Irop iioir 011 Irop hlanc. Mais , dcpui» ces lcni| >, lcs in<';rani((ue« «>ii.
r('(li'; lc Iravail niix (ircsscs a bras, cl l'iiii(ircssloii (|iil cn sorl, sans (*lic dii lune, alun lu .j i- |e Imc jurcrail dai.«
(lcs oiivragcs (riiiic lcllc nniiirc, cst (larfailcnicnt (oiivcnalilc sous lous le» rqiporUi. (juanl a la rorrc( tion, il cst
(li! fail (incilc ifa jaiiiais 6tt'; |iorl('c si loiii daiis aiicvin" (';.lilion ancjcnnc on conlciii(>oraine, It cofnmcfii cn sciait-ll
aiilrciiiciil a()r('s lonlcs les ixiiics cl loiilcs lcs di^-iicnsos ((iic iioiis siiliissoiis j.oiir airivcr 'i imrKcr iios ('-prcovi % d«j
,

loiilcs llnilcs? l.haliiliiilc, cn l.vpo;,'ra()lii(;, ni(*inc daiis lcs nicillciires niaisons, esl de ne rorriKcr (|iie dcux ('•preuvcii
ct dcn ronr. rcr uiio troisicnic avoc, la sccondc, «ans av.jir pr«'piri'; cn ricn lc nianusrritde laiilciir
I);itis lcs Melicrs CiillioliiiHca la dillVrcnc; cst pi(;s((uc in(;oinniciisiir.it)le. Aii ino.vcn de rorrcciciirs b'anchis 'ows
li! luirnais cl doiH lo coup (rnil l\poj<i;iplii((ii(; esl saiis (litie pour lcs faiilc», 011 comnicncc par prcparcr la ropic d'iin
hnul ;i raiilrc s.-iiis on o.xccpicr iin sciil mot. On lil cnsuilc on prcmif-rc ^preuve avcc la copic ainsi prcpar/;e. On lit
011 sciondc (lc la nK-^mc maiiifro, rnais cn collalionnanl a\cc la (.reinicie. On fait la rn(":mc chose cn licrce, en rolla-
lioiiiianl avcc la scconde. On a^,'it dc mi^mc en (juaric, cn collalionnanl avcc la liercc. On rcnouvelle la rn«;mc op.'-
r;itioii cn quiiitc, cn coUalinniiant avcr la qiiartc. C.cs coHationncrncnts ont poiir bnt dc voir si auriine dcs fauu-s
sii,'iial(jcs aii biircau ()ar M.M. lcs corrcci.curs, sur la marjic dcs cprcuves, n'a (^cliap^^e ii MM. les rorriffcnrs snr le
iiiarbro ctle nidial. Aprc^-s ccs tinq lccliiros enlicras tontnMiJcs runc par lautre, el cn d( b(.rs dc la pr.-paralc n
ci-ilcssus moiilionncc, vicnl une revision, ci souvcnl ii cn \icnl ileux ou Irois; (.uis Ton rliclic. I.e clicbagc o(.('-r('', (ar
cnnscqiiciit la purcl6 du lcxto se Irouvant immobilisi^e, on fail, avcc la co[)ie, unc nouvelle leclurc d'un boiii de r.i-
prciivi^ h raiilre, on se livrc a unc nniivcllc rcvisioii, et lc tirage n'arrive qii';ipres ces innombrables pnkaulions.
Aussi ,v a t il a Monlroiigc dos corrcclcurs de toulos les iialions ot en (iliis (^and iiomhre que dans \ingi-cinq
im[)rimcrics de Paris reiinies Aussi eiicnre, la correclion ,v coute-l-el'c aiitant que la composiiion. landis qirai.lcurs
!

clle 110 roQte qiie lc dixiiine Aussj enlin, bicn que rasscrtion piiissc parailrc Kimil-raire, Icxactilude obieniie p,ir
!

l.iiit dc frais et dc soiiis, fail-cUc qiio la [iliip.irt dcs K.lilions des Aleiiers Culliolifiues laissenl bicn loin dcrri^re ellcs

rclles iii(*!me des ci^-li-bres Hd-nLdictiiis Mabillnn et .MoiiHaiicon et di!S c^lebres Ji-suiles Pctaii et Sirmond. yiie Ton
romparc, cn circt, n'imporle (iiielles feuillcs de leurs edilions avec celles des noircs qui leur correspondent, en grec
toiiime cn lalin, on sc coiivaincra qiic riiivraisemblable csl une riialilii.
P'aillciir?, ces savants (Iminenis, plus pr6occupt's du scns des texies que de la parlie t.vpographique el n'<-lant
poiiit correcleurs de prdfession, lisaienl, non co qno porlaienl les epreuves, inais ce qui devail s'.v trouver, lei.r
iiaule iiitelligcnce supplt!-anl aux fautes de riidilion. iJe plus lcs Bcnedictins, commc les JiSs-iiies, opi-raient prcsqiifc
toiijours sur des maniiscrils, cause pcrptjtuelle de la rnulliplititi des fautes, pondant qiie les Aleliers Callioliquet,
doiit lc propre esl surloiil dc ressustilcr la 'Iradilicii, n'opercnt le pliis souvenl que siir des irnprim('-s.
I.e K. P. I)c Biicb, Jesiiilc Rollandislc de Briixcllcs, nous ('-crivait, il y a quelqne tcmps, n'avoir pu Ironver en
dix-huil mois d'tilu(lc, une seule faule dans nolre Palrologie liiline. M. Denzinger, professeur de Thiiflogic a rUni-
versitti dc Wiirzbnurg, cl M. Kcissmaiin, Vicaire (itiia-rardc la memc villc, nous mandaient, a la dale du 19juillcl,
n'avoir pu ('galcmcni siirprcnilrc um
scule fanie, soit dans lc latin soit dans le grcc de notre doublc Palroloifie. Kiitin,
lesavant P. Pilra, BL'ni'dicliii de Solesnic, ct M. Donclly, direcleur dcs iww/cs de phiiosophie chr^liemie, mis ku
dtiii de nous convaincre d'iine seule errciir l.vpograpluquc, ont 6te lorciis d'avoucr qiic nous n'aviuns ()3S irop
pnjsiiinti de nolre parfaile correction. Daiis le Clcrgt'; se iroi.vcnt de bons latinisles el de bons helliinisies. ei, ce qui
est pUis rarc, iles liommcs Ires-posilifs ct ties-praliques, ch bicn nous lcur promellons iine prime de 2o centimes !

par cli;iqiic f.iiilo qu"ils dticoiivnioiit dans niniporlc lcqiicl dc os volumes, surtoul d.msles grecs. 1

Malgre cc qiii priiccde, rEdileur dcs Cours coiuplels. scntanl de plus en phis rimporlance et meme la ndcessilfe
d'une corroclinii parfailo poiir (iirun oiivnigc soii vtjrilablemeni iilile ctcslimable.se livre dcpuis (ilus d'iin an. ct
est resolu de se livrer jusqu';! la tin a unc optimtion longue, pt-nible et coiiteusc, savoir, la riivision cnlicre et
universelle dc ses innombrahles clichiis. Ainsi chaciiii de ses volumcs, au fur el a mesiire qu'il les remei sous presse,
esl corrigti mol pour mol diin bout i» raulre. Quaiaiile hommes y sont ou y seront oc(?uptis pendant 10 ans, et une
somnii^ (iii ne saurait etrc moindre d"iin demi niillion de francs esl consacrec a ccl important tonlrole. De ceiie
nianierc, lcs Publicalions des Aleliers CiillioHqtics, qiii dejii se dislinguaicnt eulre toutes par la superioritii de leur
rorreciinn, iraiirontdc rivalcs, snus cc rappon, daiis aucun temps ni d;(iis aiiciin pays; car quel est re.lilciir qui
pourriiit cl voudrail se livrcr APRKS rOLP k des travaux si giganlesqucs ct dun (>rix si cxorbilant ? II faut
certes dlre bien penctre d'une vocalion divine h cct eflet, pour ne Yecuicr ni dcvant la pcine ni devant la diipense,
sunnul Inrsque rEiiropc sav:intc proclamc qiic iam.'.is volunies n'ont (il6 (idit(is avec tani d'exactitude que ceux do
]a BibiioUihjUC universclle du Clergc. l.c jiriisent volume cst dii iiombre de teux rtivistis, et lous ceux qui le seroiil
a raveiiir portcront cclle nole. Kn consiquencc, pour .juger ies (iroductioiis des Aleliers Cathotiques sous le rapport
de la correclion, il ne faudra prendrc quc ceux qiii (inrieront cn lele Tavis ici irace. Nous ne reconnaissons que celie
edilion et celles qiii suivront sur iios planches dc incial aiii>i corci.Liiies. On croyail aulrefois que la st.ireotvpie
immobilisait les faulcs, attcndu qirun cliche de mti-tal n"est point (ilaslique; pasdu lout, il introduit la perfection,
car on a trouvti le moyen de lc corrigcr jisqu'a extinclion de faules. L'IIebreu a ete revu par M. Drach, le Grec
par des Grecs, le Latin el le Trancais par les preniicTS corrcclenrs de la capitalc en ccs langues.
Noiis avons la consolalion de pouvoir linir cet avis par les rt''fiexions suivanies Enfin. noirc exemple a Cni p.ir :

et

oii\rat:es lie courle halcine. Les in-4°, ou s'engloulissenl lcs in folio, faisaienl peur, et on n'osait y toecher, par
crainle de so nover dans ces abimes sans fond et saiis rives; mais on a fini par se risquer a noiis imiter. Bien p:iis,
sous nnire impulsinn, d'aiitres Editenrs se prcparent au Bullaire universel, aux Decisions de loules lcs Cougre^^atioiis,
di unc nimjraphie ei a une Ilisloire gencralc, etc, etc. Maiheureiisemcnt, la phiparl des 6diti_ons dejii failcs ou qui se
foiit, sont sans auloritti, parce (iu'elies sonl sans esactilude ; la correclion scinble en avoir die faile par dcs avcugles,
solt qu'on nen ait (las scnli la gravii-i-, soit qu'on ait recule devanl les frais; mais patience! uiie reproduclioD
Ctirrecte surgira bicnlcM, nc fut-ce qu';» la lumiere des ecolcs qui sc sonl faites ou qui se feront encore
TriADITlO CATIIOI.ICA.

S£CILLM IX, aSNLS 8oG

B. RABANI MAURI
FULDLNSIS ABBATIS ET MOGUINTIM ARCIIHTISCOPI

OPERA OMNIA
JLXTA EOITIO>'F.M GKOR(.II COI.VKNFRJI ANNO 1617 COLOM F Ar.niPPlN E DATAM, MFNDIS
QIIBIS SCATKBAT I.NMMERIS CIRA yUA PAIl F.U AT EXPIRC; ATAM ,

NOVISSIUE AD PREI.l M RbVUCATA ET ISOVO ORUINE, CIIRONOLOtilCO SCILICET, DKIESTA;

VARIIS PR^TEREA iMONUMEIVTFS


QL/E SUPPEDITAllUNT

MABlLLONll, MARTEMI ET DACllERll COLLECTIONES MEMORATISSIMJ],

AUCTA ET illlstrata.

ACCURAINTE J.-P. MIGNE,


BIBLI0TI1ECK CLERl UNIVER8/E,

CtlvSULM COMrLETORLM IN SINGLLOS SCIENTI£ ECCLESI ASTIC;E RAM03 EDITOUa.

10MUS l»i;iMUS.
I I >0«><TBB—

VESELNT f) VOM MINA \2 FRANCIS GALLICI9.

EXCUDICIJATUU ET VENIT APIJD J.-P. MDiNK FDITOUEM,


irs viA nir.TA d- wmnisE. oi im rnoiT. poutam i.iri ti.e pAiiisiom m wi.r.o rrhSFEn
iNOMLN.\T.\.M, btU Pt/ /i -J/O.V] /iOLG/J. MJ.NC \LHO I.NTK.V MUEM.V PAUISIN.V.

180»

'inADITIO CATflOIJf:\.

SAiCLLUM L\\ A.\NI S HM;.

ELLNCIIUS
AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO GVII CONTINENTUR

B. IIABANUS MAUIUJS, FDLDENS13 ABBAS,


POSTMODUM
MOGUNTINUS ARCIJIKPISCOPUS
Pnor.KGOMENl.

Ji. Rabani Maiiri Elogijim historicum, nuclore Mabillonio. col. 9

B Rahnni Mauri Vita, auclore liudolfo Sctiolaslico, cjua discipulo. 39


B. RahaniMauri Yila allera, auctore Trithemio. 67
Fjusdcm Vita; compendium. JCf)

De Rabano illustriiim scriptorum lestunonia et clogia J07


Jn Rabani opera Fabricii Notitia bibliographica. 127
Catalogus operum Rahani Mauri in sex tomis editionis Colvenerii comprehensorum. 13 1

B, RaBANI MaUHI OpERUM OMNIUM PARSPRIMA. — SCBIPTA AB IPSO JAM ABBATE EDITA. 133

De Lauclibus s-inclee crucis libri duo. 133


De clericorum Instilutione ad Haistul|/hum libri tres. 293
Liber de Oblatione puerorum. 419
Commentarionira in Genesim libri quatuor. Prcemittuntur Freculphi episcopi ad
Rabanum ct Rabani ad Freculphum epistoloe. 439
Liber de Coraputo. 669
Commenlariorum in Matlhaeum libri octo ad Haistulphura. 727

" TmT-

Parisiis. — Ex Typis J.-P. MIGNE.


;

Al) OrKUA

B. RABAIVl MAURI
PROLEGOMENA.
IJ. K\i]\M M\LU1 1:L0G1UM lllSTOKICUM
AUCTOUi: MACILLONIO.

c\riT piiiMrM. A C\ (Kiematiis ad illuni scriplis. Qui sic duplici no-

tiabani noniina,patria, parenus,nativilalis lempus. niinc alTecli eraiit, allerutruiu duntax:it seorsii:!

l.lUfijkMS, palrio iioniiiu> sic ilicliis, aliudnonie» usuipnbant, raro utriimquc siinul; id(|iic aliis cliaia

MviRis aicrpil ab Alcuiiio pr.cccplore s.uo, uti ipse ubscrvaic inos eral; laiiut^i in cjiislola lluailerti

ici pra-falionc conuncnlariis Uctjun» pr.cUxa lcslis VVirtziburgensis cpiscopi ad Ualianum, Coiniueiila-

ost, ulii ait se in iis lucis qu.c pcr se csponil, ad riis iii Judicum et Uutli libros prceiiiissani lego
inargineui < pranolaise M liltcram, Mauri n(uncn ^ liaiic inscriptioiicin : lllustri viro mcrilu^iitc insiijiii

ciprimentem : quoJ magislcr, inquit, nicus l)calic ac prastanlissiino Patri llHitbiino Mnitro UitiHbcr-
inouiori.e .\ibiuus miiii iudiilil. > Nimiruui islo x-vo tus, qux> nuiniiiuni conjiinctio itidciii in Loili.irii

mos invaluerat apud lillcralos viros in liis partibus imperatoris cpistola cxpositioiii Lzecliiclis prapa-
degenles, ut praler gcnlililium nomcn, quod plc- sita iiivenitur. Dciiique agnomcn suuin llliiibiiiiut

ruuique sono duriusculum ciat, aliud a Latinis aut vocat in pra^fulioiic ad .Mattli;ri Kvangclium. Joan-
Crxtis, raiius ab ncbr.cis asciscercnl, politioris ser- DCS Tritliciiiiiis Uab:iiitiiii passiin cogiiominat Ma-
moui» lenilalem ancctanles. Hinc sancto Fricliorio gnentium a Magncntiaua familia, ex qua cuin pro-
iladriuHtts; Uiscopo cogiiomen, id est alterum no- cessissecredidit. Lx vetuslis scriplorilius nulltis

men Ueuediftus; Willibrordo Clctnens ; Winfrido B (qucm sciam) hoc cognonicn Ualiaiio tribuil anti:
['lonifacius : \riwn\ Saltzburgcnsi episcopo /l//ui7ii Ademarum Lcolisincnsem monacbuiu in Cbronico
Alcuiuo Albinus Ftaccus; C;>rolo Magno David; An- ab aniiis sexccntis exaralo, ct Sigebcrtum ci sup-
gilbcrlo Uomerus; Uiculfo Damccla; Adalbardo .Ifi- parciu iii lib. de Scriptoiibus ccclesiasticis, cap.
loniut; Walui Arsenius, el llieremias; Uatberlo Pas- 89, ubi Habaniis, alio iiominc ilaurits sive Magncn-
chasius; Wariiio Corbeia> Novx' abbali Placidius; tius appcllaliir. IlUauanus, qui aliis Ualiaiius et Uh.v
aliii» alia vocabiila supposita suiit. liariulfi cbruno- banus ita iiouicii suuiu piiigcre aiiiat cuiii aspirata
grapbi Ccntuleusis dc ^ancto Fricho io agcntis no- pra:via, ut HLudovicus, HLolharius, pro iiiore il-

tamla sunt verba in lib. i, cap. 6 : < Allerius no- lius a'tatis.

mcn, eo quod riclu liiigu.i* barbarx inepliitn vi- 2. Uabano patiiam ::lii , aliam pro sludio (|nis-

suin cst, a prioribus mutalum vocatur, cl scribilur que suo adriiiguiU, hi Angliam , Scoliain isti. .Noii

Uadriiinus. > .\de4) vcro Icnitalcm banc seclaliantur vacat rcfcllere islas niigas. Fraiicum euin fuisse, id
illius temporis liomincs, ut ejusmuJi [lopuiaria no- cst in Francia orientali ortum, cunstal, non quideiii
miiia, quaiti barbara , pronunli.irc fere non aude- Fuld;G, sed .Magr.nlix. Audi Uabanum ipsum iii Al-
r.nl, nisi pelila venia lectoruiu. Huc >>peclat Sorva- cuini pcrsona libros de Cruce suos onerentem pap:c,
lus Lupus in pncfalioue ad li!>rum de Vita saiicli C el sic de sc loqucnlcm :

NVigberli abbatis : « Id aulem a perili bencvolcnlia I|>S(> quiJHm Francus gpiiere c^l, atiiue iocola siUaD
B<Mhoitia', elc.
lectoris obtinuerim, ut sicubi Laliiii serinnnis lciii-
Fulda: (|uippe, qiiod oppidum in Bochonia siliin)
t.ns hominum loconirovc Germanic.e lingua: vernacu-
pst , m'inachus eral : non tamcn eo Inri natus ,
lis asperaliir, modice feral, ac uicminerit noii car-
scd in url e Magonlin, ut ip&e canit in epilaphio
men iiic scriberc, ubi poetica liicnlia iionnuiiquain
stio :

romina mulilanliir, atque ad suTiorilatem Fionianidi-


L'rlie ouiileiii liic gpnltus suiu, ;ir sacfo ronte reiulus .

riguntur eloquii, vel penitus immutantur, sed bislo- Iii t-uMa posl licc Uui;iDa !>«(.tuiu didicl.
riam qux se oLsciinri colorura obliqiiitatibus re- Nec audiendi siinl qui iuterpiinclioncm post vorabn-
nuit. * Ikec igilur causa C:>1 ob quaiu Alcuinus Ua- lum in Fulda locaiit. Ual aniis ciiim sepnltiirdiii
bano cngnomentum seu allcrum nomen imposuit stiam desig^^iavcrat .M2A'onli;e iii inonasterio Sancll
Manro, qno nomine eum ^alularc solet ia cpistolis Albani, ac proinde verba illa, irbe quidem hac geni-
PixaoL. LVII.
,

n Al> OPKKA li. UAIiAM MAIIU fj

tut $um, tlH Ma({()iili:i cxplkatc oporlet, «'l (|iii(lriii A (JiindiainiiUH , r|iii ct itigcinUril wt vi dc inon:i»trrio
sic, (7|ilic.ivi( vi-liis i|iiiilain AiiiiiiyiiiiiK , ciijus hcn- ruiHitcalilatiiin, i ct in palaliiioruiii nuiiicro nuucupa»
Iniliain rrfiinMiiiis iiilra iiuiii. "t'-K liiin. I AliiiH porro niilii vilctnr Guiii!- -^ ible a
Tt. Ualiaiio pirf.nlcs, < liiilliarilinn M.i((ii(>iili.Mia (iiiiidramno, nijuH, uli ci Oidriidiii i, .>., i-pi-
faioilia Kaliiiii, viniindiviUMii cl poti-nliMii, r|ui iiuillo laphiiini loKiiit Itahanut, cuin priinu» Lcvita fueril,
l< iiipon; Kiili Kraiicoriiiii |iriiicipil)iis slrcnno iiiilita- .'illcr (:onjii(;atus. Ila:c dc Rabafii panMttibuii, quo*
v<'iil; cl Ahlc;,'iiiiilriii luiiicstissiiii c ((iiivcrsaliiiniH (laros fiiissc c\ jain dictis manif t.

iiiuliercin, > trilniil Joaiincs Trillicniius. Scd (|iii la- 4. .Nalalitiiiin cjus diciii ct an M-Vfrantins
p3us CSt in loco nativilalis cjus dcsignanilo, vcrcor dcriiiit TriiticniiuH i quarlo nonah Fcbruarii, anno
iit ci tulc crcdalur de noininiliiis cl dignitatc pa- scptingcnlCiiinio octoj{csiiiio (M:lavo. » D.cin ncs( lo
rciilnnl, (|uorii.ii niilla incntio apuil anlinuo^. Vc- un(le accfpcrit, aniniin [iroplcr propc atiigil. Rah;i-
rniiitaiiicn ccrluin csl llabuiiuiii iiliislri gcncrc ortiiin iius ad diaconatiis graduiii pioinotu.s cst annoCliii-
fiiissc. nt (|iil fralrcin lialniil Tiilinuni, viriim ciim 6ti octingcntcsirno priino, nl infcriug ostciiilain. Si

priinii nohilcm, lostanlc H.ibano in cjiis cpitapliio; Ecclcsia: vctcrcs lcgcs ac reg(;las hac in rc scrvavit,

cl ncpotcm Cundrainiiiiin Levilain, ccllx' Sancti tiiiic natus crat annos miniinum vipinti (luinquc.

Soli pru;p(!situm, cl Lmiovici Gcriiianix rcgis ca- B Ilaiic cniiii j;latciTi cxigiinl prisci canoiic»», n.,: di?-

pcllaniiin. Tuliiii opitapliiiiin cjusiiio.Ii cst :


pensatio acccssisset. Krgo in luccm cditUs est Raha-
niis anno fcrc 7TG. Certe tibros duos de laudibus
liic jarel iiisiRiiis \ir roraini! Tiilin Immalin,
('.(
(iif l>'iis (iiiniiilinpiii sorle vocaiite dicin. sanct;e crucis scribcrc : i esl antc Minuui
Ali:i (iaroruni q'ii iialiis slirpt^ pareiiliiiii , 810, ubi sex luslra, id c^i t ...... ^a annos, inipii.vit.
Moro oiJHii procorcs icqiiip.iravil avos.
Iti?;ciiio, iiroliilalp, lide, verliique decore ,
CAPLT U.
iiiler re(?:ili'S vixii lioiiore viros.
Moiunlicaprofcssio el diaconalu», sludia $ub Alcuiiw,
Qiicm jiiveiiPin iiieliis ("("Cidi^^se virililcr arniis,
KHecil (loiniiii kimIi:'
I"raicr poniilicis finl, ille ceierrimus armis
0><i liuc gerinaiii (lciuiit ossa sui.
mj(;ria siii.
^ 5. I Ful Uc monachus a pucro
condiicipuli.

fuit, » tcsle A;io-

Flc;;le pciiu palina.-que leva, lioiie Ifcior, etorans


nymo infcrius addiicendo, idquod etiam salis indicat

1)12, precor, amljobus pro[iiliare Deus. in siio ipsius cpitaphio, ubi consequenter post acce-

Nam ul id de Rabano ponlifice, non de alio intcrpre- pliim baptiimum se Fuldx dogma sacrum, id Cbt viL-e

ter, facit, quoJ poulificpni non nominat, et quod Cl.risliaiirc et monasticae Icges di licissc afTirmat. Iii

pro aiubobus germanis postulat prcccs. Qiiod si cui pervctustis Annalibus Fuldensibus, qui iii anno i
non saiis cxploratum videalur, sallem concedal ne- iiiiperii Ludovici Pii de&inunt, apud Lamijccium iii

cesse esl Gundramnum, virum palatinum, Rabani


C tomo II C;csareai Biblio^heCT;, Ruban diaconus faclus

fnisse nepoiem. llujus rci ccrtum habemus aucto- mcmoralur anno 53 rrgni Caroli Magni, id est anno
rcni, non solum Ermanricum cjus xqualcm iii li- Chris.i 801.

bro de gestis sancti Soli, sed ctiam Gundramnum G. Adole.^centem jam, et lilterisutcunque imhuluui

ipsum, qui ut Ermanricum ad scribondam Soli Vi- Ratgarius FulJcDsis abbas ab anno 811 in annos

tam adduceret, (/omi/ii afcftfli/s, patrui, inquit, wid,


scxdccim, i R .banum una cum Hjllonc Turonis di-

licenllam defert. Quis isie abbas fuerit, decIaratEr- rcxil ad Albinum magislrum gratia Hlciales dis-
manricns ceiidi artes , » ut cx pervelusto codice Fuldensi
in diclae Vil3C cap. 6, niinirum Fuldcnsis
monaslerii : « ubi Deo providonte moiio sanclissi-
refertBrowcrus in notisadRabani poema 15. Ralga-
rio id acceptura referre videlur ipse Rabanus in di-
mus ac i;i omni arle perilissimus dominus abba
clo poemate, in quo aliqui versus hoc loco veniunl
llabanus perspicaciier fulgel. Gundramnum diaco-
mim charissimum suum observandi.
cellulye Sancii Soli ccdiluum
ac regis capellanum » Ermanricus ita loquentcffa Jam inilii con(^essit bonilas lua discere libros :

Sed me pauperlas suff cal lngenii.


inducit cap. 10 : < Ego namque, frater charissime, Me cjuia qiiscuncjue dociieruni ore migistri
imperanle domino meo rege, e\ obcdientia patrui Ne vaga meus pcrdai, cuocla dedi fuiiis.
D
ac ciomini rnei charissimi el fratrum ejus qui cum Ilinc AILinum seu Alcuinum pracceplorem suum in

tx) ccenobialiler vivunt, hic sum, ut cernis,in arctis- carmine lii.ris de saucla Cruce piieiixo inducit, pro
giniara el slerilem locum deputalus minister. > Id se ita sancto Marlino supplicantem :

de iiullo alio iutelligi potesl quam de Rabano abbale


Sancle Dei praesul, merilis in saecula vivens
Fuliii-jisis monasterii, a quo pendebal cella Sancti Caiisain c;u3in tVrimns, su^cipe meole pia.

Gundiamnus Ad haec el hoc


Ncmpe ego cum fueram custos bumilisque minisier
Solij.t?erail dicere : i
Isiius ecclus ae, dogmata sacra iegens :

inenfejii ssepruscule niovet, quid in me boni domi- Hunc puerum docui diviui famine verbi
Eilii(^r5 moniiis ei sopbia? sliidiis.
nsis rex potuisset nancisci, quod servitium meum Ipse (luidem Francus geuere est, alque incola silvae
liignalus esl appcteie, >el cur voluisset me a quie- B co:iire, livc missus liiscere verb.i Dei.
Alib.is icjm ]»>' snus, Fulionsis rector ovilis ,
tis.sima cojnobii vila, quamvis hactenus non liga-
llium liuc (lirexil aci tua lecta, Paler :

tuin, in ea educerc, el in hsc asperrima montiura QuLi me(uin ieger. t metn scbola.siiciis aricm ,

Scripturam ei sacrara rite pararet cjvaus.


juga statuerc. > iSimirum prope cellam Sancti Soli
vilia seu domns regia erat, ut patet cx consequen- Ilis versibus deceptus est Trithetulus el abi, ul di-

lib-us Gundramni verbis, cni vill.-c prcefeclus eral ceror.t , Rabanum Alcuino pr*Cfptore lilteris ope-
1-. lUOLhr.OMF.NA. (i

i.cii iIlvIism' Uotti.i- , r.iti lnH' r:)iiiu>ii, (iuo>l saii- .\ (.1 !(<! (|iiiiii I.IIII 'I riin All>i..U'> 111' iii.i.i^ic r ,

lloo |>oi lus UMif.il , li >v ii|>us omiiir robol.


< lo .M.uliiio TtiruiM-nsi aiilislili diri^iltir, iiil(-lli};> n- I

tli:iii csso (ic jtoiililicc Uoniaiio, dciitic Uomana Vx- «^mu Fullcnsihus scliolis pracsscl U:iltaim.s, GiUb%
desia. in qtia lillcras profcssns sil .\lcuiiius. Ilibcrniis ipsius ro^-alu librtiin dc Compiito capiitiliH

7. Sui.liorum socios in Tiironcnsi acadctnia U;i- -^*-^ Cilidl, ci.lci .|tic nui!CuiM\il. .Nitnnipaloriaiii

l>anus li:iliuit llaU(motn c\ diclis, cjus posica iii ali- «'I>i-slolam cv l.ottmtiaiia l.iMiotlu<;:i viilj,Mvii inlcr

b:iliali di-iiilatc stucosonMu; cl llcnmuuicni s.ii II licrnicas rsserius. Ka in c|iisltda o|KMis nrgumcii-
IJaiiiioncni , dciii opisc«>puiu llallKTslatcnscni ; id t<'"> Gildas cxplical, grali:is agcns Dc >, « qtii lili,

oiiiin coiligitur c\ pnvralionc oporis do Lnivcrso iniinii. .jiis aitinrcm itispiiavit, lcqtic rcd.lil suo ful-

Ilcmmoiii dic:tti iii h:ri- vtTl».; : i .Mcmor nm lumi gorc i'ccor;itiiiti, «t provimis litis piofccaiosiiin. »

slulii tui. -s.tiiiti' l'.itcr, (jiiud bal.uiili in piicrili ^l- I>is( ipulos liahuil pcniHiltos, iii liis Walalri-
alijuo juvcnili a?lale in lilloraruin cxercilio cl sacra- t'um Struljum, Scnaliim I.upum, Kudolfiim, scqucii-
rum litleianiin moditalione. quando iiiccum lcgcbas i's ^i*-i' sriiptorrm, cl Olfridiim, dc quil us pauc.i

III :
' ' ' ' !\itrum stipcr liic .n '• ' ! i. \V..lafri.'iis Slralius, tpii posloa fuil
Ci- -, •, , j i s;ipiciiliuii) Ait^i , s;' ipsc iiilcr Ilaliaiii discipulus aiiiiii-

dc reruni naluris solcrlcs inquisilioncs, quas ia li- B mcral in carminc scriplo aJ llRubunntn mirgislrum
lH>ralium arliuui dcscriplionc ct ca-teianan rerum suum. Litpus in cpi^lola i scribil se nb ALlrico
iiiN '''>tiocon>posiicruiil. > Sodalcm ('liaiti habuil ! itano sui) dircclum fitisso i ad vcncral.ilcin
S.I.. itt p ilcl>il c\ nuni. 10. Dc aliis cjiis.sociis li.ui. .,,.;. II. uti ab co iinrrcssuiii rapcnt ilivinarum
bariolari iion liih<-t. Scriplnrarum. i Kidcm rcvcrcnlisi>imo Vutri eximio-

CAPl T III.
que pra-ceptori siio iiiscrilit c|>isl(ilam 40, ipii vicis-

Fuldfntis sehdlr regimen, tetebritas, atiiprarceplores, sim Lupo post cjiis ab se discessnm dcdicavii Collc-
iSabani diti-ipnli, et iuicessor in docendo. ct:irium iii Fpislolas Patili. UitdoHus naliatmm iti-

8. Tnronis rcvcrMis. FtiKlciisihus pr;efccliis csl dciti prtrccptorcm ac mnijistrum suum vural iit sc-
scbolis Uatgario ahbalc, qui paruiti x*quus in litlc-' qiicnt. ViUi. OHridus vcro proshytcr cl iiionnclitis
ms ac lillcrjlos fuil. Islamproviiiciam in sc susccpit NViss.-nburgcnsis .nptid Spiram Ncincliim, iii opistol:»

Uabanus, viveiilc cliain lunc Alcuiiio, qui in cin- Liii.ll)crio.Mau;iiiitiiio :ircliic|)iscop:)Scri;Ua pro Iraiis-
stol.» '>,">, benedicto tuniti Ihncdicti puero Mauro, id lalione ab se lacta cvriiigoliortim iii linijMam Tlico-
Oil Ual>.iito, inscripta, cum va'.cic (ciicitcr cum pucris liscam, < lltiiic igiiur liliium , iiiqitit, vcslrx" sagaci
(Hu jubcl. Iiaque si Uahanus a Uat^^ario ahhalo, priidenti.c proban<!iuii curavi iranMniltcre: ct qiiia
qncm aitn'> 802 Ful hc regiincn iniissc coiislal, ad C a Uabano vcncrand.c mcaioriu}, digno vcslra; sodis
Alcuiiii :'•-•" si cliam Alcuinus aiwio ;
; (inondam pr.csulc, cducata nica p;irvilas csl, pr.c-
}<(U,n:. mII, U.ibaiius cxigiio tnrv sulattis vcslri digiiiiali saiiicnti.cijuc comiiiciulaic
pore Turouis .\Icuinum prxccptorem auscultavit. ctiravi. >

9. Uahano liltcras prolitcnle, niagiia fuit celcbri- 12. Abbas factiis vir sanclus cumni docendi lihe-
las Fulden-i '
ini.c, qu;c omniuin disciplinaniin ndes arlos aliis commisit, rcservalosibi ollicio intor-
libria tuni „ il . ct praclaros orbi Cliristi;ino prcla:idi Scriplurassacras; naiii adctiiii jain al.halcm
doclorcs p«>pcri{. Quam ampla fueril bihliolliccio Ful- iiiissus cst Liipus, uti ali co pr.clulia isliiis disciplinac
densis sup«>llcx, doccl nos Uabanus iii carmine IG, (lisccret ex diclis. Eo altbalc Iiiimaniores lillcnis
adGcrbobum proshyteruiD, cui commissa crat, qiiutn scbolaribus tradiJit Candidtis nionaclius, cujus Ii;cc
idcirco clacipotcntcm fratrcm appcilat vcrba suiit initio lil.dli qiieiit de Vi!a F.i;jilis ahba-
Di-- •
•^-'' '•• " • > I le llbrorum ,
tis cornpostiit : < IK; c.i-tcio qiioipio notuin facio liue
(, riiialr, tii:i ?
charitaii qiiod aittio prctcrilo doiiiitns ahhns HU;i-
{}i \ ^ . .1 1. "ii <;\il 111 o bo.ii
S r pia \crl>i viris ;
haniis, cum illi qicrchar quia iioii baberem qncm-
lllll |i<\' II • >. ','11 '[111 I !<.l|'|i- ll I llllllllll
qiiam inociim consocioriim ctim qtio in diviiia lcctio-
1'rululil lu luuii !utii Ifiii,'* riLtUf \ariis.
D |,e (ii; •' : ' I •' ' ' 11 [o proftcere potiiissc;n, lale
10. Non solus tamvn iii istis scholis docebai Ua-
iiiihi .
'Iwl : Excrcc, intiuit, temcl-
btnns, tamctsi prxcipuiis niagislcr ( ral. .\djtilorem
ipsumlegcndo, et uliquid ulilitalis adde dictando. A'aM»
' '
-: liabuil Saniuclcm.i>ostca Wormalionvm
dum ego ibidem, ubi uunc ipse moraris, commanc-
,
qiirni eliam sub .Mcuino pr.ccc|lore
,
rcm, librum prvsit el versibus in laudcm sunciir crucis
romJi<HripuUim babuorat. Utrumqiie conslat ex car
divina gratia inspirantc incocpi. > .\ti|ui istud opus
niine 2i :
aggressus csl Ujhaiius, duni liiimaniorcs disciplinas
<jii tc essc sodaleni doccret in schola monasterii, in qiia proindc Candi-
I

Nuii ;.a5l»lri dtis luin, cuin Eigilis Vilain scribcbal, pr.eccploris


( .
...u_ •. , :l' ^ _ .... ohtincbat oiTicinm.
Qiii .ignifical Sjmuclemsccum aliqnatilo CAPl T IV.
gesitisse inagi<tri seu lecloris oHicium, qiiod cpisco- Sacerdolinm, r-ralio. iter Jerosotymitanum.
posrrealusrclioebat. Addit post duos vcr^us, eidrm \T). Ominis sai gratbim suscopit ab 11. li'

ftv.^vx commiinom prxccptorem fuiisc Alhinum. slulfi> archiopiscoji.. .^i"^iintino, quo;I ips« l^'.sut>ii'
4S \l» Ori.lU l! Il\!'\ -.1 M\l iU ir,

in ('|iiht)il:i :i<l (iiiri>!i'iii ll.iisln!riiiii iniiio liiiinriini A scrviiciii Mios a.lij^iii-, «:iM|uc libros cl btudiorun»
«1«; Insliliilioni' < lciirornin, iii lii-t; vi-rlta : « Iud iiKiis iiilcrdi(crc, lii prc( ibus priniiiin .ipnd i|t«>iirn

i-niiu ni:i|{ibti'rii) siiper inc lilxriiH Kiiltilaiii, a (|uo rc- rcm a({unl, ad Kcuca pKKumltintci. Mipplicanl ul
rordor iin; :u-('('|iisiiu diKi>>':il<'in (TcleHiaHticatii, » mitiuH cum tii» ag.ilur. Rabanub ipM; , cui libroruin
iit (.'sl sa('('r(lot:ilfiii oi'ilin:ilionciii. S( ril>i'li:il li:iiic parva siipcllcx adcmpia fucral, (liirnin rl fcrorem
(>|iistol:iiii K:il':inns :iiiii(t Klt), si^'n:ilo iii v(;r»il>nK altbatis aiiininin dcliiiirc tcntai bin xcisibnH.

li:ii.'.tiiiro iiiscriplis iii liiiiiin: isloniin liitroriiin, (|iio Tp,P»UTaliiif, «irijm,n(onarlioruinai(|ijci/(tiUof|iait'.r,


:iiiiio racla csl FiildensiH lcisilici; dcdicalio, ciii Ua- liivoro |>ro|iiliiirii i|<s(; luiis laniulus :

Ll liia iiiinc |>ic|ji{ 11 iHcruiii in<s (>iau<liat alin*


Laniis intcirnil j:ini |ircsl)yl(!r, lcstc C^nidido iii Vil:i A(j lc (.I.Kiiuiitciii, rerior ii!ique (mu<i.
,

sancti Ki}{ilis. At(|ni Ihiislulfiis scdcin M(t^'()nli:iccii- Jarri iiiilii ci i;>'v-ii l>oriiias lua liikoru liliroti:
SciJ mi* |iaiip<'ridH hiiir>rat ui((eiiii.
scm aiino 81.'> iiiii.->sc dicilnr apiid Scr:iriuin, ac Mu (|uia iiua'(Uij'|iie docuerun; un: rna^iioiri*,
proindc codciii lcrc aiino ordinalus ab co esl Ha- Nu vnnu niciii iiirilat, tuncia (1(mJi foliU.
Iiiu>: ()uu<{U(; nunr ioii&iani n\uss:>-, |>ar«ii|ue libelli
lianus. Ccrlc vcrbum r<?cor(/(tr, (luo nsuscst in prx*- (Juoi \>rirfiT UkI\'^ui) rplijt.-rp (trHciiiiaS.
,

cilala cpislola, :miio 819 (ui dixi) Ilaistiilfo dirccla, Si-r\| <]uiil(|ui(l iialieiit, (linixicruin ji.ri: tericl r.
_
Sic eL'o (pia; Kcriiisi, OKnua jiir.; Icikjs.
balis iiiiHiil jani :ili(|iianliiin cllliixissc tcinporis a iNoc niiui <:<'u (iro(>ri.i ti • c vintli;
o scripia ;

sua ordiiuitionc. Poslca (|iiam ha;c obscrvaveram, B Di-fero s .1 stro I icio. '

S. II iiiihi li,7.c Iriliijis, ii:ij i,'jii ; tanKfu OnriDi(>ot<>nti<i


incidit in nianiis meas tomus secundiis nibliotbcca; l)i\iuii3S serri(icr di-t lilii cuii' iioua : u
Lainbcciaiia', in (pio velcrriini liiibcntur Fuldcnscs CcriaiiH'ii'iije Ijoiiiim curijij r.oi.siirnniei tioncsto
,

Annalcsjam laudati, ubi de Habani siiccrdolio lucc


Cu:ii (^linslo ut iiianeas senip^r m jrce yAt.

lego Anuo : 1 Luduiici i'ii URubiin ordinnlur ad Movissct ferrcum pectus tam just : taniquc modcsta
yresbijlerum \ Kul. Januuriiub Ileistolfo arcltiepiscopo oralio : at saxo cantuin est. llinc iraliim ingens,
Mogonliucensi. Ergo anno 814 desincntc, fiuo proin- sccessio et exsilia monachorum, et solitudo in so-
dc anno llcislulfus ccclcsiae Mogontiaccnsi jaiii pru;- litiidine ipsa. Lugubrcm hunc Fuldx' statum patbe-
sidebat. ticutS describit Rabaniis in carmLne 50, ad qucm-
14. Inler ea motus ct simultates cxcitantur in mo- tlam Fuldensem monachuin cxsultantcm; quod non
nasterioFuldensi : dira pcslis, qua non semcl afllicta ab re eril huc referre, ut paslores demum intelli-
est illa coiigi'cgatio,priinuin(|uidcm Slurmioabbali!, gant, quantum malum parial imraoderata severitas.
lum eliaiu ( ut conjicio ) rcgciite Baugulfo, qui ob
Currcns charta (irocul nunUa porla
id icgiminc cessisse videtur : dcin sub Ratgario, qui Dilerto graxia munera Fralri ,
jussu Ludovici Augusli abjectus est; ac demum iii- Ouae iiifausla liileral temftoris hora.

P Quem dii !um eri(/ua sorte nefdnda


dem sub Rabano, quem monacborum suorum faclio ^ Sons, tiaus at jik? do or, et latxjr ingeas

abbatiai nuntium reniilterc coegit. Sturmius, jubenle Longas coinind. rat qusri^re lerras
Piirs ablaia
tiiit, (arsijue rernaDsi) :
Pippino, in cxsiiium missus e.t « ad magnum cccno-
Cuni divisi.s h')mo (i roli doior uiius I )

bium, quoJ dicilur Unnedica, ul iii ipsius Vita legi- Lbt \oto al(|ue aniiua corpore liino.
I osliiuaiii lu unaniuiis, frater, abisti,
tur. Browerus, primus Yilae editor, suspeclam habuit
Ast mox er varios torsus ubique
I

voccm Unnedicu, ubi V. C. Hadrianus Valesiuslegeu- Siim casus, odiis ia?sus et alris.
Sed peciore trisli
ijuni'... dol<'0
dum putat Gcmedico, Ji(»iit'ge, quod Cemedicum, Ce-
MuUum possp maium, heu generale I

meticnm, et Cimelicnm vocant, situm in pago Rotho- (Juain so!i niiliimel ci.n lere damDum.
niagensi ad Sequanam. Ccrle proclivis est mulatio
Ex quo sediti') no-^ia dudura
Inter uos ona esi, nemo valebat
litler.x G in V apud Teutones et Francos : adeo ut Leiiire hanc crecibus, nec dare Onem.
Crescens sed niniium tempore rr.uiio
pro C/jjiecfico scriptum sil in Sturmii Aclis Vimedico, ,

Aucta esl perqne dies sorie m iligna ,


cujtis loco Browerus legeril Lnnedico. Itaque Slurmii Vasiavil (Opulum Pairis ob iram.
Durescil qui auimo et cedere nescit ,
exsilii locuni esse Gemelicum indubitanter existi-
Trux delurbai oves, cade crueutal
mcm. Et quidem Sturmium et Raba-
iniqua fuit in Nuliius miserei, SKvit iu oniues.
r.uni commotio monacliorum in Ralgarium vero His coiiiinoia maiis turba reliqnit
;
Anticiuuin siabulu.n : fil peregrina.
jusla, moderata et ncccssaria. Ratgarius quippe ubi D Lffisis una salus pergere longa [L, longe] est.

primum iniil pastoralera curam, niox totum ferenio- Venil summa dies, lempusamarum ,
Oiiando exlreraa paii lurba coacia est,
nasterii disciplinai Fuldensis slatum pervertit , alio- Et coDvicia inaiis linquere sedes.
rummonastcriorum, nedum sui, mores reprehendens, Cuncli couveuiuut uudique fratres ,
Queis mens una fiiil., parque voiunias ,
« quasi regulariler non viverent. » Monaclios suos Immiiem ui precilius fleciere certeni.
rcbus necessariis spoliatos ad labcrein raanuum as- Duraius qui animo spreveratfpjosprevii] orooe^,
Irrilaus popidum [monacbos] pellil ab aede ,
siduuni adigebat, abrogatis solitis precibus, fre(iuenli Desperare dedit Palris amorein.
miss3ru;n celebratione, el festis diebus con paucis. Diveiso inier ea miEiiia Ijctu
Misceniur resonani cyujbala cumque
:

llinc querelae apud Carolum Magnum depositne Et signum ecclesiae couvtt^ai omaes.
,

;". n;onachis, quorum suppliccin hac de re libellum Accurruni lumulo mariyris almi
Fiet Qjisia senibus plebs juniorom ,
retuli post Vitam sancli Eigilis abbatis Fulilen- Ex imo gemilus peciore ducunt
sis ». Caroli jussu repressa Ratgarii severitas, eo ExpanJuulque naanus cum prece fusa.
niorluo rursus fcrvere , ad laborem pliis quam Sic desinit mutilus codex, ex quo satis hujus trag.JC-
" Vide Palrclogiie lo:n. CV.
;

17 PKOI-F.r.OMKNA. 18

di« floeiu disciiuus. Delala rcs esl atl I.udovicum .\ 18. Quiil in sanclorum reliquias cl loca sacr.i pra;-

AuptisUim,(]uimoincliis FiiMoii^iIiusf.iciillaU'iiulc.iil stituni ab eo sit, abuiulc iios docct Itudoirus ( Infra

eligciulialiiimalitialfm. M»>\, alijcclnllalj;ari(»,clc« liis in Vitu U.iluiiii ), nisi (|uiul oiiiiliil jacla pcr enni

esl anno £17 Kigil abhas, ul in cjiis Vila ilicliim 0^1. fulssi' rundnmcnta llcrsfcMensis eeelesiap, leste Lam-
Fo abb.uc rediit opuita scrcnilas . collecti denuo in bcrlo liiijus loci monaclio, ciijus h:ec vcrlw. » Ann»
uiium nionaclii ropularem disciplinain cl studiorum 8ol l!riin ct Rabaii abbatcs fiiii>!aini-iiliiiu ccclcsi.e

usum rcvoi^anmt llaliano maximc pr.rceptore. Saiicli Wijjbcrli fotlcruiit vi Idns Jnlii, fciia hC-

15. Per eam lUilijarii tenipc^tatem accidisso ar- ciiiula, > (|iiaiu Uabamis post nriini iiiorlcm absuU
bilror ut Ralianus looo cedere conipulsus abieiit iii >il, et anno KaO dedicavit : ciijus rei meiiioriam

loca sancla : cujuspcregrinationis hactenus igiiorat.u vcrsibiis tostalam rcrKpiil.

meininit ipse in niss. commentariis librl Josiic, !!•. Kueruiil eo lenipore, Mcpinfrido apiul Trillic-

cap. 11, vcrsu 8. u'..i de Sidone a-il. Kgo (luidciu,


«
miiiiii lcslaiilc, iii cdMioliio Ktildcitsi moiKiclii crnium

inqiiil, cum in locis Sidoiiis aiiiiuotics demoratus quiiuiuiiijinla ,


qnos ille iion minus virlulibtis qiiam

Rini,niinquam compcri duas Csso Sidonas, unam litterariim studiis informabal. Famain ejus doctrina;

nia^nam el aliam parvam «luanlum ad tcrrcmim ,


probat factum I.npi, qiii jaiii vir, iiia^'nis rclius oc-

|K'rlinet UH-iini. » Ncquc cniin iler islud rcvocari U cupalus, cxcnllusquc liUcris, Ilabani lamcn disci-

polcst ad lcmpus iiilcriuis^i rejsimiirK abbaiialis; pliiue enidiendiiin se snbmisit paulo aiile concessam
hiqui lem lios commenlarios nunciip.ivil Kridurico sibi Ferrariensis monaslcrii adminislrationciii , iii

Trajecti ad Rlienum episcopo, qui aniio 854 c;csus esl, patet ex ipsiiis epistola 5. Idciii jam abbas pncce
ante aiinos octo quam Rabanus rcgiinen abdicarct. piori ^ralias a^it cpi>tola 10. Qiiid rci cgerit iii Ful-
dciisi acadcmia siib Ilabaiio, dcclaial i[>sc in cpislola
(L\riT V.
scquenti ad Iminonein episcopum Novioniagenscm :

Abbatit munut, ra gfsltr, reyiminit abdicatio. < Cur autem vobis sigiiilicaii petierilis quos libros
IG. F.igili abbali ila, ut di\i, inslilulo, ac posl in ncrmania scripserim vd ligcriiii, dcniirattis siitii,

quiiiquennium niortuo, successit Rabanus aniio ^ii, ncc salis causam coniprclieiidere potiii, nisi forle

incii>e .\ugnsto vel Sepiembri, ul colligo ex diiabus inci expcriincutum argulc capcre voliiislis propn-
chartis a Pistorio cditis, quarum una Eigilc abbale bitis duabus rebus : qtiarum allera , si ccssissem,
data est vi Sonat Aug !Ui, pag. 5i8, alia IlRabano, videri potcrat oslcnlalionis; aller.i iinprudcntiai
mentc Oclotri, x halentlis .Voirnifrri*, p.ig. 53"i puerilis. Ilaqiic sinipliciter vobis aperio priiici-
ntraque LMdovici imperainrit aniio nono pem opcram mc illic ileslinassc lcclioni; el ad obli-

17. Pneclaras res a tanlo abbale geslas explicare ^ vionis remcdiuni ct erndilionis au;4mentiim libros
umnes dinicile esl. Ab eo siquidem sarta tecla \iguit pauculos paravisse : ncc Germaiiicic linguaj capluni
moiiaslii a disciplina ; atu ta pr.ctcr inoduin cueiioliii amorc, ut incptissimc (piidam jactavcrunt, sarcinam
c\i>tiniatio et fama, uti et monachorum rcligio; plu- siiliiisse taiili laiiiquc diulurni laboris. >

riniuni tcin|)oralis coinmndi ailjeclum; litteraruin •20. Intcr cn , Ltidovici .\ugiisli liliis iii p ilreni

studia inirifice exculla; rc^ira et imperatorum, conspirantibus, tain prudcnlcr el rcligiosc se gessit
quibus gralissimus et acceptissimus semper fuit, Rabanus, ut cl pairis et filioriim benevolenliam sibi

roiiciliata benevolciilia ; et (
qtiod prius dixisse de- rctiniicrit, fiicritqtie apud cos Seqiicstcr concorJia-
bucram ) basilicis, sacris aris, ac sanclorum rcliqiiiis ct pacis, edilo libio de Reverenliu fHionm enja patrc.^,
cultus amplilicatus. AuJienJus hoc loco Trilbcmius: el ttibdiloruin erija reifes, in ciijiis fiiie Ludoviciim
« Sub ejus regimine roon:'.sterium FuIJensc rcbus inipiMatorem ad indulgcndum lilio ct aliis horlaUir.
alqnc personis crevil qiioiidie, cl fama sanciitalis 21. Qiiid rei familiaris CQMiol.io Fiildcnsi pcr ciiiii

inoiiacboniiii cjus por toUim se rc^ntim Francorum accesseril, tcsU-s siiiit lillernc doualionniii a Pislorio
di!Tiidit, pr.iTipiiti tanien abl.atis Illlabaiii cpiiiio cl Rrowcro c.Iila^ Obsorvalione riigiia esl Kginhardi
ductrinx el sanctimoiii.c in orc ruilomniiim cclcbris epistola 16, reverentissimo Cltrimi famulo HRubano
ftgloriosa, non soliim apuJ Gerniani.i' Francos, scd
D
venerabili abbali inscripta, qiia Giindbartuiu qiicm-
apud Gallicanos quo<|ue ct Ilal(;s : ciijiis viri faina dam ejiis liomincm a iiiiliLiri illiiis aniii cxpcditio;.!^

reges el principes, episcopos ct doctores quoslibct, cxcusaliiin lial>cri rogal. FuIJciisc qiiippe caMiobiiiin
etiani longius dislantes, in ejus vcnerationem per- crat ex illorum nninero qiii regi dona et mililiaiii
inovit. Ex Francorum quod tunc crat
onini regno , (sic aiunt ) dclicbant. Ail ha^c cgrcgium a Grcgorio
unum, r.crniaiiis et (hillis, ad audiendum illiim ccr- pjpa qiiarlo diploma obliiiuissc diciltir, qiio ponli-

taliincoiiflucbant viri multarum facullalum pcriti; fcx scx privilcgia FiilJciisibus concedil. 1. Conrir-
et se fore beaios existimabant, qui ad cjus fuisscnt inat mona>lcrii palriiiioniuin. 2. Assignal Rabaiio
familiaritalem admissi. Mulli quo<|iie principes, no- cjusqtic sui cessoribus domicilium Roiiue , pula mo-
bJcs el civcs MRabani magistcrio filios suos com- Dasterium Saiicti Andre;c, dicluin Kxavilum, juxta
iniscnint imbuendos, variis alque magnificis pra'ce- ecclcsiam Sanct.x- Maria' ad Pra-scpc. 3. Vctat ciijiis-

ptorem donis et muncribus honoraiitcs : quos ille visordinis aiili>litibusne s;icrincciil in FulJciisis ba-
lanta sediiliialc docuil, qiia m.ijor cxcogilari vix silice ara primaria. 4. (^onccdit |ir.cdicaudi faciilta-
potuisscl. » lem, procdriam ct primatum scdcndi iii publicis
10 AI) OVVAW n n\nANi M\i . i'.i
iW
ciiiiiK^Kklliiiit, aiile oiiiiicji Gallix* cl Gitriiiaiti.i: abba- A manoruin rcx, fral(;r l/;lLarii impcraUjri» ac regif
(CS. r>. (Ihiiiii tl.iliiiiilii u;, (';tli},':)riirn rl hMiiilaliorniti. Ilali.c, (iliusLu(Io\iti priuii, niiMiin ad FuMain nuu-
0, L'l l''iil Icli.si.^ uiilislcH itoiiiiisi :ili apdsiolic.-i m;(1i; liis ilK:il)aiiiin) ad w; vocavit abb.il(!iii, «•i ntonadio-
i)Cii(Mli<-:iltir aiil(-oiirinii)'tiir. li!il>uh .M:tii |Mr iii:iiiits ruiii UMif-rilalcin rcgali anclorilalc coiiqK^bCuil, vc-
nciicilicli iioUirii et hcriiii:ii-ii , iiiilicl. 1 i, iil csl iiiciilifiiiqiii; ciiin lionorc kutccpil, ct bi(;nuio rrrm(«
jiiiiio H7){>\ i|iio:l ili|iloiiia (<i'clscrus es Yicniiciisj Kctiim in cnria rcgali dctinuil. Inlerca munacbi Ful-
liililiotlii'(':i |>iililica\il, lcsli: liiowcro iii rclccliotii- dcnscR, pfcnil^-nti:! (Iiicii, oratorcs itiivriint ad rc-
l)iis ud Anli(jmUtli't luldeniics : i|iio(l i!i;iloiii:i, in- (^cin, buitiili Mipplicatioiie ro;{:inU-!) ul abljtntn hiM
(jnit, si geiuiiiiiiiii cst, niagiiu Ilubaiio uriiuiii / r^ lodonarct abbutciii : (|itod luiiien fjccrc propUT caii-
Coiiciiial. Kam rutionabilein ct abbas ip<»c rcnnil ct rcx adniil-
2^2. Ilis :iil(Iil Ttitlictiiiiis, Kal<aniiiii iii [i.iiipctcs, lcrc tuillalciiiis coii ci.sit. Maiikil cr^o in aiila r<v'i.i

noii siiio siioiiiiii oM(:i]iiio, lihi-tahjiti fuisbc; ct iii bcatns abbas ilKaljaniis biciiiiio, usquc ad morU.-iii
refrigcrinni defiinclonim clccniosynas (l;irc solituni : Olgarii ar( bicpiscopi .Mogunlini, monacbi» inlcrini
qiKis cuin AdcliiarJiis nioiiacltiis, lioiiio Francus, laincnlantibiis > llic duplex crrutum, ct qiiod Uaba-
niinis qiiaiii avarus (loiiicslica* rci (lispciisritor, ali- iiiis biennio in aulu iiiansi.ssc post dimissain pra;-
(|ii:iii.Io fiairlasscl, cjjiogie casti;:aluin ca;liliis fiiisse fetlurani, et qnod cxacto illo bicniiio scli 5Iogiin-
:xniu)857. Iil cuin lcgi, vciiit in incntein illiiis Adal- liiix admolus dicitur. Nam tolo fcrc qiiinqiicntiio
hardi inclttsi, cujiis cpitapliiiiin cxstal in pocmatiis privalns in cella rcroota dcgiiil, ab anno bciliccl
Raliani. Quod veio siiblil Trillicinius, eum data 8i2 ad <i7,qito suicessil Otgario. Rem mcliiis dititin-
lcgc retnovissc fciiiituis ;.b ingrcssu Fuld(.'nsis cccle- guunt abbatuin Fnldensium Acla vetera a Rrowcro
£i;c, i(l ab iiiilio caiituin co in loco, ex quo n monu- citata iii libio iv .\nti(|uitatuin Fiildcnsiuin : < IlKa-
cliis liabitari cocptus est, auclor est Rudolfus in libro banus postqiiain ccclcsiam FnlJensem pcr viginli
de Vila sanctse Liob.-c abbalissae. Qiiiddain nibilo annos egregie rcxisscl, rclicta quam habuil poic-
•>^ minus nolanduin ost in bis Trilbcniii vcrbi.s : « Fccit slate ultra Rbcnuin fluviiim, in regnnin Lolbarii sc
ct aliain valde necessariam constitutionein bealus coiitulit. Post quein quidam de Fralribus Monaste-
abbas R;ibanus, (|u;« (ut fertur) usque in prajsentcin rii, quo modo eum revocarc possenl, miltuntnr.
si

dicm in monasterio scrvalur. Sciens enim quam sit iUo vcro renuenle, Ilatlonem super se abbatem con-
nionacliis freqnens conspectns mulicrum periculo- stituernnt. HRabanus autein posl dies paucos ad
- siis, illis inaxime qiii juiiiores cetate in tiinorc Do- monastcrium venicns , cum concordia al>balis el
inini adbuc niinus cxercitalos babent scnsus, de p fratrum ejus ad orientalem plagam rnonaslerii mon-
consilio duodcciin senioruin cunctis perpetuo muHe- lanus efficitur. > Id est reclusus in cella ,
qu:e in

libus ad monastciiuin inlerdixit accessum. Quoc inonte Saiicti Petri sita est, duodeciin fcre sta liLs a

sancla conslitntio nt robur obtineret pcrpf^tunm, monasterio : ubi ( Deo serviens , inquit RudoUus,
transiliim feinineo scxui per aquilonarem urbis por- ccelcsti sapientiai De boc secessu ex-
vacabal. >

eam, exlra qiiam silum est monasterium, pcrpetua plicanda est Lotharii Augusli epislola HRabano in-
sanciione prohibuit ci negavit. » Quod forsan de scripta initio Coramenuirii in Ezechielein : i Placct,

priscoe consiietudinis conrii-mationc inlelligendum inquam, lua habilatio nobis, si crcditur ab oouii
cst. C;cleru:n quod ait Triibemius, islum morem ad jactantia aliena. Plus eniin interiorem hoinineni
suum Hsqiic tempus servalum fuisse, excipias festuin rustica montium solitudo, quam regalis uibiuni p'.:l-

sancli Bonilacii et quosdam alios festos dies, in chriuido delectat, nbi nulla livenlis invidia tr.in-

(juibus feminis palebat ingressus ccclesi3C de con- quillum pectus bilari mentilur intuilu, :iec fiicair

cessu pontificis Romani : lamelsi observatum a ma- sermonis adumbrala blanditiis artifici scelere muiua
joribus est, prima vice qna paluit, ecclesiam poslri- fabricatur astutia. > Data est hsc epislola eo tem-
die de ccelo lactam conflagrasse. porc quo bellorum tumultus Lotharium el fratres
23. Quod Rabanus abbas anno 858 Hir-
suporest, j) ejus de regno disceptantes agitabat, nt initio epistola;
saugiam misit coloniam monacboruin,qui coenobium Lolbarius significat. Tempus dimissi rcgiuiinis vir

ab Erlafrido comite instructum incolerent, pra?po- magn;e erudilionis Stephanus Baluzins recte statuit
sito eis discipnlo suo Liutberto abbate, uti Tritbe- in notis ad Lupi epistolam -40, Inm ex anno 822, quo
Hiius in Historia Hirsaugiensi fusius docet initam a Rabano dignitatein abbatialem docenl An-
24. « Anno 842, inqiiit Lamberlns Scafnaburgen- nales Fuldenses, luni ex spalio vigiiiti annonira re-
giminis, quos ipsi Rudolfus assignat nsque'ad dep
)-
sis, Liulbarius expnlsus cst a regno, et Raban ab-
bas de monasterio, cum illud per annos viginli no- silionem curse pasloralis. Repugnare tamen videtiir
bibler rexisset, n ex Rudolfo. Id factum dissensione vetns abbatum Fuldensiura calalogus mann descrl-

•nonacborum Trilbemius ex Mcginfrido tradit : ptus, citatus a Browero in nolis ad Rabani pocir.a
i Aniio nativitatis ejiis quinqnngesimo septimo, ut 28; qi!0 in catalogo « Hatto, Bonosus dictus, > Ra-
Meginfridus Fuldiie postca monachiis est aiictor, bani si:ccessor, ( suscepisse gubernaculum abbal:;e
facta est inler eum et Monacbos ejus, soUicitante aiino Domiiti841> perhibetur. Quod interpretandum
tliabolo, gravls qusedam et nociva dissensio, cujus pulo de fine anni 841 secundum vetcrem calculum,

tamen causam non expressit. Quam Ludovicus Ger- at de initio anni 842 secundum nrvum. Rab^inu»
£1 rUOLEGOMENA. tt
eului Eigili jucccisil iub flucm anni Sii, iJ esl A ti-r, absentc iliu el procul '.crianle suo paslorc. i t

niensc St^ptenibri, ex ditlis ; diguilatc cessH, « ctim autcm pruptcrea uotu qiioJ niillani cjtis rii lucntio-

rounasteriuiu rexissel per aimos viginti, » tcste Ku- nciii facil Scrarius in llistoria Moguiitiaca. Is csl

(loifo, ao proinJe ojus abJicalio (otili^nl iiiilio aiiiti Ott;ariiis citi ll.iliaiius pro (iiiliiiationc WcrJrici dia-
842, (|U(h1 uoiinulli al pncceilenlis aiiiii riiieiii icfe- coui .scripMl, pKibatilc Ki^inliarJi cpislnla i.

rebunt. Huiic calculuui pnevalide firiiial Lupi epi- CAiar vi.


slola II, ubi ait se sospitem revcrsum ex Geriuaiiia, Arcliiepiscopatis diijnilits , arcliicpitcopi gcstn.

seu ex Fubleiisi i. {Rveulsuiu fiilsse nunlio iC>. « .\tiuo 817, » baltciil Aiinalcs Kuldciiscc ,

«lortis AMrici ^?r ,.s cpiM<>pi nulritoris sui, « Olgirius .Moj;ciuliac»'nsis cpiscopiis xi Kal. Maii
(picin sub fineiu aniii 840, niniirum Mus Octo-
vi obiit; in ciijus lucuiii llUabaiiiis ortliualiis cst v k.il.

bris, obiisse in ejus Vita ostendi ". .\t»|ui RabamH Jubi. » Huc scrupiilum movcl Pelriis Kranciscns
liim, cum Lupns ab co d stessit, abbalis niiinus al>- Cbinictiiis, cru.litus presbytcr sociclatis Jcsii, (pji iii

dicivcrat, ut intclli;,'ilHr cx Liipi epistola 40 ad '\\h- Pr.cralione ad libiuin coiilia Jud.cos, stib Ualiani
su-.ii, in (pia jam in (>al!iani rcversus scribit sc au- noinitie ab se vtilj;.iuiiu , cciisct Uabaiii (inlinatio-

diviisc Rabanuiu deiKJsuisse sarciuaiu adiuiiii>lia- neiii ractain essc anuo prxccdcntc, nimirum tiiin

lioais, ac proinJe iJ contigit solum initiu anui 84:2, B propter dieiii Doiiiinicam, in (pia cpiscoporum onli-
quo lempore LoCbarius cuiii rralril.us suis de regiio iialioncs ficri dcbcnl cx anlii|tio luorc, co auno iii \

aniiis disccptabat , iit liit luiu est stipra. Huc acce- Kal. Julii iiicidciitetu : tiiiu pnipltT sp:iliiiiu novciii

dunt qu.x>dam cbart.e doiialioiium apud IMsloriuAt annoriiiu ivgiiiiiiiis ciini uiio iucnsc ct diolius ipia-
pag. 4^ et S58, qiiartim una Uabano abbati facla tuor, (|ui Uabano Iribuuniur iii praidiclis .\iinalibtis,
dicitur anno secumio Imiharii gtorio*issimi rcijis ubi mors cjus nifcrlur ad aiinutu 8.')0, prilie Nottas
Fr.uicuruin ,
qutrio Sonis .Xprilis , id cst anno 812 ; Fcbruarii, uam a vKal. Jtil.i atiniSlTadliiinc niintiin
alia ll.ittoni al bati (fuurlo Monas Aprilis, anno (erlio non rcpcriri iistc^rtitn no.cui.iuiii. 0":'P'oi>lcr cxi-
Lwiovici regit oricnlatium Frnncurum, id esi anno sliiuat annum 847 iii istis Annalilitis compulari sc-
in>(Npiciiti. Qu;e fuerit liiijus abdicatiouis causa, cundutn veterciu calciilum, qiii annus sit pracccJcns
sibi rcnutitiari optat Liipiis iii Jicta cpistola (l) bis secunduin noviim. Et quidcm proba est ulraquc
vcrbis : < Cclcniiu audivi sarciiiam ad iiiiii^lratio- Cbiinelii ratio, seJ noili ulriusqtic sohilio aliunJc
nis vestre vos deposuisse, cl rebus diviuis solum- rcpctcnda. Mcnsis ciiliu Jiiniiis, iu ciijtis dic v Kal.
niodo nunc essc iuleiitos; Hjltoui vero nostro cii- Jiilii ordinatio Uabani facta dicilur, tralii non po-
ram siidoris plenam rcli(|uisse ; cujus rei ordiiicm tcst iu diversos auuos jiro divcrso calculo; scd tan-
sim':l.iuc alia, qu:ccunque udcl.uutur, lx-:>liittditiis T.
,,1,,^ j,.^,^ mcnses priini a;ne nosttnc vtilgaris, ncque
vc-lr;c littcris oplabo cognosccre. « Vcrum (piid
pra.'ccdil vctus compMtandi rali), scd Djouysiana ct
Li'po rescriplum bae dc re sit ignor»inus. nostra iiova. Sic Januarius, Fcbruariiis, cl .Marlias
io. lluJMS vacationis lcmpore vir pius tolum sc aJ Pascha us(|ue pcrtiiicut ad fincm :inni 857 sc-
(intulit ad sluJia sacnirum lilliM-aruiu : ttini<|tic
cutidum vclus compiitiim; ad inilium vero aniii iii-

cpMs suutn dc Vniccrso dcdicavit llcmtiioni episcopo scqiietuis scc.indtiMi Dionysiauum, qiioJ aisnos in-
11 dljerstatcn^i, ad qucm tix>c verba facit in epislola clioat a Chrisli nai>ilalc; el sccuiiJuni noslruiii
i:i';iciipaloria : < rostquam mc divina providcntia novum, quod a mcnsc Janiiario. Scio alicubi va-
irum ncgoiioriim cura absolvil, tcquc in riassc hunc usum, ita til mcnscs novcm, ab atiiiuu-
;
itir.e ofliciuni stiMimavit, co;ililiam qiii I
lialionc scu a iiicnsc .Martio aJ Nalalc Domiiii, u:io
i '
lilali gralum cl ulile iii scribcndo (Oiificcre aiino prxvcrtcrint aliiiiiaiiJo cuiii calculatii, qui an-
I" ui. » PnEler ea i anno 81 *, » iit iradunt Annales uoi comp.iuil ;tt a NaU. iiale, iion ab liicarnali\i;:e:
I •

! iisc-' , ( IIU:ibanus sopbisla, » id est sapicns, cumqtie niorcin, tcsle Covarruvia, obliniiissc aptii!
cl sui "ii uiilli scrunliis, lilTuni
I |i
Pisauos. At nrissiintis fuit istc coinpiilaiidi mo lits.
111.' :ncis Cbri^ti ligiiiaruiii va- Proin le, u! dixi, luijusceino li a Cliiillciio propo-
p.
1 .stinctuin dilUcili el miranJo poematc cimii-
sili sohitio rcpclciida csl aliunJc. N^gari ccrlc noii
poauit, per Aschricum el HUuodberluin iHonachos potcst quiu episcoporum orJin;!tio:ics pro vctcri
ii.o:i.istciii Fiildcnsis Sergio paj»:e saiicto Pctro ofTi!-
niorc fieri soIil:e sint die Dominica, scd iion scm-
rcii lum transmi.-il. » De rcliipiis cjus o|«'riliiis pi-r
p<r; nam saiicli ^Villilironlus el Uoiiif.iciiis ordiiiali
id lciiipiis edilis puslca diccmus. In his commcnla- siiiit Uoitix , hic pridic K:il. Dcccnibiis antii ^i7),

rios suos in Sapienliam ct in Kcclcsiasticum ciim li-


qi:i dics tuui in fcrium terliain iiicidit; iilc aiino GDU,
b.-o jMEiiilenliali nunciipavit Olgario Mogonliaccn-i die sancla; C;ecili:c, qiii in fcriam qiiarlam. Kxistimo
anli>tili, dcccssori suo : dt; qiio cvplicauda cst ( l'ri
tamen Ua! aiii ordiii;ilioncm contigissc dic Doiiii-
Uoguritiiii cpistolj rccl.iinatoria apii I Chcsniiim nica : scd qtii.i, tcstaniilttis .Viiiialilitis FulJcnsibus,
edila louio II Historix Franrorum, ubi Olj^arii scu Franco-Sa.vonicis, cl lleriii:iniio mniiaclio facla esl
(HReri rcd tiim in scdcni siiam ab Liidovico inipcra- anno 847, fat(^ndum est mendiim irrcpsisse iii dicui
t iianl Mogontiacen-es « proplrr nimiani ne- apud Annalcs FulJcns(^, cl pro v A'«/. Jutii n^po-
t •--..i 1..1II, qti;c quoti !ic in ipsa parocbia grassalia- ticiiiliim cssc vt Knt. Julii, iili Icgil Trilhemiiis.
» Vi Ic P.ilroloRi V Ifiiii. (.V.
i5 Ao ()Pi;r\A n. RAnAM MACni fi
(jiiaiKjdain F'r.'inro-S;ixoiiici AnnulcH mRS. o|)liiii:R A «iimin;ilioiil« «pcnli dicin, aliafp»? p(?ri»Iura divini-
iiol:r, (|iii <:rl(i.i lioc loco ( itin l'iiiiIciisil»iiH coiivc- liis hibi ic\c!:ila. Ila-c in pr.isciili.im f-[nMUi\H)nim
iiiiiiil, l(:il';iiii oriliicilionciii rcpoiiiint vin Kal. Julii, a|)ii(l SaiK liiiii Albaniifn addiirta, pui-licii» ("it.a (!;«-

iil cM ilii* n:it:ili baiicti Jo:iiiiiis I{:i|)tisl:i', (|iia dii- ol> jjclliK, iiiiiii.^lcriuiii prardicaiioiiih (pjod iifaiioiiabi-
f(vsti r(;lclirital(>m , tamclsi Doiiiinica iion cral, lla- lil<;r arripiiil, cum dftdocorc amitkit, > ul fusiuii le-
t):ini or(liit:ili(i ririlc (icti |iiiliiil. Aliiid (.liilTlciii nio- ffiliir 111 j:iiii ilictiH Aiiiialibus, cx quibun ('tiam sub-
iiiiMitiiiii inrcriiis ililiKiiiiiiin cst, iihi K.il):iiii .-iiinos j<;cta (riiiiiiiis.

IioiitilicaliiK ox[iciiilciiius. Iiitcriin iiionco libriiiii 2S. t Aiiiio8i8 l.udovicns Gcrmania; n;»
» i bo-
.scii c|iislol:iiii (tonlra Ju(l:i'08, sub nomiiK; Kahani niincs llUabani cpiscopi advcrsus (lomiiiiim MiMni
viilg;it;iin , (!X (|ua pr:(;( i(iiiiim siMili.Mitiu: siia; dc coiispirant(;», piiblirc conviclOR cum co pacilicavit
aniio ordinali Hahani riiii(l:iiiiciitiim dcprompsit a|)iid.Mo;'oiitia(uiii. Colcscalciis qiuxpu; ipiidaniprcs-
('.liilllctiiis , iioii cssc liuic poiililici tiiljiiciulam, scd bylcr, » monacliiis C(j;iiobii Orba^cnsis sub parocliia
Amoloni, ul postca dcmonstrabo. Nunc rcsa Kaljano el ditioiK? arcliicpiscopi Kbcnicnsis, wd dia-ccsis
arcliiopiscopo gcst:K paiicis cxplicahda; suiit. Suessioncnsis, i de prn;d(;stinationc Dei pravc scn-
in. Kodciii onliiialioiiis sii:c aiino, cx pr.cdiclis liens, ct lam btuios ad vilam, quam malos ad mor-
Aiin:ilil)us, < jiiliciilc IILiidowico icgc apud Mogon- I{ tcm pcrpcliiam iiicvitabilitcr a Dco prrfdcvtinalos
tiacum synodum lialiiiil circa Kal. Octobris, » nimi- (;sse aHirmans, in convcntu cpiscoponim rationabili-
nim iii monasterio .Saiicti Albanl. Occasio liujus tcr (iilplurimis visum cst) a>nvictu.s, et ad propriiim
.synodi cadom fiiit (puc Mcldcnsis concilii, ul naro- cpiscopiim Igiimarum Rbcmis transmissus est, priiis
iiius obscrvavil. Cum enim a Liicis bona ccclcsia- tauicn jiiramcnlo confirmans ne m rcgnnm HLudo-
lum, jura pariter cl pcrsonac invadercnlur, dc(iue vvici ullra rediret. » Mcminil islius synodi llincma-
liis frc(pienles apud regem querehe dcponcrenlur rus cum variis in locis, tiim maxime in capitc 11
ipse, ul bis malis mcdcrelur, satis egil ut ejusmodi posterioris operis advcrsus Gothescalcum, ubi
provinciale coiiciliiini colligoiclur, i cui arcbicpi- synodalcm cpistolarn profcrt a Rabaiio ad se missarn
scopus Rabanus, vir doclrina valdc insignis, prx'cssc dc Gotbescalco, quu; exstat in Umo III Coiicilionim
(lcbcrct quem scirel probitalc atque scicnlia nuUi Gallia;. RaLanus insupcr tres hac de re scripsit cpi-
secundum, » inquit Baronius. Quot vcro cpiscopi stolas ad Ilincmarum Rhemensem, ad Nolingum Vc-
interfuerinl, quseve dcruiicrint, docet Rabani syno- roiicnsem cpiscopos, et ad Heberardura comilem in
dalis epistola ad Ludovicum regem missa cum c;ipi- Italia, quas typis vulgavit Jacobus Sirmondus anno
tulis ibidcm conslilulis, qusc exslant in colleclioiie iG47. Duas snperiorcs synodos in unam conflavit
Conciliorum. In ea epislola consideranda sunt baec C Tritbemius in Chronico Ilirsaugiensi, ubi de bac sy-
verba : < Decrcvimus ut singulis parochiis per epi- nodo agens inulta peccat : tura quia cam synodiim
scopos ct clericos, pcr abbales el inonacbos oralio jussu Lolharii coactara fuisse dicit, cum Lurlovico
pro vobis, ct pro vcslra conjuge, simulque prolc rege procuranle id faclum sil ; tum quia Patres
nobilissima fierel, cujus oraliouis sunima cst, mis- synodi recensens, raemorat Altfridum HiMesheimen-
sarim tria milli:» et quiiigciila;, ct psaUcrioruin sem episcopum, qui anno dunlaxat So\ eam sedcm
«lille scplingcnta, » cl infra Tunc vero consi-
: « iniit ; Hetti archiepiscopum Trevirensem, Hildcbol-
dcntcs in clauslro sancli Albani mariyris, secundum dum Colonicnscm, Liidericum Brcmenscm cpisco-
morcm illum quo priscis lcmporibus sub Carolo puin, ct EginhariUiin abbatem Segenstellensem, qui
impcratore Ilildebaklus et Ilicolfus cum cseteris anlea e vivis abierant, et Radulphum abbatera
episcopis et abbatibus illuc conveniejiiibus fecerunl, S. Medardi Suessioneusis, poslea Bituricensem ar-
coepiinus in Dci noniine, communi consensu et vo- cliiepiscopum, qiii banc dignilatem jam dudum ante>
luiUate, traclarc paril'.M' dc slalu venc religionis, id est ab anno 840, obtinuerat. Lege Henschenii
atque utilitate et profcclu Cbristianai plebis. Con- Coramentarium, nura. 51.
Ycnit inler nos de nostro coinmuni coUegio clerico- 29. I Anno 850, > ex iisdem Annalibiis Fuldensi-
rum ct monacborum facere duas turmas, sicut el D bus, t gravissima fames Germanire populos oppres-
fccimus; ita ut in una turma considerent episcopi sit, raaxirae circa Rhen-jm habitantes ; nam unus
cumnotariis... in alia vero lurma scderuntaLbales el modius de frumento Mogonliaci vendehalur decem
probati monachi, Regulam saiicti BeneJicti legentes sicUs argenti. Morabalur autem eo tempore HRaba-
alque traclanles diligenler, qualiler monacborum nus arcbiepiscopus in quadarn villa parochise siice,

vitam in mcliorem slalum atque augincntum per Dci cui vocabulum est "NVinzelia; el pauperes de diver-
graliam perduccre possent : et ubicunque per ne- sis locis venicntes suscipicns, quotidie plus quam
gligenliam atque desidiam rectorum rcgularis ordo irecentos aliraento susieiitabat, exccptis bis qui in

dilapsus fuisset, rursum secundum normam sancii praescnlia illiu* vescebantur assidue. > Jara superius

Benedicti restiluerelur. » In illa etiara synodo ven- ex Trithemio notalum est quanl.T charilatis in pau-
tilala est causa cujusJam i pscudopropbetissai de peres fuerit abbas. De "Winzella sermo recurret
Alamanniae parlibus, nomine Tbiotae, quae Salomo- num. 58. Eodcra anno 830, el quidem c v Kal. No-

nis episcopi (Constanliensis) parochiam suis vatici- vembris, ecclesia Sancti Wigberti » in coenobio

5iiis non rainirae lurbaverat, asserendo certum con- Frilislariensi < dedicata est a Rabano Mogonliaccnsis
25 PROI.F.GOMKNA. »
ecclosix' nrchlopiscopo, » o\ C.lironioo Hilt!enoslioi- .V foclus. l.iinolM v.ioarol rogiilariltiis ovoriiliis el in-

UIOIISI.
struonila; jtivoiituli ; iioii l.itiioii (losistobal a coiili-

30. « Anno 8.*;-2 liabi-.a csl synodus ei volnnlalo cicniiisi-oiniiiontariiscx soiilonliisPairuiu, ntloslalnr

alqne precoplo IILiuIowioi sorenissiuii principis iii ojiis opistuia a«i llaisltiirnin M()>;oiiiiaoonsoin cpisco-

civitate Mogoiitia inclropoli «'•orniani.e, pncsiiionte pum pro o\j>ositi()iie in M.ittb.ouin : « Honiiii vr^n

llUabano vonerabili ojusdoin urbis arobiopistojio, loclioiii iniciitiis, (]iiatituiii iiiiliipr.e iiiiiuinoris inu-

cuiu uninibiis f piscopis ali|ne ubbalibus orieiilalis iiaslic;c scrvitntiS retinaculis lioiiil, et pro nutri-
Fraiicia;, Bajoarix* cl SaxonUr. Et illi iiuiiloin t!o luciito parvulornin, qiioii non jKirvain iioiiis ingoril

absolvonilis qu.istiunibus ecolosiastico traotalnni niolostiain, et lootionis faoit injuriain ; ipse niihi

halH'l)anl. lh'\ voro cuin priiioipibus et pra-footis diotator siiniil ol iiolarius existens, in soheiliila oa
pro\iiuiaruiii publiois oausi> litibiisijuc oniii|Ktnon(lis maiulare ciira\i iju.e ab eis oxposita suiit, vol ijiMS

insiblons, posli]uam sTn^Hlalia eoruni doorela suo ju- eoruin syllabis, vel ccrtc mois breviaiuli oausa scr-

dicio coniprubavil, Uajoariain reversiis cst. » I>e nionibus. » Bodani Vonerabilom imitalus, ciijiis foro
1 \ (]iii huio ooiii iilo inlorfnorunl aj;it llon- oadoni vorba snnt in cjiis Klopio lolala sa-cnlo sii-

iii Coininentarii nnin. 51, ubi qua>(lani poriori *>. Abbas faclus idoni stiidiiiin oohiil, Ininolsi
Trilheinii crrata corrigit : assignal etiaiu suaiu cui- •> < in dcsertis locis convorsans, inaxiiiia oodipatione
qne sedem cpiscopis, qni priino Kabaiii concilio dclinorolur, qua servirc ac ncccssaria providere f.i-

lir.es«Milcs ftioruut, iiuin. 4'J. Anno 8,'»?) habila esl mulisChrisli siib Rogula sancti Honodioli do-r.^nlibiis

synodu» « in palalio roijio Fraiuonolord. » pr.csenlc qiiotidio oomjxllorottir, noc oliiiin haborot P;itniin
Ludovioo Corniaiiix» rogc, in qua quid Gorlierto diota jtlonilor jiorsonilaii, > iii. soribil in epi>tola ail
0>nabrnggciisi episcopo in Horifordensis parthono- Froctilfum Lcxovienscm in Callia cpiscopum, cui
ois C( olciias conipotcro delcrot, dorniilum esl oorain miUit cxposilionoiii stiam in Levitioum : qnod elinm
Luduvico roge < ct arohiopiscojM) HUabano, c;ele- dixoral iii opistola ad eimidom, oiiiii oxjibiiialionrm
ris(jne cuin co in syiiodo agoulibus. i Kjus roi di- in Goiiosiiii ipsi diroxil. Quid soripsoril opiscopiis,
ploina idem rcx coiicessil, suporius edituni in postca videbimus. Al («jnod magis niirero) noii oiiin
0'. senralionibus prxviis ad hisloriani translatiouis ab hoc oport; morbi rcmorabanlur, proliante epislola
S. Viti •. ad Lolliariiini Atignstiim iii roninionlarios Kzochio-
31. Sic occupatus in miincris sui olTiciis piissiinus lis : < Qiiod voro, inijiiil, toitio loco jiostulaslis de
antislcs, vix interspirandi tcmpiis babcbat. Quam ob Ezechielc, in pnescnli opusculo, prout iiifirniilas

riMU a Freculfo Lexovit-nsi episcopo insligatns ad corporis el parvitas ingonii siiiit, confoctum ha-
sorilHMidos conimentarios in Gonesim, ila rescribit :
C Iqi\^^ , El in praMa
prafalione IiboIIi de sacris Ordinibns
• Injunxisti ul P.-nlateuobum... digerercm. Verum adThcolmariim ila loqiiiltir « Quia nici coopc^ralo- :

b;vc qiiaiitum nioain possibilitalein cxccdant, tu me- rom in saoro iiiiiiistorio ologi, horlor ut (juoil pro
lius nosti, cuni in diflicilliino loco conversans, infirmilate corjKjris coram nniltis exponcre nou

proptor cnrani gregis Dominici, ne ei occcssaria possuin, lu, qui jiinlor a;tale et validior cs corpore,
«lo^iiit, tantuin ooouj)atus siiii, ut nec alioruin dicta illisqiiiad sacerdotitim ordinali suiil, ct niinislcriuiii

t»crlogcrc, uec propria cxcositare liceat. > s;iceriloiaIe agerc dcbonl, iioliiin f.icias, el cis per-

CAPIT VII. suadcas, imo jiibeas, ul diligenter discant, qiiod in


Scribendi studium, reverenlia erga Patres. hoc opusculo conscriplnra cst. > Deniqtie in pmc-
3i. Taiitus erat ejus anior in litlcras, ut cuni ab fationc supcr Jerciniam : « Cravi .Tgriliidinc

&cril)eiidi studio non doccndi labor et vit;c rogularis prcssus, Jain s.Tpius in lcclulo aocuiiibo (jiiain ad
olhcia, non varia* oroupationes, non deiiiiju'; inorbi scTibenduni vol ad logiMuluin in iiicdiialorio sedoo. >

rcvocarenl. Facilis quippe amioonini jiarcre volun- 33. Quaiiia fticrit cjus obscrvantia erga sanclos
lati, id nnnm cnrabat, ut Christi EccIosi;e alioriim- Palres doccnt opcra ejus omnia, qu.T ipse cx coruo)
qiio saliiti prodossc jxissct. IIoc probal ejus pricfalio sonlcntiis conloxnit, apjiositis ad niargincm noniini-
libniiii Judicum lluniborto Wirlziburgensi cpi-
D biis ne ni;ijorum di( la furari,
iii , : < el h;cc qiiasi nie.'>

stopo inscripla, cujus haec verba : « Igilur quia pa- projiria coinponcre dicar, > aU in prarfatione ad
lcniitas tua a nostra exigniiaie ad hoc aliijuautu- Malthxi Evangolium. Id aulein ita pr.estabat, iit

luiu dignata cst qiKorere solalium ; proptor aniorcm ibidcm ipscdicit, in commodum aliorum : < iit loolor
I>ei el vostrain eliam humilem in eo dileclionom, pauperciilus qtii libroriiin copiam non liabot, aiil ciii

hnmilein in hoc ojhto profiloor mc vobis csse vclle in pluribiis scrulari profundos sensns Palrnni nou
serritorem, el boni studii, quantum divina gratit licet, sallom in islo suflicicntiam sii.t indigcntix-^

annueril, bcncvohim adjutonMU. • El in epistola ad invcniat. > Qtiod oplinio oonsilio faotutn ab i<o nomo
!.Mi!oviouni rogom initio Ctimiiicntariornm in librns negavorit, qiii librnrum rarilalom, qtialis co lomjiore
M.ichabaMiruiH : « Quandiu, inquil, in lioc oorjius- erat, considorabit. .Nain cxtra nionastoria iuilho fcro
ciilo vixcro , in Chrisli servitio, pront j>ossibilc bibliothecx halM^banlur, nc qtiidcm in calluNlralibus
fucrit, lal orarc contcndo. > Fuldensi aoademi:n pmc- plcrisquc ccclcsiis, ut de siia Lcxovicnsi lestatur

• Vid'' Patrolo^i.c lum. CIV, inler Ludovici Pii '• Vidc Palrologii toin. XC, Ojip. Vou. Bcda?
Diiilomala. lom. L
27 AI) UIKUA U. IlAli.V.M .MAl.KI '^"5

icciilliiH iii i-|iis(ol.i u I .t:ili.iiiiii.i, a <|ii<» pi-liil Coiii- A .".'>. AilvcrBU'} iiioruui rcbxjlionc» kcrip.til homl
l

|»fiil;il'ii< liiini <i)iil<xli)-< <-x <li<;Iii» P.i- lias plurcH (pias populo rccitanil:ih <lc<liravil Ilaislu'
iiuiiluri')!> iii

ttiiii) : < Hv^i) hi ;iliiiiiuH i!XCiiH.itioiiiH pra:t<-ii'lci'<; fo arciiicpiscopo .Mo;^untino, iii <|uii>UH cxHlal Itom'-

l. ntiiviM-iii ii('(-:isioiii>H, iii; l:iiiL«r iiioUh opiiH iii|{i!ii- lia, C.onlru eo» qiitin tuuic dt'[ccln clamoribui le fati'

lisi|iif! lalioris siilir:iH ; (!l ri--.|)oiiil(;ii: nisii-. fiicris fjiibiint ; alit, (lonlra paganicoi erront, quoi r.Hqut

(iir iioii proprio sikIok; cos Ii>j4<!ii<Io p<;rliislro lihros di! rudiliun (iliritliuui» iciiuebuntur ; ilcni ;ilia, (/• Jfo-

(\ i|uiliiiH li:u(; fk>ri iiiainlo, (;l <|ti:ri|iic lihiiiTiiil di>- ribui bonorum it iiuilorum Cliriiliutiuruni. N •
j;>e

( cjpcn.lo (!olli|^;iiii, :i(l li;i;c. vcslnc cli:irit;itih vigj- laiituni plcliciis iioniiiiitiUH haltibria ilalat lixinila

l.ililia iiilcii(l:il <|iioiiiaiii iiiill:i noliis libroruiii copia ,


pKi corrcftiono nioruni, scJ ctiam r' '
;•;-

iil lia;c faccn; possiisiiis, siippcililai, (;;ijiiisi p:ir\i- Hcoiii!} : rcgibus ({iiiilcin, tutii in lilirn ia

l:is ohtiisi sciisiis iioslri vigcrct : (Itiiii iii cpis(;o|iio filiorum erga patrei in causa dcp(jHilioniii Ludovici

noslr;c parviLili coiuinisso ncc ipsos Novi Vctcrisipic Augusli,luin iii pruvinciali synodo Moj^intina, rpiam

Tostanicnti canoiiicos rcpcri lihros, iniilto niiiius niiiio siia: or.linationis priiiio cdcLravit. Kpi.>((>po3

cortiii) cxposilioiics. > I']l si vcro lau.landa cral iiio- dcniipic nioiict, ul nc plus vacciit rorcnsibub causi',

(!cs:ia llaliaiii, I\iti'iiiii scnsa siiis pnrrcrcntis, iion (piani sacris concionilius, in cpisUda llcminoni c[i-
dcfucrc laincn (pii lioc iii co rcprchcndcrcnl, uti de B 8<:oj)0 scripla, iiiilio librorurn de iniveriu : « Mullo
liis conqucriltir iii pra:l'ationc siipcr Lzccliiclcm ad mcliiis cst ciiiin laborare cpiscopmn in doctrina
Lolliariuin itiipcralorcin : i Ncc ctiain illud silcn- v<-r!ii I)ci ob s.ibitcm animarum silii commissjnim,
duin urliilror, iptoJ (luihusdain nairanlibus coiiipcri, q;iain in disponcndis cl dcliiiicniis civilibus qux--
qnosdani sciolos ine in lioc viltipcrassc qttod cxcer- stionibiis ct variis hominum coiitenlionibus vacarc,

jitioiieni facicns de sanclonini Patruin scriplis, corum qui pKjplcr tcrrenain cupiditatem litcm ct rix:is iii-

Komiiia pr;cii()l;ircm, sivo quod aliorum sciilciiliis ccssanter niovcnl, et unusqiiisque in his altcrum sti-

niagis iisiis cssoii!, quain propria coiidcicm. Quihus pcraic coiitciidil. Ntisquain ciiim in Scripturis
ad lioc faciic icspomlcic possum. Qiiid ciiim pcccavi sacris legitur ipse J^alvator aiil di ciptili ejus hoc

in lioc qtiod maj^nstros Ecclcsia; vcneratione dignos egisse sivedocuisse... Iljec cum scribanlur, mi c'o-

j'idical)am, ct eorntn scnlcntias, proul cas protulc- miiic, nolo ut M;stimcs me novam lcgem vivcn.Ii ti!»i

ranl, opportiiiiis locis simul cum iiola i.omimim constiliicre, seJ oliin a viris snr.ctis prolalain ob
coritin in opiisciilis iiicis intcrposueram? .Magis cnim commemoralioncm brevitcr commemorare. > El in
mihi videbalur salubrc csse, uthumilitalcmscrvans, cpislola de cborepiscopis ad Dragonem episcopitni
sanctorum Pdtrum ('octrinis innitercr, quam pcr ar- Mclensem carpit occidcnlales seu Callicanos cpisco-

roganliam, qtia;,! prnpriam laudcm qu;crcn.lo, mea C P"^' 1"' chorepiscopos a poleslate ordi;ian !i pres-
indeceiilcr profctrem... IUi qui se laudaii quu;runl, byteros el diaconos exclusos volebant. • CranJis

et ab boniiiiibus vidcri appcttint, diclcntvel scribant honor est, inquit, Christi niinistrum esse ; undc cl

qui:!quid volucriiit, el huidatores suos alque adula- grande pra;mium bene ministranlem sequitur, U:i

lores uniiccunque possinl, sibi acquirant. .Mibi au- ul cum Cbrislo et sanctis angolis ci':s in ca>lesli

lem adba;rei'C Dco onmi tempore viiie mes: botiiim bcalitudine sine fine Ixtctur. Alquo idco noa conve-

est, el ponere in Doniiuo Deo spem mcam, ut nit servis Chrisli contendcrede sublimitate bouoris,
annunliom oinnes lan.les ejns in porlis filioe Sion, in scd magis certare de utilitate sans prajJicaiionis
illis viJelicet povtis de quibus scriptum est : Becili ct assiduitate bon;T; opcrationis, ut popi:lJS Chrisli

qui ambidunl in ccmitis vitw, ct pcr portas intrccunt audiat ex ore eorum verbum recl;e fidei, et vidcat
in civitnteni. > Ulinam qui novos condunt libros, in aclibus eorum bcnum cxemplum per humilita-

por casdem semilas incedant (ut certe niodo inco- lis indicium... Non est enim ;equnm ul coliatio sacri

cimit iii>jili), ot non per vias intricalas adinventio- ordinis servis Cbrisli fiat causa elationis el terrena)
num bumanarum et novilaluin, qulbus nihil in reli- voluptalis, quia nec in ipsius Magislri, nec discipu-

gione perniciosius !
lorum ejus dictis sive exemplis ;diqiiid hujus:uo.Ii

CAPLT VIII.
D rcperiunt, > etc. Cum Rabani scntcntia consoaat
Nicolai papa; I epistola 39, ad Rodiilfum episcopun
Zetus pro fide ct pro integritale morum, auctoritas,
liumilitas. liituricenscm.

Zi. R.iliani zoluin pro Cbrisliana roligione proba- 50. Tanla in dicendo liberlas non ipsi, iit solet, pa
ret in primis epislola coiilra Juu;eos subojus uominc rabat eorum ad quos scribebat iiuiigoationem, sed aii-

a Chifllelio cdita. Al cum verisimilius sit illam cloritatcm apudomnes, qni cjus scriptis et rnonitisin-

Amolonis felum esse, uti posiea osten:lemus, juvat slrui ctemendaiiperoplabant. Exemplo estLoiharius
polius in hujus zcli argumenlum proferre Mavtyro- Augustus, qni cum expositionem in libruni Josuc ah
iDgium ab ipso cdilum ile sanclis (jui Lcclesiam fa- eo accepissct, gralias agit pro accoplo; et iterum alla
clis ut passione sua illuslrarunl. LI ipsum probant pelit, exponens vchemens suura dcsideriiim crebro
cmnia ejus aucloris sctipta, qua; sinceram Patrum cum videndi el alloquendi, ut patet in Loiharii epi-

duclriiiani ao gonuitiain piolatem spirant, el maxime slola iiiiiio Commentarii in Ezcchic!.?m, ad Rabanum
decrcla ab ipso santila variis in svnoJ.is quas pro post aiiiiatialis rogimiuis abdicalionem scripla, in

ec( lasiaslicis rcbus celcbravil. qua siugularis ciini co familiaritatis indicia demwi-
iD rROLtCOMKNA. 50
Blral. Nccar.tcr afTL-clia Is :u'taiil Lu-Iovictis A f7;.s.'t) Ludovici rfp:is expo lilior.om iii n.iliMttas oo-
Augiislus, ol Liii?oN;ri!s tj - Gcni.ania' rcx ; (Iciiiaiuio, r.-laltiriail aiuiuui SriT.siFcliruuriunMiicn-
qiionini illc U.ihani caiisa Fni lcnse monasleriuin a- soin, qiio Ualiaiui» oltiil. aJ fincni aiini 8.*»(> ex veleri
iliil, lcslanle U.iliano in cpistoU ail Lutloviruin rc- cilculo rcvocasscnl. .\ccctlit qiio-l neciiic lioc inodo
"
gcni, evpn^iiioni Pai.i!' >ita, ti'ii ail m^ iiiiiiicnis aniiiiriiin, nicnsis I, ct (licnini i, ipios Ra-
liupcr coMiincfilariu^ l\ ,
icif/tvii/o;» cjiis li.iii.) aicliicpi^copo triliuiiiil, acruratc consiatct, se I

privsentialiur iii suo inona^terio liailittissc. Ilic Ua niitiii>rtis iiicn>iiiiii, tlicruin 7, 8 vol 9, pralcr iioveiii

l>.iniiin arc.-ssivil in cctlulain nioiias:erii,9N(r' vocatur annos. Alia proindc explicamli tnijus loci ralio, (piam
liiit(-iU>rl'. iMiioincuni co lialMiil i/c ScrijUuris oliscure stigi;eril Scraritis, iiieiinda cst, diccndo .\ii-

lacns, p<': •••' ' • nJ mnlutinrs Ittu- nalcsliililcnscs ct Saxoiiicosanntiiniioiililit atiis Ua-
Ufs \><r i, /u.arct, prtiul lc- liaiiipriiiiiiin, tainctsicjiis onliiialio iiicnsc Jiiiiiocon-

gilur iii cpi!>tolu Jictx* cxpl.in ilioiii pnvniissa. .Mi- lii^erit, definissc aiino 817, (|iiein lla! ano soti.lnin

lan tuni porro csl, taiilis ie^'i' iis, tot t>etlis ac s.-i>cii- Iritiucrint; scctuiilniii vcro ((p:o I etiantilestilisci|ueii-
'

1,1
'
iin f.iissc siliiii \crl.i libiis diccMttiiin ) inclitiassc antio SiS. Ilo- oiiiiii iiio-

IK.. •
• is i|iii
iiui r.'^liM ii-I
r.viiii II-; ii,
.ii doiiivcui'.intiirU:il)anicpiscopatMS^i/i/ii >«»'L'fit, n;(-;i.«is
,

ncnipi* Ualiaiius. U iiriMs, (it('s (/ici/iior, tisqiie ad ipi.^^rlutii Febitiaiii ilieni

37. Qiiid inler lixc de sesonlirel vir sanctns, :iperil aniii 8.")G, qno iLMnpore oliiluin ejiis rcpoiuiiil isli an-
ipst^' in pr.erationc ad Coinmciit;u'ios Fzccliielis, ctijiis nalcs. <MortiiuscstatilcniI)calissiinusarcliie|iiscopus,
lilr- ' • ' 1 al> eo I icoiii (piodosieralGrci^o- ailTrithcini:is, aiitid Viiiicellain (Winfel), habilalionis

ri .

^
iiocoiilinuaii Lolliiritts .\iip'uslu>, sti.o viciiin, ad lillora lUioiii; cujiis sacruin corpus,
pneler a!ia, |K)slulaverat. < Oiiod vero, inipiit, lerlio sicul vivcns iiiaiulavorat, .Moguiitiain rcl.ilum cst.i
liHTo postulasiis de Ezecliit^c. in prrseuli optiscuto, Euiii provectx fuisse lelatis, patet ex epijlula a t

proiit innriiiil "ris ct parvit is iiigci.ii s:iiil, Iliiiciiiaritiii Uheniciisoin arcliic[»iscopiun, a Siriiionilo
canr.ctiiiii liaL .... i . . i (|niiu, iion ipiasi siicccssor elila, iii qiia so cxciisal a prolixiori Golcscalci rorii-

pap.e Gregorii el pneilicalor plcliis Dci, supplendo talii>no : quia sciliccl id non i^crniillil infirmitus cor-
lioc quud ille litiniili.irutncondiuonc popitluin ducoiis poris, ncc trqvitudo seiiccluiis. Quapropier eiiiti al
iiiciioavil, el tunen iisiinu ad lin. ui Proplieta: nun aiiiios letalis ferc septuagiiita (soxaginta oclo habit
penluxit : - '
:
:•-,.• ei (iisi ip.ihis, non solum Trilhciuiu-. perv<Miissc crodideriiu.
)

ipsius iiiei: ; .
.1 alioruni saiicloiuni du- 50. Scpultus csl in nioiiaslcrio sancti Alhaiii « iii

cloruni vcsligia sequcntlc.. > IL-cc in cxempluni do capolla sanctorum Martini et Ikuiiracii, > nti lcgilur iii

Uabani virtutibus suHiciaiil. C brcvi ejus coniineniuratiune, qu;e cxstal posl lihios

CAPLT IX. doLiiiversoincodicoiiostroiiis. n. 270, in h;oc vorba ;

lloTt et (ctaSf sepullunt '


' vhiunt, elecatio, elogia < Uahanus .NLiurus , M(i^onli;o iiatiis cl ronatus, cl a
el : pucro in Fnld.i nionachus, doindo cclla iiiclusiis, tan-
liein iii archiepiscopuin assuinilur-ciijus i.Ioncastiiil
ZS. t Anno 855, > utilcgilurin Annatilius Ful.ien-
sibus, I mcnse Feljniario, quarl:> die mcnsi5,dcfun-
opusculaiiiulriusquc T.;slamcnli paginn.el anlcpiir-

cl';s esl llUal anus archiepiscoptis Mogontiaceiisis lam piu>Jicl.u civilatis iiifritli.iiiain apud s;iiicliiiii

Alhanuin s pulcri cjii? uslon.iiliir mouioria iii s.iii-


En l.'5iT, li i!'ens in episropaiii annos 9, inoiiscni
cturuiu archiepiscoporuin Marlitii cl Boiiilacii ca-
inniin el i!ies ipia nor, ctii surccasjt Kar!iis iiiagis ex
ex consensn
pcila. > Ex hoc nioiiuincnto, quod iii codice noslro
TolnnlaU; rc:;is cl consiliarioruni tpiaiii
a: le annos quadiiiigcnlos descripiuin cst, iiilclli-
el cloctionc cleii el {ft)piili. > Eadem nmnino vcrtia

.\nn.ilil»us niss. Iler- ginius, Uabaiiuiu .Moj,'uii'.i:e, ul snpcrius dixi, naliiiii


I'V"!ntiir iii Fraiicti-Saxonicis
collocat, csse ar proiiide inale a nonnr.llis r.ispuiigi lcrliuiii
niannus co !c:ti an'.o cl dio U.iliani ol)it'iiii ;

annos tanliiin novem regiminis el quartuin cjus cpiLiphii vcrsiis, (piod de se ipsc
sc I ruliin !o iiitmero
coinposuil.ciii pricmissus liic liliilns iti (odicc iioslio
d iribnif. Duplici modo hunc scnipuliim cxplicarc
posstunus. Prim-is est, si prcdictos annalislas dixc-
'^ i"5. t^pitapliium suncii Itabani Mmri ,
Mogiiiili;c so-

rimiis veleri calculo usos fuisse in designan.io anno «lis art hicpiscopi, apud saiicluiii Allianiiiu scpiilli

qiio deccssil Ualianus. Dccessil qiiippc die qiiarta l.erior lionesle, inc .m si vis rogiioscere \il:ini,

Kcbmarii : qu;e dies aJ rincin anni S.^IJG reforri po- Teii.pore di>rore sic oleris.
iiiorlali |

trbe (iniiJciii liuc Uceil hac in ms. ) K«'i'il"'' s ni. cl


(

luil, socnndum velcrem cak-tiliini, aut ad iiiitittni se- (sarrti f nlc reuau»
'

qiicntis, sccunliini novuin. At i|iio miniis hoc parto lii Fulda josi li;rcdo;;nia Mcniiii di lici.

(juo ii.oiufl.us r;ii liiS seiiioriiiii ;uss» scq'icbar.


cxphccnlur Fuldenses elS.ixonici aiui.ilcs, repngiiaiil
Niiriiia iiiilii Mlar Hr|?' Ii » nt-f» rnil.

Ircs oninino rcs : una, quod novum calciilum scciiti Sed licei iiicaulc liaiif iier lixc S(iii|ier habcreiii ,

l.clla UiiK-n iiiiliiiiiiH maiis o (^rata fuil.


tnnl, obiluiu Caroli Magiii, qui v Kal. Fohruarii ac- Asl iib' ;ain plnres ir.nsiss.nt l.'iii|ioris ;>iiui

cidit, revDcando ad anniini 81 1, pm novo nuincrandi r.onvenere virl \rrli;re laia loci.

Me al.siiaxi;re (ioiiin in\aii.!u:ii, rei,'i ;uc tulore,


ritu, non a.l aiiniim 815, pro .nili.pio ; allora, ipiod foscciiifi liiiiKi (irjBsiilib onifii).

annales in capile obilum rc- In nec iii)TiUi:ii vii:r, nt'<; tl.i^rma rpperln;n rsl
iiilein aiini 8.*>G Uahaiii 1)110 ,

.Nct; (lailnii-, (i|mi-. jiirc ( >ls. , iirl.i') 1». U' pUf iliiiii
fcrunt, el cons«'queijlcr Ilaltonis Fuldcnsis abhatis eral nuiiniiS sctl lardinsti^bilc C(»r|.ii>
l'r. nip'.us :

^CCCSSiini pndt^ Idns Aprilis, tum inscipicnti Au' Feci qu<jd polerain, <|Ufxl<ji»: Dcu^ dcdcrat
;

3! \I) 1)1", \\\ II. lUMAM MMIU Zi


Nuiic onn m rx titmiilo, (raior iJilicic, jiiv.iii<l'> \ iiuiii cl fiiiilitiiiii vinun alipic cntliolicuin cpiHCO-
('.i>iiiMiiMiil<-s ( lirlsiii riio III |iri!i:il>iM |)iiiiiiiii>
piini ; » lliiiciiKiruh vcro iii opuM-iilo contra cim-
Jiiilli II ;i iiTiii iii>' iii ^r;i(ia n:tlvi-l lii iiviiiii ,

^iiii riitTilniii :iH|>ii iiMin , nril |ili-lalls o|iii«. (lcni (iot«'scalci)iii , « Kaltaiicni \cn<Tal>i>i'in ardti
Iliilxii iicii>|if iiillii iKiiiiiMi : fiii Ifctio (Juli:i«
qii»co|)iitn, /.iltisiim iii bancla religioiic palruiii, el
l)iviii:i- lcxln hi'|ii|>iM' iiIiii|iii- riiit.

(jn. Iiriis oiiiiiipDliMis, iriliii.><( rirlchlia n-gna catlioliciim M;riptorcm » vocal. Kiinii!<-m Froiltwr-
|'.t vi-r:irii rt:i|iiiL'ni 8(!iii|ior iii aict; poli.
(lus canoiiicus Uhcrncnsis « lirnluiii It.ili.iniim i «Ji-

iO. IJiis < sniK liiiii loipiis,) tcsti; Trillifiiiio, < an- cit iii lil). II liistori.i- lUiciiiciisis, cap. 21, (.-i gar:-

iiib scxcciitis iiiiiii(|i):i(^iiil:i iioyciii in nicnionilo rfi: ctiis Oililo aljhas CliiniaccnHJs < ga'culari Bcienlia

iioliiu s:incli iii:«rlyns Alli:ini scpulliiin, iii b:irco- an:itiiii cruililiiiii, fiilc calliolicnm, 6piritali bcicnlia

pliago j(ixl:i nHiriiiii clioii clrv.ilo pcniiansit. Ad ail plinuiii c<lo( tiiiri, > in si riiioiic dc laudc sancUK
cdjiis (|tioipic liiiiiiiliini a |)riiici|iio ni:i;,'niis popuii crucis. Kjiihdcui iiicniinit (jiiillrlnius ahbas Komai i

liiil coiicuisiis, cl pliir.i n:irr:iiitiir lacl^i niiraciili ;


inonaslcrii sancli I'auli iii Kalcndario banctoruin

qni lanien succcssu lcniporls omnino defccil, cl sa- inonaclioruin, rpiod annol!>72 composuil, his vcrhis,

cclluin cjus (liu sine lionorc pcrmansil. Umlc pro- « pril. .Nonas Fil»rnarii Raliani arcliicpiscnpi .Mo-

vi(lciiti:i Dci cuiicta giihcrnanlis, ad noininis sni guiiliiii. » DiMiiijuc in codicc iioslro n. 170, (|ui ab
{jloriani, cl f;ininli sui pcrpcluum lionorciii, s;iiiclis- H •'""'» f^rc (iiiingcntis manu dcscriplus est, rcfcrtiir

simuin corpus cjiis de Mogonlia ordinavit et voluit Epitapbiiim sancti Rabani, supra. Ex qiiibus omni-
in Saxoniam Iransfcrri aiino pnesenli, quo lioc scri- bus patct Rabanum apud vclcrcs audiissc ut lan-

psiinus, Doininic:»; viddicct Nativitatis niillcsiino rtum : ac falsum essc Tritlicmium, qui ejiis ob-

quiii|5'ciitcsiino ([iiiiilu dccimo, indictionc Roinano- itiim locat vi Kal. Novcmbris. Bealum appellarc
ruin lcrlia : qii;c quidcin translilio, per quein, qua- maliii ,
quam sanctum , doncc sanctior Ecclcsiae

litcr, (piando ct quorsum sit facla, speciali syii- acccdat auctoritas ; siquidem nullo festivo cultu in

tagniate dcscripsinuis. » Non cxstat illa Tritlieniii Magontiacensi ccclcsia bonoratur, teste Browcro in

lucubralio, qui lianc Iranslalioncm .Mbcrlo Mogun- nolis ad poemalia. Eum < fulgcns Germania; sidus,

tino arcbicpiscopo auctori Iribuit in iiuncupaloria theologorum verticcm » Raronius ; Bellarminus


epistola Yilsc Rabani pncfixa : sic cnim Albertum < seque doctum ac pium » vocat : alia aliorum clo
alloquitur : < Rabanum apud Mogunliacos despe- gia pnetcrmitlo.

ctum et pcnc senipitcrna oblivione sepultum, in no- CAPIT X.


uiinejusti siininia cum vencralione lcvasli de lerra :
Judicium de ejua scripiis et doclrina.

propter quod ct omnipotens Doniinus aniniam tuara 42. Superest agendum dc Rabani scriplis, de
cum sanctis suis cxaltabit in palria. » De eadem ^ quibus Iria sunt quxrenda : unum, qiiye legitima,
translatione sign^inlius agil Trilbemius in libro de quse spuria et aliena ; aUeriirn, qure rcstcnt inedita ;

Vita sancli Maxinii arcbiepiscopi Moguntini his ver- tertium, quo tcmpore singula scripta sini.
bis. < Cum Albertus anno arcliiponlificatus sui Mo- 43. Inter edita Rabani opera tria tanlum spurin
guntini priino, Magdeburgensis aulcm secundo, pro sunl, nimirum libri tres de Qu(rsliouibus canonum
Dei amore et revcrcntia sanclorum, apud Mogun- pocnitentiatium, qui in edilis ad llcribalJum scripli

liam circumeundo, basilicam marlyris sancti Albani dicuntur : tum scquentes libri itidem tres De virtuii-

devotus iiUravit, cl videns prxscriptorum dcccm bus el vitiis : Commentnrius in Rcgulam sancti Dene-

pontificum sancta corpora sine Iionore negiecta dicli : et Liber de sacramento Eucharistiiv, sub ejiis

aucloritate non niinus aposlolica, quam ordinaria nomine Colonise edilus auno 1551. Primum siqni-
usus, corpus sancti Rabaiii qiiondam archiepiscopi dem et secundum opera sunt Halilgarii episcopi Ca-
Maximi episcopi medium, permissione
loluiu, saiicti mcracensis, ut recte advertit V. C Stcpbaniis Da-
cauonicorum inde abstulil et in Saxoniam trans- ;
luzius in prafalione ad Rabani epistolam HeribabJo
ferens, apud Hallasoppidum in basilica sancli Mauri- scriptam, qui Halitgarius libros quinque poeniten-
lii solemni processionis officio coUocavit, anno Do- tiales composuit rogatu Ebbonis archicpiscopi Rhe-
ininicae ISativitatis niillesimo quingentesimo quinlo
D mensis, editos ab HenricoCanisio in tomo Y Lectio-
decimo, indictione Romanorum tertia. » num Aniiquarum. Nam liber primus de Qua?slioni-
-41. Hinc paiet quantus bonor dclatus sil mor- bus canonum apud Rabanum est quintus liber Ha-
tiio, quem ctiam vivenlem nonnulli sanctum san- litgarii ; secundus est tertius ; tertius est qwarlus ;

ctissimumxe appellavere : in his Humbertus Wirt- primusvero liber de Vitiis apiiJ Rabanum est pri-

ziburgensis episcopus in epislola sua commenlariis mus Halilgarii ; secandus Haliigario etia:ii secuu-
Judicum praefixa : dus ; tertius Rabanicus cujus sit, incertum. Com-
Salve, sancle paler, nieriiociue bealus in orbe. nienlarius porro iu Regulam sancti Benedicti est
Tu decus es noslrum, SHncle pater, merilo. Smaragdi abbalis monaslerii sancti Michaelis ad
Et P>manricus in libro de Yita sancli Soli, agens Mosani in dioecesi Yerodunensi, ut constat tum ex
iJe monasterio Fuldensi, < ubi, Deo providente, sub- Sigeberlo in lib. de Scriptoribus ecclesiasticis, cap.
dit, modo sanctissimus ac in omni arte perilissimus 118, lum ex libris membraneis periHultis, quos
abbas Rabanus perspicabilitcr fulget. » Amulo pon- vidi. Denique liber de Eucharislia cst Pascbasii
tifox Lugdunensis iu opisiola ad Gotcscalcum, « bo- Radberti abbatis Corbeieusis.
55 IMiOLl.C.OMLNA.

\\. l'l farilc di^liu,^ii:iiiiu» (iiia> Ral)aiii «>|UTU A lis pa'niteiiti;e, una ab eodoni viro clarissiiiio ediu
iiui.ilnni lypis viilgala siiil, opcne proliuin fsldispi- iii Appendioo .\(-tornm votoriini aJ capilularia le-
rere iiiiiil e& scriptii cjus a UuJtilfo i-oiiiiiitMiiorati» giiin Fraiicoriim, ortlino viii ; alloia iii loiiio MII
•Ic>it iii oiiilis ; liiiii *|iiiil o\ iis i|u;r liaboiiliir iii Conoilioruiii otlitioiii^ Lal boaii.e. De o:otoris oiiii>-

edilis a lliuloiro pr.i-loniii^suiii sil ; ilonitiuo «iiii J ci;Iis, quj; U:il;aiio Iriliumiliir a Trillioiiiio. niliil

prxtcr opora aKuJoUu oiiuiuerala etoa qua; iii colle- prunuiitiare atisini, siiilno Ualiani, aii iioii. Ilis oiii-

clioiioRaliani o[HTumo\slaiit, ultorius ilesiiJ«'roiilur. liibiis aJtlit nroworus Lotliarii Atigiisti opllapliiiiiu

4o. L\ oiiuinorali» a Uuilolfo iloMint iii colloolio- a R:ibano o liluin, «piod ipso roforl iii Aiiiialiuiii

iic Painolii l.omiuenlurii in libros Judiili et Eitlwr Troviioiisiuiii lih. Mii. AJ li.oo alii pid|Ji('iiaiii Jo
iiieiiiti, <|ni poiios nos sunl iloscripli iiiaiiu Tolri rogibus Fraiioorum «jtue a iionntillis saiitto Aiigti-

Francisci CliiOlolii ; episloia de Chorepiscopis lut stino ascribitur, oti:iiii Uabano tribuiiiit ; iii qiiibtis

Drogonent Metleusem episcopum, ciira Slopliaiii Ha- est Jacobus .\lo\aiitlor Tfiiiieuritis in Vorilatis vin-

Iti/ii oilila in tortia otlitiono lilirornm 1'otri ilo .Maroa dio:it cap. tiliiino. Si hiiii' propliolia- oroJiiiius,

do llontordia luiporii. uiia oiiiii Libro de revereiui i « (}u;iiidiu rogos Fraiiooniin dur.ivoriiit, (iui Roina-
(iiiortnH erga patret, tl subdiiorum erga reges ad Lu- nuin imperitim lenere dobont, Uoiiiana dignilas ex
doricuin tutpi:ratorein, qui libor a Uoduiro Collecta- B lolo non pcribi». • Id qtio tiltilo asorilialur U:ibano,

rium appollatur ; Kpislola ad .\otiu(jnin Veroiunsem iiiilii iioikIuiii coniportiii>.i osl. Miilto niiiius iJ goiius

tpiicopum de prascienliu et prwncsliiuilione Dei ;


ora(uli iribuoiKliiiii saiuto Aiigii^tiiui, in ctijiis ta-
Liber ad Ludovicum iinperaiorein de oblalioiie secun- nion Operuni a(tpon(liccm reforlur toiiio IX.
duin Uegulam suncli llenedicli ; Epistola consolaloria 48. Deniqiie eiJoin Uabano eruJitus vir Pelrus
ad eumdem ; el lHalogus de compulo, receiis editus in Fr.iiioisous Cliinicliu» asori! il lil.runi sou opislolam
Misiollaiiois llaUuiaiiis. E\ liis opistola ad Notin- conlra JuJaos, (iii:iiii ipso Divione lypis oJiJil aiiiio
(;uin odita ab Siniioudo ost ; libor voro do Oblatioiie 16ot! uiia ouiii .\louiiii Coiifossiono. Voruiii haiiC
puororum habelur inanu descriplus in bibliotheca «^pistolam non csse Uabani, scd Aiiioloiiis LiigJu-
Molliceiisi. nonsis cpisco;>i, disertc pmbal roceiitior qiiiJam
iG. E\ advorso prvtor enumorala a Uudolfo ha- scfiptor iii :ipponJi(0 aJ Joaiinis D;ill;ii Jisscrt^ilio-

benlur in illu colloctioiio : Liber dc Craminatica ;


nem Jc auolore (!oiiro,ssioiii> j;iiii Jii l;o. Iliijiis ;iiio-

opus de Lnirerso ; Kxpositio in cantica quiv ad matu- nynii argiimenta peluntiir prinio a perliiiaci silentio

tinat laudet ptr St^ptiindiiam dicuulur ; Allegoricc in scriplorum oiniiium qui Uabaiii opora recensuoruiit.
tacram Scripturam ; Libcr ad Thiolmarum de sacrit Tum ex oo (juoj istius opi>tul;r soriptorail, sojaiii
Vrtiinibus ; Libri tres ad Reginaldum seu Rcgimbal- C cpiscopuiii fiiisso aiiiio i al aJvoiitu Doiiiini 8iG, »

dum de eccltsiastica discipliiia ; Libri Ires ad liouo- uno anle Uabaiii pontilioatiim, liim ex co tpiod (puL'-

tum abbatem ; Kpislola ad llumberlum Wirtiibur- dani diiriora coiitra JuJxos suporiori tempore sc
gensem episcopum, quota generalione licitum sil ma- slaluisse roferl : quoJ Uabaiio, qui nuUuin coiitra
triinonium; Liberde auima et virtutibus <td Lolharium Juihuos doorolum saiicivil, convciiiro nullalonus po-
r^gein ; LibcUus de vila .\ntichrisli ; Martijrologluin; lost. Pnotoroa qiiod cpislul.c auolor iion oLiscure
l'ocmatia; Glotta ; et de Invcntione linguaium : qiij; nolct, se, cum advcrsus Judx'os opislolan» soribil,
oinnia videntur esse genuina Uabani opera. I)o Ua- dcccssoris sui scqui vosligia, qui itidcni advcrsus
bani Clossis Teulonicis adi Cxs;irex' bibliolheca; lo- Judx'os mnlla scripsissot, inullaquc ogissct. Olga-
inuiii II. ritiin vcro Uabaiii Jooessoroiii iiiliil litijiisiiioJi |i;i-

47. In indice Uudolfi el in dicla collcclionc dosi- trasse in Jiu-oesi .Mogiiiitina. Kt his qiiiJoiii ar;^u-
dcrantur episloLu qua.'dam a Jacolio Sinnoiido viil- inenlis cam opislulaiii Uabano aljiidioat appondiois
gaUr Lulelix Parisioruin anno 1C17, nenipo Epistola auctor; iisdcinquo Anioloiii LugJuiionsi poiililici, nt
tui llinciuaruin rjiemenscinepiscopum, cl alia ad lle- proprio parcnti, viiiJi^ aiiJaiii osse ooiilomlit. Siiini-
berardum comilein, una cuni synodali Uabaiii cpi- doni Aiiiolo aiiiio Wl iii opisoojiuiii orJiiialus osl,
slola jaiu iii conciliis cdita, el epittola ad yolin- ^ moxqtie duriora slatutacondiJit conlra JuJa'os, qiios
gum Veroncnsein opiscopuin, contra Golescalcuiu. cirrcni liceiilia in LiigJuiiensi di(jL>cesi sc gcssissc
E\ qiiilius cpislol.t' ad Notinguiu el ad lloberar- e\ AgoliarJo Jisoiimis , qiii qiiidoin .\gobarJus,
ilum recus.f! sunl in tomo terlio Ilalij' Saorrr; opora Amoloiiis decossor, scripia oJiJil aJversus eosJem
Ferdinandi Lglielli, qui Sirinondi oditioiieiii noii vi- Jud:eos, C\ quibtis aiictor cpislokc controversa;
deral. Dcni<|iie in diclo indice UudoKi el in colle- mulia Iransferl iii siia. Veruin (qtiod oiiinibus coii-

f lion»' Pamolii desunl epislolx' dux magni inomeuli jecluris proforonJuin putat)c\ FroJoarJoUlK inensi
una ad Egitonem scu Ligilem abbatem 1'rumientem, prcsbyterM iii Ilistori.i; lib. iii, oap. 21, Anioloncin
qm cxcitlisse creditur : alia aU lleribuldum Anlis- advcrsiis JuJxos cpi.^tolam cn^yoJioam soripsis.se

»iodorcnsein episcopum, quae a Pelro Slcvartio ex colligil, ubi liincmariis soripsissc dicilur < Amolo
rodire Woingarlensiprodiil in lucem, recens a Slo- LiigJnnensi, «Ic placito qtiod hahueral cuin rcgc rc-
pbann naluzio roni«-a posl colbTtioiiom ranoiium pniiiiio primoribiis, cl «lc JiiJaortiin in lioc rogiio
Keginonis. Item cpislol.r du.x ad ltogiiiilK>l(iiiin« hor- slatii. I .\t, si qiiiJ viJoo, niliil iii his vcrbis dc oii-

episcopuin .Mu'^untiiium, «!c quibiisilam qiiiosiiunou- cyolica Amolunis cpislola : quanqiiam valol is lo-
Al> OPEUA 15. lUHA.M MAl lU 33

ni* ail proliaiiilimi nl, «|iiO'l mox i»r;i;ii.ishiim chI, \ nc, qtiod iii (Nlili» non cxnlat, (ui |ii:finiltitur li.rr

iiiiiiiniiii Aiiioloiieni Ht:iliit:i citiilihHO adverHiiK Ju- •iiiKciiplio : Dilrclit»imi$ in (Jiritlo fralritat iA

«I.roH. I*i;i:f( riiiilimi il;ii|iiir cst iilliiiiimi (jiisdciii aii- cwnobio tancli Ihdutjui marUjrit futntilHtii, liabunu»
cloris arKimiciilimi «:x Joiiimc TriilM-ii.io iii lili. ilr; vilinimiit tiTioium l)ii irlcrnum in Domina npUil

S(ri|iloriltiis (Hiclchiablid», iilii TrilliciiiiiiH ait w; talulnn.


logiHHC ll;iiniili cpiKcopi l.iigdiiiKriiHiK « opiiH iiisigiK; MTijrrlliiiH kaiKlis (•l»cuil niilil m iK^re iloiium ,
'
ail (larolmn coiilr;i Jii(l;ios, » ciijiiH oxonrmin cst ali 'l'»Mii|Mirff (ino-l |.ri' : •
'
r.iin.
Nani ('iiiciN 'tii lainli > iii<'ir<i<;iiD
liis vcrliis, Dclcslamla Jmhvurum, clc., (|iiO(l ipsiiiii
Ci.dfCI II
CHl Chilllcliaiiii: cpislohL' priiicipiiim. Vi(kT;il crgo t^ii< III |>ii<(: ^ I
li»l
Si-ili (;t ;..

Tiilliemiiis aiiipicm veUistiim coilii;cin liaiic cpisto-


0(iO"l vcrt, iitrei^
'lam siili .\moloiiis iiomiiii; pr:iTcrcntcm : vidi^rit IrhisU. .

]'^l ipii:i ' ii. XI


:iliiini Cliilllcliiis siil) iioniiiK! Uat):mi. Al i|uu: siipc-
-itn.
lii.li'

riiis atlala biml, polioics Joanni Tritlicniio partcs Oii"(l. <

l'i(i .iii.i
asscrimt.
Li hciis > h '. . ,

4!). Onio lcmpoiis, (pio sinj^iila Hal>;Mii opcra Dchdi v(-(>i.<iii •M-i )•(.

., l'i(>i( n.il i l.c-iiiii, U't'-t;i ct ^n 3 ^oai


oondila sinil ai) aucloro, sic distiinjuciidiis vidc- ^'
Li riiiii Ime boi.o '
• |(ili.

lur. r.lirisid» \o<i s:il\cl ,


i i
iil)i'|(ie ,

Scm|>er in teleriiuiii, iit ucio, vaieie Ueue.


Anno scl:;lis suyc 50 alisolvit libros duos de Laii-
rogalii Atciiiiii pra'ceplo-
.^nno 810 nalianiis j;:iii prcsl.yler liltros de Imu-
diljus sanclac Crucis, (juos
tutione clcricorum o'..tulit Ilaistiilfo artliiepiscop^' M;i-
ris s;ii iiiclioavil : cosnuc piimum saiiclo Marliiio

inoiiaslcrio lillcris opc-


giintino, :;nno quo factj csl ecclesi;e ruhkiiiis d..-
Turonensi e|)iscopo, iii ciijiis

pcr Alcuiiiiim, dicalio, ul conslal cx c.irmine diclis lihris prj'Iixo,


rani dodcral, niiiicupavii in ciijus

pcrsona canucn nuiicupatorium lusit. Eosdem libros quod inlcr poematia Rabani cdilum esl.

poslea dcdicavil Ludovico Auguslo ; lum Gregoiio Abbas faclus anno 822. Com:jien!arios in Mui-
papse ({uarlo: lamelsi noii ci, scd Scrgio ejus succcs- tliaum ct Uomiliui qiiasdam dcdicavil cilem Ilai-

sori icddili siml aiuio 844 pcr Ascriclium ol Iluod- slutfo, ipii ol iit anno 8'iG.

perlmn Futdcnses monaclios; dcin Ilcberardo llaliae Anno circa 830 Ejcplunationem in Oclaleuchnm
comili qui pr:xjdiclos liijros per Ascrichum ct Ruod- submisit FrccuUo Lcxovicnsi iu Callia episcopo,
pertiMH Uoma reYcrlonlcs cfnagilaverat, ul patet ox qui cam ab ipso litlcria ci piec.Lus oblinuil.
Raba<ii cpislola ad cum scripla ; ac deniuni mo;ta- Anno 834 scrip.-.il Ludovico Anguslo Consolato^
cliis coenoljii Dioisysiani in agro Parisiensi. Alcui- riain cpislolam, post calamilalem qute ei accidil ex
num Raljano scribcndi hos libros aucloreni fuisse parte fHiorum «uoruni ; poslea Collectarium ex sen-
apparel cx Alcuiiii cpislohA 55 benediclo sancti Be- lenliis divinorum iibronim, de rovercniia filioru.^i

ncdicti pucro Manro (id Rabani aUeruin nonien) in- erga palres, et subditorum erga roges : quod a V. C.
scripia, in edilis niendose ad Benedictum, uLi haic Slephano Baluzio nnper editum csse dixi.

verba : « Libelluin quem me roganie scribi prou > Eodcm fere lempore Librum Jome exposuit < ro-
sisli, rogo ul lua faciat piomissio lirma, cl mca iTi:- gatu Friderici episcopi > Trajeclensis ad Rhcnum,
plcatui hctilia ; t el in fine : « Valcas feliciier cuin anno 854 occisi, pr.Tmissa episiola dcdicaloria, cu-
pueris luis. Qua ex epistola colligebam Alcuiriam
« jus fragiucnlum retulil Ilcnsthenius, acceplum a Pe-
pnv!lcrveclum esse annum Chrisli 804, sed postca iro Franscisco Chilllelio socicl-alis Jesu presbytero
iii Appendice superioris lomi correxi, quod in elo- erudilo, a quo cam acccoit nosler Acnerius, cuni
gio Alcuini asserucram. In ejus pcrsona Rabanus ipso Commenlario in tres libros dislinclo, qui in edi-
sancto Marlino cecinil lioruni librorum carmcn de- lis non exslal.
ilicatorium, in quo Klalcm suam expriniit his ver- Paulo post, Humberlo Wirlziburgensi episcopo
sihus. rogante, explanavil Libros Judicum el Ruth ; lum
D Libros Ileguni pelente Hilduino abbale quam es-
Asl uhi scx lusir.-i im|ilovil, jain scribere leniaDS, :

A(i Clirii^ti iauJeni hutio coiididil arle libruui. posilionem Luuovico Auguslo Fuldae obl-ulit ; i;cc

Convenit hoc lempus ciim anno fere 806, siquidem ita longe post Ludovico regi transmisil coiiimc^iia-

Rabano diacoualus, quem anno Chrisli 801 susce- tiones »1 libros Paralipomenon.
pil, anno selaiis 25 collalus est. Idem opus posl ali- Circiler annuin 856 Judilhae Augusta:, poslquaai
quot annos Ludovico Auguslo nuncupavil, apposiia « hosles suos non parva ex parte vitcral, > dicavit

initio impcratoris cffigie. Id pra^stilum .iliquanlo scriplionem suam iu libros Juuith et Esthcr, cujus
lempore post primam hujusce operis edilionem, col- pniefatio nccdum typis vulgala, quam heneficio ejus-
iigo cx his Rabani verhis : « Nam libeilura quem in dem doclissimi viri Petri Francisci Chifllelii accc-
honorem sanclae Crucis dudum prosa, mctroque pimus, hic reddenda est ex codicibus Benigniar.o e*.

composui, nunc liuc serenilali supplex offero. < Eos- Fonlanensi. {Ihtnc prcvfulicnem vide Overum Il:i-

dem libros postea, rogatu, ul puto, llilduini abbalis, bani Mauri nustra; editionis lomo III.)
cui Commentarios Regum dedicavit, etiam mona- Postea explanalionem inLibros Machnbseortim Ce-
cb.is Dionysianis misil, commendavitque hoc carmi- roldo ArchiJiacono palalii Ludovici imperatoris nun-
57 pi\olkuOm;:.na. sk
cupjvil aiilc aiiiutm Si'), luiii F.Xifoinioitcni in Sa- \ et (•r.iliaiio iii lulli-clioiiitiiis r.inoiiiiiii cilulur su'j

pienliam el t.ciUsiastiium Ul^ariu M.igiiiiliiio |Miiili- iiuiiiiiic cpislol.e Ilaliaiii , iiiciilio lil cpislohc ad Lgl-

Uci; fl t^pislolam ad SutiiiQuin Veronciiscra cpistu- tdiiciii alibatcui, ao pruiiKlc cpi>tula ail llcribaldiiiii,

|)uui aiite iiiortnii I.iiilovici iiii|MTatoris scripsil. qui Liber fjunitcntialii apud Slcvurtiuiu iuscriiiilur,
ro>l aiiiiuiii 811), iiiortui) I.iiJoviro \ui,misIo, l.ibro$ aliipianto lenipotcpost aliaiii al Li^ilctii >cripla csl,

in lliiTcini.im obliilit Lotliariu iiii|k*ratori : quos ac iortassc po>liotiia opcrutii K.ibaiii, ((uu' (piiJciii

ILirliiioUis decuius Saiicti - Callcuai:» scrilti «uiavil, liabcuius. .\tlaiiius IWviiicn.iis caiioiiicus iii lli»toriu:

lererciitc Ralperlu iu ctp. !). ecclt'siaslic;i:cap. H iiicutiuiicin lacit capiluli Rabani


Aiinu 8ii iiicuiilc CulUctarium in Kpislotai Pauli de (ama Ebonit amtiguii. Uuod c:<pituluin (Mistrc-
Iransinisit Lti|H^, post alilali Fcrrarieiisi, ijui iniper iiiuin cxslat iii ciMNtola ;iil llciil alitiiin. Il.cc suiit

cs &cliula Fi;l.l'-usi iii Gailiaui rcdiiMMt, c\ tliclis : (pi.c (Ic K.ibaiii bcriplis ubscrvarc poliii,aIiaalii)ruiii

quo fcre lciii|K)re Commcniiiriu in Kiichiclcm Lollia- dili^cnli;c pcriuitto.

rio Aiiguslo iuscripsil ; cl Ot^ario arcliicpiscuiMi 5U. Su|)crcsl ut cxnuiincnius lioc loro noniiiilh
Lihruin /u; 'cm, iii ciijiis capite <.'i tiicuiiiiit qii:c in Uabaiii scri|itis aniinailvcrsinnc digiia nun-
pu;;ii.i' Foii . qu.e iutcr lilios Luilovici .\ii^usli iiullis foilassc vidcaiilur. Uiiiiiii cst, (|iii)il iii epistol.»

coniiiiissa < H>l. .\d iiiciii cliaui tcnipiis rc- " scu libro punitciitiali ad Ilcrili.ittliiin, Liuli:irisli.iiii

\ocanda est Epistuta de Ciwrepiscopit ad Drogoiiciii soccasui obnoxiaui snbobscurc dic.il, n(*gotqiio iii eo
Mcltcnsem episcopnin, iicm epistola ad Ucginibol- sacramciito rontiiicri i.lciii Clirisli corpns tjuud n.i*
du ' I .Moguntinuin de quiiiusdatn qu.i>- Iiini cst do Maria virgino : qnod po.sirciiuiiii discrte
sl ..
;
i.c. asscruit in opistola ad Kgiloncin nbbnlciP. Verr.r.i

Eodciu ttliam leutporc rxplioavit Librum Danielis quu.iciinquo illnd ulriiinquc cst, UabaiiiMU ab nniiii
proplieta^, rogantibus ainicis, suatnquc liuc dc rc lii- cnoro liao in rc iininnnom fuisse contcndunl viri

cubralionein puslca iu>cripsit Liitluvico Gcrmaniic eruilili qui dc Kitclinristia tractavoro.


regi : cui itcin F.xpositivncm in Cautico, qua' ad ma- M.AIiiis olinin locus ost apinl Ualintittni in lib.

lutinat per teplimanam lcguntur, iinncupavit. IV de Uitivorso, cap. tO, in (|nc:ii fi)rs;in iliiloin niii-

.\niio circu 841, tctnporc sciliccl vacationis a rt> madvorti possit, iibi ait : « Nullniii catcclinmcitnin,
gimine abbatiali, Librot xtii de Cnirerso conilid<l in (iuamvis in bonisopiTibnsdofnnctitm, vilatii a*lcrit:tiii

;;rr" : 1! - .( pi Hal' crslatcnsis, qiioil lin' orc oro.lamns, cxro,ito martyrio, iibi tola li;;])ti-

t»p' .1 >. 1
r pctoiiii «iiNniisit cuni cpi- smi sacrninonta coiii|ilt*iitiir. > Laniiietii sciilcnrinin
<tola cliain nunc ei pra*flsa liabet Cliinieliaiia Confossio Alcuini, a ipio pnocc-
.\nuo 847 scripsil archicpiscopus Epistolum ad plorc liatid scio an Uabanns lianc doclriiiatn .ircc-
llcbcrardum coinitem coittra Cotosc:.lcum, qij;c iii pornl. Hitic obstnt /Vufjustiiiiis lib. Qn:vstioiinm in

c«biionc tglicUi data dicilur x Kal. .Maii. Loviticuin, cnp. 81, ul i < invihibilim s^iiict.fiiatio-
lleiii co«iciu auno 8i7 coitcilii .Mo^'unliaconsis ca- iicin (piiliusilatti aiiluissi^ ntqnc piofnisse sino visibi-
nonet Lutlovico regi data cpistola obtnlit. libns sacrantriitis » probnt oxcmplo Cornclii cl nlio-
Aiinu scqucnii habila synodo contra Gotescalcum rnm. Et lib. iv dc Baptismu contra Doiialistas, posl-
scripsil de eo cpisiulaiii ad Ilincmaruni Ulicmenseiii qunm innlla Iiac do rc disseriiil, cnp. 'ii sic conclii-

cpiscopuiii, cui Gutcscalcnm rcmisit : cl pusl alitpiut (lit : « Tiiiic liiiplrttir invisibilitcr bupiismus, cnin
:innos aliain eidem dc cudein typis a Sirmonilo vul- myslcriiiui I.aplismi non contcinpltts rcligionis, scd
galam dircsit. Ad hunc ctiain annuin, quo Ludovi- articiiliis ncccssiialis cxclitdit. » Cunsc;;lit .Ainbio-
"
"»- iaci placitnm haliuiasc pcrbibitnr iti siiis iii conciono fnncbri tlc obitii Vnlentiniaiii jttnio-
Ai:: .eiisibus, rcvocandaiu cvistiitio Uab.itti ris, itbi nnii dul>itatitcr asscrit ipsitin, clsi antc sus>
rpislolam ad Ucginibaldum chorcpiscopuin dc pu'iii- coptuiii baptismadcccsscrit, acccpisse graliam, qnn:n
lontialihus (acUs, in nova Conciliorum cditionc tou;o poposccral aUpie dcsidcravcrat. Iliiic pra'clarc dc ro
Vill eililuiii, in qua rcspotisi sui iiioras cxcui>alcx «^o p. scribit iii huno iiindiiiii : « Qiii habiiit spirititm Inuni,

qiiod ad Luduvici rcgis susccptioncni fuisscl occu q;iOiiioi!i) iion nrcrpit gratinm tunni?niit si, quia
p.itus. soleiitnitcr iioti sunt cclcbinla iiiystcria, lioc iiioncI:
Dcniqiie posl annum 8.-)3 scripsit Epistotam a orgo ncc inartyrcs, si calechnmeiir fncrint, corone;:-
Egitum abbatem Pniiniciiscni : cujus epislot;c mcn- ttir : non enim coronnntnr, si noii iiiiti;iiilur. VJuod
sioncm facit iii rpijtola posl ab eo niissa att Ilrri- si suo nblitunlur sangiiino, ct litiir sn;i piol.is ni hiit

tnldum episcopittn .VntissiuduronbCin. Nolitiatti lein- ct vobiiitas. I Ilaipir cx .\iiil)r0!>ii ct Augus:ini scii-

|oris, quo utraquc h;pc opistola scripta esl, drbcmns tciitia, non solis catorhnmenis nmrtyrio alTi^clis ad
liiligenlix cruditissimi viri Stopbnni Ualiizii, qui eam snbttiiii prodost viilnntns suscipieinli bnptisini, s«;d

k«cunJis typis >ulgnvit rttin accitrnln hnc de re pnc- cliaiu iis qui Inijiis sacramriiti gratiam siitccio :«c

Ailione : nbi oi»s«'rva\il Ej?itnin srii Kigilrm, ad qncin frrvciili aiiitiio po[)osrrriiiit ac dcsidorarunt ; nrc ab
|am abbatctn Pniiiiiriisriii prior rx liis dunbiis i pi- co susripieiido rrvorati su:il cx iiegligcnlin, sod cx
slolis scripta csl, liaiic dignilaicin iniisse anuo 8.'»3, disprn&itionc divina. I !cin valiilc ac disertc propij-
uii eliain in rjiis Klogio deinoiistrabo infcrius, Porro gnavit sanclus DLTnardus iu cpislola 77 scii Iraotalu
111 po.»tci iuri aJ H.'ii;'al'li:m, qtia: .t U;'gino:.c, Ironc ud flugnncm ih' Sancto Viclore, ndductis Angnslitii
39 M> ()1'IA\\ H. It.MiW! MAI 1.1 4»

el Aiiil)ro»ii lisliiiwiniiH :iilvi'i-snh qii<*iiiil.'iin m-c-iih A iiiissa, qiiaiiiviii \x)tm o|M.'ril)Uii pncJiii riieiitit. Quaii-
hCiitinilciil. Al (>|i|iositiiiii iiivcnio :ipiii| Aii;.Misliiitiiii quaiii oiiincH iMiivcrsiiii ( al4:cliunM*noH tine rzdetl^-

ipsiiiii in sfiiMniii' "iO i\r Vriliis A|»(isloli, (Mp. (!, iilii plione biiiitinmi difunrtot, hacra olilalionc cl KccJ(^
fxpciiiiciis, < <pi;iri- > ilii()litis(':i[i-( liiiiiiciiis, tiii(i|ii()li(), bi:i.- hiifrrapiiis prisal conciiiuni Hracarcuse secun-
:ill(;ru iiiipiolni, < isli; :iil(ltiriiis csl a Ki>l'<'rii:iti()ii(: iliiiii < |i. 17.

I)('i, (il li:ipti/.:iri'tur : illi! uiilciii, iiiiii licnc c:ilo- 52, I)t;iiiquc nodiiulli viUo vcrtunt Ilabano quod
cliiiiiicinis vi.xcrit, siil)it:i riiiiia iiiortiiiis cvt, cl :i(l Cotcsc:i!ciiiii cjiisqiic doitrinaiii dainnavcril. Al ex
li:iptisiiiiiiii iioii piMvciiil ; > lioi' iiiiiiiii rcspoinict :
opposito suiil (|ui Ualiaiii factuin liac in partc pro-
< (Jiii:crc mcrit:i, iioii iiivciiics, nisi |i(i-ii:iiii ;
(pi;cic licnl. Sanc ipsiim rccte Kensis!i>c dc pra^dchtinalione
^i:iti:iiii, o :il(iliiilo iliviti:iriiiii. > lliiic npparct Aii- coiiKtat ex cjuH cpislolii» biipcrius laudaiis : alque
^^iistiiiiiiii sciisissc lioc loco, 1)0110 illi c;itc(liiimciio, cli;iiiisi Golcsc:il(i sciilciitiaiii ilidcni rcctain fiiissij

ipiod ail b.iptisiiii ^rali:iiii iioii pcrvcnil, dcpnlari ad conccdaiiius, noii iniincrito taincn rcpri^sbiiH a Ua-
piRiKtii), iicc huiios iiiurcs ad salnlcm profuissc. bano cst : tum qiiia pra:dicalioni.s ollicium in cjiis

Quod uiiuiii K;iliaiius cl Alcuiniis furlas.sc docncrint, provincia tcmcre usurpavit, luin qiiia nirnis qtiain
laiiictsi ciiiii Anilirosio ct .Aiigiistiiio alio iii loco ad- pcrlin;i(:itcr vocabiilo pra-dci^liiiationis in scquio-
iiiiscriiit, lioiiis c:itccliiiiiiciiis, (|iii iiia;{iia ac pcrf.cta B rciii paitciii ahiiti crcdcbalur ciiiii popiili oflciisa,

ciiarilate liaplisiiii j;ratiaiii dcsidcravcrint, iioiiobcssc quo in senku hauc vox raiius a Palrihus suniilur.
quod rapti sinlaiitc suscepta niystcria : sccus si rc-

B. RABANI MAURI VITA


AUGTORE RUDOLFO SCHOLASTICO EJUS DISCIPULO
(Apud Mabill., Aonul. SS. ord. S. Bened., sffic. iv parte ii.)

OBSERVATIONES PR.^Yl^. in Antiquitatihus Fuldensihus, ct Boilandum in Te-


bruario suo.
Librum de gestis R.\bam, seu HRabani, alio iio- 2. Hanc Rudolfi hiciihralionem si legit, in just;e
miiie Mauri, inonaclii priniuni, dcin abbaiis Ful- C \itae numero non habuil Joanncs Trithcrnius, qui in
densis, ac denuiin arcbiepiscopi Mogunlini, scripsit prologo \il3e Rabani, quam tribus libris hortatu A\-
Rudolfus, seu HRuodolfus, RoduUusvc, Fuldensis berli Moguntinensis pontificis digessit anno loLj,
monachus, ipsius Rabani discipulus, is qui sanct« haec habet < Nec niiruni si plura
: gestorum ejus si-
Liobae ahbatiss* Bischolheimeiisis \itain in litteras lentio pertransivi, quippe qm nulluni ante me lixiim,
retulit, euitain in s;eculi terlii parte secunda, uhi solidum et sulhcienlem de hac ipsa .materia polui
plura de Rudolfo dixiiiius. Dubium esl aii HRuodoI- hahere scriptorem, sed primus auctor esse sine prae-
liis S(holaslicus et canccllarius, qui Ratgario ahbate cedente conipellor. » Et infra i Plures, fateor, hi- :

quasdam lilteras donationuin pro inonasterio suo storiaruin scriptores varia laudum praconia de hoc
exaravit anno primo Ludovici Aiigusti, apud Pisto- healissimo atque doctissimo viro in suis lucuhratio-
riuni pag. 5!2i, idem sit cum Rudolfo "isto an vero : : nibus passim hinc inde scripseiunt quorum tamen
Rudollus suhdiaconus, qui alias postea scripsit anno nullus \itam ejus continuata serie composuit. > Pro-
cjiisdcni Augusii octavo, pag. 530, et anno decimo, pterea ad eara scribendam impulsus cst Trilhemius,
p.ig. 554, 555. Certe cum Rudolfus istius Vit* con- : illamque in tres, ut dixi, lihros distinxit quoruin
dilor fucril Rabani discipuUis, eum Ratgarii abbalis primus est de Rabani vita privata, secundus deejus
tenipore, qiio Rai)anns FuldoC htteras docebat, jaiu regimine abbaliali, Iftrtius de episcopali. In ea lucu-
cancellarium et schoiasticum dictum fuisse non puto. hratione Triihemius aliquolies usus esl lesiimonio
\'eri similius est, ipsummel esse Rudolfum subdia- Meginfridi Fuldensis moiiachi sajculo xii, ei volu-
couum, ipii anno Ludovici octavo chartam condidit mine De lemporibus gratice, hactenus ineJito, in quo
vice Althuringi presbtjteri : ac proinde nonduin can- t\ Rabaiii s;i"pius nienuiiit. Caelerura etsi Tritheiiiii
cellarius. Presbyier deinde schoiis prsefectus est posl opus de RaLano spernendura non sil, ul tauien re-
Rabanum, quein suum ipsius prwceptorem vocat in cuderetur, non visum esl operye pretium, propler
prologis WlJi subjectae et sancta Liobse, cujus \i- muUiplicia errata quae iu eo commisit inaxime cura :

tam aggressus esl imperio venerandi Patris, ut ipse isiud opus exslet initio Rabani Operum et iu Fe-
ail, ac prwceptoris mei HRabani. Euin oratorem, hruario Bullandiano, ubi Godefiiiius Henschenius
confessoremqne suum , ac scholarum Fuldcnsium Rabani Vitnm eruditis commeulariis iilustraYit. No-
pritfeclum appellat Ludovicus Germaniae rex in his proinde sal eril habere hbelluin Rudolfi, cui hi-
charta donalionis, cujus fragmentum refert Browerus storicuai Rabani Elogium vice commenlarii prae-
in cap. 14 libri iii Antiquitatum Fuldensium. Saue misimus.
Ermenricus levita, Elevvangensis monachus, \ilam 3. A sancto Bonif cio Rabanus Moguntiacensis
sancti Soii nuncupat omni in arte celeberrimo domno cpiscopus, viise sanclimonia praeditus, tertius est es
Ruodiilfo meo didascalo, a quo bonitatem ac doctri- ordine sancti BeneiJict!, ex quo educti sunt quotquol
nam se in annis juvenilibus prselihasse fatetur. Ra- fere illam sedera tenuerunt post Rabanum ad saecu-
bani Vilam iniegram an absolveril Rudolfus, incer- lum usque duodecimum. Omnino tredecim nurnera-
lum nusquam enim integra prodiit in lucem sed
; : bat Paulus Langius, ex ipsius CLronico Citizensi.
deficit in enumeratione Rahani Operum, nulla ejus Non mirum proinde, si tot in illis partibus fuerint
archiepiscopalis regiminis mentione facta, lum apud Benedictinae familiae monasteria, adeo ut < in so!a
Serarium in Hisloria Mogunlina, tum apud Coive- proviiicia Mo.JunMna > Trithenjii ten.pore superes-
nerium initio Rabani Operum, tura apud Browerum sent i cenlum viginti quatuor abbatiae Bostri ordi-
41 PROI ECOMEW 42
liiic (liiiiciiilirat.i- ^iiiil, V vcro pcr ckriuis saiicl.i' scilis apostolicx* ct civcs
Koniaiia' iirbis all.il.c, vil jht \iani qiia rcrcbaiiliir,
'iiiihoniio III tili. I ile Niris illii^lribus urJ. S. l]*-ii<'-
>cl in loiis (|uibus siisccpi:e ct condiu-c suiil, iiu:llis
dicti. r:ip. i.
ct niagiiis niinuiiloruni si^Miis, ciiju.s es.sciit apiil
I»r./EFATIO AICTORIS. I).(iiii ni.Tili clariicriint. Coiisiat iiani(]iic rcliqui.is
I. Scriplon'S roriiiii «Hclfsiasli» .iriiiii niiii s;<pirii- s;uuri Sclasliaiii iiiarl\ris ab urbc Uiiiiia (lcvcclas,

tiT, Uiiii eiiaiii iitililer iiislilu^riiiil, vitns rl nuta jii- ct ali llililniiio al.balc a|uul Aiigiislain Siicssionuiii
stonini, et seciiiDltiiii di\ina prrcepla viv«*ntiiim vi- \\l., Suessoruinl Gallix' civitatcm, in ccclosia sancli

ronini, per lilUTariini revelationos Irailcre posteris. Modanli confcssoris voncrabiliter condiias, taiitis ol

MeriUi a ndelilms iiKigiiis ideo laiulilnis cxloilcnli, inaiiilitis omnibiis rclro pciicralioniluis noiero mi-
qno<l non iiiviiliose sil«*iili's ea prclfrniis.Tunl ; scil r.i«"ulis. ut icvclalio ooniiii li.lciii cxccilcivl •', nisi
cliaritate, qux> omnilnis pmiicsse dcsiJeral, abnn- cortnm esset omnibus fidclilor crcdciitibiis, (|iiO(l
«lantes, atl exemplnin recte vivcnili cnnctis imilari Dcus ot Dominus noslor Jesus Christiis, qiii glorio-
vulentibus fliiei vcrilale siibnivi proliilcrnnl. Si sus ost iii saiKiis suis, mirabilis iii iii.ijcstalibiis, fa-

eniu» non iia fecissenl. n(M|ua«]uani scirc |>otiiisso- ciensque prodigia . oniiiia i|ikcciiii(|iic voliicril iii

niiK qnid sancii palriarcli;e, quid pnipbcUT, quid H cijelo et iii tcrra siiic iilla dillii ultalc poicsl cfliccic.

aposloli, quid eiiam c»?teri sancti martyres et ro::- Ossa quoiiuc bealoruni niarlyniin Marccllini ot Pe-
fc»sore8 (Ihrisli gessoriiit, vcl docueriiit, quibiisqiic iri '", iMoli aiquc Ilyacinllii J, cum rdiqniis sancli
sigiiis et virtulibus anle vol posl mortcin suani cla- irTnictis. non miiiorc niiiaculoruiii gloria iii ilivcr-

ruoriiit; nisi ex eonim scriplis crcdila et intcllccta sis saiiil:ilibus inliriiiantiuiii qiiotiilic fiil;,MMil : (|ii;c cl

Doscereiutis; qui ea oon capland;L- propria* iaudis ipsa a Hoina translata, ct F,iiili;irdo «^
abUiii addii-
iuientiuno prolulerunt, sed ut |ht ojiisinodi e\einpla cla, jiixia Mtenum Gcrmania? fluviiim, in villa «ju;e

ad ciiiciidaiiilos pravus niores liunianx* prx>suiiiptio- priiis Mullinlieim, niinc :mlciii Stiliijunalal f
dicilur,

nis, ct ad culbudand.ini diviii;c in;ijcstalis polcn- dgiia colclirationc a liilclibiis vcncr:mliir. Dc quo-
liaiu quorumcunque aniiuo> incilarciil. Itaqtie co- niiii translalionc simul cl virtulilius, qnas per cos
rum lauilabilc iubtitutum pro modulo meo sequens, Dcus oporatus est, quia diligentcr memorix' tradi-
faciillate qua valeo scribere nilor virtutes ct mira- lum est, bic dicore omillo.

cub qii.c Dens por saiictos suos modcrnis tempori- 3. Do ossibus vcro bcati Al.-xandri niartyris, cl

l>us faccrc dignatiis est, qtioniiii sacri cinercs regio- aliorum sanctoruni qnornni noniiii;i suis locis dicen-

ueiu uostram illati, <|uotiilie liilolibiis causa salulis tur, scriliendnm csse censco qiialitcr, el a quibus.

exbisluiit, credons me non inaniter, imu utiliter, et C ^el ad quje loca translata sinl, (luibnsqiie signis et

iiiiiiiiiietipsi et niultis aliis laborarc : milii quidoni, virlntibiis, sivc in itincre qno lcrcbaiiliir, sivo in lo-

«piia prj^wium lalioris moi ciim cis, quos ob laiidcni cis quilius coiidiln sunt, llonicrint, nic!iiori:c man-
lk>i in siuiili opere sudaiites iniitatus siini, mc liabi- danduiii : ut ciiin de Iranslatione ot iiiiracnlis co-

tnniui esse per Dei gratiara ronliilcns ; aliis vero, rum secundum vcritatom gestonim fiicrit sormo pro-
quia n'bus cofnilis veneianda sanctorum solcninia ialiis, quibus in loci^ a lidclibus vcneranda debeanl
iidrtius amplccluntur, et majore inenlis devolione inveniri. pcr hu-c scripta valcal agnosci.

acccosi, in laudcm Creatoris sui hctiiis assurgiint.


i. Temporibus igilur Ludovici impcratoris, qiii
IINCIPIT VITA.
pu&l gctiitorem suum Carolum .Magnum imp<Talo- 4. Inca partcGermania! qiiain Franci qiii dicimliir
rcm, pcr annos s«'plein cl vininli " Kranconim te- Oricnlalcs iiihabitaiit, locns est c\ nnniine vicini
iiuit inipt>riura , miilloruin rcliqui:p sanclonim ali nnminis i^
Fiilda \ocaliis, situs iii s:illii niagiio, qiii
urlic iloma in F' i '"n ib'lal.c siinl •
i|iiariiiii aiia- m(i(i(Tno tcnif>oro a!i incolis illariim rcgioiiiini Ibi-

quiJcm ab ois . sunt, qui jiiss<i doiiiiiionim clioiiia '. appcllaliir : qucin saiulns nonificins mar-
suurum ut id efliccrcnt Kuiuani profecti sunl ; ali;c tyr, Icgatus in Gcrmaniain ab a[>ostolica sedc dirc-

» Noii roniplclos, requisitis ndo foro monsilnis. D ' 'd est betita ciiilas. Lndc Trilhciiiius corriijei;-
"
Sii'-; ' :-ttri vita fnncto an. Cbr. Sli. dic 28 Jaii. diis qui in compciidio do Origiiio gciili^ Fniico-
Vi .1 anno Hld dic 21 Maii. Uui i.. ; niin, c\ iliiiiili:ilili lalniliisis liliri.>, tradil iii (ilodin
i'
ll.c f ro siinl K>.'iiiliardi >.'rl);i. Mvu. (.iiiirto uilicm li;iiic i (iiiilil:iiii a .Sdliujualo siijiiriiii-

Cobinliir bi i Jnnii. Vidc Ilisioriain translalio-


• et pliilosoplio trumorum, ac leijum Siilicinuiii icri-
nis reliquianim MarrcIIini et Potri ab Egiiiliardo plore: subjiiiigil«|iic ciini iii hac a &e iioiiiiiial;i urb(^
«leMrijiLim. Kvstat dc (-adeni translatione lannen inortiium, coiiibiistiim, iirii;i'OUC iiiipositniii :in. Cbi-
Iwali i?a'.ani, tom. \l Op(Tiiin cjus , csliiuc hvin- dii i(i. Iii.

nn- I .
B liic Itiiclioniam Ilassiamque perlapstis Visnrgi
1111 rcliqniis Romrr obtc:ni.s ct sibi inissis miscctnr. lu.
agit F. s I. IV ciiaLc lli-t.>ri:e translatioiiis
...i:,, •'Aliis, linchnnia , a figis iiomon sorlita, qiir
"11, u .1,1 .>>. IV-tri ct M • ' ;. Id.
T.-MUiiiibiis hnrlirii dii-iinliir. Ila (!anilidiis bciii
'iwcrus, ab Kutnrili. |i.'riicr:iin. K.-li-
"" ''
Itabani iliscipuliis, in Vila Kigilis abbatis :
I < l J'ilri ci K'iiiia app.ir-
l.t! I ,.> siiu; ;ili.c MTO a (|uo-
.... r»triin evrctiis ab orls
«lain nHinacho suo alioqiio. Sabbatino dirlo, fami- Ducilur in Rllvaiii, l%v~\ i\<- ninniiu' liii-iim
liaii I> ': " i Koman.c F.<rlc»i:p, cujns in- ItuclKiniam.
diislfi 'ta'. Ii,. Ii.

l'ATHOL. CV II. ^ 2
17, Al) UliJiA II ItAH.V.M .MACIll ii

iliis, rl i|ii>(i»|iiih Mi)Kiiritl.i(viis'm cci li-six- (ir.liiu- \ buli, «pioil (ujitikJ^iii kjiii li iiiarlyrit (^sa vcllel ci

liiH, i|iiia HccrclUH ciMl cl a popiil.tii lrc(|iic(ili:i \;ililc traiiHiiiilKT)', )ki coni^ruiKi ah c<> vciM.T.ilioiii illiuft

rciiiiiliis, impclravil :i K:ii'liii.iiiito " rcgi ^ Kr:ui< o- liK iis c\|iib«Tctur, p;<rl4;inque ti^irrciliUilit kux* qiuni
iiiii, ct (iiiii :itict(>ril:ilc Ziicliarix ', nanctu! Heilis iii lr;iii(ia, iindc uriiiiuluK fuit, halxrhat, 6<iI('Uini

a|)osti)licin siiiniiii pDHlilii is, iiioiiastcriutn iii co coii- doii.ilioiK; loco illi (oiifiTrr dikpoiicrct, ail (Icmt-
sliliiil iiioiia( lioriiin, :iiiiio :iiitc |i:issi(jiiciii snaiii dc- viciidiiiii iisil>iii> coruiii (pii ibi tniHCiil ««rviluri. (J:ii-

ciiiio, (|iii liiil :ili liM :iriialioni: l)oininic:i (|narliiH ct hus iUc audilis, qui» iiiulluni iii boiiiino gavibUB, la-

(|u:iili'agcsiniiiH cl sc|itiiigciilchiiiiiis :iiiiiiih. liiiiii rcruiii (Ifhidcnu iiuii paruin nioveh^itur, ahbf/-
.'>. Ilnic ilaijiu! iiioii:istciio (|iiii»tiis a licati. honi- lutisipic ceh;iilcr (ifiisiH piopliT quas pr(;bhyt4:r

lacio pra-fiiil iii rcgiininc Uaiciniis alilcis ct pia;cc- vcnerat, rcniisit cuiii iii ll;ili:;iiii, niaudiiuii nieino-

plor inciis, vir v:il lc rcli}?iosuH, cl in Scripturis lii- rato viro Alabiii^o iii tcinsliilionc rdiqu ariiiti saiicti

Mhis :ippriiiic eruililiis : cnjiis oiniu; studinin luit iii illiuK uiartyiis noii bcgiiiter a^fCiidniu ;
quiu potiuii

iiicdilalione lcgis Doiniiii cl in doclriiia vci ilatis, proptcr varios cvciilus rcruiii ouuii velocitale ul clli-

ciira(pic inaxiuia circa discipliii:iin inonaslicain cl ccrctiir cssir lcsliiiaiidiiin. Jani sc diviiiis offlciis fa-

prolccluin discipiiioinin. Mciis cjiis ;id ca dispo- ciciidis l.asilicain (Oiigruciilciii hal>eie couhtruclarii,

iiciida (|iia; ad ciilluin divinuin perlincnl senipcr cral I) et umiiia parata qiia; ad &UM-cplioucni ct culluiu hu-
iiilciil;i. QiioticscniKiiic :i curis sa;cularibns (quas, jusinodi rcruin nsus expo&cit; U) quc ali(|uid e»se n
proiil possiliile crat, loto nisu dii rui:il):il) lilicr csse h;ic ])artc impcdiincnli, quiii pollicitalioni-iii fciiam,
p.riiiiltcbaliir, aiil alios sacris liltciis inslrucbal, si voluiita-» iioii dcfuciil, valcal iiniilcie.

:int ii) lcgendo vcl diclando divinis Scripturis seinet- 7. Ciiinqnc profecliis cs->cl pr^jsbyter, ut in Ita-
ipsiiin pascebal. Inlcr haec el alia qiiibus in oralione, liam reverlerctur, conligil ul (piidam diaconns Ho-
vij^iliis cl absliiiciitia, caiterisque virtiitiiin titulis
nomiiie Dciisdoiia vcniret in
nian« Eccl(;siac, '
,

loruiain sc sibi subdilis pncbebat, iiionastcrium '^

Franciam, spccic qui-icin qnasi pro qiiibusdam snii


loluni doiiiibiis apcrlis [Forle, aplis] el babit;iculis ncccssitalibiis regis opfin iniploratnnis; re antcrii
co. gruenlibiis exslruxit ; et ecclesiarn ex diverso vera saiictorum qnas sccuin habchHl reliqnias aliini
iiiet;Uloruin preliosarumqne vcsliuni genere pulcbra religioscruin in Francia virorum dalurus, cnjns
varictate dccoravit. Vcr cellas quoquc fralrum sibi
adjntorio possel inopiu; sua; aliqiiod capere snpplc-
comniissorum ct per alia loca multa ad sc pcrtincn -

mentum. Transcensis igilur .\lpiuin jngis, cum ad


lla, in quibus prius non eiant, ecclesias cuin per- plana et campeslria descendisscl in (inibus Abiinan-
niissione cpiscopi sui construxit : qnas coUeclis un- norum, vcnit ad quamdam villam, qua; vocalnr
decunque sanctorum eorum nomine ct C
KeiUibrtiio, in pago Turiligawe ^, ubi ecclesiain cum
rcliquiis,

lionore consecrari fecit. relitpiiis ingressus, cum beiiigne a preshytero sus-


G. Eranl eliani per divcrsas provincias prcedia ceplus esset, dedil ei p;irtcm rcliquiarum beali
monastcrio subjacentia, parlim ex donis reguni, Alexandri ^ marlyris sub allare ecclesiae collocan-
partiin ex liberalilale fidelium persoiiariiin, propter dam. Qno faclo, luox quanli meriti apud Deum esset

ainorcm Dci cl veneralioncrn saiicli martyris Honi- miraculis declarantibus coepit ostendi. Audienles
lacii illuc collala : qiiorum alia quideni per villicos enim populi saiiclorum allalas reliquias esse, del i!es

ordinavit, ali:i vero, et maxime iila iii q-iiibus cccle- el a^grolos el variis incommodis affliclos nndique
siae fuerant, presbyteris e procuranda alque dispo- cwperunt adducere, cre.Ientes per oraliones sancto-
ncnda commisit. E qiiilms, qui in Ilalia prcediuin rum prislinain recuperare sanitatena. Inler quos fe-

prociirabat, quod Adnmar quondam comes sancto mina qu;«dam, iiiiniuiido spirilu possessa, basilicam
Ronifacio Iradidit, nouiine Addo, inde rediens, iii- introivit ; cumque a presbylero juxla inorem eccle-
(er cselera retulil Alabiiigum [AL, nal.ibingnm ] siaslicum ,cxoicizareliir, per os illius daemon re-
qucmdani, polenlem in Italia virum, niandasse ab- spondit, si ab ea fuisset ejectus, statira in aliud vas

Huic an. Chr. 7-il, a morle patris Caroli Mar-


1
I> reli juiis tractandis cxportandisqiie solcrtiam
veie-
tcllicessit Francia Orientalis, cnni Tburingia, Sue- res approbcnt, kcli forte rcrum succcssn, eos ta-
via, sive Alamania, rcliclis rippiiio fralri Burgiin- men in re tain sacra, nefiue optiina fide, neqiie
dia, Provincia, Neustria. Anno 747 monaslicuin iii- casto versatos, qui Eginbaidum adierit, facilequivis
stitulum amplcxus, vitam sancte (inivit. Boll. intelliget. Sed iidem nibilcniihus praeclure industi ii
b Polestate, non titnlo rex fuit qucm fraler ejus : bomines operara itidem hit Rabano impigrc nava-
Pippinus, Cbiiiierico Mcrovingoruin postremo in mo- riint, quod ex Rudolti Hisloria niaiiifeslum evaiiii ;
naslerium delruso, anclorilatc S. Zacbari;!; pontifi- qnam (luisquis cura Egn:bardi Commentario co;;-
cis, obtinuit ann. Cbrisli 732. 1d. fcTie voiueiit mulna oiiera in;ijoreiu illico utiinq;ie
<
Pr;cfiiit Ecclcsi;c a 6 Decemb. anni 7il ad 15 f.MtT.i aliutcre sibi se;;lie1. i Bhll.
.Marlii anni 752, quo die colitiir. Id. p Bi'ovverus , Zuricbgaw adiiolalque < Tl.ii- , :

LegeiKlus Bioweius de Fuki. Antiq., poiissi-


•i
rihgave, Tiiigaw vel Duigcw, nolns in Alemannia
nviim c;ip. 3 el 4 iib. i, ubi priniordia fiiitiiati coini;- ei rinibus Kelveliorum tractus, » inlcr Conslauli;iiii
lique moiiasterii prof-rt. Id. pt Tigurura. Id.
<-
Picsbyteri illi nionachi eiaiit, quos pneposilos Infra n. 14 papa dicilur, uli ctiam a Rabano

j;ii!i lum appcllabant, infra niim. !5. Hinc piat-pofi- poemale 109 el 117. Coliiur 3 Maii. Capul ejus a
liirarum (ui vocani) origo. M\b. Leone IV in Urbcm illaluni scribit AnasLasius B;-
f
Do Deusdona, cjiisquc faniiliari Sabbalino, ila bliolhecarins. Id.
r.ruvverus 1. iii Fuld. .\nliq., c. 13 < Utriusque ut iii :
45 MlOl.i;(iOMi:NA. 46

i|'hk1 silii in fadoni rfglonc fonrossuiii « >;se!. iiijre.fi A simili inliumaiiilalc Ortiilra\cral rchns, .itl piopria
«Ir-berfl : Ollimaniiii qiieimlain . hiumii iiitr.itunis rcdirc \olfns, subita iiiTvoruin duritia ila «ItTignil .

csset, ex noniiiie t!esig;niiiis. Ail «|uein pre!.l»yl«'r, iit il«' loirt iii qno fral iillo vc conaminc iiior«To

qiiiu non proi-iil li;ilMtab:U. iiiov luiulinin uiill<*iis, noii |K>s.sel; slabati|Uo stiipcr;iVtus, ac pavoic piTfiil-

Jouil ul.con^^ssione fa«'la, p.T(alorniii iMeiiilentiaiii s'is fo^itarc fU'|»il nntlc fi t.mli inali coiilin};crf

agerel, b^j forle fucinorniii Miorniu nuTilo lifivl iui- casus.Tau.ifin aiciisantc coiiscicntia iii sc ifMTsns,
niici *. Qui prcccplis obc.lieiis ;id pMMiilcnliaiii, sceliis «lutnl coniiniseral rccognoscit ; coniiuissiqiiA

qu.nm tlialiolus scni|»er avcr>;ilur, lola incntc con- ptcnilcus, ad saiicti rcli(|iiias, qu;c jain tiinc ab tiin-

fu^'iciis, insitlias cvasil iniiiiici : «I;cnu)n \cro |mt iiTtus fere r«*giunis illius incolis rcligiosa vcncra-

virlulcin sanrli luartvris ipsa «lic cjcctiis, fcininain tioiif lrc<|iu'iitabaiilnr, pro absoliitionc siia irc dcsi-

quain lcnel<al san.c inciilis cl iiicolunicin rcliqiiil. tliTat; statiiiii|iic diviiia niist r;ilioiic gradifiiili faciil-

8. Iteua qu.iHlani fcinina, orutituiis caiisa xcnicn^ tatcin rccipicns prolicisciliir, ccclesi.nn inlrat, pa-

ad reliquias sancli, duus inunrcs aun^as pn» niiiiicrc ncs antc altare cum publita facinoris siii cunfcssionc
obliilil ad altart^ : quas ancilla, iiii.c in «>jii< olisfi|tiio ticpoait. yiios ul inulifrcs rccf|icruiit , intfgrani
eral. super altare posilus ctiiicupibccns, cnni iiitcr s.iiiil;iifm adcptus, duiniiiu suaiii cttiii gaiiiiio ir-

advcncrant oralioni 1> pciivit.


c.cleras ninlicres qu;L' iiicmii-

berci. optavil in conle siio ul eas cuin juslitia rc- 10. Ilfiii (|ui«latii dc coniitatu Gcral.ii comitis,
tiemptas habere poluisset. C.umque inler oranduin i.l iioniinc IVrathi^ariiis, lilius ThcodaUli , iicr agcns,
aniino volatarct, mo\ ininim in niodiin, aliis ab cuiii vcnisscl sccus cccicsiaiii in ijiia sancti inar-
oralioM tarjcntibus, ip:>a so cri^'cre niill.tlcinis po- lyris |>osit;c suiil rclii|ui.f, ct vcllol pnctcriie, ad-

tuil; sed ila, ul super genua siia orationi incubuit, luouilus a pucru, <|iii cumitatus csl cuin, iil ad sa-
q;io !ani rigore conlracta iMTinansit. Interrttgnta aii- cras rcliquias causa uraliuiiis patilultiiii dcciiiiarct

lcin a prcsbytcro causain pcccati, ciijus inerito laii. rcspoudil sibi tiiiic t|iii(lfiii cssc fcstiiiaiultiin proplcr

subitani nicuibrorum contracliuiicm pertiilissct, vel Ifgatioiu-in douiiiii sui pcragcndam , ti-niporo voio
i|iiid aiiiuio gcrcrcl qiiaiulo in oratione procubuil, tipporlunu ad uraliuiiciu cssc voiiiciultiin. liitor h.i>c

respouilil nuUain sibi aliam l;esioiiis sux causaini verba subiio ciiuus cui sedcbat, invisibili poloi;tia

videri quain iiiauriuin illanim concnpisccntiain. Cui fisus, stabat iiiimobilis; cl licct nimiiiiii calcaribiis

pretbyler : Si sancli, inquit, .Xlcxandri voliintas sit, fatigaltis, iiullo iiiodo ad aiubulanduiii poloral iiii-

ul eas, sicul tltM>iderasli, possideas, surgc et tulle pclli. Undc racluni csl. ul confusus ac pavoic pcr-
illas de aliari. .4d cujiis voccm inox illa sanitalc rc- tcrrilus descendcrcl de equu ; ct quod prius cqiiilan-
P
ccpla surrexil, linleuniquc qutMl circa capul suuin do faccrc coulcnipiil, implcvii ambulando. Perrexit
liabuil a«l altarc voli'ns ofTcrre, nullo conamine dc igitur ad ecclcsiaui, el curaiii n-litiuiis saiicti inarly-

tapiic potuil abslrahere. Qiiod cnin vidcrcl presby- ris c\picla supplicitcr urationc, a^Muiii juris siii, (|iii

l''r, ct c\ r«!cii|HTalionc »anitalii iiit«'lligcrft, pucl- possessioni cccicsiac illius cunligutis cral, pru sa-
i.r cti.im inaurcs quas dcsideraveral divinilus cssc lutc aiiiiiKi; su;c, solcmni doiiatioiie ei cuiitulit ;

i'onccssas , dalis ei inauribus ail : Accipc luunus sicque iliiiere siio , quo niissus fueral, iibcro cursu
<|Uod itcsitkTasti, idquc tibi gratis a sancto Dci, noii perrc\it.

l>ro lemporali prcUo cognosce cs«c doiiatum. Illa 11. Aiiu qti0(|tic lciiipore coiitigii ul vir qiiidain

MTo gralias .ngcns Deo, cl merita sancli Alc\andri de oriciilaiibus Alamaniii;c partibus , cum socioniin
ulurKicuns, doinuin ciiiii doinina sua gaudens ri> suoruin comitalti iiun motiico, caiisa orationis ad
versa cst. pne:liclas rcli(|iiias vciiiict, porlaiis sccum (ionaria
9. Pusti^a contigil quasilam paupcrciilas iniilicres ad sacrarium Doniini olTcrcnda. Qu;c cuiii posuissot
iiraiitli gralia ail s;iiiclas illas rflii|iiias dcvola inciite supcr altarc, proliniis clapsa in lerrain fcciilfriinl ;

properanles veiiissc ad fluvium Tnrisco ^; nimque ractumqne cst, ul tcrlio siipcrposita, iiihiloininus in

iion posscnl absque navigio trinsire, nec habcrcnl jj tcrram cornicrent. Inde presl.yter iutciiigons ali-
)|uo<l pro naiilo d:ircnl, (non cniin eis crnnt nisi quid incssc latcntis ncqiiiti^c incnli vel a( tibiis offc-

qitinqnc tanlum paiies ad vialicum) nauta aulcm ronlis, ail ci ut siia tollorot, ct ad propria rcnif.in-t

cuiu volifinenlcr inslarel naulum ab cis exigcns, moniiit(|ue eum circa salulcm aiiiiii;c sua: csse std-
Uiiitlcm obuderunl ei quatuor pancs , uno tanliMn iiritiim , ac pura confcssione ei digiiis pa>nitcnli:«
sibi ob ncccssilalcm viclus rcservato. Sed ciiin illc fruclibus conscicntiam suam muiulare, qiio oratio-

adlinc non acquievisset , dcJcriint ci ct quintum , ncs ejus ct iniincni dcincops Doo potiiis>ciil cssc
iiiagis cligcnlcs ad U-nipus fauicin inorilaimli cor|H)- plac:il)ilia.

risperpeli, quam victiiram pcri>ctuo animam sancl.-e 12. F>at vir quidam in cailem regione, Sigibaldiis
on«liouis fruclu privare. Rcccplo aulcm quinto panc, noiniiic, cx ciijus scrvis inter c.x*leras miiltittidincs,
iii alitTam amnis ripain fciuinas niiscr illc navigio qii;e ad orauduin coiilliif baiit, iiniis :id o i < lcsiain vi>-

liansposuil; assumplisque panibus ac c^ieris quas nit , susccplusf|uc a gi-ruiano suo ciusdcm ecctcsix


Colvcn., inimico, qiiasi vot nbnoxiua dfCsscl.Roi.L. et KIiinfcMiam, cx quo Kentibruti antc memorali si-
k
Vulgo Tiir, a qiio Iractiis illc Titrgow ilfiiomi- lum rcctc collijit Ib iiscboiiius. .M.iii.

nalus; qni fliivius in lihonum iiillnil inler Scaniusiani


47 Al) OPF.UA ii. i;.\ltA.\j M\i i.i .jg

fciTVi), .i|iiiil iiiiii .lii'l>iiH »li(|ii(ii iii.iiir,ii. Ciiiii .iiiiiiii A •••«"• |i;"iiii->i, >>. •! rii.iiii Uiiiiiii, ijiioil ii.oii» l«j)>c«fv
ivvrlnitliii', Hiiliilii III iliiinr i|iio Kraiiirii;iliir iili (itiiniliiiH, i|ii:i!i :i<l ii:i(i<; li'ir:iiii alliili, vcsiro ablKiti
Miiiluil. yiii vcro iiiiii i-o oraiil , i(>|{iiilo (|iioii act:i- oiri-rrf, (•jiii.«|tic liiici iiic cum v.i% pariu-r < oiiiiiiiiU-ic.

ili r;ii ,
iliixi-Miiil iiliiiii ail ili»iiiiiiiiiii huuiii, ii<|u«: Lral auU:iii cu U'iu|K>rc fcftli\ilai» <*
t>aiicUjruiii niar-
KCbl;c ici onliiiciii pcr oriiiii:i p:iiiili-liaiil. iJoiniiiiis lyriiiii MaKcilini cl |'ciri, ad (|uain <|ui4 iiiajjiia iiiui-
vcro sorvi slaliin i'iiiii iciiiisil ail (•(rlcsiaiii ; cl (|iii;i liliiilo |i(i|iiili i onnuvcral , cl iiiaroitui> (|uo^i!a:ii ci
|H r iiicrila K:iiirli iiiarlyris (ilirisli rcciiiicrala pri- i-ib a|iiiii i|ii(i> liovpiialiatnr isuHpecUHi liahcliat (veri-
sliii:i s:iiiil;ilc ciiratUH csl, Iraiiidil ciiiii iii loco rcli- tii» ciil ciiiiii , nc rorlc eoriiin niadiinalioniliut, vcl
i|iiiariiiii cjiiK |icrp(!liio Kcrviluniiii. .Miilla (|iiidcm cl fraudc, v<:l violenlia rcliquiab stuiiiierei), vi»um Cht
:ilia in coiiciti loco iliviiiitiis licri iiiir:iciil:i a cotit- cis, iion priiiH loto ci^rcdi , quam tran«a( ti fctiivi-
iticaiililitiK cclcliri bcinionc ituiili:itiliir, <|ii;c liiiic' late popnliis ad sua rcincarct; itiiHcniot(|iic aii aliiia-

opcri, nc rorlc proiixa iiarralio l(;;;cittiliUK fastiiliitiit tciii , diaconi vohintatcin ntinlianlcH : ipni inUtia
gciiciarot, inhcrcru iioliii. Ilxc auloiii qii:c conime- qu»;ilincri suoet sulivcctioni Batictaruui rcliquiariiin

mor;ivi, iii i|iio(iam lilicllo iniio allalo siisccpi , ct co- ncicsisaria viiicijaiititr pararc curabant. tral cliatii

dcm ordiiic qtio scripta craiit, licct iioii cisdcm vcr- noii |ir(W'iti al> cis prcsliylci, uitus cx Iratriliiis iio-

liis, qiii;i ('ota cssc viilcl;antur, inscnii : nl c\ liis B ^Ki^i iioitiine Aulliailus [llull., .\ntliaiius| ,
pncposi-
cictcra, i|ii;c vnlgari scrmone rcfcruntiir, vcraciiis lu*> locoruin in iliis partibus iiionaslerio buijarcn-
crcdi cl ci Ttins valcanl sciri. liuiii, ciii itijunctuin crat ut &latnli!> lcmporil>us iiide
iicccssaria fratritiiis adniinistrarct. iiuoe fttatucrunl
13, Siiiiradicttis anlein diaconiis, ilinero qtio rat-
accersiri, qiio fucilius id qiiod incboaUliD halH;bant
poral, in Franci:iin " vciiit, ac |irinnim sc ad Einliar-
el cfTiceie inolicbantnr, fralurno loborali consilio,
iln;n conlulil, ciijns snpra mcnlioncm foci (cral cnim
implcic poluisscnt.
ci familiaris). Doindc, commcndatis sub signaculo
li. Qui cuni vcnissct, ct rinita solcmnilatc popu-
saticlorum rcliqniis, ibi in occlesia bcalonim mar-
lyriim Marocllini et Pelri conscrvandis , Mogiinli-jin
lus ex maxiina parle jain rcccssissct, paralis omiii-

prolcdns ost , ubi tunc cral qnidam [ncsbyior ex bus qu;e itincris coruin usus p<J8luial)at, loculiini

iiionacbis iioslris, nominc Tlicotmar •> pro cansis quo sanctse rcliquiae eraiit rccondita: clevantes, cum
,

qnibusdam ab abbate ad Olgariuin <^


archiopiscopiim bymnis et laudibus ferre coeperunt, undique per viain
conlluciilibns populis, el elata in excelsuin voce di-
missiis. Is cum diaco :nim vidissel, cogiiito qiioii cs-
Romanns, perconlalns esl oli quam cau.?aiTi iin
\inas laudes cantantibus; ac sic iter eorum Domino
sot t

procnl a palria percgre cssel piofectus ; audilisquc IJrospcranle ,


cum luiba non modica quac ferclrum

CHm ut partem reli- '^ ^'^l"^'^»^"''' ^'e allera ad monasterimn Tcnenint.


causis itineris, borlari cojpit

sno donaret Fratres aulein oeciMrcrunt eis cain crucibus ac ce-


(iuiariim, quas se habcre confessns est ,

abbali, sciens se procul diibio ob id benc ah eo forc


reis, adventum coriini praestolunte abbate in ecclcsia
l;eati Jounnis Baptistae e, qiuceral in ilinei e eo, distans
remnnerandum. Placuit diacono sualcnlis consi-
faclaque promissione dimisit presbyterum,
amonaslcrio Africiim versus qnasi sladiis novent.ln
lium ;

die qua tuiic inler eos convenerat, ad locuni ubi re-


quam pridie ^onas Junii cum sacris reliquiis ii.lran-
obviam reveisuruni et abbati tes. populo qui ccs de divcrsis vcijjiens pcr s.illuin
liquias dimisit , ei ; si

reliquias suscepturum. seculus est, et jain reverli volebat, orandi ac vola


convenlio corum placuissel ,

solvendi spatiuni dabant. Quibus peract^s lcvanUJS


llle anle cutn festinalione moiiastcrium revertens,
relulit abbali; deinde loculum , ad monasteriuni vencrunt, ac basilicam
primuin responsa arcbiepiscopi
quomolo cum diacono de reruiuiis condicluia ha- beali Bonifucii martyris cum laude et l."litia ingres-
si, juxla altare, in parte meridiana fcreirum cura
buerat, iiitimavit. Quibus ille audilis, vaUle gavisus

volensque vclociler expcrlri fidcm sponsionis, sacris cineribiis posueruiil.


cst,

remisit eum, el allonnn cum eo presbytoram ex fra- 15. Altera autein die Deusdonn diaconiis , et gor-
tribiis noslris, nomine Arlbarium , cum niunusculis,
^ manus fraler illias, nomine Theodorus laicus pri- ,
,

sicut promissum erat, di.icono porferendis; ad cujus mo mane ciim abbate sc duobuspresbyteris,q;ioruni
bospitium cum Yer.ibsenl, allalis muneribiis , reli- ego alter er.mi, seors'im basilicam ingressi, loculnm
quias quas proniiserat rcposcebant. Tum ille : De!i- aperuerunt , cl singulorum ossa sanctorum, sicut in

beratum, inquit, habeo vobiscum paritcr ad mona- p ilvinis scmotira condita fnerant, proferent s, abbati
slcrium prolicisci, el non sobim parlcm reliquiarum, dcderunl , coxam videlicet ac pedem sancti Alexan-

« Bioworus arlilratiir bnnc esse secundum ad- cris, clo.Mab.


voiilum Dcusdona', ciijus meminil Eginbardns in fino Decessor Rabani is est. facius archiepiscopiis
f^
'

lIistori;c translalionis SS. .\iarceliini ei Pclti. Sed ciica finem anni 826 aut iniiium sequentis , ui o!.-
iicc ;umus nec mensis conVeniunt. Tiim dirittir ad- scrval Serarins 1. iv Rcr. Mognnt. Illi Ralianiis in-
vonisse circn : wrdiuin fere inertxciH Augus'i;tii , et Scripsit Commentaiinm in Sapienliam et Ecclosiasti-
Knlcitdns Seplemb. in Domiiiicam incidissc, an. sci- cum.acLibriiui pcenilentialem. Laudcs ejus ot cpila-
liccl 850, Grcgoi ii p;v,i:c lil ;\r.Jin o. Infra moiisis Ju- pliiiim doscrip^il inter poemala. I».
nius 01 nnuus .sr>'> sigiuuilur. Boi i.. ' 'i Junii. 1d.
^ Is esl Tbcolina! .is, inforius ilem laiidatlis r.tin'.. ^ Ilanc ecclesiam jam dici Johansherg adnotal
53; cui Rabauus nunoupavil librum de Oidinibns sa- Browerus. Bou..
.

49 lUOLK» ;OMEN.V. 50

l»r:uliiiiin Kili» issiuii *!ia Y I PviUo cr^'ii .liio r.iilii l3 p\ U'lt.' si-full,
papd.' cl inarlyiii, il •• I

ilii
Vt-ioiiiii i^liK! (liKm lioiimr sno;
i'(

oui, •»
f apul sanrt.f ('.oiifonii.e m.iriyris. ar parUMii (Jiion idnii fjii.iil.is IWmiimii iikix iiloins ai«liiii>

Su|i|ili'\ :irc('|>il, liK*.|iU! .stiiiul |>o.iiil.


»!(• ossibiis sanrtoniin apostoliroriun [Bull., rpisotn
Ilarl\r AleiiuiUi r. iiiiIm I jbiduiis cl nwie ,

poruin', Faliiani ' [1/., Favianil aupio Liliani •! inar- lliir \i'iiiTe Miiiul, (i cliir iiirr<|Uti |iiiis.
|)i<u-i|>iili .'<i\li di^iii(|ii(> ininislri
tyruiu Chrisli ;
|k'.!imii Iu-ati Castuti •, ac ik-iitoin |>.i|':i' ,

l''rli('i>siii>us liic .\){Ji|iitii i|iu' " iiiaiiciil.


bancli '
Scba!.lijni ; il? ossibns s;uictoruni ' Painihili (>Uini-s lii |iariter aulaiu liaiic salis [Al., 5^cria) ><&si'

prosbytcri et niarlyris. P.ipi.r»', Mauri, atipic Viilo- 1


bos ornanl ,

Virito |)ei geuitrix ()iiaiii dicai el incritiH.


ris '
; ) sauitx ipio<pu' Fi-licitalis luatris scplcm V«s quuquc, (|ui tiilraius teiu|>luiu , isios ciiin |>i«i«i

lilioruui. ct sai.claniin virj;inuiu ct uiattyruiu ^ Kin lliis;i

i^airoaos Tobis qasrilc io auxilium.


nicrvntianx atipic Hasilla* » partcs nou parvas. iii

siiignlis sacciilis sc )r>uni roiulitas. yn.is ciiin illc


qui supra noiiii-
lioliquorniu vcro s:inctoruiii ossa ,

vciic; ' ' • • -Nct, ct cnui lionorc acrocrcn- iiali buot, in arca, qtiuiii ad inslar arca> favlcris Oci
li.i i|, . rccomlcict posl paucos ilics
,
c.\ li,;no faliricalam .ilqin' iliaii^il.iin cjiiii « licniliiii

rcniuncratuiu «iiaconuiu ac fialrcm ojus rtMiiisil in


»c V('ctibu.s [.!/., uspociibusj suis ia li;t&ilica bo:ili

pairiam ,
proinittontes so cuiu aliis saiiclorniu rcli- Ikiniracii inarlyris iii alisida uricutalt posuoral, con-
ipiiis, si ois ^ita « diviuus ravor ailcssot. iic-
didtl veiioraliuiii curnni lucuiii cuiigruuiii
, ^uiipc
nitii a»l eum cssc \ ...... .
p ir.tiot. Quuil cl posl(\t ('iiin Dci a !jiilorio ,
qii:tin

iG. rostquain iUi rcvcrsi suiit ut ircnl in p:ilri:Mu ci L>i riiiii.' p'jluil, licNuliis iiiqili'\il. Il.rc ;uil('iii jjol.t

bu.iin, cvululis dicbus ailniuiiniu pancis, incinoraliis sunl aiiuu uii|iicarualionc Uoinini &~>'j, iiidictioni> 13.

abba> cuiu auctoritalc Otgarii arcbicpiscopi Mo^nii- ngnautc Doaiiiu) uuslro Jcbu Chiislo, qui itiin Dco
"
liacciisisccclcsi.o.iHTRcginbalilmn ".coopiscopuin ralre cl Sjiirim bauclu vi\it cl rcgnal Dcus pcr uii<

cjtu, obsa saiicloruiii inariyruin .Mcxaiulri ct Fa- nij so^cula s;oculuruni. Aiucn.

biani cuin luagno honorc inlulit iii ccclosiani bcalvC 17. Pusl aittcm aunu scqneulc vcnil (piiJ:iiii lai-
IkM gcnilricis .VIari.c, ad scptcnlrioualcin pl igaiii
cUb ab iirbc lloina, Salibalinus i' nuiiiiiic, cuni sociis
inoiiastcrii siiaiu , atque in arca saxea iuciusis oo- suis iu Franciam, rorous secum reliquias 'i ; auJilo
niiu pluinbeis lijculis ad uricnloui altaris collocavii qtic noaiiiiu siipra lueniorali ai)b:ilis cujui dcvuliu-
,

i\ KjI. Vugusti, erigcus dcsupcr ligncuin x>dilkium, noni iii divitio sorvitiu ;i(' vciici-atioiii> s:iii('toriiut
uicchaiiica arle rabricalum, qnod ar^cnlo ct auru lon^c Ijlcquc laina divulg:(bal, v. iiil ad cuiti mii kai.
atipic lapidibus pulclira variotato decoravit; addcne Maii, dodilipic illi ust>a s:iiicli Quirini ' uiai'lyri.>,
eliani vorsus, quibus, undc, et quo, ct ad qucin [Al., qiii luil in Siscia ^*
urbio l'aonoui;c qiiondaui ipiscu-
Q
ad qu.r luca] translati sunt, dcilaratur, uictrica lcge piis, et ossa beali '
Iloiuuui luiiiiis, qtii a i»ealuL:iU-
cuu)po&ilus, et lilloris aurcis scriplos, iioc mudo :
rcutio baptizattis, sl;itim capil:ili .scntoutia coiiS(>culti ^

roniiflces lumnu, Koma buc (lans uiiMl habend^s, esl luailyriuitt ; dc cur|)ur(' saiicti "Cuiiiclii p:ipa'
i;. il res fueruit so lis i|i(iMu1ic;c.
ossu treduciiu , ci dc corpure saiicti ' Callisli pap.i;
ilo^ >«r\us Ctiri>li Kil)aii su^ci.'|>ilotando,
liioruotqoe oua hoc condidil el loculo. doceoi , de corpuribus vcro suncturum » Ncrci ci

• ColiUir 6 Augusti... .Vlftniuit ejus Uabauus puc- " Coepiscupus cl chorepiscopiis ttsti illins a,>\i iilciii
malc liycl iiO. Hdi.i. (uil, qui ntodo ('pisco|ii iii poiitilit i.t rtinclioiio vica-
1." Aitgiisii. Uabanus poom. 31. Id.
1-
rius cst, ct viili;o suffraijinwus (iiciltir. .\lib:ilcs co
De eo uicuiiiiil Uabaiius pucm. oi lij, 119,
<"
, leinporc illiiil niitiiiis itt plttiiititttn obiisso (Io« cl Hio-
1"., i:.'). 113, cic. 1d. werus iu si lioliis ad (luo(l>'ciiiitiitt pocitia U:il :iiii ,
- i". M:iii. Ual.anus p«Riu. 100, i 10, liO. b. cxoinplu S. \Vij;bcrti cl .Mbitiiti Frilcsl.iriiiisittiii.
• •Jn Marlii. Ualiainis pociii. 3i. In. .\Iii stiiil supra cucpiscopi
,
qtii oidom an bicpiscopo
f ii) Jantiarii. Uabanus (juciu. o3, 115. 130, 143. substint. Uoi 1

• 21 Scplciiil). Ib. " Hiiic palol Iios versus non nisi .seqiicii!ibiis .in-
l>
21) Jan. lu. iiis raclus, pu.sl ac((>plas sain li AiMpili reliijiii;is. In.

, Varii SS. Victores


' iu solo Januario duoilccim :
I' liic circa annuni Cluisli 82!» atnilcrat F;^iii-
fclcbrantur furie hic socius est S. Zcnonis , dc (juu
;
D li;irdu Saligciisladitim rtliquias SS. rroli ct liyt-
iiifra n. il. Liiius»|uc naialis osl 2t) Aprilis. De eo ciuUii. in.
U.iti.iitus p(x.'m. 73, iil. lu. 'I Ailco jam invalucranl co tcnijiorc, imo in iiiorcin
rcdioraiit baciaruiii
iimnl nalioiics i!e r«'lti|iiiaru'ii
t 23 Noveiub. 1d. ,

k qtiibus .Vugiisliiiiis il (iicgorius .M t^iiiis conqiicniii-


i3 J Ii,.
ttir. Sic niiiiirmn alloris eral faiiic. a;iri, ;illoris rrli-
' io .M iiius p<x>m. 33, 61. Id.
qiiiaruin. Fuit «jiti «jiion lain l,i.i> liiiini s.i:uli Aii-
" ii^us epilapliiuiu v rip»it Rabanus. ts luiiii vidc'
lur u :
' " ': '
: '
i>isd-
giislini docloris ciiiium 'i//,-r,is iirijiili <•/ tnlfiito nuri
roui)iat.i\il n rcrriili' Wiililnn iiiiiii;iclio Malnics-
,

I'''"' , lla- b!incit.-.i. Logc (Jniborti ablialis iNo\ gcniciisis lili. i


li.iSio .» ,;. 1 tic < II' ..^
,
l)c pi^norilius s:«uclurtiiii, r;ip. 3, {^3. .M\n.
l"p-""^ - :i'llS Cl l(,l . .i...i;...ui- ' Kjiis uiciuiiiil Ualianus jirwm. I-2I. Ii7. itoi i..
dis, .. Puuci relcrt iiotaic apuil alios lcgi bo« Aliis Savuiii
» .S//«fi<j , ;ii| llii\iiiiii. KJms pi^suii
lor*;.,,., ''Idumch)! UMU CUCIliiCO- anlKj li u.cniiiicrniil. In.
pus cl ch lut cii I
|,ro u»iiip:i-
,; '
Vlll.MKll. lo.
''•"»'k*'i laio cliaui sulFr.i-
'
'i-i iioii •
13 S«>pi. Uabanns |MN'in, 31. IdO, lil, i',i. |n.
^;-""""' '. . •( I).' UcgiiibaMu itciuiii >
I t 0>
UMbaiiiis jM>i>m. Ili. Iii.
l:il>.
iurrj num. 17. .Mte. » \i .Miii. Ual>aiiits jio.iii. I^h. |u.
,,

ni Al) (»l'i:ilA 1! IIAUAM MALIll S2


Acliillci oitba ttcXilfciiii ,
baiioti aiiliMii " Tiirtiititii A «laiicliini, aiitc rclii|iiijk kuiicli iiiariyrii» jxMiiil, ct
oss;i, cl s.iiirti '' St.Ktci ili' (•iiiiTlliii-. ri.tjjoriH iii:ui- csiilcl;! hiinlt! vis|M'rlin:i c;i.'icri» a:l hua rcfjrcMik,
iii;iiii piirlciii cl o.ssa ilcccm. IIjl' vcro iiiiiw;rs:i li;c(: i|is:i cum |>iicro |>criioclavit. Maiic at;U'»i faclo
vciicratiilitnr Hiificopta iti arcam, r|iiaiii sii|ir.i siil) sulilatiim ailliuc, bicut fucrat, dclnlcm iloiiiiim r<!-
(IiioImis clicruhiii positani -ii\iniiiH, sti|iplici (Jfvotio- porlaiis, in lcclulum poitiiit ; tcllaMum(|uc buum,
iic colioravit. iit piicro paiK^m ilarct, iiitravit. A quo cuiu TuiHsel
1H. Igiltir (liiiii li;cc a^-.-tciiliir, Aililo prcshylcr c;.Mcssa, liliiini suum, ipicin clauiluiii in lccto rcli-
.'ilthalis ,
(piciii Kiipra ad Alaliiiigiiiii (picmdampo (piit, ciiiii aliis cjiisilcm lo(.i pucrih in plal(.'a lu-
siiscipiciidis alicnjiis sancli o.ssilius Ilaliain inissiitii dcnlcm rcporit, ila sanum, ut ncc bignuni aliipuxl
<
liiissc rclulimiih, corpiis hcati Vcnanlii marlyris iii iii co pristinu; del»ilit;ili8 rcinancrcl. In quo liipiido
Ifrrilorio Ariiiiinciisis tirliis iiivciiHiin snsliilit, cl in oacinlitiir (|uod sii(lVa;ranliIjii» incritis bancli Vc-
Kninciam rcdirc (cslinavil. Ac priiiio (piiilcm propii-r naiilii pucr illc banatus sit, |M.'r virtiit4:in cjiis ipii
mctiiin incolanim illud occiiltc fcrcLiat ; dcinJc vcro ct niium reguli cl piii;rum cciilurionis vcrt>o cura-
post(piainAlpi(inijii;i;:ilransiit, ct in rin(.>sl<:ijoarioniiii \il, ct in omni loco pr.-cscnlia su:e majcblati» qiiu;-
pci vciiil, j;itn sociirior cHcctiis, lcn;lio impoiiliini ciinipic volnrril facillimo \H)tc^l elTicere , Jcsiis
conlliicntibus niidiipic popiiloruiii luibis, el cxiclsa H Chrislus S.dvalor noster. qui cst supcr omnia Deiis
Dcuin vo(.c laiidanlihus, dciulit in ccllam, qux* vo- hcncdictiis iii sicciila. Amcn. IIx-c quidciii duo mi-
calur d Snolciihiis, silam iii rcgioiic Sualavcldoni <°,
r cula (|u:c modo rctiili, ab cis qui pntscntes cranf,
ct ad auslraleni plagain allaris ccclesi;c in feiclro ei ea se vidisse tcslali sunt, didici ; cartera vero
sicnl allaluin erat, honorificc jiosuit. Erat autein co q"i;c scriptunis suiii, ipse coram positus vidi, quia
toniporc prxpositus ccllsc illius ex fratrihus nostris ,
(X cii qtii a^l pcr"crendos sacros cincrcs missi fuo
iioinine Sanlharalus; qui staliin misso nunlio oni- rant uniis ciani.
ncni rei gcsla; ordinem maiidavit ahhati, rogans sihi 20. Igitur cuni venissemus ad locum quem Su^
rciniiitiari utrum sanctas illas rcliquias iii co loco lenhus vocari siipia diximus, parati.s cclcrii'T om-
uhi tunc crani pcrmanero voluisscl, an sihi ad mo- nihus quac ad devcctionem snnctarum reliqniarum
iiaslcrium Iransfcrri. Omiies cnim populi regionis necessaria videbanlur, prima lucc posl coinpletum
illius id pelchant , idque summis volis oplahani, ul inaliitimim officium, celebralis ex morc roissnrum
corpiis sancti martyris ihi haheie mererentur, cujus solemniis , cuin ingenti luctu ac mcKrore eorum
opem in diversis infirmitalum sanitatihus quolidic qui ibidem erant rcmansuri , saiiclum illum tlie-
Ahbas veio cum audisset mox de
sentiehant. , suis sauruin sustulimus, atque itcr ingressi porlare cm-
duos monachos prcsbyteros misit ad praJictum fra- C pimus. Erat eiiim coelum grave nubihus ohsciiris
trom, praecipiens eis quanla potuissent celeritale simis , et quac cito in ingentera pluviam resolvi
sanctas illas reliquias sibi afferrent. Erat enim jam po.ssent, nisi id virtus divina fieri probiberet. Nam
ttinc per omiies pene rogiones illas celehre iiomcii tola nocte illa siiK- iiitennissiono pbiehat ; ita ut
.sancli Venaiitii propter virtutes et miracula, qua; nobis ilcr illiid ea die inchoari posse miniine vi-
rhiislus Dominus el rex martyrum per eum facere deretur. Scd superna gratia per inerila sancti sui
dignalus De qiiibus
est. qua; facta sunt in eodem lo- id quod limebatur longe aliler esse focit. Nam ut
00, prinsqnam venirenl qui ab ahhate missi fiicrant, pergere coepimus, mox dissipatls niibibus, cceli sc-
paucis arbilror osse perstringenda. renilas vcnit, ct por viam luti parura inventum est.
19. Nam cum auhuc ferclrum cum sacris ossibus Kivi quoque, qiii in tain magna el jiigi pluvia, ut
juxla allare esset positum, quaedam femina de ipso on iiocte eral, crescere solebant pcne nihil cre-
,

pago, quae anlc sex aniios oculorum himen ami- visse reperli rergenlos aulcm per singiil;is
sitiit.

serat, rogavit sc ilbic adduci, credens sihi per me- villas, obviis popidonim tnrbis excipieb;smur, qui
vita el orationes sancti Venanlii Dominum propi- nos in dicenJis laudibus divinis, ct in sacro oneie
li ii. Cumque porducta esset , et ahte feretrum ferendo non scgidter adjuvaliant, donec vcnirenv.is
prnslraia suppricilcr oiasset, visum recepit. Posl I> ;„ ,pp„^ fjyj vocatur Holzkircha f, situm in Ala-
bsec aitera mulier lilium suum sexennem, ex utero mannia ; ubi congtegala raaxima multiludine p.o-

" Hiijus necdum in uUis fastis natalem reperi- BoUand., Sualavel domtnornm. M.vb.
e Browero —
mns. Id. Sualeveldoni, iii Vila sancine Sola>, pagus vel domus

b Slaclei
28 Scptenib. In. Sualva ; in diplomate Lndovici Pii Sualefeldl paqus
Episcopus fuil bic S. Venuntius mariyr. Divei-
"=
jiixta fluvium Altmule, cui eliam aijacenl Eystadiiim
sus ab eo nocopiscopus, qui Camerini colitur 18 iMaii, et Papenbeimium, a quo non procul distat nionasto-
martyrio istic coroiialus. Id. riiim HaiJenhcimenso, io quo obiil S. Walburgis in
Id est Soii sou Solonis monacbi. Mad.
'^
Solen- — pago etiam Sualofeldico. Doll.
/io^' maigini ascriptum, et cella S. Solre vulgo d.ci- f
Munasierii nomon. sili iiilor Moenum otTuberam,
tur. Silum id nionaslcrium in Kistatensi diceccsi in hodierno comilatu Werlhaimonsi, ad fliivium Ah-
apud rivum Alfmonam a S. Sob Solo sive Siia- , , , slade quod Fuldensi monaslerio subjecit Carolus
,

lone fundatore, qui lU Decemb. colitur Fuldensi ; Magnus, in cujas litteris monasterium Hollzkirirha
monasterio subjectum cui postliminio, cii.m exem- : seti Sixti a Troamio principe sedificatum
sancli ,

pum esset, B. Rabanus impelrato Ludovici Pii di- difitur,apud Browerum in lib. ii Aiitiquiiatum Ful-
ploniate vecuperavit. Vi!e Browenim, 1. u Aiitiq.
, (inisium cap. 5. Mab. Variis versibus illud illu-
,

ruld., c. 13. BoLL. si.iavii B Rabaniis. Boll.
. ,

S3 PKOLKliOMt.W. S4-

luiscui sesus el xUlis cuui itigeuli Lvlilta susccpti A ii> it''*>iiJ nubilib, auiiilo qaod pcr ro^nuimu il!.i!>i

«muiis. Erut autoiu ibi orjturiuiu uou gramle, quuJ wiKli Dci reliqui;L' voliorontur (eral eimii in \ia .1 I

iiitmre ac frrclruiu iiiferre volonlrs, pne inullilu- aliuui qu*-iii>lani lorum ire vuleiis ) , n*liolo qiio
i!'!!!' turtijniiii qnT pr.i-ih:iiit rl qii;f so<|uol)aiiliir, tendohat ilinoro, ohxiaiii n<)I>is prnp^Tavil, lilrtluii-
I Miiiiiie |Hiluiniiis ; ar |»r linc suli (li\o, iu loto qiio suain aiiroatn, qiiain liiigua I r.iitroniiu spun^iii
e !itiore allari erciio, ac rerelro juxla illiul |Mwilo. MK-anl, iii ipso Iraiisilu penlidit. Qu:iui cuiii iliu

rursus missaniin soleinuia relehravinius : ubi iiiter cuiii otiiiii coniitatu siio ,
qiii erat iri.i iiio:ticus

.
'
Firainluin iln:i' mull«Me«. spiritituis iiniuundis ol»- qu;pivrot, ot luitiiini' roperitol, otophin jior rar-

^.u \e\ari civperunt, el inox por virliileiii C.hrisii pehal, (licens : Sj Doiniiio iiostru Josii C.hnslo pl.i-

.ic inorita sancii Yonanlii, fugatis d;enionihns, iii- cet, riijtis sancli faniiili roliqiiiis supplox occiirri,
l«'gorrini:im nientis et corporis ineruerunl rceiixTO litittla i|iiaiii ponliili facilo esl ul a i|ttoli' ot invonta

va;:itale!n. iiiilti rosliliialnr. Vcnil orgo, ot a lor:il(s roliqitiis,

il. Eiplela «utem iniss.iniin cololraliiuie, ciini olilatisquo iiiiiiiorihus ciitti rotlirot, oc( iirril oi qiii-

|M)t>iiliis aJ sua roverlissot , oraioriuui qiioil vici-' datii hoiiio igiiolus, eannleni liliiilaiii pr e sc fcreiis
iiiiii* eral, sanrios cincres iiitiiliinits, ar foretruin in inaiiii : (piaiii cuin illa suaiu foiv dixiSfOt : Ue-
poiir alture posuinius; ordinatis qui ibi cxcubias B ei|ie, inqiiit, qtiia por oraliuncs s.iiicli, ciijiis roli-

(lito«-r*ul, atqiio iliviiiis latiilihits dicondis (iponiiti ipiias V(>nerala os, nulJila est lii>i. .Vt<|no ila iiiuli<-r

(lareiit, ipsi nus iii hospitiuin rocopimus. Iii ipsa acco|ilu quuJ suuni crat, ilinore suu por;^oli;il, laii-

a>ilen nocle , cum ad nocluriias vi{;ilias diviii;o dans et bciioJico::s Dcuin.


l.ititle> ilicercntur, qurrdam miilior iiinla, per nicrita ii. .\liora auleiii ilie colebr,.tis priiiiu iii.uio luis-

sancli inartyris , soluto lingu.e vinnilo . lo(piolaiti suruiu solomniis , cum sanclis ciuoribus ilcr in-

rooepil. Nic mitlto posl altora mulior sjiiritti im- gressi, vonitnus iii locuiii qui vocatiir II.t-.s:iidill ,

iitiitid) pusscssa, ct brachitim liahous ari liim, prr in qito moiiastiTium osl nioiiadioriini, <p:i o^icsm
oration.-s sancti marlyris ejoclo daMuonio ita pcr- cuni cruci us ol capsis sanclorum roliipiias cunli-
fiTte rorpore ct mente saiiala esi, ul die rrasliiia nenlihus, Jivinas laudos coiiciii<>iiles, ox iila [/ve^.,

ftTolrniii «um e;otcris ipsa portarel. Mano aiiloiti aliaj p:irle nuiiiinis " aJvoiitiiiu iiustniiii oxspcci.'
l.ictu < iiui missirum solomnia a^'oronlur, qu:oilani baiil. Nus vcru cuni \oi:issouiiis aJ poiilotii iLiuii

iiiiilier. ipia: Irihus sciiiis unnis r.oca fiicral, vi- nis, proplor inullituJiiioiu ipuo ab .\la:;i.iniiia iiiilii^-

buni re«i*pit. El alteni , doxlram maiitim habons ruin veiierat ol jain roJire voli-bat ul or.indi locuiu
liebilem, ]KT morila sancll consecula cst iiilegram halierot ,
parititipor constitinuis. lu (pio loco cv
'j •>i'i-nli< ri><<iMiii< illiie iirin iiiii i'ui'^ iiiiiiuli
6:Miilalei I. ^' accolis ro^iouis iHius noii iiiii
iiiiniina lars popiili |>

ti. C ui aiileiu inJe proraovore parasscmus, ei Jivorso itoliis uccurrit, inlor ipios roiiiiiia qiuoJaiu
iii ipso p.ufectionis nostr.c arliculu solemnilcr a vollus lanx fcrens, cum aJ rcrelrum iiiiuius ohla-
s.irerdotc diccroiur oratio , nnus cx clcricis qui lura extoiKlorel , laiia qiiaui lonebal , \eiul fuuiiis
iiobiscum eranl, nominc Olhcri, ciii suscipii*ndorum ovanuit. Quod ciim viJissct illa, pavciis :ic Iromciis
iiHiiioniin <j KP a ; '
' 'Torebanltir ciira cominissa cu-pil quiorore prosliyloriim, ciii p>'cca;uruni suo-
f'ji*rat ,
partcui '^ iiu ailul.o pocuiiia* furulus ruin «oiifossioiiom darcl, cunsiiiuniqiu: s:i;u satulis

(.4/., fraudans], •ubito cecidit, ct in consperlu lo- ai-ciperot. !iit<>riogala autoni si lana i\ux Jc uia
lius multitu.linis, qtuc iunumerabilis uiidL|Uo ron- nibus ejus evaiinil esset furliva, ruuicssa esl nuu
nuxorat, spiritui Iraditiis iininuii lo, voxari ca*pil a se fiirutam, seJ a qiiaJain soi ia siia sihi tui.ssi:

c! roiisqne a da:iuoiiio possossus csl, doiiec a cir- doiiul;uii. Cuiiiipie ros Jili^enli iii<iitisiliouo vo^ti-

ruiiulantibus all.ita p«>ctiiiia, quain iii zona abscun- g.iretur, invciitiiin esl qnoJ ovis a ipia vcllu.t illiid

doral, per nicrila et orationes saii« ti Doi inartTris sumptuin cral, propriu possessori crut fraitdo suli-

t.iiii perffCli* curalus cst, ut ab eodoni loco inco* liila. Ibi qiiiJoiu turlia ill:i, qu:c nos, ul iliviimis,
Itiiiiis cuin luuilc Dei ac publi<-a sceloris sui con- ah .Mam.tnnia prosooiiia est, aJura is alipie osi ulatis

fossiuiic forelruin coinil;iretur, donec loro suo sancLi.*


D sacris reliqiiiis, Joniuni levorsa est. Monai lii voio
roliquix coiiderenlur. N'e<|ue eniin prius aliqtiiJ qiii nos in altera iluuiinis ripa oppi-riehanlur, cl aliu
Injuscemodi insani;e ab infantia iisque aJ tcnipus niullitudo qiia; nolis ihi occurril, comilali suiit nos

iliud in eo auililuin aut visuni esl : se I ncc (misIi'», riiin (liviiiis lauJihns iisqiie aJ eiiiii locitm, iii i|iiu

ipiiniliu vixit, |>ulest.:s iii cuni ilala i-sl iiiiinico. simili mnJo ab aliis orcnrronlibiis oxi ipioliaintii :

\,(A\iy inde profecti veiiiinus iiMillain qiia; vocatur qii;e tuiic siinilitcr, ul prior, facta orationo, aJ siia
Truthnittnliga, ubi juxla s;irros cineres iii errlesia r versa est. Iloc inoJo per singulos Jios a niane
positos, qiiaitior •

in ipsa iioctc ab iminun- tisqui,' aJ vespcram coiuit:iuli'.ius nos, oi Kijrie cleuon


dis spiritil>us hb> 1. i.< ^.,A. rauluntibus populoriim Itirhis, riiiii ingoiili gauJiu
'iS. Ncc pnolerciinJiim arbilror essc miracuiuni graiLobainur.
qiiod nicrilo huic sanclo Dci ascrihitur. Anlc eniin i.'). r.uin aul<*ni nppropiiKpiassoiniis vilLc, q<i;e

quara a<l pr:cJiclaiu villaiu vontuin csbol, qiuedam voculiir Hani:iluiiburg ^, sila snpor nuvinin noininc
• M<rni scllicol, a I qii«'in siliiiii istiiJ iitoiia.lrrium. '•
Hi)ili«* .\iurlhurij op|iiilnin :i<l S:il;ini. M,\b. — Aliis,
Mab. HtimcUnirg , nuluin Ii«m imi i>|ipii|iini , ciijiis ii>is
. , , ,

58 Al) 01'I.UA U. ItAlJA.M MAl M r.(»

l:ir^il:ili: Pi|i|*iiii regih l''iunuiriihi, |)jrliiiiiit saiicli n |ti)ila\il.

lioiiirarii iiiarlyriH, bolciiiiii doiiatiimu colLla c»!, tl. NuH vero coinplcli» inalniiiioruiii budihjii
occiirnriinl iioiiis niiii »<'i(:is »:l rruciljii.s rralrc» iiiintariiin(|uc holcinnii» riUt itcradih, cuni iKipuIi»
iioslii ,
qni li:iliil;iiil in ccllo, i|ii:i: oli lioc quod altco diviiia» laudck conrincnliltuit i: i
'
> i
.-
i|iioii>l:iiii i-sl li:ilii!al:i ,
I^tii^nlli " vocaliir, i-l ciiiii iiiiiMrniu» ad conH|M'cluin ii.n ,

t'is iiigciiH iiiiilliliiilo viruiiiin :ic iiiiiliertim CK di- iiitsltT, qiii nuk pridic pr.iccshii ad ordinundain hiih-

icrbis lo<:iH iin<li(|iir ciiiilliiciiliiiiii. Iiilcr i|uoh cral c.|il:uncin itancUiruiii rcliijuiaruni, obviain vcuil , ct
claiiiliis (|iiiil:iiii itc ipsa vill.i, (|iiain Kiipra iioiniiiavi. cuin co oiunis inulti:ii<l(t rratiuin i. . -

(|iii proptrr criiris ac pcilis iiiiins iiiiljccilliliitcni^' plis qiioh vcl a;tas vcl inlirinita!» cxi! i
:, .
,

(Iiiobus sc bacnlis :id inccdeiiiliiin Kuslcntaliat. 1h, crucibus cl ccrci« , portanlcii in loculis ossa ix-alo-
iiim iioiiis patiluluiii consi.^ttcnlibus populus qni uc- rum niarlyrum frbani ct Quirini ,
qiia; dc rtoiiia

ciirril s.icras icliqtiias ailorarct, iii coiispcctu iiiuU iiiipcr allata siipra iiicnioravi. Krat cliani cuni cio .1

tittiiliiiis pcr iii('iit:i sain ti inariyii^ I.1111 pcrlccte Hc(;iiilt:ilJus cborcpi.scopus , ct i:iriiiila boniiiiijiii

ciiraiiis <>st, iit iiltra iii :>iiiliiilanilo baculitruni ad- inulliluilo, qiii propler lilanias m:ijore5, qua; tniic

iiiiniculo iiUM ugercl. B I libus <^


Maii mcnsiK, de diversis lucis ad moi.asic-

26. Cum mitiMn pcvgcntibus nobis ct Hacrnni onus


liiini convcnerant. Ciimquc supplicilcr adoras-tcitt

fcrciilibiis vcnluni cssel ad iliiviiiin, invoniiniis ab-


cum suinma vcncrationc, susccpluni corpui» saiidi

l;:ilcin noslrniii ciiin saionlolibiis ac moiiacbis ct Vcnantii iiiartyris ccclcsiam 'i


sancli Joaiinis lJa;.ii-

iiiagna niiiltiliiilinc bomiiiuni, iii allcra ripa lliiiiiinis


st:c, qux dislat (ut prxfalus sum) a noDasteiio

adveiitum noslrum exspectantem. Erat qiiidem ibi


qiiasi stadiis novcin, cum hymnis el laudibus in'ii-

trsnsitui noslro navis parafa, scd iion in apto loco leriiiit. Qiiod RcginbalJus cborcpiscopns facta ora-
lione in absi la ccclcsiu; ad oricnU^in altaris in arca
ad lcrnini subdiicla-, idcirco praeceptuin cst naiitis

cani nobis oLviam ducerenl, qiii loiige sursiim ab


saxea recondidit , cineresque sanctorum inarlyrnm
iit

venimus. Urbani et Quirini pariter deposiiit, singnlos seorsiiin


eo loco ad litlus Illis vero fesliiiantibus ul
in singulis locnlis inclusos : iibi , orationibus eoriim
jussa explcreiit, cuni funem solvissent, ct in navetn
(lescendcrc parasscnl, subilo e maiiibus coruni lapsa
fldclilcr Deum dcprecantibus, benericia « praeslanti^r

in amnein, vi quaJam invisibili contra impelum Uii-


tisque in pr:c.sentcm diem , ad laudem ct gloriaiii

iiiinis acla ferebalur, donec ad loeum quo sacrum


Domini nostri Jcsu Cbrisii ,
qiii cum Deo Patre el

onus susceptura cral Itttori applicita peivenit. Trans-


Spiritu sancto vivit el regnat Deus per omnia saecula
*-• s^culorum.
positis aulem rcliquiis, el in prato aiijaccnte mis.sa-

rum solemniis propler miilliuidinem sub dio celc- 28. Abbas vero desuper ligneura erexil xdificium,

bralis, ciim in oralorium quod in villa crat feretrum quod ex auro el argento decenter ornavii , scriptis

cum sacris ciiieribus ponereinus, mulier qusdam in circuitu metricis vcrsibus, geslac rei causam dccb-
iiervorum contraclione ita curvata , ut penitus ad
rantibns, hoc modo :

videndum coelum sc erigere non posset, cunctis qui Pi ;priirsorDomini, Christum qiii tinxerat undis ,
Haiic aiilam iiihabilat, sanctiGcatque domniii
aderant videnlibus, coram sancti Dci reliquiis ab in- Qualtiior bancque viri , Chrisii magnalia scrij.iis
conimoiio, quo jam per multos annos laborabat , in Qui jam {Al., lumj expressenint, etie colunl parilcr.
Sed honiines sancti valde, <>t sacro ordine clari ,
moiuento temporis virtule divina liberata est. Po- Non miniis exsuliant nobililaittque lonirn ,
slora die inde profecti, venimus in locum vocabulo Quos buc diversis duxil ex partibus orlii-;
Servorum Do;iiini slrcnuus actus amor.
Lililolvesl)ab [Lichtesbach], qui est in salsu Buconia,
Lrlianiini Roma, Ouirinum Siscia misii,
quatuor leucis distans a Vuldensi ^ coenobio : ubi Quos pie suscipiens cominet iste locus.
Insigiiis pra^snl sanclus Venaniius , aique
suscepli ab accolis silvae, quorum magna mulliludo De Arimino ^ veniens hic simiil ipse manet.
obviam venerat, cum in oratorio feretrum posuisse- Hos(A/., Hic) quoque susceptos Rat.ai.us sorle locavit
Sarcophago hoc digne, edidl et litulnm,
mus, quoeJam miilier paupercula filium suum sexen- jy Deposoens omoes teniplum qui ^essibiis intrant
ncni, a nalivitate surdam et mutuni, iii ulnis feiens, Ip.suni ut (Jonuneiideui rile Deo preoibus.

anle sancti reliquias posuit, ibique pernoctans, die 29. Posl hsec allatffi sHut ei reliquix saiictonim
J
an. Cbrisli 1540 afiJe orthodoxa defocisse obser- (sic vocat) secretario suo conccssum in graliam snn-
vat Browerus iu chronologia abl/atuui Fuldensium. cti Venaiitii apud Browerjm in Aiitiq. FuM.
, lege
BOLL. lib. in, cap. 15. Mab.
« S. Venantium hoc in loco miraculis mox claruisse
^ De hac Bar.gulfi cella Browerus dispulat , 1. iv,
tcstatur Ludovicus Pius imperalor in prajceplo tra-
in chronologia. 1d.
ditionis pra:dii UTCspruiigen B. Rabano donali, qund
^ Sic non raro fleclnnt Fuldeiise monaslorium ,
profert Browerus 1. in Aritiq. FuM. c. 15. In eo ,

quod Volda etiam Matiboeo Parisio et aliis nonnnllis dicunlur miracula facla longe lateque celeber-
«
dicitur. Mab. rima infirnii sanati, dremoniari liierati, pfsrrdvlioi
:

Adde celehrnbaulur, ant quid siinile. Eial autam


« curati, CKci illuininati; et ex omnimoda infirmiiale
aiiiuis Cbristi 85G, quo Pascba eral 9 Aprilis, Ascen- geiins liiiinanum salvatum. 1 BoLr
sio Cbrisl. 18 Maii, et primus Rogalionum dies Idibiis f
in editis Rahani iibris leaitur Alimbilo. mcndoaC.
Maii. BoLL. Mab.
t*
Ludovici Gcrmani;e rogis diploma, Rabano fi !cli
/
N l'r.l)LLCO\iL.N.U 69
episcoporuin Curiiclii alijiic Callisli •, el sancloruin A ossa, (|iii lonniorc lK.'cii iiinK-ralori» ligalus po.Ios ail
uiarlyruui Agapili ^, Georgii ', Viiiceati ct Maxiuii*', cotla iniloniiliiruin cqiioruin.cl pcr car.Ictuni liaclusi,

Wiictaruiii quuiiuc virgiuuui , Ocilue ", Liijjfniu.' ', ciuisil spiriiuin. Aquil.c i' cliani atquc I'ri:.ciII.c , uii
Dtgiuc cl Liiicrila' ^, atipii' Co!uinl>aiix '. .\llulil .\cUis apiisloIiMuin tcstaiiuir , quomlain luiiiituiii
aulcin cas quiitaui clcricus Italicus , nouiiiic FcU\ , Tauli, sacrosanctas rcliquias dclulil ; dc q:iilius pcr
aiiuo ab iucanialioiie Doiniiii &38 [BolL, 837], die viaui, qi:a foi-cbantur, luagiiuiii alqiic iiiantlitfiiii

qiiiiito ukcusis .\prilis. coiitigit iniraciituni, >cro ctcuiin cruorc vi^a* sunl
50. Po8t ciijiis rciiiUiin. r. ''is dicLiis iiilcr- luaduissc, nain taiitus buinor sanguiiifi coloris dc
posiliii, TliiMiiurus ' fralcr 1 >'
, cujus bupra loculo iii qno ctMi.tilie rucraiit ilislillavil, iil \cslcs
tuenlio facia csl, cum quo.lau) socio suo Sabbatino, quoquc porlanliuin ii.ltccrct, inenlcsqce .spcctaiiliiiin

ab urbe Itoina profcclus Alaiuaiiniani vcuil : cl , rci novitatc pcrccllcicl.

•icut Juiuin proinis< ' '


'
xU, sancloruin rciiquias oi. Igiuir cuin vcnisM^iit, susccpit ccs Saiitliraliis
S«cuin dctulil, oosa > i saiicli Oi>ii°>i>> 'i qui in fratir iiusU-r , qucin ccliul.i'. Suolunis prupo.^tiuiiii
Siscia Punuuniaruai oppitlo quouilani cpisvupui cral, fuisse supra liixiinus (.Vdi/i. 18). Lt ailvcntuni iiui-
el tcniporibns Diuclciiaui iuipcratoris itub .\uiaiilio dcin oorutii ciiin cclcritatc nuiiliarc curavit abbali ;

li.lcr niutlas quas pio Cliristi noiuiiic pcr- B rdiquias vcro in loco qni \oc.itiir Ilull/liirclia lioiio-
! >iiHi'>s , ligata aJ culicin niuta in tbinien rificc coilocavit , saLbalo s;ini;lo l*ciil< custcs v Ka-

1 . ' '> c>4. Cuiuque iliutis^imo supcr undas ic.n,'as Junii 'i. CoDvcnit aulcin illuc niiilliUulu iin^ua
nalarcl, cuin specLiutibus loculus osl, iio suo torrc- viroruin ac nuilicrnm, iiilcr quos adilucla c.>l piiflla

rcnlur cKciupio, et vix oratione a Douiiiio, ul luer- qiUTdain duudcnnis, a nativitate cx*ca el bracliiis cru-
'

gerclur, " i. Cujus corpus invcntuiii, ct a lide- ribnsqiic coiitructa : qu;c pcr incrita cl oratiuncs in
libus bu: sc|HiItuin i^st priJio Monas Junii. ipsis \i;;iliis ct sanitntcin lucnibroruiii et usiini iccc-
Inrnrsio e anlein barI>aroMini in partcs fada Pan- pit oculoriiin. Iiidcposl dios duus vcl trcs [Ri)//.,dics
Dont;!'. |)opuius Cbrisiianus, accepto cor|H>ro l)eati octoj mulicr qiuedam cxca usum rcccpil, cl iioininis
Quiriui marlyris, Romnin fupt, et sacras rcli<iuias cujusdain a nalivitalc iiiuti ad lui|iiondum tiii^na rc-

via Appia, tcrlio milliario a!» IrLe, in eccic«.ia apo- stilula cst. Posl lia-c die lcrlia qiuodain iiiulior, (|ua;
stolorum Petri et Pauli , ubi aliquandiu jacuorunt tribus conlinuis aiiiiis niliil viJcus ,
por nicrila san-
•epelivii iu loco qui dicilur Calacumbas. clurum iumen recipore moruit. Lt soiiiicnii dic nilc-
31. Dotulit itcm ol roliipii.is Urbani papa' el con- rius mulicris manus contracla, pristiua: lostiliila cst
saiiitali.
fossoris k, cnjos doctrina ino tempon* niiilii coronati
r
^
siiiil martyrio; ossa qnoqiic sanct;o Cfcilia' virginis, 53. Igilur duin laiia ajiud rcrnjuias sanclonim di-
qiuo spoiisum suum fratrcmquo ojiisClirislo liicrata, \iuilus agorciilur, venorunl ([iii ab alibale niissi fi;c-

ninrtyros fecit ; et ipsa deindo martyri/.ala, igiieni ruiit, ox muiuuliis nostris prcsbyieri trcs, quuruin
qaidem superans, sed forro occisa sub .\bnacbio L'r- uniis \ocabaUir Mcgingoz, altor Ocdollns dicciialiir,
bis prrfoclo; necnon el ossa sanclormn Tibnrtii ct tertius aulcin Tboolliiiiariis eral . idcm cujus fcci

Vjioriani ' atqnc Maxiini, qnornm prinii qiiidom sub mcr.lionem (.Vnm. 15) iu translatiuno rcliipiiarum

pntdicio .Mmacliio Irbis prxfecto, ftistiLiis c»si el bcali nuirlyiis .\lcxandri. Qui sccuiiiluiii manilaluiii
gladio sunt percussi , ultimus Tero tandiu pinmbalis quod liaLobaiit, acccpiis sanclnriim ossilius (piio al-

verbcratos esl, donec redilorot spiritiim. .\ltiilil quo- lala fuoraiit, cuin iionorc el rcvcrcnlia ferre ca'po-
'
1 snnctonim Agapiti. Januarii cl Magni. dia- runt. Coniilata osl aiilcm cos inulliuido majiiin viru-
1 bcnti Sixtipapie, qui cum eo suli 00010™ nim ac niulicruni psallonlium, ct diviiias budos j/i,r'A-

1 snnt,siciit in gestis pontincalibiis b>gitiir. tniabiinda vocc cancnliiim. De pagis qiioqiic ct dc


Zf^nonis • qnoque diaconi el Hippolyli " martyris villis cortatim populi connuxcrunt.adilucenlcs sccuiii

• .Mi.is li" ' 'iium rcliqiiias iiiennio anto liaribis in llisloria trnnslationis rcliqniarnin SS. Mar-
atUilfnit Sa! ,-VA II. 17. iJOLL. iy cctiiiii ot Pelri, cjus<pio nvariliain ciilpal. Ii>.
> ^
iiiis ct .Magiius iiifra diciinltir j Aliipui iiujus S. Quirini attulerat liiciinio aiilc
diai ^
'» qMibiis Vincfnrnis ctiain so-
^
.
iilfin S:ibl)atiiius. Ii).

ul snpra n. l.'i, uLi Dcus dona


cius fuit. Cotnntnr cum S. Sixtn B Augnsti. Agit Ra- 'i
Imo mnrtyris,
baDDs de S. Vincenlio pocm. liO. In. aUquas rcliquias dodil. Hoi.u.
liujiis
* Rabano )>im>iu. 51 \i lctur iulclligi uiagnus Gcor- ' Ciitunlur li Aprilis. Rabanus pucni. 52, I2G,
gius, qi ir. Id. 151. lo.
* Aii - "1 Siib Valerinno imp. Rnbanns fior^n. Ii7. In.
"-
i ii ol Vaiorinni, qui?tus in'ra
jiingilur n Varii Zcnoiifs ailunlur. Ilujus diacoui necdum
r Id.
ii Noxemb. Rabanus pocinat. lii, 151, 155, natalfiii rfpfiiiuus. In.
" 17 Aiigiisii p.issus siib V;iIfriano, iion Dfcio. Agil
1 15. In.
' / :ii». Ralianiis |x»i-ni. III Rabaniis pocin. ll>, IS, |-21. In.
* bc \irpiiifs ot ii);irl\i M. In. P 8 Jiilii. R.ibaiius |)Ufiii. l'i*i. Ii>.

'
1

''
^ Uujus natjlcin nccilum rcpcrimus. .\n !». Co- <\ Ridl., hiilendis Junii. M\k. '^, v fi'fi/.

luinlix, scu Cordubcnsis, sivo Sonoiiciisis, quariiui Jnnii pcrpcraiii. .Naiii aiino cilalu S ni 1'fiilf-

illu liSfplonib b:i'c 51 nfcciiib. colilur; :in pnliiis .


rosten inciilil in i Junii. Ip<ti8 cr<j?o Knlcndis Junii
l*:ri! lilit sal)bal<tiii l'f iilccoslfs. IJoLl..
' / '/w s,Tpf nominatKgin- ' Korlc liderttl. Ii>.
, ,

K9 AI) Ol'K»A U. IIAUAM MAIUI ^'^

HpiiililMi', iftiiiiiiini;, kWsiOs, n div.r^i'» inniiiiila- A vitmj in ;illcTa ripa nuiitiiiii» lurba rion inolica, ail-

crc.lnil<;i» |M-r riicril.t <l ora vciiImiii noslniiii oin-iieiiH. Nobi» aul<-iii curn »acrif
liiiii Ki-ii(Mil)Us alllK los ;

»anitalciii. mnib.i» navM» amfiidcnlilmii, cccc ancilla (juaidain


lioiics hanrionmi (lcsidiTalaiii recipon.'
noininc Malliilda: al>l):iliH»:p monar.lcrii illius noininii Liob-
liilcr (iiios addiicla csl iiiulicr d.iMiioiiiaca , ,

lliiotliiiwi. Krat (•iiiiii " dc |ioti'sl;ilc saiKli Kilimi sniiid, nioilio ( ontracta vcHikIo, cl linnio ila acrlini»,

iiiarlyris, lialiilaiis iii villi (|ii;i' voi :iliir Aschali. Mox nl ad vidciidiiin c<rliim n<'(|iia(|iiani w cri^^crc va!«i-

|>(i vcnil ail (•oiispccliim lociili (|iio haiiclo- rct, vcriit rcplanh |w.'dil)Uh, nianil>UK wrantinctis " in-
iniliir iit

niiii rcruiuiaj ferchanliir, arrcpta ah iiiiimiiKlo spiritii nixlH ; cumipic navcni vellcl aM-endcrc ,
ncc jiohs*;!

p<T Krati.im umis cx nostris fratiilius, Go7.iniin<lns nornin(? cle-


(liii miilliiin(|iic lon|iiclt:iliir, (loiicc !)< i ,

iii consp<u;lii iiiiilliliirliiiis l:iiii pciT.-clc ciiiala cst. iit valim posnit iii iiavrin : transpositin anUrin nolii» cl

(lciiKcps iiicoliiiiiis ct s:iii:c iiiciiiis in Dci laiidilius in liitiiH allcnim cum sacris ossifius cKCPftM», »•»"»

pcrscvcrarcl, qu:« prius frcipicntcr liiijiisiiiorli iiicoin- mirum iii iiKKlnm pcr virlutcm Dci (!l mcrila i»ancti>-

iiiodo lahor.ire solclial. riirn rmilior ita ciirala cst, ut k\m nijuspiam a.tjulo-

catcnus
„,
:^i.
,, .,
IIoc (lUKlcm u<-'sliim csl sexla fcria XIV Kalen-
. . c VI rio '"«
sc critrcict, ac
i'"->'
.
„. i .
Rcammclis,
.•

(niil)us
i
.
iiini-

.
' .,, , .. . t.lialiir,
< "
summitritcm fcrclri tangcrct. Slaftal eliain
(lai iiiii AiiKusl;iniiii. Al»l<as vcro cm'c:i lionorcm saii- <
,
. .

^ adhuc inmimcrahilis mullitudo promiscui B«xus et


„ ,. , , it
clonim iiia^-iiaiii L'crciis soilicitudiiiciii
,

, iiic cl (iiios- l> „ „ . .

,.,,.,
. .


aelatis eral l.(j-
cx ulraquc parte fluminis, inU;r (juos
f 1
qiiosdain fralribus] ohviam
, I . 1
(lain cx fialrihus [A/.,
giiiolliis qni.iam prcsliylcr llumbcrti I V. num. ^S)
iiiisit, pnccipiciis iil ossa s:jiCiOnim niartyrum Ja-
cpiscopi, qni as(;ciiso editiorc loco mnlicrcin sanaiii
iiuarii cl Magiii (liiiiillcrcnliir iii inonaslcriolo, qiiod
po[>ulis in divina laudeclamantihuscstcndit, nt g<slo
vocatur Ilollzkircha, situm iii proviiuia Waldsazi ;

iniraculo raulti testes, miilli etiam Dci ficrenl l.ni-


cictcroniiu vcro saiicloruiii nliiiuiicaii sc duccrcnlur.
daUircs. SeJ cl domina illiiis atlcsUilj cst ex niiillis
Occuriimus aulem eis in villa qu^e dicilur Biscofes-
aniiis co niorbo contracUun illam ct inutileni efl";-
hcim ^ : uhi iii Dci laudil^ns piTiioctanlcs el cxculiias
ctaiii, usqne ad id tcmporis [KTseverass^ ,
quo p«;r
ducenlos, alicra dio, qii.c cnil Domiiiica, ad Ilolzki-
Dei gratiam el sanctorum ejus ab ejusinodi incorn-
nihaiii ciiiu sanclis rcliqniis pcrvenimus; posiloquc
modo lihcrata esl.
in ccclcsia ju.vla allare fcrclro, cum sacra inissaruin
57. liiJc profccti cum di\ino adjuUirio die Uiitia,
solemnia celebrarenlur, inulier qusedani a dsunioiiio
hoc est viii Kalend. Angusli, ad monasUTinm pervi;-
ciirala est. Nam ciim miscrahililer in conspectu po-
nimus. Egressi auteni fratres cum crucibus atque
puli cruciaretur, niiisca nigerriina cl mira? magiiilu-
cereis occurrerunl nobis in clivo moiitis qui vocalur
dinis ab ore ejus visa est avolare , post cujus cgrcs-
C Hurodleicliesberg. Tuiba autem noii modica ex ac-
suin rcccpta mentis sanitulc cnrata est.
colis eremi, partim quidein nobiscum, partim vero
35. Sequciili autem die, rellctisibi, ut praeceplum illuc confliixerat. Substiliinus pau-
obviam veniens,
crat,os-<ibiis saiictorum marlyrum Jaiiuarii et Magni,
hilum, nt convenicntibiis spatium darctur orandi ; el
atqwe in loculo, sicul allala fueranl, pone altarc ve- qu* erat ab aniiis decem eteo
ecce mulicr qu;edam,
neiabililer positis, cum cctcris sancloium reliquiis
Cumque perlata a por-
amplius clinica, poriabatur.
profecti sunius, prosequcntibus nos fratribus et ma- ferctruin letigissel, continuo recepta om-
tantibus
gna multiludiiie hominum rogioiiis illius. Undique
nium saiiitale membrorum, gaudensetlaudansDeum,
eiiam ducebaiiliir infirmi ct variis passionibus affe-
remeavil ad propria. Fratres vero sustcptas sanclo-
cti : inter quos pucUa quxdain , iiomine Sclina, iu
rum icliquias cum hymnis et laudibus in ecclesiam
ipso ilinere quo gradiebaniur, arrepta a dxmonio
heali Boiiifacii martyris iiilulerunt ,
positasque cura
cucurrit , el morsw feretrum apprehendens niox ,
lociilo , sicul allatae fuerar.t, juxla altare beatorum
san;c inentis cffecia est , acceploque sanctae crii-
apostolorura, die noctuque congrua vencratione fic-
cis vexillo, gaudeiis et laudans Dcuni, sancloium re-
quenlabant.
liquias praecedebal.
38. His ila gestis, cum dies aliquanli transissent
36. Cumque venissemiis ad McKnum fluvium, san- D vir vencrabilisRabanns abbas Humbertum e Wirzi-
climoniales de nionaslerio qiiod vocalur Zelliiiga ^ burgensis ecclcsiae episcopum invitavit ad monaste-
ciiin crucibus et cereis egiossie nos siisceperunl; in- rium, quod H.dzkiricha vocari jam supra dictum est;
gressique ciun sacro onere ecclesiam, nt populus qni el quia ad ojiis liioecesim locus pertinebat, cuin illius

uobiscum veneral, el jam tunc reverli volebat, lociim aucloiitale ossa sanctorum martyruin Januarii et
haberet orandi ac vota solvcndi, sexta hora diei so- Magni venerabilitcr ibi in arca saxea ad orientera al-
leinnia celebravimus ;
qnibus explelis cum omni illa taris coUocavil viii Kal. Novemhris : swper quam li-

nuilliliuliiie venimus ad navem. Eral ctiain ex a.!- gneuin erigens reJificium , auri argenlique metallo

« Id (\st, uti exponit nrowcrus, ditione Fran- a in lib. Antiquitatuni FulJfnsiura, cap. 10. Ip.
II

conici soli. Colilur S. Kill.xnus episcop. Hcrbipol. 8 <i


Ila scabellis, ut an-cJ BoIianJum.
legenJum, non
Juiii. BoLL. Sc;^.n>mela seu scammula sunt reptantinin hoininum
^ l!)i siluin erat Biscofesheimense partbeneiuin. fulcra, quibus raanus innituntur. Id.
M.VR. * Huic inscripsit U;\banus Comincntarium in libros

Istu.l motiaslcriuin
•=
qnod prope a Uelzbachin ,
Judirnm et Rulh, et epislolain in q;;a dispiiial q.iot.i
vico siliim erat, jamdudnm ir.lcrcidit, lost»^ Rinworo geiicraiione licitiim sit coniiubium. Boi.i..
,

•I PROI.LGOMK.NA. M
puUhra varielalc decoravil, »i'ri|>l;» iii circMilu uic- \ iide |M'i°Ju\eiunt ad inemori.ini .'cincloruni inarlvrnni
tricis vcniiliiis iillcris dcannilis, Uuc iiiodu: slaiitc Einirliardu pnsh^tcru jnita ail.iie, ;ic niis.sas

Ecce viriK inIos |>rari°larii$ valJe (MiroiiM, celehniiile. r.nmqiie pro ca fnissel oraliim, subiiu
,

Honit iii'.-ti% iirtiK^ iii.M-i.l 1.1..* -


(i.'.»rr iminitiitlnin ncM iu quid ac retidum cvoinnil ,
pai i-
(Jo. 1 .iMa< ,

l'i . ,>- i
!"•• lerniie ciiiii voniilit egresso da' onio ciirala el saiie
Iln; M >Kiiu< i.Jiisji ii..irtyr, Jui. inentis clTecla ot, facl.iqiio |K>cealoriiin snorum con-
nniciu iiiM.° ! ;iie ^acri-» iiii 1 1 > :

(Jui cii'11 r> II .'>ii> iniirroiiii ^-1 (.•iii(i(i


fessiune, gandens el latidans Di uni revcr^ cst ad
°

Levilir, cui i >. iloninm siiam.


TiO. Igitiir c\ «<> . iiin sacr.r rcll- li. Vir qnivlain rrat rcjiune ilb, Kreviriciis
. iii iio-
qtiia.* ibi cuiulila- siiiit, iliviua iis(]ii<> liudie popnlis miiK', de villa qn.i' vueatnr liellinga ; ctijiis ainilla ,

pr.fbcntiir liciieliria. Per uraliuiies ciiiiii cl lucrita vurabntu Gersuind, stibilo ubninltiit , nc per sep!eiii
• oniiii (leliiie> el iiiririiii ciir.intt:r, el ali olisessis cor- (-onlinnns dics miila perin.iiisil ; octavo aulem i!iu

p iriitus ila'nioi;cselTngaiitnr, ae liesidcrala liiicliter a>l iiicmoriam niarlyinm alditcta, per incrila ruriiin
ur.inlilius vuta pr.cslaiitnr. Kx i|niLus paiica inira- prisliii.c reslilnla c->l saiiilali. Naiii c iin i.i ecilcsia
cula, (|ux ab liis (jtii pra-scntes eraiit, el ca so vi- puLIicc niissarnm agerenlur soIi'ini.ia, ei leclio le^e-
(lisse testali stinl.ad nieani iKilitiaiii lilteris (leiiot.it.i,
U retnr Kvaiigclii, stantibns oinniiins jtiMa ninreni cirii
lireviter intiuian' ciiravi. Villa esl aii eo nionaslerio sileiitio ot reverenlia, illa lepent" i|iia>i vi qnailntn
|iassil»us tnillc liistaiis aii .Mcri.lieni , iioiiiiiie Guinli- acla cnipil iii vocem, et hijrie clciioii curaiii oniui
chcnlius, cx ipia inuiier qua^dam numiiic Adalliurg, popiilo exclamavit, ac sic per virlnlein Dei et iiierila
cuw scilisset ad mciisain cuin iiiarito suo, ut cibuiii s;inclornm m.^rlynim rcccpta luculioiiu domitin rc-
ca|M>rel , subiia (uiitnutiono ncrvoruiii ita derigiiit, versa esl.
ut ungnil.ns iii palinain dolivis iie(|na(|iiain di^iuini 13. Dics cr.it nalalilins sanclornni m.Trtynim Ja-
a di^ito putni-scl e\plicare. ^noil teriiens ejits nia- iiti;irii et .Magni : pix'cepluiii csl onitiilitis ad ji:s ino-
ritus, qnanla |)otnil celeritate, pr.cdictnm ad nioiia- iiasierii illiiis pertinentilius, viris ac mnlicribiis, iil

steriuiu prcsbytcris et fratribus loci illius prxsenta- ca die a rurali ac scrvili operc vacaront, dieiiKjin;

vii, : :
'
;iiis nt prosinit;Ue illiiis diviiiatii clemi.n- fi'>uim dicareiit. Contiijit iii villa qnndani , qti;e a
liai ,
loiilur. lUicla cst igiiur ad incmoiiam Sclilavis [.1/., Scbavis] Chiislianis liabilabatur , lit

martyrum, rialriLusqne vcs)>crtinum ceiebranliLus wius oortim, parvipemiens bonorem sanclornm, cuiii

officium el illa coram altari pioslrata et nranle,


, stiis exirct in agrnm, motensqne segcioni ot mos.scm,
destcra ei m.mus reslituta csl ; allera autem die. congrogaret in acervns, cxleris snleinnes ferias cele-
rirc:i liorain terliani, rrcipla eliaiii siirtstr.L> inaiiiis C branlibiis. Inlerea igilur aer (lensissiiiias crcvil in
&.iiiital(-, cum gan.liu renicavit ad pruptia. nnbes.cl Ipmpeslas s;cva cxorta csl, ftilgttra venliqne
40. Aitera quoque villa cst eliain noii loiigc abco- Tohcmcntcr undiqno fereliatilnr, coniscatiunes qtio-

dera monasteiio, nomine llolibns, iii (|iia pnella qtix- que valde lerribiles, ol fulgura discnrrontia horroroin

dam, cum st;iret ad lextrinnm opiis, snbilancu im- iiimiiim morlartbiis iiif;erebaiit ; r.ictnmqnc gramle
pclu spiritns maligiii arrcpla, maiiiliusqne (oiitraclis iniraculnm, Doininu (lisccincnte iiiler vencntnles ct
iiiutilis eflecta est. Cumi|nc per cuntinuos trcs dies festa sanclonim ejns contoinnonlos. Omnos cnini
ac tn^s noctcs xslnans et vocircrans, iiinlla ignuta acervi frugniii (|uos miscr ille oa die messn.s conRCs-
qu;isi cogiiila lo4|uereliir; s;iiiclnni (•erdnidam <> a|>- serat C(rlesti ignc constim|)li stinl, ca'teris (jnos vcl
pellabat , alioninwpie saiiclornni noiiiiiia pro, lama- ipso, vel coiicives ojns priilie mossiioninl illasis per-
bat : iiitcr ca:lera qiio^pie allirinabat Lnciain ^ de maiientibns ; lanliis(|iic tittior c\ boc omnos percnlit
cuclis dcsccnduntcm sc admoncre ut ad saiiclnm Ja- in circuitu, nt deinccps fcsla sanctonim sninma cu-
nnarium Magnuiuqnc roarlyrcs propcrarct, aicbatqno lerent revorcntia.
sc pnedictos santlos viilere, et ns(pic ad lociini nli <ii. Cnntigit otiam in die snlomnitatis iit ptiella

rcqnicscunl noininalim evprimeiis, iie dcsiilcrabat. qiKnlam dc villa .Miinlinmnnsi, iio ninc Silina , liiia

Qiio cum fuissct a parentibns nddiicia , prcsbytcris I) Iternalahi, de qitntidiana vexaliune maligiii spirilns

ac munacLis loci illius eadom cs ordine replicavit. lain pcrfectc sanarelnr, ut ab ca die noqnam spirilns
Paler autem piiclLc Ires dcnarios s<i|><-r conlractain iiiinqiiam cam iiivaderet. Talilins i|uiilem miraciilis

tlli.c sux m.innm po>ilns, devtera sna maniim illiiis et aliis inmimorabilibiis ,
qii:e bnvilali sln.Ienlcs
ad altare cutti niun>'re purrcxil : quod cuiit ractiiiii oniiltittin>, Doininiis iiuster Jesiis Clirisliis ilcclarare

fuisscl, mot iiiirum in mud-.im pvr oratiunes sancto- dignatns csl merita sanctorum snornm Jannarii el
niin, in uiiu co<leinqiie momentn et deiiarii siip<>r al- .Magni, «ptonim nssa ordine snpra iclo translala et
larc cccilenint, cl piiellx inlcgra inenlis ac maiitis cnuilila essc «oii^^Ul. (iii-lcinriini vero corpnra san-
saniias reslitula cst. clnniin, qii;(' vil euilem qiiu isli , vt I aliu tein|'ore

41. Eral cliam illis tcmporibus miilicr qn.x'dam iii adducla sunt, iptn Iranslala cl coi;dila siint juxla li-

villa qux dicilnr Frlalah, distnns n monastcrio lcucis dcm gesturuni dcclarabo.
d.indecim, quj: pcr deceiii annus cuntiiiua iminiiinii -i.'>. Lr>cus est a monastorio KiiMensi (Wom e< eo
kpiritus vetalione laborabat. Ilaiic parentes sni plcn.i am|)Iiiis lciicis di^lans , ad Roronm, iiuiii>ne UalLu-
• Nimirum Carkburfti honor;it.iiii 17 .M.irlii. Mvr. ' Culilur 15 Decombris. liou..
«i:^ AI) (>I'KUA l;. U\I»AM MAl 1(1 rt4

hlli<ii'|ili ", a iiion;u:liis(|iiiil«-iii ii.iliil.iliiH, mi'<I ;i<l pr.f A iili:i(|tic i»:irU: »«'rKil»iii», <|iii jjrbla- rti ortJiiirni il««-

l;iliiiii iiii)ti;i.sl< riniii <<> (iiii|i<)n; :iii iLilciiiiiiii :ililiu(<-iii < !ar:in:M(, lioc iiinJo :

|MTliii('iililiUh : iii i|<i(i |tiil( liniiii cl liiviiiiH olliriiH Ilic loru* *cef l^n«*( Mni-t<irurn r/mdila rite
i)wt, Kiiriul u •'iiiorin*, '1 cnlit. ' >
'

<'(iiiKrii(*ii(ciii iiovilcr ukstrii\il ccclcMiiini ,


qii:iiii pi-
M'(«'r i'i-li''lta«, h:iii<-1:i (-( <
inilrli
«liiris cl (livcrsoriiin v:iric(;itc iiict:ill<ii'iMii <lcc(:iitcr li>|)|i<ilyii, liic piuijiil, l.iii li Jj i-i i

|':iijli liai|iii- li«^|ii'H A<|Uil.'i liM' 't 'sciiia


(ini:ivi(, ;iit,iril»iis c( (TiK iliiis ;iiint ^n^iciito^iiic pura- . I
,

ijipiMii.i hn: vtrnu aiiiii-' (' '


jitciil.
lis va.sisipic (livcrMJ gcncriH, (|ii:i' (liviiiiis cuIIuh (;x- VirKlUKi Ai/iieliH iiic roliai . t
,

aiictori- NeNi|iu I:iii«trL-iillaus, uurtyr el ipna ucra.


poscil, coiii^riiciitcr adliiliilis. In i|ii:iiii (11111

Citc Iliiii;licrli, <pii llcriloirniii prcsl»', tcriiiii illiic vicc 47. Transtiilit «pioipic eadi^m tlic ossa l.cat.c l.«*ii-

sna iiiisci':it, Ossa l)i';il;c (;:c( ili:c vir;;iiiis, cl s:in('to- Itic ' vir;<iiiis, « iijtis Vitarii atipic gcsta Itrcvi (hidiiiii

nini iii:irlyriiiii Tiiiiiitii ct Valcriaiii inlulil, atipic iii lilicllo coniprclicndi ; et posuit ca in cryjila ejiislcni

sarcoplia({0 .saxco-post altarc posuit,sin{,'uloriiiiios8i- crclcsia: jtosl allarc, in lionorcin sancta: Dci Ceni-
lins in locnlis siiignlis Kcorsuni conditis, crcclniiKpic tricis, s.tnctaruinqne vir(;iiiuni r!iri»ti ilediciliini,

(icsiipcr, iit ci nioris ci':il, ligncain tnnibam anro pa- in arca saxea, «piain etiani ligno circuiiidalaiii anri
lavil cl argciito. Titnliiin ipioipic rci gcsUc scricin argcnliijiic inclallo dccciitcr ornavit.

(Icclaranlcni, inclrico carminc compositiiiii, liltcris ^ 43. Scqticnti aulem dic pcr maiinm p.-jiJicli clior-
deauratis in circnilu conscripsit, iii liiiiic iiiodum cpiscopi cullocavii reliqiiiaf» sanclorum epi.su)|M>rum
l'o<;iqiiani l\('\ rc;.'um riirisliis super ;i ibcra celsa Cornelii, Callisli, Sixli ^, Siuisii, Nicu;>ii cl FcU-
Virlor coiisrciiilil, arhilcr oiniiipotcus ,
cis •', Staclci (luofpie ct Paiiipliiii prcsbytcrornin, ttl
Scr^oruiii linhaiii iiic li(|iiit, |.lebemi| le liileleMi
t,)iii vcrbo cl raclis pluriniii liicr:i dai eiil. sajicloruiii uiarlyriini Cri.spiiii cl Crispiniani >, Ni;rci
Iiiti r (|ucis isli quoriiiii liio iiiciultra (piie.^cuiU
, ,
ct .Acliillci, Scbastiani (pioipic, Castuli cl Kumaiii,
Viriiiliini liliilis exiinii f'jer:inl.
lli pomiiani spernentts, rilc leuel anl
iniirRli Papi:u ct Maiui, al(|uc Valcriaui, saMcl^rumtpic vir-
M:iriyrii p:iliiiaiu virgiuoumqiie (Jeriis.
giiiuin Ca:(ili;c, Fngciii:c alrpic .\Das(asi:c mariyruin
Gcrinaiii ccce iluo liic paiis;iiit, qu is Virgo Leala
I.uciiita est ( lirislo do^iiiate C.tpcilia. Clirisli iii ccclcsia heali I5';niracii marlyris, iu l')to
Valei ianiis adesl uuus, Tihurlius alter, qiio prius saQClum coipis illius qutcsccl a(. J:^difl-
Nomiiie darior el nieritis.
iir;i'clariis,
Has ires |)ersoiias Roinana ex arce meaiites cavil ciiim ibi lurrem 1: pi !cam post altare^ iu cnjns
Susfopit llaliaii, ClirisK^, luus fymuliis , turris sunnnitale luedia coiiJidit pra-dicloruin ossj
Patrouosque sibi exo|)taus lieri, arie uwigistra
Uruavii lumulum, coudidit ei lilulum. saJictoruni, arcic saxca; diligciiler inclusa : suiH.T

,/. »r ir„ .. ,• 1 II (piam culiiienligneum


^ columnis fluatuor
^ susleiitatuiii
46. ^-Ediricavil ctiam ecclesiam valde coiispicuam '

r j- r> • •
r erigeiis, auro ornavit ct argento. Iiilra qnoJ arcain
. ,
in nionle excelso, duodecim fere sladiis ad Oiien-
1 1 1
C .
.*' '
. . . „
oblongam quadraugulo schcmate fictam po&uit,
tem a suo monastcrio distanlcm : quam cnin ex
qiiani eliam auro ct argento atque lapidibus ornans,
proece.plo Olgarii archiepiscopi per Reginbaldum
sin;:uIornin sanctorum imaginiJjus dcce.itcr expressis
chorepiscopum ejns in honorem bealormn apostolo-
dccoravit, versusque quasi ex persona ejus le.m ar
lornm, piiliiaicliarnm, prcphelarnm, mnrlyium,
c;c prolalos in circuituconscripsit, hocmoJo:
confessoruni atque viiginum, omiiiiimquc saiicloruiii
spirilunm cfclcstinm fecissel consocrari, intulit iu Nojiiine qucs Doio locus hic ci iiuagine s'gnat
i'rse 1 ros Chrisii ecce Uei fauiulos ,
eam ossa sancla; Folicitatis ^ matris scpiem filiorum
Qui corde iu pavido ruliucrunt saiiguiue s.cro,
niariyruni, ot sanctic Concordia; ; sanclarum quoque Fost Christo jam auimjs exposuere suas.
virginum Basilla;, Emmerentiaiue, Candidyc ^ et Eu- Sed el in lurre subjecla versus conscripsit qiiatnor
;

Iropiae ^ quibus addidit ossa ac vestimenta sancto-


quidem iu uno lalere, et quatuor in altero, elcgiaco
rum Aqnilyc et Priscill;e, v e Kalcnd. Octobr., ere- carmine, hoc modo compositos :

clamque dosuper, sicutct in cseteris fecerat, ligneam


Martvribus Ciiristi, quorum bic (sacra)ossa qniescuut,
fabiicaiu auro argentoque decoravit, scriptis ex Kubauus bumilis eouiJidil buiic liluium.

a In litteris compositionis scu concordiai,


inter ^ Aliis IV Kal.; apud Browerum vi Kal.; in lih. 11
«^

^Yoligeriim Wirtziburgensem episcopum ct Ratga- AjUiquitaluin Fuldensium c;ip. 12, uLi ha;c iiist ri-
rinm abbalem Fnldensem init;ie anno secundo Ludo- ptio : Antw Domini 808
lege 8-37) iudicl. x v, dedit aturn1

vici Aiignsii, nicnlio mojiasteiii Ratestorf, quod


lil eat ortitorium jussu Olgarii archiepiscopi c. Rc-
lioc
in dioecesi AVirlzibnrgejisi, ci!J'is posloa Humberlus ginbaldo cltorepiscopo vi lial. Octob. iu honoreni
episcopus, silum eral. F.xstal cliaMa de linntibus Ra- beatorum aposlolorum, patriarcharum, prophelarim,
lesdoif apud Pislorium in Tra;!itionibus Fnldcnsibus, martijrum, confessorum alque virginum, et scnclic
pag. oU. Menanit hnjus celhe Ral^anns in prsefatione Felicitalis malris vij fdiormn, etc. Sita est hoec ec-
expositionis super Canlica ad Ludovicum ngem. closia in monte Sancti Pelri, adjacente moaasierio
« INiiper, inqnii, qnaiido a;l vos in celhila monaslorii Fnldonsi ad Orienteui, ijifia num. 50. Mab.
iiostri, qu;v vocaiur Raleslorf, vocatus veni, et scrmo f
Agit de ea Rabanus poem. 110, 151, 155, 138.
iiiit iiiter nos (ie Scripturis sacris, » etc. M.vd. BOLL.
i>
De hacet iribus seqr.entibus actum snpra n. i5. s I}i tres fueruut episcopi Rheraenfies, e quibiis

BOLL. Sixtus et Sinitius, aliis Sinicius, Brov.eio Sitmius :


' Qu;c h;cc Candida, incertum. An cx iis quop Ro- cohiutnr I Soptein'i. lo.
mx pass;v (licuntur in MaityroIogioRoinano 6 Junii. b Forte cpiscopi Rhemensis. 21 Febr. Rabanws

29 Angiisl. ei I Oecombiis? Id. pi)e.m. o^i. lu.


''
An soror S. Nicasii, episcopi Rhcinensis, cujns » 23 Octob. Rahinns p'V?ni. 126. De diis aulc
iiiiialit mcnlio? Utriusque nalalis li Dcccinb. Id. a-lumN. 15, 17,29, 51. lu.
.

flS
V'.U)l\ COMI.NA. 0:1

llorum lu. leclor. s| no«fefP noniltu rur > . \ r.o, siimil iiiiii o\)Misili«)iiibiis siiis. Soiiiioiitfin an-
Ana su|>t>r(.osiia (««iulil iM ip^;» lil>i.
liMii iilH-iliim idi*o conlii iondum put:i\it, «luoiii eliani
lltHiia .jctus iiiuii li , Ijus roniio, su iimu jwlfsla* .

Ilos jtiu lictores jioiil liio-. |ue lialniil : iii >i)(iiiti «M-to ca])iluiis breviavii, iil iocutidnoiii
('uni nuiliUN hii- aii»3iil Mini.'li ilf larlitiui orl»:^
I
metrici prioris iibolii iii eo lui-iiiiorom raceret. Posl
Viriule cljri, ( lirislf, lui laiiuiti.
h:i*c scripsu :id lli-i>t«)iriiiii <> ari'liio|iisr4>|)niii «lo In-
,11 rdiiiiiis voro diiobus l.iUTilius, asdepiailoo car-
s(i(iHi()no cloiK-orum liiiros tros, iii (|itilitis do «*«clo-
niiiio lios vcrsus consiripsil :

siasticis ordinibus, rt ofliciis divorsis qti:i! jn occle-


sia gorunlur, ntio «lemonstralur, ot onlo discendi
• <n(>erna
^ , .
; s |irii II.
ac miuiits «licomii \orl>i Dt-i di-iianiliir. Ad iiuomi
\ ,11 11, 1 1 i
eliain scripsit traclattim siipor Kvanfjfliiim Ma;.
iiilraul
lha*i, constiii inaiis illuiii octoiitiris. Ciijiis ot liorLilii
r ul (>ii
lecil hoiiiiliasdiversaspor totuiii aiinum, a<i divorsas
<.^.. " > •"" " -^ , il.u» siJcra ,

restivilate». Kl «le variis \itiis .ilqiie virtnlibus sub-


4JI. .\liuniiu autem sanctoriiin roliiiuias i!o »li\or- jiinxit Rormonos ad pnoiiicaMiltiin puptito Dei.
6ii» |iarulius orbis piurimas coiij;ro},M\il, atiliio iii 51. Post ti.rc ropatti opisco|ioitim, rrortioMi «"
\i-

oraloriis, qna' lempore sui ro^iiuiuis numoro iri-


B doii«*ot, Fritiuriciii ' ol llumtiorti *, sii-ipsit in OcU)-
giiiU conslruxcral, cl ati opiscopis in «]uoruin »lia- teuchum [Itoll., IVntatouctiiiml commontariDriim
ccsi ruoranl. dedicari fccorat, honorifico colloca\il. iibros wix. iioc ost in Gonosim liiiros iv, in Kxotlum
De «|uorum liKns et consecralionuiii aiicloriliiis aU]uo liluns IV, in I.ovitititm tiliros \ii. in .Niimktos ti-

li*m]M)riliiis, sanclonimqiionominibus, qiiorumspnliis tiros IV. simititor ot iii I>i-u(oniiiomium libms iv,
illiistranlur si vita come& ct divinus Tavor aiiruerit, in Jcsu Nave libros iii [ISoll., iv], ol in Judicum li-

iocis op]>or(uiiis scire volenlibus dcclarabo. bros duos, in lUitii qtitiqtio iibriim untini. Fecit eli::ni,

50. Cum igitur vir illo voneiabilis nionasloriimj rogrUu Ilikwini •> ablialis, lilitos iv in oxposilioiic

silii commissiim jx^r aiinos \ii;inli » nobilitor ro\is- liliri Saimiotis o( Rogiiiii. SimiliUr Ltitlovico im))o-
sot, dcjKisito ciir.i' pasloialis i»<»iiil(MO, ai orcli'siam, ratoro ' tiortanlo, iii Paralipoiiioiioii etlitlil tiliros iv.

quam ad Orii-nlem monastorii *> in monle conslru- Scripsit pnolcroa cxpusitioiicm in bisloriam Jndilb,
ctam esst> snpra disi (.Viim. 46), sc contutil : ibi- iibrum uiaim : ot in IiisUiriam Ksdior siiiiiliu-r li-

quo uiantMis ac Doo strvions, ««i-Iosti piritosopliix liruiii iiiiuiii ; (iiios (rnlitlit Judidi Aii^'ii>la>. Libntm
vacabat. Kral enim in Scripturis a piioritia vat !e qiioi|iio .Mucliab:conim priuicm, pc^ciiU; Gorottlo
<(tu<liosus, ef sociiniium ilonum silii cnctitiis «latuin arcliidiacono i, til>eltis duolius o\])tanavil, sequcn-
l< ctionom di\inonim iibronim pliirinium adamavil, C toni vcro tibcllo uiio. Librum qiioque, qtii nuncupa-
2tt]uo in his s.Tpius modilalus est. L'nde ctiam iior- lur Sai>ioiili;o, hortatii Otgarii '<
archiciiiscopi in Iri-

talii rratnim suornm atiiue nmicorum ag^rossiis liiis libcllis, pi(iii( p<i(iii(, ciio>lavi(; c( librtim Jcsti

csl scriliere cvpositionos tilironim divinurum, taiii lilii Siracli. qui ^ippollaltir Lccrcsias(iciis, dd iii li-

Vetcris quam Novi Tostamonti. Nam, ul ipsc lcsla- Lris simililcreliicidavit. > lii Joromiam qiioqiio pro-

tis cst, primum scripsit anno xtatis su:c circiter phclam \x libros e.vpositionis juxla sciisum iiKijoruiii
trigosimo < in laiidom sancl;r criicis duos libollos, cdidit. Iii Lpialulas quoque 1'aiit iior(;i(u Lupi ">

liot csl unum mclrico stjlo, cuin figuris myilicis, (liacoiii coIIec(aucum lccit, coltigons dc divcibis
qiix in di\inis libris longc antc pnoiioiata' sunt, ut (>pii:>cutis saiicioruni Padiiiii scii(cii(ias ortiin, ct
in his manifoslarotur Chrisli passio ot redomptio in ordincm dis])onciis, iii x\\ libris ilkiiu de(crmi-
iiostra, in figura sancta: crucis csse pra-nuntiala; navi(.
in i|uo etiam soluta oralionc subjocta est uniuscu- l>'2. Siiiit «iiioquo alia o|itisciiIa ijiis (|ii:e ad iiilcr-

jusiiiu" ligurx* ei]ilaiia(io: ot sic \iginli ocU), ox«opla rogata diversioriiiu ci i-c.-.poiid(-r(: iio(Ossariiiiii liiil :

snpcrtiminari pagina, vidontur in ea continori figu- quoruiii uiium cst dc coo|ii»co])urum " Ordiiialioiio,

.\niio 8li, dirtiim.


• iil siipra Tritiiomiiis liine D •>
Abliatis S. Dionysii cl arcliicapellani sncri pala-
enicnil.ini'us tiim in anno. tiim potissimiiiii in fuga (ii Liido\ici IMi. Iu.
a«l I.udovicnm rogom. K<>i.i.. > .Vlpnopoiiitur pr.xfaiio, cst ad Ltidovi-
qii;e
^ .Vdditur apuil Uottandum suncli Piiri, (|ii.t vcrtia cum regom Gormaiii;o. alloriiis filiiiin. Id.
in atiis odilis dcnunt. Itci lius turol, in mviilt' Sancti Archiiliacoiio sacri p:il;itii, tijiis iaiiiiliari col-
1 <

l\lri. Lcgeprxmissa niim. 4G. Mab. loquio se fnii lum iii paLilio V;iii>;i(iiiiiiii ivit.itis, id <

cst \V()nii:iti.e, sci iliit ]ir:cf;i(i(»n(' Ual);iiius. In.


« Anno Chrisli 815. Doli.. iii

i'
Fiiit iiio dcccssorllaliaiii arcliiopiscopaluMo-
iii
^ Aiiis, Sluistulphttm , aroliiopiscopuin .MogUiiti-
gunlino, ot sedit ab aiiiio 8iG ad 847. Ki otiam Ko-
nnin, qiii so lil ab aniio rtir. 81 i a<i Hid, ot s.icor-
cicsi;islii um insiripsit. in.
doipin oniiiiavil Italianiim oi iio> iiliios priores iii- ;
* .Mi-olvil pi)-,t oliiliim Liulovici l'ii impcratoris ,
si rip^ii an. Chr. 811). iii.
qiii iiit iiii( iii katoiiil;is Julii aniii 8 tO. Oululit liiio
' Kpiscopi I.cxovionsis cui dicavit Pcnt:itcu- ojiis Loliiario im))oratori. In.
"' Liipiis discipulo ilabani abb.'s Fcrraria! in
i>pi 1'ilrajcrtonsis. rui inM-ri))sil iibms Jo- Francia. In.
s \ iii>. Cliifllelii. Id. " Forlo, <-/jor.-p/ifo/)or«ni, amiolaral Colvencrius.
'
. .1 . iiilil sii;is in Judi- LiLer hic iiccdum lypis vuigalus. In.
ct!s ei Kuth liictibratioiics. It>.
,

C7 Al> ()i'i lt\ l; li\i:\M M\l Itl Ot


Ktipcr rjiio ail I>rii^',()iinn " urcliii |i.mo|)iiiii Kcripsit \ litJiii tsse lioiinrcm (itrcnluin, li Mil>jc<-tioiir>iii |h)-

liliniiii iirinin. Ail NolinKiim i|ii(i(iiii' cpisi (i|mi(ii |i'st:ili ;i I)co or'liii<t.", <li'iii(lc dc «Hvcr'i< itcciciiiu

VciiJiiciisciii, (lc l'r;i>sci)!iili;i :ic |>ra-ilcstiii:ilioiic I>ci, virtiiliiiii, li c coiilrario vilioruiii, iKsiiiiioiiij i'.e

<V ((lalia li lilicro arliilrio 4cri|isil libriiiii unuin : aiicioritnln <livina iii eoilcin opi>rc siilijunxil, <ic-

iii i|iiii, (jtiiil reiie Kcnlii^inlnni cHHCt, ostcndil. Nain iiioiiHlrins <in:ilitcr ciiiruii<|iic or<iiiii in tkxlcsia b<ro

atlliii.!ii\iciiiii iiii|icral(it'ciii scripsit lilinim nniiiii tniiiLiiiiliiiii hit, (|mo(I o|)iis xi < : piiulis ronMniirtavil.

coiitt';i c(^s (|iii o!il:itii)ticiiisc('iiiiiliiiii Kc;{t:l.iin Kaiicli Ad iiilcrrogala <|ui(lcin l(<>iio<ti ai)h:iti(» rck|Kin(lcn(Jo,

(lciicdicii (leslnicfc volclianl : cni cl iniHit C'|»ii>lo- qnonio.Io (•ogn^lioni» commiktio dcclinan<la hit, ct

l:im consolntoriaiii posl c:il:iiiiil:ilcni (|iia; ci aiu-idit inagica arH divitanda, (onrccit lilifuin unitin. Scripsit
cx p:ir((; lilioriiin siioriitii li <i|)liiii:>liiiii ; in ijiia cx <|ii(i |ii'- liliclliini iitiMni :cl Ot(,':iriiiin arcirn-piscopim,
(iiviirm lcsliiiioiiiis osl^Midil (|iioil l:ilsiini jiiiliciiim iii <|ito piiiinim dc |i<ci.iU'nlia Icifiliina cl spc iiiiJul-

iion polcsl ro( lc coiidcmnarc itiii<)cciil<'in : iii ipia (.;ciiti:c ; dcindc divcrsa capitiiii dc canmiilius divcr-
ctiaiii iiovissimc provocat ciiin ad indiilgcnlinm in sc sortitn concilinruin sniijunxit, ad corrigcnda lioini-

comtiiissoriini. 1'oslca liotiatu cjitsdctn fccit<;ollccta- iiiiiu vilia ci iiistiliit:i rcligionlK (Ihrisliatisc rol <>-

riiiMi niiiim dc sctilcnliis (iiviiiorimi lihioriim, in inti :l:i. Piaicrca (piofpic .Macario iiionac*-o i»clcnie
(|ii(> priiniim l(>slimotiiis (iivinis proliavil, (ihscrvaii- B dc compiitii confccit (ti.dogiini uiiiim ''.

" Drogo cr.it cplscopus M(;(ciisis, diclns aicliicpi- Uhcmonim archicpiscopitm gradu suo dcjccil. Lc-
scopus ol> pallii hoiioi-cin cl vicarii aposlolici dignit;- gcndus liincinanis in noHlcriori operc advcrsMs f>o-
lom a Sci'j;io p;!pa acccpl^iiii ;iiino 84i. Mvu. — K^l llicscalcum, c. 5<»,ii!ii fc^Mintur siihscripsiHMr Drogo :

liic Drogo lili;is S. (Jaiuii Mii^iii cx coiiciil»iii:i IW- clc, cl tonclii-


arcliicpincopuii, llclli (irchiep\fC0]iUK,
jiiiia, iii p;il;ilio I^iii'ovici l>ii ciiiilrilus, dciii cpi>co- ditur his verhis « H;cc scriptura dala cst a bio-
:

piis .Mctciisis, a Sc;'gio II vic:iriii:s seiiis aposl()lic:c gciiic, (pii syiiodo prasidchat una ciini llctli cpis' op»
iii Gallia cl Gcniiaiiia design;ilus aiitio Chr. 844. In rrevircnsi, Fulconi, (|tii succcssor in scde Khcniciisi
cpislola Scfgii ad cpiscopos Traiisalj>iiios arch^epi- Lhhoiiis desig:ialus fucral. » lioLL.
sl'(>/;h,s iVt'/e//i;.sapp!ll:ilur,(|ii:ti)i;cciiiiii(;iiIia diii aiilc ' Adiiolat iJrovvcrus Deaiderata nonnulla in m%. :

suh fralre siio Ludovico l^io iisus, pncscililin coii- expleul vetim qiii polesl. Boll.
cilio :ip;i,! Thcodoiiis villaiu :iiiiio 835, el thhoiiem

B. RABAINI xMAURI VITA ALTERA


AUCTORE TRITnEMIO

iV.\ ciliiioiic Georgii rolvetierii. — Acccduni nolae Bollandianap, ex Aciis S.-inctrirum, a I hanc Viiafn.j

EPISTOLA DEDICATCRIA.

Revercndissinio in Chiislo palri, illustrissiiTioquc C lavi. Nec mirum si pliira gcslomm ejus silcntio per-
priiicipi et domino, doiiiiiio Albe:i\to, sanctaj Mo- Iraiisivi nullum ante n;e fixum, soliduni
: (inippe qiii

giintiiix' ''
scdis el M;igdehurgcnsis ccclesi» arclii- cl sufiitienlcm de hac ipsa maieria polui halere
cpiscopo, sacri Roniaiii Impcrii principi clectori, pcr scriptorcm, scd priiims auclor csse sine pr.tcedente
Gerinaniatn arcliicanccllaiio , alque primali Ilal- compellor, et ex nuiliis alque diversis agellis di ci-

l)erslalensis ecclcsi;r, adiiiinistratori Brandebuigen- dcnles colligere spicas, Domiificij^qiie ihcsaaris no-
sium ^, niarchioni Slelinensiuni, Pomeratioiuni, vus messor manipulos inferre anliqiios. Ab (jiis

Cassubiorum, ct Sclavonim uuci, Nuienliergensinm nanKine transitu de boc nuindo ad Doniinum usque
burggravio, ac Ilugiorum principi, Joannes Trithe- ad nos, aiini compulanlur quinquaginla novem alque
Mius ahbas nionaslcrii sancli Jacobi Majoris apostoli sexccnti, cujus longa inlercapedo temporis muila
in subiir: anis Herliipoleiisis civitalis, quondain vcro per cum gloriose facla perpcluam in oblivionem de-
Spanheiraeiisis, ordinis saiicli Benedicli, qiiidquid duxit. Plures, faleor, historiarum scriplores varia
ad Deum or;ilio pr;evalet peccaloris. laudum praiconia de hoc beatissimo alque doctis-
Obedivi mandalis tuis, tcverendissime prxsul, cl simo viro in suis lucubrationibus passiin hinc inde
"Vilain be:iti pr;iedecessoris liii Rabani Mauri Magncn- scripserunt, quorum lamcn nullus Vilarn ejns con-
lii, sacr;c quondam Mogunliiiye seJis !u:c archipon- ]) linuala seric composuit. Qua ex re labor mihi gr;'-

tificis, alque docloris ccleberrim;x; opinionis alque vissimus occuncb:;!, quia dum per diversos auctores
doctrinai, ex diversis leinporum scriptoribus veraci quid quisqnc de Rabano scripserit, compulsus suiii

el succincta narratione in unum volumen conipoi'- quaetere, singiila qu;p rcperi minus lepide aiquc

Elcctus 9 Marlii anno I5I4, anle arcbiepisco-


•»
ascilus viia fiinctus 24 Sppt. an. I.'i2,i.
:

pus M.igiie^urgensis d administralor Ilalbersladicn- h Filius Joati. clccioris Brandeburgi^nsis.

sis; dciti a Leonc papa X aii. 1518 iiiler cardinalcs


.i'J IKOl.LGOMI.NA. 7i)

(iiitciiiuc poUii urilinaie. Qui» eiiiiii iiuNlii^ iiiatimo A rcs diviiin libi s<'iii|ier iii aniiiiu fuit, iiiiiili|uc tluUiui
tt-iiiporibus, ud ha'C (anla ropcrialur iiloncus, iilca qiiain cloriiorum ilioris inlercsso ps:illciitiuni, aras
'
it ijl liiior.iria |H>iennitalc rcvivisccrc, <pix piT lot pclihro dceorc ornaro, s:ineloruni et boatissiinurum
oliliviuiie inorlaliuni coiislat pcrniaii.sissc. nutiyruiii C.lirisli ^iiiiul el eonrueiilitim ossa var.o
l l.i-rniaiii;e punliticcs iuuauc ut ila dix>-riin, el niliilu splciuloiv auri vcsii.-c cl ai\;enti. {^iwl ego
:>tiLordiu.', qiii vanitalibu:> dediti, cl Dci liunoicm iii tio tiia rcli^iiisissiiiia ('.cUiliidiiie t.iiito vcrius coiili-

Miictis iit ({ligiint, ct decorcm patrix liirpi diMiniu- rlontiusfiue scriborc poiui.quauto diulitis aniedeccn-
lalionc cuntcii.iiunt. Cou pjiior iufcliciluli i:;iliua'- uitiiu eonvcr!>alii!> iii euria sciciiissinii pniici|iis Joa-
ir.c;r 'c.e, ciijn> tanla r^t foritas aiiiiiicniin, chinii , llranilciibui>;eii>is niaicliiiini> , iiii|icriii|i!C

iil !;•
,
> rocio iKivcril inslilucro nat;'s, neqiie priiuipis cleelori^, Gcrinani lui ; aputl LiMilaiii >> ('.u-

ens qiii scsc nioribus ct do<'triiia c:cleris pr.; slaii- loiiix' ad Sprevuin, princi|>cm tc, juvcncinqiie Hingii-
linres enbiberc siuduerunt, condi^iiis laiiduin ct nio- lari piclato iii l>ciim fcrvciitciii, et vidi plciiitis ii

riioruin liliil' . vcrit lioiiorarc. .\1) eo iianiquc auilivi. Cuiii i. itiir iliviiia iiiis<-raliono pra-\ciitit>,

I<'ii.jjo:c, qi:ii .> archiprastil Uabaiius iiiigra- adhuc ptier adolcsrciis, l.inta pietalc, taiila diarilalu

\A ad ( biistum iisquc ad tirdinatiunem tui puntili- ac dovotiono snnctissimis le Chrisii ininistcriis apiarc
c.ilns, rcvcrenili.tsiiuo pncsul All)crte, Muguiitiaceii- H gcstircs, ut iioii niodo scnioribtis stii|)orcm, scd
si« ccclcsia' arcbiopisctipi exstitorunt niiinoro, si ctiam uiiivcisis, qiii lc vidcro, audire, sou allt)i|iii

riTle nicniini, quinqu:i2ir.ta », o qnibtis llabani, mcruisscnt, grandctn iiictilorcs adiiiiiMlioiioni, <;uis

s.-)iii lisMnii viri, inciiuiri.iin uulliis n'>oca\il atl nien- negaro polerit, iiisi ilciiicns, te, aulctjiiaiii iiasccn ris
lciit, nomcncjus poslcritalc notnm faicrc nullus co- in mundtini, divina pr<i\identia clccluin cl segrega-
niiii alloii(av;i. Ti* i rcsorvatum cst btic sanctuni tum in hoe niinisterium trini poiitilicatus, in ijuo
opus C!hristi:inoruni, Cbrisliani^simo pnosul cl omi,- non i^oluin lihi iiiultimuda saiictil;ilis nicrila |)oics
iiciili.>sin:o princops, ttio nuiiiini debctur tanli plo- acqiiirerc, so.l loiiimissus cli:ini tuu; li(!ci iiiurlalcs

ria viri, qiii, vcleruni atquo sanclissiniuruiu puntili- vila, doctrina el paslurali atit turiialc ad jiistili;K vias
cnin inrnalioiic, te in cunctis veriini Chrisii studes revocarc? Ilis iiiaxiinis a suiiiiiia Dci jiruvideiilia l.o-
ntiilTrc n inistrum, et irroprcbonsibilom occlcsia! noribus siiscoplis, uplinie lacis, opcrilius ijisis ve-
tilii (onimisso: verlio et oxoiiipio pniitiliccin. Folix rum 10 i)oiitilicciii cxtiiliciulo, qiii pr.iicr miilloniin
pruiiidc Mtiguntina, to nindcraiilc, sai:cla occlesia, cunsuotudincm pncsiiluni, ((clcslilitis lcricna pust-
qiii .««acra sanctonim ossa tninulis revcronlcrclcvala, ponis, ct pnrfcrs aioriia caducis. Ciidc boatiini lc di-
ptipulis vcneranda prcslas lidolibus; ct »pia? vctcnun ccnl Gcnnania* pnpuli oinncs, si tamc:i (i|Uod faxit
iii.iiria iiiov craiit rosol\ciiila in ciii.rcm, iiicniori;e ^ Onmipotcns) usiiiic nd rinoni iicrsevcraveris iii coplo
p rjH tu.v lirmiler conimcndasti. l ndc Ccrmani oni- pr()|H)silo saiiclilatis. Siint aniiili, nnii diibitcs, (jui-
ncs jurc (c lumcn suum c( decus immciisiim prte- biis juvcnilis isto fcrvor sanctilatis tirc hahctiir sii-
dicaiil. qui Dei cullor cs maximus, vencrator sancto- si>oclus, in qiio si, niiscrante l>io, iicrniaiisoris,
rum cjii', iiilcgerrimus, religinnis catho!ic;e dcfciisor aiigos bonis lx'titiam,cl misanlhropi^ haud jiarvaiii
fuiislanlissimiis, gcnerc priiiceps nol.ilissiiniis, vita conrusioncm. F'go aiitoin scicns dcvolionciii liiaiii iii

ct inoribus omiiium sinc contro\ersia chirissiinns; sanctus Dei, coiili.Io te iii I ciic ((vpiis, coriiin prc-
cl idcireo ntinqnam siiic hoiioro nominandiis. llaH; cibtis et meritls pcrmansurum, cl bonis qtiotidio slii-

el bis majora divinx miscrationis ciimulnta hcncfl- diis additurum inoliora ; (juoustjuc taiidom illunim
cia ponsicnlaiis sedes apostolica, quod iiulli aptid particcps clTtjctus, sino finc gaudcas in culis, inio-
Gcrinaiios eatoniis contigis^c lcgittir , priucijicm rum iiomon ot mcmnriam cum laiilo niontis dosido-
.ctal? juvenom, scd nioribtis sonciii, cum vi\ annum rio, et aninii lcrvure boiioras, niiiic sodiilu pr:ihul
a:tigisses quinlum atquc viccsimnm, pnvmissa clc- viator in tcrris. Habaiitmi a|iiid Mogiiiitiacos dospe-
ctinne fratrum cannnica, to Mngtinlin.f se.lis cl Ma- ctum ct pcno sompitorna oblivionc scpultiiiii, in iiu-
g.lenbiirgcnsis ecclosiic archiopiscnpum. atqnc prima minc jii.sti siimmn ctiiii vcnci:ilioiie lcvasli dc icrra.
lem Ccrnianonim pontificum onitiiuui cunsiiliiit , pmptcr quod cl omiiijiolcns Dumiiius aniniam tiiam
libiquc muitus cousccrationis placida henignitatc cura i.anctis suis cx:ilta!>it in palria. Kl ogo nc do-
cum paliiorum decore utiiusqne eccb'six conccssit. fucrim lam sanclo minislcrio luo, libcns, quod mibi
Insiipcr ut nomcn tcr ina\imi sivc triarchi nicrito niipor imjinsuisli, oiiiis stiscopi, vil;iiiiqiic mcmorali
vi.'e.irc conaccuiiis, adniini^trati.icin te insignis Fa'- poiiiificis boatissimi, qua pului diligciili:i ox divcr^is
cle&ix Halborslalcnsis conslituil, ct gloriam Cclsi- aiictnrum libris iii uiiiim cudicem laboriosc C(inijH)r-
ludinis tux supcr onincs Gorniani:c pontificcs subli- tavi, in qiio si non satisfcci tiio (lcsidorio, sit bona
mavii. Qtiod diviita pncordinalioiic facttim iion am- vobinlas in pnnporctilo siinicicns obcdicnti;c pro mo-
bigit, qiii vitain c( morcs (uos ab iiicuntc uosccns rili). Obo.livi jubcnli, fcci quantiim potiii, cl IoIiimi
a"l.ito ^iiidinsi.-s |./>ii^icithvil. N.,iii teiicris al. aiii.is jiio.l niihi de laiidibii!> l.iiili jxuitilicis occiirrt^t at,

•I Mi 11 qiiin |iiaginta sil U. Kaba- circa an. (ibr. Wii, siciitviiinn hiiic opiiiiln Rcrnn-
nu<;; via, l>criia\i( uiii, llcrwalilia. Kbl atilcm ursus ii'io-
b I, . wilc!» ch'i toris, conditiim dcnomiiia- mat • 'rctilonico bet. Itcrlino adjacol Colonia oppi-
luiuq.j. ..: ab .Vlbcrlo Urso priin qic .Viibaidiuo diim, ab co Sprcvo llii\ iu siparatiiiii .
,

-j M> OVVMS IJ nAHAM MAlllI T4

li:» iioiiiiiii RnTiilisuinu) (l«!(!l«avi. Siiwipr iimuiTi{<» A Hiil) frniln i»otilifi< i.li* Kiiiiii)'ii(i:p Iii.t, «liIi{5<Mititi»

iiiMtiiliiis roitsi'< riilis, icvi-TfrKliHsiinp |iriii(<'i»s, pri- ciiii( |c.iiius<pi<' fiicril (Mit •; ' ' * •' t cii;iii Scr»-

iiiili.is rni|{iiiii Trilliitiiiiiiii ^lcriiis a^clli, lin) |>(iiiii- nil:iii tM.c copiofa ciitii :i> ' i
, iiii<lc noii

li( :iliii siiiiitn:i cuiii liutiiiiil.iti! rcriMiliH olilatn»; ia(|iii solititi (lcr<n'l<T« lianr, lucutirnliuncm mcaiii al» Inju-

siiitiiiiiiK L'H Dui s^iccnlos, \y.\Uv,\n a graiiiH <ligiintili;r ri:i pilcris ilclracloruin, «rd cllain, ciim opu» fiicrlt.

scfcrttc, iil slcrilc p:irvilalis iiic.t o|mis(iiI'iiii (l<'Vil:i :nl;iiiiii'.sini c;isti;.'arc. Valc, [
-
r
: ,
p^, Kx
s:iii<'ti K:ili:ini pi':i'siilis lito itii|icri() < (iiii|i()siluiit, li- iiico (•(iiiol/io, scxla (lic n;' .^nno

lii(|iic liicaliiiit, co sccitriiis iti liicciii proilciit, (pto Donrtiii niillcftimo q-iiiigeiilcMiiio quinlodccimo.

INCIIMT VITA.

H giiine plilcgmaticus, plus corpore piiiguiii quam ma-


LIBKU PUIMIS.
Uab:iniis, cogiionicnlo .Mattnis, familia Magncii- cilentus, capilc forlis ct magiius, umniumquc mcin-
Krancus oricttliilis, palria Uttclioiiiciis, bronini pKJpoiliotic forma (lccenlc disposiliis. rn<!c
liits, iKiiioiK!

iti oppi;'o Fiildciisi ti.isciliir, (piarlo Nonas Fclinia- ciint bona: pucr iiidolis, de dic in dieni senipcr ad

oclo- meliora pniliccrct, eljam tunc qiioddam in co fulu-


rii, aiiiio l)()tiiiiiic;t' tialivilalis scpliti^^ctilcsiitio

pcsimo oclavo, indiclionc Uotnanonim nndi^cima, TX dignilalis cl &anc(ilatis pra:sa{{iuiii relucertrt, ine-

Caroli regis M.\^i\\ Franconim viccsinnts ", tuens pia maler nc corriiptil>ile (orpus in mc.lio
()iii fiiil

Aiiriani prinii scplimiis dcci- prava.' nalionis posiluni, qualibet occasionc dclurpa-
ol Uoiiiaiii ponlilicis
iiiiis aiiiiiis. Ciijiis paler nomitic Uiitlianius ^ Ma- rel sniniam, ne\e lerrem inhubilatio tensuru dtpri-

gncnliaiia f:imilia salus, vir dives cl polcns, mullo merel mulla cogilanlcm (Sap. ix, 15), traderc ilbim

lenipore suh Francorum principibits in Germania ad monasteriiim dcliberabat, in qiio purius ci>ni posse

slreniie mililat. Maler vero dicebalur Aldepundis, conversari ininiine dubiUibal. Scd lioc ni.ilii-. pro-

lioneslissinis conversaiionis miilier, qiix ipsiim fi- positum a principio genilori non placuit, iiuod la-

liiim suiim ab iiifanlia Deum liiuerc dociiil, lillciis men poslea, divino inspiratus numine, approbavit.

imbuit, ct non niinus exemplo quam verLo docilcm Hunianum siquidem facile mulatur coiis liuin, quo-
ejns aiiimum ad omne opus bonum diligenlissime
C tics divina poleslas suum ab a;lerno praeueslinaUim

enuiivil. Eniiiivero pin nialer, cum adbiic mens nali operalur iiislincinm.

ess' l piierili leneriludine flexibilis, inores ejus ad Prajfuil in diebus illis novello « Fuldensi monasie*

Chrisli dogmalis inlegrilatem laudabililer insliluit, rio reverendissimus alji^ns, nomine Bangolfus [Al.,

lascivos pueriliyc motus prudenlissima rationc com- Baugulfus], vir magn.c rcligionis , et muliaruni in
pesctiit, ecclesiam visilare, Dei sermones audirc, el Chrislo virtutum : qi.ii sancto Sli!rmo<i cjus loci pri-

diviiiis crebro inleivsse mysteriis r.dbc.c peiie infaii- mo abLali succeueiis , atmis pra'fuit qninquc et vi-

lein coiitiiiuata soUiciluiiine mandavit. Eral aulcm ginti « , nomen sanctilatis apud Germanos omnes
Uabanus pucr, tam naturac donis quani graliaj nsji- coiisccutus gloriositm. Hujus abbalis clarissinii ma-
neribus a Doniino mullipliciler praivcnlns : qure ma- gislerio Uabanus piier, cura esset annorum circiler

gn;i cuiu tenipove sunipscnint incremcnla vigoris, novem , a parenlibus tradilur, et jiixta normam
do.nec poslrenio vinjin ad sunini?e pei'feci.icnis api- sancli patris Benedicli monachis inslituendus com-
cem perduxerunt. Ingenio ftiit docilis, mcmoria vj- mendalur. Facia est hsec in monaslerium Uahani
vacissimus, mente simul et corpore sub pulcberiiii;a solemnis tradilio viccsima prima die mensis Martii
disposilioiie, pudicus afquecastissimus; in cujus mo qutc fuit ejusdem sanctissimi patris Bcne(,'.icii fcsli-

rihus iviucebat integrilas, et singularis in anirao -^ vilale solemuis, annoDominicie nalivitalis sexiiigen-

Iranquillilas rutilabal. Oninia tanien isla in co dona tesimo nonagesirao septiino, indiclione Uunianortiin
tam gratiae qiiam naturce clariusemicuerunt, cuin ad qiiinta.

virilein pervenisset iclalem, in (jua virlutum culiiicn Claruit co lempore in memorato monaslerio Ftd-
omnium perfcclus operalor asceiidit. Quant!;m vero densi ingens raulliludo monachorum , qui aniuam
ad visibilis perlineial hoininis ralioneni, corpore sa- pro Dci amore vilam ducentes, a vino et carnibus
iii adinodiim fuit robuslus, complexione mislo san- oiiini lempore abstinebant, et nec jus carnium prs-

asinus erat regni Caroli 29 el poaliiical;;s


« Inio alibas Fiildensis coenobii moritur, cui successit
Adri;:iii cum hic \)\\\y.\ eleclns sil 1) Febr. 77i.
iO, Baugolfejus.leni monastcrii iiionacbus; » obiit autciii
Uii^Pippino palii 'ii Stpl. nii. 7G3 niortuo suceessii. sanciiis Si!ii-mus seu Siurmio 16 Decemb., colilur
^ In Vil;>. rtlep !:;uii pap;c iil liicimlur ad hunc a Pi- pispcipue 20 April.
pino re^je direeli, i''ulr,tdus abba el liothardus dii.v. liiio duohus lantum cl viginli. \n Aiiicil.
•=
Fcid.
Sed quis liiiiic euuhlem coiilirmabit cum lioc B. Ua- ann. 802 h:ec releruiilur «"iJaugulfiis, abbas Fiil- :

baiii parenle? dcnsis coeiiobii, rdicta quam ba! ttit poteslalc Uat
'^
Circa anniini Clir. 7i4 ccepto. eanum succcssorem bai i!;l. »

>•
Dc eo ita .Viniales Fuideiises an. 779. • Slurmi
l>UOl.b:i.O.Mi:NA. 71
7S
ler inOrmos, omiiiiioiue ildiiUs, suincLKiiit iii cibuiii, A Mo\ oiiiiu ul auiios pueiiiix bupeiavii, se lotujii

iiec kujns imiiuli \ol(i|italilius ulebanlur. I'aiii!> eo- iliviiiis niaiieipavil obse(|utis , iii eeelesia fre(|uciis,

niin cribrarius erat el riiNti» iis ; rabve, pisa, el olera iii ehoro psallenliuiii assiJuiis, et siiie vanitatis iiota

» ibus, aiiua vel cervisla potus. Vivebanl ile lalioriltus in ser\i(io Diiiniiii sinj^ularis. Niillus iiioiiaclioruui

iiianuuin suarmn, sieul veri jialris noslri lU'neilicli inter caiitanduin ol legeniluin illu fuil ulacrior, nul-

sequaoes et inonaelii, luni nullos eo lenipore iii ino- liis ad ubedientiain senioruin interoinncs proinplio-
naslcrio servos |K'rnulterentur habere sanulares. rein se uiKpiain evliiliiiit. IKhiiii piira ineiitis ele-

Nam quiiU|uiJ operis iieeessarii faciemluin iii ino- valiiiiie seinper aiiiavit sii|ier oaiiiia , eiijus orili-

iiaslerio tlauslralil>us oecurrissct, iioii siculariuin, iiati&siiiKC voluiitati (|ui(l(|iiid •aeeipluin nuveral ,

scd manibus fiebat niniiaehorum. Omnes tunc nio- iinplero suininu cunatu salageliat. Ea vcro, (|iuv di-

iiacbi ad munastica: rognlx puritatem viverc sat- vin;c volunlati didicil cssc coiitraria, iiiiui|uain iii

ageliant, iii coininuiii suli uiiiiis ilireelione pastoris, eordis er^asteriiiin eeiisiiit adinitlenda. Miiitis s(i;e

iu vera paujHTtale, sine peculio tastilateni nienlis oeuliiin a piilveribiis lerreiKo cii|iiiiilalis piiniiii

rl corporis iiivit.laliilili-r ciMisorvantes, oinnipoteiiti custodivit et munduin , alquc in modiu cuiifralnini


Ueo in fralerna' tharitalis vinculo scrviebant. suuruni oiiini tejnpore siiie uiTeiisiime vivebat. In
folix .Tlas, el tein|K)ra charisniatibus sancli Spiri- B oratione saiicla pene fuil eoiiliiiuus, in leclione di-

liis abunde fnictiiosa, quando claiislralis vil.e pro- vinaruni Scripturaruin sine iiitennissioiic laudalii-
frsiores erant opliini et oiiini decore virtuluin iniri- liler occupatus. Neino illum \idit oliosvm , noii la-

fiec ornati et prxditi ! Ilis viris in monasloriu Ful- bulis , seu otiosis scrmonibus illiiin qtiisquaiii

doiisi vita cl convorsaliunc sanctissimis Rabanus nudivit iiitentum , noiiuc luorc coin|ilui-iuin per
puor divina ordinatioiie conjuiiclus, venerabili cui- clauslruin disciiisiluis vanis quisqiiam reperit vaga-
(l.iui nionacho seniori , I(alh;{ario noniine, scitMilia buiuliiin. Deo seinper inetitc dediliis , aut leclioiii

liiterarum ct sanclis moribns inibueiiduscoininitti-


, Sciipturarum inciilitiil , aut scripsit aliquid pru
lur , a quo dihgcntissimc ad optima qua'que infur- conimuiii natruiii utililatc, vcl ccrtc sccum in cclla

inatur. Dunx' quuque disposilionis puer, bunuin as- solitarius haliilaiis eral. Niliil oiiiin dulcius illi fuit

.socutus d(Klorom , divina miseralionc niijuvaiite qiiam coiitiiiiium sanclarum stuilium Scripltiraruin,
iiio\ sanet;c cunvcrsatioiiis priinordia, quanlum alas 01 ideo cell.e inonasticx secreluin , muilis iinpor-

illa permisit, bene inchoavit, in meliusque successivc tabile claustralibus ,


paradisi delicias repulavil.
(K>rdusit , ct opliroo tandciu tine consummavit. Quod ciiim piscibus rivus cl aqua, hoc buniset slu-
l'ostea voro quaiii annuin sexluiii (letiimiin cuiii- diosis nioiiat liis rcctissime dicilur cella. Nain siculi
plcvisset xtalis, aniiu videlicet Duniiiiic;c nativit;>lis ^ pisces diu vivero sitic aqtia nciiueunt , sic inonachi
iu carno (Ktingenlcsiinu quartu " , indictione Uoina- crebrius extra ccUam disctirrontes , in vera mentis
nurum duudecima, Batigolfus ablas Fuldensis nii- ptirilate nun subsistunl. Cella cniin monachis csl
gravit ad Duniinum, annu regiininis sui vieosinio oflicina Yirtutum , ct mundus nimiuin freqiicntatus
quinlu. Quo non siiic opinioiie sanclitatis niagnrc nitiltorum catisa viliorum. Cella inonacliis cst di-

sepullo,pr.eiiominatus Uabaiii .Mauri pnccoptorUalit- viiKC scliola scieiiti;c , exlra qtiaiii ccolestis non da-
garius eloctionc fratrum unanimi tortius in abbalia tur sapientia: ductrina. Undc monaclius, qiii seerc-
snccedens ,
pixfuit aiinis scdocim ^ , vir probalx tuiu celUe non diligil, ad veram scicntiam Scriplti-
I
'
is, ct magnx sanctitalis. llic Rabanuin pr;c raruin Dei ininiinc perlingit. Qtiod lioatissimus paler
' ^ingulari diligebal afTectu, propterca (|uod liic iiosler , sanclus prolio consiilerans Uabanus ,

euin noverat plus uninibus ad ubcdientiam proin- cellnm ab iiifaiilia stia dilexil monaslicam, iii qtia
piuin , ct in lcctionibus divinarum Scripturarum iii- conscienliain suam ab operibus mundi vanis custo-
defissa sollicitudiuc studiosum. Videbat illuni ad divit ilUesam, et oiiinitim scriptttrarum , taiii htiina-
ardua natuin , cl qui verlio ct cieinplu niuliis cssot iiaruniquani (livinaruiii,plenaiii ftiit asstn-ultis S( icn

cuni tenqture profuturus in salutcin. Noxorat cliain tiaiii. Ceil.e iiaiinpie secreliini aiiia-iiilali cuiiiparaliir

s.ilal.ircm pastoribus necessariara essc d(K-lrinain


D paradisi, in qua dclcclabililcr cunsistens, ac sibi per
,

cnm iKina hominis vita siue sciontia spirituali divi- divini aiiioris cunlinuum cxerciliiiin unitus , moiitc
naruiu Srripltiraruiii non siifliciat ad iiislilntiunom siinul ct corpore haliilavil seciiin iii doino Dei qtiic-

biilKliloruin. .Naiu ({ui sibi soli cst boiiiis, uliiis alio- tiis, aninio creatori suo dcvolus , iiulli Iralriiiii iiio-

rum roclur csse nun polesl. Pruplerca Ralligarius lestus , nulli gravis , nulli oneiosus , scd acceplus
d<K:iloin puerum noqiiaquam statuil ncgligondum, bnnis oinnibtis, ot iii vinculo charilalis fralerna: sin-
quein illuAiratuni diviiio Spiritu multis noii diibila- cere dilectus. In eo fuil conipli-lttni ,
qiiod per pio-

liat foro prapunenduin. >iec su.i fttit conrtilentia plielain Jcroniiaiii (luiliiin legitur pronunliattiin :

fru.otralus, cuin ni;\|ur evaseril U.ibanus orudiliune, lioiiuin fs( liumini, cum portaivril jugum Domiiii ab
digiulalc, siinul ct incrilo s;iiiclitalis, quain suuruin aduU-scertlia $ua : quia sedvbit solilarius el lacebit ,

aliquis vcl co^itaro pjtuisscl, vel nieiile cuncipere. quoniam levabit sc supra se {Tliren. iii, 27 ct seq.).

• .\nno Si.^i (diiisso roatendil Uruwerus lib. iv b lino 1.'> tanltim, ab an. 802 ad 817, qiio a fra-
Fulil. Anti(|., cuin de|K)sita: pr.efectiirx snperfuissct iribus drj.o>iliis Irgitiir in «'isdein .\nnal.
aii. tredecim.
PiTROI.. C\ II. 3
,

75 AlJ ori.UA IJ. UAHA.M MALIlI 7«

Ilii-r siiiit piiiiflc;il;i' roiivivi:» mrntis ,


qil.i' ticiiio in- A illiim oporationc iiij^miiiiii noii duliilabal CtiM' rulii

li-lli-^il, nisi (|iii :i(«i|>it, iiniio xio :i((:i|»il , iiiM (|iii riim, «ndc cl libcnt» pciii.) ronccssil.

K(! pni I>('i aniorc :ilt oiniii rariiin ill(*(rl)ra vcriicilcr


In dichuH illi.s norebjl iii rc^nu Fraiiroruni Alhi-
H(!(;i'('(;nvit. Noii oiiim rniiHcnlitinl iii iiiiiiiii r(ili:ilii-
iius, qiii cl AliiiiiiuK, iialioiic Aii((licuH ,
profcbsioiii;
l;ir(! vcra paiidia niciilis , cl corni|ilil)ilcH (lcliciii:
inoiiartiiih ^ ordinc I.cvita, dii^nitul^; ahliak <
, iiio-
\(-iilris , (|iioni:ini (IikiIhis C()nlr:inis sci virc (loiniiii'>
ii:i.stcrii "iii M:irliiii Tiiroiicnsii» , (iaroli rc^is M:)f.'iii

Salvalor oiiininni noii (litit oshc possiiiilc. Iif(ilu$


plor
qnoiidiiu pr.ci i
, in onini variclali.' hrriptnra-
i^jilnr niagnnsislc scrviis Clirisli llaiianiis, <//(i, grn- apud
riim doclibsiiiiiib, qui priniuh Gallott et lialos
tia Spiriliis .sanrli pnovcntiis in cor.silio imi^iornm
l'arisii, cl SucsitioniB rnonai ho-
,
lti)iii:ir '<
, , scholift
iiiin abiit , cl iii viii pccciiloium non slctil, ucc in riJin pulilii is pr.clatiis niiilla srripsit ad ulilit^itcin

ciillicdra dcrisornm couscdit : scd in le(je Domini fuit roininnncni , cl piurcs in oiiiiii scicnlia audiloics
rolHnUis cjus ronfirniala ct stahilis, ol in jnstilica- cdiicavit dorlisftimos. .\d hunc vcncrabileiii viruiii
tionibus ojns nioililalio illiiis dic pcrin:iiisil ac iiocte
(co tciiiporc iu iirbc Uoiiia cubtodcin et ministnim)
(/'.s(//. I, I, '2). Hcaliis , iiKinain ,
vir islc, ct omni Kcrlcbia; Lalcrancnsis ' , ac hcholis moiiarhoruni
poslcrilali iiicrilo vcnor;in !iis,(pii in iiac nM»iialilatc piihiiris pra;ii;lontcin Ilathgarius al^has dc Fnhb
,

positus sciucn lioiunn iii bciicdiclioiiilms Doniini "


,
iiiisit Uahuniiin luni aliis ' duohus nioiiachis, liai-
scMiinavil , (ic qno niinc frurtuin ailcnue fciicitalis
mone cl Diedoue : qnoruin prior cpiscopus po-tra
mandnral iii r(L'lis. Proptor (|uo(i oiiini consotur
fnit iii llaihcrstat ,
p^istcrior vcro Ilattoni in abhatia
Iioiiorc digiius ac Eonipilerna inonioiia cdcltran-
,
Fuld(;nsi fiatrnm clirttionc surtcssil. Aihinus crgo
(Ins, (pii farlns iinilator tlisci|)iiioruin Doniini , do-
niissos ad sc monachos de Fulda sub magistcrii si:i

clrina et nioriijus univcrsam Uiustravil Ecciesiam ,


omucm tirc:i illus diliacntiam adlii-
ferula su.sripiens,
cl varios liaMelicorum cnorcs dispntando scril)cn-
bnit, ct nuliis pro saluhri corum insliliitione Iah<>-
(loqiic confulavil , dc qnibus suo inferius ioco pic-
ribus poporril. RabaDura lamen ,
quern ca;tcris
nins dicluii sumus.
aculiorem ingcnio vidcbat, propensiorc studio pro-
Cum crgo lcaius Magiienlius oclavum decimum scqueliatur doccndi , ct singulari tura bollitiludiiils
aelalis suic annum allingeret, qui fuit Doiuinicac na- tirca illuin vigilabat. Aiiuis sex conlinuis ^ apud
oclingenlcsimus scxlus a el incrcdibili di-
tivitalis , Albinum magi.strum U;iba«us sludiosissiiniis auditor
vinaruni Scriplurarum lcncrclur amorc ,
jamquc alque distipnlus Roma; pcrmansil , et discendis
omncs dcpulalos sibi dorlores alqiic magistros vel Scripturis indefessura studium sedulus inipendit. In
a;quassct, vel ctiam superasset crudilione el doctrina, his artibus sepiem quas professores earumdem
P ,

iiec lamen in his , ad qu?c discendo perveneral libcraies vocant , evasil doclissinuis , ct in onini
possct essc contenlus , sed pro magniludine desi- scienlia , tam divinarum quam humanarum tradi-
(ierii sui ad majora sacri studii arcana festinarcl , tionnni , non erat iili sccundus, Enimvero quam
locuni ad lempus mularc profcclus causa dccrevit. eruditus fuerit in grammaticis, in rheloricis , in

Nam eo temporc studium lillerarum generaie, siculi logicis, in arithmelicis , in geomctricis , in poeliris

poslea , necdum in Fuidensi monasterio vigebat. et musicis, in astronomicis el mathematicis, in phy-


Monaclii ctenim humili Scriplurarum inteliigcntia sicis ct nictaphysicis, in philosopbicis et theologicis,

conlenti , moribus gravcs, ct subruslicana simplici- in humanis quoque et divinis ,


quicunque plenius
tate imbuti , altiora scienliae studia non curahant. intelligere desidcrat , cjus voluniina ,
qua; et plura
Unde beatissiiiuis juvcnis cum pro ingenti Scriptu- sunt el elegantissima , diligentius revolvat. In dispu-
rarum desidcrio proplcr magislrorum penuriam , lando taiiti fuit acuminis , ut omnium sopliistarum
aninuim suum in proprio saliare monaslerio non nominatissimus haberelur et es.sel. Lnde ,
\eluti

posset, sciretque Rathgarium se pastorem habere fa- a(l(;r Augustinus , haereticorum terror el inalleus
\orabilem, quadam die ad pedes ejus provolvitur, et erat, quos omnes facili coiigressione superabat ct
(juid haberet in animo summa cuni humiiitate ma- Et cum tantam onmium scicntiarum csset co-
D \icit.
nireslum faciens , conscnsum siii senis deprecatur. piam adeplus, nunquam tanien in superbiam fuit
Placuil pctitio adolescentis abbaTf; et consilio se- clalus, nunquara suo se judicio inaniter super alios
iiiorum adhibiio , facilem postuianli dedit consen- extulit, nunquam simpliciores el minus in Stripiuris
sum. Ccrnebat enira senior providus,ut pauio dictum eruditos etiam leviter contempsit. In \era namque
est prius ,
gratiam in co rciucere divinam , cnjus humilitatefundatusmonaslica,parvulus in ociilissuis

a Alcuinus an. 804 mortuus est ad quem missus : iegimus.


cst Rabanus an. 802. e HiEC omnimodo falsa ; occasio erroris ex car-
i^
In Chronol. Turonensi dicilur canonicis pro- mine operi de Cruce praefixo non recte inteilecto.
fuisse : de monachatu ejus silent anliqui. 1 Imo cuin unico solum socio Hattone raissus
c In concilio Romano aniii 799 sub Leone III ha-
est, non Roraam, sedad monasterium Turonense S.
bito, appellatur , aclione 2, abbas monasterii Sancti Marlini.
Marlini. 8 At se<;nn.Io anno regiminis Ralbgarii mortuus
Docuisse Alcuinnm in Italia Roraa;, aiit eliam
•^
esl .\1( uinus.
Paris. aulAngust.x Suessionum apud aiuiquos non ,
77
1'liULtOUMLNA. 7S

.H);)arebaLelqnaiUomajore\sliiil.tanlosc'|)craiii|.Uu«» A aiino viikliiel abbalia; Kalligaiii iiieiiioiMli ih-Uvo

biiimliavil. Noveral eiiiin , inonacbi scieuliani sino ijuein fratres cum magna cbaritatis l.elitia su8cc|h'-

vera buniililale inenlis iHTnicioam e<.se slulliliain , riiiit , ilona imiliiplicia iii eo (liviiia bonoraiilos -

eliain si apml liomines iloclissimus babcalur. l>icil quippe ipii iiuveraul lihiiii iioii soUim propler scioii'

eiiim Scripluia : Ihilriiia viri fx-r patifHliam diijiio- ti;u pi\eemiiieiiliam, et magistrum esse veiierabilem,
scilur (/'rop. xi\).Paliens auleni veraciler neino ilici seil niullo niagis ob vita: ineritiim, cunclis in Clirisio

iiaTelur, «jui bumilis non fuerit, el Omiiipoleiilis virlulibus locuplelem. Kiiiiii voro per illinl 6e\en-

iiuliii plena volunlate subjectus. Kabaniis aut<(n niuiii ,


qiio Koiiue suU abUatis ma^i^(erio litleris

iioster, verus l>ei ainalor , »liii el btiimlis et palieiis operam deileral , iii omiiia scicnlia , laiii liiimaiia

veracitor exslilit, quaiilo iii Iwnis stmliis ainprms ipia II divina , super omiies co:etanoos siios mirilico

|)rofeteral, tanlo magis aniinum suuin corani Deo proU-cerat , evasiuiue summiis in omiii sciliili plii-

el bominibus bunuliabiil. .Noii ilUiiii vaiia tcneni losopliiis ,


poolaquo diserlissimiis, it 1|ilm)Io^'iis cuii-

bonoris ambilio tiaxit ail sluilium , noii paiipertas ctorum juilicio evcelleiitissimus. Taiita deiiiquo ot

vcl inopia leceral moiiacbum in Scripluris essc slu- KoiiKc 01 Folike cmiclis vi(:e su;o dieUus virtiituiii

iliosuiu ; seil l»ei anior, qui vincil oiniiia. mentein ot moritoriim saiiclimonia claru.t , qiiod eoriiin ,

illius iiicenderat ad spiritualis scientix' increiiienUi. U qdi cuin oo babilaUaiil, gratiu illum Doi pra-venlnin
Nibii Obl dillicile bon:e voUiiilali , niliil formidaUilc s|R'oiali iiiillus diiUilavit. Indo siUi noii soluni pro-
Dcuiu veruciler amaiili. Liide cuiu se toUim diviiio fuit, sod iimllis vcrbo, scriptis cl cvcmpio sahilis ilor
maucipassel obsequio, nibilque iu bor luundo quae- ostendil. Ualbgarius qiioquc, vciierabilis abbas, qiii,

rerel, uibil cu|K>rel vel oplaret, uisi Deum solum cl ut supra diximus, illum prx cxteris arctius diligo-
&cieiiliaiu Scriplurarum , digiium so Cbrislo &tiiduit bnt , cjus profoctui miio congratnlabatur an°eclii .

exbiUore luiiiislriim , a quo noveral onuie doiiuui gavisusqiic lalem so liaberc discipuhim , qtii jaiii

iiurlalibus proveniro |»orlecluiu. Sempor aUquciu idoneiis essot quosciinqiie et alios docore , magiii-
diviiw lccliuuis codiccm v«rsabat iu maiiibus , seiu- (icas omnipoioiili Dco gratiarum retulit aclioncs.
pcr iu scmelipsu sibi uuitas [toru, unilus] aliquid Vorum ut ccclosiaslici ordinis collationc lu.ijor esset
operabalur Loux opcralionis. Lt noqiic dieUus iu'(|ue KaUaiio iiilor fialios auctoritas ,
pcr siiigulos sacri
ruKlibus ab invesligalione divinarum cessabal Scri- luiuislorii gradus cvectum ,
poslrcmo rcclor ilUim ,

plurarum. Nani pra.'ter ilUul lcmpus, quod vcl iu- tricesimo u^lalis amio, ad saccrJolalis onicii digui-
cvitabilis uccessitas requircbat iialurx', vel divini lateiu promovil. Qui prcsbylcr consccrntus , iiiliil

rulliis ralio poslulabal, quod rciiqnum orat , omno pristiiKC bumililatis oiiiisit, niliil monastic:c conver-
Scripiiirarum stuilio im|R'ndebal , idquo lotum so C j..^jj^j„jj ^.^ py,.^.,jjg „l.|,|^.^jj .
gj.j ,„;,joii so biimi-
arbilralus perdidissc, quod alilor qiiam iu Dei lau- lilali suUjiciens , lolam ad rogularis oUsorvaiiliain
diUus , aut sacris fuissot loclioniUus expcnsum. discipliiuc aniinum convcrtit, cuiicli.->que fralriUus
Proplcrea quotics ab aclioiiibus polcrat vacare pu- suis se obsequoulissimum exbiUuit ; el vol oralioni ,

i' -. siiis uliliter iiisislcbal privalis, seiiipori|iic vel sacne loclionis studio sempcr iiitrntiis fiiit. {'.olla,
I
oiie pr.euiisaa spociali dovolione lucntis ad sicut prius ost dicliim ,
paradisus illi oxslitil , cl
Dcuiu, aut lcgil, aul scrip&il, aullogenteiu in scUoIis cborum psallonliuin fralrum , coclum rcpulavit. Fi
AL>iuum audivit luagistrum. liis iiluin sacris inteii- qiiia cuuctis proCbrisli iiomiitcliurqililerobscquislu-
tum sliidiis, el siiic iiitcrmissioue coiilinuanter oc- duit, jurcoinnibus dilectiis fnit. .\maUaiileum saiicti
cupaliim, magna Dci miscralio cunctarum virlutum seuiores ut liliiim, vcnoniUaiilur sliiriiosi jiivonos ut
dccura^vit oriulu , coiitulilq>ie oplanli soiisum por ca'leslisdotlriii:c magislriim. Oiniies qiioqiie in coiii-
oiuiiia cousuinmaluiu iutelligeudi Scripturas, dedil- muni totiiis illum roligionis nionaslic:c UaUeUaiit
que beiie luerilu sauctorum scioutiaiu, ct iu cuiictis exemplum ol summuin eniditionis Cbristianx do-
,

oporiUiis Uoiii c>>usuiiimati<mom. \iinis laiidom sox ciimontum. Pnccipiio (anioii roiigi:iluIalioiiis officio
Kuiii.c apUil ma^islrum cum ingenti ductrin.e pro- y. KalU,^'ariiis aUlas rovoioiiilissiiiius exsiillabat, (|uod
fcctu eiplctis, bealus Dci faiuulus , una cuin ilai- illuni, iiuoiii siiigiilari pro>oqtii'balur allcclu aiiioris,
inoiic et Diedouc , pastoris sui cdicto i-cvocatur ad laiita ceriicret insigiiia possidcre virtutum. Kt ven*.
Fiil lcnM' monasterium, qui laiuotsi iiiullo liUonliiis digniis fiiil amari ab oinr.ibus, qiii ronditorem oin-
fcub direclione pneceptoris in aiinos plurcs cieptiim iiiiiin piiro seiiiper diloxit alTtclii. Coinplcla fuil iii

Continuass4-t studium, suo laiucii proiiiplii:» ol>edivii illo pUiciia ilUi :oti'rii:o sapieiiti:e pollicitalio dicon-
abbati , seicns obcdientiam cunctis monacboriim lis : Kgo diligenles me diligo : el qui manc vigilnveriiit
prjevalere virtulibus, pcr qiiam solam iter paloscit ad mc, invenient me. 3lccum sunl, iiii|iiit, diviliw ct
ilau>traUUus ad patriam crolotem. gloriu , o, es sui'triin- el juslilia. .Mclior est fruclus
Aiino igitur i)oiiiiiiic.e .Naiivilatis octingonlosimo meus auro et la\nde pretinso : et gcniiHina mca ar-
«bi4Hk*cimo • , indiclione Komanorum qiiiula, iK^atus gcnto elccto (Prov. viii, 17). Diloxil Kabanus eteiiiin
Kahanns anniim agcns xtalis qiiarUim atqtie vicc- sapiouliam Dci Falris , ciijus noliiia credonlibiis
iiiiuiim. abUatis sui pra'ceplo do Koiiia ruiii ilaimouc daliir pcr ndciii inSoriptiirissanctis :qiiariiin lorlioni
ct l>iedoue ad moiiasl^'riuin Fuldense rcvertiliir : taiilo crebiius inciiUiiit ,
qiinnlo Dciiiii sinmius
• Kt tLrc atinoruiu rntio c\ dictis corruit.
;•) Al» Ol-KllA IJ. ilAlUM M.il lll M
aiiiavil. Kj-iB niilliiii rnn liH Karr.o li'(lioni!iHCfi>|M!r \ nlioH iii ;{raiiiinutii ii, ulioti vcro iii rlicturicih; at(|iit5

(liilcirtexslilil; <liHin in r.rvntc »:iiicli S|iiiiUiH gub- alioH iii iilliorib(i<i (iiviii i- at<|ii(.- Iiuiiiaux* pliiluMi-

ia\il. qniiin biiaviH Cbl vi^rucilur gubiaiili Hapor pbia: biriplnriii, biiie iiividia cuiiiiiiuiiic:iiib «piud biil*

i!iviiii aii.uris, prr i|nriii lnijiis iiiiinili ('iii.clu dulii:- yu\i :d) ci) |)osiul.iss('iit ; oiiiiici» vcK», i|uo« iii jiidi-

M iiiil advcrsa, cl liMli aiiiiiH) Vilivxiiul oiiiiii.i Ll.iii- tojiiini buiiiii docciidos aduiisil, iioii soluiii |(r(»i»a,

liiimnia. ^iliil pnilrr (liviiiiiin iii ailccliiiii conlis Hcd ctiaiii cariniiic ,
quidquid uccurrissct, M ribore
^
atliniitilnr, iilii solii:^ crcutor bU|icr oiiiniu uiiiatiir. iiifuniiuvil.

Ihijiis sucri crgablcrii suniiiiiis opcralor cx.sliiit Ua- .Miillos iiisignCH, doctos al/iuc saiu lis.^iinub aiidi-

I amis islc, de (|iio loqiiiiiinr , iii ipio spiriliialis do- torcs li;ilitiil, quoriiin cx( (liciitiurc» alqnc pracipuos

(liiiKC plciiiliido cxui craiis tolain illii.^^liavil Kci lc- .Mcgciilriilus iii libro de 1 Onjioribu» ijrali r i|uarlodc-

>iaiii, ci pliircs criidivil ad jiislitiuin. Kt iic ordiiic ciiiio iioiuiiiutiin coMiiuciiiurat, ctbuiil ibti : Strabus *,

pricpoilcro diiilius cvagcimir, opcra: prcliuin judica- iiiuiiai liiis Fuldoiibis, patria Fraiicub oricnUilib, qiii

viiims iiilcrii.issa rcpclcif, (t (pKccina Italjaiiuin magistro in rc;'iiiiinc scbolariiiii Ful.Jj; bucccssit,

;'l) Urlic rcvcrsiiiii, prinsipiam prcsiiylcr lucril ordi- vir iii unini picniludinc hcripturariiiii doctissiinub,
hiiuis, sinl gt sla brcvitcr aiiiioturc. inclro cxcrcilatus cl prosa, iiiulta iii iilro(|uc gc-
rtulligarius lucnioraljili'-: uhljas nlililuli ciipiciis I> iicrc conscripsit. Frcculfiis '-, nionaclius Fuidcubis,
ccii.siilcrc pli.rimoriim, do irulruiii suoriiiii coiisilio palria Saxo, postc:j cpiscopiis Lcxovicnsis in Ulio-

scliolain iii moiiaslcriu Kiildcnsi piiblicam instiluit, toiiiagcnsi provinci;i Cliristiaiia: (idci pia;iic;!U>r

cijiis ma^islcriiiiii s:iiicIo Ualiaiio, dc llalia mipcr cgrcgius, qiii ct ijisc pliira opuscula coiibcripsit.

icvcr commciKluvil. Aiiiio ilaijiio Domiiiicx na- Lutbcrliis'^, inonacbus Fuldensis, ct poslca priniu^i

livitalis ocliiigciilcsiino lcrliodcciuio, iiidictionc Ko- abbas in Ilirsaugia, Spircnsis diGecesis, palria Sue-
;iiaiiorum scxla, riabanus aniionim vi;,'iiili (iiiin(|iie vus, doclor in omni varictale scripturarum cminefi'
moiiaslorii monachoruin schokc pra;licilur, ct cuin lissinius, iiec minus vitx' merilo quaiii ciudilione
docciidi niodum , (picm ab Albino nunc didiccrat, prx'clarus, qtii noniiiilla ingeiiii sui moiiiimcnla re-
(Hiain lencre apud Fuldcnses inonacbos iiiviolabi.lcin liquit, el multa siiis bona monachis impcndit. ilildol-

jiilctur. Qiii mox ul docendi sulivil ollicium, pcr fus <i,


monaclius Fnldoi.sis , patria Francus orien-
omniu curavit AlhiiiiiMi Geiiiii et imiiari inagistrum, talis, ct primus apud sanctum Aurclium Ilirsaugiu:
iil juniorcs vicldicct monacbos primum docerci in scbolarum inagistcr, bonio iiitcgeiTini:c couversa-
grammalicis, cl ciini apti videreulur ad majora gra- tionis et doctrinx, qui el ipse inulta utilia cunscri-
vioribus eliam for.iiarenliir insliliilis. Cumque bujus psit. Rulbardus «^, monacbus FulJensis, ct secundiis

iiova? iiislilulioiiis iipud Gennaiios faina traiisissel C apud Uirsnugiam scbolasticus post mortem IIil:lolfi,

iii publicum, iikiros cuenobiorum pra^Iali c;;m docenji qui cum esset doclissimus, pluia composuit. IJci-
f, inonacbus Fuldensis,
furmain lau.'a:Ucs, alii monaclios siios ad Fuldam iiardus et postea Ilirsrei.iis

iniscninl sub Rahani ferula saers imiiuendos studiis, abbas, patria Francus orienlalis, vir sapiciitia el

alii vero scbolas ercxerunl m monaslcriis propriis, moribus clarus, mulia lucubravit. Berlholfus, rao-
(jtiibiis pncccplores de*inemoralo ccenobio docliores nachus Fuhlcnsis ,
patria Doringus, vir tam in di-

(|iioSipie pncfocoruiit. Sed in lempore brevi valde vinis Scripluris, quam in lilteris humanis longe
crevit nurncrus discipulorum Rabani docenlis, et pcr doctissimus, qui et ipse nonnulla scripsit. Joaiines,
lotam Germaniam el Galliam enidilionis et sancti- monachus Fuldensis, palriaFrancus orientalis, poeta

laiis eius vcneraiida opiiiio se difTiulil. Uiide factum et musicus iusignis, qui et plura scripsit, et cantum
cst, quod non solum abbates, monacbos , sed eliam ccclesiasiicum primus apud Germanos vaiia mo-
iio!:iles ten\iR, filios suos Ruljani docendos magisle- dulatione composuit. Yingbertus, monachus Fulden-
lio siibdidciuiit. Q;ios ille, ul erat raansuetissimus, sis, patria Saxonicus, vir mirce simplicitalis ct
(iijwics snmma cum diligentia informabat , proul magn;e nibilominus eruijilioiiis, vita; merito et da-
miiiiscujusque vei icl.ns, vci ingenium permitlehat, rus virtulibus effulsit. Egbertus *, monachus Fiil-

•> Wahifridus S;ral)us abbas Augicc.


D cst conseculus, ut Mogiintinus archiepiscopus om-
''
Discipulus fiiit Elizacbari. ninm conspiratione dcclararclur. » Vcrum ejus siic-
<=
Aliis Untbcrius, de qiio Trilhemius in Cbroiiico cessorem non Sigebertum sed Sigefridum, apud Ger-
Hirsaiigiciisi. maiiosin Eppesleviiia familia oriuiKium iuissedoccnl
^ Ibijus inisqiiam alibi meminit Trilliom. , ne- Broweriis lih. iv Aiitiq. FulJ. et Ferar. lib. v Re-
quidem iu Chronico Ilirsaugiensi. An Radolfus iu- rum Magunt. Ob verba Le lei Egebertum Scoiis
lelligendus, Vit;B prioris auelor ? ascripsil Wion appond. ad .Marlyrol. Moiiasticum.
Inter sanetos refertur a V.ione
'^
MenarJo , , « S. Egcberlus, iiiqnil Scotus, ahbas Fuldensis, vir
Ferrar. 25 Octob., doctrina et sanclitale conspicuus. i Utrumque ci-
Bnniuart aliis diciUir.
'
tanl, et Egbertuni sanctis aiinumerant auctor Mar-
^ Aliiis ab boc fuit Egbertus duobus s;cculis ju- tyrol. Anglicani et Camerar. in Menolog. Scotor. :

nior crcalus vigesimus sccuudus abbas Fuldensis


, , hic 19 ^'ovemb., ille 26 ejusdem Noveinb. llunc se-
an. Cbr. 1018, vita funclus 17 Novemb. an.lOSS, uti quiuir Forrar. in Catalogo generali sanclorum et
ad bos annos scribiinl Scbafnaburgensis el Marian. cum altoro Egberto conf-jiidit, coiijicilquc vixisse ad
Scolus. Dc eo li;cc iradit Leslcus lib. v de Rebus ann. G90. An non raajori jure bic Rab.tni discipulus
Scotorum in Macli;i!)a)0 oclogesiiiio quinto icge : sanctis ascribcrelur , qui miracubs dicilur corus-
t Egebertus quoquo abbas Fuldensis boc teniporc vi- casse ? Verum solidiora requirimus antiiiuorura tesli-
fi-.iii,cuii^uirccliis Sigcberius Scotus, virtute o! pi.^latc monia.
PIIOI.KCOMKNA. K2
81

«lonsi*. vir viLi- :i']inir;«l'ilis. «l u iillo Irmporf \o- \ ivh-nvi piolati-m. Qiii lanlo r.nilins jn«,liliain tl vir-

iniracnlis toniscar.s, tuttim ol.sorvantiaiii persnadcrt; potiiit, qiiaiito o.is


luiilarie |>ro Chrislo iiulnsus,
toinpoinil. ('.aroliis, inoniulius Fulileiiso, iioii niodo vcrhis, miI cti 1111 «)|H*rii)iis tleinon.vtravil.
iioiniulla
luagiui' sapionli;i5 cl cru- Siiignlarom liahohaUKtceiiili gialiam.ot poi-Miatloii<li
palria rraucns ori-ulalis ,

quom renint, inortuo pracoploie, inaxiniain racilitatom. Naiii ot iir^niin riiil aciitiis,
ililio.iis lioiiio.

Mogunlinmn meruissc aic!rn'piicopatiiiu ", ot noii- ot racniidia dis4'rlus, vocu qnoque tuliili sonoriis,

Allfriilus ^, moiiaclius Fiil- ot qiiadain graviiale voiierandns. nde ipiotios ratio


mil'a cdi.lisso volumina. l

ilensis, patriaSaionicus, mira sanclitato cl orudi- p.islul.ivit, sula poluil vocc terrero iinprohos, ot iioii

lionc cI:hus, Doiquo Torbi pnvdicator ogrcgius qiii ,


miiiiis huiiiililatc muleoro prustratos. Coiivciiieiis
aiiima* ditnis curpiis, Oomiiio largientc, cousoculiis,
de Fnl la missiis ad Novam in Saxonia C.orlioiam
|»oslca qnarins Uildclshoymonsis ec- Ct inagiia ritit in eodilc<-(iuiiis .tiictorilas, ct ihmi iiii-
sobolaslicns.
clcsiic ponlifox ordinalur. Oinnos pr.cscriptos Ila- lior cuiii mansuetudiiic airaliilitalis hiiinai-.ilas. Qiia

baiii apnd Fuldam insijjnes discipulos, Mi'}jinrridns iiiuilor.tliono ah adidoscontia toniperantissimo iisiis,

bistoriarum scriptnr coinmemorat, cl varia dicilnr el sihi Iraiiiitiillus ovstilit, ot disdpiilis doclor iili-

scripsissc opuscula. Es aliis (pionne caMioliis ad sc rructiiosusquo


lis, fi , iil pro tciiiporo morohantiir, o<--

insiuncs hahuil andilores mulios, dnctrina ol


inissos insigncs
niissos
" curri t.

vil;t' sanclimonia celcberriinos, quoruin iioniina pcr Fuertiul eo lompore, Meginrrido toslanlo, in cio-

moinorntum scriptoiom exprcssa, nos islhic ainorc nohio Fuldcusi moiiachi siih ro^^iila saiirli Honcdii-ti,

hroviuttis ouiisimns, ne l;cdiuin induccreinus. omnipotoiili Dco in sumiua roli^ionc rainiilant' -,

Ctiravil cliain hic hoalissimus monachorinn iii- ininiero coiitiiiii i|iiiiiipia^'iiila, (|iii omiios. i;t si>pia

sliliitor autlitoros suos orudiro non minus ad liino- dictiim ost, a viiio ot cariiihtis ahslinohaiit. F\ liis

rein I>oi, cl mandatorum ohsorvanliam, qiiain ad duo.lecim ad miiiii.^, iu oiuiii scienlia scripluraniiii

inlclligontiam Scriplurarum , scions in saiiclo pro- doctissiini, (liccbanliM' Scninrcs : (iiMiniin con ilio

plicla Danicl bcripluin : Qtioniim t/ui docti fuerint, ahhas in qnolidianis ncccssitali! us utel.aliir, iit opiis

(Hlgtkunt quasi tplendor firmamenti; et qiii ad jttsli- iion esscl universam raliparo cnii>;ropalinnein. Oio-
tiam erudittnl multoi, qutni stclla: in perpeluus aUer- ties vcro c.x liis iluoJociin (niispiani , vcl ad aliiid

nilalet {ban. sii, 5). Parniu csl 011^111 ad sciciiliain ccenohiuiu luissns, vel mortc fuissot sublatiis, e\
huminis claustralis inteliootuui erudiro, nisi eliain doctioribiis et sanctioribns mox .'ilitis iii ojus lociii>i

sludoas pro viri! us afrecliim ad Dei ainorom accoii- rcctoris ot sonioniin clectioiic coiisriliiohalnr. Ft liaN-

doro. lu qiio docoiiili geiiero heatus doctor Uahaniis laudaliilis seiiiornm (onstitiitio iiitillis aiinis (iiiravil,

pnc o.Tteris uotahilitor oiiiicuit; ipii suos auditorcs ^ i]naiiditi vidolicot stndiuin sciipturaruin in Fiildcnsi
iiiipriiuis ad ju:>liliain eruilivil, qnibiis iulcr logon- iiionastcrio, qiio.l saiictiis Rahaiiiisiiio(rperat, vigiiit.

duiu crchro porsuaderc conatus csl niorcs suos rc- Ista aulom fiiil lcx dnodocini dorlontin, ut siiigiilis

gnlarihus coiiformarc sanclioiiihiis, cvangolicisqiio h'<,'oroiil bingiili jiixla principalis ordinationoiii ina-
anlo oiniiia ^niper uhedirc institutis. Docuit ilios gistri, qiii semper tei lius dociiniis oiat, ct pi()|)lcr-

mundum cl oinnes volupl;ites carnis pro Doi amorc ea oinnium (lcpiiUUur Icclionum, ciii ct obodiro c.o-
conlcinn.re, vauitat«'s Iransitorias el s;eciili |>oiiipas leri post abh.ilcm umnos leiiohaiiliir.

riipen', el omnein coiiciipiscciiliain innrdiiiaUc vo- Fauia sanclilalis ct orudilioiiis Fiil !cnsiiiin iiioiia-

liinLalis declinaro. Dcuin pura inciitc stipor nmiiia churuin, ol saiu li pi-a-ci|)U(; Uahaiii, p<-r loliiin so
diligcndum mo^iiil, clsodulo, ulsc roininisccroiitiir regniini FraiK-oriini lonpius diirnndeiilo, lilios siios
inoriluros, discipulis lector inculcavil. .Mona&tic;u multi nohilcs ol igiiobiies ad sorvioiidiiin Domino i!i

n*ligioiiis taiu sinierus ruit ainator, ut iii auJiUjrium coriiin consortitiiii tradidonint, o qiiihiis posloa plii-

huuin nominem adinitterct, iiisi piiiis nientoin ijus rcs iii Gcrniaiiia Kcclosi.c poiililii os hahnoniiit alqiio
diligontissimc siijkt iiiUgrilalc ohsorvanliic rcgii- paslores. Kegulaii otoniin oliservaiili:i diir.iiile, niil-

laris cxplorassel. l'ndc si quos mentc nul corporo |\ 'us a Doi sorvitio ropollohalur, sivo nobilis essol.
vagos , cl ad obscrvantiain monastica; disciplina; sivc ignohilis ; scd jiixla pnocopMHii li-gislaloris U.--

niiniis roporssol idonoos, tanquam aninialia hrula ncdicti, cnnclis adilus p:iliiil |)iir.i iiileiilioiio «-011-

imniundas ab accessu iiionlis diviiiarum


ct lH'stias verti vulentibus. yu:e laiiion coiisiiclU(!o cuin sii«-coshii
Scripturarnm arccbat.dicons Scriptum ost lieslia, : : lompuris, ol in Fuhlcui-i monastorio, ot in ploris(|ii(;

qnte monlem letigerit , lapidibus obrualnr {Exod. aliis coiitra intontioiicin regul.c cernitur iiiimulal:i,
iix, 12). Proploroa, fratros, ahitc, ct priiniim discilc posUa vidolicel qu:itn ot diviti;c roligioncm oxsliii-
»os mentc cnmpnnorc, ut morihiis oniondalis di-iii xoruiit, ol liixiis cuiii amliitiuno pessiina stndiuiii
sltis cuiu Moys4; Dci sennoues iii nionlis cacumiiic cliiiiinavil scriplurariiin. Forvor 00 U nipoio iii<-ro-

audirc. Ncmo cniin Dci Scriptnras disccndo utilitor dihilis fiiit monachorum [ Yidelur decsse crga |

liercipil, cujiis adhuc anima vitiorum pnlvore sor- sancUaruin studiuiu ScripUirartiiii, qiii por sai:cliiiii

dcscit. El h.Tc forma do(endi sanclo viro sompor Rahannni Fiild.e cripit, nt sii|)ra diviiiiiis, ot hnvi
familiaris cxslitit, ul sludio litti rarum jiisliti.r pr.o- per omiiia pono cnMiohia (iorinani:i: et Callia; coii-
|Hiucrol disoipliuam, cl «(-ionti.c Scripturaruin aii- valiiil. Ncccranl I.aliiio patrio(pic scrnioiic conlciiti,

ll.cc siipra rcfulala siinl. i»


D«' eoogiimis snpra.
,

«s Ai) ori.iiA ij. n AIJAM MAI lli 8i


B<;il liiij^u.iiii (li«r;(:n; GrjTiiiii al(|ii(; doccro, iicrc"^ \ diuit hancliftsiiiiaiii, ct uiiiNcr»is Fcrlosix (iliJH do-
sariiiiii ritre discipiHis (iivin:i; HjM-oiihilioiiis nrlii- ctrinam cfrndit H.ilutarcm! Jiirc, inquam, vivaci nic-
liMli, ctiain llirhiaicu; (^lialilair.iMiiK; noliliaiii (iiiii moria conimcnd:iniiiiH <•%{ rmiiiium, qiii non soliiiii

l.ilon; riicrniit assccnli. Saiictiis nani(|iM; iVihaiiiis, ( xcinplo tiiiic pra-wntiltuH :rtrTiiX' paliuliim vilaB

Alhiiii Ki)iii;c anditor , Tlicopliiliim " (|iiciiiilaiii praliiiit, scdciiam poslcritati HiiiH wriplis documenta
K|»li(;siniii liahiiit |ira;cci»lor(;in, a (|iio I'clas;^i scr- sahilaria rcli<piit. Viic (ligiiiis cst, ciijiis in hcncdi-
nioiiis iiilelli(;(;ntiaiii a|>|)rclicii(lil snllicicnKMii, qiiam ctionihiiH memoriam cctclirct omnis [mt Gr-rmaniam
icvcrsus in palriain siiis rpior|iie discipiilis ahsipic postcriUiH, p(T qiicin nohis lanta mciilis cl cor|M)ri»

iiividia roinniiinicavit. llninivcro ciiin csscl vir oin- proxciiit iitililas. I'id<iii (>liristi orthodoxnm ftunima
niuiii nuii soliiiii sliidiosissiinns, scd (;li:iiii sinc coii- cuin ala(rit:il»; s<nipir docuit, sai ram cno lcm S<ii-
Iradiclioiie cujus(|uam doctissinins, opliiiiu inlcl- ptiiram apud (JcniiaiioH primiis rcddidit, vitani apo-
lo.xil neuiinem apud Latinos vcracitcr crudilum el btolicnmduccns pcrniciososhxrcticoruin errorri»con-
in sacris liltcris coiisiiinnialnni possc rcpcriri, ipii slanlissiiiia r;ilionr; confutavit. Dcnique, sicnt iti su-
iiolitiam Gr:cc:c Iini,'ux nun lucrit assccntiis. Qiiod pcriorihiis cst dii tum, priiiiiis omniurn apud Gcr-
co conlirmo Adcntins, quo, arte imprcssoria niulli- niano» puiilicam monachorum scholam tcnuil, in
plicalis hodic Grx'cis volnminihus, et ipse suh honis ^ qiia non sohiin claiistralcs , sel plures cliain srcru-
prscceplorihiis qii;iiittilaiiicuiHpie hujnsco scrmonis laris vit:n homincs hahiiit aiiditores. In miiiisle-
iiilcUi^'Ciitiam :i|)|)rclieiidi. Nam sicnti rivuins c.\ riuiii divinarum Scriptiirariim scicntins converlil
fonte, ita e.v liiigiia Gra;ca Latina dcscendit. Qiiis- srccularcs : cl, veliiti Socralcs alter, tractam c cri;Io

(luis ergo rontisnolitiamdespicil, viniclpropriciatcm philosophiam in ethicam transniulavit ;


proplcrca,
riviili, puculo cujus ntitur, miniinc cognoscit. Jure ut me dixisse memini, audilores suos in omni do-
igitur omnisGcrniania simul et Gallia triparlita hunc ctrinaliltcratiircns.TCuiarisadpIcnmninstiliiit.eo^quc
hcatissimum doclorem vcneratur Hahanum, ut uni- inipriniis granimalicos, dialccticos, rhclores, aiilh-
cum totiuseruditionis principem : a qiioet ponlifices meticos, geometras, nslronomos, miisicos, alqiic
Uomani susceperunl ecclesiasticai disciplinse, et mo- poetas staliiit ; et postea idoncos ad divinarum
iiaclii, Scripturarum saliitarem clavem inlelligcnliac. Scriptiiraruin scienliam inlroduxit.
Mcrilo, inquam, Gcrii):inorum poslerilas omnis Ila- H.xc forma doccndi pcr ipswm didascalis tradita,
hani laudcs in perpetuum personahit, qui prinuis multis annis in Fuldcnsi munasicrio perseveravit,
omnium, veleri barhariepulsa, suam fecit nationcm ct successu temporis ad plura Germani.e ca>nobia

sermone Latinam. Primus enim omnium sub fide non sine maxima utilitate translala fuit, siculi facile
Christi Germanos ct Gntcam rcsonare linguam du- ^ pcr veterum scripla coniprobatiir, eo lempore, pncler
cuit et Latinam. Nullus ante illum, apud Gernianos solum ordincm sancti patris Bcnedicli, nulla fuerunl
vel natus vel inslitultis, Graici sermonis notitiam claustralium per totam Germaniam camobia, cum
ha^sens, lol voUinilua lam eleganter , lam proprie, neque Cistercienses adhuc essent instiluli, neque
tamque concinne atque Latine uspiam conscripsit. fratrum convenlus Mendicanlium, neque alterius
Si qui vero apiid Gcrmanos in regno Francorum anle cujusvis observanli:s singularis, qui omnes longe
jpsum docti fuerunt, noii indigenae, sed Grsci, Ro- postea supervenerunt. Et ideo quoties in hoc opi^re
mani, Galli, Scoli , Britanni, seu advenre aliunde mentionera de monachis facimus, non alii quara Be-
venienlcs exslilerunt. Beatissimus autcm Cliristianai nedictini sunt intcllig^^ndi, nisi nominatim alterius

fidei doclor insignis Il;ibanus, unicus ct prinius Ger- professionis espriinantur specialiier. Ad muitos
manorum inslitutionum princeps, et magisier disci- annos duravit in C(BnoLiis monachorura istiid mira-
plinae ,
qui nullum ante se in sua habuit natione bile sludiuin scripturarum, el viros sanctilale non
praecedcntem scientiai consummatse dociorem, divinu minus quam doclrina sacer ordo Benedicli produxit
( haud dubium ) succensus instinclu ,
quod domi innumerabiles.Legimus enim, sicuti ex supputatione
habere non poluit , Romse laudabiliter quaesivit annaliuni nostrorum conslat raanifestum, quod ex
invenit, didicit, et Germanis sine invidia reportavil, ^ monachis, ordinem sancti patrisBenedicli professis,
priscamque de patria barbariem fugavit. Gentem quatuor et viginti per successura leraporis sacio-
suam gemino decoravit ornatu, qua et moribus ad sanct:ie Ecclesiae Roraanae fuerunt ponlifices, carui-
sanclitatem politiorem reddidit, et infusa sermonis nales ducenti sexaginta novem, arcbiepiscopi, per di-
Romani elegantia in omnera scientiae plenitudinem versas niundi ecclesias, mille sexcenti octoginta qua-
introduxit. Odoctorem cunctis venerandum sseculis ! tuor, episcopi vero quatuor raillia quingenli duoJe-
litterarum principem, omnibus viris doctis per- cira. Denique catalogc sanctorura b ex eodem ordine
petua celebrandum festivitate, qui vitam in carne reperiuntur ascriptiquindeclmmillia sexcenli, prteter

a Quod Browerus notationibus ad A'itam S.


in !>
De his ita Baronius ad anniim Chrisli iOi,
Sturmionis de Trithemio veritus fuit,ul lectori verba nura. 77 < Cum innumerorum pene sanctissimo-
:

dederit , quae dari sihi non postulet, etiam de eo hic rura atque eliam doctissiniorum Patrum palriarcha
vereri possemus. Sed unde Trithemio incidat ab hoc Benedictus fuerit fecundissimus propugnator, perpe-
Theophilo Rabanum Gicecas Roma; litteras edo- ram, mea sententia, illi faciunt qui ei, quos non
ctum? Forte ex Alcuini ad hunc epislola septuage- genuit, alienos partus supponunt, qui, in(}uaui. ui-
sima secunda inter hujus Opera. inio ejus ordinis, sub quo piofilenlur araure, uon-
85 IMlOl.tGOMENA. gfj

iiioi.iales cl ulios iiinumrros, qiioninMiomiirj igiK>- A tiHlinc >irUiUini agcns rdi^ioNisslmrmt. ct <«acrnin
rjiiius. Ili »uiil fnictiii moii.uliuruni sludii salularis. iiitlcsineiiter ovplanans Siri|»liir.im :i(l glori.iin lK'i

iui|uoplaul.iiilt' Uab.iiioiiiulla miili.i iii uniiii iloiliiii.1 onitiiputoiilis, (|iu \i\it cl rcgnal iii stcdLi lucculu •

ei saiicUlaU', lolam illuslraiitur Eix'lc$iara. ScJ iion ruin. .\inon.

linravit in fiiiem lia'c sancUi consucUido monaclio-


I.IIMCR SKCrNDlS.
rnm, (]uoniani (|uik1 Lnulabilitcr copit ci l<'niporo,
Il.ictonus, revcrcndissime pr.rsul, ci princcp* il-
clbiu cum tciiiporc (iirpitcr dcfccil. Nain ciica IV)-
luslri<<simo .Mliorto, primum tlc Viin siiicti Rab.niii
iniiiicx' iiali>ila(is aiuiuiii niillesinium ccn(c>>iiiium,
pr.viicccssoris tui liliriim, aiixilianlo nnmiiiu Doo,
inultiplicatis iii Kcclesia l>ei variis iiistilutis clau-
coiitinuaviinu^H, iii qiio coiivcrsionom ojiis ail iii.sti-
ftlralium, stuiliuui a iiionucliis noslris lepesccrc ccc-
tulioiios moiiasiicas, studium (iiioqiio cl oruditio-
pil, ac pcnc JcCccit.
nom scriplurarum apcrla narratione (lig(^ssiiniis, ut
Uabanus autem .Maurus, moiia^ liorum scliolasli-
quo forvore diviiii nmoris siimil ct fratcrna; cbari-
ciis insifitis, po<»tca<]nam scholis prvfucral aiinis
ta(is vir lanliis couvors:ilioneni siiam inc(rporit, po-
(|uii»(|(ie, niaiMim n|>posuit ad >>crilKMi(lum, :rta(is su:c
stcrilalis momori.o pcr|totuo coiiiiiicii.l.iroiiius. .Nunc
niiiio tri«^>iiiio : i|ui fuil I>oiiiiiiic.i> iia(ivi(;Uis oc>in-
^"tcin,' in scquouli libro, (luoinsocuiiilnm adjicimus,
lnmo lUniaiiornm n
.
, I- . I, . • • •
pontc^iimi» octavus (locinius, iiuln Ii ' •

luinio lcmpus quQ FuMciisi ruoiiaslcriu pra>fuil :ib-


iiii lociina. P.t cunipri iii^ qui lom scrip>it iniraliilo
kis, qiinntiim si [l-orlc, sc] vircs nosli;c loniios iii-
i^u I upus dc l.tudibtis Siinctc Cruci<i, (piod posloa
iiiiiim c\londiin(, slylo commondarc pcrgiiuiis, ni
iKcavit Gregorio suiuuio poiililici quarlo : dc qnu
lii>loriaiiior>liiic doliilo iKinfraii loinus, voriiiii(:imou
in supplicalionc pro .Mauro sic ait pncccplor W-
iioii p dliccmur, nos omiiia scriiituros qu:c iii .ibba-
hiius •
tia gcssit ; sed cx mullis consigiiamus paticissima,
llii' .l.v '•' ni numjiic verlii , iil |iolo qiii proptcr iioj^ligoiuiam scriptorum iuvoiiiro
I c siu liis.
'>- -- ist, at>]Oi* iiirola sllva) iicquiviii.iis, qii:c rcblabaiit, poliora.
ll- I >i>
'

'
. Iiuc iiii- re \crl)j l)>'i. .\nuo ij^itur Ilominic.T nativitalis oclingontcsinio
Al't> I M,\M n ifni)iir, |- 11 r^u^is rcctiT o ilis ,

llaui liuc dirriil. a<J lu i ((•cla, l'a cr. viccsiino quiiito '', indiotionc Roiiianortim lortia,
{}•' > IfgiTcl ui -lii -
)-iis ;iri'in , itiorliius csl .•Egi.so, Fuldciisis nioiiastorii altbas
^ :n i'i ij ra:ii •
i ovaii* :

A^ . l>'iu;<us qiinrlus, anno r.-giiiiinis siii (|iiiiilo, vir iiiorilius ct


,
'^
. ruiii. vita roligiosus, ol diviiiariiiii Scrip;iiraruiu anialor
^iia: vem, quanta, ol qtialia deinccps scripscrU, pr:cciptiiis. Post ctijus sopulliinnn Uabanus Matirus
tatn iu calce buju» vuluminis, qiiam in libro de scri- ^ Magnontius, doctor cl scboLisliciis, niniiaclionnn cc-
ploribus occlosiasticis lcclor >ltiJiosiis potorit invo- loI'Crrimns, fr.itriim clootiono roininuui ablms in

iiirc. >iullus aule illum Gcrniauus Uil volitiniiia coiu- ordiiio qiiiiilus iiislituiliir, nnito :c(atis su:v (riccsiiiio

p(MJil, tut ulilcs Ei closio: tracUHus Uuita vcnii^tale soptimo, cl pn-fuit aiinis duobiis cl vigiiili, pn.<>(o-

eIcgau(ia({U4.' I..a(iui seriuuuis rotilantos, iii naliouc rcm sc uviuin Clirisli cxbibciis, iii onini saiictilalc
Tlioutuiiica prius iieiuo luctibravit. Nam Vctus el vitx spectabilom, e( iii opcrc sciiipor cHi)':iccin. I'ri-

.Nuvom c\ i(iU>(;ru TcstaiueiUuni in voluuiinibus inus Ful I.t a! bns fiiil a bcalo IJoiiiracio :iicl>iopi-

iiiulus ovpjsuit, ol coiu.iiciitaiiis piiicliorriinis lucu- scopo iiistitulus sancttis Stuniiiis •!, iialioiic Aiigli-

Iculer ovumavit. Qu(m1 i|tiidoiu scribcndi sludium cus **, aiino Di)iniiii soptingentcsimn qundragosiiiio
al) eo tciuporc, us(|uc ad luortem suam pcr aiiiios lcrlio, indictionc Romniiorum uiidocinin, pr:vfuiU{ue

trigiiita iM>vcui, siuc iiilcrmissioiio, soiiipor coiiti- aiiiiis sox cl Irigiiita. Pnsl qii.iii naiigi)Ifiis a! lins

iiuavil. .Vuno autein Duuiiiii nustri Jcsu Cbrisli prufuit aniiis viginti qtiiiiqiic. Ctii succcssit Ilatli-

ocliii((cniesiiHO vice^iino, iiulictiono. Uoiuanoruiii garitis aiiiiis sodorim. Qiio iiioriuo, i1-];{il abbasprx-
terlia<lociiiu,rv.itbgarius >> Fulda: abbas tcrlius, ciii fuit annis qiiiuquo. K( illo vita dcfuncto, saiiclus
fratrum elecliouo qnartiis iu ordiiie alibalum succe- Ft:ibanus, iii ordino fralrum (|iiiiiliis, til diximus,
den>., .Egiso, vir x^^ncv ot rcligiosiis, pr.rfiiit aiinis j) fiicrat ordinnlus. .\ fiiii(l:itioiio itaqiio moiiastorii
quinque, sub (pio beaUis KabanU'» c<i'ptiim strenuo Fuldousis, usqiio ad ip^iiiii Ualiaiiiiin, per :iniios

docendi (wntinuavit uirioiuni, vilam in oiuui ploni- octogiuUi duos, abl.atcs irt ordiiiom quatuor oxsli-

uultos f;>ma illustres viros, qiii otinm anU' sanrii Bc- niilo : ralionom (om|)Oris iion couvonire dicluiu
nedicti toin]Mira noniornnl, cjusdcin fui>*s«' Ki'giil.e siiprn cst. Dc scliisin:ilc Fulilonsi siib Italgnrio ab-
profos>ori'S iin r ct itiroiisullc niiuis allir- '
l):ili^ i'\s(al poom:! U:ili:>iii, nuiii. '1!). Dc dc|»ositiiiiiC
iiiaiil. Ftcniiii idis, scd stoniiliU'> suppniii
i . cjiK |>liiri(>iis agil in Vi(a F.igilis siicccssoris (.aiidi-
alU'ra sobolos consui^vit l*ra*stiri( lioe inUT :ilii)s dus Itini iiiiiii icliiis Ftildciisis.
Triilicmiiis, niiclarrpic c.cloris postcrioribtis fiiii id- c liiidniino )fii stipra pn)l»;i(imi osl.
ipsuiu facicihti. i lt;cc Harnnius. .\t plurinios, <|U()- <l Aliis Slurmiuit, Slurniin cl Slurtnit, ciijus Vi-
ruiu iiUM]u:iiii ntoiuiiiit Trilhomiu>, biijus ordinis (aiii srri|)>it cjiis dix iniiiiis Ki^il :ibli:is i]iiarlus.

sanclos profcriiuiis. <=


Kigil in Vila : ( .>orica provincia exorUis iiubi-
* lino ip->o Habnnus in porsonn pr.rrcptoris \l- libus cl Cbiislianis parfiiliJitis, goncraliis ol niitri-
Liui tuiu pridciu dofuncli : cl palnuius qucm dopro- liis fuit ISrDWCnis .idiiotat Uoios iiUclligi,
: » bbi
catuT est sanrtus Wartinns, non (irogoritis IV papa, qiiod Norici in Uoioriim dilioiiom iiiigrariMl. Dc :iliis
iili siipra ostousiiin. abhalibiis salis ncliini.
^ Docsl liic vcrbuin, d,-poiilut etl, aut (luid si-
«7 AI) OPTJIA II. nAUA.M .MAIIlI «H
mriinl. U.ihnTiiis ita([iic iiifmorali cflrriohii <|iiiiiluH A l'mk <|iio lilioriii» racirft po»%cl iiilcrim»,
npili\il.
S)l)h.')s iiisliltitiis .111110 pr,'i'ii(it:iU), '|ni fiiil anmiH I.ii- procuralonjh renim tcmporalinm KiiniiM^nlcii cuii^li-
ilo^i^i n-^is ! rancoriini l*ii (lccimiis », lln^ciiii pap.e liiit ct idoiicos, di- (pioriini fidcliiaU; iioii |h»IiiiI dii-

h(.'ciiii(li, aiiniis (pKxpic scciiiiilns, cl (Uli;^arii '•


ar- liilarc. I;c;/iiiiiii Diri aiitc oiniua (|ii:iTcic oluduil,
4 liicpisc()|)i Mi)|{iiiitiiii priiims, in liiimililali; pristiiia cl (lc rcbiiH IraiisiloriiH h« iiimi» anxic iuiiKpiam in-
porscvcravil, ct vilani, siciili (•onsiicviMal, iiioiiini IromiMl. Kt qiiia Dcuin iii lolo conle huu diletil hu-
jimitalc inciilis cl corporis coiaiii Dco iiiilcsinciilcr jicr omiiia, linjiis vil:i: ali ipso nccchsaria coiiMrcu-
conlimiavit. I)i;tim iniimla coiis(:i(Milia dilcxit siipor tiis magna in
csl, abuiidantia. Circa n ginicn lamcii
oiimia, prociijiis amorc conlcmpsil iinivcrsa. In lolo animarum valdc Mjlliciliis cxhtilil, ct ovcs (.lliri>>li

cordc siio iiiandatoriim cjiis scmpcr mciiior cxstitit, cl sibi commibsas vcrbo i>alutis, cxemplo Kanctilalis,
ntiiKjiiam a lioiio stiKJio ccssasil. Iii orationu tam cl pabiilo ncccbsariue bustciilatiunis btudiubibbiiiic
dcvoliis cl continmis c.vstitit, iit mimo, conversalio- pasccrc ciiravit, .sub cjus rc};iminc mouaKtcrium
nis cjiis ignariis, piitasscl iiliiiii lcclioni Scriplura Fiildcnsc rcliiis ati|uc |)crsonis crcvil quolidic, cl
rum vcl momcntanco [Forle, niomcnto] potuissc in- f:iiiia sanclitalis monacborum cjus pcr tulum Fran-
tcndcrc, vcl noviucomposilionis quidipiamliiciibrarc. coruin se rcgnum difTiidit.

Rnrsus in logendis divinis Scriptiiris, in luculiran- B I*ra!cipuc t;imcn abbatis Uabani opiiiio doclrini;

dis (iiiolidie reriiic iiovis voluminiljus, atqiic iii do- cl santtimoiii.c iii orc fiiil oiiinium celebris cl glo-
ccndis instiluendisquc ad piclatcm divini cultus, ad non soluin apud Gcrmanijj Francos, sed apud
riosa,
rcgularis discipIinsD obscrvanliam, ct morum intc- Gailicanos quoquc cl Italos. Cujus viri fama rcges cl
gritatcin moiiacliis commissis, iiec miiius in ordi- principcs, episcopos ci doclorcs quosIib<.'t, eliam loii-

nandacura domcslica, laiii frcqucns fuil cl scdulus, giusdistantcs, in cjiis vcncralionein pcrmovit. OniiK.s
utorandi nulluin vidcrclur Iiabcrc niomcntuin. Ainor incomparabilem cjus mirabanlur doclrinam, cl con-
quippe Dci, quo totiis ardcbat incensus, non permi- junctam eruditioni sanctitalcin laudibus coiitiiiui.s
sit essc otiosuni, quoniam, sicuti experlus vcrissimc Ex omni regno Franconim,
pra^dicabanl ubique.
bcatus leslatur Gregorius, anior Dci nunquam cst quod lunc cral unum, Gcrraanis el Gallis, ad ati-
oliosus. Speralur cnim magiia, si est ;
quod si ope- diendum illum ccrtatim confliicbanl viri multaruni
rari renuit, profeclo vcrus Dei amor nunquain facultalum pcrili, etse fore beatos existimabant, qui
fuit. ad ejus fuisscnt familiaritalcm admissi. Mulli qiio-
Beatus ilaque abbas Rabanus oviuni Chrisli solli- quc principcs, nobilcs et cives Rabani magisterio
citus, parura indulgens suye infirraitati naturoc, omne filios suos commiscrunt imbuendos, variis alque
lempus, quod occupalionibus rei familiaris subri- C magnificis prseceptorem donis ct muneribus Iiono-
pere potuit, oralioni et studio impendit. Monachura rantes. Quos ille tanta sedulitaie docuii, qua ma-
habuit nomine Slrabura "^, palria Francum, c.v urbe jor excogilari vix potuisset. Fuit cnim laborum pa-
Praeapolitana ^ oriundum, virum in omni scicntia ticns, et qui sibi nibil onerosum aut grave jiidica-
divinarum humanarumque littcrarum doclissiinum, bat, quod vcl ad Dei honorem, vel ad proximi perli-

carmiue ac prosa longa e.vorcilalione pcritum, nec nebat ulilitalera, unde sibi soli natus videri nr^n
uiinus quam Scriptuiarum eruditione
vitse nierito, voluit, qui salutem aliorum semper ut propriam
venerandum, quem post se monachorum scholae <= quajsivit. Ad rcgiraen ai;imarum, Deo providente,
prsefccit, et introduclum docendi modum observa- valde fuit idoneus, vigilanlia, piclale, discretione,
re, et continuare mandavit. Qui Strabus et prosa prudenlia, opere, et doctrina uulli secundus. Non
et carmine plura scripsit. Ipse denicjue Rabanus, erat penes illura accepiio personarura, sed electio
vigiiantissiraus paslor, raunus docendi propter ab- sola meritorura : qui slatini, ut abbas ordinatus fue-
batiara penitus non deseruit, nec a componendis vo- rat, ut justitia; magislram, in omnibus Benedicli
luminibus cessavit. Amator nempe Dei sincerus, patrls sequebatur regulara, a qua in orani vila sua

quoties opporlune potuit, docendi officium, ut prius, nunquara temere declinavit. In ipsa namque reguia
D
a Potius undecimus fuisset Trilhemio, cura 28 natione Teu.onicum scribit cap. 33 et 41.
Jan. anni 814 S. Carolo Magno palri successerit, e De eo supra egimus. Gerungum II abbatem Hir-
aut certe prhmis lanlum Eugenii papoe II creali anno saugiensem ejus Fuldse discipulum fuisse probat in
824, die 19 Maii. Chronico Hirsaugensi ad annum 854 Trilhemius,
b Hoc loto anno 823 et fere sequcnti 82G adhuc aitque se « reperisse Strabi libellum de arithmcti-
Haistulphum Olgarii decessorcm vi.\is6e scribit Se- cis dimensionibus, cui proeponit epislolara ad hunc
ranius lib. iv Rer. Mogunt., aitque 28 Decemb. in Geruiigum sic incipientem Reverendissimo nieriio:

festo Innocentum anni 826 obiisse, cui potius anno Palri, (ctate filio, Uttera discipulo, gratia magislro
827 successor dalus est Otgarius. Haislulphus san- Cerungo abbati oetermv beatitudinis prwmium possi-
clis annumeralur in Actis mss. palronorum civita- dere. IIsc ibi qua; difficilia sunt nam Walafridus
> :

lis Moguntina;. Strabus quinque anle annis obiit quara bic Geruii-
Hunc eunidem esse Walafriduni Strabonem dein
<"
giiscreatiis fuerilabbas quod a Browcro non aniui-
:

abbatem Augise divitis, supra diclura. adversiim , qui eodem capite 14 bb. i Fuld. An-
<• An Poapolitana scribcndura ? nia. herba, ulurbs tiq. et Strabum esse Walafridum, mortuumque
Herbipolis intcUigalur. De loco ejus nalali alibi ni- anno 849 tradit, et liinc probat Gerungum discipu-
liil legimus. Trithemius, lib. ii de Viris ilkislribus, luni ejus fuisse.
ubi Strabum a Walafrido alium statuii, utrumque
89 puoi.kgomi:n.\. 90

sic ablias Benedietiis maiubl ;il>l)ali : i >oii prepo- A a niuiiilo, proptoron faitiis csl Doo proximiis, cl sibi

iijlur iii(;eiiuus ex servilio coiiNcrlonli, nisi alia por liinariuin in tertiario niiuiastice uiiiliis. Iliijiis

c:iUNa ralioiialiilis oxistat. Kniiii \oro !>ivo servus, si- saiictissiiiKo cunvcrsalioiiis ad iiKiiiatlcin tcriiarii

ve liber, oiiincs uiiuiii iii (!tiri>lo bUinus, ot sub uiio niyslcriuiii iioiuo ulilitor iiitclli^it, i|iii adliuc vitio-
l>uiiiiiio a*«]ualoin servituiis iiiilitiuin bajulaiuus, i|uia ruin piilvore sonloscil. Quist|uis iiiiiii pitrgaliis a

iion esl apud Douni (>on>oiiurutti accoptio. Soluinnio- voluptatibus cartiis, ol scgrc(,'alus a >aiiis iiiundi

do in hac p:irte apud ipsuin disccminiiir, si biiiuilos sullicitudinibus iii doino l>oiiiiiil scciis soluiii babitat,

ol iiieliorcs c:otoris in iKinis ol s;uictis oporibus in- jain oculos inuilis a|iorlos liibcro lauilabililcr iiui-
vciiiaiiiur. i Ha*c el alia nionustic;o iHTfoclioiiis in- pit, cl nibil pr.oior Doiini wiluni vel aiiiat vcl iiictiiii.

stituta sanctus albas Uabanus, una cuiu ovnngdicis ()uo sanclissitno pur(;alionis gonore boalissinius ab-
pneccplis alipie cunsiliis obsorvalione sluduil adiiii- bas Kabnnns luirilicc illustrattis, Doutn siipor oninia
plore contiiiuu, ol lidoleui sc* l.hrioti iiiiiiislniin at- tiiuuil : iii ciijiis a|>paroro coiispfctu aiit rcit-i, aiit a
quo vicariuiti iii nionasloriu o&bibiiit. Iii doclriiinsiin bono opore vacutis borribilo jutlicavit. Qiuxirca fu-

rcgulam cuslodivit apostolicnm, iti qun Paiilus ainn- tunc sibi inortis iinnginatioiie crobro porlorriliis,

lor Chrisli pnoccpil, dicons nd discipubim : Argue, ctii esset villicationis sii;o rationcin (pianiloi|uo red •

obucra, incr^pa (IITim.w), id est, iiiisco dist rcio B iliturus, sodiilo cogitabat, sciciis arloin osse oin-
rvamiiie temporibus tcmpora, ol lorroribits blaiidi- iiiiiin artiuiit ro-jimoii aniiiinruin. (^iiitiiiuiini or^io
niciita. Dintinmajjistri ot piunipatiis alToctuiii subjo- futunc ralionis roddoiid;»- iiicnioriaiii roMi|\oli;il in

clissibimonacbis exhibuit, quando indisciplinntos ot monte, scions niminiin ciilp;u pastoris incuinbcro,
duros corde severius arguit, obedientos vcro ntan- quidquid in ovibus suis palorfamilias miiiiis ntili-
suolos ol huniilos, ul iii niolius prolicoront, patoriio taiis poluorit invoiiiro. rroptoioa siimiiio conalii sic
airoclu benivobis obsocravil. .Nuiiqiiam dissiniulavil staiiiit vivcro, iil, qtiaiituin fiajjililas pcrmittil bi:-
|K'ccala delinquenlium, sed mox ul oriri ca*p1ssent mana, scciirior apparcrol coraiiiDoo in roddciula ra-
\iiiu, radiciius amputuvii. Ilotiestiorcs cniiu et aiii- lione. Liide iion luinus o|)orc quain sormono, vo-
inis gcncrosiorcs, prinia vel secundu admonilionc ruin se oinni loinpore pastorom ovium C.brisli slii-

blandus corripuil, el oratione iiiansiioltssliiia cun- duit oxiiiborc. Kt uii id oniiiia qiuc discipulis dociiil
ri*slim ad sanitalem monlis revocavil ; iniprulKis cssc conliarin in suis failis Ostoiulil nun ^igonda.
ven), si qui occurrissent, duros rorde, superbos et Omnipolciiti Doo sc gralum cutictis actionibus
liiobedientes, non verbis modo, scd cliain verberibus cxliibcre studuit, qucin pura conscieiilin, mundo
et abstinonliu sevorius casti^avil, scions scripliim. cordo, ot forvoiilissiino cbaritatis dosidorio aiiiavil.

quia itullus non corrigilur tcrtii (rror. xviii). Kt C Ad se ipsum rccla coiivcrsatiuiic sonipor ortiiiiatiis

\lenm : Percuie filium luum rirga, et liberabis ani- cxstilit, el a scinitis justili;r mininic dcclinavit. Ail
mam ejns a morte [Al., de inferno] (fror. xxiii, li). subdilos quoqiic stios debitu sub vigilanli;c curn or-
.Mottitaiionem Dominic;i* pnssionis in conlc suo siit- dinaluiii sc pnvbuil, quorum ulililalem ct profe-
gulari devotione quotidic sotclial rcvulverc, ct pro cluin in omiiibiis tpiasivil. Iii cbaiitalo pi')\iini pro-
morte Salvatoris innocenlissima lacrymans el gc- plor Doum ardons fuit cl fcr\i(lus, niilli gravis, iii-

nions gratias rcferrc. Fortur cniin sanclam in con- qiiam, nnlli injuriosus, nulli nioloslns, scd ncmincm
suotudineni duxissc, ut nunquam cibura sumcrct, la-dcns bcncfccit univcrsis. Evaiigolicis obetiiontcr
nisi prius gralias ageiis, vilam, acUis, cl passio- inb.orcns pra?ccplis, buiium, qiiud sibi ficri, sociin-

iiem Domini, ct Salvaloris noslri Josu Cbrisli, nb diim rccluin ratiunis jiuliciuni, vuluil ;
priur ipsc
iiicarnationc incipiens ad asccnsum ojus in cu>lum nliis sctlulo impctulil. Omncs in Cliristo sinccrc di-
por singulos articulos meditaiitto, gemcndo el omn- loxit, otnncs hoiiorc prx'veiiit, ct cunclis pro viribus
do porcurrissct. In argunienttim csl vcrilatis opus bonofaccre ciirnvil. Scinoti|isiitn sibi pro Cbristi
ilbid do Luudibus sanct.c Crucis, in qito suinma di- aiiiorc vorncilor abncgans, ovangclicis niandatis, ac
ligciilia cl tlcvolione mysloria Dominic.T passionis monasiicis instiliitiunibiis suaiii in cunctis vuliinta-
eiiodavit. Nisi enim patienli Christo magnopcrc fuis- D ipni subjccil ; murliricatisqiic pcrniciusis dcsitlcriis,
sel compassus, lanta laudum pn^coniu nunquam in ct voluptalibus cnrnis, Clirislian:c arma paliontix
ojiis p.vssionis mcmoriam scrilwro potuissot. Voniin assiinipsil, ct siib confossiunis onliiio mariyrio noii

tpiiu meiitcm Cbristo cumpationli*in babuit, vircs, caruit, utpuic tpii corpus siitiin jojiiniis, vi};iliis, ura-

tpias nogavit inlirmitas, picLis minislravil. Omniuin tionibus, disciplinis, ct aliis diiris exercitalioiiibiis

iiumque spiritualium cxercitiorum Dominicx pas- nionasticis sinc inlormissionc gravitcr maccravit,
sionis cst ntuximuin, in qiio nionat liiis, qiii roclo ct carniinis, vino ot qiiibuslibol csciilontis laiilioribus
sapido modo fucril assiduus, cito magniim invcniot soinpor alisrmuil : fabis, pisis , ol uloribus iialura'
coiiTorsaiionis inlern.T? profoctum. Monaclium in iiitligonliam ulciiiKpio susloiitavit. Quasi paradisi
luc sunoiu mcditulionc liomini niiintluno pra-|Misui, dolicias amavit jcjiinium, ct necossitartbus carnis

proptcrca quod cxutus negotiis s.xcularibus ad nic- senipor pru>|>osuit anim.-G nulriinonliiiii. Quitli|uid

tiilatioiicm Dominicx* passiunis, vii;c clniortis apliur nocossitulibiis siiispnluil siibripon*, in iisiisnuix paii-
juro censciur. pcriini consiiit orogarc. Natn |iicniissimus cuin osscl
llubjni aiilem convcrsalio mullum scgn-.-ala fuil iii puitpercs, ct abbas Fuld;r, ct archiopiscopui»
,

•Jl Al) OI'I KA 15. IIAHA.M MALIU 'M


Miigiiiili:», Liiil.i los I oniiiiiscrulioiic pruscculiib cht, A i)uaH. Ouoii «.i ncgicxcnt, aniinain luain in diblriclo
itl (lu irasliiio iiiill.iiii \iilcn:liir tialtcrc proviili-ii- l)ci juilii io rcain rorc noverib, el piifiieiulaiii. • Ue-
liniii. ('iiilc )'l 11 l>oiiis viris, I)i!iiiiii|iiif liiiifiililnis Hpoiidil Ailclb.inliis, kc palris jubba iii«filcr f;<ctil-

|iii(rr iiiiiniiialiiiliii iiio|Hiiii, cl liii->|ii's i>;riioniiii. AIj niiii. Scil, o virus inorliri;iiiiii, i|iiaiu iiuxia e»l briiK
illis vero, (jtioH .'iiiri ( ii|iiilo iiisaliahilis avarili.c |)cr claiistralibuH avarilia ,
qiiOH i-l propria; halulib
llaiiiiiiis incciiili;ral, iioii piii.s, iioii iiii.scricurk, iiou lacil iiniiiciiiorcH, cl conlra piiritatrni iiionablir:im in
iiiiiuiliciis, scil |iidili^iis, vaiic ^loriosus, ct ilissi|ia- Kiipi rbia perlinaccs. Aileiiianlub piffT ad olicilii-n-

*i)r sul)slaiili.c (^iiiisti, jicr iiijuriaiii, polius iiuiicu- li.iiii, lanbis aii piclalcni , et anlcn» toluH ad avari-
(lari consucvil. lUi virtus scinpcr lial)(;l o.sorcs, qui liatii, paupRruMi inopiain iM';;lc\il. cl niiiiia riipiilt"

Pliurisa;oruiii ct Scriharuni c.\ciii{)lo, boiiuiii, (|iioil tati; bcdiHtiUi, suirragia morlui» (l(;bita rrauduicnl4:r
iic;,'ai'C iii |)i'()\iiiio iic(|ii(Miiil, iii |iarlciii gi.ilaiii al- snblraxil. .Nani [larlim ronlcinpln airfiatiii, rujii» oii-
(|uc sinistram lciiun! iicrvcrliint. llis siiiiilia jjca- liiclalialur pi(.tali, partiui avaritia, non miiiUH quain
lus Kal>aiiiis ab iin|)ro!)is passiis csl iniilla, <]ui ciiiu U-piiiitat^! pcrniciosa , ilatiiH in rcprol^um soiisuiii,

pietalcni cjus in paiipcn^s liauil ncgarc pusscnt, quicbcentiiini in Doinino prcbendas, afnt in lotuni
vanilalis studio ascribcrc iioii tiincbanl, asgcrcnlcs rctinuil, aut inliilcliicr paiip(:ri|ju« Diinii>(raTit. Sed
illtiin vaiKC lauilis ainorc iliuliini (^lcciiiosyiias raccrc B iion liilitjfquilas diviiia laiitani cjiis tcmcritalcm sinc
|ioliiis, (i.iiain pro lionorc Dci. Scd vir Doinini iiiili- vindicia. (jiiadani iiaiiupic die, cum cxlcrnis rcriim
lans sub lidc Ciiristi, qiii radio diviiii ainoris sla- curis nimium occupatiis, hora jam essct tardior, cl
liili jain tirinitatc ardcbat, ncc vana bhtcronuni dormicntibus c^ctcris per iocum capitularcm siAui
(iiravil obloqiiia, iioo a bono, qiioJ incboavcral, lCfMlcret in dormitoriiiin, luccrnulani cx mt^rcin ma-
ojicrc proplcrca cessavit, qiianivis iion modo dcira- uibus gcstans, vidit illic pcr gyniin nionacbos coo-
clioiiibus suornni, sed ctiam conviciis urgcretur. sedcrc pluriinos, consucto scliemate nigro indutos,
Ncc laincn mirum, si in lanla congrcgatione boiio- et nimio terrore corrcplus, quid ageret, ncscirbat.
nim invciiicbanturcliam noiinulli minus perfccli, aut Eratciiiin tanlior iiora noctis, qiia coiivinlJim niniui
mali, ciiin iiitcr duodccim apostolos Chrisli unus lunc adunalum suspicari iion potiiit. Liule cuni dili-
fuciit invcntus tradilor essc iriagislri ; ct c S(>plcm gcntius inluerclur , singulas fratnim ntipcr vita de-
primis ecclcsioe diaconibus sui cxstiteril iioininis functorum umliras esse cognovit ,
quibus stipendia
nnctor erroris. Yenimtamcn iion dercliquit Omiii- subtraxerat ordinata , et ultra inodum perturbalus
potens famulum suiim iii tribulalione, qticm in ca- aiiiiuo, relroccderc lcntabat. Sed nimius pavor,saii-
mino paupcrtalis multipiiciler probalum iiiveiiil guinc concilato iii advcrsuni , et crura obrigesf cre
esse fidcilcm, ac stabili firmitatc volunlatis bonae C fccit cl pedcs, usqoe adeo, quod se movere de loco
pene invincibilem. Nullus eorum, quibus Dci amor non potuit. Consurgunt mox impcluose spiriiuuin
conli fucrat, et sacrarum studiuiu Scriplurarum, fa- dcfuiictorum terribiles umbne, proslralun.que niinio
cicntem eicemosynas virum Dci uiolostabat in ali- pavore videnles, inhimentis, virtuie occulta, spdia-
(luo ; scd cx monachis illi, quos miuistros et dis- runt, ac dorso, non solum ut uobis est consueludc

pensalores rerum domesticarum constilueral, faci- castigaiidis nudato , sed insuper corpore tolo mise-
biis avaritiiie succeusi, bouis obnitcbantur sludiis runi caj«!uul, sensibiliter virgis verberant, percutiunt,
sui pastoris. E quibus unus fuit, nomine Eddhar- borribili vocis imagine consouaiiles: < Arripe \Forte,
diis, palria Francus, honio plus a.'quoiu rebus mundi Accipe], infclix, avaritia?, quam meruisti, vindiclam,
sollicitus, quem patcr majorem cellcrarium doraus posl iriduum graviora receplurus, posteaquam no-
constituerat, cujus bistoriam infclicitatis ut scriba- biscura inler mortuos fueris corapulatus. » Evanc-
luus, ralio postulat oequitatis. scentibus mox umbris, reraansit Adelhardus jacens,
Clementissimus inopum paler publico mandavit ul mortuus. Circa medium vero noctis, ciim fratrcs
cdicto , ul quoties exlra tribus nionasterii aliquis consurgereut ad laudes raatutinas, QagellatuBi niise-
niorte commutaret hanc raiserabilem vitam , ejus rura repererunt, in loco capitulari jacentem, mortuo
pi-Kbenda in cibo et potu intcgra, et sine diminu- qiiam vivo simiiiorem. Qui deporlatus aJ infirinito-
lione, per dies triginta continuos pro anim?e defuncli riiim, et ad se tandem, fratrum ope, reversus, quid
salute pauperibus deberet crogari. Conligil autein vidcrit, ct qute mala perpessus fuerit, audienlibus
anno Rabani abbalis diiodccimo, qui fuit Doniinicae revelavit, et quod die lertia moriturus, juxta verbum
iiativilalis octiiigentesimiis iricesiraus seplimus, in- apparenlium sibi spirituura,proedixiL Et ne somiiiii:ii

diclione Romanorum quintadeciraa , iilures in Ful- existimarent, aut solitis passionera mcotis : « CeruiJe,
densi coenobio raonacbos, vocante
Domino, ab boc iuquit, plagas, el vcrl)erura considerate livores, qtiia
miseria futuram Iransmigrare ad vitam. Lnde vir nemo sic dormiens, absque impressione ahqua vio-
sanctus, et defunctis corapaliens el pauperib*!s vivis. lonla cxtrinsecus polerit signari. i Intuebanlur mi-
ipsi Adclhardo, dispensalori doraus, seriosius nian- serabili severitate perculsum astantes, nec lacrymas
liavit, corara oranibus dicens ei : « Cura , frater poterant coiilinere, inter quos sanctus paslor Raba-
liuara diligenlissime, ut pntbcndas defunclorum fra- nus ovi nimis periclitanli arapliori conijtatiebatur af-
iruiu meorura plenas et inlegras, siculi pro eoruin fectu charitatis et pioe commiserationis. Curavil ergo
salule consiiliii, singnlis fidehter pauperibus distri- sollicitus, quod officiura requircbat aijbalis, jauuiue
,,

f>5 rilOLECOMENA. 94

virilius delicienteiu, palerno moiielial afTectu de coin- A ctione proliibuit et nogavit. Iii hiijus priiiiortru) roii-

iiiisiiis pa-nilenliani agere, et de niisericordia IVi nul stitulioiiis malrona qu;etlain nobilis, curiositale fciui-

l.ilenus desperare. Oueni etiain saluhri aJinonilione nea supcrata, saiicli abbatis inbibitioiiem conleninens,

conlritiiin et pnMiilciiteni , sacraniciilis pneiniini^it aljunclatpic sibi r.iiniliariuiii tiirba, |>fr vctit.iin tirbis

Dumiiiicis. nioi icnlcnnnie prct iltiis lloiiiiiio iiistnnlius )H>rl.iiii c\ivil,cl ccclfsiain iiiona^tcrii |>ia'Miiiiptiiosa

commendavit. Al ille sul» niagiio et apiTlo siguo veraj lenicrilale iiitravit. Qu:e mo\, a iLeinoiic arrt>pta ,

contriliouis dic lerlia migra^il e vita. Quo mortiio borribilcs ra*pit cniittcre voccs, astantcsi|tie niiiiio
beali»:>inius abbas Ualianus oinni|H»tcnti lK'o sacrili- pavorc pcrlcrrtiit. Onani iigalis maiiibiis siii rc|Mtrta-

cium bosti.T salutaris p;o rcjncdio aninue illius o!>- rtiiit iii oppidiiin, ct saltitein cjiis ciim l.icryiiiis Ua-
lulit, Jejuiiia el oratiuiics et sibi el rr.ilribiis iiitlixit, baiii el monacbortim prccibtis coiiiini>criint. Vcniin,

deenosynas auxit, et iii sjlutem ejus, quidt|uid boiii noniino permillcntc, laiii cnnlclilcr iii eani s;evicltat
pulerat, mi^eric^onliler iinpt-iuiil. ('.uiii ecce dcruii- (la'iiioiiium ,
qiiod iiitra paitcos ilics iiiori rttit com-
cliis, triccbinia die po~t nitirtcni suain, in cella oranti piiUa, d;vinonio iii ca sine inlcniiissionc claiiianto :

Itabano |H>st nialulinas visibilis et stiualidiis appa- I Pio nie dala est scnlciilia Dci t|iit>iiiam iicmo, sol:\

ruit , et quid palerctur , eliam liaMlu et assuinplo morle esropta, mc ab hoc vasculo ejicict. > Siinilia

schemale quodammodo dcinunvtra>it. .Ad qiiem niliil B nonnuHis oonst;it postoa contigisso mulicribtis, quas
lerrittis >ir Dtiniiiii ail : i Qtituno !o est , fr;itcr, ot sub simili pnestiniplionc tlaiiKiDitiin inv:isil. In fcslis

qiiid circa te nunc agitur , qui laiu sqiialiiltis mil i laineii sancti Uonifacii niaityris ol tlcilicalioiiis lioilie

appares ? Dic mihi ,


\M!t nomintini prccor, qiiid tibi miilicribiis ad ccclosiain nionastorii tantuni :iccessu8
prorueninl oraliones noslrj?, casligaliones et jcjii- |R>rmittitnr, qtiotl beali Rabani,ot innitispostca lem-
nia? I C.ui re>pondit spirilus : < Orationcs vestr.f iKiribus pcuiUis ncgabalur.
omnipotenti Peo pratx et acccpl;i> rticriint, iiiiliiiinc Ilis ct nliis nitillis per vinim Dci latidiibililcr con-
iii>ii in parvuin rclev:iincn profuere pu-naruin , scd slilulis, ct iniraliilitcr palralis, nciiio tle cjiis sancli-

plcuain oblinere veniani uoqueo, donec fralres noslri tate poterat diibitare, cujus iinlui omnes lam proiu-
ascenderinl in ca-liin) purgati, quos ego iii carne po- plain cerncbanl divinain adesse potenliam. l iitic

situs, mea tcnacilate ac ncgligciuia in p(riii> ptiiya- iioincn ejiis iii tolo rcgno Franconiiii facliiiii (•^t ma-
toriis retardavi. Nain ct pr.L>bciida inibi aliotiuin gna ccleliritalt> gloriosuin, ct luttlli do rcmolis lcrnc
dcbita ipsis in sub^idium pruvciiit, sicuti divina ju- provinciis ojus (ani:i erudilioiiis ct sanclitatis exci-

Bliiia ordiiiavit. Scsl oro le, paier, du|vlicentur pra>- lati, ad videndtiiii illum et audionduiii quotidic con-
bendx pauperum, el conndo quod Dei iniseralionc fluebant ,
qui conversalione ac niorilnis cjtis pcrspe-
citius liberabor. » Promisul vir saiiclus, quod postu- (] clis, ad mcliora profcccrtiiit. Miillis iii abbalia Ful-
Uvit deftmctos. Duplicavii egonis piu-beiidas, ei ura- deiisi virtulibus coniscavil ct sigiiis, quortim a nobis
tiones coiilinuavii. L'u(!e posl alios Iriginta dics itc- memoriam, nimia inlercapedo lcmporis abscondcns,
rum cbro scbeniatc defunctus apparuit vivo pastori, oblivionc perpetua S(>|K>livit. Ila mortalibns scinpcr
se jain lunc liberatum rettilit, Domino Dc>o el Ha- vilescunt prxscntia, ut (itKinliiiiilibet exccllcntcr suis

bano grali.is egit. E\ eo teniiK>re Fuldcnses moiijchi tcmporibus dicta seti facla in.sifiirniin virorum, iioii

pavure lain misorabili!» histori.e pcrcubi, cl curaui soluin commondare litlcris (lcspiciant, sed eliani laii-

satisfacieiHli |>ru aiurtuis Iribus aiihibiicre sollicil^im, dera adhibere mcritis eorum dignam coiitemnant.
et abbalis sui prxcepla , siiM^ contradictionc , ac si Veterum magnifice gesla et legiint avidc, ot latnlibus
d^vinilus cm;>iiasseul , cuslodirc satagcbaiit. Nam celebrant, scd coiilcni|K)raii(>os sibi viros, ctiam si

cuni bu.us facli apuil eus uieiiioria , ipii tuuc iiitcr vclcribus siiit nieliorcs, (itiasi notos, cl ob id minoris
Biortalcs vivebaul, p«>nilu> csset ii>delcbili& , mcotes pretii , sperneiulo ineritis privant. Tam cst iniqua
oaiitiuui taiilo perculstcrat luclu pavoris. quod noii morlaUuiu de rebus ;pstiinalio semiv>r, iit incognita
solum debitas viia defunctis fratribus pra>bcnilas dis- miretur, el laudibus cclcbrct ; nola vero, ct sibi

Iribucbant intogras, el pienas in usiis pattpcniiii. pr.esentia, Liiiquam iiihiltiui vilipcnilal : ruleiu ntajo-

scd unus ctiam (^uisque de sua porlioiie viclus quo- D rciu iiiccrtis scriplis prcslajK» aUciiis, (|tiaui scieu-
tidie subtrahcns aliquid sibi libcns in subsidiuiu con- liam vfl :estimati()ncm oculis propriis. Hinc (it inju-
tulil pgenonim. ria niiiltis, qiii magna fcccrunt iii hoc mumlo t4>nipo-

Forit ot aliam vallc ncccssariam cnnslitiilioncm ribussuis, cl scriptortiin vcl pciiinia. vol iieglig»>nli:>,

bcatus ;ibl>as Itabantis, qux, ut fcrtur, nsqtie iii pra;- ntillaui, aiil parvain, a|>uil po^UriUtciu , Hn^morr^jm
tonlem diom iu mon.isterio servatur. Sciens cnim stint conscf-uli. Sic Rabantis, saiictissimiis abhas,
quam sil monachis froqtiens ronspcctus miilicnim magnas focit in diebus suis virtutcs, nec tauion cou-
poriculos>Js,illis mj\iine qui juniores a:talc in tiiuore (lignam moritis a scriptoriiiti» acccpil memoriam.
Duinini adhuc niiniis cvorcitatos hal>cnl scnsus, i\c Ilffcrt cnim siipradicttis atit lor, Mcginfriilus, iii vo-
CuuAilio diiodccini senioriim ount lis pcrpctuo niulic- luminc dc Tcinporibus griti.e, Habaniiiii bunc, bca-
ribus ad monasu>rium inicrdixit acccssum. Qux san- tissimum abbalom, suis ad Denm orjtionibus caccos
cla constilntio ul robur oblinorel prrpeinum, traiis- illuminassc duos, ciaudos gros^ibiis formasM; (|ua-
iluin rrBiiiieo u^\u\ pcr aqiiiluMarcn urbis porl.iHi tiior , tl(i humanis otiani corporibtis pltirt>s cjoi isso

extra quam >itum csl moiia^ttiiiim ,


pcrpclua san- djiinoncs, cl muUi» aliis cUruissc mirjculis. Scd quo
: ;

U5 AU 0IM:IIA IJ. HAIJA.M MALIil


li«(; f;i<;la ^iiil onliiie, iioii b.ili!» luciilriiKr «;\|)rc!.i»il,
,\ lia, |irt'cil»iii» uiiiiueiiB Mip|ilicaiitib. Ludxrluin llir-
|irii|iii-ira iiiiini ilc baiicliUilc iliiuM dul.ilatiiliiiii iioii haiip,'i:c priiiiuin ahbaUMii (iinotiliiil, tui dckuia. itiu-
(>->(, i|iiiiil silaiii rjii', iioii iiivi-iiiiiiiis i-\ onliin; ali aii- iiaclios in oiiini rclij^ionc p.rkrcUis in()ii.n>lkj, ijuin-
roii posilaiii
lii|iii.s , ciiiii .siiiiiiia iiiiillis haiicloruiii dcciin niiiiicio coiijiiiixii. Ad iiionastiiitini (piixpic
ucriilcriiil. .No\;i: (>)rlici:ci',(|iiod iii S.ixoniia n-gioiic, (pi.r iiiinc
Vcrniii si fjiiis dc liiijiis viri saiictiinoiiia diiliitat \V(;stgallia ' nniiciipaliir, fumlari ca-pil, aniio Ikjn.i
,

liliros, (|iios iiia;^'iio laliorc (luoinlain ciliilil, alleii- iiic:i; nativitatis octiiig(;nt('hinio viu-itinioiiccuiiilo <>

lius rcvoival. ()|)liiiia s(ii|)sil, (|iioiiiaiii diviiio s[)iiilii iiidiclioni; Itoiii:iiioriiiii (piiiita iktciina , iikukk lios
iiliislraliis, piiic, saiiclc cl irrcpicliciisiliililcr in poslca (()iisuiuiii:itos dc.slinavit, viros crirlilos ;ili[iii'

mcdio pravai nalionis vixil. Ncc alilcr vivcrc poliiil, fiaiiclissinios, iiitcr ijiios hanctus Allfridiis, posii .1

<|iii sancia dociiil ct scripsit. Nain cnin csscl


lani (piarlus iii liildilsliciin pontifcx , unus cxhlitit : \Htt
aiilciisin divino aiuorc, nnlliiiii sinc sidriluali cxcr- (picin Dcus iiiiilla si(.'iia cl iiiirdcula fidclibus osleii-
cilio lciiipiis pra;lniil, (|iiipp(; sc toliiin Dci scr- Ad
(jiii dit. alia qiio(|iic pliira <u;nol>ia, co tciiipon; 110-
vitio niancipavit. Lc-il ulilia, sciiiisit saiicta, docuit vitcr constriict.i, hratiis I'at('r abbatcs iiiisit cl nio-
rccta, operabatur ca^lcstia, ct sinc inlcrniissioiic iiachos,(|iioruni noiniiia brcvilalis aniore !>ilcnlio |M;r-
inc-
dit;i!)alur diviiia. ILcc sancta convcr.salio, Iransivimus, ut polc
illiiiii (;i B (jui ad lincm hisUiria; ratioiia-
nolii.s iiiciilo vciicnihilcni f(;cil iii lcrris, cl ciini san- bililer fcslinamiis.
Clis Dci oniiiilnis i,'loriosiim rcddidit in Cum
C(j;lis. Dco itaqiic revcrcndissiinus ahbas U.ihaiiiis iii

juvciiis in monaslcrio cocpit vivcrc, ac bene c(/;pla Icgc monastica irr.-prchensiljilitcr vivcict, ct niulliis
lidcliler iisqiic ad mortcin contiimavil. iMonaclius
fuil verbo cl cxcmplo ad jiislitiam crudirci, s;('vit in cuni
iunociMis, ahhas in Dco scmper proficicns, arclii(;pi- lotiiis hoiii advcrsarius, cl variis inodis viri projio-
scopus iiilcr pnicfcclos c.xccllons, fratcrii:u cliaritalis siliiiii cncivare, pcnitusquc siihvcrlcrc luborjhat , ct
amalor ct cidtor fervenlissimus c.\slilil, cl
sa:nicm inuliis variisqiic nocciidi nu^diis viriiin .saiictum :ig-
oniniiim studiosissime (luacsivil. Unde grcssus, cum aninii cjiisconstantiani iicipiaquani |)os<
zclo divini
amoris accciisus, mullis cu;nohiis, qiiac tunc fiinda- set pcrfringcrc , subditorum cjus incnlcs ad odiiini
banlur de iiovo, cl monachos cx suis dedil rog pasloris caHida sludiiil n-.achiintionc provocarc.
itus,
cl doclrina pixclaros ahhalcs. Aniio igilur nalivilatis ejus quinquagesimo scpliino •,
Iii(iriiiiorcs quosque ,
ct minus in ohscrvantia rcgulari
zelosos alque pcrfc- ul Meginfridus (Fuldic postea Dionachus) csl anctor,
clos, monaslcrio secum dclinuit, el sub virga di-
iii
facta est intcr eum el monacbos ejus, sollicilanlc
6ciplin;e ad mcliora quolidie compcllere noii diabolo, gravis quccdam ct nociva dissensio, ciijiis
cessavil.
Ad monasleria vcio novitcr fundata, iion misil infir- ^ tanicn causam non cxpressit. Qiiam Ludovicus ' Gcr-
mos, scd forles, non lcpidos ct carnalcs, sed morihus manorum rex, fiater Lolharii impcratoris ac rcgis
el erudilione consummatos aKiue Italix, filius Ludovici primi cum audivisset, missis ad
perfeclos. Anno
regimiiiis sui abbatiidis lcrlio decimo, qui Fuldam niintiis, Rabanum adse vocavit abhalcm, cl
fuifrDomi-
nic;e nativitatis oclingcntesimus tricesiinus monachorum lcmeritaiem regali auctoritate comf»e-
octavus,
indiclione Uomanorum prima , cum Erlafridus qui- scuit, venientemque cum bonore suscepit, ct bi(;n-
dam comes in Calha monaslcrium in memoriam san- nio s fernie secum in curia regali detinuit. Interea
cti Aurolii a ponlilicis, apud Ilirsaiigiam Spircnsis monachi Fuldenscs. poenitenlia ducti, oratorcs misc-
,

dioecesis, novum a fundamenlo conslruxisset, missa riint adregcra, humili supplicationc rogantes, ut
lcgalione in Fukiam cum precibns Otgaii archicpi- ablatum sihi redonarct abhalem. Quod tamcn faccre,
scopi Mogunlini ct [Forte ad ] Rahanum ahhatem, propier causam ralionabilem, ct abhas ipse renuit,
monachos ab eo peliil,et ejus dispositioni coinobium, et rex admittere nullalenus consensit. Mansit ergo in
quod erexerai, comraendavit. Qui pro Dei reveren- aula regia beatus abbas Rahanus biennio, usque ad

n Hicest Armenus Bedicianorum episcop. S. Basil. Fnfestant conjuncta suis gens perGda Sclavi.
Magni synchronus quem Inter praedicios media regione moranlur
et coaitan.,
rarius aliique referunt coli 9 Novenib. Trilhemius.
Galesinius, Fer- D Angarii, populus Saxoaum leriius ...
25 Maii. Sunt ergo Weslphali dicti, quod in occidua parte seu
De nova hac Corbeia vide Yitam sancti Adelardi
i>
limine aul limile Saxonuni occidentali haliitarent
per Radhertum, cap. IG, et Vilam S. Anscharii.
Oosiphali, quod in orientali. Est iccst occidens, oost
« Imo Weslph:ilia. De origine hujus vocahuli multa
oriens ; palen, liiuites, liues , limina regionum aut
congerunt gcographi moderiii, et 'Wcrnerus Rolc- imperii.
winck libro dc Situ el Morihus Wostphalorum, cap. d Coiisentiunt in anno auctor antiquus de constru-
2, qiiorum nuUus a Gallis nome» illiiis concedil. De ctione monasleriiCorbei:e apud Mcibomium et toinoll
iis poela Saxonicus , qui Ainulphi imperaloris sevo
scriptorum Francise, Schafnahurgensis in Chrnnico,
vixit ad annum 772, h;cc hahet Albertus Crantziuslib. 1 Metropolis, cap. 19, aiiiqiie.
e Ex hoc loco supra oslcndimus in aetate Tri-
Sed generalis h.ihel |iopulos (livisio lernos,
quilius Saxoiiia floiuil oliin
Insii^iiila :
themium huc usque triennio aberrare.
f Imo Rabanum ad ecclesiam S. Pelri in monie a'l
Koniina nunc lemanent, virlus aiili lua recessil.
Deuiqiie Westiihalos ^ociianl in parle manenies orientem monasterii secessisse, libiosque ccKpios ah-
Occidua, quorum non longe termiiius amne solvisse, dictum in priore \ita, niim. 49.
A HheiK» di<iat. Regionein solis ad orlum K Quinquennio piivatim vixissc certum est cx su-
liihabilanl Oosleriiugi, (|uos nomine quiJam
pra diclis.
Osijilialos alio vocilaiit, couliiiia (luorum
,

»7 l'UOI.KGO.MK.\A. ;is

iiiorU>ui Olgarii aiTbii>iii>oi>|ji >iii;;u:iiini, inoiiadiis A qua> |M)iitincalis miiiistcrii oniciuin rcqiiirerc vide-
iiilcriii) iaiufiitaiilibiis. balur, omisii, scd irroprohcii^ibilrin so ciinctis \n
0|K>ri!iiis lioiiis som|ior rvbiliiiil. Ordiiintus auloni
I.IHKU TKUTM S.
ruil iii arcliiopi^coptiiii, siciil csldiitum, vicesima
I^ilur |K>st murtein intMiior.ili archifpiscftpi Mu- sexta «1 dio mensis Jiinii, qii.c fuil sancioruiu Jonii-
);uiili|ii Ot^nrii , qiii fuit iii oniii.e arcliipra>Miliiiii nis ei 1'auli innrtyruni feslivitato soleinnis, ;ipiid
qiiinlus, ct obiit anno l)oininim> nalivilatis oriiu- .MDgiinli.iin inccilc.sia catliodrnli, rege Ludoxicoct
gcntcsimo qiiaiIragi>>iino soplinio, inJicliuiH' Ko- niullis aliis pr.eseiilibus.
manorum decima, mensis Aprilis dic viccsiuia priinn,
• Koilem aiino, julionte Lu lovico roge, np;:d Mo-
in moiiaslerio sancli .\i! ani martyris apuil Mogun-
giintinin iii inonasteriu sancli Albaiii mnrlyris, rina
tiain.in c.ipilla saiicti Itiuiir.icii ciiin lionorc scpnhiis,
priiuipiiiu) niensis Octobris synodum bnbiiil, :i(l
niino pontilicalu^ Mii \icoiiiu) sccdiuio *, licjlu.s Ka-
qiiniii iion soliiin de sun pro^iiicia, S(>d eliniii do aliis
lianus Maurus Magncnlius, altlias Fulilensis, proiiuv
plui(>s i>piscopos ot nlihnU>s cotivocnvil ; (|iioi'iiiu coii-
rone Lutloviri regis, iii arcliicpiscopuiu .Mogiinti- sdii). niiilia pio coiumuni ul:lilnle rei (^ccb^sinsticc
num eleclu», voiis pniccrum siiccessii et pnvfiiit ,
prndonter ordinavit.
annis novein *> , mcnsilnis quatiior. Ciii sulistilu- U
' I'.>r iil(>in tempus mulier qii;ed:iin, Tliierda 110-
lus llatto in alilialia KuMcnsi succcilons pr.criiit
iiiiii;', p^etitloproplKtissa, de parlilius alienis vtnil
nnuis s«^plem. Rabanus itaqiie abbas aniio a>talis
al Mi^iiiitinni : (pi.r Snloiiioiiis c|»is(iipi (;iiiisi;iii-
su;e quinquagcsiino iioiio, qui fuil Lolbarii inipora-
tionsis pnr(H liiniu suis vaticiiiiis iioii luodico porltii-
loris scpliinus , ct qiiarli L<'«nis pap.e Si>ciintliis '"

(•cnnaiioruinqiie regis Ludovici


bavornl. Nam cerlam de pioxiino iiislnntetii coiisimi-
;i>«iue sepliinus , cl
)nationis sa>cnli diom, nliniiuo porplurn, (pi;e soli
l)ominica> nati%iiati$, jam pr.enulalus in arcliic|)i-
IVo siiiil cognitn, qiiasi diviniiiis sibi revelata, so
scnpum ortlinalus, prislinum viix rigorcm non suluni
scirc, piiblico prcilicnbnt, dicoiis cod(>iii aniio iilti-
in nullo nrninit, seJ quasi lunc priinuin incipcrcl
iiiitiii iiiiiiidi dioin iiniiiiiioro. Fiidc niiilli cx popiiio
converli ail Deum, regularis obscrvaiui.e (lisci|iliiKiiii

in nuiltis auclain usque ail morlcni cuatodivii. .\


utritisqiic scxus liinore porculsi, ad enm veneriinl,
olilnlisqiic miinoribus, sc illius ornlioiiibiis, quasi
carnibus et vino impriniis abstinuit , delicias non
alicii^iis saiicl;o cottiinontbibnnl. Ft, quod gtnviiis os',
qu;rsivit, nullas inflruia: cariiis aut mundi vulupia-
sacri oliain oiiliiiis viri (bulriiias oc( I(>sinslicns posl-
l«>s sive illocebras ullatenus adinisit ; lulnen, ct oniiio
|ionontos, illam quasi mngislram cwlitus doslinnlam
qiiod cor])us teuoruin ro\ct, sod nieiilcin losolvit,
p swiucbanlnr. ILcc ad pr;esciilinm sancli Unbntii :ir-
daninntiune perpetua refutavii, grcgom sibi commis-
clii|ir.rsulis ot nlioriiin opiscoporuiii apud snncltin)
suin, ul vrrtis pontifes, rervi«lusqiic Christi minislcr,
Albaniim do Iiictn, ct diligonior do siiis assortionibus
sumina diligenlin cuslo«livil ; quoni verlio, cxotnplo
roqui.sil;), presbytoriim qiieiiidain silii ea siiggossis-
simul, ot liujus vit;e pabulo, qiia potuil solliciludine,
sc, ct sc lalia, qii.Tsliis cansa, iii pnptiliim sominassc,
pavil ct ciiutrivil. .\b ejiis incinorin nunquain reces-
profossa csl. Qiiapioptcr synodnli judicio piiblice
sil aposlnlica sonlcntia Pauli diccnlis : Oportet epi-
ca?sa flagollis, minislorittm pre.Iicnlionis, (iuod irrn-
tcopum irrqfrehenilbitem e$se, umu$ uxoris virum,
tioiinbilitcr ustirpnvornl, ot sild coiitrn niorciu ocole-
tobriuin. n, tirtutibut ornalum, prudentem, pu-
tiicum, I »1, atquc talutarit tcicntiiv docturcm sinsticum vonilicarc prn*siinips"rnt, cuin dcdccorc
, ;

non tinotenlum, non percuttorem ted modestum inaximo ct manifosta coiifiision.! amisit, suisque va-
, ;

ntn titigiotuiH, non cupidum, el qui tetlimonium lia-


ticiniis landcm confusa, rincm impos-.iit.

beal bcnum ab liit eliam qui forit tunt, ul non in im- ^ Gotoscalcus qiiO(|iic •• jirosl.ytor qiiiilnni, nnlinne
propeiiuin incidat, et in taqueum diaboti (/ Tim. iii). G illits, ox < Klionioriiin diccosi ndvoiiions, do |)ni^-

{i»x onuiia crcbrius in inonlc rcvolvcns, nibil euruin dostinalioiic Dci novuiii et pcrniciosum seminnbnt

• .\liis riqetimo primo, quod ordinatus piitclur sub «1 Soqiiciiloin dioin scii v K.ilond. Julii nssigiianl
j)
inilium anni 8i7 aut linoiii anni pr.x-cedeiitis. aliqiii.
'
b ilnlliinom nli iii ouli-sinm S.
> '
"
.\iinnl. Fiildcnsos
'
« In oodom nntio, jiiboute •^
:

Pelri U;il>niio si .11 csl cx c|)i>,liiln 10 Liidovico rogo, apiid .Mogutilincum sytioiliiiii Ii:iliuit
Lupi nMiatis Forrnnoiisis nd Knbaiium ( Aiidivi , circn knleiiti. Ocl(d). i :

inquil, snrcinain ndminislrnlioiiis veslr;c vos dopo- ' II;pc doscripsil cx oisdom .\nnal.. iibi dii iliir
ftuisso, cl rcliusdivinis soluinmodo nunc essc inlon- veniste mulicr ex Alcmanniu' partihus, nuininc Tliiola.
!os llationi voro noslro curaiii siidoris plonnni roli-
: F:iiiidom bislori:iin lofort Tritbcmius iii (ilitonico
quiss»*. » ObiUiin ojus nssignniit .\iiii;ilrs Fiilclonsos llirs.iiigioiisi nd niiiiiitn 8i8.
ad anniim S.Mi, qiio pridio Miis .\pril. m riliitiir do- F Aiino soquonti iu nlia syiiodo daiiinatiis ruil,
fcssisse. Pr.iluit ergo flH;i;* iitin trplcin, si>il circilcr ul siipia dicliiin.
Ircdcciin. Keliqun siifjgeril Hrovverus in Fiildcnsibus, liiio el inonacbiis monnstorii Orbnci, fiindnli a *>

cni bis .Vnnalibiis ccrtior lu\ olTidjfol, qu:iiu e\ velc- sniiclo Kc^iilo nrcliiopis(>opo Kliemensi iii 00 sopullo,
nim abbntiim catalopo ms. rol.ilo in sclioliis ad poc- suii rnii>iii si-ptiiiii s:cciili.
ninln Ilnliani, num. iH, iibi ilicilur per annos ti rc- roliiis l'rovinciii' nrfliinii^copnlis iit jiiiu loipii- »

iiss4'. ali anno 8H ad 8tji. miir, (luo.l Or!'nruiii sit diioccsis Sii(>ssioii(>iisi>. Sic
' lino primut. Nam Sergio boc nniio 817 pri iio diirccsim pro prorincia nccipil Ilnbanus iii cpislula
ldu^.\pril. •— T). codem dio Loo siicccsxii. Ani-
' '
syiioilili nd Ludovicum rogom.
Uasiub KiL lus, ct cx co Uaronius, niiin. 7.
»

1)0 Al) (tl'|.ll.\ IJ UAItA.M MAllil (00


<Tron>ni. Mrch.il eiiiiii laiii lionoti uti vii:ini :i*icrn:i' A i» propriiiin |K»nlinccni conuilium adunarunl. Fiiit
lirlicil^itiH i|ii:iiii iiijIhs :iit inorU-iii |)cr|)<:lii:iiii iiicvi- aiilciii it:il)aiiiiH poiilircx «-i m w; nuUis, int<»ger, cl
l:il)ililcr :i Dco pr.'i'ilciiiiiialo8 uft»c ; cl ncc illiK no- jiisliis ad hiilidilOH vero xclonu», cl pahUirali
; holl,-
rcrc, hi pi (cciil, iicc iiiali-. ct pricscilis prodchhc, si citiidiiic \i;;ilanli,'.ininh, qui cuni calcMX' niiiiislru»
ail iin-lioris vil:c |iiii|)iisiliiiii ('(iMvcrlaiitiir, co (|iioi| ad ( anoiiii as consliliilioncs, jntla oflidi raliomni,
proviilcnlia Dci oiiiiiino hil iiil^illiliiliH. (i^Milra (picni vcilci n-dinrn', pravoruin coiilra wr iiicnti-h (jravilcr
iicalissiiiiiih :iicliipr:i-siil Ualianiis caiiipiini (lispiila- irrilavii. Kt nihi providcnlia divina, qua; nunquani
lioiiis Litiitii iii^rcssiis, l:iiii S('ri|itiir:iriiin auclorita- in hiia dispo^itionc fallitur, alitcr «idina^hcl, inanus
lc (piain (-viiiciili:i nitioiiis ciiiii (-oi.un oiiitiiliiis, l)co impioriim cfrii;'cre niiiiiinc poliiissci. .SV</ nou ru
aiixiliiiiile, siij), r:ivit, vX vi arj;iiiii(-iitalioiii>, iisfpic coii»i!iiiin homini» conlru Dcum ( l'rov. x\i), Kodi iii

:iilco r(;il<Ji(lil niiitiim, ijuoil niliil pro sua opiiiionc namqiic lcm|)orc Ual)anu8 arclii(-piscopus syiiodo
aiiipliiis poliiil inrcrrc. Ijciiciliclns per oninia Dcus pra'si(t(!lial, apiid saiictiiin Alhanuin, LuiJovicuh ret
giii |)i-i'iii('ii)sissiiiiiiiu (Iii},;iiia crroris, p(T os raiiiuli in (i\it;iU; Moguiilina proccriini rcgni cclel>rabal
siii U:ili:iiii cuiiiiitavit. U:itioiial)ilitcr itai|ui: a saii- conventuiii, qui liomincs sancti Uabani, ut Ucgino
clo U:il)aiio conviclus, supcralus, cl coiirusiis iii con- • tcstaliir in chronicis, conspiraiilch adversus donii-
spcclu cpiseoporuiu, ahbatiim, cl ciclcioruin om- B nuin suuin, puliiice conviclos, cum co pacifii avit, et
niiiiii, (|iii fiicrc pncsciilcs, coricclioncm assuiii- uniciiiiiuc pro incnsura dciicti batisfactioncin in-
psil, cirorciiKiiie suiiiii " pulilicc '> rcvocavit. l)c jiiiixit.

senlciitia vero synoili sanctie aJ cpiscopiiiii pro- Anno posl hac Doininicx naiivitatis w:tingoiile-
priniii Iiiiiciii:ii'iiiii Uliciiiis Iraiisiiiissus cst, dalo siino quinquagesimo secundo, indiclione Uoinanorum
prius jiiranienlc coiifiriiKilionis, nc in rcgnimi Luilo- quiiitadecima, qui fuit pontiricatiis bcali Uaijani
vici, iioc cst Geniiaiiicuni, amplius rcdiict. '^
iMuIta qiiiiitus anniis, iterum c(-lebrata cst synodiis, rcge
qiioqiic in cadciii syiiodo et ali:i fucruiil ulilitcr Ue- Lulovico juljcnte, :ipiid .Mogiintiain, in nionastcri^i
crcla, quae alilji lialjenlur. sancti Alhani martyris ,Uabano prx.^idi:nie
ipso
Verum silcntio piaitereundiim non cst, quemad- arcliiepiscopo, in qua pcne omnes episcopi, et abba-
iiioduin oninis boiii iiostis ct iiiiniicus, diabolus saii- t;s Francia! orientalis ', Bavariu: atque SaxonitC,
clis Uabani sludiis advcrsabatur ia oiunibus dic ac cum Ulienaiiis ct .Mosellaiiis companierunt prf>priis
noclc ;
qua^rens ct oLscrvans ejus vit;T! seinitas, ut in persouis. Miilta in ea synodo statuta siinl, ad coia-
eum vei a sanclitalis revocarct proposito, vel pii- muiiem ecdesisc, proque inoruni corrc-
iitiiitatcm
blio.-c neci exponcrct, aut confiisioni personali. Nec a ctioiie Deo famulantium clericorum , qiKC oinnia
jnale cocptis quicvit, quousque landciu iii brevi plu- -•
Ludovicus ipse regaii auctoritate confirrnavit. El
riuin aninias subditonim subveriit. ISain cum vix episcopi quidem synodaies qiix-sliones in concilio de-
'• duos in poiitificalu menses implcsset, suis pene om- lerminabanl : rcx aulem cum principibus in civitate
nibiis, instiganlc spiritu nialigno, coepit niinium scdandis litibus invigilahat.
(lisplioere, quoruni taiita fuil subsecuta temeritas, .Anno Dominicae nativilatis octingentesimo qiiin-
ut occullum de niorlo illius traclarcnt consiliuni I quagcsimo, indictione Uomanorum tertiadecima, qui
Conspiranles enim adversus eum ex ciericis ecclesiai fuit sancti Uabaiii annus in ponlificatu tertius, Gcr-
Moguntinse coinplures, qiionim vilia et inordinalam mani:c populos gravissima fames opprcssit, maxime
conversaiionein vir saiiclus rationabililer arguebat, circa Rhenum habiianles. Nam unus modius de frii-

de laicis eliani nuillos nobilos et ignobiles in suam nienlo Mogunlia; vendebatur pro * decem nuinmis
perversam societatem occulle traxcrunt, et malum argenti, quorum sex el viginti unum hodie faciunt

synodica cpistola Uabanl ad Hincmarum ar-


a In generale placilum habuil apiid .Moguntiacum, in qno
cbiepiscopum lUicincnsem scribit « incorrigibilem legalos fratruni suoruni, el Nordmaniiorurn Sclavo-
eum repertuni ei rccludendum esse, nec sinendum riimque suscepit, audivit et al)soIvit. HoiniiK-s etiain
auiplius errorcm doceie et seducere populuni Cliri- Hrabani episcopi adversus dominum sunin conspi-
slianum. n Ei in ullinia ad eumdem epistola scribit, D ranlespulilice convicios cum eo pacificavit. >
cum prKsenlein a sua nequitia avellinonpotuisse. >
« f Annales Fuidenscs ad hunc annum fco2 sic re-
Sigebertus ad ann. 8i9 ait « Convictum, sed lanien ferunt i Hal)ita est autem et synodus ex
: volnntaie
in suo perseverasse errore. » atque prseceplo ejusdem sercnissimi principis (regis
^ Arcliicpiscopum. Nam proprius episcopus erat Ludovici) in civitale Mogunii.i metropoli Germaniic,
Suessonensis Uolhardus, scu Hiothadus, qui etiam pra?sidenle Uabano venerabili ejusdem urbis archi-
Carisiacic synodo inlerfuit, in qua dicitur « honorem episcopo, ciim omnibus episcopis atqiie abhalibiis
presbyleralem per Uigboldum cliorepiscopum cum OrienlaUs Franci;c, Baioariae et Saxoniae. Et illi
essel Suessonic;c parochiai monachus, inscio civitatis quidem de absolvendis qu.^e^tionibus ecclcsiastice
suae episcopo, usurpasse. » iractatura habebant. Rex vero cum
principibus ct
c Decreto syuodi Carisiacac, i honore pres! yte- prcefectis provinciarum publicis causis lilibusqiie
rali delectus est, ut iinprobus virgis ciesus, et iie componendis insisleos, postquam synodalia conru
aliis noceret, ergastulo retrusus. decreta suo judicio comprobavit et legaliones Bii'ga-
<! lino hxc anno arcliiepiscopatus 2, Cbristi 848, rorum Sciavorumque audivii et absolvit, Baioar.yni
contigisse ex sequentibus certum. reversiis est. » At Mosellanos fuisse cxlra rcgnuiu
e Non Uegino,qui Uabaiii non meniinit, sed auclor Ludovici certiim est.
Annaiiuin Fuldensium, in quibus haec iegunlur ad s Annales Fuidenses iterum descripsit. jn quibua

annum 848 : « L-jdovicus rex circa Kalend. Oclobris decem siciis argenli legitur reliqua tlc malaro Tri- :
m iMioi.t:c.o.Mi:N\. \('i

auri noroniini. F,\ qiia supiiuUlioiu! couslnl unum A runim. iiif.liuiliuiii qucxiiie, oralioni cl conu-mi.l:.

quan» tioiii, (|iioli('s a ponlilicali poteral tiiiiiislerio vaeare,


ocliilc rrunieiili, «jiiod nuitdrum \iK'anl, plus

s*)luw noroiios iiitl.r niciisiinv MtH:"i>li"H'ii«.is. seinper fuit inteiiliis, ct !<uiu-litati:> e&er(itiiiin, i|ii<)it
Iros
MornltaUir aiiU-m eo leniporc hcalus Ualianus ar- nionaebus iii coMuibio didicerat, etiam arcbipr.isiil

( liicpiscopus in qiiailam \illa pariKliia; su;r, cui \o- facliis, sine inlermissione conlinuans. nunqnam iii-

rabuluin est WinceUa, (juanj in desceoau Kheni lenniikit. Verbuni Uei pr.fdieaiv sibi commisso po-
flnminis ail dejlram, ferme tribus a Moiiniilia disUt pulo ni»u ernluiit ; (|iiip|)e <pii se apostoloriiia (on-

niiHiaribus, ol niinc ab incolis lerrx' Wunckcl nun- 6eciitujnesscmini»tcriuiii reco^^novil. Kiiiin vcro >i(-ul

ea resiilens, |Kuiperes do iliven»is loei* non nieietnr dici aposlolus, qui vacans miiiidi iie-
eiipalnr. Iii

advenienles qiiolidie plus quam irccenlo* liuseipiebal, gotiis vei olio, veiH.iiin Hei cmnmissis sibi populis
in pneseii- iion prxvlicat, ita episcopali honore pcnitiis esl iii-
01 aliineulo suslenlabal, exeepiii bis (|ui

tia illiiis assidne V(>.Mebaiitur. Ui^iitis. (|ui iie^lectis si\o postposilis spiriliiali!>tis,

Venil aulcm inlcr alios, nna dieruin el nuilicr »ola tcuporalia cnrat. Traiisiens ergo per vico^,
qn.-iMlain ex villa Cnicinaco(qua' nunc oppiduni est ») [tenpie caslelLi et vill-js, Aposlobinim inore, Uaba-
oiiunda, inedia peiie cousuiupta cum infanU' par- lais cnin clericis iK^iiiiullis et iiionachis, (|Uos ad lioc
'^ niiiii>U-riuin iiovit idon«v)s. Kvangcliiiiii Dei popiilo
cum aaliis
lo. cuin
viHo, pauperilus, rclocillari de>i(leraiis.
uiiiilia\il, dcliii(nieiil''s corripiiil, pu-iiitciitcs
[}ux priiistpiani liinen porl;c doiniis (>piscopalis Iraiis- l)o-

cfiidtrat, prc niwia imlx^ciUilale coriucnsin lerrani, iiiiiio reconciliavit. Morcs clericonim totis viribus

s{iiriluiu e\lialavit. Pucr vero niamillaiu matris de- ad aposuilicam iiisliuuioncin i-cformare sludiiii ,

fiinct.r jaccntis, quasi vivenlis, de sinii proirabcns, pro <iiioruin direclione saliibri, ties libios nola-
el sii^'ere lentans, uuiltos intuciites ad nclum cocgil. biles ad Ilaildoifom, qiiarUiin arcliiepisrnpum Mo-

(Jiia- ciini bcalo poutilici luiiiliata fiiisscnl, iii^cnuiit giiuliiium, anU-cessoieni suiiiii, priiis liiciibravit ".

et pr.e iiiinio cumpakMonis dolore lacryinas cobiltoru Quuties veio ab ac.ionibns ccclcsiic publicis va-
intu |K)Uiit. E& ilU Uic p^M- omnem regioneni niiscii- cabat inansionem icciilcnliic corj oralis lenebal
,

cordiaiM pracdicari fccit cgeuis, elcemosynas pro vcl in mcniorala villa circa Ulieiuiiii ^Vincella, \cl in

viribiis auxit. rau|K>ribus, un lecnnque veiiicntibus, Mogiiiilia, ciica niajorcin ccdosiani, iii doino episco-
necosarium pncscutis vil;c pibnliim nbiindanlins pali, aul certc in inoiite, liaud procul a pnenoiiiiiia-

iiiiuistravit. llanc cjus muniliccntiain in pauperes to vico, qui de nomine illius dictiis cst Ilistbofebc-
oinnipoteiis Iknis grataiu habens, dupliri licnelicio rus, in quo niinc nionasterium saucii Joaiinis Itapii-

rcmuncrassc legiUir; dnm ci copiosain liujus viuc sl;c ccrnilur es^e consirucUi.ii. Freiiticnlcr ctiaiu
provi>ioiiem in pra-j>enti nMribuit. ct aiiiuiam illius ^ mancrc roiisuevil in coenobio saiicti iiiaiiyiis AI-

tandein a rorpore scparatam %tenix felicitatis in bani, qu«)d iii inonlc prope Mogiiiitiani Iticli<drus >>,

rcclo dcliciis perpctno satiavit. Diipcrsit enim hujus tcrtius archiepiscopus, construKit, aiino Doinini se-
vitcp diviiias pro Chri»li amore, ct dcdii pauperibus, pliiigcntesiino nona^csinio sc\to, indiclione Uoma-
propter quod ct Justilia cjus maHCt iu saculum sw- noruiii (piarta, propicr iiioiiachoruin iiiibi Deo faniu-
culi (Psat. c\i, 9), ct conviviuiu [el coriiu] ejiis cum laiitiuin vit.-c saiiclitalein. In monaslcrio ctiain ca-
ftanclis oinnibus cxaltatur in glurin. Cliristum Jesum iionicorum Saiicli Vicloris ', extra Mogniiliain, s;c-
unigenitum r>ci Filiuin, ciijus iiiinister crat ct pon- pius habiiabal, cuin pioplcr acris teniperiem, tum
tifcx, aniavii siipcr oniiiia, pro ciijiis bonore lidelcin propter loci ct sitiis aiiKrnitalcm. Ilii iioniiiilla pro
se oviuin (^jns pastorcm e\liiliuil, iu.scios dociiit, liiicli