P. 1
tu vung triet - than

tu vung triet - than

4.5

|Views: 740|Likes:
Published by troibovo07

More info:

Published by: troibovo07 on Apr 26, 2007
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/30/2015

pdf

text

original

Dedication to my dear fraters

,
particularly in Ngoïc Quang Community,
as a honest appreciation for the life







T\ \\NG TR¡¡T THAN
\¡¡T ANH
PHILOSOPHICO – THEOLOGICAL
LEXICON
\ìctnamcsc – Lnglìsh
1
2
LÔØI NGOÛ
1ap sach nav dcn voì ban that tinh co va cung tinh co
ngav ca voì nguoì thuc hìcn no.
Aì cung thua nhan khong dc gi chuvcn duoc nhung
thuat ngu chuvcn mon gìua cac ngon ngu voì nhau va gìua
ngon ngu \ìct-Anh khong phaì la mot ngoaì lc. \i nhu cau hoc
hoì, cau tìcn, chung toì van uoc mong co duoc nhung bo tu
dìcn han hoì 4o/ – \/e/, \/e/ – 4o/ trong lanh vuc chuvcn
mon ton gìao noì chung, cach rìcng Cong Cìao (dac bìct trìct
hoc va than hoc), hìcn taì nhung gi co duoc trong tam tav that
la han chc; Ta d/eo //ao /cc //o /u 4o/ – \/e/ cua Lm. \u
Kìm Chính, SJ chu bìcn, Ta caoa /r/e/ //ao cao bao 4o/ –
\/e/ cua Ngo Nình va Nguvcn 1hc Nình (tat ca dcu khong dav
J00 trang) va mot so taì lìcu rìcng lc khac co thc tìn cav duoc
vc mat chuvcn mon. Nhu vav cu cho Anh – \ìct la tam on, thc
con \ìct – Anh thi sao : Ít ra doì voì chung toì thi toì gìo xcm
nhu hoan toan tav trang !
Iang luc muon tao rìcng cho minh mot tap so tav tu
vung chuvcn mon \ìct – Anh trìct than, thi qua mav dìcn toan
chung toì co duoc nhung taì lìcu noì trcn va voì nhung gi cho
phcp vc mat kv thuat va hìcu bìct, chung toì da gang go thuc
hìcn cuon tu vung nav. Iav la cuon Viet – Anh dao nguoc tu
cuon Ta caoa /r/e/ //ao cao bao Anh – Vieät cua Ngo Nình va
Nguvcn 1hc Nình ma thoì, ngoaì ra chung toì con co tham
khao mot so taì lìcu khac va thcm vao mot so muc tu trong do
co nhung tu chuvcn mon nha Phat pho thong. Iang khì cho
doì nhung cong trinh chuvcn mon cu thc dav du cua nhung
bac thuc gìa, danh chap nhan vav.
J
Ic tìcn vìcc su dung, tham khao chco, chung toì co ìn
gop cuon Ta caoa /r/e/ //ao cao bao 4o/ – \/e/ cua Ngo Nình
va Nguvcn 1hc Nình o phía sau.
1
\i hoan canh khong cho phcp va vi thìcn ích chung,
chung toì rat mong mot cach dac bìct haì tac gìa Ngo Nình va
Nguvcn 1hc Nình thong cam mìcn thu cho vìcc su dung taì
lìcu cua quv vì ma chua xìn phcp. \a qua dav trcn tình than
cau tìcn, chung toì cung rat mong don nhan duoc su chi dav
cua tat ca moì nguoì. \ìn chan thanh trì an.



Ða Naoa, oaau 17 //aoa 11 oam ?003
ngöôøi thöïc hieän

Ky hieu viet tat :
cd: cong dong
cg: cong gìao
dk: dìcu khoan
(canon: Cìao
luat)
ICH: Iuc Cìao
hoang
IK: Iuc Kìto
IN: Iuc Nc
CH: Cìao hoì
CN: Cìam muc
1CN: 1ong Cìam
muc
K1: Kình thanh
LN: Lình muc
n.: nam
ng.: nguoì
1C: 1hìcn Chua
tk: thc kv
tt.: va cac so tìcp
thco
vv: van van
x.: xcm

1
Xem /a/ oc/ daa caa /a/ /ac a/a a /raoa 3?9
4
A - AÊ - AÂ
A Ia Han: Arahant
A hí tích (thuoc bí tích):
Sacramcntals
A phung vu: Paralìturgv
A thanh, chan phuoc: 1hc
ßlcsscd
A than: Icmìgod
Ac cam: Antìpathv
Ac dao: Lvìl wav
Ac hiem/doc, co tinh pham
loì; tình nghìch/quaì: Nalìcc
Ac khau, luoì noc doc: Evil
tonguc
Ac mong: Nìghtmarc,
nìghtmarìsh
Ac nghiet, tan nhan: Harshlv
Ac than: Icvìl, cvìl spìrìt
Ac thong dam, loan thong
dam (tim lac khoaì nhuc
duc bang tu hanh ha va
hanh ha ng. doì tac):
Sadomasochìsm
Ac y, ac tam, xau bung:
Nalcvolcncc
Ac y/tam, xau bung: Ill wìll
Ac/hao dam; tan bao: Sadìsm
Ac/du tu han chat: Intrìnsìc
cvìl
Ach: Yokc, burdcn
Ach/canh no lc: Slavcrv
Adam cuoi cung (IK 1Cr
1b,4b; Rm b, 12-21): Last
Adam
Adam moi: Sccond Adam
Ai ca cua Cieremia:
Lamcntatìon ol Jcrcmìah
Ai cap: Lgvpt(-ìan)
Ai duc, su khao khat: Lust
Ai hoi, hoì toì cach tron/hoan
hao: Pcrlcct contrìtìon
Ai ky, tu kv aì mo: Narcìssìsm
Ai nam ai nu: Cvnandrv
Ai tình thuan khiet: Platonic
lovc
Am anh; sav mc: 0bscssìon
Am/phung du; ngu v/ngon:
Allcgorv, parablc
ANDC (khau hìcu Iong 1cn:
Ðe c/o/ aaaoa TC ca saoa
/ao): Ad Najorcm Icì
Clorìam
A-mot, Am: Amos
An hình, tìch tình: Pcacclul (a)
An giac nghìn thu (ßìzantìno;
chi vc IN, ba thanh Anna):
Koìmcsìs
An nghí ngan thu: Ltcrnal rcst
An ninh/toan, vcn on: Sccurìtv
b
An tang: Intcrmcnt, burìal,
luncral
An tang theo Kito giao:
Chrìstìan burìal, Chrìstìan
luncral
An tinh hoan toan: Pcrlcctlv
pcacclul
An ui: Consolatìon, comlort
An ui thieng lieng: Spìrìtual
consolatìon
An ui tu nhan do: Consolatìon
wìth causc
An ui vo nhan do (1C tac
dong): Consolatìon wìthout
causc
An phat tram luan (hoa
nguc): Pain ol damnatìon
An tram luan muon doi: Pain
actcrna, ctcrnal paìn
An van ung thuan: Allìrmatìvc
judgmcnt
An/phap lc, lc loì xct xu (cua
mot toa an); phap luat hoc:
Jurìsprudcncc
Anh chi em: Sìblìngs
Anh chi em [cung mc - dong
mau -| khac cha: Ltcrìnc
brothcr
Anh chi cm cung cha/mc khac
mc/cha: Stcp-brothcr/-
sìstcr, hall-brothcr, -sìstcr
Anh em: ßrcthrcn, lratcr,
brothcr
Anh em Bohemia (ton phaì
kìto, tach khoì Ltraquìsts, n.
14b7, va sau nav kct hop voì
phaì Calvìn): ßohcmìan
ßrcthrcn
Anh em chong/vo/re: ßrothcr-
ìn-law
Anh em hen mon: Irìars
mìnor
Anh em ket nghía: ßlood
brothcr
Anh em ly khai: Scparatcd
brcthrcn
Anh em sua loi nhau:
Fraternal corrcctìon
Anh em; su huvnh; nam tu si
khong lình muc: ßrothcrs
Anh giao: Anglìcan(-ìsm)
Anh Ciao Ha phai (thìcn vc
1ìn lanh): Low Church
Anh hai tien thinh: Chìldrcn`s
lìmbo
Anh hung ca, thìcn su thì:
Lpìc, cpos, cpopcc
Anh ao: \ìrtual ìmagc
Anh ho ao ÐN (thav thc cho
bo ao IN): Scapular mcdal
Anh deo: Ncdals
b
Anh deo hay lam phep la :
Nìraculous mcdal
Anh deo nguc (hinh traì xoan
cua cac CN Iong phuong):
Lncolpìon
Anh deo thay (cho bo ao Iuc
Nc): Scapular mcdal
Anh huong toi, gav xuc dong;
cam xuc; tham nhìcm; gìa
vo: Allcct
Anh tuong thanh: Icon, sacred
ìmagc
Anh quang, sang to, sang
ngoì; ro rang, mình bach,
hìcn mình, quang mình:
Clarìtv
Anh sang vinh quang (dc co
thc thav 1C trcn thìcn
dang): Lumcn glorìac
Anh sang vinh quang, thìcn
quang : Light ol glorv
Anh sang; nguon sang lua,
dcn: Lìght
Anh, tuong; hinh tuong, hinh
dung; v tuong: Imagc
Anh-Cong giao (Phaì Anh gìao
gìu gìao lv va phong tuc
Cong gìao): Anglo-Catholìcs
An-re: Andrcw
Ao giac/anh: Hallucìnatìon
Ao thi: \ìsual hallucìnatìon
Ao tuong luan: Illusìonìsm
Ao tuong, ao anh, ao gìac:
Illusìon
Ao tuong, ao anh, ao gìac;
chung hoang tuong, hoang
loan tam: Iclusìon
Ao tuong, ao mong: Iantasm
Ao vong, huvcn hoa, ao hoa:
Nìragc
Ao anha (phung vu): Alb
Ao ca sa, v mau vang: Ycllow
robc, lrock
Ao cac phep: Surplìcc
Ao cac phep, ao gìup lc: Cotta
Ao choang: Cappa, pluvìal
Ao choang lon (cua cac hong
v va gìam muc): Cappa
magna
Ao choang ngoai (cua cac
kình si): Almucc
Ao choang (khong co tav):
Copc
Ao dai; ao nha (thav) tu: Irock
Ao dong: Soutanc, cassock,
rclìgìous habìt
Ao dong (co phan ao khoac
ngan dc choang thcm
ngoaì): Zìmarra
Ao deo anh: Scapular mcdal
7
Ao khoac ngan (CN va ICH
thuong dung, khoac lcn
ngoaì ao dong): Nozzctta
Ao khoac (cua gìao si): Crcca
Ao le: Plancta
Ao le gap (xua pho tc va phu
pho tc mac trong daì lc mua
dcn toì): Ioldcd chasublc
Ao le ngoai: Chasublc
Ao le pho te: Ialmatìc
Ao long gai, ao nham:
Cìlìcìum
Ao nham/hanh xac (bang vaì
tho san suì, long gaì): Haìr
shìrt
Ao phu pho te: 1unìc(lc)
Ao quan, linh cuu: Collìn,
caskct
Ao ren van (CN) :Rochct
Ao rua toi: Baptismal robc
Ao trang dai, Ao chung trang,
anba (phung vu): Alb
Ap huc, ap chc, uc hìcp; bop
nghct, dc ncn, dan ap; ngot
ngat: 0pprcss(-ìon)
Ap chot, gìap cuoì: Pcnult(-
ìmatc)
Ap dung dac tính (cua thìcn
tính cho nhan tính va traì
laì): Prcdìcatìon ol idiom
Aristot: Stagìrìtc
Ay nay/ can rut luong tam; hoì
han, hoì tìcc: Worm ol
conscìcncc
An cap/trom, trom cap: 1hclt,
larccnv
An chay kieng thit (Iong
phuong): Ncstcìa
An chay nhat, nhat chav:
Black last
An chay (dk 12b1), nhìn doì;
kìcng khcm: Iast
An nan, hoì caì, thong hoì, hoì
tìcc, hoì han: Contrìtìon,
rcpcntancc, pcnìtcncc
An nan khong tron: Impcrlcct
contrìtìon
An nan tron: Pcrlcct
contrìtìon
An xin, hanh khat; naì xìn:
ßcg
Am duong: Yìn-vang
Am duong (ngo gìao); kv soc
vong: Svzvgv
Am giai hình ca: Nodcs
Am ho, (chung) bo phan sình
duc: Pudcnda
Am í, nung nau: Smouldcrìng
Am muu, muu phan:
Conspìracv(-ator), plot
Am muu; cung gop phan to
chuc, gav ra: Conspìrc
8
Am nhac thoi Trung co :
Ncdìcval musìc
Am phap hình ca: Crcgorìan
modcs
Am ty, vuc tham; am phu,
dìcm vuong: Hadcs, ncthcr
world, abvss
An hong giao sí, bong loc (dk
1272): ßcnclìcc
An han, hoì han, an nan:
Rcmorsc
An hue, qua tang; thìcn taì:
Cìlt
An hue; an sung, on thanh:
Cracc, gratìa
An nhan, nha hao tam:
ßcnclactor
An sung hí tích: Sacramcntal
gracc, res sacramcntì
An sung don thuan, chi an
sung khong thoì: Res
tantum
An sung thu tao: Crcatcd
gracc
An sung vo tao, (1C tu trao
ban chính minh): Lncrcatcd
gracc
An trang nguyen thuy (truoc
nguvcn toì): 0rìgìnal justìcc/
rìghtcousncss
An xa; khoan dung/thu; nuong
chìcu, buong tha:
Indulgcncc, amncstv
An sí, sa mon: Rcclusc
An tu: Hcrmìt
An: Scal
An tích: Sacramcntal
charactcr
An tích giai toi (dk 98J): Scal
ol conlcssìon
An tích khong tay xoa duoc,
khong phaì nhat: Indclìblc
charactcr
An tích Rua toi, an tín 1hanh
tav: Scal ol baptìsm
An tín Thanh Iinh: Scal ol
thc Spìrìt
An-Au: Arvan
Ap trung; ap u; thoì gìan u
bcnh; cau mong (thuat boì
toan ngu qua dcm noì cac
dcn mìcu mong nhan duoc
mong bao cua v than bav
cho cach chua lanh bcnh):
Incubatìon
Au A, laì Au A: Lurasìan
Au hoa: Luropcanìzc
Au lo khac khoai, phìcn muon
tot do, quan quaì; hap hoì:
Agonìzc

9
B
Ba hien nhan, ßa vua: 1hc
thrcc wìsc mcn, thc magì
Ba loai duc vong: 1rìplc
concupìsccncc
Ba Ngoi o trong nhau, tuong
taì: 1rìnìtarìan
Ba con ho hang; ba con bcn
ngoaì; cung nguon goc:
Cognatc
Ba con, than quvcn: Rclatìvcs
Ba Ia Non, Pham chí:
ßrahmana
Ba la mon, tu tc ßlm:
ßrahman
Ba phuoc: Sister ol mcrcv
Ba so, nu tu, nì co (Nha Phat):
Nun
Ba (quy ha): Iamc
Ba toi loi, suc cam do cua toì
loì: Iomcs pcccatì
Ba chu, ba quvcn, quvcn toì
cao; lanh dao: Hcgcmonv
Ba cong vien (lam moì thu
vìcc trong nha); ng. quan
gìa: Iactotum
Ba: hac, co, thím, dì...: Grand
aunt
Bahylonia: ßabvlonìa
Bac ho; loaì bo; hat huì, ruong
bo; tu choì, cu tuvct:
Rcjcct(-ìon)
Bac/duc ai, tinh vcu; hoì tu
thìcn, cuu tc; cua bo thí:
Charìtv
Bachiturat: ßarbìturatc
Bach hai, truv haì, khung bo,
dan ap; hanh ha, nguoc daì:
Pcrsccutc(-ìon)
Bach khoa thu, tu dìcn:
Lncvclop(a)cdìa
Bai han them: Lxcursus
Bai ca "Chuc tung" (Lc 1, b8-
79): ßcncdìctus
Bai ca Keruhim (phung vu
Iong phuong): Chcrubìcon
Bai ca mat troi (cua thanh
Phanxìco Assìsì): Cantìclc ol
thc Sun
Bai cong ho Phuc Sinh:
Lxultct
Bai dien giang, gìang lc
(1hanh Lc, dk 7b7): Homìlv
Bai dien thuyet, dìcn tu/van;
thìcn khao luan; ngon tu:
Iìscoursc
Bai Do thai: Antì-scmìtìsm
Bai doc ngan: Lìttlc chaptcr
Bai doc phung vu (khong phaì
la Phuc Am): Lcsson
10
Bai doc; dì ban: Lcctìon
Bai giang: Lccturc, scrmon
Bai giang tren nui (Nt b-7):
Scrmon ol thc mount
Bai hat "Ngav phan no": Iìcs
Irac
Bai hop xuong; dan hop
xuong: Choralc
Bai huan du, dìcn van:
Allocutìon
Bai Phuc am cuoi le (xua):
1hc last Cospcl
Bai sai: Lcttcr ol obcdìcncc
Bai tan duong, loì khcn, dìcu
van tung thc: Lulogv
Bai tan tung, tung tu:
Pancgvrìc
Bai thanh ca, ca vình:
Cantìclc
Bai Thanh Nau phai (chong
bang Iuc Narìa lac gìao thoì
xua): Antìdìcomarìanìtcs
Bai than linh, baì 1C:
Antìthcìsm
Bai trình giang (dav hoc), baì
thuvct trinh: Lccturc
Bai trình thuyet chu dao (ncu
cac van dc quan trong):
Kcvnotc addrcss
Bai tru viec tho anh tuong:
Iconomachv, Iconoclasm
Bai van da kích, dam luan:
Iìatrìbc
Bai vi, than chu : Anccstral
tablcts
Bai xích; khìcn trach, lcn an;
hinh phat doì doì (hoa
nguc): Rcprobatìon
Bai ho, huv bo, gìaì tan; cam
chi, dan ap; dc ncn, cam laì;
gìau gìcm: Supprcssìon
Bai ho; huv bo, phc chi:
Abrogatìon
Bai chuc (dk 192): Rcmoval
Bai rao; dan chìcn; lan xcp,
khuc uon; canh cua: Iold
Bai hoa giao (An do, ßa tu):
Parsìsm
Bai lay, phuc lav: Proskvncsìs
Bai quì, baì goì, quv goì:
Ccnullcct(-cxìon)
Bai vat giao; mc lình vat,
nguong mo/suv ton qua lo
(doì voì nguoì hav vat...);
chung /thoì dam dung kích
duc vat: Ictìshìsm
Bai/chong giao sí:
Antìclcrìcalìsm
Bai/huy ho; thu tìcu: Rcscìnd,
abrogatìon
Bam chat, chap chat, ßam
víu, nhìcm truoc: Clìng
11
Ban hanh: Promulgatìon
Ban ngay; mot ngav tro:
Iìurnal
Ban phep lanh cho phu nu
thoì sình no: Churchìng
Ban so, nguvcn thuv: Prìmcval
Ban tang: ßcstow
Ban thuong; gìa on; haì long,
man nguvcn; tìcn thu lao:
Cratìlìcatìon
Ban (hí tích) voi dieu kien
(dk 84b): Condìtìonal
conlcrral
Ban chiu le: Altar raìl
Ban hoi, khuvcn/chi bao:
Counscl
Ban quy: Prìc-Iìcu
Ban tho: Altar
Ban tho canh/tìcu: Nìnor/
latcral altar
Ban tho chính: Naìn altar,
high altar
Ban tho co dinh: Iìxcd altar
Ban tho dac an (xua duoc daì
xa cho kc chct khì lam lc o
do): Prìvìlcgcd altar
Ban tho luu dong: Novablc
altcr
Ban tho noì/trcn mo cua mot
vì tu dao: Conlcssìon ol a
Nartvr
Ban tho tam (gìu Ninh 1hanh
Chua cac ngav thu b va b
1uan 1hanh); ban huong
an: Altar ol rcposc
Ban tho xach tay: Portablc
altar
Ban tiec Ioi Chua: Table ol
thc word
Ban an, an van; luan dc than
hoc; mcnh dc: Scntcncc
Ban hay muoi (ban dìch Cuu
Loc trong tìcng Hv lap):
Scptuagìnt, L\\
Ban chat hí tích: Substancc ol
sacramcnt
Ban chat doi hai: Corruptcd
naturc
Ban chat tot, thìcn tanh: Cood
naturcd
Ban chep tay, thu ban, ban
thao: Nanuscrìpt
Ban chu giai thuong dung (o
thoì trung co dc cat nghia
K1): Clossa ordìnarìa
Ban dich; loì trinh /gìaì thuat:
\crsìon
Ban dich Targum (ban dìch
Kình 1hanh Cuu Loc ra
tìcng Aram): 1argum
Ban dich Vulgata: \ulgatc
12
Ban dia, ban xu, dìa phuong;
tìcng ban xu: \crnacular
Ban huong dan tham khao:
Cross-rclcrcncc
Ban ke cac sach Kinh thanh
do ong Nuratorì (1b72-
17b0) kham pha: Canon ol
Nuratorì
Ban Kinh Thanh da ngu :
Polvglot ßìblc
Ban Kinh Thanh Hy ngu (ßan
L\\): Crcck ßìblc
Ban Kinh Thanh thong dung
(bang tìcng Sìrì thong dung
o 1ìcu A vao cac tk b-7): 1hc
Pcschìtta(o)
Ban manh thu muc Nuratori
(xua nhat -cuoì tk 2- ghì tcn
cac sach trong 1an Loc):
Nuratorìan lragmcnt
(canon)
Ban nang, thìcn huong; nang
khìcu: Instìnct
Ban nang ton giao: Religious
ìnstìnct
Ban nga, ca vì tính, caì toì:
Pcrsonhood, cgo, scll
Ban Pho thong (K1 do thanh
Hìcronìmo phìcn dìch, tk 4):
\ulgatc
Ban quyen so tai (dk 1J4 §2):
Local 0rdìnarv
Ban quyet nghi cua Iuc Pìo
I\ (lcn an 80 mcnh dc hav v
kìcn saì lac; n. 18b4):
Svllabus ol Pìus I\
Ban quyet nghi cua Iuc Pìo \
(lcn an mot so quan dìcm
khac; n. 1907): Svllabus ol
Pìus \
Ban sao phong, chup laì, mo
phong, lam gìa: Iacsìmìlc
Ban sac gioi tính: Scxual
ìdcntìtv
Ban thanh ca: Anthcm, sacrcd
song, hvmn, song ol praìsc
Ban the, ban chat, vcu tính,
cot tuv: Lsscncc
Ban the, ban chat; thuc thc,
thuc chat; noì dung, daì v;
taì san, tìcn cua: Substancc
Ban the, tu thc, thuc thc (cua
"hìcn tuong"); (Kant) doì
tuong truc gìac trí thuc:
Noumcmon
Ban the; ban tính: 0usìa
Ban tính: Naturc
Ban tính loai nguoi, nhan
tính: Human naturc
Ban tính sa nga/doa: Iallcn
naturc
1J
Ban tính; ban chat: Phvsìs
Ban tom tat: Abstract(s)
Ban tom tat, sach toat vcu;
hinh anh thu nho; mau
guong tìcu bìcu; tình chat,
tình hoa: Lpìtomc
Ban tuyen ngon Augshurg
(1ìn lanh, n. 1bbb):
Augsburg Conlcssìon
Ban Tuyen ngon Nhan
quyen: ßìll ol Rìght(s)
Ban tuyen tín cua gìao phaì
1ìn lanh Phap: Callìcan
conlcssìon
Ban tuyen tín thanh
Athanasio (cung goì la
0uìcumquc, tk b):
Athanasìan Crccd
Ban Tuyen tín Westminster
(CH 1ruong lao, n. 1b4J-
1b47): Wcstmìnstcr
conlcssìon
Ban tuyen xung duc tin, cong
thuc/ban tuvcn tín, tín quv
(kình tìn kính): Symbol ol
laìth
Ban van Kinh Thanh do
truong phaì Nasorah bao
luu: Nasorctìc tcxt
Ban van/vìct, baì doc; nguvcn
van; nguvcn ban: 1cxt
Ban vi, ban thc: Supposìt
Ban viet hang mat ma/uoc,
mat kv thu: Crvptogram
Ban viet thao, chu thao:
Cursìvc
Ban xu hoa phung vu:
Lìturgìcal inculturation
Ban xu hoa, ban dìa hoa:
Indìgcnìzc(-atìon)
Ban xu/dìa: Indìgcnous
Ban cau: Hcmìsphcrc
Ban cu thi (nua cau tho):
Hcmìstìch
Ban khe uoc: Quasi contract
Ban tru/cu so (dk 100), chuan
cu (dk 10Jtt): 0uasì
domìcìlc
Ban dong nghiep, dong ban,
than huu: Conlrcrc, lratcr,
matc
Ban huu: Irìcnd
Ban than; nguoì hau (trong
nha IHC); gìa nhan (gìao
dan song trong mot tu
vìcn): Iamìlìar
Ban Thien Chua (hìcp hoì
gom tu si va gìao dan, tk
14): Irìcnds ol Cod
Ban/huu the hoc: 0ntologv
Ban; ban, bang, bìcu: 1ablc
Ba-na-ha: ßarnabas
14
Bang cao trang: Svllabus
Bang liet ke [bìcu kc| cac dan
toc (St 10): 1ablc ol natìons
Bang tính cac ngay trong
lich; so ngav cpacta (ngav
nhuan thcm vao am lìch
cho can doì voì duong lìch);
tuoì trang gìao thua, nìcn
nguvct: Lpact
Bang tom tat, ban toat vcu,
bìcu nhat lam: Svnopsìs
Bang tro kinh: Altar cards
Bang ho: Prolanìtv, blasphcmv
Banh: ßrcad
Banh co men: Leavencd brcad
Banh cung hien: Loavcs ol
Proposìtìon
Banh hien thanh; phcp lanh:
Lulogìa
Banh khong men: Lnlcavcncd
brcad, azvmc
Banh le: Altar brcad,
prosphora (Iong phuong)
Banh le nho: Partìclc
Banh mien (bot mi): Whcat
brcad
Banh mien; banh lc; nìcm
[phong| nhan: Walcr
Banh Thanh The: Eucharistic
brcad
Banh thanh: Paìn bcnìt, host
Banh thanh le (phan banh
lình muc cat dc truvcn phcp
nghì thuc ßìzantìno):
Lucharìstìc lamb
Banh tien (Lv 24, b-9, Nc 2,
2b): Showbrcad
Banh truong sinh: ßrcad ol
lìlc
Banh xe luan hoi: Whccl ol
rcbìrth, samsaracakka
Bao gom, gom co: Inclusìvc(-
ìon, -ncss)
Bao guom/kìcm; vav bo sat;
bao cao su (chong thu thaì,
nhu condom; x. l/coa
oaaa): Shcath
Bao ham, bao nhìcp, an bìcn:
Subsumc
Bao nhieu hay nhieu, thco
muc do co thc: 1antum
quantum
Bao quat, toan dìcn, tron vcn:
Comprchcnsìvc
Bao quy dau, (1an uoc) Io
thaì gìao: Iorcskìn, Prcpucc
Bao tay (xua) CN mang khì cu
hanh cac nghì lc: Lpìscopal
glovcs
1b
Bao tui nho (dung khan
thanh, Ninh 1hanh); hoc
bong: ßursc
Bao thai, phoì (thaì), con
trung nuoc; mam mong:
Lmbrvo
Bao dam/hìcm: Insurancc,
assurancc
Bao ho vien (dk 14J2):
Iclcndcr ol thc bond
Bao huyet Chua Kito:
Prccìous ßlood
Bao quan, duv tri; phong gìu:
Prcscrvatìon
Bao san hon nhan (con caì,
long trung tín, tinh vcu bcn
vung): Coods ol Narrìagc
Bao ton su song: Prcscrvatìon
ol lìlc
Bao tro, gìam ho: 1utclarv
Bao tro tu phap mien phí (dk
1b49): Cratuìtous lcgal
assìstcncc
Bao tro/ho, do dau; quvcn bo
nhìcm: Patronagc
Bao cao khach quan:
0bjcctìvc rcport
Bao cao/phuc trinh ngu nìcn
(gìam muc dìa phan trinh
lcn 1oa 1hanh):
0uìnqucnnìal rcport
Bao hieu/truoc: Prcmonìtorv
Bao oan; bìcn ho, bìcn gìaì,
bao chua: \ìndìcatìon
Bao phuc; bao ung; dcn dap;
thuong phat: Rctrìbutìon
Bao thu, bao oan, tra thu:
Rcvcngc
Bao luc; cuong buc, hanh
hung; hung bao, du doì:
\ìolcncc
Bao nguoc, chuvcn chc, ap
buc: 1vrannv
Baroc (kìcu nghc thuat):
ßaroquc
Ba-ruc, ßr: ßaruch
Bat chanh dao: 1hc Noblc
Lìghtlold Path
Bat chính phuc, tam moì
phuc that (Nt b,J-12): 1hc
ßcatìtudcs
Bat kinh (8 cuon dau cua Kình
1hanh): 0ctathcuch
Ba-to-lo-me-o: ßartholomcw
Bay to, bìcu hìcn, bìcu lo/thì;
danh sach (hanh khach,
hang hoa): Nanìlcst
Bay to tam hon, luong tam
(dk bJ0 §b): Nanìlcstatìon
ol conscìcncc
Bay hí tích: Scvcn sacramcnts
Bay moi toi dau: Icadlv Sìns
1b
Bay on Chua Thanh Than:
Cìlt(s) ol thc Holv Spìrìt
Bay su thuong kho ÐN:
Scvcn Iolors/Sorrows ol thc
ßlcsscd \ìrgìn Narv
Bac cau; ngoaì dong (doì laì
voì ìntransìtìvc noì dong tu):
1ransìtìvc
Bang chung, chung co; thu
thach: Prool
Bang huu, ban, dong ban,
d.chí, d.doì, d.lìcu:
Companìon, comradc
Bang long, ung thuan:
Conscnt
Bang loi noi; thuoc vc mìcng:
0ral
Bang phan chung, boì lv: Ab
absurdo
Bang thit; thc xac: Sarkìkos
Bang vang; quv bau: Coldcn
Bang vu luc: Nanu mìlìtarì
Bat huoc, cuong bach, c.chc;
qua quvct; cap bach; mcnh
lcnh cach: Impcratìvc
Bat huoc, cp buoc, cuong chc:
Compulsorv
Bat chuoc, noì (thco) guong:
Imìtatìon
Bat coc (bat dì cach phì phap;
ngan tro hon phoì), cuong
du: Abductìon
Bat coc; bat lam con tìn:
Kìdnappìng
Bat dau, khoì d.: Inchoatìvc
Bat lam no le , no dìch hoa:
Lnslavc
Bac cap han tho: Altar stcps
Bac Chanh giac, bac Cìac
ngo: 1hc lullv Lnlìghtcncd
Bac chanh truc, chanh trí:
1hc Lprìght
Bac duc chieu: Illumìnatìvc
wav
Bac duc do, hìcn trí: 1hc
vìrtuous
Bac hien thanh, cac bac ton
duc: 1hc noblc oncs
Bac hoan thien: Statcs ol
pcrlcctìon
Bac huu hoc: Sckha saìnt
Bac ly ai: 1hc dcsìrclcss
Bac ly duc: 1hc lustlcss
Bac song: State ol lìlc
Bac song tu hanh/ hoan thìcn:
Statc ol pcrlcctìon
Bac thang chan ly: Hìcrarchv
ol truths
17
Bac thang dong co:
Notìvatìonal hìcrarchv
Bac thang huu the: Hìcrarchv
ol bcìng
Bac Thanh: 1hc Arìvas
Bac than nghiem (than hìcp
uvcn nghìcm; xua~ than
bí): Nvstìc
Bac Thien The: Auspìcìous onc
Bac tron lanh: Statc ol
pcrlcctìon
Bac vi vong/thc gìa khac, ng.
khac dang kc: Sìgnìlìcant
othcr
Bam sinh, thìcn phu, tu
nhìcn: Innatc, ìnborn
Bat hao dong, hìcu hoa (khuoc
tu bao luc): Nonvìolcncc
Bat hien: Immutabìlìtv
Bat chính; bat luong; bat cong
chính, toì loì: Lnrìghtcous
Bat cong: Injustìcc
Bat cong; doì phong baì tuc,
toì pham: Inìquìtv
Bat dong giao ly: Ioctrìnal
dìsscnt
Bat dong nhat tính: Non-
ìdcntìtv
Bat dong quan diem, v kìcn:
Iìsscnt
Bat hoa; nghìch am, xung
khac am thanh: Iìscord
Bat hoan hop (hon phoì; dk
1b97): Non-consummatìon
Bat hoi, khong an nan, cung
long: Impcnìtcnt(-cncc, -
cncv)
Bat hoi khi lam tu , chct du:
Iìnal ìmpcnìtcntcncc
Bat hop luat vì khuyet tat:
Irrcgularìtv ol dclcct
Bat hop luat (dk 1040), traì
quv phap, ngan tro (chìu
chuc): Irrcgularìtv
Bat hop phap, bat chanh, traì
phcp: Illìcìt(-ccìtv)
Bat hop phap; traì luat: Illcgal
Bat kha dí thuc te : Noral
impossibility
Bat kha dí tính: Impossìbìlìtv
Bat kha dí vat ly : Phvsìcal
impossibility
Bat kha dinh: Indclìnablc
Bat kha khuyet, bat kha maì
mot; truong ton:
Indclcctìbìlìtv
Bat kha ngo: Inlallìblc
Bat kha ngo tính: Inlallìbìlìtv
Bat kha ngon thuyet:
Incllablc
18
Bat kha phan lv ngoaì taì:
Lxtrìnsìc ìmpossìbìlìtv
Bat kha phan ly noi tai:
Intrìnsìc ìmpossìbìlìtv
Bat kha phan ly (dk 10bb):
Indìssolubìlìtv
Bat kha thau dat, khong thc
hìcu duoc (mau nhìcm tuvct
doì): Incomprchcnsìbìlìtv
Bat kha thu nan, khong thc
dau kho: Impassìbìlìtv
Bat kha thu sinh tính (khong
thc do sình no ma co 1am
\ì hoc): Innascìbìlìtas
Bat kha tín, khong thc tìn
duoc; la thuong, kho tìn,
khong thc tuong tuong
duoc: Incrcdìblc
Bat kha tri thuyet: Agnostìc(-
ìsm)
Bat khang, khuvct tìch, khong
chìu ra toa; co chap (dk
1J47): Contumacv
Bat khoan dung, khong nhan
nhuong, bao dung; bat
nhan, co chap: Intolcrancc
Bat luc; bcnh lìct duong:
Impotcncc
Bat luc dí tam chung/tam lv:
Psvchìc ìmpotcncc
Bat luc dí tien (co truoc khì
kct hon): Antcccdcnt
ìmpotcncc
Bat luong, bat chính, gìan doì;
gìan lan: Iìshoncst(-v)
Bat ngo: Iortuìtous, accìdcntal
Bat nhan, vo nhan dao; tan
nhan, da man: Lnhuman
Bat sinh xuat tính (dac tính
cua Chua Cha va Chua
1hanh 1han trong 1am \ì):
Lngcncratcdncss
Bat tai thieu kha nang; khong
du tham quvcn, vo tham
quvcn: Incompctcnt
Bat tan, vo tan, vinh vìcn;
khong ngung: Lndlcss
Bat tat, ngau nhìcn, dot xuat:
Contìngcnt(-cv)
Bat toan, khìcm khuvct, thìcu
sot: Impcrlcct(-ìon)
Bat tuan luat phap: Civil
dìsobcdìcncc
Bat tu hoa; bat dìct hoa; bat
hu hoa: Immortalìzatìon
Bat tu; bat dìct; bat hu:
Immortal(-ìtv)
Bau !da] dung ruou: Wìnc-
skìn/-bag
Bau vao, thu nhan, kct nap:
Co-opt
19
Bay gio: Nunc
Be (banh trong 1hanh Lc):
Iractìon
Ben len, c thcn; tìct hanh:
Pudcncv
Be ngoai xem ra dung/hop lv,
chi co ma ngoaì, hu bìcu,
gìa doì, danh lua: Spccìous
Be tren ca, tong quvcn:
Supcrìor gcncral
Be tren cao cap (dk b20):
Najor Supcrìor/Nodcrator
Be tren dong: Rclìgìous
supcrìor
Be tren nha: Local Supcrìor
Be tren tính Dong Phanxico :
Provìncìal Commìssarv
Be tren tong quyen: Suprcmc
mastcr
Be tren tong quyen Dong
Ðaminh: Nastcr Ccncral
Be tren tong quyen (Iong
Phanxìco): Nìnìstcr Ccncral
Be tren tong quyen (dk b22):
Supcrìor modcrator
Be tren (dk b17tt): Supcrìor
Be trong, noì gìoì; noì tam:
Intcrìor
Be nuoc hang dong (1\ 7,
2J): ßrazcn sca
Be, dc, buc: Pcdcstal
Be than: 1hroncs
Be-en-de-hun, quv truong,
tuong quv: ßcclzcbub
Be-lem: ßcthlchcm
Be-li-a, Satan: ßclìal
Ben canh; bang hc; phu thcm;
do kv quv, vat thc chap:
Collatcral
Ben luong dan: Partcs
ìnlìdclìum
Ben ngoai: Nctcrnal sìdc
Ben noi: Patcrnal sìdc
Ben trong, sau kín: Inncr
Ben vung, lau bcn (dk b22);
on dình: Stabìlìtv
Benh hach cau: Lcuk(a)cmìa
Benh Down, bcnh Lang-don-
Iao: Nongolìsm
Benh hoa lieu: \cncrcal
dcscasc
Benh liet khang, Sìda:
Acquìrcd Immunc
Iclìcìcncv Svndromc, AIIS
Benh ly, b. hoc: Pathologv
Benh nghe nghiep:
Occupational dìscasc
Benh phong cui: Lcprosv
Benh tam than, bcnh nhan
cach: Psvchopathv
20
Benh tu ky/toa (thu kín minh
laì, khong gìao tìcp duoc voì
nguoì khac): Autìsm
Benh tuong tu; chung ham
sac duc, dam loan, cuong
duc; xung dong thoa duc:
Lrotomanìa
Benh tuong, chung nghì bcnh
(hav lo lang vc suc khoc, so
da mac bcnh):
Hvpochondrìa(-c)
Benh vien; nha tc ban:
Hospìtal
Bi thuong, sau tham: Llcgìac
Bí an, chc gìau, kín dao; sau
kín, huvcn bí: 0ccult
Bí an, kho hìcu; bí hìcm:
Lnìgmatìc
Bí danh, nac danh: Anonvm(-
ous), nìcknamc
Bí mat, bí an; kho hìcu, an v:
Crvptìc
Bí mat, bí thuat: Arcanc
(arcanum,-a)
Bí mat, ngam an, ngam ngam,
lcn lut: Clandcstìn(-ìtv)
Bí mat nghe nghiep:
Prolcssìonal sccrct
Bí mat ve Ðang Thien sai
(mot dac dìcm cua Phuc Am
thanh Nac-co): Ncssìanìc
sccrct
Bí tích: Sacramcnt,
Sacramcntum
Bí tích hat thanh:
Sacramcntum ìnlormc
Bí tích can coi (CH):
Lrsacramcnt, ursakramcnt
Bí tích chua lanh: Sacramcnts
ol hcalìng
Bí tích cuoi cung: Last
sacramcnts
Bí tích cuu do: Sacramcnt ol
salvatìon
Bí tích cuu do pho quat:
Lnìvcrsal sacramcnt ol
salvatìon
Bí tích duong thanh:
Sacramcntum ìn lìcrì
Bí tích Ciai toi (1hong hoì~
pcnancc, Cìao hoa~
rcconcìlìatìon, 1ha toì~
lorgìvcncss, Hoan caì~
convcrsìon, 1hu toì~
conlcssìon): Sacramcnt ol
Pcnancc
Bí tích Hon phoi: Sacramcnt
ol Natrìmonv
Bí tích ke chet (Rua toì, Cìaì
toì, \uc dau bcnh nhan):
Sacramcnts ol thc dcad
21
Bí tích ke song (chìu trong
tinh trang an sung):
Sacramcnts ol thc lìvìng
Bí tích khai tam Kito giao:
Sacramcnts ol Chrìstìan
ìnìtìatìon
Bí tích lanh nhan:
Sacramcntum ìn usu
Bí tích nguyen can:
Prìmordìal sacrcmcnt
Bí tích Rua toi: Sacramcnt ol
ßaptìsm
Bí tích tai su : Sacramcntum
ìn cssc
Bí tích Thanh the : Sacramcnt
ol thc Lucharìst, Sacramcnt
ol thc Altar
Bí tích Them suc: Sacramcnt
ol Conlìrmatìon
Bí tích tính: Sacramcntalìtv
Bí tích Truyen chuc:
Sacramcnt ol (Holv) ordcrs
Bí tích xay dung cong doan:
Sacramcnts at thc scrvìcc ol
communìon
Bí tích Xuc dau Benh nhan:
Sacramcnt ol thc Anoìntìng
ol thc Sìck, Holy Lnctìon
Bí tích Xuc dau lan cuoi:
Lxtrcmc unctìon
Bí tích Xuc dau (Iong
phuong): Luchclaìon
Bí truyen; bí hìcm, huvcn bí;
rìcng tu: Lsotcrìc(-al)
Bi cao, bcn bì (an lv hon); dap
ung, tra loì (thì van dap):
Rcspondcnt
Bi gat ra hen le , ngoaì lc (xa
hoì): Nargìnatcd, outcast
Bi nguyen rua; dang ghct; vo
phuc: Accurscd
Bi quy am: Icmonìac
posscssìon, cncrgumcn
Bia Chung uoc (\h J1, 18),
bìa Iìcu luat: 1ablcts ol thc
1cstìmonv/ol thc Law
Bia mo: Tombstonc, stcla,
Cravcstonc
Bia ta on (tam bìa/thc ghì loì
ta on dc o cac noì lình
thìcng) ("nhu da hua"): Lx-
voto
Bien gia kinh thanh: Sacred
wrìtcr
Bien nien phong; tìcu chuong
an tong toa: Apostolìc datarv
Bien soan, chuan bì an ban,
bìcn tap, chu bìcn; xcp noì
cong trinh dìcn anh (bang
hinh xìnc, vìdco...): Ldìt
22
Bien soan lich su; phuong
phap tam nguvcn v nghia
van ban: Rcdactìon crìtìcìsm
Bien Ðo: Rcd Sca
Bien khac; dc tu: Lpìgraph
Bien thu, lam tìcu: Lmbczzlc
Bien cach (cac tu, nhu trong
tìcng Latình chang han):
Icclcnsìon
Bien co ÐK (su kìcn IK da
dcn va da thuc hìcn su
mang o trong lìch su): Christ
cvcnt
Bien co, co hoì, van hoì,
truong hop; trung ngo, lc
trung (haì dìp lc dcn cung
mot ngav): 0ccurrcncc
Bien dang, b.hinh, b.thaì:
Nctamorphosìs
Bien doi han the, bìcn thc:
1ransubstantìatìon
Bien doi, bìcn chc; bìcn tính:
1ranslormatìon
Bien hình; lc Chua hìcn dung
(b-8): 1ranslìguratìon
Bien hac, b.luan (bang logíc);
luan chung nguv bìcn:
Llcnchus(-ì)
Bien chung: Iìalcctìc(-al)
Bien giai; loì ta toì: Apologv
Bien ho, bao chua, mình oan;
tuvcn bo vo toì: Lxculpatc
Bien ho vien, bìcn si (nguoì
bìcn ho cho CH truoc toa
dan su): Advocate ol thc
Church
Bien phap han che ngan
sach: Lconomv drìvc
Bien phap hình su: Pcnal
rcmcdìcs
Bien than luan, than lv hoc:
1hcodìcv
Bien/thay doi; dot bìcn; thav
thc, thuvcn chuvcn; chuvcn
nhuong; chuvcn hoa:
Nutatìon
Bieng nhac; tc lanh: Accdìa,
Accìdìc
Biet on: Cratìtudc,
apprccìatìon
Biet truoc: Iorcknowlcdgc
Biet ve vi lai kha huu/thc:
Scìcncìa luturìbìlìum
Biet chi thuyet (Anh gìao):
ßranch thcorv
Biet ngu: Lxclusìvc languagc
Biet ngu; tìcng long: Jargon,
slang
Biet phai: Pharìsccs, pcrushìm
2J
Biet ton (cach sung kính danh
rìcng cho Iuc Nc):
Hvpcrdulìa
Biet ung: Approprìatìon
Biet/uu dai: Prclcrcntìal
Bieu do: Iìagram
Bieu do tan so: Frequency
curvc
Bieu do to chuc: 0rganìgram
Bieu hien long hiet on, ta on:
1hanksgìvìng, gratìtudc,
apprccìatìon
Bieu hieu thanh, bìcu kv
thanh: Hìcrogram
Bieu hieu; bìcu tuong:
Lmblcm
Bieu lo/thi; bìcu tinh; hìcn
hinh, khaì hìcn:
Nanìlcstatìon
Bieu nghi CN (mu va gav):
Pontìlìcals, pontìlìcalìa
Bieu tuong; kv hìcu; kình tìn
kính, ban tuvcn tín: Svmbol
Bieu khong, mìcn phí, nhung
khong: Cratìs
Bình an; hoa binh: Shalom
Bình ca: Crcgorìan chant
Bình ca: Plaìnchant, plaìnsong
Bình dan: Popular
Bình da u tha nh: Holv oil stocks
Bình di cot/hai: Lrn
Bình dien thuc hanh: 0rdcr ol
cxccutìon
Bình huong: Ccnscr
Bình nho: Ampulla
Bình nuoc thanh: Stoup
Bình nuoc thanh (o cac cua
nha tho): Holv watcr lont
Bình nuoc (dc canh nha tam
dc rua tav): Ablution cup
Bình pham, phc binh; chi
trích: Crìtìcìsm
Bình phong anh tuong (ngan
cung thanh Iong phuong):
Iconostasìs
Bình rua tay: Aquamanìlc
Bình ruou nuoc (dung trong
1hanh Lc): Cruct
Bình than, lanh lung; vo tu,
khong thìcn vì, khach quan:
Iìspassìonatc
Bình than, thanh than, dìcm
tinh, vcn tinh; quang dang,
quang tanh: Scrcnc(-ncss,-
ìtv)
Bình thanh (dung Ninh
1hanh): Cìborìum
Bình xot thuong/thình no (doì
tuong cua xot thuong hav
thình no cua 1C Rm 9, 22-
J): \csscls ol mcrcv/wrath
24
Bình (xong) huong, lu huong:
Inccnsc boat, thurìblc,
ccnscr
Bình/hop dau thanh:
Chrìsmal, chrìsmatorv
Bít tat CN (mang khì lam Lc
trong thco mau phung vu):
ßuskìns
Bo vang (\h J2, 4): Coldcn call
Bo ao doi tu, hoan tuc:
Iìslrock, dclrock
Bo hua me, phu, vcm; mc
hoac; lam cho mc sav ,
quvcn ru: ßcwìtch
Bo hua me; quvcn ru, lam sav
dam; lam thích thu: Lnchant
Bo mình: Scll-dcnìal
Bo phieu chong, danh hong:
ßlackball
Bo roi; tu bo: Iorsakc
Bo sach het cai cu (bat dau laì
tu so khong): 1abula rasa
Bo sot, bo qucn, thìcu sot:
0mìssìon
Bo thuoc doc; dau doc; lam hu
thoì; gav oan thu: Lmpoìson
Bo tu, tong gìam: Commìttal
Bo vo; bac bo, choì/khuoc tu,
cu tuvct: Rcpudìatc(-ìon)
Bo hoa thieng lieng: Spìrìtual
bouquct
Boc kín; kham lìcm; chc
khuat: Lnshroud
Boi toan: Soothsavìng,
dìvìnatìon
Bong ma; hìcn hinh; hinh
anh; than tuong: Lìdolon
Bong toi: Iarkncss
Bong, bong bav; tuong hinh:
Iìguratìvc
Bo de, Iao, Cìac, 1rí: ßodhì
Bo tat: ßodhìsattva
Bo nhiem, uv thac hop luat:
Canonìcal mìssìon
Bo nhiem giao vu (dk 147):
Instìtutìon ol ollìcc
Bo nhiem; dam nhìcm, nham
chuc; lap rap, thìct bì:
Installatìon
Bo nhiem; lc nham chuc; (lv
luan) quv nap; dan chung;
(dìcn) cam ung; (sình) kích
ung; loì tua: Inductìon
Bo tro, tuv phu: Subsìdìarìtv
Bo me nuoi: Foster parcnts
Bo thí: Alms
Bo ha de hat (danh sach ba
nguoì duoc gìoì thìcu lcn dc
cap trcn chon mot trong ba
vao mot chuc vu nao do):
1crna (nomìna)
2b
Bo hay; bav ngav, nam, ng., bí
tích...: Scptcnarv
Bo cac Ciao hoi dong
phuong: Congrcgatìon lor
thc 0rìcntal Churchcs
Bo chu Clagolít (do thanh
Cvrìllo phat mình dc vìct
tìcng Slavo): Clagolìthìc
alphabct
Bo Dan luat Roma: Roman
Law (Corpus Iurìs Cìvìlìs)
Bo dong tu va tu hoi tong do :
Congrcgatìon lor Rclìgìous
and Sccular Instìtutcs
Bo Ciam muc: Congrcgatìon
lor ßìshops
Bo giao duc cong giao:
Congrcgatìon lor Catholìc
Lducatìon
Bo giao lenh gia: False
dccrctals
Bo Ciao luat: Congrcgatìon ol
Canon Law, Corpus Jurìs
Canonìcì
Bo giao luat Cratiano (tk 12):
Iccrctum Cratìanì
Bo giao ly duc tin:
Congrcgatìon lor thc
Ioctrìnc ol Iaìth
Bo Ciao phu hoc (gom 217
cuon bang tìcng Latình va
1b1 cuon bang tìcng Hv
lap): Nìgnc
Bo giao sí: Congrcgatìon lor
thc Clcrgv
Bo gien don hoi: Ccnomc
Bo lac, bo toc: 1rìbc
Bo Ie Ðien (xua); (nav thuoc
ßo Phung tu): Sacrcd
Congrcgatìon ol Rìtc(s)
Bo luat Ciustiniano (do hoang
dc khao luoc va ban hanh, tk
b): 1hc Iìgcstc
Bo luat (Io thaì, phan lon
thuoc bo 1almud): Halakah
Bo luat; ma: Codc
Bo may; co cau, guong mav;
thuvct co gìoì: Ncchanìsm
Bo phan sinh duc: Partcs
ìnhoncstac, gcnìtals(-/aï, scx
organs
Bo phong thanh:
Congrcgatìon lor thc Causcs
ol thc Saìnts
Bo Phung tu: Congrcgatìon
lor Iìvìnc Worshìp
Bo quy cach cu hanh Bí tích:
Congrcgatìon lor thc
Sacramcnts
Bo rao giang Tin mung
(1ruvcn gìao): Congrcgaton
2b
lor thc Lvangclìzatìon ol
Pcoplcs
Bo suu tap luat (gom ca gìao
luat lan dan luat trong
khoang cac tk 4-7):
Nomocanons
Bo Toa thanh: Roman
congrcgatìon
Bo tranh hoac buc cham dung
ngav phía sau ban tho; x.
Haa dao b/o/: Rctablc
Bo Truyen ha duc tin (ßo
1ruvcn gìao): (Congrcgatìon
ol) Propaganda Iìdc
Bo truong ngoai giao (1oa
thanh): Sccrctarv ol Statc
Bo van han: Codcx/codìccs
Bo/me ghe, kc phu/mau: Step-
lathcr/-mothcr
Bo/nhom chín; sach chín
chuong: Lnncad
Bo/nhom doi; tu sình doì:
Ioublct
Boc phat, tu phat; tu v; hon
nhìcn: Spontancìtv
Boi nho (thanh danh), vu
khong, phi bang, noì xau:
Iclamc(-atìon)
Boi roi, lo au (so co loì/toì);
than trong, chu dao, ngaì
ngung, dan do: Scruplc(-
pulosìtv), pang ol conscìcncc
Boi giao, bo/phan dao: Apostasv
Boi tín: Abusc ol conlìdcncc
Boi thuong: Rcstìtutìon,
compcnsatìon
Bollandist (thanh vìcn to chuc
Jcan ßolland, chuvcn khao
cuu va bìcn soan tìcu su cac
thanh): ßollandìsts
Bon dao: Parìshìoncr
Bon phan, nhìcm vu; chuc vu:
Iutv
Bon phan, trach vu, nghia vu:
0blìgatìon
Bon phan chung minh:
ßurdcn ol prool
Bon phan cong dan: Civil
allcgìancc
Bon phan du le (Chua nhat):
Mass oblìgatìon
Bon phan luan ly: Noral
oblìgatìon
Bon phan xung toi (hang
nam) va ruoc lc trong mua
Phuc sình: Lastcr dutv
Bon dieu khoan cua Ciao hoi
Phap (n. 1b82): 1hc 4
Callìcan artìclcs
27
Bon nguyen to, 4 nguyeân toá
thìcn nhìcn (~dat, nuoc, khí
vaø löûa): 1hc lour clcmcnt
Buong tha phong hoa: Noral
pcrmìsìvcncss
Bua an nhe; ban on bong; trao
chuc vu: Collatìon Bong loc: Prcbcnd
Bong loc; bong lc (dk 94b);
tìcn luong: (Nass) Stìpcnd,
mass ollcrìng
Bua tiec ly, bua tìcc cua Chua
(1ìn lanh thuong goì Phung
vu 1a on voì danh xung
nav): Last suppcr Boi khong, tu hu vo: Lx nìhìlo
Bua tiec Thanh The:
Lucharìstìc mcal
Bua, phu: 1alìsman
Buc, bc, cap, bac thang:
Cradìn(-c)
Buc tranh «\u khuc than
chct» (trinh bav canh than
chct nhav mua voì mot so
nguoì va dan ho dì dcn
mo...): 1hc Iancc ol Icath
Buc quan tai, gìan/daì lình
cuu: Catalalquc
Buc (danh cho) ca doan/hoì
hat, kình si, v.v.; ban lc
nhac: Choìr
Buoc dau duc tin, duc tìn buoì
dau: Inìtìum lìdcì
Bui gai chay ruc (Nosc):
ßurnìng ßush
Buoc; bac, nac; cap bac: Stcp
Buong hính, ngoan co; co
chap: Pcrtìnacìous(-cv, -
ìousncss)
Buoc nang: Sub gravì
Buoc/kct toì; to cao; cao trang:
Accusc(-atìon)
Buong hính, uong nganh,
ngoan co; daì dang:
0bstìnacv
Buoi canh thuc; lc vong; ngav
ap lc: \ìgìl
Buoi cu hanh/nghì thuc
phung vu: Liturgical
scrvìcc/ccrcmonv/
cclcbratìon
Buu huyet Chua Ciesu:
Prccìous ßlood

28
C
Ca dang le/tien le: Offertory
(song)
Ca dieu doc van da am (mot
van ma hat ngan nga qua
nhìcu dau nhac lìcn tuc):
Nclìsmatìc chant
Ca doan: Choìr
Ca hiep le: Communìon song
Ca khuc Cantemus cuncti
(Chung ta cung hat mung,
tk.9 lap dì lap laì nhìcu lan
cau allcluìa): Allcluvatìc
scqucncc
Ca khuc len den (1v 120-
1J4): Songs/Psalms ol
dcgrccs
Ca khuc thien than ("\ình
danh 1C trcn cac tang
troì"): Angelic hvmn
Ca khuc/thanh vinh len den:
Cradual psalms
Ca ngoi, khcn ngoì, ca tung,
tan tung: Praìsc
Ca nhap le: Lntrancc
antìphon (song)
Ca-phac-na-um: Capcrnaum
Ca tien cap: Cradual
Ca tiep lien: Scqucncc
Ca tiep lien "\cnì, Sanctc
Spìrìtus" (lc Hìcn xuong):
Coldcn scqucncc
Ca tiep lien; thìcn tìcu luan;
truvcn don: 1ract
Ca truong: Choir mastcr,
cantor
Ca vinh Salomon (nguv thu):
Psalms ol Salomon
Ca vinh Simeon (Lc 2, 29-J2):
Nunc dìmìttìs
Ca hiet hoa: Indìvìdualìzatìon
Ca nhan chu nghía:
Indìvìdualìsm
Ca nhan hoa; tu hoa:
Pcrsonalìzc
Ca nhan tính; ca bìct tính; ca
tính; ca nhan: Indìvìdualìtv
Ca nhan/the; rìcng rc, ca bìct;
doc dao: Indìvìdual
Ca the hoa: Indìvìduatìon
Ca (kv hìcu ghì tat cac tu Hv
lap, co nghia "Cìcsu Kìto
Con 1hìcn Chua Cuu tình"):
Ichthus (Іχθύς), lìsh
Cac chuc nang ÐK (vua, tìcn
trì, tu tc): 0llìccs ol Chrìst
Cac cuon sach Bien Chet:
Icad Sca Scrolls
Cac dang linh hon: Holv Souls
29
Cac CH cai cach (phaì
Calvìn): Rclormcd Churchcs
Cac giao dieu Schmalkalden
(do phaì Luthcr dc xuat n.
1bJ7): Schmalkaldìc Artìclcs
Cac Ciao Hoi Chính thong
Ðong phuong (khong hìcp
thong voì CH Cong gìao):
0rthodox Churchcs
Cac Ciao Hoi Ðong phuong:
0rìcntal Churchcs, Lastcrn
churchcs
Cac Ciao Hoi tre, tan lap:
Youngcr churchcs
Cac Ciao phu Capadoxia
(ßasìlìo, Crcgorìo Nazìanzo
va Crcgorìo Nìsa:
Cappadocìan Iathcrs
Cac gio kinh: Canonìcal hours
Cac gio kinh ngan (gìo thu
nhat, ba, sau, chín): Lìttlc
(mìnor) hour
Cac gio kinh phung vu :
Lìturgv ol thc hours
Cac hình phat trong CH:
Lcclcsìastìcal pcnaltìcs/
ccnsurcs
Cac hình thuc dao duc (khong
phung vu): Icvotìons
Cac kiep truoc: Iormcr
abodcs(n)
Cac loi khuyen Phuc Am:
Lvangclìcal counscls
Cac mau nhiem thanh: Holv
Nvstcrìcs
Cac nganh khoa hoc tu
nhien, tu nhìcn hoc:
Natural scìcnccs
Cac nghi thuc/bí tích cuoì
cung (chìu trong gìo phut
cuoì cung): Last rìtcs/
sacramcnts
Cac nha ngu phap Io thaì
truong phaì Nasorah (tk b-
10): Nasorctcs
Cac sach quy dien Tan Uoc:
Homologumcna
Cac thanh «mat tav» (14 vì
thuong duoc coì la bau cu
thanh cong nhat), cac thanh
hav cuu gìup: Auxìlìarv
Saìnts
Cac thanh Anh Hai: 1hc
Innoccnts
Cac Thanh thong cong:
Communìon ol Saìnts
Cac than hoc gia Salamanca
(Iong Cat Nình; tac gìa cua
bo Cursus thcologìcus Cìao
trinh 1han hoc, noì tìcng tk
17-18): Salmantìccnscs
J0
Cac thu chung (Kìto Cc,
1+2Pr, 1+2+JCa, Cd):
Catholìc Lpìstlcs, Lcttcrs
Cac thu cong giao (Cc,1-
2Pr,1-2-JCa,Cd): Catholìc
cpìstlc
Cac tien tri ‘nho’: Nìnor
prophcts
Cac ton giao lon, ton gìao thc
gìoì: World rclìgìons
Cac triet thu (cac sach khon
ngoan trong Kìto C, 1v, Cn,
Cv, Ic, Kn, Hc): Sapìcntìal
books
Cac truyen thuyet truyen vc
thanh Phanxìco Assìsì: Little
Ilowcrs ol St. Irancìs,
Iìorcttì
Cac y nghía cua Kinh Thanh:
Scnscs ol Scrìpturc
Cac yeu to giac ngo, that gìac
chì: Iactors ol cnlìghtcnmcnt
Cac (hon) hai ca ve Ng. toi to
Ciave (Is 42, 1-4; 49, 1-b;
b0, 4-11;b2, 1J–bJ, 12):
Scrvant songs/pocms
Cac phap: Condìtìons
Cach chung hoc thanh su:
Rcalìzcd cschatologv
Cach chuc (dk 41b):
Icprìvatìon ol ollìcc
Cach giup giam dau: Pallìatìvc
carc
Cach hanh su lech lac/trcch
duong loì (~noì vc dang
vìcn cac chính dang):
Icvìatìonìsm
Cach hat/ngam thanh vình:
Psalmodv
Cach lien doi (dk 140): In
solìdum
Cach mang nong nghiep/
cong nghìcp: Agrìcultural/
ìndustrìal rcvolutìon
Cach mang thien van (voì hoc
thuvct nhat tam cua
Copcrnìc); thav doì tan goc:
Copcrnìcan rcvolutìon
Cach song; tam uoc: Lìlcstvlc,
modus vìvcndì
Cach thuc hanh dong, cung
cach tìcn hanh: Nodus
opcrandì
Cach thuc; cung cach: Nodus
Cach tiep xuc; loì xu lv,
phuong thuc nghìcn cuu:
Approach
Cach truu tuong: In abstracto
Cach viet, thuat ghì hoa, vc;
but tính, nct chu: Craphìsm
Cach/cham ngon, ngan ngu,
phuong cham, ton chi, danh
J1
ngon: Savìng, provcrb,
maxìm, dìctum, aphorìsm,
apophthcgm
Cach/the thuc thua gui:
1crms/lorms ol addrcss
Cachthuc/ nguvcn tac phan
loaì: 1axonomv
Cai quan, c.trì, quan trì; lam
chu; huong dan: Covcrn
Cai tri; thong trì; chính
phu/quvcn; noì cac:
Covcrnmcnt
Cai cach Cregorio (tk 11):
Crcgorìan rclorm
Cai cach/to: Rclorm(-atìon)
Cai can: A paìr ol scalcs
Cai may ma lai chua cay:
Nìxcd blcssìng
Cai nhien thuyet (duoc phcp
hanh dong thco v kìcn caì
nhìcn, tuc la chac chan du):
Probabìlìsm
Cai nhien tính (tính cach co
thc la dung); xac suat:
Probabìlìtv
Cai nhìn doc dia: Evil cvc
Cai nhìn trong suot: Purìtv ol
vìsìon
Cai nhìn, quan nìcm: \ìcw
Cai roi, su trung phat: Rod
Cai thay, nhan kìcn: \ìsìon
Ca-in: Caìn
Cai-pha: Caìaphas
Cam ket, hua hcn; thuc muon,
dat truoc; thu hut duoc (chu
v); gìao chìcn; dan than:
Lngagc, commìtmcnt
Cam dong, thong thìct, lam lv:
Pathctìc
Cam giac/xuc; tinh cam; cam
nghi: Icclìng
Cam giac; xuc dong: Scnsatìon
Cam giac luan; xu huong gìat
gan: Scnsatìonalìsm
Cam giac thua kem, tu tì:
Icclìng ol ìnlcrìorìtv
Cam nguyen: Allcctìvc pravcr
Cam nhan, truc cam; nhan
bìct/thuc, linh hoì, thau
trìct: Pcrccìvc
Cam quan hau ket: Illatìvc
scnsc
Cam thay toi loi; cam gìac toì
loì: Cuìlt lcclìng
Cam thong voi CH, dong tam
dong cam voì CH: Scntìrc
cum Lcclcsìa
Cam thuc duc tin: Scnsc ol
laìth, scnsc lìdcì
Cam thuc he thuoc: Scnsc ol
bclongìng
Cam thuc luan ly: Noral scnsc
J2
Cam thuc tín huu, cam nhan
cua cac tín huu: Scnsus
lìdclìum
Cam thuc ton giao: Rclìgìous
scnsc
Cam tình, triu mcn, luvcn aì;
chung bcnh: Allcctìon
Cam tính, tinh cam: Allcctìvìtv
Cam xuc/dong, xuc dong, cam
kích: Lmotìon
Cam do, quvcn ru; du do, loì
kco: Lntìcc
Cam do; thu thach: 1cmptatìon
Can gian: Iìssuadc
Can trang, tinh trang can
pham: Rcatus
Can that ha: Candhabba
Can toa (dk 412): Impcdcd
scc, scdc ìmpcdìta
Can ho chính tri: Polìtìcal
agcnt
Can-de: Chaldcan
Canh tac; trau doì, tu duong:
Cultìvatc
Canh tan, doì moì, caì tìcn;
hoì phuc: Rcnovatìon,
rcncwal
Canh thuc: Wakc, vìgìl
Canh thuc tang le ; lan nuoc rc
(phía sau tau, thuvcn): Wakc
Canh thuc vuot qua: Lastcr
vìgìl
Canh cao; canh gìoì; gìav goì
ra toa: Nonìtìon
Canh giac, can mat, than
trong, tinh gìac: \ìgìlant
Canh gioi than linh (1cìlhard
dc Chardìn): Divine mìlìcu
Canh huong; trang thaì; vì trí,
dìa thc: Sìtuatìon
Canh huong cuc han, cuc kha,
cuc kham: Lìmìt-sìtuatìon
Canh no le, gìam cam:
ßondagc
Canh thieu thon, co han:
Pcnurv
Canh thong kho, su dam mc:
Passìon
Canh vo sanh, vo tac (Nìct
ban): 1hc Lncrcatc
Canh chung hoc: Ic
Novìssìmìs, Lschatologv
Canh chung hoc hau thien:
Conscqucnt cschatologv
Canh chung hoc hien hanh:
Prcscntìc cschatologv
Canh chung hoc huong lai:
Iuturìstìc cschatologv
Canh chung hoc khai thu:
Inauguratcd cschatologv
JJ
Canh chung hoc tien dat:
Antìcìpatcd cschatologv
Canh chung thuyet (cho rang
Iuc Cìcsu da tung cho
mong Nuoc 1roì dcn khì
Ngaì con song, hoac khong
bao lau sau khì Ngaì lia
tran): Lschatologìsm
Canh chung tính, thuoc thc
mat: Lschatologìcal
Canh dong phan xet
("Josaphat" Cc J,2): \allcv ol
dccìsìon
Canh ngang, gìan ngang (nha
tho): 1ranscpt
Canh Palatino (mot phan cua
thu vìcn \atìcano): Palatìnc
lìbrarv
Canh tranh, tranh dua; tranh
gìanh, ganh dua: Rìvalrv
Canh/chuyen huyen hoac, hu
ao: Iantasmagorv
Canxedon, Khalkcdon (cong
dong n. 4b1): Chalccdon
Cao, lon, trong: Hìgh
Cao; cao quv/thuong; trac
tuvct; kìcu cang: Loltv
Cao ca, sìcu pham; tuvct voì:
Sublìmc
Cao Ðai tam ky pho do:
Caodaìsm
Cao dan, tc daì/dan: High
placcs
Cao dang tu khoa (so hoc,
hinh hoc, thìcn van, nhac
lv): 0uadrìvìum
Cao hon nua, tìcn lcn maì:
Lxcclsìor
Cao quy; cao cap, vi daì; quan
trong, uu tu, cu khoì; chính
vcu, chu vcu: Crand
Cao quy; quv toc/phaì: Noblc
Cao sieu: Sublìmc
Cao thuong, thanh cao; thanh
nha; quv toc/phaì: Nobìlìtv
Cao vong; tu phu, kìcu cang;
vcu sach: Prctcnsìon
Cao giai chí nam: Pcnìtcntìal
books
Cao gian: Ialsc accuscatìon,
lalsc dcnuncìatìon
Cao thu hon phoi, rao hon
phoì (dk 10b7): ßanns
Cao trang: Svllabus
Cam ghet/thu, oan hon: Hatc,
hatrcd
Can, cac gìac quan: Scnscs
Can cu, ncn tang: ßasc
Can duc, cac nhan duc chính:
Capìtal vìrtucs
Can nguyen toi loi: Scnsc ol
sìn, sourcc ol sìn
J4
Can to tu nguyen: Ltvmon
Can toi, cac moì toì dau (7
moì toì dau kìcu ngao, ha
tìcn, mc dam duc, hon gìan,
mc an uong, ghcn ghct, lam
bìcng): Capìtal sìns
Cang, truong; cang thang; ap
suat; dìcn ap/thc: 1cnsìon
Cat hì, cat bo bao quv dau:
Cìrcumcìsc(-/co)
Cat ho tu cung: Hvstcrcctomv
Cat mat/huv hoaì mot phan co
thc, lam cho quc quat, tan
tat; pha hu/hong; cat xcn
(van ban): Nutìlatìon
Cat ong dan tinh: \ascctomv
Cat roi; khong kc (xct) dcn;
ngoaì tru, truu xuat: Prcscìnd
Cat xen, cat cut, thìct doan:
Amputatìon
Cat xen, xcn bo (dac bìct la
am vat); loaì tru: Lxcìsìon
Cam: Iorbìd
Cam che, cam chi; (Hoa kv)
cam ruou: Prohìbìtìon
Cam chí (khong duoc hanh su
chuc vu hav su dung noì
chon nao do); trco chcn; va
cam chc (dk 1JJ2): Intcrdìct
Cam chí; lcnh cam; kct an,
tuvct thong: ßan
Cam van; cam luu hanh; tìch
thu, sung cong; ngan cam:
Lmbargo
Can doi/ xung tính, tv lc:
Proportìonalìtv
Can nhac, dan do, suv nghi:
Pondcr
Can nhac, suv nghi chính
chan, thao luan kv luong; co
tinh, co v, chu tam:
Iclìbcratc, conscìous
Can cu; kho nhoc, vat va:
Laborìous
Can phai canh tan khong
ngung (CH): Scmpcr
rclormanda
Can thiet vì hat huoc (khong
thc lam khac): Ncccssìtv ol
coactìon, ìncvìtabìlìtv
Can thiet vì la phuong tien
(phaì dung): Ncccssìtv ol
mcans
Can thiet vì muc tieu (nham
toì): Ncccssìtv ol goal
Can thiet, tìcn quvct; dìcu
kìcn/vat lìcu can thìct:
Rcquìsìtc
Can than, than trong; canh
bao/cao: Cautìon
Can trong, than trong, khong
ngoan, dc dat: Prudcncc
Jb
Can phe hình: Paracrìtìcal
Can ve thuong trat (cua ICH;
Iuc Phaolo \I gìaì tan nam
19b8): Noblc guards
Can/khan thiet; bo buoc; nhu
vcu pham; tat vcu tính (doì
laì voì contìngcncv bat tat,
ngau nhìcn, dot xuat):
Ncccssìtv
Cap he ky hon: Prohìbìtcd
dcgrccs
Cap, bac, trat, muc, do, hang,
dang cap; gìa cap, tang lop:
Cradc
Cap nhat hoa, hìcn daì hoa:
Lpdatc
Cap nhat hoa, tu nghìcp:
Aggìornamcnto
Cau dap, tra loì, hoì am; ung
dap; dap ca: Rcsponsc, rcplv
Cau doi; baì tho haì cau:
Iìstìch
Cau ghi chu ghep them (vao
gìua 1Ca b, 7-8): Johannìnc
comma
Cau ghi; dang kv, ghì danh:
Inscrìptìon
Cau hoi; van dc: 0ucstìon
Cau noi so y, lo loì : Lapsus
lìnguac
Cau song song, doì chìcu (vg.
PA nhat lam): Parallcl(s)
Cau tho, cau ke : \crsc
Cau thuc, su rang buoc:
ßondagc
Cau tung ho (sau truvcn phcp):
Ncmorìal acclamatìon
Cau viet so y, lo but: Lapsus
calamì
Cau xuong: \crsìclc
Cau xuong truoc Tin Nung:
Rcsponsorìal psalm
Cau (K1): (ßìblìcal) \crscs
Cau hau, bau chua, bcnh vuc,
bìcn ho; luat/trang su,
khang vìcn: Advocatc
Cau hau, chuvcn cau; can
thìcp (gìup): Intcrccdc
Cau cho nguoi chet: Nomcnto
ol thc dcad
Cau cho nguoi song:
Nomcnto ol thc lìvìng
Cau nguyen, khan cau: Prav
Cau nguyen hang chiem
niem: Contcmplatìvc pravcr
Cau nguyen hang kep hop:
Pravcr ol unìon
Cau nguyen lien tuc: Constant
pravcr
Jb
Cau nguyen thanh tieng,
khau nguvcn: \ocal pravcr
Cau nguyen trong an tinh:
Pravcr ol quìct
Cau nguyen trong tam trí,
tam nguvcn: Ncntal pravcr
Cau thay nguyen giup,
chuvcn cau, can thìcp, can
thinh: Intcrccssìon
Cau xin: Prayer ol pctìtìon
Cau thanh; kìcn lap; thc
chat/trang: Constìtutìon
Cau to, vcu to cau tao/thanh:
Constìtutìvc
Cau/chuc phuc, chuc lanh;
phcp lanh; dìcu lanh:
ßlcssìng
Cay gay, cav ba tong: Stall (n)
Cay gia he: Iamìlv trcc
Cay hoac giay roi: Ilagcllum
Cay nen: Candlc
Cay nho: \ìnc
Cay trong vung vang (ngav ca
khì xcm ra khong con gi dc
hv vong): Hope agaìnst hopc
Cay/ghcp bo phan (cua co
thc): 1ransplantatìon ol
organs
Cha (tuvcn uv): Padrc
Cha, ba, than phu: Abba
Cha, mc; nguon goc: Parcnt
Cha, 1hav (danh tuoc cac dan
si cua mot so dong nhu ßìcn
Iuc, Chartrcux, v.v.): Iom
Cha/ho do dau: Codlathcr
Cha; to phu: Iathcr
Cha giai toi; tín huu bì cam tu
vi duc tìn; vì thanh khong tu
dao: Conlcssor
Cha linh huong: Spìrìtual
lathcr
Cha me do dau: Codparcnts
Cha me (to phu) nguvcn khoì,
nguvcn to, thuv to (Adam-
Lva): Iìrst parcnts
Cha me; to tìcn: Parcnts,
anccstor
Cha nuoi (coì nhu chính thuc
1hanh Cìusc): Putatìvc
Iathcr
Cha pho (dk b48): Parochìal
vicar, assocìatc pastor
Cha pho/phu ta: Curatc
Cha quan hat (dk bbJ): \ìcar
loranc
Cha so, cha xu: Parìsh prìcst
Cha tong quan: Iathcr
Ccncral
Chan nan, nhut chí, suv sut
tình than, tram cam, tr. uat;
vung ap thap: Icprcssìon
J7
Chang re, tan lang:
ßrìdcgroom
Chanh dinh: Rìght
conccntratìon
Chanh kien: Rìght vìcws, rìght
knowlcdgc
Chanh mang: Rìght Rcsolvc
Chanh nghiep: Rìght
occupatìon
Chanh ngu: Rìght spccch
Chanh niem, chu tam:
Nìndlul
Chanh phap, Iìcu phap: Noblc
Ioctrìnc
Chanh phap, gìao phap:
Ihamma
Chanh phap, su that cao quí:
Sublìmc truth
Chanh quan: Rìght
contcmplatìon
Chanh tinh tan: Rìght cllort
Chanh trí: Rìght knowlcdgc
Chao, canh, xup: Soup
Chao nguyen thuy: Prìmìtìvc
soup
Chao/xup tìcn sình hoc: Prc-
bìotìc soup
Chau, chau gaì/traì: Crand
chìld/daughtcr/son
Chay tinh 1hanh 1hc (nhìn an
truoc khì chìu Lc):
Lucharìstìc last
Chay tinh: Iastìng
Chay dua vu trang: Arms racc
Chac chan: Ccrtaìn(-tv)
Chan phu chen: Chalìcc vcìl
Chat: Great grandchìld (-
daughtcr)
Cham ngon: Provcrb
Cham, nhung (ruoc lc bang
cach cham Ninh vao Nau
1hanh): Intìnctìon
Cham/ thìcu phat trìcn, kcm
mo mang:
Lndcrdcvclopmcnt
Chan den hay ngon (Io thaì):
Ncnorah
Chan ly: 1ruth
Chan ly huu the: 0ntologìcal/
mctaphvsìcal truth
Chan ly luan ly: Noral truth
Chan ly tính/ xac thuc tính
cua K1: 1ruth ol thc ßìblc
Chan ly toi thuong, dìcu phap,
dìcu dc: 1hc sublìmc 1ruth
Chan ly vính cuu: Ltcrnal
vcrìtìcs
Chan ly, su that: 1ruth
J8
Chan ly/thuc tính, xac thuc
tính (dung su that):
1ruthlulncss
Chan nen ha cay: 1rìplc candlc
Chan nen ha nhanh: 1rìkìrìon
Chan nen hai nhanh: Iìkìrìon
Chan thuc, xac thuc; thanh
thuc: \cracìtv
Chan thuc: Rcal
Chan troi; tam nhin; pham vì
hìcu bìct: Horìzon
Chan doan: Iìagnosìs(-ostìc)
Chan thai tien san (kham thaì
tr. kh. sình): Prc-natal
dìagnosìs
Chan dong truoc vien canh
tuong lai: Iuturc shock
Chap thu, nam chat: Crasp
(v), Attachcd (a)
Chap thuan cua Toa thanh:
ßcncplacìtum apostolìcum
Chap/thu nhan; [tìcn trinh|
tìcp nhan (gìao dìcu, gìao
huan, v.v): Rcccptìon
Chat hao quan; thuoc bo,
ngua bcnh, phong ngua:
Prcscrvatìvc
Chat the hí tích: Nattcr ol a
sacramcnt, matcrìa
sacramcntì
Chat the va mo thuc: Nattcr
and lorm, Natcrìa ct lorma
Chat the va mo thuc (chat
lìcu cong voì cu dìcu va loì
doc): Sacramcntal mattcr
and lorm
Chau luot, chau phìcn (thuong
truc): Pcrpctual Adoratìon
Chau luot 40 (gìo): Iortv
Hours` dcvotìon
Chau thanh (xav trong tuong
bcn canh ban tho hav o
trong phong thanh dc rua
chcn dia thanh va rua tav):
Pìscìna, sacrarìum
Chau/phep lanh Ninh 1hanh
Chua: ßcncdìctìon ol thc
ßlcsscd Sacramcnt
Che dau, ch. dav; lan tranh;
gìa doì: Iìssìmulatìon
Che giau su that, gìau dìcm
(dk bJ): Subrcptìon
Che phu cac anh tuong (1uan
1hanh): \cìlìng thc ìmagcs
Chen: Cup
Chen cua Chua: Cup ol thc
Lord
Chen cuu do: Cup ol salvatìon
Chen le/thanh: Chalìcc
Chen ruou co pha nuoc (lc
Nìsa): Nìxcd chalìcc
J9
Chen ruou khong pha nuoc
(lc dìcn Armcnìa): Lnmìxcd
chalìcc
Chen thanh (Chua dung trong
bua tìcc lv): 1hc Holv Craìl
Chen thinh no: Cup ol wrath
Chen thong hiep: Cup ol
communìon
Chen ui an: Cup ol consolatìon
Che do an sung (khac voì chc
do Luat phap): Lconomv ol
gracc
Che do hao tro (ßo dao nha):
Padroado
Che do hao tro (1av ban nha):
Patronato
Che do hiet lap giua CH va
Nha nuoc: Scparatìon ol
Church and Statc
Che do ho lac, chu nghia bo
lac; nao trang bo lac, tong
toc: 1rìbalìsm
Che do cuc quyen, chính sach
chuvcn chc: 1otalìtarìanìsm
Che do du muc, du cu:
Nomadìsm
Che do da hon, phuc hon (da
thc, da phu): Polvgamv
Che do da the: Polvgvnv
Che do doc the (mot vo):
Nonogvnv
Che do giao hoang; than phuc
Cìao Hoang (cong gìao; ham
v chi trích, mia maì):
Papìsm(-ìst)
Che do ky tri: 1cchnocracv
Che do mau quyen:
Natrìarchv
Che do ngoai hon: Lxogamv
Che do nhat phu (mot
chong): Nonandrv
Che do nhieu chong, da phu:
Polvandrv
Che do phong kien:
Icudalìsm
Che do phu quyen (doì voì
Natrìarchv c/e dc maa
aaueo): Patrìarchv
Che do quan lieu, thoì thu laì,
vìcn chuc, ban gìav:
ßurcaucracv, lunctìonarìsm
Che do quan chu; 1C nhat
nguvcn nhat vì: Nonarchv
Che do sieu nhien (toan bo hc
thong cuu roì): Supcrnatural
ordcr
Che do tam hung, tam dau
chc: 1rìumvìratc
Che do than quyen; chính thc
tang lu: Hìcrocracv
Che ngu, hang phuc, dìcu
phuc: Subduc
40
Che tai: Sanctìon
Chem, dcm; hu tu: Lxplctìvc
Chem am: Lpcnthctìc
Chenh lech, saì bìct, bat binh
dang; bat dong canh:
Iìsparìtv
Chet: 1hc wav ol all llcsh, dìc,
pass awav, pass on, dcpart
thìs lìlc, go to mcct vour
makcr, brcathc vour last
Chet, dìct vong; suv doì, tan
luì; hu hong: Pcrìsh
Chet, hav chct, phaì chct, lam
cho chct: Nortal
Chet; bat dong; chan nan, thoì
chí, hct nghì luc, can sình
luc, khong con tình than:
Lxanìmatc
Chet an hue: Coup dc gracc
Chet du: Iìnal ìmpcnìtcncc
Chet choc; rung ron, kình
khung: Nacabrc, dcathlv
Chet doi voi chính mình:
Icad to onscll
Chet doi voi the gian: Dead to
thc world
Chet doi doi: Ltcrnal dcath
Chet em ai: Luthanasìa
Chet lanh: Happv dcath
Chet lan thu hai, chct doì doì:
Sccond dcath
Chet phan nao: ßraìn dcath
Chet trong doi song thieng
lieng, tinh trang toì trong:
Spìrìtual dcath
Chi the; bo phan; phan tu,
hoì/thanh vìcn; vc: Ncmbcr
Chí day, chi dan, thong dat; uv
nhìcm; huan thì, chi thì,
thong tu: Instruct(-ìon)
Chí dan chu do; dc muc,
chuvcn muc: Rubrìc
Chí du, sac lcnh: Ldìct
Chí dinh cong tac muc vu
(cho cac gìao si Anh gìao
hìcp nhap CH Cong gìao):
Pastoral provìsìon
Chí dinh theo giao luat (gìao
vu dk 14b): Canonìcal
provìsìon
Chí don thuan nho duc tin
(ma con ng. duoc cong chính
hoa Luthcr): Sola lìdc(s)
Chí don thuan nho on Chua
(1ìn lanh): Sola gracìa
Chí huy, caì quan; huong dan;
loì nga, chìcu huong, duong/
phuong huong: Iìrcctìon
Chí mot lan: Lphapax
Chí mot mình Kinh Thanh
(1ìn lanh): Sola Scrìptura
41
Chí so thong minh:
Intcllìgcncc quotìcnt (I0)
Chí nam an xa: Handbook ol
ìndulgcnccs
Chí nam tong quat ve huan
giao: Ccncral catcchctìcal
Chí thao thu hoc, khoa nghìcn
cuu van ban chi thao (gìap
coì): Papvrologv
Chí thi, ra lcnh; cam chc/chi:
Lnjoìn
Chí thi: Iìrcctìvc
Chí thi; vìcc dat hang; mon
hoa hong; can pham;
nhìcm/phan vu; uv nhìcm
thu; phaì doan, uv ban:
Commìssìon
Chí, dìcm chí: Solstìcc
Chí/cuc thanh; khong duoc
xam pham: Sacrosanct
Chi/cm gaì; ba so, nu tu: Sìstcr
Chi/cm ruot: Sister gcrman
Chìa cai, chia van nang:
Nastcr kcv (pass kcv)
Chìa khoa cua hieu hiet (Lc
11, b2): Kcv ol knowlcdgc
Chìa khoa Nuoc Troi (Nt 1b,
19): Kcv ol thc Kìngdom
Chìa/chot khoa, bo phan khoa-
mo; khoa, dìcu (am nhac);
phím, nut bam; loì gìaì; bí
quvct; chu vcu, thcn chot:
Kcv
Chiec vo nhe (cua CN luc ban
phcp 1hcm suc): Alapa
Chiem ngam/ nguong; chìcm
nìcm; suv tính, dình tam:
Contcmplatc
Chiem nguyen/nìcm sìcu
nghìcm; tinh toa nhap thìcn
(An do): 1ransccndcntal
mcdìtatìon
Chiem niem, nguvcn ngam;
tram tu: Contcmplatìon
Chiem niem: \ìpassana
Chiem niem dac thu:
Acquìrcd contcmplatìon
Chiem niem thien phu :
Inluscd contcmplatìon
Chiem niem trong hoat dong:
Contcmplatìon ìn actìon
Chiem niem/ nguvcn: pravcr
ol contcmplatìon
Chiem tinh hoc: Astrologv
Chiem doat; tìcm quvcn; mao/
tìcm dung: Lsurp(-atìon)
Chien cuu: Shccp
Chien TC: Lamb ol Cod
Chien vuot qua: Paschal lamb
Chien dau noi tam: Intcrìor
strugglc
Chien luoc: Stratcgv
42
Chien ma: Stccd
Chien tranh: War(-larc)
Chien tranh canh chung:
Lschatologìcal war
Chien tranh can nao: War ol
ncrvcs
Chien tranh chính dang: Just
war
Chien tranh hoc: Polcmologv
Chien tranh sinh hoc, vì
trung: ßìologìcal warlarc
Chien tranh toan dien: 1otal
war
Chien tranh vi trung: Ccrm
warlarc
Chien truong, chìcn dìa:
ßattlc lìcld
Chiet trung: Lclcctìc
Chieu hon: Nccromancv
Chieu mo mon/ tín do (thu
phuc/loì kco/du do ng. khac
thco phc, dang, dao cua
minh; thuong co nghia xau):
Prosclvtìzc
Chieu kích sieu viet cua cong
tac phc binh: Crìtìcal
transccndcncc
Chieu kích; tam co, pham vì:
Iìmcnsìon
Chieu sang, soì sang:
Illumìnc, 0utshìnc
Chim ho cau (bìcu trung cho
1hanh 1han): Iovc
Chìm vao: Immcrgc
Chín pham thien than:
Angclìc hìcrarchv
Chinh phuc, chc ngu: Conqucr
Chính de va phan de: 1hcsìs
and antìthcsìs
Chính hanh, hanh dong dung:
0rthopraxv
Chính luc Kinh thanh: Canon
ol Scrìpturc
Chính phong duc tính: Scxual
rcctìtudc
Chính sach kiem duyet (sach
bao): Ccnsorshìp
Chính sach Nachiavelli; thu
doan quv quvct, xao quvct:
Nachìavcllìsm
Chính sach ngu dan:
0bscurantìsm
Chính sach phan hiet chung
toc: Aparthcìd
Chính sach/thc chuvcn chc;
tuvct doì luan: Absolutìsm
Chính su viec da lam: 0pus
opcratum
Chính the phiet toc, chc do
dau so: 0lìgarchv
Chính thong: 0rthodox
4J
Chính thong tính; chính
truvcn; Kìto Cìao ßìzantìno:
0rthodoxv
Chính thu qui, dc nhat chính
luc: Protocanonìcal
Chính thuc ho, thc bo (ton
gìao, lac gìao, loì thc):
Abjuratìon
Chính thuc dam nhan nhiem
vu: Canonìcal posscssìon
Chính thuc/phap; trung thuc,
chan chính; dích thuc,
chính xac: Authcntìc(-ìtv)
Chính tri: Polìtìcal
Chính xac, dung dan; dung
gìo: Lxactìtudc, accuracv
Chính xac, dung nghia, chat
chc; nghìcm ngat; nghìcm
chinh: Strìct
Chính, chính xac; dung dan;
hìcu chinh; trung trì: Corrcct
Chính/qua thc, dung/that vav,
xìn duoc nhu vav, mong
thav: Amcn
Chiu, bì, traì qua: Lndcrgo
Chiu dung, dco daì; kìcn nhan
tính nhan naì; kco daì:
Lndurancc, lorbcar, cndurc,
rcsìgnatìon
Chiu kho thay: \ìcarìous
sullcrìng
Chiu le, ruoc lc, hìcp lc: (holy)
Communìon
Chiu le duoi hai hình:
Communìon undcr both
spccìcs/kìnds
Chiu le pham [su| thanh:
Sacrìlcgìous communìon
Chiu on Thanh Than:
ßaptìsm ìn thc Holv Spìrìt
Chiu trach nhiem: In chargc,
accountablc, rcsponsìblc
Cho phep: Pcrmìssìon
Cho phep de dai:
Pcrmìssìvcncss
Cho phep in: Imprìmatur
Cho ruoc le: Iìstrìbutìon ol
communìon
Cho xu dung vao viec pham
tuc (dk 1222): Rclcgatc to
prolanc usc
Cho vay nang lai: Lsurv
Choi tai gai trí (mat); khong
hop tinh ma cung chang
hop lv: Wìthout rhvmc or
rcason
Chon hang cach rut tham:
Iraw/cast lot(s)
Chon (huong song) co han:
Iundamcntal optìon
Chon loc hoac dao thai tu
nhien: Natural sclcctìon
44
Cho o, noì an tru, tru xu:
Abodc, dwcllìng, domìcìlc,
quartcrs, rcsìdcncc, habìtat
Cho tru an, noì nuong nau:
Asvlum, shcltcr
Choi ho duc tin: Icnìal ol
laìth
Chon (da, long) ccmìn; chuc
quan toa: Lrmìnc
Chong Cong giao: Antì-
Catholìc(-ìsm)
Chong Do thai, Bai Xe-ít:
Antì-scmìtìsm
Chong Tam Vi (phu nhan 1C
co J ngoì): Antì-trìnìtarìans
Chong, phu quan: Husband
Chong, vo, phu, phu, ban doì,
ban tram nam: Spousc
Cho ngav quang lam can kc:
Immìncnt cxpcctatìon
Chu ky: Cvclc
Chu ky cac hai doc (phung
vu): Cvclc ol Rcadìngs
Chu ky cac mua (phung vu):
Proper ol scasons (tìmc)
Chu ky quay vong, vong quav,
xoav van; bìcn doì/chuvcn
(manh mc, sau rong); cach
mang: Rcvolutìon
Chu ky sinh hoc, nhìp s. h.:
ßìorhvthm
Chu toan Ie luat (Rm 1J, 10):
Iullìl(l)mcnt ol thc Law
Chu chan: Pastor, mìnìstcr
Chu dao/huong: Naìnstrcam
Chu de chính, doì tuong dích
thuc: Iormal objcct
Chu de, dc taì: 1hcmc
Chu de; van dc, dc muc: 1opìc
Chu huong/nao trang nc hinh
thaì: Norphologìcal
lundamcntalìsm
Chu huong hao thu , thaì do
thu cuu: Conscrvatìsm
Chu huong quy Kito, Kìto
huong tam luan (dat IK
lam trung tam):
Chrìstoccntrìc(-ìsm)
Chu huong trong nam:
Nalcstrcam
Chu huong uu tu (trong cong
tac) truvcn gìao: Nìssìonarv
clìtìsm
Chu huong (van chuong, v.v.)
huvcn bí: Apocalvptìcìsm
Chu nghía han xu (Hoa kv);
thuvct bam sình, tìcn thìcn
tính: Natìvìsm
Chu nghía hieu hien:
Lxprcssìonìsm
Chu nghía hình dang:
Lqualìtarìan(-ìsm)
4b
Chu nghía hình quan:
Lgalìtarìanìsm
Chu nghía honsevíc:
ßolshcvìsm
Chu nghía ca the, thaì do chu
quan: Subjcctìvìsm
Chu nghía Cac-mac: Narxìsm
Chu nghía can thiep:
Intcrvcntìonìsm
Chu nghía cau toan; thoì cau
toan: Pcrlcctìon(al)ìsm
Chu nghía chau Au:
Luropcanìsm
Chu nghía chung toc; chu
nghia phan bìct chung toc:
Racì(alì)sm
Chu nghía cong doan (nghìcp
doan): Svndìcalìsm
Chu nghía co hoi:
0pportunìsm
Chu nghía cuc doan:
Lxtrcmìsm
Chu nghía cuc ne Phaolo; tu
tuong Phaolo: Paulìnìsm
Chu nghía cuc ton Ciao
Hoang, thaì do dc cao Cìao
Hoang qua muc: Papalìsm
Chu nghía dan toc, quoc gìa:
Natìonalìsm
Chu nghía dan toc, quoc gìa:
Natìonalìsm
Chu nghía duy hanh phuc:
Lud(a)cmonìsm
Chu nghía duy khoa hoc:
Scìcntìsm
Chu nghía duy ly: Ratìonalìsm
Chu nghía duy su, thuvct lìch
su: Hìstorìcìsm
Chu nghía duy truyen thong,
nao trang cuc nc truvcn
thong; chu nghia bao thu,
thu cuu: 1radìtìonalìsm
Chu nghía duy vat:
Natcrìalìsm
Chu nghía dac thu, phan lap;
quvcn loì ca bìct:
Partìcularìsm
Chu nghía doc tai:
1otalìtarìanìsm
Chu nghía doi moi; tu ngu
moì: Nodcrnìsm
Chu nghía gia truong; chính
sach/thaì do phu mau; nao
trang cha ong: Patcrnalìsm
Chu nghía gian luoc, chu
huong rut gon:
Rcductìonìsm
Chu nghía giao trieu, nao
trang gìao trìcu doc quvcn:
Curìalìsm
Chu nghía hoai nghi:
Sccptìcìsm
4b
Chu nghía hop nhat; nghìcp
doan: Lnìonìsm
Chu nghía khach quan:
0bjcctìvìsm
Chu nghía khong tuong:
Ltopìanìsm
Chu nghía kinh nghiem, duv
nghìcm: Lmpìrìcìsm
Chu nghía kinh nghiem:
Lxpcrìcntìalìsm
Chu nghía Phap giao:
Callìcanìsm
Chu nghía phe hình kinh
nghiem: Lmpìrìo-crìtìcìsm
Chu nghía phong nhiem/
tung (Anh gìao):
Latìtudìnarìanìsm
Chu nghía phu dinh; thaì do
tìcu cuc: Ncgatìvìsm
Chu nghía phuc quoc Do thai:
Zìonìsm
Chu nghía phuong Tay:
0ccìdcntalìsm
Chu nghía Pusey, phong trao
1ractarìan (gìaì doan dau
tìcn cua 0xlord movcmcnt
Anh gìao 18JJ-1841):
Puscvìsm
Chu nghía quoc xa: Nazìsm
Chu nghía tap san, tap thc
hoa: Collcctìvìsm
Chu nghía than trí:
1hcosophìsm
Chu nghía thien nhien (lav
thìcn nhìcn lam goc ngav ca
cho ton gìao; dung thìcn nh.
vao phuong phap trì lìcu; tro
vc voì th. nhìcn song gìua
th. nhìcn, dung thuc an tu
nh. va «mac ao tu nhìcn»
tuc la thco mot khoa than;
mac v phuc khong khí):
Naturìsm
Chu nghía thuc dung:
Pragmatìsm
Chu nghía thuc nghiem:
Lxpcrìmcntalìsm
Chu nghía thuc tìcn Nv, thuvct
duv hanh: Amcrìcanìsm
Chu nghía tinh hoa, uu tu chu
huong: Llìtìsm
Chu nghía tu do: Lìbcralìsm
Chu nghía tu nhien (phu
nhan sìcu nhìcn; thco
khuvnh huong thuvct duv
thuc va chu nghia hìcn
thuc): Naturalìsm
Chu nghía xet lai: Rcvìsìonìsm
Chu nghía (nao trang) gìao
dìcu, vo doan: Iogmatìsm
Chu nghía (tính, ng.) duv kv,
(ta la nhat, la trcn hct); tính
47
tu cao tu daì: Lgotìsm(-ìst,-
ìstìc,-ìstìcal)
Chu nghía/chc do cong san:
Communìsm
Chu nghía/chc do/nao trang
cuc ton gìao si:
Saccrdotalìsm
Chu nghía/huong phan lap:
Scparatìsm
Chu nghía/nao trang bc phaì:
Scctarìanìsm
Chu nghía/nao trang dìa
phuong; thoì quc kcch:
Localìsm
Chu nghía/nao trang phì ton
gìao, tuc hoa, chong gìao
quvcn/si; chính sach duv
thc tuc: Laìcìsm
Chu nghía/thaì do bì quan:
Pcssìmìsm
Chu nghía/thuvct khac kv:
Stoa
Chu nguyen: Prìncìpìum quod
Chu nha, chu tìcc, chu quan
tro, chu khach san: Host
Chu quan: Subjcctìvc
Chu so [dìch vu| tong tang:
Lndcrtakcr
Chu su; chu tc: 0llìcìant
Chu te/lc: Cclcbrant
Chu the quan thu : ßcarcr
Chu the tính; chu quan:
Subjcctìvìtv
Chu the; ng. bc duoì, thuoc
cap; chu dc; chu ngu:
Subjcct
Chu thuyet cap tien; lap
truong cuc doan: Radìcalìsm
Chu thuyet Descartes (1b9b-
1bb0): Cartcsìanìsm
Chu thuyet duy KT: ßìblìcìsm
Chu thuyet duy tam; chu
nghia lv tuong: Idcalìsm
Chu thuyet Ciuse (do hoang
dc Cìusc II cua dc quoc Ao-
Hung [17bb-1790| dc
xuong, chu truong nha nuoc
co quvcn chì phoì CH):
Joscphì(nì)sm
Chu thuyet nhat nguyen kinh
nghiem: Lmpìrìo-monìsm
Chu thuyet quy ngon, vu
ngon tu (dat loì noì lam
trung tam): Logoccntrìsm
Chu thuyet the quyen doc tri
(cho la Nha nuoc co ca quvcn
chi dình ton gìao dc cho dan
gìu; o Nuoc nao thco dao
Nuoc do): 1crrìtorìalìsm
Chu thuyet thien dao (1rung
hoa): Lnìvcrsìsm
48
Chu thuyet thuong quyen
giam muc (cho rang quvcn
toì cao o trong CH la thuoc
toan bo doan thc cac CN):
Lpìscopalìsm
Chu thuyet vi lai: Iuturìsm
Chu thuyet vo thuong vo phat
(mot phaì 1ìn lanh Luthcr
thco Nclanchthon coì mot
so cac lc loì thuc hanh cong
gìao la vo bo vo haì):
Adìaphorìsm
Chu tich; chu toa; chu tc:
Prcsìdcnt
Chu truong duy hoanh giao:
Horìzontalìsm
Chu xuy: Spìrarc
Chu xuy (Cha+Con): Actìvc
spìratìon
Chu y cua nha lap phap: Nìnd
ol thc lcgìslator
Chu y (tình than) cua CH:
Nìnd ol thc Church
Chu giai: Lxcgcsìs,
hcrmcncutìcs
Chu giai dien cach (thcm v
cua minh vao): Lìscgcsìs
Chu giai du y: Allcgorìcal
cxcgcsìs
Chu giai hoai nghi (lav hoaì
nghì lam khoì dìcm va hau
canh phuong phap nghìcn
cuu): Hcrmcncutìcs ol
suspìcìon
Chu giai ngu ngon, (gìaì thích
cac bìcn co trinh thuat
trong Kình 1hanh nhu la
muon ngu v chi vc mot dìcu
khac): Allcgorìcal
ìntcrprctatìon
Chu giai tín thac:
Hcrmcncutìcs ol trust
Chu giai ung thuc:
Rcconstructìvc hcrmcncutìcs
Chu giai, phu chu: Scholìa
Chu giup le: Altar bov
Chu thích, ghì chu: Annotatc(-
ìon)
Chu trong ngu canh: Contcxt
scnsìtìvc
Chu y: Attcntìon, mìndlulncss
Chu/hình giai: Commcntarv
Chua: Pagoda
Chua (tu vìcn) lama: Lamascrv
Chua: Cod
Chua, Chua toì, Chua tc, Iang
trì vi: Adonaì
Chua, Iuc Chua: Lord
Chua, Iuc, 0ng (ton xung):
Nar
Chua hình an (IK), Hoang tu
thaì binh: Prìncc ol pcacc
49
Chua hien hình:
1ranslìguratìon ol our Lord
Chua cac dao hinh: Lord ol
Hosts
Chua Cha: 1hc Iathcr (Cod)
Chua chung ta (IK): 0ur Lord
Chua Con: 1hc Son ol Cod
Chua den lan thu hai, tai
lam: 1hc sccond comìng ol
thc Chrìst
Chua nhat: Iav ol thc Lord,
Sundav, kvrìakc
Chua nhat "Hav vuì lcn" (Chua
nhat 4 Nua Chav, Chua
nhat ao hong): Lactarc
Sundav
Chua nhat "Hav vuì lcn" (thu J
Nua \ong): Caudctc Sundav
Chua Nhat 4 Nua Chay:
Rclrcshmcnt Sundav
Chua nhat 60: Scxagcsìma
Chua nhat 70: Scptuagcsìma
Chua nhat Hien xuong:
Whìtsundav
Chua nhat le Chua Ba Ngoi
(Chua nhat I sau lc Hìcn
xuong): 1rìnìtv sundav
Chua Nhat nam muoi:
0uìnquagcsìma
Chua Nhat thu nhat phuc
sinh: 0uasìmodo, Low
Sundav
Chua nhat thuong kho (Lc
La): Palm Sundav
Chua te can khon: Cosmocrator
Chua te, dc vuong; co chu
quvcn; toì cao/thuong:
Sovcrcìgn
Chua Thanh Than: 1hc Holv
Spìrìt (Cod)
Chuan an, cho phcp ìn:
Imprìmatur
Chuan hi cho viec rao giang
Phuc Am, tìcn Phuc Am
hoa: Prccvangclìzatìon
Chuan giao phan: Lxarcatc(-tv)
Chuan hoa: Standardìzatìon
Chuan tac Vincente (vc cong
gìao tính cua gìao lv, do th.
\ìnccnt Lcrìns dc xuat, tk
b): \ìnccntìan canon
Chuan (muc); tín nhìcm, tìn
cav: Iìducìal
Chuan/chap nhan, tan /dong
thanh: Approvc
Chuc hình an (trong 1hanh
Lc): Kìss ol peace
Chuc lanh/ phuc; ban/ gìang
phuc: ßlcss(ìng)
b0
Chuc lanh cua thanh
Phanxico: Scraphìc blcssìng
Chuc mung: Cratulatorv
Chuc thu ong Cioh (nguv
thu): 1cstamcnt ol Job
Chuc kinh: Iccadc
Chung, cong cong, tap thc:
Communal
Chung, toan thc, tong quat;
pho bìcn/thong; tuong soaì:
Ccncral
Chung; pho bìcn: Common
Chung cuc the gioi, tan thc:
Iìnal consummatìon
Chung tham: Ccncral
judgmcnt
Chung thuy vo chong:
Conjugal/marìtal laìthlulncss
Chung thuy vo chong:
Conjugal lìdclìtv
Chung to; tinh trang hoan
chinh cua huu thc; nguvcn
lv sìcu hinh (dua dan huu
thc dcn muc dích noì taì);
hìcn thuc cua tìcm thc:
Lntclcchv
Chung sinh: Scmìnarìan(-/s/)
Chung toc, gìong noì, dong
doì: Racc
Chung vien: Scmìnarv
Chung sanh, con nguoì: ßcìng
Chuoc toi: Lxpìatìon
Chuoi le cau hon 30 (ngav
lìcn tìcp): 1rcntal
Chuoi/trang man coi: Rosarv
Chuong: ßcll
Chuong han tho: Altar bcll
Chuong rung luc truyen
phep: Sacring bcll
Chuong truyen tin: Angclus
bcll
Chuong/coì... bao dong, bao
nguv: 1ocsìn
Chuyen che, ch. quvcn:
Autocracv, dcspotìsm
Chuyen gia phung vu, nha
nghì lc hoc: Lìturgìst
Chuyen gia, chuvcn vìcn:
Lxpcrt, pcrìtus
Chuyen khao (cong trinh
nghìcn cuu): Nonograph
Chuyen mon, thanh thao, lao
luvcn; chuvcn vìcn; gìam
dình vìcn (dk 1b74): Lxpcrt
Chuyen tam, chu tam:
Conccntratc on
Chuyen tam, mìct maì; thu
hut chu v; hap thu:
Absorptìon
Chuyen trì gioi luat, co gìoì
hanh tot: Wcll-dìscìplìncd
b1
Chuyen ve; chuvcn mon hoa:
Spccìalìzatìon
Chuyen vien giao luat, nha
gìao luat: Canonìst,
dccrctalìst
Chuyen vien Ia ngu (ng.
thanh thao hav nghìcn cuu
tìcng Latình): Latìnìst
Chuyen vien (vc bo) gìao luat
Cratìano: Iccrctìst
Chuyen hien ban thc, bìcn
thc: Substantìal convcrsìon,
transubstantìatìon
Chuyen hien phu the:
Accìdcntal convcrsìon
Chuyen hien thuyet: 1hcorv
ol convcrsìon
Chuyen cau: Intcrccssìon
Chuyen chu, phìcn tu:
1ranslìtcratc
Chuyen doi cuu canh:
1ranslìnalìsatìon
Chuyen doi y nghía, bìcn
nghia: 1ransìgnìlìcatìon
Chuyen dong, van chuvcn,
v.dong; cu dong, hoat dong;
bìcn dong; xuc dong; nhac
doan; phong trao:
Novcmcnt
Chuyen hoa: 1ransmutatìon
Chuyen hoan loi the, loì khan:
Commutatìon ol an oath/
vow
Chuyen thong dac tính:
Intcrchangc ol prcdìcatcs
Chuyen thong dac tính:
Communìcatìon ol
propcrtìcs, communìcatìo
ìdìomatum
Chuyen tiep, qua do:
1ransìtìonal
Chuyen tiep luong tu :
0uantum transìtìon
Chuyen uy, taì uv quvcn
(dk1J7): Subdclcgatìon
Chuyen kieu Nidrash (kìcu
gìaì thích): Nìdrash
Chuyen ngoi le doi mach,
mach lco, nham nhí: Cossìp
Chuyen/nhìcm dìcn; dìcn khí
hoa; kích dong, lam gìat
nav: Llcctrìlv
Chu Thien: Icvas
Chu; thu; van hoc: Lcttcr(s)
Chu do: Rubrìcs
Chu i; chì tìct nho nhat: Iota
Chu thap ngoac, hinh chu
van: Swastìka
Chu tuong hình: Hìcroglvph
Chu/cho vìct/ ìn saì; ban dính
chính: Lrratum(-ta)
b2
Chua ai dat chan den:
Lntroddcn (a)
Chua phat huy: Lndcvclopcd
Chua sinh ra, con trong long
mc; tuong laì: Lnborn
Chua xu, chua gìaì quvct xong,
con long thong; khong hoan
chinh: Pcndcnt
Chua hinh hang long tin:
Iaìth hcalìng
Chua tri hang cong viec (trao
vìcc cho lam): 0ccupatìonal
thcrapv
Chua tri/lanh; phuong thuc trì
lìcu; hoa gìaì, lam dìu:
Hcalìng
Chuc [thanh|: 0rdcr(s)
Chuc giao chu, gìam muc:
Prclacv
Chuc giao chu; dìa vì hang
dau: Prìmacv
Chuc Ciao Hoang; gìao trìcu
(trìcu daì gìao h.): Papacv
Chuc giu cua: 0stìarìatc
Chuc CN; hang CN:
Lpìscopatc, Lpìscopacv
Chuc hoac ghe dav than hoc:
Chaìr ol thcologv
Chuc hong y: Cardìnalatc
Chuc linh muc: Prìcsthood
Chuc Iinh muc cua Ðuc Kito :
Prìcsthood ol Chrìst
Chuc Iinh muc cua tín huu :
Prìcsthood ol thc laìthlul
Chuc Iinh muc thua tac:
Nìnìstcrìal prìcsthood
Chuc lon: Najor ordcr
Chuc nang; nhìcm vu; buoì lc;
ham so; hoa chuc:
Iunctìon(-al)
Chuc nho: Nìnor ordcr
Chuc pho te: Iìaconatc
Chuc sac; ng. co quvcn cao
chuc trong: Iìgnìtarv
Chuc thanh, bí tích truvcn
chuc (dk 1008tt): Holv
0rdcrs
Chuc thanh cua Anh giao:
Anglìcan ordcrs
Chuc tu te chung: Common
prìcsthood
Chuc tu te do Phep Rua
(~chung): ßaptìsmal
prìcsthood
Chuc tu te giao dan
(~chung): Priesthood ol thc
laìthlul
Chuc tu te thua tac:
Nìnìstcrìal prìcsthood
Chuc tu te, lình muc:
Prìcsthood
bJ
Chuc vi tong do; vìcc tong do:
Apostolatc
Chuc vu khuyet vi: \acant
ollìcc
Chuc vu tien tri: Prophcthood
Chuc vu/lanh hat ban quvcn
tong nhan: 0rdìnarìatc
Chuc/hang lình muc, nìcn
truong: Prcsbvtcratc
Chuc/lanh phan thuong phu:
Patrìarchatc
Chuc/ng. gìup Lc; thu tuc, bo
ha, tav chan: Acolvtc
Chuc/nhìcm kv bc trcn tong
quvcn; co so bc trcn tong
quvcn: Ccncralatc
Chuc/nhìcm kv Cìao Hoang
hoac CN: Pontìlìcatc
Chuc/nhìcm kv CN; hang CN:
Lpìscopacv
Chung muc, dìcu do, tìct do:
1cmpcrancc, modcstv
Chung co, chung tu, bang
chung; chung ta, chung
nhan, nhan chung; lam
chung: Wìtncss
Chung dac, nhan thuc: Rcalìsc
Chung dong kinh: Lpìlcpsv
Chung lap loi (lap laì loì cuoì
cung cua ng. doì dam):
Lcholalìa
Chung loan doc: Ivslcxìa
Chung loan tam than:
Psvchosìs
Chung loan than kinh chuc
nang; nhìcu tam: Ncurosìs
Chung mau khong cam
(khong dong dac):
Hcmophìlìa
Chung mat trí nho, hav qucn:
Amncsìa
Chung minh thu: 1cstìmonìal
lcttcr, ID card (ìdcntìlìcatìon,
ìdcntìtv)
Chung minh, dan chung:
Substantìatc
Chung mong du:
Noctambulìsm
Chung mong thuc (thav an
tuong, hinh anh... nhu trong
mong): 0ncìrìsm
Chung nam dong gìoì luvcn
aì: Lranìsm
Chung nghien ruou:
Alcoholìsm
Chung nhan Jehovah (ton
phaì): Jchovah`s Wìtncsscs
Chung noi tuc: Coprolalìa
Chung nu cuong dam:
Nvmphomanìa
b4
Chung nu dong gioi luyen ai
loan dam dong nu gìoì:
Sapphìsm, lcsbìanìsm
Chung pha hoai van vat (cac
cong trinh van hoa):
\andalìsm
Chung so: Phobìa
Chung so khu vuc dong kín,
bc toa haì chung:
Claustrophobìa
Chung so than thanh hoac
ton giao: Hìcrophobìa
Chung suy nhuoc than kinh:
Ncurasthcnìa
Chung thu: 1cstìmonìals
Chung thu chuc thanh (do
CN truvcn chuc cap): Letter
ol 0rdcrs
Chung thu hanh le: Cclcbrct
Chung thuc, xac thuc: Ccrtìlv
Chung ua dau: Algophìlìa
Chuong an (dk 482): Chanccllor
Chuong ly (dk 14J0):
Promotcr ol Justìcc
Chuong tín: Promotcr ol thc
Iaìth
Chuong ngai: 0bstaclc,
Impcdìmcnt, obstructìon,
barrìcr
Chuong ngai vat; dìcu gav vap
nga, kho khan: Stumblìng
block
Co chín am tiet (tho):
Lnncasvllabìc
Co chung lieu, co taì lìcu, dc
tham khao: Iocumcntarv
Co dang cho: Cvnomorph
Co duc hanh: \ìrtuous
Co gia tri, hìcu luc; hop lc,
hop thuc; thanh su: \alìd
Co he thong; nhat loat:
Svstcmatìc
Co hoc thuc: Cultìvatcd,
culturcd
Co ích, co loì: ßcnclìcìal,
usclul
Co lien quan, quan hc, ho
hang; tuong doì: Rclatìvc
Co ly trí; hop lv, phaì lc; lv
tính, thuan lv: Ratìonal
Co nhieu hoa trai, saì qua; co
kct qua, thanh cong, huu
hìcu: Iruìtlul
Co oc quan sat, tình v; tuan
thu; nghìcm thu: 0bscrvant
Co tam hon ngheo kho (Nt b,
J): Poor ìn spìrìt
Co thai do cuong quyet, dut
khoat, ro rang; cuong dìcu:
Lmphatìc
bb
Co tham quyen, co uv tín:
Authorìtatìvc
Co that, thuc su: Actual
Co the; kha huu: Possìblc
Co the an hanh: Nìhìl obstat
Co the hi cach chuc, chuvcn
doì, thao roì, tach roì:
Rcmovablc
Co the hi diet vong:
Pcrìshabhc (a)
Co the chiu dung duoc; lau
daì: Lndurablc
Co the di chuyen/thuvcn
chuvcn/ doì dì: Amovabìlìtv
Co the duoc chon, c.t.d.bau;
du tu cach: Llìgìblc
Co the hu thoi, h.nat; co thc
hu hoa, dc bì mua chuoc:
Corruptìblc
Co the in duoc: Imprìmì
potcst
Co the pham toi: Pcccabìlìtv
Co the quy trach, quv toì:
Imputabìlìtv
Co the sai lam, kha ngo:
Iallìbìllìtv
Co the song duoc (vg. thaì
nhì), thuc hìcn, dung vung,
thanh tuu duoc: \ìablc
Co the thao go, gìaì thc duoc;
kha gìaì tan/thc tính:
Iìssolubìlìtv
Co the thay ro, huu hinh:
\ìsìbìlìtv
Co the thong dat; co thc lan
lav, truvcn nhìcm:
Communìcablc
Co the tin duoc: Crcdìbìlìtv
Co tính cach hieu quyet:
Iclìbcratìvc
Co tính cach cuu roi: Salvìlìc
Co tính cach suy dien:
Icductìvc
Co tính cach tham van:
Consultatìvc
Co toi; dang toì; toì trang:
Culpablc(-bìlìtv)
Co trí thuc, taì trí: Intcllcctual
Co tuoi, cao nìcn, vc gìa, tuoì
gìa, lao thoì : Full ol vcars,
agcìng
Co y hoi nho, vu khong:
Iclamatorv
Co y thuc giai cap: Class
conscìous
Coi thuong, khình rc; khình
bi: Contcmpt
Coi am, am tv; dìa nguc, coì
thong kho: Hcll, shcol,
woclul statc, lìmbo
bb
Con ho nong (tuong trung
IK): Pclìcan
Con chau, mìcu duc, hau thc:
Postcrìtv
Con chau/dong doì Abraham:
Sccd ol Abraham
Con chien ghe, phan tu hu
don: Black shccp
Con chien, cuu non: Lamb
Con cua hac, chu, cau, co, di,
chì, cm...: Iìrstborn-cousìn
Con dau: Iaughtcr-ìn-law
Con dau long: Iìrstborn
Con do dau: Codchìld
Con duong hoan thien: Wav
ol pcrlcctìon
Con duong; cach kìcu, cach
thuc, phuong phap: Wav, vìa
Con gai, nu tu: Iaughtcr
Con gai/ nu tu Sì-on
(Cìcrusalcm; Iuc Narìa):
Iaughtcr ol Sìon
Con Cioan (tcn ho cua thanh
Phcro): ßar-Jonah
Con hoang (ngoaì hon):
Illcgìtìmatc chìld, natural
chìld, whorcson
Con Not TC: 0nlv ßcgottcn
Con ng. noi tam (Rm 7, 22):
Inncr man
Con ngoai hon pham thanh:
Spurìus
Con nguoi (~ nang nìu quv
chuong Inl J2.10): Appcl ol
thc cvc
Con nguoi: Anthropos
Con Nguoi: Son ol man
Con nguoi tam thuong, pham
nhan: Larthlìng
Con nguoi, nhan; chong; dan
ong, nam gìoì: Nan
Con noi doi tong duong, thua
tu: 0llsprìng
Con rieng: Stcp-chìld
Con so 666 (Kh 1J.18):
Apocalvptìc numbcr
Con tau vu tru: Space-cralt/-
shìp
Con TC: Son ol Cod
Con trai Do thai tuoi 13; lc
mung lcn 1J: ßarmìtzvah
Con trai; dong doì: Son
Con vat co ly tính/trí (con
nguoì): Ratìonal anìmal
Con la van de, con can tim
hìcu, chua ro; khong chac,
mo ho: Problcmatìc(-al)
Cong rom; ong hut: Straw
Constantino († JJ7):
Constantìnc
b7
Constantinop: Constantìnoplc
Co dau, tan nuong: ßrìdc
Co doc, co don, co quanh, co
tìch, tinh mìch: Solìtarv (a),
Solìtudc (n)
Co lap, chìa tach, tach bìct:
Scgrcgatc, scparatc, ìsolatc,
dìvìdc
Co dien (chu huong), kv cuu;
co hang/gìa; kình dìcn, dìcn
hinh: Classìc(-ìsm)
Co dong/vu vìcn: Promotcr
Co sinh vat hoc: Palcontologv
Co tu hoc: Palcographv
Co chap, hcp hoì, bc phaì;
cuong/muoì tín: ßìgot(-cd,-
rv)
Co gang, no luc, ra suc:
Lndcavour
Co ket, dính chat, dung vung;
mach lac, chat chc:
Cohcrc(-ncc)
Co thu/thuc hien; toan tính,
muu toan; muu do:
1cntatìvc
Co van phap luat, luat su; ng.
quang cao luu dong (vao
tung nha): Solìcìtor
Co van tham phan, hoì tham:
Asscssor
Co van than hoc cua Ciao
Hoang: Papal thcologìan
Co van than hoc giao trieu:
Nagìstcr sacrì palatìì
Co van toi cao (trong mot vaì
dong tu): Iclìnìtors
Co van, tu van, tham van:
Consultant
Co y, co tinh: Intcntìonal,
voluntarv, dclìbcratc
Co-lo-xe, Cl: Colossìans
Cong hao Tong toa: Acta
Apostolìcac Scdìs (1908-),
Acta Sanctac Scdìs (18bb-
1908) (AAS)
Cong hang, vo tu, chính truc;
luat cong lv; (cquìtìcs) co
phan thì gìa chung khoan
(khong co laì co dình):
Lquìtv
Cong hang giao hoan:
Commutatìvc justìcc
Cong hang phan phoi:
Iìstrìbutìvc justìcc
Cong hang xa hoi: Socìal
justìcc
Cong hình, vo tu: Iaìr mìndcd
Cong hình; cong lv; cong
chính; tu phap: Justìcc
Cong hình xa hoi: Socìal
justìcc
b8
Cong ho an tu: Publìcatìon ol
thc acts
Cong ho ho nhiem (CN),
nhìcm mcnh: Prcconìzatìon
Cong ho, ban hanh; truvcn ba,
pho bìcn: Promulgatc(-ìon)
Cong ho, loan truvcn, tuvcn
ngon: Proclamatìon
Cong chính hoa; bìcn ho; bìcn
mình, bao chua; chung/xac
mình; chinh hang (chu):
Justìlv(-ìcatìon)
Cong chính nguyen khoi/thuv
(truoc nguvcn toì): 0rìgìnal
justìcc/rìghtcousncss
Cong chính phap ly: Lcgal
justìcc
Cong chính quy thuoc (cua
IK cho con nguoì): Imputcd
justìcc
Cong chính tu luc; tu cho la
dung: Self -rìghtcousncss
Cong chính, chính truc, ngav
thang; chính dang:
Rìghtcousncss
Cong chuc: Civil scrvant
Cong chung thu: Public
documcnt
Cong chung vien, luc su(dk
484): Solìcìtor gcncral,
notarv
Cong cong, cong khaì; cong
chung, dan chung: Publìc
Cong dong; hoì dong, hoì
nghì: Councìl
Cong dong Basilea (n. 14J1-
1449): Councìl ol ßascl
Cong dong hat hop luat
Fpheso (cd «cuop doat» n.
449): Robbcr councìl ol
Lphcsus, Latrocìnìum
Cong dong Cacthago (tk J-b):
Carthagc councìl
Cong dong chung, cd hoan vu
(dk 749 §2): 0ccumcnìcal
councìl
Cong dong chung, cong dong
hoan vu (dk JJ7): Ccncral
councìl, ccumcnìcal councìl
Cong dong Constance (n.
1414-1417): Constancc
councìl
Cong dong Constantinople (n.
J18; bbJ; b80): Councìl ol
Constantìnoplc
Cong dong dia phuong, cong
dong vung: Partìcular
councìl
Cong dong Fpheso (n. 4J1):
Councìl ol Lphcsus
b9
Cong dong mien (lanh vuc
cua mot Hoì dong CN dk
4J9): Plcnarv councìl
Cong dong 0range (Phap, n
441 va b29): 0rangc councìl
Cong dong thuyet (coì cong
dong co quvcn trcn ICH):
Concìlìarìsm (concìlìar
thcorv)
Cong dong tính: Provìncìal
councìl
Cong dong tính: Concìlìarìtv
Cong dong 1rcnto (1b4b-
1bbJ): Councìl ol 1rcnt
Cong dong Trullo ("phong
vom" do hoang dc
Cìustìnìano II trìcu tap n.
b91): Councìl ol/ìn 1rullo
Cong dong Vienne (Phap, n.
1J11-1112): Councìl ol
\ìcnnc
Cong dong (chung) Iaterano
(n. 112J, 11J9, 1179, 121b,
1b12-17): Latcran councìl
Cong dong (chung) Lvon (n.
124b, 1274): Councìls ol
Lvons
Cong dong (dìa phuong)
Latcrano (n. J1J, b49):
Latcran councìl
Cong duc, cong qua, cong
trang: Ncrìt
Cong giao: Catholìc
Cong giao so khai (nhu doc
thav trong cac thu muc vu,
Cìacobc hoac sach Cong vu
1ong do): Larlv Catholìcìsm
Cong giao tien hanh: Catholìc
actìon
Cong giao tính thuc chat:
Actual catholicity
Cong giao tính thuc su:
Phvsìcal catholìcìtv
Cong giao tính tiem tang:
\ìrtual catholìcìtv
Cong giao tính tinh than:
Noral catholìcìtv
Cong ham vo thu (khong kv
tcn), gìac thu: \crbal notc
Cong hieu (bìcn phap phong
ngua, sua phat); co hìcu luc,
gìa trì (phap lv): Lllcctual
Cong huu, cua cong: Publìc
propcrtv
Cong ích: Common good
Cong luan, v kìcn chung:
Common opìnìon, public
opìnìon
Cong ly phan phoi:
Iìstrìbutìvc justìcc
b0
Cong ly thu dap:
Rcmuncratìvc justìcc
Cong ly trung hao: \ìndìcatìvc
justìcc
Cong ly trung phap: Punìtìvc
justìcc
Cong nghi giao phan (dk
4b0): Diocesan svnod
Cong nguyen: Chrìstìan cra,
common cra (CL), Vulgar
cra, Anno Iomìnì
Cong phong/tap: Public
proprìctv
Cong phu tu tap: Ascctìcìsm
Cong tac tu thien (1huong
nguoì co 14 moì thuong xac
7 moì, thuong lình hon 7
moì): Works ol mcrcv
Cong thuc cau nguyen:
Icprccatorv lorm
Cong thuc chuc phuc; cac moì
phuc that (Iong phuong):
Nakarìsm
Cong thuc chuc phuc; (CH Hv
lap) tam moì phuc that:
Nacarìsm
Cong thuc duc tin, tín bìcu
(do hoang dc Hcraclìtus
cong bo n. bJ8): Lcthcsìs
Cong thuc giai toi: Word(s) ol
Absolutìon
Cong thuc giao ly lam thoi
Augshurg (n. 1b48):
Augsburg ìntcrìm
Cong thuc tam vi (trong 1an
Loc): 1rìnìtarìan lormulas
Cong thuc than thu nan («bì
dong dình vi chung ta»):
1hcopaschìtc clausc
Cong thuc truyen phep:
Consccratìon lorm
Cong thuc tung niem (lap dì
lap laì luc suv nìcm): Nantra
Cong thuc tuyen tín, kình 1ìn
kính; tín nguong; tín khoan:
Crccd
Cong thuc tuyen xung duc
tin: Conlcssìonal lormula
Cong thuc (nhung loì IK)
thanh lap 1hanh 1hc:
Word(s) ol Instìtutìon
Cong thuc; cach thuc, thc
thuc: Iormula
Cong thuc; dang thuc; kìcu
mau: Schcmc
Cong/dang thuc khai niem:
Conccptual schcmc
Cong trình cuu chuoc khach
quan (IK thuc hìcn):
0bjcctìvc Rcdcmptìon
Cong trình tao dung moi, tao
vat moì: Ncw crcatìon
b1
Cong truyen, truvcn ba cong
khaì: Lxotcrìc
Cong viec ngoai trach (lam
thcm, bon phan khong
buoc): Works ol
supcrcrogatìon
Cong viec/tac; cong trinh; lao
dong, nhan cong: Work,
0pus
Cong vu cac Tong do, Cv:
Acts ol thc Apostlcs
Cong vu Cio-an (nguv thu):
Acts ol John
Cong xa chu nghía:
Communalìsm
Cong xuc thuan phong my
tuc, tan cong so sang, bao
hanh dam dang: Indcccnt
assault
Cong vat, cong lc; phan cong
hìcn; ton kính, tung phuc:
1rìbutc
Cong, caì chìcng, chuong dia:
Cong
Cong doan: Communìtv
Cong doan can han: ßasc
(grassroots) communìtv
Cong doan di dai: Iìachronìc
communìtv
Cong doan dong dai:
Svnchronìc communìtv
Cong Ðoan Ðoi Song Kito
(Hìcp Hoì 1hanh Nau ngav
truoc): Chrìstìan Lìlc
Communìtìcs (C\\)
Cong doan CH: Body ol thc
Church, Lcclcsìal
communìtv
Cong doan so khai: Prìmìtìvc
communìtv
Cong doan tham du, cu toa:
Communìtv ol dìscoursc
Cong doan (‘Cìao hoì’): 0ahal
Cong doan, c. dong:
Communìtv
Cong doan/ thc gìoì Kìto gìao:
Chrìstcndom
Cong dong an tu (xua): Lavra
Cong dong cuu do: Salvatìon
communìtv
Cong dong phung tu, cong
doan tham du: Svnaxìs
Cong luc, hìcp luc, dong tac,
cong tac; hìcp dong tac
dung: Svncrgv
Cong sinh: Svmbìosìs
Cong/hop tac: Collaboratìon,
Coopcratìon
Cong tac co y: Iormal
coopcratìon
Cong tac lam dieu du:
Coopcratìon ìn cvìl
b2
Cop, CH Cop (Aì cap): Copt (-ìc)
Cot tuy quy dien: Canon
wìthìn thc canon
Cot/chu yeu, chu chot: Crucìal
Co han, chu vcu: Iundamcntal
Co han, chu vcu, chu nghia co
vcu: Iundamcntal (-/sm)
Co han; so bo, so cap, so dang:
Llcmcntarv
Co hinh tren troi (Cv 7, 42):
Host ol hcavcns
Co cau, cau truc, kct cau:
Structurc
Co cau luan, thuvct cau truc:
Structuralìsm
Co cau pham trat cua CH (dk
JJ0tt): Hìcrarchìcal
constìtutìon/ structurc ol thc
Church
Co hoc luong tu: 0uantum
mcchanìcs
Co hoc thien the: Cclcstìal
mcchanìcs
Co hoi, co duvcn, thoì co, dìp
tot: 0ccasìon, opportunìtv
Co quan sinh duc: Scxual
organs
Co quan sinh san:
Rcproductìvc organs
Co quan, bo (gìao trìcu Roma;
x. bc): Iìcastcrv
Co so ha tang, ncn tang, co
ban: Lndcrlvìng,
ìnlrastructurc
Co so trung uong, tru so
chính: Curìa, hcadquartcrs
Co the, sình vat; co quan, to
chuc: 0rganìsm
Co pham toi: Scandal
Co hieu cua Constantino (voì
chu ~Χ+ρ haì chu dau
cua tu Χριστός): L abarum
Co Toa Thanh [\atìcano|:
Papal llag
Con thinh no cua TC (Rm
b.9): Angcrgrv ol Cod
Cu ky, loì thoì: Iatcd, out ol
datc
Cu phap, ngu phap: Svntax
Cu the: Concrctc
Cua an dang (dua Ninh 1hanh
Chua cho ng. hap hoì/gan
chct); lo phí: \ìatìcum
Cua ho thí/dang cung: Alms
Cua dau mua: Iìrst lruìts
Cua le: Host
Cuc chì: Lcad-ball
Cuc tình hao: Intcllìgcncc
Scrvìcc
Cung hac, thang am, am gìaì;
toan bo: Camut
bJ
Cung cach hien luan:
Argumcntatìon
Cung cach hanh dong, thaì do
ung xu: ßchavìour
Cung hien, hìcn dang, cong
hìcn; dc tang: Icdìcatc
Cung hien (nha tho):
Icdìcatìon, consccratìon ol
a church
Cung kính cat giu (trong hom
thanh, thanh duong...), bao
quan/trong: Lnshrìnc
Cung thanh (phan chung
quanh ban tho): Chanccl,
sanctuarv
Cung thanh; LN doan; nha xu
(rcctorv): Prcsbvtcrv
Cung cuc, khon cung; bat
hanh, taì hoa: Nìscrv
Cung do, tot do, cung tan; qua
muc; qua khích, cuc doan;
cuc dìcm, thaì cuc: Lxtrcmc
Cung thoi, cung tuoì: Cocval
Cung ong ha, tc to: Sacrìlìcc
to thc anccstors
Cung/den rua toi: ßaptìstcrv
Cuoc chien dau thieng lieng
(Lp b, 1J): Spìrìtual combat
Cuoc dau cua cac nguoi
khong lo (chong cac vì
than): Cìgantomachv
Cuoc di tuan trang mat:
Wcddìng-tour/-trìp
Cuoc hanh huong: Pìlgrìmagc
Cuoc hanh trình: Journcv
Cuoc hop cong doan tu sí, tu
nghì: Convcntual chaptcr
Cuoc hy te dam mau: ßlood
sacrìlìcc
Cuoc ly khai do Crcgorìo
Aglìpav gav ra o bcn Phìlìpìn
n. 1902: Aglìpav Schìsm
Cuoc mung cai toi (chi ích kv
lo cho suong than minh):
Lgo trìp
Cuoc noi chuyen, c. hoì thao;
c. hoì dam; c. tam su:
Colloquv
Cuoc ruoc kieu, dìcu hanh:
Proccssìon
Cuoc tan sat Do thai (o Nga):
Pogrom
Cuoc thí/thu nghiem:
Lxpcrìmcnt
Cuoc thuong kho, kho nan:
Passìon
Cuoc tính tam; rut luì; noì an
dat: Rctrcat
Cuoc tranh luan Andreas
0siander (n. 1bb0 chong laì
Luthcr vc su cong chính
hoa): 0sìandrìan controvcrsv
b4
Cuoi cung: Last
Cuoi cung, chung cuc; chung
quvct: Iìnal
Cuoi cung, dut khoat, chung
quvct: Iclìnìtìvc
Cuoi cung; hoan thanh; chung
cuoc; ngu vi: Lndìng
Cuoi/tan cung, kct
lìcu/thuc/cuc, chung cuc:
Lnd
Cuon Kinh Thanh da ngu cua
daì hoc Alcala:
Complutcnsìan Polvglot
ßìblc
Cuon giay/da; sach cuon:
Scroll
Cuong tín, c.nhìct: Ianatìc(-
ìsm)
Cu ngu/song bcn ho vo, thuoc
cu so thc toc (vg. thco thc
chc mau hc): Lxorìlocal
Cu tru/song bcn ho cha, thuoc
cu so phu toc: Patrìlocal
Cu tru/song bcn ho chong,
thuoc cu so phu toc:
\ìrìlocal
Cu tru/song bcn ho mc, thuoc
cu so mau toc: Natrìlocal
Cu xu sai phep, hanh dong saì
traì; hanh su/ xu lv cau tha;
lang nhang tinh cam; hanh
kìcm xau: Nìsconduct
Cu xu sai trai, khong phaì
cach/phcp, thaì do khìcm
nha: Nìsbchavìour
Cu chí chuc hình an: Sìgn ol
pcacc
Cu chí suong sa: Intìmacìcs
Cu chí (ra hìcu bang dau
gat/lac dau; vg. thu khang
gat dau dong v), dau chi;
dau to v, chi thì, mcnh lcnh:
Nutus(-um)
Cu hanh le; thì hanh chuc vu:
0llìcìatc
Cu hanh theo the thuc gìao
luat: Canonìcal cclcbratìon
Cu hanh, ban (phat cac) bí
tích: Admìnìstratìon ol
sacrcmcnts
Cu hanh/phung vu Loì Chua:
Bible scrvìcc
Cu nhan: Lìccntìatc
Cu nhan K.Thanh: Sacrac
Scrìpturac Lìccntìatus, SSL
Cu nhan than hoc: S1L
Cu nhan van chuong: ßA
(ßachclor ol Arts; LS~Aß)
Cu nhan van chuong: NA
(Nastcr ol Arts)
Cu tri doan: Llcctoral collcgc
bb
Cu luat, thco luat phap: Ic
jurc
Cu thuc, cu su, trcn thuc tc:
Rcal, dc lacto, ìn lact
Cu/du lieu, du kìcn: Iata
Cua chính nha tho: Portal
Cua kính mau: Staìncd
wìndow
Cua so Cie-se (bang kính
ghcp mau mìcu hoa cav pha
hc cua IK): Jcssc wìndow
Cua thanh: Holv doors
Cuc khoai (nhuc duc): 0rgasm
Cung coi, sat da; ngoan co,
chaì da, cung long:
0bduratc(-cv)
Cuong quyet: Rcsolutclv
Cuong vi, than phan; tinh
hinh, tinh trang: Status
Cuong vi lam cha; quan hc
cha con, phu hc: Iathcrhood
Cuong vi lanh dao (chuc vu,
cong tac, duong huong):
Lcadcrshìp
Cuong vi mon de: Iìscìplcshìp
Cuong/dia vi tong do:
Apostlcshìp
Cuong luc, suc manh; tìcm
nang; hìcu luc, hìcu
nghìcm; thc luc, quvcn thc:
Potcncv
Cuong hach, cp buoc:
Compulsìon, complc
Cuong dam: Rapc
Cuop hoc, cuong doat: Rapìnc
Cut sat, can ba: Iross (n)
Cuu canh: 1clos
Cuu canh luan; cuu canh tính:
1clcologv
Cuu canh noi tai: Intrìnsìc
cnd
Cuu chuoc; chuoc laì: Rcdccm
Cuu do, cuu roì: Salvatìon
Cuu do hoc: Sotcrìologv
Cuu Uoc: 0ld 1cstamcnt
bb
D
Da lot, vo lot; lot: Lxuvìac
Da man, tan bao, dav thu tính:
ßcstìal, ìn human
Da-ca-ri-a, Icr :Zccharìah
Dai hoai kinh, bua chu, bang
loì (hop ong hoac bang dung
ban ghì luat ng. Io thaì dco
trcn tran va bcn canh tav
luc cau nguvcn): Phvlactcrv
Dai lung (ao lc ßvzantìno):
Zonc
Dai mu (CN); duoì phuon (co
o gìao duong): Ianon
Dai theu vang (vìcn ao lc):
0rphrcv
Da-keu: Zacchacus
Dan ghe ca doan: Choìr
stall(s)
Dan hop xuong; doan hop
xuong; dong thanh tan
thanh: Chorus
Dan xep, thoa hìcp; lam hu,
gav haì: Compromìsc
Dang nguoi: Humanoìd
Dang thai ÐK:
Chrìstomorphous
Dang thuc; thc thuc;
phuong/cach thuc: Nodalìtv
Dang/hinh thaì; hinh thuc; thc
thuc; cong thuc; mo thuc:
Iorm
Danh cach (hinh thaì cua tu
lam chu ngu): Nomìnatìvc
Danh du: Honorarv
Danh du/gìa; vình du; ngaì
(danh tuoc ton xung
vour/hìs/hcr h.): Hono(u)r
Danh hieu ÐK: Chrìstologìcal
tìtlc
Danh muc cac Ciao hoang
(cua Lìbcrìo, ghì cho dcn
Lìbcrìus n. Jb2-Jbb):
Lìbcrìan cataloguc
Danh muc cac menh de; ban
cao trang: Svllabus
Danh muc sach cam: Indcx ol
lorbìddcn books
Danh thom duc hanh, co
tìcng la thanh thìcn:
Odo(u)r ol sanctìtv
Danh tieng, danh vong; du
luan: Iamc
Danh to (tcn cua nguoì khaì
sang duoc lav dc dat cho
mot dan toc, mot noì, mot
thoì daì...): Lponvm(-ous)
Danh tu; co that, that su ton
taì; chu/trong vcu:
Substantìvc
b7
Danh tuoc cua Cìao Hoang va
cac 1huong phu: Hìs
Holìncss
Danh tuoc ÐK (vg. Con nguoì,
Loì, Nguoì 1oì to, Chìcn 1C,
Iang Cuu 1hc, Iuc Chua,
Iang Chan chìcn Lanh, Con
1C, v.v.): Title ol Chrìst
Day giao ly: Catcchìzc
Day hoc; loì dav, gìao huan;
hoc thuvct: 1cachìng
Dam duc; gìan dam; thong
dam: Iornìcatìon
Dam than, tinh duc; duc luc
(doì laì voì thanatos /au
/ac): Lros
Dan chu: Icmocracv
Dan chung, d.gìan; ho hang,
gìa dinh, gìong toc: Iolk
Dan so, Is: Numbcrs
Dan TC: Pcoplc ol Cod
Dan toc; dan chung, nhan
dan: Pcoplc
Dan toc hoc, nhan chung chí:
Lthnographv
Dan toc hoc, nhan chung
luan: Lthnologv
Dan truyen: Folk talcs
Dan dat, dìcu khìcn, chi dao,
quan lv; tu cach, tac phong,
hanh kìcm: Conduct
Dan hoan, dan do (trao tra toì
pham): Lxtradìtc(-tìon)
Dan lo, muc vu vc cong tac
huong dan tín huu:
Hodcgctìc
Dan vao duc tin: Prcamblcs ol
laìth
Dan/xa than: Scll-dcdìcatìon
Dang hien tu nguyen (hanh
dong, cua lc...): Irccwìll
ollcrìng
Dang hien, tc lc; tc pham, lc
vat: 0blatìon
Dang hien; danh dc, dung dc:
Icvotc (oncscll to)
Dang hien; dang tìcn; ban
tang: 0llcr
Dang le vat: 0blatìon
Dang len, noì dav: Lprìsc
Dang Nình Thanh (lcn):
Llcvatìon ol thc Host
Dap tat; thu tìcu, tìcu dìct;
thanh toan (no); huv bo:
Lxtìnguìsh
Dau: 0ìl
Dau henh nhan: 0ìl ol thc sìck
(0.I.: 0lcum Inlìrmorum)
Dau du tong: 0ìl ol
catcchumcns (0.C.: 0lcum
Catcchumcnorum)
Dau thanh: Holv oìls, mvron
b8
Dau (hien) thanh: 1hc
(Sacrcd) Chrìsm (S.C.:
Sacrum Chrìsma)
Dau hat hoa: Notc ol discord
Dau cham: Poìnt
Dau cham phay: Scmì-colon
Dau cham than: Lxclamatìon
mark (poìnt)
Dau chí: Sìgn
Dau chí hí tích (nghì thuc bc
ngoaì): Sacrcmcntal sìgn
Dau chí hi chong hang (Lc 2,
J4): Sìgn ol contradìctìon
Dau chí don thuan:
Sacramcntum tantum
Dau chí thoi dai: Sìgn ol thc
tìmcs
Dau chí, dau hìcu: Sìgn,
Sìgnum
Dau chí; ßí tích (dk 840tt):
Sacramcnt
Dau cong: Plus
Dau gach ngang: Hvphcn
Dau hoa thi: Astcrìsk
Dau hoi: Intcrrogatìon mark
Dau huyen; gìong tram: Grave
acccnt
Dau mu: Cìrcumllcx (acccnt)
Dau nhan: Strcss mark
Dau phay: Comma
Dau rau: ßcardcd
Dau sac: Apostrophc
Dau kiem xac (vang bac); nct
dac trung: Hallmark
Dau la ngon su Ciona (Nt 12,
J9): Sìgn ol Jonah
Dau niem, con dau/trìcn, an
tín: Scal
Dau phu; dc phan bìct, dc
danh dau: Iìacrìtìc(-al)
Dau tach am, dau phan doì:
Iìacrcsìs, dìcrcsìs
Dau ten, an danh, bí mat:
Incognìto
Dau thanh gia : 1hc Sìgn ol
thc Cross
Dau vet, vct tích; dì tích; tan
tích: \cstìgc
Dau vet cua TC: \cstìgc ol
Cod
Dau vet cua 1C ßa Ngoì:
\cstìgc ol thc 1rìnìtv
Day huoc; lìcn hc: \ìnculum
Day cac phep, hí tích: Stolc
Day cac phep lon (cua pho
tc): ßroadstolc
Day cuong: 1hong
Day dai mu CN: Lappcts
Day deo anh: Scapular
b9
Day hon phoi, hon hc:
Narrìagc bond, Lìgamcn
Day pallium (phu hìcu bang
dav lcn cua chuc 1ong CN,
dk 4J7): Pallìum
Day that lung (lc phuc):
Cìnturc, Cìrdlc
De sen, tìct kìcm; thanh dam,
dam bac, gìan dì: Irugalìtv
De dai, khoan dung; buong
tha, tha long, dung tung:
Pcrmìssìvc(-ncss)
De hu thoi (do tac nhan sình
hoc, vì khuan):
ßìodcgradablc
De tin, nhc da: Crcdulous
De vo, mong manh: Iragìlc
Di chieu cua Constantino
(van kìcn nguv [tk 8-9| ghì
vc nhung pham vat va dac
quvcn ma hoang dc tang
nhuong cho CN Roma):
Ionatìon ol Constantìnc
Di chuc: (Last) wìll
Di chuyen, chuvcn doì,
chuvcn dì; chuvcn nhuong;
thuvcn chuvcn: 1ranslcr(-
cncc)
Di cu; dì tru: Nìgratìon
Di hon thuyet: Ccncratìonìsm
Di lac: Naìtrcva
Di ngon (loì cua Iuc Cìcsu
duoc truvcn luu, nhung
«khong duoc ghì» laì trong
cac Phuc Am): Agrapha
Di san dao duc (dk 1299tt):
Pìous lcgacv
Di tru; doì cho cu tru:
Lmìgratc
Di truyen: Hcrcdìtv
Di truyen hoc: Ccnctìcs
Di vat ta on: \otìvc objcct
Dí hau: Pcr postcrìus
Dí tien: Pcr prìus
Di han, ban chcp khong gìong;
dì dìcm: \arìant
Di giao, dì thuvct, khong
chính thong, ta kìcn:
Hctcrodox(-v), hcrcsv
Di nghía, nuoc doì:
Lquìvocatìon(-cìtv)
Di phat sinh; thuvct dì chung:
Hctcrogcncsìs
Di tat, dì thuong: Abnormalìtv
Di thuong, quaì trang:
Anomalv(-lous)
Di tính luyen ai, luvcn aì khac
gìoì: Hctcroscxualìtv
Di/khac thuong, lap dì; ngoaì
luat; bìcn cach; ngoaì
thuong: Hctcroclìtc
Dich, bcnh dìch: Lpìdcmìc
70
Dich hach (tk 14): Black dcath
Dich thoat y , phong dìch: Ircc
translatìon
Dich tung chu mot, sat tung
chu: Lìtcral translatìon,
\crbal translatìon
Dich vu kinh doanh dat nha:
Rcal cstatc
Diem sinh (Kh 9.17,18):
ßrìmstonc
Diem ca, Ic : Cantìclc ol
Cantìclcs, Song ol Songs
Diem, tua vìcn; vcn, mcp, lc:
Irìngcs
Dìm xuong nuoc: Immcrsìon
Dien dich, suv dìcn; khau tru:
Icductìon
Dien ngu; thanh ngu, bìcu
thuc; phat bìcu, bìcu dat;
dìcn xuat; vc mat, sac mat:
Lxprcssìon
Dien tien, qua trinh; quv
trinh, cach thuc: Proccss
Dien doi dien, tan mat: Iacc
to lacc, Iacìc ad lacìcm
Dien kien TC: \ìsìon ol Cod
Dien/thuvct van; dìcu van; loì
dan: 0ratìon
Diet chung: Ccnocìdc,
cxtcrmìnatc, massacrc,
slaughtcr
Dieu kien, phuc kìcn: ßcatìlìc
vìsìon
Dieu phap: Sudharma
Dìm ngap (cach rua toì bang
dim xuong nuoc):
Submcrsìon
Dìm, nhung, nhan chim
(trong nuoc): Immcrsc(-ìon)
Dip, co hoì: 0ccasìon
Dip ky niem (hang nam):
Annìvcrsarv
Dip toi: 0ccasìon ol sìn
Dip toi gan: Proxìmatc
occasìon
Dip toi xa: Rcmotc occasìon
Do hoi long trung kien: Noral
ìmpcccabìlìtv
Do chon loc, thuoc bau cu; co
quvcn bau; tuv v, nham v,
nhìcm v: Llcctìvc
Do chuc/nhìcm vu; tu so
quvcn; duong nhìcn: Lx
ollìcìo
Do luat: A jurc
Do nghe noi: Lx audìtu
Do nguoi, huong nhan:
Anthropìc
Do nhan, do vìcc cua ng. lam:
Lx opcrc opcrantìs
Do su, do chính vìcc da lam:
Lx opcrc opcrato
71
Do su viec di kem, dong phat:
Pcr concomìtantìam
Do thai: Israclìtc, Jcwìsh
Do thai giao: Judaìsm
Do than luat: Iurc dìvìno
Do/tu ban chat, vcu tính: Pcr
csscntìam
Dong ha (vg. Cat Nình, Ia
Nình, Phanxìco): 1crtìarìcs,
1hìrd 0rdcr
Dong Basilio: ßasìlìans
Dong Bien Ðuc: ßcncdìctìncs
Dong Bosco (Sa-le-dieng):
Salcsìans
Dong Bruno: Carthusìans
Dong Camilo (lo cho bcnh
nhan va nhung nguoì hap
hoì): Agonìzants
Dong Capucino: Capucìns
Dong Cat minh: Carmclìtc
ordcr
Dong Chua Cuu The:
Rcdcmptorìsts
Dong Chua Kho nan:
Passìonìsts
Dong Clara: Poor Clarcs
Dong cha, phu hc (dong mc,
mau hc): Patrìlìncal
Dong chiem niem:
Contcmplatìvc Instìtutc
Dong chien sí: Nìlìtarv ordcrs
Dong doi Ahraham: Race ol
Abraham
Dong doi Aharon: Aaronìtc
Dong Ða-minh: 0rdcr ol
Prcachcrs
Dong ÐN di vieng (\HN, do
thanh Phanxìco Salcsìo sang
lap, n. 1b10): \ìsìtandìncs
Dong Ðuc Trinh Nu Naria
(Instìtutc ol thc ßlcsscd
\ìrgìn Narv do N. Ward
sang lap n. 1b09.): Lnglìsh
Ladìcs
Dong hiep sí Ðuc (sang lap n.
1190): 1cutonìc 0rdcr
Dong khat thuc: Ncndìcant
0rdcr
Dong Nong trieu:
Assumptìonìsts
Dong Phanxico: Scraphìc
ordcr
Dong Ten (SJ): Society ol
Jcsus
Dong thanh Augutino:
Augustìnìans
Dong thanh Vinh son: Socìctv
ol St. \ìnccnt dc Paul
Dong tu, hoì dong: (Rclìgìous)
ordcr (ìnstìtutc)
72
Dong tu nhat phep: Strict
obscrvancc
Dong van hoac truyen thong
Yavít (Jahvìst): J
Dong van truyen thong tu te
(Prìcstcr): P
Dong/ho mc, mau hc:
Natrìlìncal
Doi dao, quang daì:
ßountcous(-tìlul)
Doi tra, lua dao: Icccìtlul
Dot nat, lac hau: ßcnìghtcd
Do han; o uc (thco Luat Nosc):
Lnclcanncss
Do day, ban thiu, o uc; dam o:
Impurìtv, staìn, lìlth
Du muc, du cu: Nomad
Du long, doaì nhin, chìcu co:
Icìgn, vouchsalc
Du/ngu ngon: Parablc
Duc, tham, tham duc: Kama
Duc tính; duc luc, duc nang:
Lìbìdo
Duc vong: Lust, scnsual
passìons, concupìsccncc
Dui cui: Cudgcl
Dung mao (gìong nhu) IK:
Chrìst-lìgurc
Dung nhan ton giao: Rclìgìous
tolcrancc
Dung nhan ve mat giao ly :
Iogmatìc tolcrancc
Dung de thanh tay; tung b
nam: Lustral
Dung tu du thua, dung tu du
nghia: Plconasm
Dung cam; dung khí, nghì luc;
cuong nghì: Iortìtudc
Dung than (pham thìcn than):
\ìrtucs
Dung cu; khí cu, cong cu:
Instrumcnt
Dung dích pho quat cua taì
san: Lnìvcrsal dcstìnatìon ol
goods
Dung lieu kim khí; vu khí
hang nang; phan cung (mav
vì tính): Hardwarc
Dung nguyen: Prìncìpìum quo
Duoi rong; kco daì, gìa han;
truong do; quang truong,
ngoaì dìcn: Lxtcnsìon
Duy doc/nhat tính, doc nhat:
0ncncss, solc, unìquc
Duy nga luan/thuvct:
Solìpsìsm
Duy nhat tính, doc duv tính:
Lnìcìtv
Duy nhat, doc nhat, duv doc
(...tính): Lnìquc(-ncss)
Duy sinh luan: ßìologìsm
7J
Duy tín thuyet: Iìdcìsm
Duy vat hien chung:
Iìalcctìc(-al) matcrìalìsm
Duy vat lich su, duv vat su
quan: Hìstorìcal matcrìalìsm
Duy vat thuc tien: Practìcal
matcrìalìsm
Duy vat vo than: Natcrìalìstìc
athcìsm
Duy/hìcp nhat tính cua CH:
Lnìtv ol thc Church
Duyet lai, hìcu duvct; tu
chính; on thì; taì tham; ban
ìn thu: Rcvìsc
Du thua, khong can thìct:
Supcrlluìtv(-uous)
Du hac phap, du bìcn phap, loì
noì don truoc: Prolcpsìs (-
lcctìc)
Du cao, thu toì cong khaì:
Lxomologcsìs
Dung chan: Halt
Dut ho, caì chua, loaì tru:
Wcan, dìscard, rcnouncc
Duoc hình: Pocna mcdìcìnalìs
Duoc hình, hinh phat dìcu trì
(dk 1JJ1tt): Ncdìcìnal
pcnaltv
Duoc pham, thuoc mcn; ma
tuv: Irug
Duoi hai hình (ruoc lc): Sub
utraquc
Duoi nguong [v thuc|, tìcm
thuc: Sublìmìnal
Duoi, thap/nho hon; thap kcm;
nguoì bc/cap duoì: Inlcrìor
Duong vat; tuong duong vat
(tuong trung suc nang sình
san): Phallus
Dut khoat, nhat quvct; thuoc
pham tru: Catcgorìcal


74
Ñ
Ða am, phuc dìcu: Polvphonv
Ða dang thai than hoc:
1hcologìcal pluralìsm
Ða hình thai: Polvmorphìsm
Ða minh: Iomìnìc
Ða nguyen tính/ thuvct:
Pluralìsm
Ða nguyen than hoc:
1hcologìcal pluralìsm
Ða than giao: Polvthcìsm
Ða the/ Ða phu: Polvgamv
Ða to thuyet: Polvgcnìsm
Ða chiu chuc thanh: In sacrìs
Ða han tho, da thanh: Altar
stonc
Ða, soì, thach; ncm da: Stonc
Ðai ephot (bang chco, daì
quang trong lc phuc cac tu
tc Io thaì): Lphod
Ðai han tho, dc tranh tuong:
Prcdclla
Ðai giang kinh: Ambo
Ðai tho, taì tro; phu bam; quv
taì tro, cua cung tang lam
von; taì nang thìcn phu:
Lndow(-mcnt)
Ðai hieu/ dìcn; tìcu bìcu, dìcn
hinh: Rcprcscntatìvc,
dclcgatc
Ðai chung vien: Najor
scmìnarv
Ðai dien, thav mat; tuong
trung, tìcu bìcu; mìcu ta,
trinh ta; hìcn taì hoa:
Rcprcscnt(-atìon)
Ðai dien Ðuc Kito (Iuc Cìao
Hoang): \ìcar ol Chrìst
Ðai dien giam muc: Lpìscopal
vìcar, cpìscopal dclcgatc
Ðai dien CN (taì mot lanh dìa
dk 47b): Lpìscopal vìcar
Ðai dien tong toa (dk J71):
\ìcar apostolìc
Ðai dien tu phap (dk 1420):
Judìcìal vìcar
Ðai dien; uv thac, uv nhìcm;
gìav uv nhìcm: Proxv
Ðai dien trang, vung tu tho
rong lon: Latìlundìum(-ìa)
Ðai duc: ßhandanta
Ðai giac ngo (phong trao phuc
hung 1ìn lanh Nv, n 1740):
Crcat Awckcnìng
Ðai hoc giao hoang: Pontìlìcal
unìvcrsìtv
Ðai hoc; toan thc: Lnìvcrsìtv
Ðai hoi, hoì nghì: Congrcss
7b
Ðai hoi dong: Ccncral
asscmblv
Ðai Hoi Thanh The:
Lucharìstìc congrcss
Ðai hong thuy: Iclugc, 1hc
Ilood
Ðai ket; toan thc gìoì, toan vu:
0ccumcnìcal
Ðai khai, daì dc, daì thc:
Crosso modo
Ðai luong, hao hìcp, khoan
nhan, tam hung chí daì:
Nagnanìmìtv
Ðai ly khai Tay phuong
(1J78-1417): Crcat Wcstcrn
Schìsm
Ðai ly khai (haì v nghia 1. lv
khaì Iong-1av n. 10b4; 2.
chìa rc trong CH 1av
phuong n. 1J78-1417):
Crcat Schìsm
Ðai su quan; su vu; phaì bo,
phaì doan: Lmbassv
Ðai su; phaì vìcn (dk Jb2tt):
Lcgatc
Ðai thua: Nahavana
Ðai tu te (huvcn bí gìao co Hv
lap); nguoì gìaì thích nhung
dìcu huvcn bí: Hìcrophant
Ðai tu chí dinh:
Icmonstratìvc pronoun
Ðai tu chí ngoi: Pcrsonal
pronoun
Ðai tu phan hiet: Iìstrìbutìvc
pronoun
Ðai vuong cung thanh duong:
ßasìlìca major
Ðai xa, an xa toan phan (dk
994): Plcnarv ìndulgcncc
Ðai xac cach thuyet (chu
truong cho la phaì hanh
dong thco v kìcn chac hon,
khì ho nghì vc mat luan lv):
1utìorìsm
Ðam me, sav mc; nhìct huvct,
soì dong; duc tinh, duc
vong: Passìon
Ðam nhan; thua nhan:
Assumc
Ðam dong; dao bình: Host
Ðam may nhan chung (It 12,
1): Cloud ol wìtncsscs
Ðam tang, tang lc; u sau, buon
tham: Iuncral
Ðam tang, vìcc tong tang:
ßurìal
Ðan sí, tu si dong chìcm
nìcm, tang lu: Nonk
Ðan sí linh muc: Hìcromonk
Ðan sí luong dai (lo vc luong
thuc): Ccllarcr
7b
Ðan sí pho te (ßìzantìno):
Hìcrodcacon
Ðan sí; cong doan an tu:
Conobìtc
Ðan tro sí: Convcrsì
Ðan tu: Nonastìcìsm
Ðan vien, tu vìcn: Prìorv,
monsatcrv
Ðan vien: Abbacv, Abbcv
Ðan vien hiet hat, doc lap (doì
voì dìa phan): Abbacv
nullìus
Ðan vien Cluny (Iong ßìcn
Iuc, n. 909): Clunv
Ðan vien nho: Skctc
Ðan vien thanh Bruno (sang
lap taì Crandc-Chartrcusc
gan Crcnoblc, Phap): 1hc
Crcat Chartrcusc
Ðan vien tong tho (dk J70):
Abbacv tcrrìtorìal
Ðan vien truong (bcn Iong
phuong): Archìmandrìtc
Ðan anh/chì; kv muc; truong
lao (gìoì chuc CH 1ruong
lao): Lldcr
Ðan chien: Ilock
Ðan dap hoi, dan acmonìum:
Harmonìum
Ðan hac: Harp
Ðan xante (nhac cu thoì co):
Psaltcrv
Ðan/tu vìcn: Nonastcrv
Ðang hình thanh: In lìcrì
Ðang diem, thuoc gaì dìcm;
dcp gìa tao: Ncrctrìcìous,
prostìtutc
Ðang thanh gia; 14 anh tuong
dung dc ngam dang thanh
gìa: Statìons ol thc cross
Ðang trí, xao lang; gìan doan;
gìaì trí, tìcu khìcn; roì trí,
loan trí, dìcn cuong:
Iìstractìon
Ðang ke, quan trong, chu vcu,
co thuc chat, manh mc,
gìau co: Substantìal
Ðang kính, dang trong:
Rcspcctabìlìtv
Ðang kính, kha kính; daì duc:
\cncrablc
Ðang kính/ trong; vc vang;
ngaì (danh tuoc ton xung):
Hono(u)rablc
Ðang thuong; co cong:
Ncrìtorìous
Ðanh hang roi, danh don:
Ilagcllatìon
Ðanh ca, danh cuoc: Wagcrs
Ðanh chuong hao tu; dìcm
cao chung: Kncll
77
Ðanh dap ong chan:
Crucìlragìum
Ðanh gia: \aluc judgmcnt
Ðanh gia cao, tham luong;
cam phuc, tan thuong;
thuong thuc; bìct on; tang
gìa trì: Apprccìatc(-ìon)
Ðanh nhip: 1o bcat tìmc
Ðanh/dình gìa, tham dình; uoc
luong: Lstìmatc
Ðanh/gaì bav; quvcn ru:
Lnsnarc
Ða-ni-en, Ðn: Ianìcl
Ðao len, khaì quat; caì tang:
Lxhumatìon
Ðao ngu; bo dong; bo dao, boì
gìao: Iclcctìon
Ðao nguoc, nghìch dao,
chuvcn dao: Invcrsìon
Ðao han, dìcm dcn, tìcu dích:
Ad qucm
Ðao Bahai: ßahaìsm
Ðao hinh xanh (hìcp hoì sang
lap nam 194b): ßluc Armv
Ðao duc, luan thuong dao lv;
nguvcn tac xu thc: Lthìc(-al)
Ðao duc, pham hanh: Norals
Ðao duc, sot sang, mo dao;
thanh kính; hìcu thao: Pìous
Ðao duc gia, ca thcn, nguong
ngìu qua muc: Prudcrv(-
ìshncss)
Ðao duc gia, thaì do gìa hinh:
Hvpocrìsv
Ðao duc hoc, luan lv dao duc:
Lthìcs
Ðao duc hoc: Noral phìlosophv
Ðao duc thuc chung chu
thuyet: Noral posìtìvìsm
Ðao Ciaina (An do, nhì
nguvcn): Jaìnìsm
Ðao Cia-ve: Yahwìsm
Ðao hieu, hìcu thao: Iìlìal
pìctv
Ðao Iao, Lao gìao: 1aoìsm
Ðao luat; quv chc (dk 94):
Statutc
Ðao luat: Act ol parlìamcnt
Ðao luat cam hoi hop ton
giao: Convcntìclc Act (Anh
0uoc, n. 1bb4)
Ðao luat chu quyen (cua
Hcnrv \III tu dat minh lam
dau CH Anh, n. 1bJ4):
Suprcmacv Act
Ðao luat Ðong nhat hoa (Anh
gìao hoa, cam chc Cong
gìao taì Anh, tk 1b):
Lnìlorm Acts
78
Ðao luat giai phong (tra cho
ng. dan cac quvcn cong dan
ma truoc do Anh quoc da
tuoc mat): Catholìc Rclìcl
[Lmancìpatìon| Acts
Ðao Nithra: Nìthraìsm
Ðao quan Thanh Cia, nghia
bình: Crusadcrs
Ðao sach thanh: Rclìgìon ol
thc book
Ðao sí: Nagì
Ðao sí Celta: Iruìd
Ðao Siva: Sìvaìsm
Ðao tam, ßo dc tam:
ßodhìhrdava
Ðao tho do vat (phong trao
ton gìao Nclancdì gìong nhu
1hìcn saì thuvct): Cargo cult
Ðao tho vat linh, vat hon gìao;
thuvct van vat co hon,
phìcm hon luan: Anìmìsm
Ðao Tin lanh: Protcstantìsm
Ðao tu nhien: Natural rclìgìon
Ðao Umhanda (mot thu hon
hop gìao xuat hìcn taì ßa
1av trong thap kv 1920):
Lmbanda
Ðao Zoroastro (tk 7-b truoc
cong nguvcn); baì hoa gìao
(lua tuong trung cho 1C):
Zoroastrìanìsm
Ðap ca: Rcsponsorìal psalm
Ðat den, chung dat, lìcu ngo:
Attaìn, rcsort to, gct, obtaìn,
achìcvc, rcalìsc
Ðat den tot dính: Culmìnatc
Ðat lai Iat ma (1huong Su):
Ialaì/ Crand Lama
Ðau huon/thuong: Iolo(u)r
Ðau don/kho; chìu dung, cam
chìu; chìu thìct/ton haì:
Sullcr
Ðau kho cam quan: Paìn ol
thc scnscs
Ðau kho; dau don, buon phìcn,
sau nao; khon quan; nguv
khon, nguv cap; kìct suc:
Iìstrcss, mìscrv, grìcl,
sorrow, agonv
Ðau kho; hinh phat: Paìn
Ðavít: Iavìd, 1hc Psalmìst,
Prophct-kìng
Ðay ai, luu dav: Lxìlc
Ðay hiet xu; bo quc huong, bo
quoc tìch: Lxpatrìatc
Ðay doa vính vien:
Iamnatìon
Ðac thu, so dac: Acquìrc
Ðac an, dac quvcn; uu daì:
Prìvìlcgc, lavor
79
Ðac an ho ao Ðuc Ba Cat
Ninh (Camclo/Cacmcn):
Sabbatìnc prìvìlcgc
Ðac an doi vat (dk 78 §J):
Rcal prìvìlcgc
Ðac an duc tin (dk 11b0):
Prìvìlcgc ol laìth
Ðac an Phero ("dac an duc
tìn" vc hon phoì, dk 11b0):
p. prìvìlcgc
Ðac an Thanh Phao-lo (hon
phoì dk 114J tt): Pctrìnc
prìvìlcgc
Ðac hiet, phì thuong; kv quac,
lap dì: Sìngularìtv
Ðac cu, thích ung/ dang,
nham muc dích do: Ad hoc
Ðac diem CH (duv nhat,
thanh thìcn, cong gìao va
tong truvcn): Narks ol thc
Church
Ðac ngu Hipri; dac tính/nct
Io thaì: Hcbraìsm
Ðac ngu Semita: Scmìtìsm
Ðac phap; dac quvcn; dac
mìcn: Indult
Ðac quyen, quvcn uu tìcn; kha
nang dac bìct, uu tính:
Prcrogatìvc
Ðac quyen danh du :
Prcrogatìvc ol honor
Ðac quyen giao sí (khoì chìu
quvcn toa doì): ßcnclìt ol
clcrgv
Ðac su toi can, "a latcrc" (dk
Jb8): Lcgatc a latcrc
Ðac su, cong su 1oa thanh:
Intcrnuncìo
Ðac thu, bìct loaì, doc nhat:
Suì gcncrìs
Ðac thu, d. trung: Iìstìntìvc
Ðac tính: Propcrtv, proprìctas,
partìcularìtv
Ðac tính ca vi (cua moì Ngoì
trong 1am \ì): 1rìnìtarìan
propcrtìcs
Ðac tính (huu hinh) cua CH:
Notcs ol thc Church, Narks
ol thc Church
Ðac tính, nct dac trung (cua
mot tap thc): Lthos
Ðac tính, tu chat; dac ung:
Idìosvncrasv
Ðang cap, tang lop xa hoì:
Castc
Ðat de; ap dat, bat phaì chìu:
Imposìtìon
Ðat mình Thanh Chua:
Lxposìtìon ol thc ßlcsscd
Sacramcnt
Ðat tay (truvcn chuc): Lavìng
on ol hands, cxposìtìon
80
Ðat ten, dat dau dc; cho duoc
quvcn: Lntìtlc
Ðam xuyen/thung (voì coc
nhon); xau vao thanh xìcn:
Lmpalc, ìmpalc
Ðang an ui (Chua 1hanh
1han): Comlortcr
Ðang han quyen so tai, dìa
phuong: Local ordìnarv
Ðang han quyen (dk 1J4);
thuong: 0rdìnarv
Ðang Cao nien (In 7.9):
Ancìcnt ol davs
Ðang chan chien lanh; Iong
Chua chìcn lanh: Cood
shcphcrd
Ðang chiu xuc dau (Ncsìa,
Kìto): Annoìntcd 0nc
Ðang Cuu chuoc; ng. chuoc
laì, dcn bu: Rcdccmcr
Ðang Cuu the, vì cuu tình:
Savìo(u)r
Ðang Cuu Tinh: Sotcr
Ðang Hang Huu: 1hc Ltcrnal
Ðang muon dan mong doi:
Icsìrc ol all natìons
Ðang phap nhan: Sccìng 0nc
Ðang Phu tro, ßao chua
(1hanh Lình): Paraclctc
Ðang tao hoa: Crcator
Ðang Thanh cua TC (Nc 1,
24): 1hc Holv 0nc ol Cod
Ðang toan nang: Pantocrator,
Almìghtv
Ðang Toi Cao, 1huong Ic:
Shaddaì
Ðang trung gian; moì gìoì:
Ncdìator
Ðang Tuyet Ðoi: 1hc
Absolutc, 1hc
Lncondìtìoncd
Ðang Vính Cuu: 1hc
Lvcrlastìng
Ðang Vo Bien, 1huong Ic:
1hc Inlìnìtc
Ðap pha anh tuong; lac gìao
baì tru anh thanh:
Iconoclasm
Ðat, vung: Land
Ðat hua (dat Canaan):
Promìscd Land
Ðat; tran gìan, coì thc: Larth
Ðau goi, quv goì: Kncc
Ðau hang vo dieu kien:
Lncondìtìonal surrcndcr
Ðau muc toi tam/hac am,
Satan: Prìncc ol darkncss
Ðau oc hep hoi, nho nhcn:
Narrow-mìndcd
Ðau oc phong khoang, coì
mo: 0pcn-mìndcd
81
Ðau oc rong tuech, dot nat:
Lmptv-hcadcd
Ðau oc/nao trang dìa phuong,
hcp hoì: Parochìalìsm
Ðau tien, nguvcn thuv; can
ban, chu vcu; so dang:
Prìmarv
Ðau sí: Cladìator
Ðau tranh giai cap: Class
struglc
Ðau; ngon, dot; trí oc; dau
nao; nguoì dung dau: Hcad
Ðau; thu linh: Caput
Ðay du; co kha nang:
Sullìcìcnt
Ðay, dav du, tran trc: Iull
Ðay on phuc: Iull ol gracc
Ðen chau, dcn nha tam (dk
940): Lamp ol thc
1abcrnaclc, sanctuarv lamp
Ðen tru, dcn gìa nhìcu ngon:
Candclabrum
Ðe tien, dang khình:
Ignomìnv(-ìous)
Ðe ra, thìct cau; trinh bav
(thco quv cu, co to chuc),
dìcn dat; ghì thco cong
thuc; lap thanh cong thuc
hoac phuong trinh:
Iormulatìon
Ðe xuat hi len an:
Condcmncd proposìtìon
Ðe xuat chuong tai nha dao:
Proposìtìon ollcnsìvc to
pìous cars
Ðe xuat hau nhu lac giao:
Proposìtìon closc to hcrcsv
Ðe xuat tai tieng: Scandalous
proposìtìon
Ðe xuat tao hao: 1cmcrarìous
proposìtìon
Ðe xuat vung ve: ßadlv
lormulatcd proposìtìon
Ðe xuat xao tra: Captìous
proposìtìon
Ðe chuoc/dcn toì: Pìacular
Ðe du phong: Ad cautclam
Ðe ghi nho...: ìn mcmorv ol
Ðe tranh guong xau: Ad
vìtanda scandala
Ðe tuong nho (cac tín huu da
qua doì): In mcmorìam
(lìdclìum dclunctorum)
Ðe vinh quang TC ca sang
hon (khau hìcu Iong 1cn):
ANIC, Ad Najorcm Icì
Clorìam
Ðe quoc; quvcn luc, thc luc:
Lmpìrc
Ðe Thích: Sakka
82
Ðe, luan dc, luan an, chính dc:
1hcsìs
Ðe nhat luc su: Protonotarv
Ðe nhat luc su Toa Thanh:
Apostolìc protonotarv
Ðe nhat luc su danh du:
Supcrnumcrarv protonotarv
Ðe nhat pho te (ßìzantìno):
Protodcacon
Ðe nhi luat, thu luat, Inl:
Icutcronomv
Ðe tu, mon dc: Iìscìplc,
lollowcr
Ðem toi, canh toì tam: Nìght,
darkncss
Ðem den cam quan: Nìght ol
thc scnscs
Ðem den tam hon: Nìght ol
thc soul
Ðem den tam than: Nìght ol
thc spìrìt
Ðem toi giac quan: Iark
nìght ol thc scnscs
Ðem toi tam hon: Iark nìght
ol thc soul
Ðem truoc; dcm vong (ap
lc...); thoì gìan kc truoc;
buoì toì: Lvc
Ðem vong le chu Thanh:
Hallowc`cn
Ðem them; dcm am, boì ngu
vi; suv dìcn: Paragogc
Ðen [toì| thav (IK hv sình dc
dcn thav cho cac toì nhan):
Substìtutìonarv atoncmcnt
(hoac Substìtutìon ol Chrìst)
Ðen hu (bu chi) kín dao:
0ccult compcnsatìon
Ðen hu, boì thuong; dcn toì:
Atonc(-mcnt)
Ðen hu, phat ta; chuoc/dcn
toì; sua chua, tu sua, phuc
hoì; khoì phuc: Rcparatìon
Ðen hu/toì can xung, dav du:
Adcquatc satìslactìon,
condìgn satìslactìon
Ðen hu/toì thav: \ìcarìous
satìslactìon
Ðen hu/toì tuong hop:
congruous satìslactìon
Ðen, thap, noì tho tu: Shrìnc
Ðen cac than; mìcu tìcn hìcn,
danh nhan; cac than:
Panthcon
Ðen kính ÐN (noì hanh
huong 1hanh Nau): Narìan
Shrìnc(s)
Ðen thanh toan quoc, quoc tc:
Natìonal, ìntcrnatìonal
shrìnc
8J
Ðen tho Chua Thanh Than
(lình hon): 1cmplc ol thc
Holv Spìrìt
Ðen tho, gìao duong; Icn
thanh Cìcrusalcm: 1cmplc
Ðen tho kính Ðuc Ne vo
nhiem: 1hc shrìnc ol thc
Immaculatc Conccptìon
Ðen tho thanh Iaurenso
ngoai thanh: St. Lawrcncc
outsìdc thc walls
Ðen tho thanh Phaolo ngoai
thanh: St. Paul’s outsìdc thc
walls
Ðen tho thanh Phero : ßasìlìca
ol St. Pctcr
Ðen toi: Propìtìatìon
Ðen toi cong khai: Publìc
pcnancc
Ðen toi dinh muc (thco muc
da dình san): 1arìllcd
pcnancc
Ðen toi ngoai hí tích:
Lxtrasacramcntal
satìslactìon
Ðen toi sau khi xung toi:
Satìslactìon
Ðen toi thay: \ìcarìous
satìslactìon
Ðen toi thay, dcn toì thc
chan: \ìcarìous atoncmcnt
Ðen tra: Rcparatìon
Ðen ky/han; hop lc, thích
dang, thco dung: Iuc
Ðen/hom thanh (gìu haì cot
cua mot vì thanh); mìcu,
lang: Icrctorv
Ðevít mua quay tít (dc xuat
than cua 1u si dcvít Hoì
gìao): Iancìng Icrvìsh
Ði chan dat: Iìscalccd
Ði giay: Calccd
Ði kem, dong thoì; dong lam,
d.phat: Concomìtant
Ði theo; thco duoì; thco tìcp;
thco doì; hìcu kìp: Iollow
Ði tu: Rcnouncc thc world,
lrock
Ði tu (phu nu): 1akc thc \cìl
Ði tu, xuat gìa: 1o wcar thc
lrock
Ði xuong, tha doc; nghìcng/ha
xuong; buong tha (sa doa);
nguon goc, dong doì:
Icsccnt
Ðí, gaì dìcm: Harlot,
prostìttutc
Ðía chiu le: Communìon platc
Ðía thanh: (Communìon)
patcnt
Ðia chí; dìcn van, ngo loì:
Addrcss
84
Ðia dang,Coì Nong 1haì Hoa,
Rung 1ía, Nìct ßan, 1hìcng
Iuong, Ngo Hanh: Ldcn,
ßlìss, Paradìsc, Nìrvana,
Hcavcn, Llvsìum, Llvsìan
Iìclds, Cardcn ol Ldcn
Ðia hat/chuc gìao chu (trong
CH tu trì ßa tu, Armcnìa,
Ccorgìa): Catholìcatc
Ðia nguc, hoa nguc, coì dau
kho: Hcll, gchcnna
Ðia phan: ßìshoprìc, Iìoccsc,
dìstrìct
Ðia phan Roma (do hong v
daì dìcn ICH gìam quan):
\ìcarìatc ol Romc
Ðia phuong, so taì: Local
Ðia tang; gìaì cap, gìaì tang
(xa hoì): Stratum(-ta)
Ðia tính hoc: Ccostatìcs
Ðia trung sinh (dìa chat):
Ncsozoìc
Ðia vat ly hoc: Ccophvsìcs
Ðích diem cuoi cung
(1cìlhard dc Chardìn):
0mcga poìnt
Ðích diem, moc sau:
1crmìnus ad qucm
Ðiem hao, trìcu chung: 0mcn
Ðiem hao, trìcu chung, dìcu la
lung: Portcnt
Ðiem tính, binh than, tram
tinh, an nhìcn: Placìd(-ìtv, -
ncss), composcd
Ðiem chu chot, phan chính
vcu, trong tam: Crux
Ðiem chuan/moc: 1crmìnus
Ðiem ghi, chu cuoc; dac dìcm:
Notcs
Ðiem mu: ßlìnd spot
Ðiem phan: Lquìnox(-octìal)
Ðiem tu: Poìnt, rallvìng
Ðiem tu tieu, tìcu dìcm: Iocus
Ðien che, phap dìcn hoa; quv
tac/hc thong hoa: Codìlv
Ðien thu: Llcctronìc maìl,
cmaìl
Ðien tu: Llcctronìc
Ðien tu hoc: Llcctronìcs
Ðiep ca dai (cac dìcp ca bat
dau bang chu 0, 17-2J
thang 12): 0 Antìphons
Ðiep ca, dìcp xuong: Antìphon
Ðiep nguyen luan: Pctìtìo
prìncìpìì
Ðieu ac/haì; hanh dong gìan
ta, bat luong: Nalclactìon
Ðieu hí an, bí hìcm; an ngu,
cau do: Lnìgma
Ðieu huc che, cuong chc,
mcnh lcnh: Iìktat
8b
Ðieu cam; dìcu kìcng kì; huv
vat: 1aboo
Ðieu do, chung muc; tram
tinh; khong sav sua: Sobcr
Ðieu hoa sinh san: Rcgulatìon
ol bìrths
Ðieu khien hoc: Cvbcrnctìcs
Ðieu khoan; dìcu kìcn; quan
hc, gìao tc; loì lc: 1crms
Ðieu kien chu nghía:
Condìtìonalìsm
Ðieu kien dình chí:
Suspcnsìvc condìtìon
Ðieu kien giai tru: Rcsolutorv
condìtìon
Ðieu kien lanh nhan Bí tích:
Sacramcntal dìsposìtìon
Ðieu kien luan ly: Noral
dctcrmìnants
Ðieu kien tien quyet:
Prccondìtìon
Ðieu lan lon; gìao hoan pham,
vat thc chan; dcn bu/tra:
0uìd pro quo
Ðieu ran Hoi Thanh: Prcccpts
ol thc Church
Ðieu nhac den, dìcu am chi:
Rclcrcnt
Ðieu thien luan ly: Noral
goodncss
Ðieu tot, dìcu dung; quvcn;
quvcn loì: Rìght
Ðieu tra (dk 10b1), kìcm tra;
xct kv: Scrutìnv
Ðieu tra; tra cuu, nghìcn cuu:
Invcstìgatìon
Ðieu tri tai can (hon phoì vo
hìcu dk 11b1): Radìcal
sanatìon
Ðieu van: Iuncral oratìon
Ðieu, su vat, su vìcc: Rcs
Ðieu ho, cu chi, dong tac:
Ccsturc
Ðieu ho, dang dìcu; tu thc:
Posturc
Ðieu nhay tu than; tranh vc
tu than dat tav ng. chct:
Iansc macabrc
Ðinh, thìcn dình, chi quan:
Samadhì
Ðinh de; nguvcn lv co ban;
vcu cau: Postulatc
Ðinh luat nhan qua: Law ol
causalìtv
Ðinh ly, tìcn dc; cham ngon;
dìcu hìcn nhìcn: Axìom
Ðinh menh, tat dình; nguv
haì, ac lìct; trí mang,
chí/nguv tu: Iatal
Ðinh muc than hoc (bac
thang gìa trì gìao lv dung dc
8b
xac dình muc do chính tín
cua cac dìcm, cac van dc,
cac lap truong than hoc... o
trong hc thong tín lv; gom
cac dình muc nhu dc
lìdc/thuoc [noì dung| duc
tìn [do mac khaì mình
nhìcn cua 1C|, dc lìdc
dclìnìta/thuoc duc tìn mình
dình, proxìma lìdcì/can tín,
thcologìcc ccrta/xac dang vc
mat than hoc; nguoc laì thi
co thcologìcal ccnsurcs):
1hcologìcal notcs/
qualìlìcatìons
Ðinh nghía; xac/ mình dình:
Iclìnìtìon
Ðinh phuong huong, dình vì;
chi huong, huong dan;
phuong huong; khuvnh
huong: 0rìcntatìon
Ðinh tín, mình dình tín lv:
Iogmatìc dclìnìtìon
Ðính/hua hon: ßctrothal
Ðoa day hoa nguc, doa hinh,
an tram luan; nguvcn rua:
Iamnatìon
Ðoa nhan, ng. bì doa hinh,
xuong hoa nguc; ng. bì
nguvcn rua, chuc du: 1hc
damncd
Ðoan chac, bao dam: Assurc
Ðoan trang, tc chinh, tao nha,
lìch su: Icccncv
Ðoan ket, kct hop, hop nhat,
hìcp thong: Lnìon
Ðoan ket, lìcn doì: Solìdarìtv
Ðoan sung chan ly : Charìsml-
aï ol truth
Ðoan the tính, tap thc tính:
Collcgìalìtv
Ðoan the (cong doan) cac tín
huu: Congrcgatìon ol thc
laìthlul
Ðoan sac: ßrìcl
Ðoan sac dong an nhan Ciao
Hoang: ßrìcl undcr thc Scal
ol thc Iìshcrman
Ðoan sac vien (nhan vìcn cua
chuan an 1oa thanh
\atìcano dac trach vìcc
chuan bì sac chi bo nhìcm
cac chuc vu): Abrcvìator
Ðoan so tu vi; la so tu vì:
Horoscopc, lortunc-tcllìng
Ðoan, hoì; tinh tìct; gìaì doan:
Lpìsodc
Ðoan/khuc hat noì: Rccìtatìvc
Ðoan/tìct tho; kho tho:
Strophc
Ðoan khai mao, mo dc, khaì
dc: Lxordìum
87
Ðoan kinh ngan (trong phung
vu Iong phuong rut v tu
Kình 1hanh, hop voì v
nghia cua ngav lc mung):
1roparìon
Ðoan Kinh Thanh kho giai
thích: Crux ìntcrprctum
Ðoan nhac, khuc ca; gìong
dìcu; cang; loc: Straìn
Ðoan van: Pcrìcopc
Ðoan/dac sung: Charìsm(-a)
Ðoc lien tuc (phuong thuc sap
cac baì doc trong phung vu
1hanh Lc tuan tu va lìcn tuc
thco van ban cac sach Kình
1hanh, nhu dang thav trong
chu kv phung vu ngav nav):
Lcctìo contìnua
Ðoc sach thieng lieng:
Spìrìtual rcadìng
Ðoi hoi nhieu: Lxactìng
Ðoi hoi, vcu sach; nhu cau cap
bach; tinh trang nguv ngap:
Lxìgcncc(-cv)
Ðoi khat; thcm muon:
Lsurìcncc
Ðon cang/khìcng quan taì; ao
quan, quan taì: ßìcr
Ðon dong: Rìdgc-polc
Ðon nhan duc tin, tìn nhan/
thco, tín phuc: Asscnt ol
laìth
Ðong dinh vao thap gia; kho
hinh th. gìa: Crucìlìxìon
Ðong gop tu nguyen (cho LN
cu hanh nghì thuc dk bJ1):
Stolc lcc
Ðong/gan chat vao; quvct/quv
dình; dình cu; am anh:
Iìxatìon
Ðo thi, thanh pho: Cìtv
Ðo an, ban thìct kc; dc cuong;
v dình: Icsìgn
Ðo hieu xa hoi: Socìomatrìx
Ðo dung, dung cu: Ltcnsìl
Ðo hình chín mau ve :
Lnncagram
Ðo hoa, d.thì, bìcu do; hoa
hinh: Craphìc
Ðo than tru (Cs b,17-19):
Icvotcd thìng
Ðo trang trí: 0rnamcnt
Ðo trang trí truoc han tho :
Antcpcndìum
Ðo vat thanh (da duoc cung
hìcn hav lam phcp dk 1171):
Sacrcd thìngs/vcsscls
Ðo vat; khach thc; doì tuong,
muc tìcu; bo ngu: 0bjcct
88
Ðoc [nhat| than gìao:
Nonothcìsm
Ðoc ac, hung ac, xau xa, doì
truv; nguv hìcm: Wìckcd
Ðoc ac, tan bao: Crucl(-tv)
Ðoc doan, chuvcn quvcn:
Authorìtarìan, dìctatorìal
Ðoc hai nam tai dang
duoi/doan chot: In cauda
vcncnum
Ðoc nhat tu (tu chi gap co
mot lan trong Kình 1hanh):
Hapax lcgomcnon
Ðoc tam, huong/quv doc tam:
Nonoccntrìc
Ðoc than: Cclìbatc
Ðoc than giao sí: Clcrìcal
cclìbacv
Ðoc than tu do: 0ptìonal
cclìbacv
Ðoi hai luan ly, doì phong baì
tuc: Noral ìnsanìtv
Ðoi Palatino (Roma); quan
chuc; thuoc cung dình:
Palatìnc
Ðoi Duirinal (mot trong 7 doì
cua thanh pho Roma; xua la
dình gìao hoang; nav la dình
tong thong Y): 0uìrìnal
Ðoi so, Canvc: Calvarv, hìll ol
skull
Ðoi cho, chuvcn/hoan vì;
chuvcn dìcu: 1ransposìtìon
Ðoi moi, canh tan; taì tao, lam
laì; taì tuc: Rcncw(-al)
Ðoi nhung gì can phai doi,
voì nhung sua doì thích
dang: Nutatìs mutandìs
Ðoi cach: Accusatìvc
Ðoi chieu phe hình: Crìtìcal
conlrontatìon
Ðoi dau, duong dau; doì chat;
doì chìcu, so sanh:
Conlront(-atìon)
Ðoi khang: Polarìsatìon
Ðoi lap, phan doì, doì khang,
chong cu: 0pposìtìon
Ðoi lap ha dang: Subaltcrnc
opposìtìon
Ðoi lap mau thuan:
Contradìctorv opposìtìon
Ðoi lap phan do: Subcontrarv
opposìtìon
Ðoi lap tuong phan: Contrarv
opposìtìon
Ðoi thoai: Iìaloguc
Ðoi trung, doì hinh, doì mau:
Antìtvpc
Ðoi tung an vu (dk 1b1J):
Joìndcr ol ìssucs
Ðoi tuong chat the: Natcrìal
objcct
89
Ðoi tuong cua y thuc, luc
tran: 0bjccts ol scnsc
Ðoi tuong duc lac: Plcasurablc
objccts
Ðoi tuong hoa; khach thc hoa;
khach quan hoa: 0bjcctìlv(-
ìvatìon)
Ðoi tuong mo thuc: Iormal
objcct
Ðoi, haì, kcp; nuoc doì; (xua)
phung vu lc trong: Ioublc,
twìcc, dual
Ðoi hinh, doan quan: Cohort
Ðoi quan cuu te: Salvatìon
Armv
Ðoi quan Toa Thanh
Vaticano (gìaì tan n. 1970):
Palatìnc guard
Ðong chí: Wìntcr solstìcc
Ðong mien (ngu dong); han
hoa (phuong phap trì lìcu);
tinh trang khong hoat dong,
noa trang: Hìbcrnatìon
Ðong phuong hoc:
0rìcntalìsm
Ðong han chat: Congcnìalìtv
Ðong han tính: Connatural(-
ìtv)
Ðong han tính (cong dong
Nìxca n. J2b): Homoousìos
Ðong han tính/thc (trong 1C
ßa Ngoì): Consubstantìal(-
ìtv)
Ðong ho thuc the thuyet (hoc
thuvct Luthcr cho rang IK
va thc chat banh ruou cung
co mat o trong hinh banh va
hinh ruou 1hanh 1hc):
Consubstantìatìon
Ðong cai nhien thuyet (hoc
thuvct luan lv cua thanh
Anphong Lìguorì):
Lquìprobabìlìsm
Ðong cam, d. tinh;
thìcn/thong cam; thuong
cam: Svmpathv
Ðong cu, song chung:
Cohabìt(-atìon)
Ðong dang; doc dang; dong
dcu; don dìcu: Lnìlorm(-ìtv)
Ðong dai, dong thoì:
Svnchronìc(-ous)
Ðong dao huu: Co-rclìgìonìst
Ðong hao do-rac-ma, dong
hao mot: Irachma
Ðong hao Phero (phan dong
gop hang nam cho 1oa
1hanh Roma): Pctcr`s pcncc
Ðong hien huu, cung ton taì:
Cocxìstcncc
90
Ðong hình dang, ncn gìong;
phu/hoa hop; thuan thco,
tong phuc: Conlormìtv
Ðong hoa; tìcu hoa; hap thu;
thau trìct: Assìmìlatc(-ìon)
Ðong loa trong toi, tong
pham (dk 977, 979,1J29):
Complcx (-ìccs)
Ðong loa, tìcp tav: Complìcìtv
Ðong luan, cung vav: A parì
Ðong nhat hoa; nhan ra,
n.bìct; nhan dang: Idcntìlv(-
ìcatìon)
Ðong nhat tính; dac tính; can
tính, ban sac; can cuoc:
Idcntìtv
Ðong tac sung: Coopcratìvc
gracc
Ðong tai, cung o trong mot
huu thc; tuong taì:
Coìnhcrcncc
Ðong tao hoa: Co-crcator
Ðong tam [dìcm|:
Homoccntrìc(-al)
Ðong tam nhat trí, dong long:
Conscnsus
Ðong te: Concclcbratc(-tìon)
Ðong thanh/ loat tan thanh,
hoan toan nhat trí (khong
mot aì phan doì): Ncm con
(ncmìnc contradìccntc)
Ðong thoi tính: Sìmultancìtv
Ðong tính luyen ai, tinh duc
dong gìoì; loan dam dong
gìoì: Homoscxual(-ìtv)
Ðong trach nhiem:
Corcsponsabìlìtv
Ðong trinh sau khi sinh (tron
doì): \ìrgìnìtas post partum
Ðong trinh trong khi sinh:
\ìrgìnìtas ìn partu
Ðong trinh truoc khi sinh:
\ìrgìnìtas antc partum
Ðong trinh, trình khìct, trình
tìct: \ìrgìnìtv
Ðong vi ngu, tu phu chu (cho
ro nghia), tu thcm:
Lpcxcgcsìs
Ðong xu [dang cung cua| ba
goa, cua ít long nhìcu:
Wìdow`s mìtc
Ðong y voi dieu kien: Placct
juxta modum
Ðong y, tan thanh, thua nhan,
(bc trcn) cho phcp, ra lcnh;
mcnh lcnh; sac lcnh: Iìat
Ðong (tìcn) dcnarìo: Icnarìus
Ðong, ruong, baì, khu vuc;
lanh vuc, pham vì: Iìcld
Ðong cam han y thuc: Notus
sccundo-prìmì
91
Ðong cam so thuy (phan xa,
khong v thuc): Notus
prìmo-prìmì
Ðong cam y thuc: Notus
sccundì
Ðong co/luc, lv do thuc dav:
Notìvatìon
Ðong danh tu: Ccrund
Ðong luc hoc; luc do (nhac):
Ivnamìcs
Ðong tac nhan; dong co/luc;
ng. phat dong, chu xuong,
chu dong, dc xuat: Novcr
Ðong tính tu: Ccrundìvc
Ðong tu khong chí, d.t.khong
ngoì: Impcrsonal vcrb
Ðong vat hoc: Zoologv
Ðong/tìcn luong: Salarv, wagc
Ðong/ung/xuc cam: Notus
Ðot ngot, bat ngo: Lx abrupto
Ðo-ho-ra: Icborah
Ðoi an dat: Hìddcn lìlc,
hcrmìt
Ðoi an dat/dan tu: Cloìstcrcd
lìlc
Ðoi doi, vinh cuu/ vìcn; vinh
hang: Ltcrnal
Ðoi sau: Altcr-lìlc
Ðoi song chiem niem:
Contcmplatìvc lìlc
Ðoi song chung (tu si)/cong
doan: Common lìlc
Ðoi song luan ly: Noral lìlc
Ðoi song mai sau, kìcp sau:
Iuturc lìlc
Ðoi song noi tam, thìcng
lìcng: Intcrìor lìlc
Ðoi song sinh duc: Scx lìlc
Ðoi song tan hien:
Consccratcd lìlc
Ðoi song thanh thien, pham
hanh: Holv lìlc
Ðoi song than nghiem:
Nvstìcal lìlc
Ðoi song thieng lieng:
Spìrìtual lìlc
Ðoi song tu trì; doì song ton
gìao: Rclìgìous lìlc
Ðoi (song) chiem niem:
Contcmplatìvc lìlc
Ðoi/tinh trang doc than:
Cclìbacv
Ðon khieu nai ve hon phoi vo
hieu (dk 1b19): Complaìnt
ol nullìtv
Ðon nhat than dao, duv nhat
than gìao (minh chi tho mot
than, ma khong phu nhan
cac than cua dao khac):
Hcnothcìsm
92
Ðon nhat tính hon phoi (mot
vo mot chong): Lnìtv ol
marrìagc
Ðon nhat tính trong hoat
dong [doì ngoaì| cua 1C [ßa
Ngoì|: Lnìtv ol opcratìons ol
Cod
Ðon nhat tính; hìcp nhat tính;
nhat quan tính: Lnìtv
Ðon thuan tính; don gìan,
gìan dì; thuc tha: Sìmplìcìtv
Ðon trí: Scìcncìa sìmplìcìs
ìntcllìgcntìac
Ðon tu thuyet (moì phan tu -
vat chat va tình than- dcu
dung doc lap): Nonadìsm
Ðon tu; don sình vat: Nonad
Ðon, don doc, don lc; doc
than: Sìnglc
Ðon/doc nghia; dong nghia:
Lnìvocous(-ìtv)
Ðot/hinh thuc xuat ban, phat
hanh; so luong an ban:
Ldìtìon
Ðu/lam cho du tu cach, kha
nang, dìcu kìcn; dình ro, xac
dình; dình tính/pham:
0ualìlv
Ðua doi, hoc doì lam sang;
hom hinh, hom minh: Snob
Ðung dan, ngav thang,
chính/trung truc: Rcctìtudc
Ðung van de, thuoc van dc,
huong su: Ad rcm
Ðung, chính xac; cong
bang/mình; cong chính;
dung vao luc, vua luc/moì:
Just
Ðung, ngav thang, cong bang;
dcp; tot: Iaìr
Ðung/phaì lc, hop lv,
thích/xung dang: Ic
condìgno
Ðuoi ra, truc xuat (dk 70J):
Lxpulsìon
Ðua den noi an nghí (chon
cat): lav to rcst
Ðua len ngoi; ton phong:
Lnthronc
Ðua con hoang dang: Prodìgal
son
Ðuc ai, sung aì, long mcn; bua
an huvnh dc, tìcc tuong
nìcm; lc ta on: Agapc,
charìtv
Ðuc Ba: 0ur Ladv
Ðuc cay/vong: Hopc, Spcs
Ðuc cha/tong (CN): Nost
Rcvcrcnd
Ðuc Chua: Kvrìos
Ðuc Ciesu: 1hc Calìlcan
9J
Ðuc hanh, dao duc: \ìrtuc
Ðuc Khong tu: Conlucìus
Ðuc Kito cua duc tin (nhu CH
tuvcn tín): Chrìst ol laìth
Ðuc Kito hien dung/lình:
Chrìstophanv
Ðuc Kito hien dien trong
Thanh The: Lucharìstìc
prcscncc
Ðuc Kito tai phuc/lam:
Sccond comìng
Ðuc Kito vu tru (nguvcn lv va
cung dích cua vu tru):
Cosmìc Chrìst
Ðuc Kito xuong nguc:
Icsccnt ol Chrìst ìnto hcll
Ðuc Naria Nu vuong (22-8):
0uccnshìp ol Narv
Ðuc Ne: Nadonna
Ðuc Ne Fatima: 0ur Ladv ol
thc rosarv ol Iatìma
Ðuc Ne hiep cong cuu chuoc:
Co-rcdcmptrìx
Ðuc Ne Vo nhiem nguyen
toi: Immaculatc Conccptìon
Ðuc Ne Vo Nhiem (nguvcn
toì): Conccptìon ol thc
ßlcsscd \ìrgìn Narv (ß\N)
Ðuc Ne yen giac ngan thu:
Iormìtìon ol thc ß\N
(ßlcsscd \ìrgìn Narv)
Ðuc Nesia, Iang 1hìcn saì
(tìcng Hv lap dìch la Kìto,
Iang chìu xuc dau): Ncssìah
or Ncssìas
Ðuc Ngai (mot bìcn dang cua
tu kvrìos ng. kìto L-cra-ì-na
dung lam danh xung danh
cho cac gìam muc): Kvr
Ðuc Nu trung gian cac on:
Ncdìatrìx ol all graccs
Ðuc Nu trung gian (tuoc hìcu
IN): Ncdìatrìx
Ðuc ong: Honorarv prclatc,
monsìgnor, rìght rcvcrcnd
Ðuc ong (bac tuvcn uv):
Chaplaìn ol Hìs Holìncss
Ðuc Thanh Cha: Holv Iathcr
Ðuc Thanh Nu Trinh Naria:
ß.\.N. (ßlcsscd \ìrgìn Narv)
Ðuc tho phuong: \ìrtuc ol
rclìgìon
Ðuc tin: Iaìth, Iìdcs
Ðuc tin chet (khong co duc
aì): Icad laìth
Ðuc tin co hoc, trí thuc:
Lducatcd laìth
Ðuc tin cong chính hoa: Iìdcs
ìustìlìcans
Ðuc tin cuu do: Savìng laìth
Ðuc tin do nghe hiet: Iìdcs cx
audìtu
94
Ðuc tin dai chung: popular
laìth
Ðuc tin di tìm nhan thuc:
Iìdcs quacrcns ìntcllcctum
Ðuc tin giao tính: Iìdcs
ccclcsìastìca
Ðuc tin hien thuc: Iìdcs
actualìs
Ðuc tin huu hieu: Iìdcs
cllìcax
Ðuc tin mac nhien: Iìdcs
ìmplìcìta
Ðuc tin mac nhien: Implìcìt
laìth
Ðuc tin minh nhien: Lxplìcìt
laìth
Ðuc tin song dong (co duc aì):
Lìvìng laìth
Ðuc tin song, sinh dong hoi
thanh sung (duc aì), sình
thc: Iìdcs carìtatc lormata,
Iìdcs lormata
Ðuc tin than khoi: Iìdcs
dìvìna
Ðuc tin than khoi va cong
giao (dk 7b0): Iìvìnc and
catholìc laìth, lìdcs dìvìna ct
catholìca
Ðuc tin thien phu: Iìdcs
ìnlusa
Ðuc tin thuong trì: Iìdcs
habìtualìs
Ðuc tin tiem the: \ìrtual laìth,
lìdcs vìrtualìs
Ðuc tin tín cu (lam cho tìn):
Iìdcs qua crcdìtur
Ðuc tin tín thac: Iìducìal
laìth, lìdcs lìducìalìs
Ðuc tin va The che (Phong
trao Iaì kct): Iaìth and
0rdcr
Ðuc tin vo the (khong duoc
duc aì sình dong hoa): Iìdcs
ìnlormìs
Ðuc tin; long tìn; noì dung
duc tìn: Iaìth
Ðuc Trinh Nu: ßlcsscd \ìrgìn
Ðuc Trinh Nu Naria hon xac
len Troi, Nong trìcu:
Assumptìon ol thc ßlcsscd
\ìrgìn Narv
Ðuc Trinh Nu (Narìa): 1hc
\ìrgìn
Ðung dan, nghìcm chinh; tha
thìct: Larncst
Ðuoc diem phuoc, co phuc:
ßlcsscd
Ðuoc phep: Lìcìt
Ðuoc quy chuong: Iìnd lavor
Ðuoc TC doai nhan: Acccptcd
ol Cod
9b
Ðuong thoi/ daì; hìcn daì:
Contcmporarv
Ðuong net chính; du/phac
thao: Lìncamcnta
Ðuong thanh luyen, luvcn
dao: Purgatìvc wav
Ðuong Thanh Cia: 1hc Wav ol
thc Cross
Ðuong Thanh Cia (o
Cìcrusalcm): \ìa dolorosa
Ðuong tron, vong tron; thu
luan luu: Cìrcular
Ðuong trung dung, trung dao:
\ìa mcdìa
Ðuong, dao, lo, loì; chìcu,
phía; cach thuc, cung cach:
Wav
Ðuong/loì vao, cach dcn gan;
quvcn su dung jurìdìcal a. lv
kham: Acccss
9b
E
F then, nguong ngung; xau
ho, mac co: Shamc
Fclogo (mot loaì tho); baì hat
doì: Lcloguc
Flip, hinh bau duc, traì xoan:
Lllìpsc
Fm hoi hat, thìcu ca vìcn:
Choir bov
Fntropi, noì chuvcn luc (do
thoaì gìam nang luc):
Lntropv
Fpxilon (ε: chu caì Hv lap):
Lpsìlon
Fta (Ltacìsm Loì phat am chu
cta: Lta
Ft-ra, Lr: Lzra
Ft-ra, Lt (xua 1 va 2 Lt, nav Lt
va Nhm; con J-4 Lt la nguv
thu): Lsdras
Ft-te, Lt: Lsthcr
F-de-ki-en, Ld: Lzckìcl
F-li-a: Llìjah
F-li-sa: Llìsha
Flohít (tcn goì nguon L cua
Ngu thu): Llohìst
Fm/thuan taì; haì am:
Luphonìc(-al)
F-phe-so, Lp: Lphcsìans
Fphep (cong dan o khoang tu
18 dcn 20 tuoì trong thoì co
Hv lap): Lphcbc
F-ti-o-pi: Lthìopìan
F-va: Lvc
Fva moi (danh hìcu IN): New
Lvc

97
G
Cac hoac thap chuong: Stccplc
Ca-li-le: Calìlcc
Can/thanh loc, cat bo:
Lxpurgatc
Canh ti, do kì, phan bi, ghcn
ghct; ghcn tuong: Jcalous(-
v), cnvìous
Cap-ha-tha (Ncn Ia Ca 19,
1J): Cabbatha
Cap-ri-en: Cabrìcl
Can ho, dính chat; phu hoa:
Adhcrcncc
Can ho, quvcn luvcn:
Attachmcnt
Can lien, dì lìcn, von co; co
huu: Inhcrc(-cncc)
Cang chiu va gang nhìn (hoc
thuvct Stoa): Sustìnc ct
abstìnc
Cap dieu lanh trong chuvcn
du, gap hoa ma hoa ra mav:
ßlcssìng ìn dìsguìsc
Cap go; cham tran: Lncountcr
Can den, sap xav ra, can kc;
cap bach: Immìncnt(-cc)
Can nhu, hau nhu, a-: 0uasì
Cay chia re: Iìvìsìvc
Cay dau huon, lam dau long;
dau don, phìcn nao: Crìcvc
Cay dau kho; tram trong,
nang nc: Crìcvous
Cay ra, kco thco; buoc phaì;
dat lam ng. thua kc thav
(mot ng. khac): Lntaìl
Cay y thuc, lam cho v thuc:
Conscìcntìsatìon
Cay CN: Pastoral stall, Crosìcr
Cay (CN), coc, cot; cho dua;
nhan vìcn; ban lanh dao;
ban tham muu: Stall
Chen henh hoan: Conjugal
paranoìa
Chen-ne-xa-ret: Ccnncsarct
Chep/cav co quan, bo phan co
thc: 0rgan transplant(-
atìon)
Chet doi, vcm thc:
Nìsanthropc
Chet phu nu, vcm nu:
Nìsogvnv
Che tom, gom ghìcc; cam thu:
Abomìnatìon
Che dai (nha tho): Pcw
Che dau: Stool
Che de chan: Iootstool
Che kieu: Scdìa gcstatorìa
Che kinh sí: Canon`s stall
98
Che le (ghc chan chu \):
Ialdstool
Che ngan kinh sí; quav ban
hang; ngan chuong: Stall
Che (cho [nhung| ng. hanh
lc): Scdìlìa
Chet-se-ma-ni: Ccthscmanc
Chi nho, hoc thuoc long:
Ncmorìzatìon, lcarn bv
hcart
Chien, (thoì) nghìcn ngap:
Addìctcd(-ctìon)
Cia dình hat nhan (tìcu gìa
dinh chi gom cha mc va cac
con): Nuclcar lamìlv
Cia dình nuoi: Iostcr lamìlv
Cia dình; gìa toc: Iamìlv
Cia nhan phuc vu dìcn Cìao
Hoang: Papal houschold
Cia pha, pha hc: Ccncalogv
Cia san; taì san, khoì san
nghìcp: Patrìmonv
Cia truong, gìa chu:
Patcrlamìlìas (patrcsl.)
Cia ho (dk 1J79); gìa phong
nghìcm, gìa nghìcm (tao
dìcu kìcn gìong nhu that dc
thu nghìcm): Sìmulatìon
Cia doi, lua dao: Icccìt,
dìshoncstv
Cia doi, mot da haì long:
Iuplìcìtv
Cia dinh, du thìct:
Prcsupposìtìon
Cia dinh; dua vc 1roì:
Assumptìon
Cia mao, nguv tao; xuvcn tac,
bop mco: Ialsìlv
Cia mao; gìa doì: Spurìous
Cia tao: Iactìtìus
Cia thuyet: Hvpothcsìs
Cia thuyet ho tro: Auxìlìarv
hvpothcscs
Cia thuyet co chung lieu:
Iocumcntarv thcorv
Cia thuyet quy thuoc (tinh
trang cong chính hoa chi
cot taì o cho 1C "quv thuoc"
cho toì nhan su cong chính
cua IK, chu vc phía con ng.
thi van khong co gí thav
doì): Imputatìon thcorv
Cia thuyet Thien Chua hien
huu: Cod-hvpothcsìs
Cia thuyet ve Phuc Am Nac-
co (cho la Phuc am xua
nhat): Narcan hvpothcsìs
Cia thuyet ve su «tu huv» cua
IK: Kcnotìc thcorìcs
Cia tuong, hu cau: Iìctìon
Cia chuoc, tìcn ch.: Ransom
99
Cia den nen, chan ncn:
Candlcstìck
Cia tri: \aluc
Cia tri danh nghía; gìa phap
dình (tìcn tc): Nomìnal
valuc
Cia tri giao luat: Canonìcal
cllccts
Cia tri hoc: Axìologv
Cia tri huan giao:
Catcchctìcal valuc
Cia, lao; cu, cuu, co, xua: 0ld,
agcd
Ciac cam tính; vat duc;
tính/thu nhuc duc:
Scnsualìtv
Ciac hon: Scnsìtìvc soul
Ciac ngo, quang mình, chìcu
sang: Illumìnatìvc(-ìon)
Ciac ngo, v/nhan thuc, thuc
tinh: Awarcncss
Ciac quan; cam gìac; cam
thuc; v nghia; chìcu huong:
Scnsc
Cia-cop: Jacob
Gia-coâ-beâ Hau (con Anphc):
James thc Lcss
Gia-coâ-beâ Tien (con Zcbcdc):
James thc Crcat
Cia-co-he, Cc: Jamcs
Ciai cap xa hoi: Socìal class
Ciai doan phat trien: Stagc ol
dcvclopmcnt
Ciai doan phoi thai, manh
nha: Ccrmìnal stagc
Ciai doan sinh duc: Ccnìtal
stagc
Ciai doan thính sinh:
Postulancv
Ciai doan tiem tang (trong
tìcn trinh phat trìcn ca tính
tuoì b-12): Latcncv pcrìod
Ciai cuu/thoat, phong thích;
cap phat; tuvcn bo; tuvcn
an: Iclìvcrancc
Ciai hoa su tính, phì su hoa
(nhat la trong truong hop
Kình 1hanh dc ung dung
cac bìcn co, su kìcn... vao
hìcn taì): Ic-hìstorìzc
Ciai hoa thanh thieng, gìaì
thanh/thìcng: Icsccratìon
Ciai khu canh chung tính
(thav doì cach hìcu vc cac
thuc taì canh chung): Ic-
cschatologìzc
Ciai kiem trung: Canonìcal
absolutìon ol ccnsurcs
Ciai loi khan: Iìspcnsatìon
lrom a vow
100
Ciai nghi hoc, ung dung hoc;
kv thuat gìaì cac no luong
tam: Casuìstrv
Ciai nghía/thích; thanh mình:
Lxplaìn
Ciai phong nu gioi, phong
trao nu quvcn: Womcn`s
lìbcratìon
Ciai phong (no lc):
Nanumìssìon
Ciai phong, phong thích:
Lmancìpatc
Ciai phong; ban quvcn (bau
cu): Lnlranchìsc
Ciai phong; phong thích, tra
tu do: Lìbcratìon, rclcasc
Ciai quyet, phan quvct, quvct
dình: Iccìsìon
Ciai tan hoi dong (dk b84-b):
Supprcssìon ol a rclìgìous
Instìtutc
Ciai thanh; ghct cav ghct
dang; nguvcn rua:
Lxccratc(-tìon)
Ciai thích: Intcrprct(-atìon),
cxplanatìon
Ciai thích lai, tan chu:
Rcìntcrprctatìon
Ciai thích sat nghía, thco
nghia hcp: Strìct
ìntcrprctatìon
Ciai thích theo nghía hep (dk
18): Rcstrìctìvc
ìntcrprctatìon
Ciai thoat, sìcu thoat:
Lmancìpatc
Ciai toi chung, tap thc:
Ccncral absolutìon,
communal pcnancc
Ciai tru huyen thoai tính, got
bo mau sac h. thoaì:
Icmvthologìzc(-atìon)
Ciai tru uc che:
Ic(ì)sìnhìbìtìon
Ciai/cuu thoat, gìaì cuu, phong
thích; trinh bav; cap phat;
gìao/dua hang (-hoa):
Iclìvcr
Ciai/xa toì: Absolutìon
Cia-ia (Nc b,22): Jaìrus
Ciam nhe; lam suv nhuoc:
Lxtcnuatc(-ìng)
Ciam chuc: Prclatc
Ciam chuc noi vu: Iomcstìc
prclatc
Ciam doc, ng. chi huv:
Iìrcctor
Ciam hat: 1crrìtorìal prclacv
Ciam hat tong tho (dk J70):
1crrìtorìal prclaturc
Ciam ho; gìa su; tro gìao:
1utor
101
Ciam muc: ßìshop
C/ac C/am mac:
Lpìscopacv
Ha C/am mac: Nìtcr
Ciam muc doan, doan thc CN
(dk JJb): Lpìscopal collcgc
Ciam muc doc nhiem:
Nonarchìcal bìshop
Ciam muc dong tan phong:
Co-Consccrators
Ciam muc hieu toa (dk J7b):
1ìtular bìshop
Ciam muc hoac gìao phan
thuoc hat, pho hat:
Sullragan
Ciam muc lang hat (CN phì
luat, hoac bì tuvct thong,
hoac la thuoc mot ton phaì
nho): Lpìscopì vagantcs
Ciam muc Pho (dk 40J):
Coadjutor bìshop
Ciam muc Phu ta: Auxìlìarv
ßìshop
Ciam muc (lc dìcn
ßvzantìno): Lparch
Ciam quan giao phan (dk
421): Iìoccsan
admìnìstrator
Ciam quan giao xu (dk bJ8tt):
Parochìal admìnìstrator
Ciam quan tong toa: Apostolìc
admìnìstrator
Ciam quan, g.su: Prclcct
Ciam quan, quan lv:
Admìnìstrator
Ciam su: Lpìscopc
Ciam su giao phu: Nodcrator
ol thc curìa
Ciam thi, gìam doc, doc cong:
0vcrsccr
Cian canh/hong (nha tho):
Aìslc
Cian lan, lua gat, lua dao:
Chcat(-ìng)
Cian y, man tra: Iolus
Cian dan ong, phong cam:
0rgan
Cian thieu: Iuncral pìlc (pvrc)
Cian chí: In oblìquo
Cian doan, ngat quang:
Intcrrupt(-ìon)
Cian tiep, do suv dìcn:
Cìrcumstantìal
Ciang dai, buc gìang kình, gìa
doc sach: Lcctcrn
Ciang dai, toa gìang; gac
cau/ban cong cung thanh
(dung ngang gìua cung
thanh va long chính nha
tho); 1hanh Cìa gac cau
102
(dung phìa trcn ban cong
vua noì): Jubc
Ciang dan: Pulpìt
Ciang Ioi Chua: Prcachìng
Ciang cap; cho xuong lop:
Icmotc
Ciang chuc, truat quvcn; suv
bìcn, thoaì hoa: Icgradatìon
Ciao hop: Scx act, (scxual)
ìntcrcoursc, coìtus~coìtìon
Ciao hop hau mon: Analìsm
Ciao hop nua chung/gìan
doan (xuat tình ra ngoaì):
Coìtus ìntcrruptus
Ciao te xa hoi, ngoaì vu:
Publìc rclatìon(s)
Ciao tu: Camctc
Ciao uoc hon phoi:
Natrìmonìal covcnant
Ciao uoc moi: Ncw covcnant
Ciao uoc, khc uoc: Iocdus
Ciao uoc, khc uoc; mình uoc:
Covcnant
Ciao uoc, mình uoc; lìcn
mình: Allìancc
Ciao uoc; dì chuc: 1cstamcnt
Ciao chu Roma: Roman
Pontìll
Ciao chu (dk 4J8); bo lình
truong: Prìmatc
Ciao dan: Lav pcoplc, laìcus,
laìtv
Ciao dan trong xu, bon dao:
Parìshìoncr
Ciao dan; khong chuvcn mon,
tav ngang: Lav
Ciao dan; thc tuc, phì ton
gìao: Laìc
Ciao duc, dav do, rcn luvcn:
Lducatc, traìn
Ciao duc chung (nam nu):
Cocducatìon
Ciao duc dai chung: Nass
cducatìon
Ciao duc gioi tính: Scx
cducatìon
Ciao dieu; tín dìcu: Iogma
Ciao dieu co han (1ìn lanh):
Iundamcntal artìclcs
Ciao dieu hoa, khang dình vo
doan, quvct doan:
Iogmatìzc
Ciao dieu, lv luan co chap:
Ioctrìnaìrc(-arìan,-arìsm)
Ciao duong thuong phu:
Patrìarcal ßasìlìca
Ciao hoang: Popc, Suprcmc
pontìll
8aa C/ac /caoa: Popc
clcctìon
10J
C/ac c/ C/ac /caoa:
Papacv
Lao/ d/a C/ac /caoa:
Papal statcs
Ha C/ac /caoa: 1ìara
T/ao C/ac /caoa: Papìst
Tr/ea C/ac /caoa: Papacv
T/e c/e C/ac /caoa:
Pontìlìcatc
8/ea oa// C/ac /caoa,
(mu va gav):
Pontìlìcals, pontìlìcalìa
T/acc //am aaueo C/ac
/caoa: Pontìlìcal rìght
\/ /// /aoa C/ac /caoa:
Papal chambcrlaìn
C/a oa//a cac /co C/ac
Hcaoa: Papalìsm
Ciao hoang hoc vien:
Pontìlìcal ìnstìtutc
Ciao hoang Hoc vien Nga (do
Iuc Pìo \I thanh lap n.
1929 taì Roma): Russìcum
(Collcgìum)
Ciao hoang nguy: Antìpopc
Ciao Hoang, Cìao Chu (Roma
va Alcxandrìa); (Iong
phuong) lình muc (trìcu):
Popc
Ciao hoi /lc dìcn Can-dc
(nhanh Ncstorìo): Chaldcan
Church/Rìtc
Ciao hoi Anh quoc, Anh gìao:
Church ol Lngland
Ciao hoi hao hoang (Cong
gìao): Nclch(k)ìtcs
Ciao hoi ho khuyet (cac thìcu
sot, nhat la trong lanh vuc
tham quvcn dk 144):
Supplct ccclcsìa
Ciao hoi cong giao quoc gia
(lv khaì): Natìonal Catholìc
Church
Ciao hoi Cande: Svro-
Chaldacans
Ciao hoi chien dau, CH taì
thc: Nìlìtant Church
Ciao hoi Chính thong Nga:
Russìan 0rthodox Church
Ciao hoi Chính thong (Iong
phuong khong chap nhan cd
Calccdonìa): 0rìcntal
0rthodox
Ciao hoi chu huan: Lcclcsìa
doccns
Ciao hoi Cong giao Roma:
Roman Catholìcìsm
Ciao hoi cua cac 1hanh hìcn
daì: Lattcr-Iav Saìnts
(Normons)
104
Ciao hoi dai cong su do (gìao
phaì 1ìn lanh Irvìngìtcs):
Catholìc Apostolìc Church
Ciao hoi dau kho, CH luvcn
trang: Sullcrìng Church
Ciao hoi dia phuong: Local
Church
Ciao hoi dia phuong (dk Jb8):
Partìcular Church
Ciao hoi dien tu (qua 1\ va
phat thanh): Llcctronìc
Church
Ciao Hoi Ðong phuong:
Lastcrn churchcs
Ciao Hoi Ðong phuong hiep
nhat voi Roma: Lnìat
churchcs
Ciao hoi Ftiopi, Cop:
Abvssìnìan Church
Ciao hoi giam che (co CN);
Anh gìao (Hoa kv):
Lpìscopal church
Ciao hoi hien thang, khaì
hoan: 1rìumphant Church
Ciao hoi hoc: Lcclcsìologv
Ciao hoi hoc pho quat:
Lnìvcrsal ccclcsìologv
Ciao hoi hoc thanh the:
cucharìstìc Lcclcsìologv
Ciao hoi Hy lap; CH Chính
thong: Crcck Church
Ciao hoi Iatinh (1av phuong):
Latìn Church
Ciao hoi le dien (thuoc lc
dìcn... dk 111): Rìtual
Church
Ciao hoi ly khai: Scccssìon
Church
Ciao hoi Nalahar (An do):
Nalabar Church
Ciao hoi Nalankar (Nalabar
cong gìao): Nalankar
Church
Ciao hoi Ne: Nothcr Church
Ciao hoi Noravia (tua nhu 1ìn
lanh): Noravìan ßrcthrcn
(Church)
Ciao hoi phaì duoc caì tìcn
khong ngung: Lcclcsìa
scmpcr rclormanda
Ciao hoi pho quat, toan cau,
hoan vu: Lnìvcrsal Church
Ciao hoi quang phai (Anh
gìao): ßroad Church
Ciao hoi qui hiep: Lnìatc
Churchcs
Ciao hoi quoc gia: Statc
Church
Ciao hoi so khai: Prìmìtìvc
Church
Ciao hoi tai gia (gìa dinh
kìto): Iomcstìc church
10b
Ciao hoi Tay phuong
(Latình): Wcstcrn Church
Ciao hoi thanh Naron
(Lìban): Naronìtc Church
Ciao hoi the che: Instìtutìonal
Church
Ciao hoi thu huan: Lcclcsìa
dìsccns
Ciao hoi tin nhan: Lcclcsìa
crcdcns
Ciao hoi trong cho (trong
luvcn nguc): Lxpcctant
Church
Ciao hoi truong lao:
Prcsbvtcrìan Church
Ciao hoi tu tri: Ircc churchcs
Ciao hoi Xen-to (o Anh quoc
truoc thoì thanh Augutìno
Cantcrburv († b0b): Ccltìc
Church
Ciao hoi (thc gìoì, tính chat)
cong gìao: Catholìcìsm,
Catholìc Church, Roman
Church
Ciao huan chính thuc:
Authcntìc tcachìng
Ciao huan cua CH: 1cachìng
ol thc Church
Ciao huan; sach Iìdakhc (tk
1): Iìdachc
Ciao khu: Lcclcsìastìc
cìrcumscrìptìon
Ciao lenh gia: Ialsc dccrctals
Ciao lenh tap; bo gìao lcnh:
Iccrctals
Ciao lich: Church lìturgìcal
Calcndar
Ciao lich; sach nghì thuc:
0rdo
Ciao luat: Law ol thc Church,
Canon Law
Ciao ly: Ioctrìnc
8a/ dcoa C/ac /u: Ioctrìnc
dìsscnt
Ða oaaueo C/ac /u:
Ioctrìnal pluralìsm
Ciao ly cac tong do (sach tk
J): Iìdascalìa Apostolorum
Ciao ly kito: Chrìstìan
doctrìnc
Ciao ly phai tin: Crcdcndum
Ciao ly thanh: Sacra doctrìna
Ciao ly ve TC Ba Ngoi:
1rìnìtarìan doctrìnc
Ciao ly vien, gìang vìcn gìao
lv: Catcchìst
Ciao ly; hoc/gìao thuvct:
Ioctrìnc
Ciao mien (dk 4JJ):
Lcclcsìastìcal Rcgìon
Ciao phai: Rclìgìous scct
10b
Ciao phai Co doc Phuc lam
ngav thu bav: Scvcnth-dav
Advcntìsts
Ciao phai Ciacohita, (do
Cìacobc ßcradco o Sìrì chu
xuong mot chì phaì cua
nhat tính thuvct, phan lon
da hìcp nhat voì CH cong
gìao): Jacobìtcs
Ciao phai Nenno: Ncnnonìtc
Ciao phai Nethodist, Cìam lv:
Ncthodìsm
Ciao phai Nocmon CH IK
cua cac thanh thoì cuoì
cung (thìcn nìcn gìao; x.
C/ac /c/ caa cac T/ao/
//eo da/): Normons
Ciao phai Pentecostal (Ngu
tuan): Pcntccostal
Ciao phai Tay ngo (Nandco):
Nandacanìsm
Ciao phai thanh thieng (cac
ton phaì 1ìn lanh can ban
tach ra khoì cac gìao phaì
Ncthodìsm, ßaptìsts va
Prcsbvtcrìans): Holìncss
Churchcs
Ciao phai Tin lanh Duaker
(cung goì la Hoì ban huu):
0uakcrs
Ciao phai Tin mung:
Lvangclìcal church
Ciao phai Trieu than hoi (1ìn
lanh Pcntccostal): Asscmblv
ol Cod
Ciao phai; danh xung:
Icnomìnatìon
Ciao phai; mon phaì; bc phaì,
bc dang: Scct(-arìan)
Ciao phan, dìa phan (dk Jb9):
Iìoccsc
Ciao phan phu can (ngoaì o)
Roma: Suburbìcarìan
Iìoccsc
Ciao phan quan doi: Nìlìtarv
ordìnarìatc
Ciao phan (lc dìcn
ßvzantìno): Lparachv
Ciao phan/hat (do mot vì daì
dìcn trong coì): \ìcarìatc
Ciao phu, toa/van phong gìam
muc: Chanccrv
Ciao Phu: Iathcr ol thc
Church
T/ao /cc C/ac o/a:
Patrìstìc thcologv
Tr/e/ /cc C/ac o/a:
Patrìstìc phìlosophv
Ciao phu hoc: Patrologv
Ciao quyen (dao): Spìrìtual
powcr
107
Ciao sí: Clcrgv
Ciao sí cao cap, gìam chuc,
gìam muc: Prclatc
Ciao sí dong: Rcgular Clcrgv
Ciao sí dong (nam tu si lam
vìcc muc vu): Rcgular clcrks
Ciao sí khong co he tren (dk
2bb), phì thuoc: Lnattachcd
clcrìc
Ciao sí lang hat, phìcu cu:
\agantcs, transìcnt clcrìc
Ciao sí trieu: Sccular clcrgv,
Iìoccsan clcrgv
Ciao sí truc tuan (trong tu
vìcn hoac o nha tho chính
toa): Hcbdomadarìan(-ìus)
Ciao sí (Anh gìao): Clcrk ìn
Holv 0rdcrs, Parson
Ciao sí (Kìto gìao): Clcrgvman
Ciao sí (kìto): Lcclcsìastìc
Ciao sí (o cung dìcn dac trach
vìcc phan phat cac cua bo
thí): Almoncr
Ciao su danh du (da vc huu):
Lmcrìtus (prolcssor)
Ciao su: Church hìstorv
Ciao tap, gìam tap, tap su:
Nastcr/mìstrcss ol novìccs
Ciao thuyet Swedenhorg (†
1772, 1huv dìcn mot hinh
thuc hoc thuvct tron lan
than bí, thong lình va truc
trì): Swcdcnborgìanìsm
Ciao tính (dk 4J1):
Lcclcsìastìcal provìncc
Ciao trieu Roma (dk Jb0):
Roman curìa
Ciao trình khoa muc: Ratìo
Studìorum
Ciao trung: Lcclcsìastìcal
ccnsurc
Ciao trung do luat: Ccnsurc a
jurc
Ciao trung hau ket (dk 1J14):
Icrcndac scntcntìac ccnsurc
Ciao trung tien ket: Latac
scncntìac
Ciao va hiet cam, bìct quvcn,
danh rìcng (dk 1Jb4 §J):
Rcscrvcd ccnsurc
Ciao vu: Lcclcsìastìcal ollìcc
Ciao xu: Parìsh
Ciao xu tong dan (cung la
tong nhan danh cho gìao
huu thuoc mot goc quoc
tìch, dan toc, van hoa... nao
do, song taì mot vung trong
nuoc khac): Natìonal parìsh
Ciao xu tong nhan: Pcrsonal
parìsh
Ciao xu tong tho: 1crrìtorìal
parìsh
108
Cia-ve: Yahwch
Cia-ve (Yhwh voì cac nguvcn
am cua Adonaì): Jchovah
Ciac mo/mong; mo tuong/
mong; mo uoc: Ircam
Cian du, thình no; kìch lìct;
nhìct hung; phu nu hung du
tan ac: Iurv
Cian chính dang: Rìghtous
angcr
Ciay phut cuoi cung, gìo lam
chung: In cxtrcmìs
Ciay da dung lai (vìct lan thu
haì): Palìmpscst
Ciay gia thu: Narrìagc
ccrtìlìcatc
Ciay xuat tich; gìav phcp muc
vu (cho phcp lam cong tac
muc vu o mot dìa phan
khac): Lxcat
Ciem pha, noì hanh, noì xau:
Ictractìon
Cien, vì tu: Ccnc
Cieng rua toi: (ßaptìsmal)
Iont
Cieng thanh (chau rua dat o
phong thanh, dc rua, gìat...
cac vat dung thanh):
Sacrarìum
Cie-re-mi-a, Cr: Jcrcmìah
Cie-ru-sa-lem: Jcrusalcm
Cie-se: Jcssc
Ciesu Kito: Jcsus Chrìst
Ciesu Nadaret \ua dan Io
thaì: INRI (Icsus Nazarcnus
Rcx Iudacorum)
Ciesu (J chu dau cua tu Hv lap
Ιησοϋς): HIS, Jcsus
Ciet anh/cm; huvnh dc tuong
tan: Iratrìcìdc
Ciet hao chua: 1vrannìcìdc
Ciet cha, gìct mc: Parrìcìdc
Ciet cha, sat phu (x. C/e/ me):
Patrìcìdc
Ciet con: Iìlìcìdc
Ciet me, sat mau (x. C/e/
c/a): Natrìcìdc
Ciet nguoi, sat nhan:
Homìcìdc
Ciet nguoi, sat nhan; tan sat:
Nurdcr
Ciet thai nhi, pha thaì:
Ictìcìdc, abort
Ciet thai trong da con, da
phoì: Lmbrvoctomv
Ciet tre tho/ con, sat nhì:
Inlantìcìdc
Ciet vo, sat thc: Lxorìcìdc
Cioan Kim khau: Chrvsostom
John
109
Cio-an Tay Cia: John thc
ßaptìst
Cio-an (Phuc Am), Ca: John
(Cospcl)
Cion mong; tam thoì; vcu ot,
manh khanh: Iraìl(-tv)
Ciong noi, am thanh, thanh
am; tìcng noì, phat bìcu;
quvcn bìcu quvct; dang thc
(dong tu): \oìcc
Ciop, C: Job
Cio-en, Cc: Jocl
Cio-na, Cn: Jonah
Ciong nhau, tuong tu, dong
dang: Sìmìlarìtv
Ciong nhau; gìong nhu, tuong
tu; bìcu dìcn, hinh anh,
chan dung: Lìkcncss
Ciong nhu: Homoìousìos
Ciong trung (chi ca gìong duc
lan gìong caì); aì nam aì nu:
Lpìccnc
Ciong; loaì; gìoì: Ccndcr
Ciong; phaì; loaì: Ccnus
Cio-sue, Cs: Joshua
Cio: Hour
Cio ha: 1(ì)crcc
Cio kinh «bong toì» (kình dcm
phan nhat tung cua cac
ngav thu b, b, 7 1uan 1hanh
thoì truoc, tuong duong voì
cac gìo kình sach va kình
sang ngav nav): 1cncbrac
Cio kinh cau cho tín huu qua
co: 0llìcc ol thc dcad
Cio kinh cau hon (cau cho cac
tín huu da qua doì); aì ca:
Iìrgc
Cio kinh toi: Nìght pravcr
Cio kinh (phung vu):
Canonìcal Hour
Cio phut lam chung: Iatal
hour
Cio sau het, hap hoì, lam
chung: Suprcmc hour
Cio sau: Scxt
Cio thanh, gìo chau: Holv hour
Cio thu chín (nhat tung): Nonc
Cioi hao chí: 1hc lourth cstatc
Cioi cong giao hình dan:
Popular Catholìcìsm
Cioi giao dan (dk 207): Laìtv
Cioi giao sí: 1hc Pulpìt
Cioi luat, dìcu ran:
Commandmcnt
Cioi luat, mcnh lcnh (dk Jb);
huan chi; cham ngon:
Prcccpt
Cioi nam quyen dieu khien,
quvcn uv: 1hc cstablìshmcnt
Cioi thieu; khuvcn nhu; pho
thac: Rccommcnd(-atìon)
110
Cioi tính, ban nang gìoì tính;
tính duc; sình duc, nhuc
duc: Scxualìtv
Cioi trung luu: Nìddlc class
Cioi, gìong; gìoì/phaì tính;
tính/tinh duc; gìao hop: Scx
Ciu-da: Judas
Ciu-da Ît-ca-ri-o t: Judas Iscarìot
Ciu-da Na-ca-he: Judas
Naccabacus
Ciu-da (con Cìa-cop, bo toc
Cìuda): Judah
Ciu-da (1a-dc-o, tong do);
thanh thu Cìu-da, Cd: Judc
Ciu-di-tha, Cdt: Judìth
Ciu-se: Joscph
Ciu Chua nhat: Sundav
obscrvancc
Ciu chuc: 1ìtular
Ciu gìn, duv tri, ba o to n, b.toa n:
Conscrvatìon, prcscrvatìon
Ciu kín (trong long): In pctto
Ciu kín, bí mat :Conlìdcntìal
Ciu the dien: Iacc savìng
Ciua luat su va quan toa:
ßctwccn sìlk & Lrmìnc
Ciua, nua, trung: Nìddlc
Coa phu: Wìdow
Coi hon ng. chet: Conjurìng
up thc dcad
Coi IN di ke liet (dc cu hanh
cac bí tích bcnh nhan): Sìck
call
Coc Ciese: Root ol Jcssc
Coc va Na-goc (Kh 20, 8,
tuong trung cho cac nuoc
chong laì Hoì thanh); kc thu
quaì go: Cog and Nagog
Coc; than cot thap gìa: Stìpcs
Coi quy: Hassock
Co-li-at: Colìath
Com ha; gap ba: 1rìplc
Con-go-tha (doì/nuì so):
Colgotha
Co-tích; hoang da: Cothìc
Coi len; goì laì, hoì tuong; dc
tham, dua xct xu o toa cap
trcn: Lvokc
Com ghet, kình tom: Iìsgust
Com/chan ghct, ghc tom, kình
tom: Avcrsìon
Cuom, kìcm; quan quvcn:
Sword
Cuom Than Khí (Loì Chua Lp
b, 17): Sword ol thc spìrìt
Cuong Chua Ciesu, Sach
guong phuc: Imìtatìon ol
Chrìst
Cuong mu/xau; taì tìcng; co
vap pham: Scandal, bad
cxamplc
111
H

Ha tien: Avarìcc, grccd
Ha chí: Summcr solstìcc
Ha co, ha minh:
Condcsccnsìon, vouchsalc
Ha gioi: Iootstool ol thc
Almìghtv, Cod`s Iootstool
Ha mình, cuì minh truoc mot
doì thu (chìu thua sau tran
dau): 1o go to Canossa
Ha phuc thuyet (cho la Chua
Con phu thuoc Chua Cha
1am \ì hoc):
Subordìnatìonìsm
Hai lan... (tìcn to): Iì-
Hai mat/chìcu, nuoc doì, song
dung: Ambìvalcncc
Hai tuan cuoi mua chay (xua):
Passìontìdc
Hai vo/ hai chong: ßìgamv
Hai cot thanh, thanh tích; dì
tích, dì haì: Rclìc
Hai huoc, hom hinh; khí chat;
tính khí, t.tinh: Humo(u)r(-
ous)
Hai kich tuyet dieu (tac pham
cua Iantc † 1J21): Iìvìnc
Comcdv/Iìvìna Commcdìa
Ham: Covctousncss, grccd
Ham muon; duc vong, dam
duc: Concupìsccncc, lust
Ham mình, hanh xac, kho
chc: Nortìlìcatìon
Han hoc: Sìnologv
Han che/ cham dut pho bìcn:
Non-prolìlcratìon
Han che/dìcu hoa sình san:
ßìrth control
Han che; thu hcp: Rcstrìctìon
Han dinh, kv han; kv hoc;
thuat ngu; so hang : 1crm
Han ky that hieu (dk 14bb):
Iatalìa lcgìs
Hang dong hoc: Spcl(a)cologv
Hang toai dao: Catacomb
Hang giao sí: Clcrìcal statc
Hang giao sí, LN trìcu:
Sccular clcrgv, prìcst
Hang (huvct toc): Lìnc
Hang rao cung thanh: Altar
raìl
Hang, loaì, lop; gìaì cap, tang
lop: Class
Hang du lich (mav bav):
Lconomv class
Hang/gìoì gìao si, tang lu:
Clcrgv
Hanh chính: Admìnìstratìvc
112
Hanh dong, hoat/tac dong;
nang luc; phuong cach, moì
gìoì; daì lv; hang, so, cuc:
Agcncv
Hanh dong hat chính, phì
phap; bat can, cau tha; lam
dung dìa vì, cong quv:
Nalpractìcc
Hanh dong hiet ky, dac thu
cach (rìcng cua moì Ngoì
trong 1C): Notìonal acts
Hanh dong sình ích cuu do:
Salutarv act
Hanh dong thi gìong thco ban
chat cua tac nhan; tac nhan
[nhu thc| nao thi hanh dong
[nhu thc av| nav: 0pcrarì
scquìtur cssc
Hanh dong thi thco huu thc,
huu thc sao hanh dong vav:
Agcrc scquìtur cssc
Hanh dong tin nhan: Act ol
bclìcvìng
Hanh dong to cao: Icnuncìatìon
Hanh dong truoc; tìcn
du/doan/lìcu: Antìcìpatc
Hanh dong/vì, tac dong; hìcn
thc; phap an/lcnh: Act
Hanh dong/vì; kv cong /tích,
thanh tích; chung thu; khc
uoc: Iccd
Hanh ha/ nguoc daì trc con:
Chìld abusc
Hanh huong: Pìlgrìmagc
Naaa/ /ao/ /aaoa: Pìlgrìm
Hanh lang, loì dì (dang sau
ban tho): Ambulatorv
Hanh vì dao duc, ton gìao: Act
ol rclìgìon
Hanh vi duc tìn, hanh dong
tuvcn tín: Act ol laìth
Hanh vi hanh chanh:
Admìnìstratìvc act
Hanh vi la thuoc vì cach:
Actìoncs sunt supposìtorum
Hanh vi nhan tính, hanh vì
con nguoì: Human act
Hanh vi sung kính, mo dao:
Act ol dcvotìon
Hanh dien, tu hao, tu trong;
kìcu hanh, kìcu cang, tu
dac; huv hoang, trang lc, uv
nghì: Proud
Hanh cac thanh: Coldcn
lcgcnd, hagìographv
Hanh phuc: ßcatìtudc, happnv
Hanh phuc, toan phuc, cuc
lac: ßlìss
Hanh phuc my man: Pcrlcct
happìncss
Hanh/lo trinh: Itìncrarv, routc
11J
Hao quang: Aurcolc,
ostcnsorv(ìum), monstrancc
Hao quang, vang sang:
Nìmbus
Hao quang, quang sang; vong
toc (trcn dau dan si, xua);
trang man coì Phanxìco:
Corona
Hao quang; vang quang; vình
quang, danh thom: Halo
Hat co han: Llcmcntarv
partìclc
Hat dai dien tong toa (dk
J71): Apostolìc vìcarìatc
Hat giam quan tong toa (dk
J71): Apostolìc
admìnìstratìon
Hat giong Ioi Chua: Scmìna
vcrbì
Hat giong; tình dìch: Sccd
Hat phu doan tong toa (dk
J71): Apostolìc prclccturc
Hat (dk bbb): Icancrv
Hau an, an pham, an tham:
Cluttonv, grccd
Hay kiem chuyen, bat bc, boì
loì; uu phc binh, chi trích:
Iaultlìndìng
Hay tho lo; co luan chung:
Icmonstratìvc
Hang hai, nhìct tinh, phan
khoì; than ung, than cam:
Lnthusìasm
Ham ham; lanh dam, nhat
nhco, tho o, ho hung:
Lukcwarm
Han hoan, hoan hi, vuì mung
hon ho: Jubìlatìon
Han thu , ac cam, doì nghìch,
oan ghct; phat cau, phan
no: Anìmosìtv
Hap hoi; chct dan: Ivìng
Hap hoi o vuon Cay Dau:
Agonv ìn thc Cardcn
Hau can/thì tung vìcn:
Camcrlcngo, Camcrarìus
Hau canh, ncn canh; boì canh;
laì lìch: ßackground
Hau cong dong: Postconcìlìar
Hau cung, khuc phong: Harcm
Hau cung/duong: Apsc
Hau dai hong thuy:
Postdìluvìan
Hau dan hình (binh phong,
tranh truong hav buc cham
dung ngav phía sau ban
tho): Rcrcdos
Hau ket (ban an): Icrcndac
scntcntìac
Hau kito giao: Post-chrìstìan
Hau phe hình: Postcrìtìcal
114
Hau qua, anh huong; dì
hau/haì, du chung;
doan/phan tìcp (van hoc,
nghc thuat,...): Scqucl
Hau qua; kct luan: 0utcomc
Hau the: Ccncratìons vct
unborn
Hau thien, hau nghìcm: A
postcrìorì
Hau thoi hình thanh Kinh
Thanh: Postbìblìcal
Hau tien tri: Latcr prophct
Hau/kct qua; tam quan trong,
anh huong: Conscqucncc
Hau/quv kct, suv ra: Illatìon
Hep, chat; hcp hoì: Narrow
He luan, hc qua; kct luan tat
vcu: Corollarv
He quy chieu: Iramc ol
rclcrcncc
He sinh thai: Lcosvstcm
He thong: Svstcm
He thong hí tích; hoc thuvct
tuong trung (vg. trong
1hanh 1hc IK chi hìcn mot
cach tuong trung, chu
khong phaì that su;); nao
trang thaì cuc nc bí tích:
Sacramcntalìsm
He thong gia tri: \aluc svstcm
He thong hoa: Svstcmatìzc(-
atìon)
He thong Ptolomeo (thìcn
van coì qua dat la bat dong,
trung tam): Ptolcmaìc
svstcm
He toc hang doc, truc hc:
Iìrcct lìnc
He toc hang ngang, bang hc:
Collatcral lìnc
He tu tuong: Idcologv
He tu: Copula
Hien lanh, nhu mi, on hoa:
Ncck(-ncss)
Hien lanh/hau, nhu mi, khoan
hau; khình trang (khong
tram trong), nhc, lanh:
ßcnìgnìtv
Hien nhan, hìcn trìct; thong
thaì, khon ngoan: Sagc
Hien the ÐK: ßodv ol Chrìst,
Spousc ol Chrìst
Hien linh (1C to minh ra); lc
ßa \ua: Lpìphanv
Hien nhien; bang chung,
chung co; chung tích; dau
hìcu; dau tích/vct: Lvìdcncc
Hien thanh hoc; van chuong
vc cac thanh; thanh ca
(phung vu Acmcnìa, kct thuc
11b
voì cau Is b,J «1hanh,
1hanh, 1hanh...»): Hagìologv
Hien che muc vu: Pastoral
constìtutìon
Hien che tín ly : Iogmatìc
constìtutìon
Hien mình/than: Scll-gìvìng
Hien phap dong tu: Rclìgìous
constìtutìon
Hien phap; hìcn chuong:
Constìtutìon
Hien sí (tu si thuoc mot so
Iong tu nam nu khong co
loì khan long trong, nhu
Iong 0.N.I, Iong Phanxìco
dc Salc, v.v...); gìao dan tu
hìcn cho 1C dc phuc vu tu
vìcn; gìao dan dong ba:
0blatcs
Hien thanh mot trinh nu:
Consccratìon ol a vìrgìn
Hien thanh; truvcn phcp;
truvcn chuc; gìa mìcn:
Sacrìng
Hien co; hìcn con: Lxtant
Hien dien hí tích (that su cua
IK o trong 1hanh 1hc;):
Sacramcntal prcscncc
Hien dien cuu do: Salvìlìc
prcscncc
Hien dien khap moi noi, toan
taì: 0mnìprcscncc
Hien dien khap noi (cung
luc), pho taì: Lbìquìtous
Hien dien the ly: Corporcal
prcscncc
Hien dien thuc su: Rcal
prcscncc
Hien dien; bo dang: Prcscncc
Hien dai, moì nhat: Lp-to-datc
Hien dai tính: Nodcrnìtv
Hien huu hoa don thuong (dk
11bb): Sìmplc convalìdatìon
Hien huu hoa tan can (dk
11b1): Radìcal convalìdatìon
Hien huu tiem an, hìcn dìcn
tìcm tang; thuoc tìcm cach,
tìcm thc: \ìrtual
Hien huu; hìcn sình; hìcn
sình thc: Lxìstcntìal
Hien ra, h. hinh; xuat hìcn:
Apparìtìon
Hien ra, xuat hìcn; hinh nhu:
Appcar
Hien sinh the sieu nhien:
Supcrnatural cxìstcntìal
Hien sinh the sieu nhien:
Supcrnatural cxìstcntìal
Hien sung: Actual gracc
Hien su, noì su: In rc
11b
Hien tai vính hang: Nunc
stans
Hien than, tìcu bìcu; bìcu
hìcn; sap cau: Lmbodìmcnt
Hien the: In actu
Hien the de nhat (tìcm nang):
In actu prìmo
Hien the de nhi (hìcn thuc):
In actu sccundo
Hien the tai tha: Lssc ìn alìo
Hien the tai the: Lssc ìn
Hien the trong hanh dong: In
actu cxcrcìto
Hien the trong y nghía: In
actu sìgnato
Hien the tu huu: Lssc a sc
Hien the tu tai: Lssc ìn sc
Hien the va tìcm nang: Act
and potcncv
Hien thuc, thuc taì; thuc tc;
hìcn thuc tính: Rcalìtv
Hien thuc hoa: Actualìzatìon
Hien thuc hoa; thuc hìcn/
hanh; nhan thuc: Rcalìzatìon
Hien thuc tính; thuc taì, thuc
tc: Actualìtv
Hien toi: Actual sìn
Hien tuong: Phcnomcnon
Hien tuong chem am; phcp
thap tu: Lpcnthcsìs
Hien tuong hoc:
Phcnomcnologv
Hien tuong lap lai tu cuoi
(trong cau, mcnh dc):
Lpìstophc
Hien tuong luan:
Phcnomcn(alì)sm
Hien tuong phu:
Lpìphcnomcnon
Hien/huu thc thuan tuv, huu
thc tuvct doì (1C): Actus
purus
Hiep dam, cuong dam, lam
dung tinh duc: Rapc, scxual
abusc
Hiep dao, duong/ gìaì doan
kct/nhìcm hìcp: Lnìtìvc wav
Hiep doan/thong, doan thc
tính: Sobornost
Hiep dong Ciao hoi:
Collcgìatc Church
Hiep hoi bao vc luan thuong
phìm anh (thanh lap n.
19J4 o Hoa kv): Lcgìon ol
dcccncv
Hiep hoi cac ßc trcn cao cap
(dk 708): Conlcrcncc ol
major supcrìors
Hiep hoi giao dan Beganh
(song chung - nam rìcng,
nu rìcng - ma khong co loì
117
khan, o ßi, Ha lan; bì CH
lcn an): ßcguìncs, ßcghards
Hiep hoi giao dan (dk J27):
assocìatìons ol thc laìtv
Hiep hoi giao hoang truyen
giao: Pontìlìcal mìssìonarv
works
Hiep hoi kito vien (do Cha J.
Kcllcr, N.N. sang lap n.
194b, dc quang ba tình than
kìto): Chrìstophcrs
Hiep hoi KT: ßìblc socìctv
Hiep hoi thanh nien kito:
YNCA, Young Ncn’s
Chrìstìan Asocìatìon
Hiep hoi Thieu nu Kito :
YWCA, Young Womcn`s
Chrìstìan Assocìatìon
Hiep hoi (dk 298): Sodalìtv
Hiep nhat trong khac hiet:
Lnìtv wìthìn dìvcrsìtv
Hiep nhat, thong nhat:
Hcnosìs
Hiep sí henh vien (tu si cuu tc
n. 1070): Hospìtallcrs or
Knìghts ol St. John
Hiep sí Colomho (hìcp hoì
gìao dan thanh lap taì Hoa
kv n. 1882): Knìght ol
Columbus
Hiep sí Dong Ðen tho:
1cmplars
Hiep sí Ciao Hoi (huan
chuong 1oa thanh an
thuong): Papal Knìght
Hiep sí, Iong Hìcp si (Cuu tc,
Nalta, Icn tho): Knìght
(Hospìtallcr, ol Nalta,
1cmplar)
Hiep thong: Communìon
Hiep thong hí tích:
Sacramcntal unìon
Hiep thong giua cac thanh:
Communìon ol saìnts
Hiep thong pham trat (dk
JJb): Hìcrarchìcal
communìon
Hiep thong/cong doan duc tìn:
Iaìth communìon
Hiep thong; dong cam; cong
doan, gìao phaì: Communìon
Hiep thong; thong cong:
Koìnonìa
Hiep thong Thanh The : Holv
communìon
Hiep uoc: Concordat, trcatv
Hiep/cuong dam, ham hìcp;
cuong doat, bat coc: Rapc,
kìdnap, takc hostagc
Hieu hiet do dong cam:
Knowlcdgc bv Connaturalìtv
118
Hieu hiet tu nhien: Natural
knowlcdgc
Hieu hiet, kìcn thuc, trì thuc:
Knowlcdgc
Hieu hiet, nhan thuc; tham
quvcn: Cognìzancc
Hieu khach: Hospìtablc
Hieu, hìcu bìct, am hìcu, thau
hìcu; trí tuc; dong v, thoa
thuan; cam thong:
Lndcrstandìng
Hieu luc hoa, dua vao ung
dung, ap dung; buoc ton
trong, buoc thì hanh; tan
tro; cung co: Lnlorcc
Hieu qua; hìcu nghìcm, cong
hìcu; co hìcu luc:
Lllìcacìous(ncss,-cacv)
Hieu qua do nguoi: Lx opcrc
opcrantìs
Hieu qua do viec: Lx opcrc
opcrato
Hieu toa: 1ìtular scc
Hieu ung luong tu : 0uantum
cllcct
Hình anh: Imagc
Hình anh hieu trung: Imago
rcprcascntatìva
Hình anh hu giac: Lìdctìc
ìmagcrv
Hình anh TC: Imagc ol Cod
Hình anh (van chuong); tuong
hinh: Imagcrv
Hình anh; khuon mat; nhan
vat; con so; gìa ca; gìa thìct;
hinh bong; hinh dung:
Iìgurc
Hình hanh ruou: Spccìcs
Hình hong Thanh Kinh:
Scrìptual tvpcs
Hình chín goc canh:
Lnncagon
Hình chu thap: Crucìlorm
Hình dang dong vat:
Zoomorphìc
Hình hav chu vìct trcn tuong
(cong cong): Crallìto(-ì)
Hình luat: Pcnal law
Hình nem/goc (chu):
Cuncìlorm
Hình phat: \ìndìcatorv
sanctìon/ pcnaltv (dk 1JJ1
tt)
Hình phat hoi ton: Rcmcdìal
pcnaltv
Hình phat chua tri, gìao va
(dk 1JJ1), kìcm trung; kìcm
duvct/dình: Ccnsurc
Hình phat doi doi, tram luan
(hoa nguc): Ltcrnal
punìshmcnt
119
Hình phat hau ket: Inllìctcd
pcnaltv
Hình phat Hoi Thanh:
Lcclcsìastìcal ccnsurc
Hình phat giac quan: Paìn ol
scnsc
Hình phat khong xac dinh:
Indctcrmìnatc pcnaltv
Hình phat tam (co thoì han
chìu o doì nav hav la trong
luvcn nguc dc dcn toì):
1cmporal punìshmcnt
Hình phat thuc toi (dk 1JJb;
(xua hinh phat bao oan):
Lxpìatorv pcnaltv, vìndìctìvc
pcnaltv
Hình phat truyen khien:
Prcccptìvc pcnaltv
Hình phat xa Chua: Paìn ol
loss
Hình sac: Spccìcs
Hình sac Thanh The (hinh
banh va hinh ruou):
Lucharìstìc spccìcs
Hình sac Thanh The (phung
vu ßìzantìno; pham vat
thanh): Hagìa
Hình tac, hinh noì, tuong;
hinh nom: Lllìgv
Hình thai hoc: Norphologv
Hình thai tu tu , loì thoì
phong: Iìgurc ol spccch
Hình thanh vu tru :
Cosmogcncsìs
Hình thanh y niem, lap v:
Idcatìon
Hình thuc toan dien, cau truc:
Ccstalt
Hình thuc uy thac:
Commìssorìal lorm
Hình thuc; dang thuc, cach
thc/thuc: Nodc
Ho hang trong hon nhan:
Allìnìtv
Ho hang thieng lieng:
Spìrìtual rclatìonshìp
Hoa hong vang (ICH lam
phcp ngav Chua nhat 4 Nua
Chav): Coldcn rosc
Hoa hue (tuong trung cho duc
thanh khìct): Lìlv
Hoa qua cua Than Khí: Iruìt
ol thc Holv Spìrìt
Hoa qua; kct/thanh qua: Iruìt
Hoa hình: Pcacc
Hoa hình chu nghía; hìcu
hoa: Pacìlìsm
Hoa hình; nghì thuc chuc
binh an (vg. trong 1hanh
Lc): Pax
120
Hoa dieu, haì hoa, hoa hop;
hoa am; nhìp nhang; can
doì: Harmonv
Hoa dong chu nghía, thuvct
ho lon, hon hop: Svncrctìsm
Hoa giai, gìao hoa, gìang hoa:
Rcconcìlìatìon
Hoa hop: Svncrctìsm
Hoa lan Nình va Nau thanh:
Commìnglìng
Hoa nha, lich su , nìcm no:
Allablc(-ìlìtv)
Hoa tan; gìaì tan; gìaì thc;
thao go: Iìssolvc(-lutìon)
Hoa nguc: Hcll, gchcnna
Hoa tang, h.thìcu (dk 117b §J):
Crcmatc(-ìon), ìncìncratc
Hoa cong, tìcu than, con tao:
Icmìurgc, Crcator
Hoa/thaì binh; binh an; hoa
uoc; hoa thuan; vcn tinh,
thanh binh: Pcacc
Hoai nghi ve phap luat: Ioubt
ol law
Hoai nghi ve su kien (dk 14):
Ioubt ol lact
Hoai nghi; nghì ngo, ngo vuc:
Ioubt, suspìcìon
Hoan hí, vuì thích; lam cho
vuì mung: Rcjoìcc
Hoan ho: Hosanna
Hoan hi/hao, hoan toan/thìcn;
thoì hoan thanh (ngu phap):
Pcrlcct(/co)
Hoan canh, tinh/trang huong,
truong hop: Cìrcumstancc
Hoan hao: Pcrlcctìon
Hoan hop hon phoi:
Consummatìon ol marrìagc
Hoan sinh, hoì sình, song laì;
caì tu hoan sình, lam cho
song laì: Rcsuscìtatc
Hoan tat; vìcn man:
Consummatìon
Hoan thanh, thanh tuu tron
vcn; tìcu thu; thanh thao,
taì gìoì tuvct dinh:
Consummatc
Hoan toan tu tav vìct ra:
Holograph
Hoan toan vo ích: No carthlv
usc
Hoan tra, boì thuong; hoì
phuc: Rcstìtutìon,
compcnsatìon, rccompcnsc
Hoan tra; sua chua, trung tu,
phuc chc; phuc hoì, khoì
phuc: Rcstoratìon
Hoan tuc; bo ao tu si/thav tu:
Iclrockìng
Hoan cai: Cìrcumcìsìon ol
hcarts, convcrsìon
121
Hoan du: Nctonvmv
Hoan vi, hoan chuvcn; caì
bìcn, chuvcn bìcn, thav doì:
Convcrsìon
Hoan quan: Lunuch
Hoang phí, xa xi; xa hoa: Lavìsh
Hoang tuong hi truy hai:
Iclusìon ol pcrsccutìon
Hoang tuong tu dai (thoì ua
lam lon): Iclusìon ol
grandcur/ mcgalomanìa
Hoang dao: Lclìptìc
Hoang de: Lmpcror
Hoang de Nga: Czar
Hoa ng ha u, nu hoa ng: Lmprcss
Hoang kim thoi dai: Coldcn
agc
Hoang tu; hoang than; chua
trum, dau nau/so: Prìncc
Hoang so, hoang mang, hot
hoang: Panìc, lrìght
Hoat dong, hanh d., vìcc lam;
tac d.; (xua) 1hanh Lc, Lc
quv: Actìon
Hoat dong, hanh dong cu thc:
Praxìs
Hoat dong, tac dong, thao tac;
gìaì phau; hanh quan, chìcn
dìch; phcp tính: 0pcratìon
Hoat dong cuu do cua 1C
trong thc gìoì; (Chính
thong~) mot so chuan
mìcn dac bìct (doì voì luat
chung trong cac CH Chính
thong): Lconomv
Hoat dong truyen thong:
Communìcatìvc actìon
Hoat nao, lình hoat hoa, lam
cho song dong, khích lc:
Anìmatc
Hoat truong y thuc: Iìcld ol
conscìousncss
Hoc gia, thong thaì; mon sình;
sình vìcn (co hoc bong):
Scholar
Hoc phai giao su:
Rclìgìonsgcschìchtc Schulc
Hoc rong, uvcn bac; hoc bong:
Scholarshìp
Hoc tap, nghìcn cuu; khao
luan; cham chu: Studv
Hoc thuyet Aristot:
Arìstotclìanìsm
Hoc thuyet Averroes († 1198):
Avcrroìsm
Hoc thuyet hao phuc (thuong
phat doì sau): Rctrìbutìon
thcorv
Hoc thuyet cuu chuoc thuc toì
(cua th. Ansclmo):
Satìslactìon thcorv
122
Hoc thuyet dang Ario: Scmì-
Arìanìsm
Hoc thuyet dang Pelagio
(Cassìan, \ìnccnt ol Lcrìns):
Scmì-Pclagìanìsm
Hoc thuyet David Hume (†
177b): Humìsm
Hoc thuyet dang hien (1hanh
1hc): 0blatìon thcorv
Hoc thuyet Duns Scotus (†
1J08), truong phaì
Phanxìco: Scotìsm
Hoc thuyet duy Iuat giao uoc:
Covcnantal nomìsm
Hoc thuyet Frastus († 1b8J
cho rang CH khong co
quvcn tham phan, Nha
Nuoc thi co): Lrastìanìsm
Hoc thuyet giai cau, gìaì thc
co cau: Icconstructìonìsm
Hoc thuyet hau canh:
ßackground thcorv
Hoc thuyet hau sa doa (cung
goì la sublapsarìanìsm sau
nguvcn toì, 1C moì quvct
dình vc so phan cua moì
nguoì; chu truong cua phaì
Calvìn): Postlapsarìanìsm
Hoc thuyet he qua, duv hau
qua (dua thco hau qua tot
xau hanh dong mang laì dc
xac dình hanh dong do la tot
hav xau vc mat luan lv):
Conscqucntìalìsm
Hoc thuyet Immanuel Kant
(1724-1804): Kant(ìan)ìsm
Hoc thuyet mau nhiem(0.
Cascl): Nvstcrv thcorv
Hoc thuyet nhan han, nhan
van; long nhan: Humanìsm
Hoc thuyet nhan vi:
Pcrsonalìsm
Hoc thuyet 0ccam (0ckham †
1J47): 0ccamìsm
Hoc thuyet 0rigen († 187):
0rìgcnìsm
Hoc thuyet Platon: Platonìsm
Hoc thuyet Pyron (tk 4 truoc
cong nguvcn); hoaì nghì
chu nghia: Pvrrhonìsm
Hoc thuyet Spinoza († 1b77,
mot dang phìcm than luan):
Spìnozìsm
Hoc thuyet tai tac sinh (vc
1hanh 1hc): Rcproductìon
thcorv
Hoc thuyet tan kinh vien:
Nco-scholastìcìsm
Hoc thuyet Teilhard de
Chardin (1881-19bb vc tìcn
hoa): 1cìlhardìsm
12J
Hoc thuyet thanh Augutino:
Augustìnì(anì)sm
Hoc thuyet tình huong:
Sìtuatìonìsm
Hoc thuyet Toma (Aquìno,
122b-1274): 1homìsm
Hoc thuyet ton tai (nhan tính
IK ton taì o trong Ngoì Loì):
Subsìstcncc thcorv
Hoc thuyet ty hieu (cho rang
dc bìct hanh dong tot hav
xau vc mat luan lv, thi can
phaì so sanh hau qua thìcn
ac do hanh dong do dua laì):
Proportìonalìsm
Hoc thuyet vc an sung va tu
do: Svstcms ol gracc
Hoc thuyet xa hoi (cua CH):
Socìal tcachìng
Hoc thuyet (CH) Ncstorìo,
Canh gìao: Ncstorìanìsm
Hoc thuyet (CH) Ncstorìo,
Canh gìao: Ncstorìanìsm
Hoc thuyet Zenon (tk b-4):
Zcnonìsm
Hoc thuyet/ phuong phap kình
vìcn: Scholastìcìsm
Hoc thuc uyen hac: Lrudìtc
Hoc vi tien sí: Ioctoratc
Hoc vien, han lam vìcn:
Acadcmv
Hoc vien; kình vìcn; thuoc
truong hoc, hoc tap, nha
gìao: Scholastìc
Hoc vien; thc chc; tu hoì, hoì
dong: Instìtutc
Hom hia: Ark
Hom hia chung uoc: Ark ol
thc 1cstìmonv
Hom hia giao uoc: Ark ol thc
Covcnant
Hom cung/ tìcn, (dcn tho
Cìcrusalcm): Cazophvlatìum
Hom thanh tích: Rclìquarv
Hop mat; (Kìto gìao) hop nhat,
daì kct: Rcunìon
Ho-se, Hs: Hosca
Ho cach: \ocatìvc
Ho so: Iossìcr, lìlc
Ho sinh/tro; thuvct/phong trao
tuong tc: Nutualìsm,
Ho tuong tính, tuong quan:
Rccìprocìtv
Ho su, vu tranh chap:
Contcntìous
Ho tro chung: Ccncral
concursus
Ho tro cua TC, thìcn tro:
Iìvìnc concursus
Ho tro dong thoi:
Sìmultancous concursus
124
Ho tro the ly : Phvsìcal
concursus
Ho tro tien hai, tìcn tro:
Antcccdcnt concursus
Ho tro; hoì ngo, tu hop, dam
dong; kv thì tuvcn:
Concursus
Hoi chuong rung luc doc kình
«1hanh, 1hanh, 1hanh»:
Sacrìng bcll
Hoi giao (ton phaì Nahomct):
Islam, Noslcm, Nuslìm,
Nohammcdanìsm
Hoi nghiem: Rctroductìvc
Ho i nie m, suv tu, pha n tinh;
pha n chìc u: Rcllcct(-ìon, -ìvc)
Hoi phuc moi su trong ÐK
(bìct hìcu Iuc Pìo \):
Rcstaurarc omnìa ìn Chrìsto
Hoi sinh, thuvct tuan hoan:
Palìngcncsìs
Hoi tam, mac tuong, truv
hoaì, tinh tam, nhap dình:
Rccollcctìon
Hoi to; co hìcu luc tro vc
truoc: Rctroactìvc
Hoi tuc; tuc hoa: Laìcìzc,
dclrock, unlrock
Hoi tuong, kv nìcm:
Rcmìnìsccncc,
commcmoratìon
Hoi han, an nan, thong hoì:
Rcpcnt(-ancc)
Hoi nhan: Pcnìtcnt
Hoi thuc, gìuc gìa; khuvcn
khích, thuvct phuc; nhan
manh: Lrgc
Hoi toi vì so (vg. hoa nguc; an
nan toì cach thuong/bat
toan): Impcrlcct contrìtìon,
attrìtìon
Hoi, Cìao hoì: Kahal
Hoi, nghìcp hoì: Cuìld
Hoi ai huu (Phaì 0uavco):
Socìctv ol Irìcnd (0uakcrs)
Hoi hao ve Thanh Kinh:
Chaìncd ßìblcs
Hoi cacnavan, lc hoì vuì choì
cong cong truoc mua traì
gìoì (Nua Chav): Carnìval
Hoi chu thap hong (hìcp hoì
am mat tong hop 1am dìcm
va thong thìcn hoc):
Rosìcrucìans
Hoi Con ÐN: Chìld ol Narv
Hoi cuu te Cong gìao quoc tc:
Carìtas Intcnatìonalìs
Hoi dong: Rclìgìous
congrcgatìon
Hoi dao huyet: Iossors
Hoi doan, tu hoì, dong tu:
Congrcgatìon
12b
Hoi dong dai ket cac Cìao hoì
Kìto: World Councìl ol
Churchcs
Hoi dong giao phan: Iìoccsan
chanccrv
Hoi dong giao xu: Parìsh
councìl
Hoi dong CN (dk 441):
Lpìscopal conlcrcncc
Hoi dong CN (dk 447):
Conlcrcncc ol bìshops
Hoi dong hong y (dk Jb0):
Collcgc ol Cardìnals
Hoi dong IN (dk 49b): Prìcsts`
councìl
Hoi dong IN (dk 49btt):
Prcsbvtcral councìl
Hoi dong muc vu (dk b11tt):
Pastoral councìl
Hoi dong tu van: Collcgc ol
Consultors
Hoi dong (taì chanh) kình tc
(dk 492): Iìnancc councìl
Hoi dong, cong doan; hoì
nghì: Asscmblv
Hoi duong (Io thaì):
Svnagoguc
Hoi giao hoang truyen giao:
Pontìlìcal Nìssìonarv Works
Hoi hop, h. thao; hoì nghì, h.
dong: Conlcrcncc
Hoi kín: Sccrct socìctv
Hoi kinh sí (dk b0J):
Cathcdral chaptcr
Hoi nghi, phìcn hop, cong hoì,
c.nghì: Congrcgatìon
Hoi nghi: Svnod
Hoi nghi chuyen de ; tap tìcu
luan: Svmposìum
Hoi nhap, hoa nhap, dung
hop, phoì hop; sap nhap:
Intcgratc(-ìon)
Hoi nhap nhom: Croup
ìntcgratìon
Hoi nhap van hoa, ban dìa
(xu) hoa: Inculturatìon
Hoi nu sinh/sình vìcn:
Sororìtv
Hoi 0pus Dei; Hoì Lình Nuc
1hanh Cìa (Socìctas
Saccrdotalìs Sanctac
Crucìs); (Iong ßìcn duc)
than vu: 0pus Icì
Hoi tam diem: Irccmasoncrv
Hoi thanh, Cìao hoì: Lcclcsìa
Hoi thanh, Cìao hoì; gìao phaì:
Church
Hoi Thanh chien dau: Church
mìlìtant
Hoi Thanh Cong giao co: 0ld
catholìcs
12b
Hoi Thanh dau kho : Church
sullcrìng
Hoi Thanh khai hoan: Church
trìumphant
Hoi thua sai Naryknoll (NN,
1911): Narvknoll
Hoi tong do cau nguyen:
Apostlcshìp ol pravcr
Hoi tri loi: Chaptcr ol laults
Hoi truyen giao quoc te (1ìn
lanh): INC, Intcrnatìonal
Nìssìonarv Councìl
Hoi vien Areopago, h. v. hoc
duong Athcnc: Arcopagìtc
Hoi vien Dong ha: 1crtìarìcs
Hoi Vinh Son: Socìctv ol St.
\ìnccnt dc Paul
Hoi Xuan Bích (n. 1b41):
Sulpìcìans
Hoi/thoì vìcn man (Cl 4, 4):
Iullncss ol tìmc
Hon hình an: Kìss ol pcacc
Hon le Ðuc Trinh Nu Naria
(2J thang Cìcng): Lspousals
ol thc ßlcsscd \ìrgìn Narv
Hon le nhom, tap thc (cu
hanh chung): Croup
marrìagc
Hon nhan, hon phoì, gìa thu; lc
cuoì: Narrìagc, matrìmonv
Hon nhan chuan nhan va
hoan hop: Ratìlìcd and
consummatcd marrìagc
Hon nhan dì dang (ng. quv toc
kct hon voì thu dan):
Norganatìc marrìagc
Hon nhan di/lìcn chung; hon
nhan dong toc; h. nh. cung
nhom: Intcrmarrìagc
Hon nhan dang doi: Narrìagc
ol proprìctv
Hon nhan hoan hop, hoan
phoì: Consummatc marrìagc
Hon nhan hop phap:
Lcgìtìmatc marrìagc
Hon nhan khac dao, hon hop
(dì gìao) (dk 1124tt): Nìxcd
marrìagc
Hon nhan khong hoa hop cm
am, thìcu hanh phuc:
Nìsmarrìagc
Hon nhan khong the phan ly:
Indìssolublc marrìagc
Hon nhan Kito giao: Chrìstìan
marrìagc
Hon nhan luat dao: Rclìgìous
marrìagc
Hon nhan luat doi (hon phoì
thco luat ho): Cìvìl marrìagc
Hon phoi gia dinh (dk
10b1,J): Putatìvc marrìagc
127
Hon phoi kín (dk 11J0); nac
hon (hop phap): Sccrct
marrìagc
Hon uoc: Natrìmonìal
contract, sponsalìa
Hon don; hon loan: Chaos
Hon, lình hon; tam hon, tam
trí; con nguoì: Soul
Hong thuy sang the thuyet:
Ilood thcorv ol crcatìon
Hong thuy (St 7): 1hc Ilood,
1hc Iclugc
Hong y: Prìncc ol thc Church
Hong y hao tro: Cardìnal
Protcctor
Hong y ho truong: Cardìnal
Prclcct
Hong y dai dien/gìam quan:
Cardìnal \ìcar
Hong y dac su: Cardìnal
Lcgatc
Hong y dang gìam muc (dk
Jb0): Cardìnal ßìshop
Hong y dang pho te: Cardìnal
Icacon
Hong y doan: Sacrcd Collcgc
Hong y linh muc: Cardìnal
Prìcst
Hong y nhiep chính (thoì gìan
trong ngoì CH): Cardìnal
Chambcrlaìn
Hong y nien truong: Cardìnal
Ican
Hong y thi than: Cardìnal
Camarlcngo
Hong y truong dang pho te:
Cardìnal Proto-dcacon (lìrst
Cardìnal dcacon)
Hong y truong toa xa giai:
Crand Pcnìtcntìarv
Hong y (dk J49); can ban, chu
chot: Cardìnal
Hong hach; doc doan; dut
khoat, kìcn quvct; hct hìcu
luc (qua han), that hìcu:
Pcrcmptorv
Hop dung Nình Thanh (vg.
dc mang dì cho bcnh nhan):
Pvx
Hoi hoc, khí xong; muì hoì;
dong tu: Lllluvìum(-ìa)
Hop ly, cong bang; cong
mình, vo tu, khong thìcn vì:
Lquìtablcncss
Hop ly; huu lv, phaì lc; bìct
dìcu; phaì chang: Rcasonablc
Hop nhat, lìcn kct: Lnìtc
Hop phap: Lawlul
Hop phap; hop thuc, chính
dang: Lcgìtìmatc
Hop phap; phap lv: Lcgal
128
Hop phep/tinh, thích/xung
hop: Ic congruo
Hop tac co y: Iormal
coopcratìon
Hop tac cu su (bang hanh
dong bcn ngoaì chu khong v
thuc hoac khong co tinh):
Natcrìal coopcratìon
Hop thuc hoa; hop phap hoa
(con caì): Lcgìtìmatìon
Hop thuc/phap, dung luat: Lìcìt
Hop tuyen, suu tap: Anthologv
Hop tuyen, tuvcn tap; van tap,
thì tap: Ilorìlcgìum(-ìa)
Hop tu (trung da thu tình dc
tro thanh phoì thaì): Zvgotc
Hop van, an van; lam tho, dat
thanh tho; tuong hop/xung:
Rhvmc
Huan ca, Hc: ßook ol
Lcclcsìastìcus/ Sìrach
Huan du, loì co vu:
Lxhortatìon
Huan giao, dav gìao lv:
Catcchcsìs
Huan luyen, dao tao; cau
thanh; lap thanh; hinh
thanh: Iormatìon
Huan luyen (hoc hoì) lìcn tuc:
Contìnuous lormatìon
Huan quyen, quvcn gìao huan:
Nagìstcrìum
Huan quyen dac hiet, dac
huan: Lxtraordìnarv
magìstcrìum
Huan quyen thong thuong,
thuong huan: 0rdìnarv
magìstcrìum
Huan quyen trong thuc, trong
huan: Solcmn magìstcrìum
Huan/huv chuong; trang
hoang: Iccoratìon
Huy chuong Toa Thanh:
Pontìlìcal, papal dccoratìon
Huy chuong; anh dco: Ncdal
Huy hieu, gìa huv: Coat-ol-
arms
Huy hieu kinh sí: Insìgnìa ol
thc canons
Huy ho, baì b., tìcu huv:
Abolìsh, clìmìnatc
Huy ho, vo hìcu hoa:
Annulmcnt
Huy ho, vo hìcu hoa, baì hìcu
(dk 10): Nullìlìcatìon
Huy luc (doì laì voì cros sình
luc); tu vong: 1hanatos
Huyen hí hoc: 0ccultìsm
Huyen hí, kìcu khaì huvcn;
kình khung (nhu canh tan
thc): Apocalvptìc
129
Huyen thoai, hoang duong, co
tích, than thoaì: Nvthìcal,
lcgcnd, mvth
Huyen/than thoaì hoc:
Nvthologv
Huyet cau; vìcn nho: Clobulc
Huyet he, huvct thong, h.toc:
ßlood rclatìon
Huyet toc, than toc, quan hc
mau mu (dk 108):
Consanguìnìtv
Huynh de ; tha n thìc n: Iratcrnal
Hu ao; hu danh; phu phìcm,
phu van, phu hoa; hom
minh, khoc khoang: \anìtv
Hu dam (gìao hop gìan tình/
nua chung chu lav tu tcn
cua 0nan trong Kìto St J8,
8-10); thu dam: 0nanìsm
Hu mat, dìct vong, tram luan:
Pcrdìtìon
Hu quyen: Nomìnal authorìtv
Hu vình; khoc khoang tu dac:
\aìn glorv
Hu vo thuyet, dìct tính thuvct:
Nìhìlìsm
Hu vo/khong: Nothìngncss
Hua hao: Lmptv promìsc
Hua hon: Promìsc ol marrìagc
Huong an: Altar ol ìnccnsc
Huong thao: Hvssop
Huong tram; dot huong, xong
h.: Inccnsc
Huong dan, chi dao, diu dat:
Cuìdancc
Huong nga, noì huong:
Introvcrsìon
Huong ngoai gioi:
Lxtravcrsìon
Huong tam: Ccntrìpctal
Huong the: Lssc ad
Huong/doì ngoaì: Ad cxtra
Huong/doì noì: Ad ìntra
Huu chien vì Chua (vao cac
ngav hoac dìp lc lon 1rung
co): 1rucc ol Cod
Huu han; co ngoì so: Iìnìtc
Huu hieu, cong hìcu; thuc su,
hìcn thuc; co hìcu luc, gìa
trì, suc tac dong manh; so
quan thuc ngach: Lllcctìvc
Huu hieu hoa hon phoi (dk
11bb-bb): \alìdatìon ol
marrìagc
Huu hieu hoa (hon phoì):
Convalìdatìon
Huu hieu tính, hìcu luc; gìa trì
(luan lv, phap lv), hop thuc
tính: \alìdìtv
Huu hieu tính; hìcn thuc tính;
suc tac dong: Lllcctìvcncss
1J0
Hy le Nisa, 1hanh Lc:
Sacrìlìcc ol thc Nass
Huu ích; huu dung; thuc
dung: Ltìlìtv
Hy le ngoi khen, tan tung:
Sacrìlìcc ol praìsc
Huu than thuyet: 1hcìsm
Huu than thuyet; tu nhìcn
than gìao: Icìsm Hy le ta on: Lucharìstìc
sacrìlìcc, Sacrìlìcc ol
thanksgìvìng
Huu the: Lns
Huu the hoc quan he :
Rclatìonal ontologv
Hy sinh tu y /kìcn: Intcllcctual
sacrìlìcc, sacrìlìcc ol ìntcllcct
Huu the huong tha: Lssc ad
alìud
Hy sinh, qucn minh: Scll-
sacrìlìcc
Huu the loai suy: Analogìa cntìs
Hy te : Sacrìlìcc
Huu the tai the : In cssc
Hy te hí tích: Sacramcntal
ìmmolatìon
Huu the thieng lieng: Spìrìtual
bcìng
Hy te Cuu Uoc: 0ld 1cstamcnt
sacrìlìcc
Huu the, hìcn huu, ton taì:
Lssc, bcìng
Hy te khong do mau:
Lnbloodv sacrìlìcc
Huu the, thìcn, nhat va chan
thi gìao hoan (chi la mot):
Lns, bonum, unum, vcrum,
convcrtuntur
Hy te Tan Uoc: Ncw
1cstamcnt sacrìlìcc
Hy/duc vong: Hopc
Huu-tu-phuc: Saccìdananda
Hy truong Coliseum:
Colìscum
Hy hoa: Hcllcnìzatìon
Hy hoa tín ly: Hcllcnìzatìon ol
dogma

Hy lap: Crcck
Hy le giao hoa: Pcacc ollcrìng
1J1
I
Îch chung, cong ích: Common
good
Îch ky, vì kv: Scllìsh(-ncss)
Icteri, cuong loan, loan than
kình: Hvstcrìa
Im lang lam hang (khong ban
dcn mot dc taì nhung khì
can noì dcn la bang chung
cho thav ng. gìu ìm lang
khong bìct vc dc taì do):
Argumcnt lrom sìlcncc
In dau thanh: Stìgmatìzatìon
I-sa-ac: Isaac
Isaia len troi, thang thìcn
(nguv thu): Asccnsìon ol
Isaìa
Isaia thu ha (cac chuong bb-
bb trong sach Is): 1rìto-
Isaìah
I-sai-a, Is: Isaìah
Ît-ra-en: Isracl

1J2
K
Ke hao ve : Cocl
Ke chet song lai: Rcsurrcctìon
ol thc dcad
Ke lam nghe thuat thco loì taì
tu, khong chuvcn sau:
Iìlcttantc(-tì)
Ke phan hoi, phan nap thanh
cu (ng. kìto trao nap thanh
cu - chcn/dia thanh va sach
thanh - cho kc bach dao hoì
n. J0J-J11): 1radìtor
Ke thu, cuu dìch, doì phuong:
Lncmv, Advcrsarv
Kep, doì; nha haì can ho; (xua)
phung vu lc trong: Iuplcx
Ke giao/gìan; thu dam:
Sodomv
Ke hoach, phuong an, chuong
trinh; ban do; so do; dan
baì: Plan
Ke hoach hí tích: Sacramcntal
cconomv
Ke hoach cuu do: Iìvìnc
cconomv, plan ol salvatìon,
cconomv ol salvatìon (~
nhìcm cuc cuu do)
Ke hoach hoa gia dình:
Iamìlv plannìng
Ke hoach hoa gia dình thco
phuong phap tu nhìcn:
Natural lamìlv plannìng
Ke hoach TC: 0ìkonomìa
Ke nhiem, kc vì; kc thua; kc
tìcp, lìcn tìcp: Succcssìon
Ke nhiem cac tong do:
Apostolìc succcssìon
Ke thua theo phap dinh: 1o
succccdto an ìntcstatc cstatc
Ke: \crsc
Ket an, lcn an; thaì bo, loaì bo:
Condcmn(-atìon)
Ket an/toì; ng. bì kct an, pham
nhan: Convìct
Ket an tuyet thong: Anathcma/
cxcommunìcatìon
Ket cuc di den cho...:
Culmìnatc ìn
Ket cuc than tình, gìaì phap
than dìcu (lam nhu cu bam
mav la 1C dcn gìaì quvct
hct moì su): Icus-cx-
machìna
Ket hiep han the : Substantìal
unìon
Ket hiep ngoi vi: Pcrsonal
unìon
Ket hiep sieu hien:
1ranslormìng unìon
1JJ
Ket hiep thieng lieng:
Spìrìtual unìon
Ket hon: Contract marrìagc
Ket hon hang dai dien (dk
110b): Proxv marrìagc
Ket hon lan thu hai, taì hon
(nam tuc huvcn; nu taì gìa):
Iìgamv
Ket hon (cuoì vo); ga ban; tan
thanh, nhan thco: Lspousc
Ket hon; ga ban; hon lc: Wcd(-
dìng)
Ket hop ngau nhien:
Coìncìdcntal aggrcgatc
Ket hop thuoc tính:
Accìdcntal unìon
Ket luan than hoc:
1hcologìcal conclusìon
Ket thuc, dinh chi, thu tìcu,
huv bo; hoan thanh; tu vi:
1crmìnatìon
Ket tu tu tu (bon chu; vg.
YHWH): 1ctragrammaton
Ket uoc song phuong:
bìlatcral/svnallagmatìc
Contract(-ìon)
Ket uoc; hop dong, khc uoc:
Contract(-ìon)
Keu goi, hìcu trìcu; khang cao,
thuong to; vcu cau; hap dan:
Appcal, summon
Keu moi; moì goì; moc goì:
Invìtatìon
Kha giai the tính ngoai tai:
Lxtrìnsìc/outcr dìssolubìlìtv
Kha giai the tính noi tai:
Intrìnsìc dìssolubìlìtv
Kha hoan thien tính:
Pcrlcctìbìlìtv
Kha kính; ngaì, quv...(tu dung
dc ton xung cac gìao si):
Rcvcrcnd
Kha nang chong henh, kh.n.
mìcn dìch; mìcn tru, dac
mìcn: Immunìtv
Kha nang sinh duc: Ccnìtalìtv
Kha nang truyen thong:
Communìcatìvc compctcncc
Kha nang, nang luc; nang
cach; taì nang, khco lco:
Abìlìtv, capacìtv
Kha the tính; kha nang:
Possìbìlìtv
Kha thu tính; thu nan tính (co
thc chìu kho dau): Passìbìlìtv
Kha tri, kha nìcm, co thc hìcu,
dc hìcu: Intcllìgìbìlìtv
Kha/tìcm nang: \ìrtualìtv
Kha-ha-cuc, Kh: Habakkuk or
Habacuc
Khac hiet, da dang, nhìcu vc:
Iìvcrsìtv
1J4
Khac hiet trong hiep nhat:
Iìvcrsìtv wìthìn unìtv
Khac hiet ve pham chat:
0ualìtatìvc dìllcrcncc
Khac dao (dk 108b); bat dong
tín nguong: Iìsparìtv ol
cult/worshìp
Khac/la thuong; dac bìct:
Lxtraordìnarv
Khac-gai, Kg: Haggaì (Aggaì,
Aggacus)
Khach quan tính; thaì do khach
quan, vo tu: 0bjcctìvìtv
Khach quan; khach thc; muc
dích/tìcu: 0bjcctìvc
Khai doan duc tin, buoc dan
nhap duc tìn: Prcamblcs ol
laìth, pracambula lìdcì
Khai mac, kh. truong; mo dau,
khanh thanh; nham chuc:
Inauguratc
Khai quat: Iìsìntcr(-mcnt)
Khai tam (dan nhap vao mau
nhìcm): Nvstagogv
Khai tam, mo dau, nhap mon:
Inìtìatìon
Khai trien giao ly:
Icvclopmcnt ol doctrìnc
Khai tru khoi hang giao sí
(dk 1J94): Iìsmìss lrom
clcrìcal statc
Khai huyen, Kh; mac khaì:
Apocalvpsc, rcvclatìon
Khai niem, v nìcm: Conccpt
Khai niem: \crbum mcntìs
Khai niem co so, kìcn thuc co
dang; bo phan/co quan so
phat/tao: Rudìmcnt(s)
Khai niem hoa:
Conccptualìzatìon
Khai quat hoa, tong quat hoa,
suv rong; pho cap, pho bìcn:
Ccncralìzatìon
Kham xet, xcm xct, tham tra;
thì cu, khao hach; tham
van: Lxamìnatìon
Khang hac, bac bc,
phan/chong doì; (dat) van
nan; cao tì (dk 14b0):
0bjcct(-ìon)
Khang hien that hieu:
Pcrcmptorv cxccptìons
Khang hien vìcn an phong
thanh; khang vìcn phc quv
(dua ra nhung lv do chong
trong cac vu phong thanh):
Icvìl`s advocatc
Khang cu thu dong:
Satvagraha
Khang cu tieu cuc: Passìvc
rcsìstancc
1Jb
Khang dich luan, doì phuong
luan chung (lav gav ong dap
lung ong): Ad homìncm
Khang dich luan, doì thu luan
chung (dung lv doì thu
chong laì doì thu) (gìao luat)
do nhan: Ab homìnc
(argumcnt)
Khang vien luong tam:
Conscìcntìous objcctor
Kha-noc: Lnoch
Khao co hoc: Archacologv
Khao co hoc kinh thanh:
ßìblìcal archacologv
Khao sat; khao cuu, dav cong
nghìcn cuu: Iìsquìsìtìon
Khat vong, nguvcn/kv vong;
loì nguvcn tat: Aspìratìon
Khan trum, vaì trum: \cìl
Khan [thua| chc mat (nu tín
do Hoì gìao: Yashmak
Khan ha Veronica (lau mat
Chua Cìcsu trcn duong tu
nan): \cronìca`s vcìl
Khan cam gay (CN, quang vaì
chu gìup lc): \ìmpa
Khan che chen: Chalìcc vcìl
Khan deo tay (trong 1hanh Lc
thoì xua): Nanìp(u)lc
Khan lau chen, khcn tuvct:
Purìlìcator
Khan lau tay (phung vu):
Nanutcrgc
Khan liem thanh Torino,
khan lìcm thanh (1urìn, Y,
tang xac IK:): Holv shroud
Khan lot, ta lot, khan boc (trc
con): Swaddlìng-bands/-
clothcs
Khan lot chcn thanh: Corporal
Khan lup nu tu: Rclìgìous vcìl
Khan phu han tho: Altar cloth
Khan phu chen (chcn thanh
trong phung vu ßvdanxìo):
Acr
Khan phu dau goi (CN dung
khì hanh lc): Crcmìal(-c)
Khan phu vai (khoac ngoaì,
khac voì khan vaì quang bcn
trong, truoc khì mac lc
phuc): Humcral
Khan quang vai, khan vaì:
Amìcc, humcral vcìl
Khan thanh Hy lap (co dì tích
thanh): Crcck corporal
Khan/bang choang vaì (khoac
lcn v phuc tu si cua mot so
Iong tu); bo ao IN:
Scapular
Khang dinh, qua quvct:
Allìrmatìon
1Jb
Khang dinh cach (dc noì vc
1C): \ìa allìrmatìonìs
Kham liem; chc dav, bao kín;
khan lìcm: Shroud
Kham su toa thanh: Apostolìc
dclcgatc
Khan cap, buc bach, buc thìct,
cap bach: Lrgcnt
Khan cau, cau khan, kcu cau;
phu ho: Invocatìon
Khan cau, van naì: ßcsccch
Khan nguyen: Impctratorv
pravcr
Khan cong (dk 1192): Publìc
vow
Khan cu so co dinh: \ow ol
stabìlìtv
Khan don: Sìmplc vow
Khan hon hop (dk 1192§J):
Nìxcd vow
Khan khiet tinh: \ow ol
chastìtv
Khan kho ngheo: \ow ol
povcrtv
Khan lan cuoi: Iìnal vow
Khan lan dau: Iìrst vow
Khan sinh: Prolcsscd
Khan tam: 1cmporal vow
Khan tong nhan: Pcrsonal
vow
Khan tong su: Rcal vow
Khan tron: Pcrpctual vow
Khan trong: Solcmn vow
Khan tu: Prìvatc vow
Khan vang loi: \ow ol
obcdìcncc
Khau [con| khuvct: Nìssìng
lìnk
Khau chien: Warl-/areï ol
words
Khau hieu, bìcu ngu: Slogan
Khau nguyen (doc kình):
\ocal pravcr
Khau thiet vo hang, loì noì
bav dì: \crba volant
Khe, kc ho; gìan kv (thoì gìan
gìan cach toì thìcu can phaì
gìu nhung khì chìu cac chuc
[thanh|): Intcrstìccs
Khen ngoi, ca tung; khuvcn
bao, co van; gìoì thìcu, tìcn
cu, guì gam, pho thac:
Commcnd
Khen ngoi, tham hoì, chuc
mung: Complìmcnt
Khen thuong: Rcmuncratorv
sanctìon
Khe uoc: Contract
Khe uoc hon nhan:
Natrìmonìal covcnant
1J7
Kheu goi; khcu dam, quvcn ru
tinh duc: Scx-appcal,
pornographìc, crotìc, scxv
Khí: Ruach
Khí chat, tính khí; tính tinh:
1cmpcramcnt
Khích hien phap (phuong
phap goì hoì thco kìcu cua
Socratcs): Naìcutìcs
Khích le, co vu: Hortatìvc(-orv)
Khiem ha, kh.nhuong, kh.ton,
nhun nhuong; thap hcn,
tam thuong: Humblc
Khiem ton/nhuong; doan
trang, nct na: Nodcstv
Khiem dien, khuvct tìch, vang
mat taì toa; thìcu/vo no; bo
cuoc; bat luc, thìcu thon:
Iclault
Khiem nha, vo lc, bat lìch su,
so sang, tro trcn; vo lìcm si;
tu phu: Immodcstc(-v)
Khien trach (dk 1JJ9):
Rcbukc
Khiep so/dam: Horror
Khiet tinh: Chastìtv
Khiet tinh vo chong: Conjugal
chastìtv
Khieu dam; sach bao khìcu
dam, dam thu:
Pornographv, obsccnìtv
Khieu khích; khcu goì:
Provocatìon
Khinh hí/rc, khình mìct; chc
nhao: Scorn
Khinh miet/thuong/bi:
Icspìsc, contcmptuous
Khinh xac (noì gìam dì, khong
trinh bav hct su that); khình
ngu phap: Lndcrstatcmcnt
Khinh xuat, sao lang, chcnh
mang, bo bc: Ncglcct
Kho hac, ngan kho; kho tang;
bo taì chanh: 1rcasurv
Kho tang, ton khoan; tìcn guì,
t. dat coc, t. kv quv; tram
tích: Icposìt
Kho tang cong duc cua CH:
1rcasurv ol thc Church
Kho tang cong duc/trang:
1rcasurv ol mcrìts
Kho tang duc tin, tín bao kho
(11m b,20): Icposìt ol laìth
Kho ngheo Phuc Am:
Lvangclìcal povcrtv
Kho/cho chua; noì chon cat;
ng./vat cat gìu nhung dìcu
bí mat: Rcposìtorv
Khoa anh thanh, anh tuong
hoc: Iconographv
Khoa hien/mình gìao, tín
chung hoc: Apologctìcs
1J8
Khoa chu giai: Hcrmcncutìcs
Khoa chua tri hang dien, lìcu
phap dìcn: Llcctrothcrapv
Khoa dia chính tri: Ccopolìtìcs
Khoa hoc; kìcn thuc/trì thuc:
Scìcncc, scìcncìa
Khoa hoc kito (ton phaì do
Narv ß. Lddv sang lap
(1879), chu truong co quvcn
chua bcnh qua nìcm tìn va
tu choì dung dcn v khoa):
Chrìstìan scìcncc
Khoa hoc luan, nhan thuc luan
(khao luan vc phuong phap
hìcu bìct): Lpìstcmologv
Khoa hoc nhan van, co dìcn
hoc: Humanìtìcs
Khoa hoc thanh (co chu dc va
tình than ton gìao): Sacrcd
scìcnccs
Khoa hoc ve duc tin: Scìcncc
ol laìth
Khoa nhan chung than hoc:
1hcologìcal anthropologv
Khoa phan tích hau thien:
Postcrìor analvtìcs
Khoa phoi thai, phoì hoc:
Lmbrvologv
Khoa su pham, gìao duc hoc:
Pcdagogv
Khoa xem chu viet, but tuong,
thuat chìct tu: Craphologv
Khoa than; chu nghia khoa
than: Nudìsm
Khoa hoi thao, hoc hoì
chuvcn dc: Scmìnar
Khoai cam nhuc duc, dam
cam: \cncrcal dclcctatìon
Khoai cam; khoaì tra, thu vì:
Iclcctatìon
Khoai lac: Plcasurc
Khoai lac chu nghía:
Hcdonìsm
Khoai lac giao hop: \cncrcal
plcasurc
Khoan dung, dung thu, dung
nhuong, nhan nhuong, kìcn
nhan, chìu dung: 1olcrancc
Khoan thu, bao dung; nhan
nhuc: Longanìmìtv
Khoan thu/hoa; phong thu
thuvct; loì song buong tha:
Laxìsm
Khoan luat: Canon ol a councìl
Khoe khoang, khoac lac; hanh
dìcn; tu khoa, tu hao:
ßoastìng
Khoe khoang, tu phu, tu man,
tu cao t. daì; v tuong doc
dao, loì van dac sac: Conccìt
1J9
Khoet ho hach nhan (nhan
cau); mình gìaì: Lnuclcatc
Kho khan: Arìdìtv
Kho khan thieng lieng:
Spìrìtual drvncss
Kho: Iukha
Kho che; kho luvcn: Asccsìs
Kho dau: Sullcrìng
Kho dau, gìan truan, bat hanh;
thu thach: 1rìbulatìon
Kho hình, hinh phat; dau kho:
Pocna
Kho phu thuyet (cho rang 1C
Cha chìu kho nan):
Patrìpassìanìsm
Kho tho: Stanza
Kho/thong dam; chung khoaì
kho, tu hanh ha chính
minh: Nasochìsm
Kho che: Nortìlìcatìon
Kho nan: Passìon
Khoi nang; gìa tìcn; nhìcm
vu; an buoc toì; dìcn tu (cua
cac bc trcn cao cap... nhan
cac dìp dì kình luoc): Chargc
Khon ngoan, duc khon, hìcn
duc: Sapìcntìa, sophìa
Khon ngoan, duc khon; tung
traì; Sach Khon ngoan, Kn:
Wìsdom
Khon ngoan; lìch duvct, thong
thao, uvcn bac, uvcn tham:
Wìsc
Khon ta, kho ta ncn loì:
Incllablc
Khong hiet, vo trì, bat kha trì:
Ncscìcncc
Khong ho hen, vo bìcn; vo
cuc: Inlìnìtv
Khong cam ket, lung lo, nuoc
doì: Non commìttal
Khong can thiep: Non
ìntcrvcntìon
Khong cat hì: Lncìrcumcìsìon
Khong chac chan, xac thuc;
bat dình, bap bcnh; luong
lu: Lnccrtaìntv
Khong chiu dieu kien, khong
lc thuoc dìcu kìcn; tuvct doì:
Lncondìtìoncd
Khong chiu xet xu; khong xct
xu cho cong bang: Icnìal ol
justìcc
Khong co khong duoc, tìcn
quvct, thìct vcu: sìnc qua
non
Khong co lay mot ly do nao:
No carthlv rcason
Khong co tình ng., bìct xot
thuong; nhan tam, tan ac:
Hcartlcss
140
Khong co trong KT; traì voì
K1: Lnbìblìcal
Khong di chuc: Ab ìnstcstat,
Intcstatc(-acv)
Khong doi nao: Crcck calcnds
Khong dung, saì; khong chính
xac, khong chinh; thìcu sot:
Inaccuratc
Khong gian; khong trung;
khoang trong; khoang cach;
khoang thoì gìan: Spacc
Khong hai hoa, kh.hoa hop;
khong thích hop, kh.can
xung; khong phaì phcp, bat
lìch su: Incongruìtv
Khong hop phap; khong
chính dang, kh.ch.thuc;
khong hop lv; vo can cu;
ngoaì hon nhan, tu sình:
Illcgìtìmatc(-acv)
Khong kito; traì voì Kìto gìao:
Non-chrìstìan, unchrìstìan
Khong nhan cd Calccdonìa:
Non chalccdonìan
Khong nhat quan, mau thuan:
Inconsìstcnt
Khong pham (kh.co) toì
(trong thuc tc): Impcccancv
Khong rua toi; khong co tcn
thanh: Lnchrìstcncd
Khong sinh loi, ích loì, kct
qua; vo ích, uong cong; that
baì: Lnlruìtlul(-ncss)
Khong sinh san, vo sình; can
coì; khong kct qua, vo bo; vo
khuan: Stcrìlc
Khong the hiet, khong thc
nhan thuc; bat kha trì:
Lnknowablc
Khong the chinh /khac phuc,
bat kha thang, vo dìch; bat
kha trìct: Invìncìblc
Khong the choi cai, tranh
gìanh; khong thc hoì tì/tu
bo: Lnchallcngcablc
Khong the di chuyen, thuvcn
chuvcn: Irrcmovabìlìtv
Khong the di chuyen; bat dì
dìch, co dình, bat dong;
khong thc baì mìcn; kìcn
dình, k. quvct: Immovablc
Khong the dao nguoc, chuvcn
hoì: Irrcvcrsìblc
Khong the doi thay, bat bìcn:
Immutabìlìtv
Khong the hu nat (bìcn chat),
bat hu; khong thc mua
chuoc: Incorruptìbìlìtv
Khong the tha thu :
Irrcmìssìblc
141
Khong the thay the:
Incommutablc
Khong the thay/bìcn doì; bat
bìcn: Lnchangcablc
Khong the truyen dat, bat kha
thong: Incommunìcablc(-
bìlìtv)
Khong thích dang, kh. thoa
dang, kh. phu hop; khong
dav du: Inadcquatc(-cv)
Khong thích dang/hop; lac dc;
khong dung luc, hop thoì:
Irrclcvancc, -cv
Khong thoi hieu (phaì ra toa):
Imprcscrìptìblc
Khong thuan nhat, hon tap; dì
chat; dì loaì:
Hctcrogcncous(-cìtv)
Khong tiet duc, hoang dam;
khong kìcm chc duoc:
Incontìncncc
Khong tieu hieu, vo loaì:
Atvpìcal
Khong tin, khong tìn nhan;
khong tìn tuong: Iìsbclìcvc
Khong truyen phep (banh,
ruou); khong cung hìcn
(nha tho): Lnconsccratcd
Khong tuong: Ltopìa
Khong tuong thuong gioi
(1ìllìch): \crtìcal utopìa
Khong vang loi, bat phuc
tung, bat tuan: Iìsobcdìcnt
Khong xac dinh, bat dình,
phìcm dình, map mo; vo
han; vo dình thc: Indclìnìtc
Khong xuc dong, than nhìcn,
dìcm tinh: Impassìvc
Khong, vo, bat, phì: Non-
Khong/ phì gìao phaì:
Lndcnomìnatìonal
Khong/ban chính thuc; an
can, sot sang (gìup do):
0llìcìous
Khong-thoi gian: Spacc-tìmc
Khoi han, khoì dìcm, moc
truoc: A quo
Khoi nguyen hoc (doì laì voì
canh chung hoc): Protologv
Khoi nguyen nhan loai, qua
trinh hinh thanh nhan loaì:
Anthropogcncsìs
Khoi nguyen toi, vì nhan
nguvcn toì (nguvcn nhan):
0rìgìnatìng orìgìnal sìn
Khoi nguyen va cung tan:
Alpha and 0mcga
Khoi sinh phoi thai:
Lmbrvogcncsìs
Khoi to (dk 1b01):
Introductìon ol thc casc
142
Khu dat rao kín; hang rao vav
quanh; taì lìcu guì kcm; noì
vì; noì cam: Lnclosurc
Khu dat; dìa hinh, dìa thc;
lanh vuc: 1crraìn
Khu vuc thuoc quvcn gìao
hoang: 0bcdìcncc ol thc
popc
Khu, hat: Cìrcumscrìptìon
Khuc hi thuong, aì ca, aì khuc:
Llcgv
Khuc giai, quang dìcn:
Paraphrasc
Khuc nhac dan ong nha tho:
Straìn ol thc church organ
Khue phong: Cvnacccum
Khung canh, boì canh; van
canh/mach, ngu canh;
canh/tinh huong: Contcxt
Khung ve hieu hien vu tru ;
bìcu tuong co gang tu caì
thìcn: Nandala
Khung hoang: Crìsìs
Khung khoang han sac:
Idcntìtv crìsìs
Khuon mau, mo bìcu; hc bìcn
hoa; trac ngon (trinh thuat
Phuc Am ncu bat mot loì
noì dac bìct cua Iuc Cìcsu):
Paradìgm
Khuon vang thuoc ngoc (Nt
7, 12): Coldcn rulc
Khuyen nho; hoaì nghì, vcm
thc; bat chap dao lv, vo lìcm
si: Cvnìc(-al)
Khuyen cao: Nonìtum
Khuyen khích, khích lc, co vo;
ung ho: Lncouragc
Khuyen thien: Par(a)cncsìs
Khuyet vi (dk 1bJ): \acancv
Khuyet, trong, bo khong:
\acant
Khuynh huong, thìcn h.,
nghìcng chìcu; cuì dau, cuì
minh: Inclìnatìon
Khuynh huong, thìcn huong:
Proclìvìtv, tcndcncv, trcnd
Khu trung, sat trung, dìct
khuan; lam cho hct sình
san, trìct san, tuvct san:
Stcrìlìzc(-atìon)
Kích duc bang mìcng luoì:
Cunnìlìngus
Kích duc mieng, khau dam:
0ral crotìsm, oralìsm
Kích dong; kích thích; lam
nao dong, soì noì, hung
khoì, nao nuc; khích dong,
khuav dong; gav ncn, goì
lcn: Lxcìtc(-mcnt)
14J
Kích thuoc, quv mo:
Proportìons
Kich luan ly (thoì 1rung co
tranh luan gìua 1hìcn va
Ac): Noralìtv plav
Kich ton giao: Nìraclc plavs
Kich trình ta cuoc thuong
kho: Passìon plav
Kiem chung; tham tra; xac
mình: \crìlìcatìon
Kiem duyet vien: Ccnsor
Kiem dinh than hoc:
1hcologìcal ccnsurc
Kiem soat sinh san: ßìrth
control
Kiem trung tu phap: Judìcìal
ccnsurc
Kien dinh/ tri; co chap, khang
khang; daì dang, ton luu:
Pcrsìstcncc(-cv)
Kien nhan, k.tri, bcn chí,
b.gan; bcn do cho dcn cung
(gìu on thanh cho dcn
chct): Pcrscvcrancc,
pcrscvcrancc, patìcncc
Kien tam/tri: Constancv
Kien nhan (ng. co thìcn
nhan), tìcn trì: Sccr
Kien thuc thau thai: Acquìrcd
knowlcdgc
Kien thuc thien phu : Inluscd
knowlcdgc
Kien tung, tranh chap,
tr.tung; tranh luan: Lìtìgatc
Kieng khem/cu; tranh:
Abstaìn, abstìncncc
Kieng thit, ngav: Iavs ol
abstìncncc
Kieng thit ngay thu sau:
Irìdav abstìncncc
Kiep: Kalpa
Kiep sau; khac la, khong thuc
tc: 0thcrworldlìncss
Kiet suc, suv vcu; vo hìcu, bat
luc: Lllctc, cxhaustcd
Kiet tac: mastcrpìccc
Kieu cang, ngao man; kìcu kv:
Haughtv
Kieu hanh, hanh dìcn; kìcu
cang, k. ngao, tu hao: Prìdc
Kieu Bydanxio, vìcn vong:
ßvzantìnìsm
Kieu chu hoa (Roma, tk 4-8):
Lncìal scrìpt
Kieu di truyen an hình, kìcu
gìcn: Ccnotvpc
Kieu doi xuong, dap ca:
Antìphonal
Kieu mau; dìcn hinh; (K1)
tìcn trung, du bìcu: 1vpc
144
Kieu noi, thanh ngu; than
ngon (loì 1C noì ra mot
cach sìcu nhìcn voì mot
nguoì): Locutìon
Kieu/mau rap khuon, mau co
san: Stcrcotvpc
Kim su (lìch su cac 1hanh do
Jacobus dc \oragìnc (†
1298) bìcn soan): Coldcn
lcgcnd
Kín dao, bí mat; tham kín:
Sccrccv
Kín, bí mat; tham kín; loì
nguvcn trcn lc vat (xua~
doc tham): Sccrct
Kinh "Hay nho": Ncmorarc
Kinh "Pho dang linh hon...":
Commcndatìon ol thc Soul
Kinh "Sang danh": Clorìa
Patrì
Kinh "Thanh, Thanh,
Thanh...": Sanctus
Kinh "Vinh danh": Clorìa
Kinh an com (truoc hoac sau
bua an): Cracc (at mcals)
Kinh ho: Canon
Kinh Cao mình: Conlìtcor
Kinh cau: Lìtanv
Kinh cau Anh giao: ßìddìng
pravcr
Kinh cau cho hct moì tín huu
(con song va da qua doì):
Commcmoratìon ol thc
Lìvìng and thc Icad
Kinh cau cac thanh: Lìtanv ol
thc saìnts
Kinh cau cho nguoi song:
Ncmcnto ol thc lìvìng
Kinh cau Ðuc Ba : Lìtanv ol
0ur Ladv
Kinh cau Ðuc Ciesu (nhac dì
nhac laì cau "Lav Chua
Cìcsu Kìto, Con 1C, xìn
thuong xot con la kc co
toì"): Jcsus (Chrìst) pravcr
Kinh cau Nau chau bau Chua
Cìcsu: Lìtanv ol thc Prccìous
ßlood
Kinh cau tat: Iìvìnc praìscs
Kinh cau Thanh danh Chua
Ciesu: Lìtanv ol thc Holv
Namc
Kinh cau thanh Ciuse: Lìtanv
ol St. Joscph
Kinh cau Trai tim Chua
Ciesu: Lìtanv ol thc Sacrcd
Hcart
Kinh cay: Act ol hopc
Kinh chieu: Lvcnìng Pravcr,
\cspcrs
14b
Kinh chieu (Anh gìao):
Lvcnsong
Kinh chieu (cau cho ng. qua
co); thuoc gìa (dc tran an),
hu duoc; loì tran an: Placcbo
Kinh Chung tung 1C" (doc
tìcp sau buoì chau Ninh
1hanh): Iìvìnc praìscs
Kinh dang ngay (cho 1hanh
1am Chua): Nornìng
ollcrìng
Kinh dem (xua gom Kình sach
va Kình sang cua Phung vu
gìo kình ngav nav): Nocturn
Kinh doc khi an: Cracc at
mcals
Kinh doc sau Thanh Ie (Lco
III, cho toì n. 19b4): Lconìnc
pravcrs
Kinh gio nhat: Prìmc
Kinh hoac Lc cau cho nguoì
qua co: Sullragcs
Kinh Hay nhan: Suscìpc
Kinh Hay nho: Ncmorarc
Kinh hoi niem, truv/tuong
nìcm, (sau khì truvcn phcp):
Anamncsìs
Kinh khan xin (doc sau kình
Lav Cha trong 1hanh Lc):
Lmbolìsm
Kinh Kính mung: Avc Narìa,
Haìl Narv
Kinh Koran (Hoì gìao): Koran
Kinh Iay Cha: Lord`s Pravcr,
0ur Iathcr, Patcr Nostcr
Kinh Iay Chien Thien Chua;
hinh nho cua Chìcn 1C:
Agnus Icì
Kinh Iay Nu vuong: Salvc
Rcgìna
Kinh Iay Nu Vuong thìcn
dang: Rcgìna coclì
Kinh luoc theo giao luat:
Canonìcal vìsìtatìon
Kinh luoc tong toa: Apostolìc
vìsìtatìon
Kinh ly, kình luoc (dk J9b):
Pastoral vìsìtatìon
Kinh Nan coi : Rosarv
Kinh men: Act ol lovc
Kinh nghiem: Lxpcrìcncc
Kinh nghiem than cam, than
nghìcm: Nvstìcal cxpcrìcncc
Kinh ngoi khen: Nagnìlìcat
Kinh nguyen: Luchologv
Kinh nguyen ngan (gom cau
xuong va cau dap): Prcccs
Kinh nguyen phung vu:
Lìturgìcal pravcrs
Kinh nhap le: Introìt
14b
Kinh nhat tung, than vu:
Iìvìnc ollìcc
Kinh phat ta: Act ol rcparatìon
Kinh rua tay: Lavabo
Kinh sach: 0llìcc ol rcadìngs
Kinh sang: Natìns or mattìns
Kinh sang; gìo Kình Ca Ngoì
ßan Sang: Lauds
Kinh Sang danh: Clorìa Patrì
Kinh sí: Canon
Kinh sí dong: Canon rcgular
Kinh sí Dong thanh Norhert
(sang lap n. 1120):
Prcmonstratcnsìan canons
Kinh sí dan vien thanh Victor
(Parìs): \ìctorìncs
Kinh sí doan: Cathcdral
chaptcr
Kinh sí thanh Augutino:
ßlack canons
Kinh sí xa giai: Canon
pcnìtcncìarv
Kinh sí xa giai (dk b08):
Canon pcnìtcntìarv
Kinh su: Scrìbc
Kinh Ta on: Lucharìstìc pravcr
Kinh ta on hoac cau chuc (Io
thaì): ßcrakah
Kinh Tam thanh tung
("1hanh Chua troì! 1hanh
1oan nang! 1hanh ßat tu!
\ìn thuong xot chung con! "
ßìzantìno): 1rìsagìon
Kinh te hoc; ncn kình tc:
Lconomìcs
Kinh te thi truong: Narkct
cconomv
Kinh te, co loì, sình loì; lìcn
quan dcn kc hoach cuu do:
Lconomìc
Kinh thanh: Holv Wrìt, ßìblc,
Sacra doctrìna pagìna,
Sacrcd Scrìpturc, Holv
Scrìpturclsï
Kinh thanh hop dan: ßìblìcal
concordancc
Kinh Thanh ung nghiem:
Iullìl(l)mcnt ol Scrìpturc
Kinh Thanh (cong gìao dìch ra
tìcng Anh taì Iouaì, ßi; 1L
n. 1b82; CL n. 1b09):
Iouaì(Iouav/Iowav) ßìblc
Kinh Thanh (Io thaì): 1anakh
Kinh Thanh (gìoì nghco)
tranh truvcn (1rung co
dung dc dav gìao lv kình
thanh bang tranh vc): ßìblìa
paupcrum
Kinh Than vu: Iìvìnc ollìcc
Kinh Than vu kính Iuc Nc:
Lìttlc ollìcc ol our Ladv
147
Kinh Thu nhan:Conlìtcor
Kinh thuong xot: Kvrìc clcìson
Kinh tien dang 1hanh 1hc
(sau truvcn phcp):
Lucharìstìc oblatìon
Kinh tien hien trong thanh
Ie (Lc quv, Kình ta on);
cach lav chu dau: Anaphora
Kinh Tin kính cac Tong do :
Apostlc`s crccd
Kinh tin kính Nicea: Nìccnc
Crccd
Kinh Tin kính, cong thuc
tuvcn tín; tín khoan: Crcdo
Kinh tin; duc long tìn; hanh vì
duc tìn: Act ol laìth
Kinh toi: Complìnc
Kinh tong nguyen, loì nguvcn
nhap lc: Collcct
Kinh tom: Abhor(-rcncc)
Kinh Truyen tin: Angclus
Kinh tuong nho ke chet:
Ncmcnto ol thc dcad
Kinh (phung vu ßvzantìo);
tranh vc IK voì IN va
thanh Cìoan 1av gìa: Icìsìs
Kinh Vuc sau: Ic prolundìs
Kính dang Thien Chua chí
thien chí dai: I0N, Ico
0ptìmo Naxìmo
Kính nho: Cclcbratcl-//coï thc
mcmorv
Kính phuc, kham phuc:
Admìrc
Kính phuc, nguong mo:
Lstccm
Kính so: Rcvcrcntìal lcar
Kính so TC: Icar ol Cod
Kinh, tìct (Nha Phat): Sutra
Kito dien hoa chu thuyet:
Chrìstogcncsìs
Kito giao hoa, kìto hoa, lam
cho tham nhuan, mang laì
tình than kìto:
Chrìstìanìzatìon
Kito giao khong ten, k.g. taì
tam: Anonvmous
Chrìstìanìtv
Kito giao, duc tìn hoac tình
than kìto: Chrìstìanìtv
Kito hoc: Chrìstologv
Kito hoc cao the (nhan manh
dcn thìcn tính cua IK):
Hìgh chrìstologv
Kito hoc chuc nang/tac nang:
Iunctìonal chrìstologv
Kito hoc giai tích: Analvtìcal
Chrìstologv
Kito hoc ha khoi, thang trinh:
Chrìstologv lrom bclow,
asccndìng
148
Kito hoc huu the: 0ntologìcal
Chrìstologv
Kito hoc kinh thanh: ßìblìcal
Chrìstologv
Kito hoc loi-nguoi (bao toan
nhan tính IK truong phaì
Antìokìa): Logos-anthopos
chrìstologv
Kito hoc loi-xac the (bao toan
thìcn tính IK truong phaì
Alcxandrìa): Logos-sarx
chrìstologv
Kito hoc sieu nghiem:
transccndcntal Chrìstologv
Kito hoc Thanh Iinh: Spìrìt
Chrìstologv
Kito hoc thuong xuat, gìang
trinh: Chrìstologv lrom
abovc, dcsccndìng
Kito hoc trình tu: Proccss
chrìstologv
Kito huu Canh giao (o 1rung
Iong): Asvrìan Chrìstìans
Kito huu chu truong gìu luat
Io thaì: Judaìzcrs
Kito huu phi CH, bì khaì tru:
Lnchurchcd Chrìstìans
Kito huu 1hanh 1oma
(Nalabar, An do): 1homas
chrìstìans
Kito huu vo danh (co tình
than kìto, ma khong gìa
nhap kìto gìao): Anonvml-
casï chrìstìan
Kito khac (ncn gìong IK):
Altcr Chrìstus
Kito, Iang chìu xuc dau,
Ncsìa: Chrìst
Kít-ron: Ccdron
Ky chay 40 ngay (xua); thoì
gìan cach lv kìcm dìch:
0uarantìnc
Ky cong/kìct tac cua 1C: Ccsta
Icì
Ky dieu, kv la; kv quan; ngac
nhìcn; kình ngac, kình
phuc: Wondcr
Ky gian, thoì kv, khoang thoì
gìan: Iuratìon
Ky nghí le; kv huu tham:
\acatìon
Ky luat, mon hoc, bo mon; roì
hanh xac; chính thc Calvìn;
rcn luvcn; dua vao khuon
phcp; sua phat; hanh xac:
Iìscìplìnc
Ky nguyen, thoì daì; thoì kv:
Lpoch
Ky niem, tuong nho, hoì
nìcm; daì kv nìcm; lc nho:
Ncmorìal, commcmoratìvc
149
Ky khoa hoc: 1cchnoscìcncc
Ky nang an ai: Ars amandì
Ky nu quy hoi/ chanh (phu nu
gìang ho/ phong dang an
nan hoì caì): Nagdalcns
Ky thuat, phuong thuc tìcn
hanh: 1cchnìquc
Ky thuat hoc, cong nghc hoc:
1cchnologv
Ky thuat sinh hoc, sình kv:
ßìotcchnologv
Ky thuat tính, tính cach
chuvcn mon, phuc tap, cau
kv; thuat ngu chuvcn mon:
1cchnìcalìtv
Ky thuat tro truyen sinh:
Rcproductìvc cngìnccrìng/
tcchnologìcs
Ky chuyen/nhuong (ngan
phìcu, van kìcn); nhan thuc;
thua/xac nhan: Lndorsc
Ky hieu ghi y: Idcogram
Ky hieu hoc: Scmìotìcs
Ky luc, kình su: Scrìbc
Ky uc, hoì tuong, tuong nìcm:
Rcmcmbrancc
Ky uc, trí nho: Ncmorv
Ky ma, cuoì ngua; gìaì cap kv
ma (cqucstcr Roma):
Lqucstrìan

1b0
L
Ia, canh co (tuong trung cho
chìcn thang, cho cuoc thang
gìaì): Palm
Ia da lam phep: ßlcsscd
palms
Iac giao: Hcrcsv
Iac giao Alhi: Albìgcnsìanìsm,
albìgcnscs
Iac giao Ario (tk 4-b): Arìan(-
ìsm)
Iac giao Audio (tk 4): Audìans
Iac giao Cathar (trao luu nhì
nguvcn, kho hanh 1rung
co): Catharì(-st)
Iac giao Cerintho (th 1-2):
Ccrìnthìans
Iac giao co y/tinh: Iormal
hcrcsv
Iac giao duy nhan (IK chi
don thuan la mot con
nguoì): Psìlanthropìsm
Iac giao Naxedonio (mot
dang cua Scmì-arìanìsm, tk
4-b): Naccdonìanìsm
Iac giao Nontano (tk 2-J,
khac kho va cam taì hon):
Nontanìsm
Iac giao Nicola (Kh 2, b):
Nìcolaìtans
Iac giao Nicola (Kh 2, b):
Nìcolaìtans
Iac giao vo y thuc: Natcrìal
hcrcsv
Iac giao (dk 7b1), roì dao, ta
thuvct: Hcrcsv
Iac quan: 0ptìmìstìc
Iac quan chu nghía, thaì
do/tam trang lac quan:
0ptìmìsm
Iac quyen (luc dang lc):
0llcrtorv collcctìon
Iac thuyet doc nhat than vi
(chu truong chi co mot Ngoì
\ì doc nhat trong 1C):
Nonarchìanìsm
Iac thuyet don nang (cho
rang trong IK chi co mot
nang luc doc nhat hoat
dong, do la nang luc thìcn
tính, tk 7;): Noncncrgìsm or
Nonocncrg(ct)ìsm
Iac thuyet hình thai (cho
rang ßa Ngoì chi la ba "cach
thc" cua cung mot Ngoì \ì
duv nhat): Nodalìsm
Iac thuyet Narcion (nhì
nguvcn, tk 2): Narcìonìsm
Iac thuyet nhat chí (cho rang
IK chi co mot v chí doc
1b1
nhat la v chí 1C, tk 7):
Nonothclc(ì)tìsm
Iac thuyet nhat tính (IK chi
co mot ban tính la thìcn
tính): Nonophvsì(tì)sm
Iac thuyet Pelagio (tu suc
minh, khong can dcn on
Chua): Pclagìanìsm
Iac thuyet Sahellius (phu
nhan su khac bìct that su
gìu ßa Ngoì): Sabcllìanìsm
Iac thuyet Sozzini (phu nhan
ßa Ngoì va Cuu chuoc):
Socìnìanìsm
Iac vien; thìcn dang: Paradìsc
Ia-da-ro; ng. phong cuì;
nghco doì, an xìn: Lazarus
Iai giong, laì tap: Hvbrìd
Iai nang, cho vav nang laì:
Lsurv
Iai, tap chung; ng. laì: Hall-
blood, -castc, -brccd
Iam ha le mot ngay:
1rìnatìon
Iam he mat, ha nhuc, lam
nhuc: Humìlìatìon
Iam can hang; san bang; coì
ngang nhau, nhu n.: Lquatc
Iam cha lam me co trach
nhìcm, v thuc trach nhìcm
trong vìcc sình duong con
caì: Rcsponsìblc parcnthood
Iam chet nguoi, gav chct; gav
thìct haì: Lcthal
Iam cho hat luc, khong co du
tu cach; tuvcn bo khong du
tu cach; tuoc quvcn:
Iìsqualìlv
Iam cho chet em diu, an tu
(x. C/e/ em a/): Ncrcv
kìllìng, coup dc gracc
Iam cho co kha nang, nang
quvcn, dìcu kìcn; trao quvcn
hanh, tham quvcn: Lnablc
Iam cho co quyen luc, suc
nang; trao quvcn hanh,
quvcn luc hoa: Lmpowcr
Iam cho dang; lam cho buc
tuc, chua chat, cav dang/cu:
Lmbìttcr
Iam cho phai long, vcu thích,
mc sav: Lnamour(-or)
Iam cho thích thu, khoaì tra
cao do (dcn ngan nguoì):
Lnrapturc
Iam cho thu tinh: Iccundatc
Iam chung; chung thuc/nhan;
chung to, bìcu lo: 1cstìlv
Iam dau Thanh Cia: Nakc
thc sìgn ol thc cross
1b2
Iam dep, to dìcm; trang
hoang; to vc, thcu dct, thcm
that (thcm mam thcm
muoì): Lmbcllìsh, makc up
Iam doi cong, «co dì co laì,»
«tìcn trao, chao muc»: Iacìo
ut lacìas
Iam giam hot, xoa dìu:
Allcvìatc
Iam hai Ie mot ngay:
ßìnatìon, duplìcatìon
Ia m hu ho ng, o nhìc m; vo hìcu
ho a, ba t ho p thu c ho a: \ìtìatc
Iam lai; lap laì, taì hanh; ban
laì: Rcìtcratc(-ìon)
Iam nhuc, ha nhuc: Abasc(-
mcnt)
Iam o ue: Iclìlc(-mcnt)
Iam sang to, gìaì thích, mình
gìaì: Llucìdatc
Iam sinh dong, soì noì; khích
lc; kích dong: Lnlìvcn
Iam than hoc, nghìcn cuu
than hoc, trinh bav thco
phuong thuc than hoc (than
hoc hoa): 1hcologìzc
Iam thu tinh; thu thaì:
Icrtìlìzatìon
Iam viec, hanh, dong, hoat
dong; tac dong; lcn mcn;
tac dung: Workìng
Iam vuong víu; lam nguong
nghìu, lung tung, kho nghi;
gav kho khan: Lmbarrass
Iam xuat than, mc lì; mc
hoac: Lntrancc(-mcnt)
Iam dung, xu tc, lang ma:
Abusc
Iam quyen: Abusc ol powcr
Iam/lap laì loì khan: Rcncw
(rcnovatìon ol) thc vow
Iang tranh, thoì thac, danh
trong lang, khco tranh nc;
kho nam, kho bat duoc:
Llusìvc, clusorv
Iang phí, xaì phí, hoang
phí,phung phí; phong dang;
rong raì, hao phong:
Prodìgal
Ianh manh; tot tuoì; dung
dan, chính dang; am thanh;
tham do: Sound
Ianh hí tích: Rcccìvc
Sacramcnts
Ianh chua, chua tc: 0vcrlord
Ianh dam, tho o, dung dung;
binh tam; phìcm dình;
trung lap, khong thìcn vì:
Indìllcrcncc
Ianh dam ton giao: Rclìgìous
ìndìllcrcncc
1bJ
Ianh dia Ciao Hoang: Papal
Statcs, Statcs ol thc Church
Ianh than (Rm 8,J8; 1Cr 1b,
24...): Prìncìpalìtìcs
Ianh tho noi dia, tac dìa (nam
trong mot phan dat khac):
Lnclavc
Ianh vuc nhan thuc: 0rdcr ol
knowlcdgc
Ianh vuc tam thuc:
Psvchosphcrc
Ianh vuc the tran: 1cmporal
ordcr
Ianh vuc the vu: 0rdcr ol
tcmporal allaìrs
Ianh vuc y huong: 0rdcr ol
ìntcntìon
Ianh ngat; lanh nhat, lanh
dam; lanh tính (lanh dam
vc mat tinh duc): Irìgìdìtv
Ianh/ trì ngoaì quvcn, dac
quvcn ngoaì gìao:
Lx(tra)tcrrìtorìalìtv
Ianh/tranh xa; loaì dì/ra:
Iìslcllowshìp
Iao cong; cong vìcc kho nhoc;
dau don khì sình con; no
luc: Labo(u)r
Iao dong hoc: Lrgonomv
Iao dong nang: Scrvìlc work
Iao khoa, khoa lao bcnh:
Ccrìatrv(-ìcs), gcrontologv
Iaterano: Latcran
Iatinh: Latìn
Iatinh hoa: Latìnìzatìon
Iang ma/nhuc, xi va: Insult
Iang thinh ton kính:
Sìlcntìum obscquìosum
Iang yen, vcn tinh, thanh
than: 1ranquìllìtv, calm
Iap lai, nhac laì; taì dìcn;
phuc nìcm; sao chcp, mo
phong: Rcpctìtìon
Iam ho: Lìmbo
Iam lac, saì lac; lcch lac; thac
loan: Abcrratìon
Iam lan chung ve phap luat:
Common crror about law
Iam lan chung ve su kien:
Common crror about lact
Iam lan chung (dk 144):
Common crror
Iam loi; so suat, so v: Slìp
Ian (trang) hat, lan chuoì: 1cll
thc bcads
Ian lon, pha tron: Nìxcd
Iap, kìcn lap, thanh/thìct lap;
dat (vao dìa vì); chung/xac
mình; cung co; sình co lap
nghìcp; chính thuc hoa (ton
1b4
gìao); co quan/so; co
cau/chc: Lstablìsh(-mcnt)
Iap cong; cong duc, cong
lao/trang; gìa trì; xung dang,
dang duoc: Ncrìt
Iap di, kv quac, lap dì; thc
lcch tam: Lcccntrìc
Iap huu; ton taì; sình kc; cap
duong: Subsìstcncc
Iap lo, haì nghia; mo ho; kha
nghì: Lquìvocal
Iap phap, phap luat:
Lcgìslatìon
Iap truong dac dai nguoi
ngheo: Prclcrcntìal optìon
lor thc poor
Iau hen, truong cuu: Abìdìng
Iay lan tap the: Croup
contagìon
Iay hai vo/chong; song hon:
ßìgamv
Iay lai/tro laì voì nhung gi co
xua, phuc co; bat dau laì;
lam laì: Rcprìstìnatìon
Iay long, lam lanh, lam nguoì
gìan; lc dcn toì, xa toì:
Propìtìatìon
Iay vo le, vo bc; song chung
ngoaì hon nhan; tu hon, tu
tinh: Concubìnagc
Ie duong nhien, dìcu co
nhìcn: 1ruìsm
Ie thuong, luong trì: common
scnsc
Ie lua t lua n ly : Noral dìscìplìnc
Ie luat (huan chi); Ngu thu:
1orah
Ie 30 ngay (cau hon J0 ngav
lìcn tìcp): Crcgorìan masscs
Ie an tang, l.quv lang, tang
nghì: Iuncral mass, cxcquìal
mass, cxcquìcs
Ie hach sinh; cuoc tan sat:
Hccatomb
Ie hac han kep (xua): Scmì
doublcs
Ie hac thuong: Sìmplc lcast
Ie he hanh: ßrakc(-ìng ol) thc
ßrcad
Ie huoc: Icast ol oblìgatìon
(prcccpt)
Ie cac dang: All Souls Iav
Ie Cac Thanh Anh Hai (28
thang 12): Chìldcrmas
Ie cau cho doan dan (cong
doan duoc gìao pho trong coì
dk bJ4): Nass lor thc pcoplc
Ie cau hon: Rcquìcm (Nass)
Ie Chu Thanh: All Saìnts
Ie co nghi thuc rieng, ngoaì
lìch: \otìvc Nass
1bb
Ie co dinh: ìmmovablc lcast
Ie cong doan: Communìtv
Nass
Ie cung hien (dcn tho):
Lncacnìa
Ie cuoi: Nuptìal mass
Ie Dang Chua Ciesu trong
Icn thanh (2-2):
Prcscntatìon ol thc Lord
Ie dai trieu (do ICH hoac CN
cu hanh): Parochìal Nass
Ie dai trieu (CN): Pontìlìcal
Nass
Ie dien Al.: Alcxandrìa rìtc
Ie dien CH: Church rìtual
Ie dien Iatinh: Latìn rìtc
Ie dien Nozarah (1av ban
nha): Nozarabìc rìtc
Ie dien Phap: Callìcan rìtc
Ie dien Roma (1av phuong):
Roman rìtc
Ie dien Syri (CH chính thong
Svrì, hoac CH thanh
Cìacobc): Svrìac rìtc
Ie dien thanh Amhrosio
(Nìlano): Ambrosìan rìtc
Ie ÐN dang mình trong den
tho (21-11): Prcscntatìon ol
thc ßlcsscd \ìrgìn Narv
Ie doc: Low Nass
Ie doc: Rccìtcd mass
Ie do/phcp, lìch su: Polìtc(-
ncss)
Ie dong te: Concclcbratcd
Nass
Ie Ðuc Ba di vieng (ba
Llìsabct J1-b): \ìsìtatìon ol
our Ladv
Ie gia mien: Coronatìon
Ie Ciang Sinh: Natìvìtv ol 0ur
Lord, Yulc, Chrìstmas
Ie gio 30 ngay: Nonth`s mìnd
Ie gio dau nam: Lìturgìcal
vcar`s mìnd
Ie hat (doì voì Low Nass Le
dcc): Hìgh Nass
Ie hien linh: Lpìphanv
Ie Hien xuong: Pcntccost
Ie hoi; lc trong: Icast
Ie hon phoi: Nuptìal Nass
Ie khong co dinh: Novablc
lcasts
Ie kính Chua Thanh Than (lc
phuc mau do, va danh cho
luat su va tham phan cung
mac sac phuc mau do): Rcd
Nass
Ie kính toa thanh Phe-ro
(22-2): Icast ol Pctcr`s Chaìr
Ie Kính tuy y : \otìvc mass
1bb
Ie Ia: Palm Sundav
Ie Ia (xua): Ycw Sundav
Ie leu: Icast ol 1abcrnaclc
Ie mao/mu lc CN: Nìtrc
Ie Nình Nau Thanh Chua
Kito: Corpus Chrìstì
Ie Nisa tìcng Latình (l. bang
tìcng Latình; 2. thco lc dìcn
Latình cua thanh Pìo \):
Latìn Nass
Ie mung; dìp/cuoc lìcn hoan:
Icstìvìtv
Ie nen (2-2): Candlcmas
Ie nghi, nghì thuc, phong
cach gìao tc, phcp lìch su:
Iccorum
Ie ngoai lich: \otìvc Nass
Ie Ngu tuan, Hìcn xuong:
Pcntccost
Ie nho quy dinh (thco phung
vu chung): 0blìgatorv
mcmorìal
Ie nho tuy y : 0ptìonal
mcmorìal
Ie nho; kv nìcm, tuong nho;
kình hoì nìcm (kính nho
mot vì thanh khì dang Lc
thco mot mau lc khac):
Commcmoratìon
Ie pham thanh the (banh va
ruou): Lucharìstìc Llcmcnt(s)
Ie pham, lc vat; tang pham;
khoan dang cung: 0llcrìngs
Ie phuc, pham phuc:
\cstmcnt
Ie phuc giao sí: Canonìcals
Ie phuc phung vu: Lìturgìcal
garb (vcstmcnts)
Ie Phuc sinh: Lastcr
Ie phuc (1hanh 1hc):
Lucharìstìc vcstmcnts
Ie quy: Canon ol thc Nass
Ie quy Roma~ Kình 1a 0n I:
Roman canon
Ie quy, kình 1a 0n:
Lucharìstìc pravcr
Ie rieng: Prìvatc Nass
Ie rua; thanh luvcn:
Lustratìon
Ie sam hoi (Io thaì): 0ìppur
Ie sinh, chu gìup lc: Altar bov
Ie Sinh Nhat: Natìvìtv
Ie So menh (Io thaì): Purìm
Ie ta toi (Lv 4, J): Sìn-ollcrìng
Ie te ca tung: Sacrìlìcc ol
Praìsc
Ie te Troi: Sacrìlìcc to Hcavcn
Ie thanh tay Iuc 1rình Nu
Narìa dang Chua Cìcsu
trong dcn thanh (2-2):
1b7
Purìlìcatìon ol thc ßlcsscd
\ìrgìn Narv
Ie Thanh Cioan Tay Cia bì
tram quvct (29-8):
Iccollatìon ol St. John
Ie thuong, lc doc: Low mass
Ie toan thieu; cuoc tan sat:
Holocaust
Ie tong lanh thien than
Nicaen (29-9): Nìchacl-mas
Ie trao quyen (voì nhan va
gav bìcu hìcu quvcn CN):
Invcstìturc wìth rìng and
crosìcr/ stall
Ie tro, thu tu-: Ash
Wcdncsdav
Ie trong the (co hat cac phan
cua phung vu 1hanh Lc):
Hìgh/ solcmn mass
Ie truy dieu: Ncmorìal scrvìcc
Ie Truyen tin (2b thang J):
0ur Ladv dav, Narvmas
Ie vang: Coldcn jubìlcc
Ie vang hon nhan: Coldcn
wcddìng
Ie vat nguyen uoc: \otìvc gìlt
Ie vat; banh lc: Host
Ie voi Nình Thanh da truvcn
phcp san (thu b 1uan
1hanh): Nass ol thc
prcsanctìlìcd
Ie Vuot qua (Io thaì): Pasch,
passovcr
Ie xong, hav ra vc: Itc, mìssa
cst
Ie (lam phcp) dau: Chrìsm
Nass
Ie dình luat: Lpìkcìa
Ie thuoc, phu thuoc, tuv
thuoc: Icpcndcncc
Ie/phu thuoc: Subordìnatìon
Iech lac ta/huu khuvnh:
Lclt/rìght dcvìatìonìsm
Iech lac tình duc, loan dam:
Scxual pcrvcrsìon
Iegio, Iao bình IN: Lcgìon ol
Narv
Ien an, to cao, vach mat:
Icnouncc
Ien Nui Camelo (1ac pham
cua thanh Cìoan 1hanh Cìa):
Asccnt ol Nount Carmcl
Ien troi, thang thìcn (IK):
Asccnsìon
Ienh dình quyen giam giu:
Habcas corpus
Ienh thi hanh: Lxscquatur
Ienh thi hanh (ban an...);
chuan nhìcm: Lxcquatur
Ienh truyen, huan/mcnh
lcnh, chi thì; lcnh toa:
Injunctìon
1b8
Ienh truyen, phap lcnh, trat:
Wrìt
Ieu, lcu tam; nha tam:
1abcrnaclc, tcnt
Iich su cuu do: Salvatìon
hìstorv
Iich Ciulio (do Cìulìo Ccsar
caì bìcn n. 4b truoc cong
nguvcn): Julìan calcndar
Iich Cregorio (do I. Crcgorìo
\III caì cach n. 1b82, tuc la
lìch chung hìcn dung):
Crcgorìan calcndar
Iich phung vu: 0rdo
Iich su: Hìstorv
Iich su cuu do dac hiet (It-ra-
cn va CH): Spccìal salvatìon
hìstorv
Iich su cuu do: Salvatìon
hìstorv, hcìlsgcschìchtc
Iich su cuu do chung (bao
gom toan thc nhan loaì):
Ccncral salvatìon hìstorv
Iich su de nhi luat (cac sach
K1 tu Inl dcn 2\):
Icutcronomìc Hìstorv
Iich su thuc hieu: Lllcctìvc
hìstorv
Iich su tính: Hìstorìcìtv
Iich su (phc binh) van thc,
phuong phap phc binh van
loaì su hoc: Iormgcschìchtc
Iich thien van; con phu du:
Lphcmcrìs(-rìdcs)
Iien Anh giao: Pan-
Anglìcanìsm
Iien han vi, lìcn ngoì vì:
Intcrpcrsonal
Iien hang dan vien Studios
(ßvzantìno); Iong Studìta
(Cong gìao): Studìtcs
Iien can, l.luv; ham v, ngu v,
tìcm v: Implìcatìon
Iien chau luan: Sorìtcs
Iien Ðoan (Cong gìao o Nv):
Nctwork
Iien doi tính trong nhan loai:
Lnìtv ol mankìnd
Iien doi, ca tap thc: In
solìdum
Iien giao hoi: Intcr-Church
Iien giao phai:
Intcrdcnomìnatìonal
Iien hiep Anh giao:
Anglìcanìsm Communìon
Iien Hiep cac Hoì Iong Cìam
Nuc Chau A: IAßC
Iien hiep cac Hoì dong Cìam
muc Chau Nv Latình:
CLLAN
1b9
Iien Hoi giao: Panìslamìsm
Iien ket tu tuong, lìcn tuong:
Assocìatìon ol ìdcas
Iien khoa, lìcn nganh:
Intcrdìscìplìnarv
Iien minh Hiep hoi:
Icdcratìon ol Instìtutcs
Iien minh thanh (gìua Ao
quoc, Nga va Pho quoc, nam
181b): Holv Allìancc
Iien phung hoi:
Archconlratcrnìtv
Iien the khong-thoì gìan,
khong gìan bon chìcu (trong
do thoì gìan la chìcu kích
thu tu): Spacc-tìmc
contìnuum
Iien the (tap hop cac vcu to
dong nhat): Contìnuum
Iien tín phai, lìcn gìao hoì:
Intcrconlcssìonal
Iien ton ho lac (chung quanh
mot noì tho tu (mìcu), lình
thìcng: Amphìctvonv
Iien truong: Intcr-school
Iien tu phan liet: Iìsjuntìvc
conjunctìon
Iien tuong tu do: Ircc
assocìatìon
Iien/quan hc; gìao tc; hc toc,
than toc, ho hang; kc laì,
trinh thuat, tuong thuat:
Rclatìon
Iiet truyen cac thanh:
Ncnologv(-ìon)
Iieu phap tam ly :
Psvchothcrapv
Iinh anh (anh tuong IN lam
phcp la, Parìs, Cathcrìnc
Labourc, n. 18J0):
Nìraculous Ncdal
Iinh cam; vìcn cam, than gìao
cach cam: 1clcpathv
Iinh dam, lình kv: Sacrcd
prostìtutìon
Iinh dao, loì song thìcng
lìcng; tu duc hoc; truong
phaì tu duc: Spìrìtualìtv
Iinh dao kito: Chrìstìan
spìrìtualìtv
Iinh hon CH (1hanh Lình):
Soul ol thc Church
Iinh hon; tình than, tam hon;
vong lình; cot loì: Anìma,
soul
Iinh hon noi luyen nguc:
Holv souls/ poor souls
Iinh huong: Iìrcctìon ol
conscìcncc, spìrìtual
dìrcctìon
Iinh khai: Hìcrophanv
1b0
Iinh khí the gioi, hon vu tru
(suc nang dong dìcu kct su
vat trong vu tru): World soul
Iinh muc: Prìcst
Iinh muc cong nhan: Workcr
prìcst
Iinh muc Dong Trang (thua
saì bcn Chau Phì): Whìtc
Iathcrs
Iinh muc doan: Prcsbvtcrìum
Iinh muc giam so (co trach
nhìcm vc mot thanh duong
khong phaì la nha tho xu
dao): Rcctor ol thc church
Iinh muc hoac CN chuan gìao
phan: Lxarch
Iinh muc Hoi Thua sai thanh
Phaolo (do I.1. Hcckcr sang
lap n. 18b8): Paulìsts
Iinh muc pho xu , cha pho (dk
b4btt): Parochìal vìcar
Iinh muc phu ta: \ìcar
Iinh muc quan hat, LN nìcn
truong: Archprìcst
Iinh muc quan hat, nìcn
truong, tong LN; chu nhìcm
khoa, khoa truong: Ican
Iinh Thao (tinh tam, cam
phong): Spìrìtual Lxcrcìscs
Iinh than; thìcn taì :Ccnìc(-
ìus, -ìì)
Iinh tính, l.cam, cam thav
truoc: Prcmonìtìon
Iinh tro (~ lình huong):
Spìrìtual aìd
Iinh ung nguyen van, l. u.
ngon tu (tung chu): \crbal
ìnspìratìon
Iinh ung, than hung: Inspìrc
Iính hoi, nhan thuc, hìcu bìct;
thong cam; bao ham, noì
ham: Comprchcnsìon
Io au, uu tu, boì roì, ban
khoan: Anxìctv (anxìous)
Io lang, quan tam, an can:
Solìcìtudc(-ousncss)
Io ngai, c so, kình haì (vi
trach nhìcm): Ircad
Io so, thong kho, kho nao, cuc
hinh: Anguìsh
Io hoa thieu: Crcmatorv
Io lua, l.suoì; Phong trao
Iocolarc (n 194J): Iocolarc
Io suoi; binh suoì tav (binh
cau chua nuoc nong dc lình
muc suoì tav khì lam lc):
Calclactorv
Ioa lo , khoa than: Nakcd
Ioai nguoi, nhan loaì: Human
racc
Ioai vat thanh sach (St 7,2):
Clcan anìmals
1b1
Ioai, gìong loaì; hinh sac
(1hanh 1hc hinh banh va
hinh ruou): Spccìcs
Ioai, hang, khoì; pham tru:
Catcgorv
Ioai ho, tu bo: Iìscard
Ioai suy duc tin (tính chat
tuong hop trong toan bo noì
dung cac chan lv duc tìn):
Analogv ol laìth
Ioai suy huu the : Analogv ol
bcìng
Ioai suy tuong ty : Analogv ol
proportìonalìtv, analogìa
proportìonìs
Ioai suy ty le: Analogv ol
proportìonalìtv
Ioai suy y qui/thuoc tính:
Analogv ol attrìbutìon
Ioai suy/tv; tuong tu: Analogv,
analogìa
Ioai tru, khaì tru, sa thaì; tav
chav, truat quvcn: Lxclusìon
Ioai (bo, tru) ra; tru khu; tav
sach: Llìmìnatc(-ìon, -orv)
Ioan hao, cong bo:
Announcc(-mcnt),
proclaìmatìon
Ioan hao, su dìcp; noì dung co
ban cua 1ìn Nung: Kcrvgma
Ioan dam: Scxual pcrvcrsìon,
sodomv
Ioan dam hau mon (voì thìcu
nìcn): Pcdcrastv
Ioan dam tu thi: Nccrophìlìa
Ioan dam voi tre em:
Pcdophìlìa
Ioan luan: Inccst
Ioan tam ho toc: Lthnìcl-a/ï
psvchosìs
Iong trong: Solcmnìtv
Iong Ahraham, noì cuc lac:
Abraham`s ßosom
Iong hiet on, trì an: Cratìtudc
Iong dao duc hình dan:
Popular rclìgìosìtv
Iong ham muon, thcm muon:
Appctcncc
Iong mo dao, sung tín, dao
duc; hìcu thao: Pìctv
Iong nha tho: Navc
Iong nhan, tot, khoan dung;
hao/tu tam, thaì do rong
luong: ßcncvolcncc
Iong sung dao, sung kính, sot
sang: Icvotìon, pìctv
Iong thuong, trac an:
Compassìon(-atc)
Iong tin vao 1hìcn Chua ßa
Ngoì; hoc thuvct vc 1am \ì:
1rìnìtarìanìsm
1b2
Iong tot, tu tc, an can; loaì,
gìong: Kìnd
Iong trung thanh: Icaltv
Iong yeu nuoc, aì quoc vcu
nuoc, aì quoc: Patrìotìsm
Io hong, cho trong; doan
khuvct, dìcm thìcu sot:
Lacuna
Io, mo, dam; van so; so phan,
than phan: Lot
Io doan Sa-hat (quang duong
duoc phcp dì trong ngav Sa-
bat): Sabbath`s journcv
Iogíc suy dien: Icductìvc
logìc
Iogíc; logíc hoc, luan lv hoc:
Logìc
Ioi cu phap, l.ngu ph.:
Solccìsm
Ioi thieu sot: Sìn ol omìssìon
Ioi cu xu ngay thang: Iaìr
plav
Ioi dien dat ngan gon:
Laconìsm
Ioi giai thích bam sat van tu,
thco nghia tung chu:
Lìtcralìsm
Ioi giai thích Kình 1hanh
thco v nghia bí nhìcm; tinh
trang tam hon huong toì
muc chìcm nìcm than
nghìcm: Anagogv(-ìcal)
Ioi noi gom ham: Inclusìvc
languagc
Ioi song dan vien, an tu:
Nonastìcìsm
Ioi song vo than, vo than
thuc tc/tìcn: Practìcal
athcìsm
Ioi sung mo tan thoi (tk 14):
Icvotìo Nodcrna
Ioi viet hang mat uoc, mat
kv: Crvptographv
Ioi/qua thoì, phc hu, hct thích
dung: Icsuctudc
Iong lay, huv hoang, trang lc,
nguv nga: Nagnìlìccncc,
splcndor, brìllìancc
Iot ao tu, tra vc doì, truc xuat
(khoì nha tu); bo ao tu si/
nha tu, hoan tuc: Lnlrock
Iot khan han tho: Strìppìng ol
thc altar
Iot/tuoc bo, tu huv, hu vì hoa:
Kcnosìs
Io di, im dì, lam nhu khong
bìct dcn; khong dc v, d.tam
dcn, coì nhu khong co:
Ignorc
Ioi han, chu thích/gìaì: Closs
1bJ
Ioi canh cao, khuvcn cao,
khuvcn bao: Admonìtìon
Ioi cao pho, aì tín; so tu/tang;
thuoc ng. chct: 0bìtuarv
Ioi cau nguyen, loì kình:
Pravcr
Ioi Chua: \crbum Icì
Ioi chuc lanh (thanh
Phanxìco soan n. 1224, va
ngav nav doc thav o trong
Sach lc Roma, phan Cong
thuc ban phcp lanh cuoì lc,
so 10: Scraphìc blcssìng
Ioi duc tin, tín ngon: \crbum
lìdcì
Ioi hat giong: Logos
spcrmatìkos
Ioi hoac doan trích dan; thoì
gìa: 0uotatìon
Ioi hoi niem, hoì tuong:
\crbum rcmcmoratìvum
Ioi hua; hua hcn: Promìsc
Ioi hua hon nhan khac dao
(bao dam sc gìao duc con
caì trong duc tìn cong gìao):
Cautìoncs
Ioi hua rua toi/khì chìu phcp
rua: ßaptìsmal vows/
promìscs
Ioi khai, chung co, chung tu,
bang chung: 1cstìmonv
Ioi khan, loì thc; tuvcn
khan/thc, v kìcn/quvct;
nguvcn uoc/vong (dk 1191):
\ow, votum
Ioi khan kho ngheo: \ow ol
povcrtv
Ioi khan tam (dk bbb):
1cmporarv vow/prolcsìon
Ioi khan tong vat (dk 1192
§J): Rcal vow
Ioi khan tron (doì): Pcrpctual
vows
Ioi khan tu trì: Rclìgìous vows
Ioi khen ngoi, tan tung:
Lncomìum
Ioi khong xac the , vo thc:
Logos asarkos
Ioi khuyen hoan hao/ thìcn
(kho nghco, khìct tình, vang
loì): Counscls ol pcrlcctìon
Ioi khuyen Phuc Am:
Lvangclìcal counscl
Ioi lam hang, chung ngon (co
suc lam chung): Iìcta
probantìa
Ioi nguyen chu toa, chu tc:
Prcsìdcntìal pravcrs
Ioi nguyen cung hien, kình
truvcn phcp: Consccratorv
pravcr
1b4
Ioi nguyen giao dan: Ccncral
ìntcrccssìons
Ioi nguyen hien dang:
Lucharìstìc oblatìon
Ioi nguyen hiep le :
Postcommunìon
Ioi nguyen ngan (mot cau):
Ljaculatorv pravcr
Ioi nguyen tien le: Pravcr
ovcr thc gìlts
Ioi nguyen tín huu; loì cau
nguvcn cho moì nguoì (thu
sau 1uan 1hanh): Pravcr ol
thc Iaìthlul/Ccncral
Intcrccssìons
Ioi noi nuoc doi, lap lo; choì
chu: Lquìvokc(-quc)
Ioi noi, ngon tu cua IK:
Logìon
Ioi qua quyet, phat bìcu; an
quvct; cham ngon: Iìctum
Ioi sam Ðelphi; bí hìcm, kho
hìcu: Iclphìc
Ioi sam, loì tìcn trì: 0raclc
Ioi su song (1Ca 1, 1): Word
ol lìlc
Ioi TC: Word ol Cod
Ioi than trach, ta than ca
(phung vu thu b 1uan
1hanh): Impropcrìa
Ioi than van, aì oan: Jcrcmìad
Ioi that: Logos alcthcs
Ioi the hac/ v si (chu toan bon
phan chua trì cua minh):
Hìppocratìc oath
Ioi the hua: Promìsorv oath
Ioi the, thc uoc; tuvcn thc (dk
1199): 0ath
Ioi thot ra; loì nguvcn ngan;
phong tình: Ljaculatìon
Ioi tien luong: \crbum
prognostìcum
Ioi trình/mình thuat: \crbum
dcmonstratìvum
Ioi trong xac the, taì thc:
Logos cnsarkos
Ioi tua, l. noì dau: Iorcword,
prclacc
Ioi tua, phan gìoì thìcu/tong
luan: Prolcgomcnon
Ioi tua Narcion (cua phaì
Narcìon gìoì thìcu cac thu
thanh Phaolo): Narcìonìtc
prologucs
Ioi, ngon tu; Ngoì Loì: \crbum
Ioi, ngon tu; trí nìcm; gìao
huan; su vìcc, bìcn co; Ngoì
Loì: Word, Logos
Ioi ích hoac dac quvcn cua
duc tìn (dk 11b0): Iavor
lìdcì
1bb
Ioi ích; loì loc; loì dìcm; mon
tro cap, cap phí; dac huc;
dac quvcn: ßcnclìt
Ioi ích; loì nhuan: Prolìt
Ioi khí dac tuyen (1a chon Cv
9, 1b): Choscn vcsscls
Ioi/loì noì quanh co:
Cìrcumlocutìon
Ioi ích, ca nhan, tu loì: Scll-
ìntcrcst
Ioi tuc; thu nhap: Rcvcnuc
Ion; truong thanh; chuvcn dc;
daì tìcn dc: Najor
Iop duoi, ncn mong, co so,
tang ncn; thc ncn; co huu
thc: Substratum(-ta)
Iop hoac mon du hi; kìcn
thuc co so: Propacdcutìcs
Iuan hoi, dau thaì laì; dì cu, dì
tru: 1ransmìgratìon ol souls,
mìgratìon ol souls, samsara,
rcìncarnatìon, gatì, cvclc ol
cxìstcncs mctcmpsvchosìs
Iuan ly, dao duc, dao nghia;
dao nghia; duc hanh:
Noralìtv
Iuan lv/dao duc hoc v khoa:
Ncdìcal cthìcs
Iuan ly/dao duc nghìcm khac,
ngghìcm nhat: Rìgorìsm
Iuan ly khach quan: 0bjcctìvc
moralìtv
Iuan ly tình huong: Sìtuatìon
cthìcs
Iuan ly tu lap (ca nhan tu
chu, khong phu thuoc vao
mot aì, kc ca 1C):
Autonomous moralìtv
Iuan thuong dao ly, dao
nghia: Norals
Iuan an; luan van; nghì luan,
ban luan: Iìsscrtatìon
Iuan chien, but chìcn, tranh
luan; bìcn luan: Polcmìc
Iuan trao chong nao trang
tan thoi: Antìmodcrnìsm
Iuat: Law, rulc, rcgulatìon, lcx,
jus, ìus, nomos
Iuat hai hieu: Invalìdatìng law
Iuat hai nang: Incapacìtatìng
law
Iuat hao oan/phuc (mat dcn
mat, rang dcn rang): Lcx
talìonìs
Iua t ha o phu c: Law ol rctalìatìon
Iua t ca n ha n: Lcx lundamcntalìs
Iuat chung, pho quat (cho
toan thc CH): Lnìvcrsal law
Iuat dong: Rclìgìous rulc
1bb
Iuat dai trung («dang ghct»
can phaì duoc gìaì thích
thco nghia hcp): 0dìous law
Iuat CH: Lcclcsìastìcal law
Iuat hang huu, thìcn luat:
Ltcrnal law
Iuat ho, luat dan su, dan luat:
Cìvìl law
Iuat le, gìoì luat: Codc
Iuat le dia phuong; noì quv
(cua mot hoì doan, to chuc,
vv): ßvlaw
Iuat luan ly: Noral law
Iuat mac khai, than luat:
Rcvcalcd law
Iuat Nose: Nosaìc Law
Iuat sí: Ioctor ol thc law
Iuat su: Lawvcr
Iuat tan so: Ircqucncv law
Iuat tap tuc, lc phap:
Common law
Iuat thanh thien (Lv 17-2b):
Codc ol holìncss
Iuat Thien Chua: Iìvìnc law
Iuat tiem tien (luan lv):
Cradualìtv law
Iuat tong nhan: Pcrsonal law
Iuat tu nhien: Law ol naturc,
Iuat vính cuu: Ltcrnal law
Iuc nguy tu: In pcrìculo
mortìs, dvìng
Iuc TC thi an: Acccptcd tìmc
Iuc dia da den (Chau Phì):
Iark contìncnt
Iuc nhat trình thuat (vc cong
cuoc sang tao trong b ngav
tac pham cua thanh
Ambrosìo): Hcxa(h)cmcron
Iuc thu (St-Cs): Hcxatcuch
Iu-ca, Lc: Lukc
Iuyen than, than Scraphìm:
Scraph(-ìm)
Iuyen dao, duong/g. doan
thanh luvcn: Purgatìvc wav
Iuyen nguc: Purgatorv
Iu khach, khach hanh huong:
Pìlgrìm
Iua doi vì thien y : Pìous lraud
Iua dao, gìan lan: Iraud
Iua, hoa: Iìrc
Iua hoa nguc: Iìrc ol hcll
Iua luyen nguc: Iìrc ol
purgatorv
Iua chon: 0pt(-ìon)
Iuoc do, so do: Schcma,
dìagram, plan
Iuoi hieng, uc oaì: Sloth
Iuoi, bav, xìcng xích, phìcn
nao: 1oìls
1b7
Iuoi sat (toa gìaì toì), tuong
chan song (noì cam/vì): Crìllc
Iuong dan: Pagan
Iuong dan; dan ngoaì (khong
Io thaì): Ccntìlc
Iuong dan; vo tín nguong;
khong trung thanh, bat
trung, boì bac: Inlìdcl(-ìtv)
Iuong huu, huu bong; tìcn tro
cap; khach san nho, quan
tro: Pcnsìon
Iuong nang (kha nang hìcu
bìct cac nguvcn tac luan lv
co ban): Svnd(t)crcsìs
Iuong tam: (Noral) conscìcncc
Iuong tam ay nay: ßad
conscìcncc
Iuong tam hình yen: Cood
conscìcncc
Iuong tam hoi roi: Scrupulous
conscìcncc
Iuong tam hoai nghi:
Ioubtlul conscìcncc
Iuong tam loi long, phong
thu: Lax conscìcncc
Iuong tam luong lu , lung
tung: Pcrplcxcd conscìcncc
Iuong tam ngay thang:
Corrcct conscìcncc
Iuong tam phong thu , loì
long: Lax conscìcncc
Iuong tam sai lam, saì lcch:
Lrroncous conscìcncc
Iuong thien, chan that:
Honcst(-v)
Iuong thuc, thuc pham; cung
cap, tìcp lìcu: Alìmcntatìon
Iuong thuc (cua an) hang
ngav: Iaìlv brcad, provìsìon
Iuong (bong), tìcn cong, mon
thu lao: Lmolumcnt
Iuong ninh, lav long: Captatìo
bcncvolcntìac
Iuong gioi tính: ßìscxual
Iuong gioi tính nam (nam
dang nu): Androgvnv(-nous)
Iuong hình tính: Iìmorphìsm
Iuong tai (hìcn dìcn mot luc o
haì noì): ßìlocatìon
Iuong the/khan trang luan lv
(can tuc thoì lav phan doan
luan lv gìua haì phía xcm ra
dcu chính dang hoac nguoc
laì, dc hanh dong): Noral
dìlcmma/cmcrgcncv
Iuong tính; aì nam aì nu;
dong tính luvcn aì:
Hcrmaphrodìtc
Iuong y, co haì nghia; toì
nghia: Amphìbo(lo)gv
Iuong tu; dình luong:
0uantum
1b8
Iuu day, phat luu; truat quvcn:
0stracìsm, cxìlc, cxpcl
Iuu dong: Itìncrant(-ancv)
Iuu giu Nình Thanh:
Rcscrvatìon ol thc Lucharìst
Iuu giu; dc dat; danh rìcng;
bìct chc, bìct han:
Rcscrvatìon
Iuu truyen, truvcn thong;
truvcn thuvct: 1radìtìon
Iy giao/khaì (dk 7b1): Schìsm
Iy hon, lv dì (dk 1141); tach
ra, tach roì: Iìvorcc
Iy khai: Schìsm
Iy khai Ðong Tay (n. 10b4):
Lastcrn schìsm
Iy khai Tay phuong (1J78-
1417): Wcstcrn schìsm
Iy khai, phan lv, tach lia:
Scccssìon, schìsmatìc
Iy tam: Ccntrìlugal
Iy than: Iìvorcc lrom bcd and
board, marìtal scparatìon
Iy chung chu y (doc thav
trong trat tu van hanh cua
van vat mot cach mình
chung 1C hìcn huu):
Argumcnt lrom dcsìgn
Iy chung cuu canh (cua vu
tru mình chung la 1C hìcn
huu): 1clcologìcal argumcnt
Iy chung duy tat yeu:
Argumcnt ol ncccssìtv
Iy chung hoi nghiem:
Warrant, rctroductìvc
Iy chung huu the hoc (th.
Ansclmo khaì nìcm "1C" doì
hoì "phaì co 1C"; bang
chung tìcn thìcn):
0ntologìcal argumcnt
Iy chung vu tru luan:
Cosmologìcal argumcnt
Iy chung/lc; luan chung:
Argumcnt
Iy do: Rcason
Iy do tuy nghi, lv chung
thong lc, lc thuong:
Argumcnt ol convcnìcncc
Iy do; su nghìcp: Causc
Iy lich: Currìculum vìtac,
rcsumc
Iy luan, suv luan/lv:
Ratìocìnatc
Iy luan vong vo: Cìrcular
argumcnt
Iy luan; luan trinh co co so; lv
do can ban; bo tu tc phuc
(ap nguc thuong tc Io thaì
gìao); ao lc (CN Iuc):
Ratìonalc
Iy thuyet: 1hcorv
1b9
Iy thuyet va thuc hanh dì doì
voì nhau, trì hanh nhat
trí/dong hanh: Lnìtv ol
practìcc and thcorv
Iy tính hoa; hop lv hoa; vìcn
lv: Ratìonalìzatìon
Iy tính ky tri: 1cchnocratìc
ratìonalìtv
Iy tính; hop lv, hop lc:
Ratìonalìtv
Iy trí: Ratìo
Iy trí hoa: Intcllcctualìzatìon
Iy trí, lv tính; lv luan; lv do; lv
lc: Rcason
Iy tuong; mau muc (Plato);
duv tam: Idcal
170
M
Na nhap: Icmonìc posscssìon
Na quy: Lvìl onc, dcmon
Na thuat, vcu thuat, phcp phu
thuv; suc quvcn ru, mc
hoac: Wìtchcralt, Nagìc
Na tuy, tính luan lv cua vìcc
dung: Noralìtv ol drug abusc
Na/vcu thuat; tìn vao/sung baì
quv ma: Iìabolìsm
Na vuong: Nara
Na to voi (gìa hinh Nt 2J, 27):
Whìtcd scpulchrc
Nac khai: Rcvclatìon,
apocalvpsc
Nac khai can thiet: Ncccssarv
rcvclatìon
Nac khai cong nhien (chính
thuc): Publìc rcvclatìon
Nac khai dac hiet (Io thaì-
Kìto): Spccìal rcvclatìon
Nac khai minh xac, chính
thuc: Iormal rcvclatìon
Nac khai pho quat (qua luong
tam va vu tru): Ccncral
rcvclatìon
Nac khai rieng tu (cho mot
nguoì, khac voì mac khaì
cong nhìcn): Prìvatc
rcvclatìon
Nac khai sieu nhien:
Supcrnatural rcvclatìon
Nac khai so thuy (trong dìa
dang cho loaì nguoì so thoì):
Prìmìtìvc rcvclatìon
Nac khai truong lien:
Contìnucd rcvclatìon
Nac khai tu nhien: Natural
rcvclatìon
Nac khai; sach Khaì huvcn,
Kh: Apocalvpsc
Na-ca-he, 1Ncb, 2Ncb (JNcb
va 4Ncb la nguv thu):
Naccabccs
Nac-co nguyen so (so thao
ban gìa dình cua Phuc Am
Nac-co): Lrmarcus
Nac-co, Nc: Nark
Nai tang, chon cat (trong mo);
chon vuì: Lntomb, burv
Nai dam: Prostìtutìon
Nai toc, mo toc: Lock
Nai thanh (dk 149, 188,
1J80), buon than ban
thanh: Sìmonv
Na-la-khi, Nl: Nalachì
Nan Ðen tho (Cìcrusalcm):
\cìl ol 1cmplc
171
Nan hau canh (trco phía sau
ban tho): Io(r)ssal
Nang trinh, xu nu; ong to ba
nguvct: Hvmcn
Nang an: Crìb
Nang an/co; hang da Cìang
sình; nha gìu trc: Crcchc,
mangcr
Nang/thuoc tcn phu toc (ho
cha/noì): Patronvmìc
Nanh, khuc, doan, mau:
Iragmcnt(-um)
Nanh khoe, xao quvct: Craltv
Nanh me, manh lìct, dav sình
luc, nghì luc: Lncrgctìc
Nan-na: Nanna
Nao nhap, thcm van; noì suv:
Intcrpolatìon
Naria: Narv
Na-sco-va: 1hìrd Romc
Nat-theu, Nt: Natthcw
Nat-thi-a: Natthìas
Nau den; da dcn; dcn toì:
ßlack
Nau mo, phi nhìcu; man con,
sình san nhìcu; kha nang
sình san: Iccundìtv, lcrtìlìtv
Nau: ßlood
Nau Ciao Uoc: ßlood ol thc
Covcnant
Nau hy te: Sacrìlìcìal blood
Nay chem: Cuìllotìnc
Nac, khoac; trao pho, phu ban:
Lnduc
Nac ao nham va rac tro (noì
lcn long sam hoì): Sackcloth
and ashcs
Nac cam hi nguoc dai:
Pcrsccutìon complcx
Nac cam 0díp: 0cdìpus
complcx
Nac cam toi loi: Culpablc/
guìlt complcx,
Nac cam tu ti: Inlcrìorìtv
complcx
Nac cam tu ton: Supcrìorìtv
complcx
Nac nhien, ngam an, tìcm an:
Implìcìt
Nat han tho; ban: Ncnsa
Nat dat, san dat; khoang/baì
dat; dav, ncn; lv do, can
nguvcn; co so; can cu vao,
dua vao, dat co so: Cround
Nat nguyet: Luna (luncttc)
Nat nhat, hao quang:
Nonstrancc
Nat nhat, hao quang (Ninh
1hanh Chua): 0stcnsorv(-
ìum)
172
Nat; ton nhan; dung nhan:
Iacc
Nam hat hoa, co caì co: Applc
ol dìscord
Nam, mong, phoì; can
nguvcn, mam mong; bcnh
can, vì trung: Ccrm
Nat kha nang ngon ngu:
Aphasìa
Nat lien tuc cu phap:
Anacoluthon
Nat nghi luc, that chí: Abulìa
Nat trí: Insanìtv
Nat truong luc: Atonv
Nat hoi thong thuong, bat
thuong: ordìnarv/
cxtraordìnarv consìstorv
Nat Hoi (hong v dk JbJ); hoì
nghì ton gìao (kìto):
Consìstorv
Nat nghi hong y (dc bau
ICH): Conclavc
Nau thuan: Contradìctìon
Nau nhiem; huvcn nhìcm;
huvcn bí: Nvstcrv,
mvstcrìum
Nau nhiem hon uoc: Nuptìal
mvstcrv (~baptìsm)
Nau nhiem khung khiep:
Nvstcrìum trcmcndum
Nau nhiem man coi: Nvstcrv
ol thc Rosarv
Nau nhiem su du: Nvstcrv ol
cvìl
Nau nhiem toi ac (21s 2,7):
Nvstcrv ol ìnìquìtv
Nau nhiem vuot qua: Paschal
mvstcrv
Nau quoc: Parcnt statc
Nau Tam Vo Nhiem (Iuc
Nc): Immaculatc Hcart
Nau, kìcu, khuon; guong mau;
mo pham: Lxcmplar, modcl
Ne, mau: Nothcr
Ne he tren: Nothcr Supcrìor
Ne chí thanh: Alma Natcr
Ne doc than (khong kct hon):
Lnmarrìcd mothcr
Ne Hoi Thanh: Nothcr ol thc
Church
Ne TC: Nothcr ol Cod,
Icìpara, 1hcotokos
Ne/ma do dau: Codmothcr
Nen: Lcavcn
Nen-ki-xe-de: Nclchìzcdck
Ne an uong: Cluttonv
Ne hoac, quvcn ru:
Iascìnatc(-ìon)
Ne tín (gan gìong nhu boì
toan): \aìn obscrvancc
17J
Ne tín, dì doan: Supcrstìtìon
Nem deo, dc uon; co dan; dc
thích ung, lình dong:
Ilcxìbìlìtv
Nenh mong, bao la, vo bìcn:
Immcnsìtv, vastncss
Nenh de; dc nghì, dc xuat;
van dc; dình dc; dc cu:
Proposìtìon
Nenh de; uoc dìcu, uoc khoan:
Clausc
Nenh lenh, chi thì, quv dình;
don thuoc; thoì hìcu (dk
197tt): Prcscrìptìon, prcccpt
Nenh lenh: Command
Nenh lenh dut khoat:
Catcgorìcal ìmpcratìvc
Nenh lenh; buc chc, cuong
chc; doc chính ta: Iìctatc
Nenh lenh duc ai: Prcccpts ol
charìtv
Nesia: Ncssìah
Nía mai, cham bìcm: Ironìc(-
ìcal), ìronv
Ni-ca-en: Nìchacl
Nien Thap Tính: Iccapolìs
Nien trung luong ha (xu Irak
ngav nav, nam gìua haì con
song 1ìgrc [1ìgrìs Iajla| va
Luphratc [Luphratcs Al
Iurat|): Ncsopotamìa
Nien chuan: Iìspcnsatìon
Nien chuan thc thuc gìao luat:
Iìspcnsatìon lrom thc
canonìcal lorm
Nien dich hoc: Immunologv
Nien giai chuc vu: Iunctìonal
dìspcnsatìon
Nien tha; mìcn tru:
Lxoncratc(-tìon)
Nien tru (dk b91); chuan
mìcn (dk 1b48): Lxcmpt
Nien, vung: Rcgìon
Nieng vai nguc (thong xuong
tu co ao gìao si, quan toa,
luat su, gìao su): Rabat
Nieng mang xoi (co tac hinh
nguoì hoac thu vat kv cuc):
Cargovlc
Nieu ta linh hoat, hoat ta:
Hvpotvposìs
Nieu, dcn tho: Ianum, tcmplc
Ni-kha, Nk: Nìcah or Nìchcas
Ninh hach, dut khoat: Iormal
ccrtìtudc
Ninh chung; bìcu lo; bìcu
tinh; trung bav:
Icmonstratc(-atìon)
Ninh dao, duong/gìaì doan
gìac ngo, bac duc chìcu:
Illumìnatìvc wav
Ninh giao: Apologctìcs
174
Ninh hoa, mình trinh; thí du:
Illustratìon
Ninh kien, m. trì, m. doan, m.
dat, thau suot; sang suot:
Claìrvovancc
Ninh man, khong ngoan, sac
sao: Sagacìous
Ninh nhien, ro rang: Lxplìcìt
Ninh than, than pham
Kcrubìm: Chcrub(-ìm)
Nình Thanh Chua, 1hanh
1hc: ßodv ol Chrìst, ßlcsscd
Sacramcnt
Nong manh, vcu ot, so saì:
Slìght
Nong moi, khat khao, ao uoc,
kv vong: Ycarnìng
Nong manh, dc vo; vcu ot:
Iragìlc(-ìlìtv)
No dang trach nhiem luan ly
(hoc thuvct cua J. Iìnnìs va
C. Crìscz): Nodcs ol
rcsponsìbìlìtv (moralìtv)
No hình, khuon/ kìcu mau:
Pattcrn
No pham, mau muc; ncn
guong: Lxcmplarv
No pham hoc thuyet (IK cuu
chuoc bang cach song ncu
guong): Lxcmplarìsm
No phong, bat chuoc: Nìmc
No thuc han the: Iorma
substantìalìs
No thuc rua toi: ßaptìsmal
lorm
No thuc tuy the: Iorma
accìdcntalìs
No thuc; cong thuc: Iorma,
lorm
No coi: 0rphan
No da; quach: Sarcophagus
No da con: Cacsarcan/ ccsarìan
No, mo, ma: 1omb, gravc
No, phan mo; cho hong dung
da thanh (o gìua ban tho):
Scpulchrc(-chcr)
No chí, van bìa: Lpìtaph, stclc,
tombstonc, gravcstonc,
hcadstonc
No dao phai; sung tín:
Pìctìsm
No Thanh Phero: Conlcssìon
ol St. Pctcr
No Thanh (Chua Cìcsu): Holv
Scpulchrcl-c/erï
No/hinh chat thuvct (Arìstot):
Hvlomorphìsm
Noc sung, tho tuong go:
\vlolatrìa
Noi truong, canh trang; moì
sình: Lnvìronmcnt
Noi ket; quan/lìcn hc: Ncxus
17b
Noi lien he song: Lìlc-rclatìon
Noi lien ket sau sac: Llcctìvc
allìnìtv
Noi quan tam co han:
Lltìmatc conccrn
Noi rang huoc: ßond
Non do Chua yeu (Ca 1J, 2J):
ßclovcd dìscìplc
Non do moi, tín do moì, ng.
moì gìa nhap, tan tong (Io
thaì): Prosclvtc
Non do/dc, do dc, hoc tro:
Iìscìplc
Non hoc: Acadcmìc subjcct
Non phai do thai song an tu
(Aì cap, tk 1): 1hcrapcutac
Nong di/tình: Nocturnal
cmìssìon
Nose duoc dua len Troi (nguv
thu): Assumptìon ol Noscs
Not nua, a, ban: Hall, dcmì-,
scmì-
Not phan; chi mot bcn: Lx
partc
Not vo, mot chong: Nonogamv
No ho, map mo, toì nghia,
nghia nuoc doì; kho hìcu:
Ambìguìtv(-guous)
No ho, map mo; dang ngo;
luong lu: Iubìous
No rong tu do: Lìbcralìzc
No, bo ngo, mo rong; coì mo,
cong khaì; khong gìoì han:
0pcn(-ncss)
Noi me; moì la; tan pham:
Novcltv
Noi, tan; tan tìcn: Ncw
Nu ha tang vong, ngoc mìcn:
1ìara
Nu hang (cua gìao si): Ilat hat
Nu canh vuong (gìao si),
barct: ßìrctta
Nu do, Hong v: Rcd hat
Nu CN (Iong phuong):
Lpìscopal crown
Nu nhung do (cua IHC thoì
xua): Camauro
Nu nu tu (mot loaì khan
quang dau, xua): Corncttc
Nu so (CN, Cìao Hoang...):
Zucchctto
Nu trum dau (cua tu si): Cowl
Nu trum dau (mav lìcn vao co
ao dong): Hood
Nua chuoc, dut lot, hoì lo:
Subornatìon
Nua Chay: Lcnt(-cn)
Nua chay thanh Phì-líp-phc
(Iong phuong tu 1b-11 dcn
24-12): St. Phìlìp`s Lcnt
Nua Chay ("40 ngav"):
0uadragcsìma
17b
Nua Ciang sinh: Chrìstmas
tìdc/tìmc
Nua Phuc sinh: Paschaltìdc,
Lastcrtìdc
Nua phung vu: Lìturgìcal
scasons
Nua Vong: Advcnt
Nua trong phung vu :
Lìturgìcal dancìng
Nuc dích: Lnd
Nuc dích han su: Iìnìs quì
Nuc dích chính su: Iìnìs
opcrìs
Nuc dích dat su: Iìnìs quo
Nuc dích ngoai lai: Lxtrìnsìc
cnd
Nuc dích tac nhan: Iìnìs
opcrantìs
Nuc dích/cuu canh toi hau:
Lltìmatc cnd
Nuc dích/tìcu, cuu canh: Lnd,
Iìnìs
Nuc dích/tìcu, v dình: Aìm
Nuc luc; chi so: Indcx
Nuc tieu/dích, dích dìcm: Coal
Nuc tu: Shcphcrd
Nuc tu nhan lanh: Cood
Shcphcrd
Nuc tu thien than (Iuc Pìo
\II): Pastor Angclìcus
Nuc tu; muc su; (gìao luat)
gìam muc; (Hoa kv) cha so
(dk b21): Pastor
Nui, hoì xong, huong thom;
tìcng tam (tot hav xau):
0do(u)r
Nuon van, vo so: Nvrìad,
countlcss, numcrous
Nuc do hoan thien: Icgrccs
ol pcrlcctìon
Nuc nguong (chi o muc do bat
dau nhan ra hoac do luong
duoc): Lìmìnal
Nuc, do, bac, cap: Icgrccs
Nung kính; cu hanh cuoc/lc
mung: Cclcbratc(-tìon)
Nung mot dip, mot ngav lc:
0bscrvc a lcstìvìtv
Nuoi dieu ran, thap gìoì: 1cn
commandmcnts, dccaloguc
Nuong tuong, hinh dung:
Lnvìsìon
Nuu hon (gìao si tu dong kct
hon phì phap bat thanh):
Attcmptcd marrìagc
Nuu ke, muu mco: Stratagcm
Nuu sí; quan su an dìcn:
Lmìncncc grìsc
Nuu tính, muu toan, chu v:
Prcmcdìtatìon

177
N
Na-khum, Nk: Nahum
"Nay la Nguoi"; anh tuong Iuc
Cìcsu doì vong gaì; nhan dc
cuon sach vìct vc I. Cìcsu
(cua J. Scclcv n. 18bb, phu
nhan thìcn tính cua Ngaì):
Lccc Homo
Nai xin, khan cau, thinh cau;
vcu cau, kìcn nghì:
Supplìcatìon(-orv), pctìtìon
Nam gioi: Nalc scx
Nam tính, hung dung, hung
cuong/trang: \ìrìlc(-ìtv)
Nan nhan; vat hv tc, lc pham,
lc vat: \ìctìm
Nan that hoc, mu chu:
Illìtcracv
Nao trang thoi dai: Zcìtgcìst
Nao trang/chu huong chuvcn
nhat, doc chìcm, doc quvcn,
doc doan, co chap:
Lxclusìvìsm
Nam ha nha tap (thoì gìan
huan luvcn dot cuoì trong
mot so dong): 1crtìanshìp
Nam cua Chua, cong nguvcn:
Anno Iomìnì (AI)
Nam dau thanh; nam thuong
tích (IK): Iìvc sacrcd wounds
Nam hoc: Acadcmìc/shcool
vcar
Nam nghí (nam thu 7):
Sabbatìcl-a/ï vcar
Nam phung vu: Lìturgìcal vcar
Nam su mung: Clorìous
mvstcrìcs
Nam su sang: 1hc Nvstcrìcs
ol Lìght, thc Lumìnous
Nvstcrìcs
Nam su thuong (mau nhìcm
man coì): Sorrowlul
mvstcrìcs
Nam su vui: Jovlul mvstcrìcs
Nam thanh: Holv Ycar, jubìlcc
Nam Thanh Nau: Narìan vcar
Nam, nìcn; tuoì: Ycar
Nam... sau ÐK (thco duong
lìch, cong nguvcn): Ycar ol
gracc/ol our Lord
Nam/on toan xa; ngan/kìm
khanh: Jubìlcc
Nang chiu le: Ircqucnt
communìon
Nang dong, sình dong, dav
nghì luc: Ivnamìc
Nang dong nhom: Croup
dvnamìcs
Nang khieu, kha nang, nang
cach: Aptìtudc, talcnt, skìll
178
Nang luc, kha nang chuvcn
mon; hìcu nang; nang
suat,hìcu suat; huu hìcu
tính: Lllìcìcncv
Nang luc, nghì luc; nang
luong: Lncrgv
Nang luc; quvcn bính, q.hanh;
nang quvcn; kha nang:
Potcstas
Nang quyen, quvcn han:
Iacultìcs
Nang quyen, quvcn han; nang
luc, kha nang, taì nang;
phan khoa (quvcn thì hanh
chuc vu): Iacultv(ìcs)
Nang quyen thuong dac/
thuoc: Habìtual lacultìcs
Nam mo: 1umulus
Nang cao, lam tang thcm; dc
cao, lam noì bat: Lnhancc
Nang len hình dien sieu
nhien: Llcvatc to thc
supcrnatural ordcr
Nang len chuc (tan phong)
Hong v: Crcatc a Cardìnal
Nang len, nhac l., cat cao lcn;
do cao; tính cao nha:
Llcvatìon
Nem da (cho chct): Lapìdatc
Neo hình thap gia (kv hìcu
kìto xua): Anchor-cross
Net chu dao, chu dc quan
xuvcn; cau dìcp: Lcìtmotìv
Net to truyen, laì gìong:
Atavìsm
Nen: Candlc
Nen canh thuc: \ìgìl lìght
Nen nguyen uoc/khan: \otìvc
candlcs
Nen phuc sinh: Paschal candlc
Nga, ban nga, caì toì; chính
minh: Scll
Ngai toa Phero ; uv thc cua
ICH: Chaìr ol Pctcr
Ngai toa, toa gìang, ghc hoac
chuc gìao su: Chaìr
Ngai toa; ngoì bau: 1hronc
Ngai, Iuc (danh tuoc hong v);
uu tu, xuat chung, sìcu
dang; mo dat: Lmìncncc
Ngang hang, dong hang: Lx
acquo
Ngang nhau, bang nhau, binh
dang: Lqual(-ìtv)
Nganh dan chính: Cìvìl
scrvìcc
Ngay cau mua: Rogatìons
Iavs
Ngay dau nam phung vu
(Iong phuong 1 thanh 9):
Iav ol ìndìctìon
179
Ngay den toi/thuc toì (Io thaì,
Lv 1b,1tt): Atonc dav, dav ol
atoncmcnt, Yom Kìppur
Ngay hoi, dìp lc, daì hoì lìcn
hoan: Icstìvc(-al)
Ngay khong co Thanh Ie :
Alìturgìcal davs
Ngay le hon mang (ngav
mung tcn thanh): Namc dav
Ngay le huoc (dk 124b): Holv
dav ol oblìgatìon
Ngay le cac Thanh:
Hallowmas
Ngay le co dinh: Immovablc
lcasts
Ngay le lon (lìch ghì bang chu
do): Rcd lcttcr dav
Ngay Ie Ta on: 1hanksgìvìng
Iav
Ngay le (dk 124b): Icast dav
Ngay le/hoì; ngav nghi lc; hoì
cho: Holìdav, lctc
Ngay Ie giang sinh, No-cn:
Chrìstmas
Ngay mung Chính truyen
(Chua nhat I Nua Chav):
Icast ol 0rthodoxv
Ngay phan xet: Iav ol
Rctrìbutìon
Ngay Sa-hat, huu lc: Sabbath
Ngay tan the (ngav sup do,
huv dìct, phan xct):
Ioomsdav
Ngay thang, nìcn hìcu: Iatc
Ngay thoat nguc (mong 1
thang 8 mung 1hanh Phcro
duoc gìaì phong; ngav ban
phcp lanh cho banh moì):
Lammas dav
Ngay thuong (phung vu):
Icrìa(-l),
Ngay trong tuan: Wcckdav
Ngan chan; phong/ngan ngua:
Prcvcnt(-ìon, -ìvc)
Ngan tro: Impcdìmcnt
Ngan tro can hon: Hìndcrìng
ìmpcdìmcnt
Ngan tro giao luat (dk 180):
Canonìcal ìmpcdìmcnt
Ngan tro hon phoi:
Natrìmonìal ìmpcdìmcnt
Ngan tro khac dao (hon phoì,
dk 198J): Nìxcd rclìgìon
Ngan tro liem sí (dk 109J):
Impcdìmcnt ol publìc
proprìctv
Ngan tro tieu hon (dk 107J):
Iìrìmcnt ìmpcdìmcnt
Ngan tro vì thieu tuoi (dk
108J): Impcdìmcnt ol vouth
180
Ngan tro (hon nhan) vi thìcu
tuoì (nam~ 18 tuoì, nu~ 14
t.): Impcdìmcnt ol agc
Ngan tro (hon phoì) do toì ac
(vi da gìct hoac muu gìct
ban doì cua minh hav cua
nguoì minh muon kct hon,
dk 1090): Impcdìmcnt ol
Crìmc
Ngan tro (tìcu hon) vi duong
nghia (d 1094): Impcdìmcnt
ol adoptìon
Ngat giong (trong cach ngam
tho): Cacsura
Ngam (tho), tung (kình): Rccìtc
Ngam doc Ioi Chua: Lcctìo
dìvìna
Ngan ha; nhom tình hoa: 1hc
Calaxv, 1hc Nìlkv Wav
Ngau nhien: Chancc
Ngau sinh, tu phat sình:
Spontancous gcncratìon
Ngay tho; ngav ngo, kho khao:
Naìvc(-tv)
Ngay tho; vo toì, trong trang:
Innoccnt
Ngheo kho, nghco nan; canh
ban cung: Povcrtv
Ngheo, ban cung; nghco nan;
toì nghìcp, dang thuong:
Poor
Ngheo kho thco 1ìn Nung:
Lvangclìcal povcrtv
Nghe nong, nong nghìcp:
Husbandrv
Nghe thuat thanh, ton gìao:
Sacrcd art
Nghi kinh (kình sach nguv thu
hav chính thu con trong
vong tranh luan):
Antìlcgomcna
Nghi ngo, ngo vuc: Suspìcìon
Nghi thuc/lc: Rìtc
Nghi thuc chu nghía, thoì nc
nghì: Rìtualìsm
Nghi thuc chuc [hon| binh an
(trong 1hanh Lc): Kìss ol
pcacc
Nghi thuc dat tay (phong
chuc): Imposìtìon ol hands,
chìrotonv, chcìrotonìa
Nghi thuc don nhan vao trong
CH cg (cho cac kìto huu
khong cg gìa nhap CH cg):
Rcccptìon ìnto thc Iull
Communìon
Nghi thuc giai toi (xua):
Canonìcal pcnancc
Nghi thuc hay le dien Hy lap
(Iong phuong): Crcck Rìtcs
Nghi thuc ket thuc:
Concludìng rìtc
181
Nghi thuc khaì tam kìto nguoì
lon: Rìtc ol Chrìtìan
Inìtìatìon ol Adults, RCIA
Nghi thuc ky niem: Ncmorìal
scrvìcc
Nghi thuc lam phep xac:
Absolutìons ol thc dcad
Nghi thuc mai tang, vìcc an
tang (dk 117btt): Iuncral
rìtcs
Nghi thuc mo dau, nhap lc:
Introductorv rìtcs
Nghi thuc phong chuc thanh
trong Anh giao: Anglìcanl-
/smï ordcrs
Nghi thuc phung vu:
Lìturgìcal scrvìcc
Nghi thuc qua do (nhu tu thoì
tho au qua tuoì thanh nìcn
chang han): Rìtc ol passagc
Nghi thuc rua chan (thu b
1uan 1hanh): Nandatum,
pcdìlavìum, washìng ol thc
lcct
Nghi thuc rua tay: Washìng ol
thc hands, lavabo
Nghi thuc ruoc le (ngoaì
1hanh Lc): Communìon
scrvìcc
Nghi thuc sam hoi: Pcnancc
scrvìcc, pcnìtcntìal rìtc/
cxcrcìsc
Nghi thuc sung kính Thanh
Cia (thu b 1uan 1hanh):
Crccpìng to thc Cross
Nghi thuc tang che: 0rdcr ol
Chrìstìan Iuncrals
Nghi thuc Thanh Ie : 0rdcr ol
thc Nass
Nghi thuc tru ta : Rìtc ol
oxorcìsm
Nghi thuc tu ho Satan:
Rcnuncìatìon ol Satan
Nghi thuc/lc; lc dìcn (dk 214):
Ccrcmonv, rìtc
Nghí ngoi/vcn; vcn tam; vcn
tinh; ngung vcn; dat dc/tua;
vat chong do: Rcst
Nghí viec thoi sinh no (san
phu): Natcrnìtv lcavc
Nghí ra; tru hoach/tính; lap
muu: Lxcogìtatc
Nghi dinh truc xuat: Iccrcc ol
dìsmìss
Nghi quyet (lv hon) voì dìcu
kìcn: Iccrcc nìsì
Nghi quyet (toa an Hoì gìao):
Ictwa
Nghi uoc [thoa hìcp|
Wìttcnbcrg (gìua phaì
182
Luthcr va Zwìnglì, n. 1bJb):
Wìttcnbcrg concord
Nghi vien: Iìct
Nghía hinh Thanh The:
Lucharìstìc Crusadcrs
Nghía hinh thieu nhi (n.
1212): Chìldrcn`s Crusadc
Nghía cu hac ai anh hung
(dang hct moì cong duc
rìcng cung nhu duoc ung
chi doì nav va doì sau dc
gìup cho cac lình hon noì
luvcn nguc): Hcroìc act ol
charìtv
Nghía den/ van tu: Lìtcral/
lìtcrarv scnsc
Nghía dia/trang, baì tha ma,
dat thanh: Cod`s acrc,
gravcvard, churchvard,
ccmctcrv, nccropolìs
Nghía tu thuyet, phaì duong
tu: Adoptìo(a)nìsm
Nghía vu hoc, dao nghia hoc:
Icontologv
Nghich dao, bang bo; bat hìcu:
Impìctv
Nghich luan: A contrarìo
Nghich ly tính: Antì-ratìonal
Nghich ly; nghìch bìcn; nguoc
doì: Paradox
Nghiem khac/nhat, khat khc;
khoc lìct, du doì, tram
trong, gav gat; nghìcm
nghì/trang; kho khan:
Scvcrc
Nghiem khac; khac/kham
kho, kho hanh: Austcrc(-ìtv)
Nghien: Addìctìon
Nghiep, nghìcp qua, qua bao:
Karma
Ngo cut, bc tac: ßlìnd allcv,
dcad-cnd, cul-dc-sac
Ngoa du: Hvpcrbolc
Ngoai pham vi xu dao:
Lxtraparochìal
Ngoai vu tru: Lxtracosmìc(-al)
Ngoai dao (Io thaì): Cov,
govìm
Ngoai dia cau: Lxtratcrrcstìal
Ngoai giao: Paganìsm
Ngoai hien: Lxtcrìorìzc
Ngoai hon he, ngoaì hon
nhan; ngoaì tinh:
Lxtraconjugal
Ngoai hon he, ngoaì hon
nhan; ngoaì tinh:
Lxtramarìtal
Ngoai hon, dì gìao:
Hctcrogamv
Ngoai khoa: Lxtracurrìcular
18J
Ngoai khoi, tu ngoaì gìoì: Ab
cxtrìnscco
Ngoai luan tuyen, hav vong
chuvcn dìch ngoaì luan (cua
hanh tình): Lpìcvclìc gcar/
traìn
Ngoai ly: Lxtrìnsìc ccrtìtudc
Ngoai nhien: Prctcrnatural
Ngoai quan: Lxtrospcctìon
Ngoai suy: Lxtrapolatc(-ìon)
Ngoai tai, nam ngoaì; ngoaì
laì: Lxtrìnsìc(-al)
Ngoai tai chu thuyet:
Lxtrìnsìcìsm
Ngoai thanh; ngoaì phan khoa
(cac lop dav): Lxtramural
Ngoai the: Lxtramundanc
Ngoai the; sìcu thc:
Lltramundanc
Ngoai tình, thong dam, gìan
dam: Adultcrv
Ngoai tính, ngoaì gìoì/dìcn
tính: Lxtcrìorìtv
Ngoai toa hí tích, toa ngoaì
(lanh vuc bí tích):
Lxtrasacramcntal lorum
Ngoai toa (ngoaì quv thuc toa
an): Lxtrajudìcìal
Ngoai tru; cao tì, khuoc bìcn
(dk 1491): Lxccptìon
Ngoai/vo dao; ta gìao:
Hcathcnìsm, hcathcndom
Ngoan co: Scll-wìll
Ngoan dao; kính so 1C (nguoì
luong gìu dao Io thaì ma
khong chìu cat bi):
Codlcarìng
Ngon tay (quvcn nang) 1C
(tav than lình; 1han khí):
Iìngcr ol Cod
Ngong cho, trong mong; du
kìcn, thìct tuong; trìcn
vong: Lxpcct(-atìon)
Ngong cho; trìcn vong, kv
vong; quvcn huong (dì san,
v.v.): Lxpcctancv
Ngot; thom; ngot ngao, dìu
dang; dc thuong, co duvcn:
Swcct(-ncss)
Ngo hien, vong luan:
Paralogìsm
Ngo dao thuyet: Cnostìcìsm
Ngo tín, coì nhu chính thuc:
Putatìvc
Ngoi hiep (kct hìcp nhan tính
voì ngoì Loì): Hvpostatìc
unìon
Ngoi lang toan cau: Clobal
vìllagc
Ngoi Ioi: Iìvìnc Word
184
Ngoi Ioi nhap the: Incarnatc
word
Ngoi vi, ban vì; ban nga; con
nguoì: Pcrson, hvpostasìs
Ngoi vi hoa: Hvpostatìzc
Ngoi vi TC, than vì: Iìvìnc
Pcrson
Ngoi vi; mat na, bc ngoaì:
Prosopon
Ngoi le doi mach: Cossìp
Ngon ngu cu chí: ßodv
languagc
Ngon ngu dia phuong trong
phung vu: \crnacular ìn
lìturgv
Ngon ngu hoc: Lìnguìstìcs
Ngon ngu Hoi Thanh:
Lcclcsìastìcal languagcs
Ngon ngu KT (Hìprì, Aram,
Hvlap): ßìblìcal languagc
Ngon ngu phi ngu canh:
Contcxt-lrcc languagc
Ngon ngu phung vu:
Lìturgìcal languagc
Ngon ngu ton giao, luan phap
ton gìao [vc cac van dc ton
gìao|: Rclìgìous dìscoursc
Ngon ngu tuong hình:
Craphìc languagc
Ngon su, tìcn trì: Prophct
Ngon tu va dau chí (bí tích):
Word and sacramcnt,
vcrbum ct sacramcntum
Ngon tu/loì cua chính IK:
Ipsìssìma vcrba (vox) Chrìstì
Ngu chu ng da o (dc chu ng mình
1C hìc n hu u): Iìvc wavs
Ngu chung dao (nam cach
thuc chung mình 1C hìcn
huu): 0uìnquc vìac
Ngu kinh/thu: Pcntatcuch
Ngu uan (huu vì, dìcu kìcn
hoa): Condìtìoncd thìng
Ngu thu Samaria: Samarìtan
Pcntatcuch
Ngu tri che, chính thc ngu
hung: Pcntarchv
Ngu ngon: Iablc
Nguc to tong: Lìmbo ol thc
lathcrs
Nguc trung thu (Pl, Cl, Lp,
Plm): Captìvìtv Lpìstlcs
Nguon cu lieu, xuat xu than
hoc; chu dc than hoc: Locus
thcologìcus
Nguo n go c, ca n co ì/ nguvc n;
khoì nguvcn; dong doì: 0rìgìn
Nguon suoi/goc, coì nguon,
can nguvcn; nguon tu lìcu,
xuat xu, taì lìcu goc: Sourcc
18b
Nguon xuat phat, xuat xu;
uvcn nguvcn: Iontcs
Nguon xuat xu chung; cac chu
dc chung; dìcu sao: Locì
communcs
Nguon (van lìcu; tu tìcng Iuc
0ucllc): 0
Nguon/dong/ truong phaì Yavít
(dung tu Yhwh lam tcn goì
1C): Jahvìst(-ìc)
Nguon/truong phaì Ic nhì
luat: I
Nguon/truong phaì Llohít: L
Nguy co nghe nghiep:
0ccupatìonal hazard
Nguy co, nguv hìcm, hìcm
hoa; lìcu linh: Rìsk
Nguy, gìa: Pscudo-
Nguy hien, doì tra: Iallacv
Nguy hien: Sophìsm
Nguy hien/luan: Sophìstìcatc
Nguy giao hoang: Antìpopc
Nguy ngon (cau thcm vao Nc
1b, 14, tk b): 1hc (lrccr)
logìon
Nguy tao, gìa mao; that thìct;
gìa doì: Ialsc
Nguy thu/kình; tìn lanh thu
quv dìcn: Apocrvpha
Nguyen am doi: Iìphthong
Nguyen chung, dong gìong,
nganh (dong vat): Phvlum
Nguyen dong tac nhan hat
hien: Lnmovcd movcr
Nguyen dong tac nhan;
nguvcn dong luc; nguvcn
nhan vo nguvcn nhan (1C):
Prìmc movcr
Nguyen lieu: Prìmc mattcr
Nguyen ly; nguvcn nhan,
nguon goc, can nguvcn;
nguvcn tac: Prìncìplc
Nguyen ly hat xac dinh
(Hcìscnbcrg): Prìncìplc ol
ìndctcrmìnacv
Nguyen ly co han, ng.l. so
thuv: Iìrst prìncìplc
Nguyen ly nhan qua: Prìncìplc
ol causalìtv
Nguyen ly su du: Prìncìplc ol
cvìl
Nguyen ly tuong doi:
Prìncìplc ol rclatìvìtv
Nguyen mau; dìcn hinh, tìcu
bìcu: Archctvpc, prototvpc,
antìtvpc
Nguyen nhan chat the:
Natcrìal causc
Nguyen nhan chu yeu, chính
nhan: Prìncìpal causc
18b
Nguyen nhan chuan hi:
Iìsposìng causc
Nguyen nhan cuu canh: Iìnal
causc
Nguyen nhan dung cu:
Instrumcntal causc
Nguyen nhan dau tien:
Prìmarv causc
Nguyen nhan de nhat: Iìrst
causc
Nguyen nhan de nhi, thu
nhan: Sccond causc
Nguyen nhan luan ly: Noral
causc
Nguyen nhan mo pham, kìcu
mau: Lxcmplarv causc
Nguyen nhan mo thuc:
Iormal causc
Nguyen nhan muc dích, cuu
canh: Iìnal causc
Nguyen nhan phu thuoc:
Sccondarv causc
Nguyen nhan tac thanh:
Lllìccnt causc
Nguyen nhan thu nhat, ng.nh.
dc nhat (1C): Iìrst causc
Nguyen nhan toan dien: 1otal
causc
Nguyen nhan toan tuc, tuc
nhan: Sullìcìcnt causc
Nguyen nhan toi cao:
Suprcmc causc
Nguyen nhan toi hau:
Lltìmatc causc
Nguyen nhan xa/gìan tìcp,
vìcn nhan: Rcmotc causc
Nguyen nhan, can co, duvcn
do nguvcn nhan toì thuong
(1C): Causc
Nguyen sinh chat: Protoplasm
Nguyen sinh the, tao vat dau
tìcn (Adam): Protoplast
Nguyen tac hí tích tính:
Prìncìplc ol sacramcntalìtv
Nguyen tac hình dang:
Prìncìplc ol cqualìtv
Nguyen tac huong nhan
(trong vu tru): Anthropìc
prìncìplc
Nguyen tac khoan dung:
Prìncìplc ol oìkonomìa
Nguyen tac mo thuc: Iormal
prìncìplc
Nguyen tac nhiem cuc,
nguvcn tac khoan dung
(Iong phuong): Prìncìplc ol
cconomv
Nguye n ta c pha n quye n/ nhìcm
(dìcu cap duoì lam duoc thi
ca p trc n kho ng can thìc p
vao): Prìncìplc ol subsìdìarìtv
187
Nguyen tac song hieu:
Prìncìplc ol doublc cllcct
Nguyen tac toan ho (luan lv
hv sình mot bo phan hav co
quan vi loì ích cua toan bo):
Prìncìplc ol totalìtv
Nguyen the, dang vo dình, vì
bìcn cach: Inlìnìtìvc
Nguyen thuy, so khaì, ban so;
can ban, quan trong, chu
vcu, can nguvcn, nguvcn lv;
nguvcn tac: Prìmal,
prìmìtìvc, prìncìpìum
Nguyen to; vcu to; thanh
phan; moì truong song:
Llcmcnt
Nguyen to chat the: Natcrìal
prìncìplc
Nguyen toi: 0rìgìnal sìn
Nguyen trang: Status quo
Nguyen rua, chuc du; taì hoa,
taì uong: Cursc
Nguyen rua, oan trach, chuc
du; trung phat; taì hoa:
Nalcdìctìon
Nguyen duong: 0ratorv/chapcl
Nguyen luat: Rulc ol pravcr
Nguyen nhan (dang dìcu
[hinh nguoì| dang tav cau
nguvcn): 0rans, orantc
Nguyen tat: Aspìratìon
Ngu am hoc: Phonctìcs
Ngu nghía hoc: Scmantìcs
Ngu van hoc: Phìlologv
Ngu: Indwcllìng
Ngua thai, tranh/chong thu
thaì: Contraccptìon(-tìvc)
Ngung tat, tìcu tan; tuvct
chung: Lxtìnct
Nguoc dai tre em: Chìld abusc
Nguoc lai: \ìcc vcrsa, on thc
contrarv
Nguoi di tru, dì dan: Lmìgrant
Nguoi giu nha tho: Lcclcsìarch
Nguoi hai tru (pha) huv anh
thanh: Iconoclast(-ìc)
Nguoi han xu Chau Ny :
Amcrìndìan
Nguoi hao ve, bìcn ho, bao
chua: Iclcndcr
Nguoi hao ve duc tin:
Iclcndcr ol thc laìth
Nguoi hat dong y kien; bìct
gìao (khong thco quoc gìao,
nhu o Anh quoc chang han):
Iìsscntcr
Nguoi hi khai tru khoì dang
cap (An do): 0utcastc
Nguoi hien giai, nha bìcn
gìao: Apologìst
Nguoi hiet phai: Pharìscc
188
Nguoi can thiep, xìn gìum,
lam trung gìan: Intcrccssor
Nguoi Ca-na-an: Canaanìtc
Nguoi canh cao, khuvcn vìcn:
Admonìtor
Nguoi cam hình huong, thu
huong: 1hurìlcr
Nguoi cap phat, trao ban (vg.
bí tích): Iìspcnscr
Nguoi cau toan: Pcrlcctìonìst
Nguoi che tao: Homo labcr
Nguoi chiu le; ng. gìu dao; ng.
thong tìn: Communìcant
Nguoi choi/bo dao (cong khaì
tuvcn bo), phan do:
Apostatc
Nguoi chu truong chc do
phong no (bcnh vuc vìcc
gìaì phong no lc):
Lmancìpatìonìst
Nguoi chu giai: Clossator
Nguoi chung kien, muc kích:
Lvcwìtncss
Nguoi co dao, tín do; ng. sì
tín: Rclìgìonìst
Nguoi co tai xoay xo (nhìcu
thu doan): Nan ol rcsourcc
Nguoi co thi kien, tam nhin
sac bcn (vc tuong laì), thì
kìcn nhan; ng. ao tuong:
\ìsìonarv
Nguoi Con Not (Ca J, 1b):
0nlv-ßcgotcn 0nc
Nguoi co song het nhu cac
tong do (cac nhom qua
khích chu truong trìct dc
bat chuoc cac tong do):
Apostolìcì
Nguoi cong giao Anh, (lap
truong) cu tuvct Anh gìao (tk
1b-18): Rccusants(-sancv)
Nguoi cuong doat, doat dam,
du do: Raptor
Nguoi dan le (phung vu); nha
chu/binh gìaì: Commcntator
Nguoi dang mình: 0blatcs
Nguoi Do thai: Jcw
Nguoi du tong: Catcchumcn
Nguoi da cam: Nan ol lcclìng
Nguoi da nghi (nhu 1oma
tong do): Ioubtìng 1homas
Nguoi dai dien: \ìcar,
rcprcscntatìvc
Nguoi dai dien CN; nguoì/vat
thav thc: Surrogatc
Nguoi dang tap su ; ng. bì
quan chc: Probatìoncr
Nguoi dao mo (tim vo gìau):
Iortunc-huntcr
Nguoi dao duc, sung dao: Nan
ol Cod
189
Nguoi den truoc, bao truoc;
dam nhìcm tr.: Prccursor
Nguoi di duong; lu khach (ng.
dang trcn duong dì vc doì
sau, quc 1roì; ng. con song):
Wavlarcr
Nguoi doc sach: Lcctor/ rcadcr
Nguoi doc hoac hat Phuc am
trong phung vu: Cospcllcr
Nguoi doc thanh thu trong
phung vu, xuong thu vìcn:
Lpìstolcr
Nguoi doi no mau (Is Jb.19):
Avcngcr ol blood
Nguoi don khach, tìcp tan,
dan cho, gac cua, phu rc:
Lshcr
Nguoi do dau, bao dam, bao
tro: Sponsor
Nguoi dua tin, su gìa:
Ncsscngcr
Nguoi dung dau hoi giao sí,
muc su truong; hìcu truong
(daì hoc); thì truong:
Provost
Nguoi dung thang: Homo
crcctus
Nguoi duoc long, chap thuan,
tín nhìcm: Pcrsona grata
Nguoi giam ho; bc trcn nha
(Iong Phanxìco): Cuardìan
Nguoi giam thi, trong nom,
quan lv: Supcrìntcndcnt
Nguoi giup Ie: Altar/Nass
Scrvcr, altar bov
Nguoi giu gìn, trong nom,
cham soc: Kccpcr
Nguoi hang xom, lang gìcng,
bcn canh; dong loaì:
Ncìghbo(u)r
Nguoi hang xom, lang gìcng,
bcn canh; dong loaì:
Ncìghbo(u)r
Nguoi hoai nghi, thco chu
nghia hoaì nghì: Sccptìc(-al)
Nguoi hoang toc; quvcn tac
gìa, truoc tac; tìcn ban
quvcn: Rovaltìcs
Nguoi huong hong loc:
Prcbcndarv
Nguoi khai sinh lac giao:
Hcrcsìarch
Nguoi khai tam: Nvstagoguc
Nguoi kheo tay: Homo habìlìs
Nguoi khong duoc long, ... :
Pcrsona non grata
Nguoi khong tín nguong:
Nìsbclìcvcr
Nguoi khong tín nguong, vo
tín: Non-bclìcvcr, lrcc
thìnkcr
190
Nguoi khong lo, luc cuong phì
thuong: 1ìtan
Nguoi khoi to, bcn nguvcn:
Prosccutor
Nguoi kien quyet: Nan ol
dccìsìon
Nguoi kính sung anh thanh:
Iconodulc
Nguoi kito, kìto huu: Chrìstìan
Nguoi lac quan: 0ptìmìst
Nguoi lam cong nhat:
Iavsman
Nguoi lam phep la :
1haumaturgc
Nguoi lang hat, lang thang,
phìcu cu: Wandcrcr
Nguoi lang hat, phìcu cu, vo
gìa cu (dk 1J §J): \agabond
Nguoi Iaodicea; tín huu nguoì
lanh; hung ho (trong cac
lanh vuc ton gìao, chính trì):
Laodìccan
Nguoi len/tình khon: Homo
sapìcns
Nguoi lu hanh, lu khach:
Homo vìator
Nguoi ly di (vo/chong):
Iìvorccc
Nguoi mien Ca-lat, Cl:
Calatìans
Nguoi mo dao, sot sang; nhìct
tinh, ham mo: Icvotcc
Nguoi moi gioi, trung gìan:
Nìddlc-man
Nguoi mua chung thu (xac
nhan gìa ho da cung tc than
tuong, trong thoì bach haì
n. 249-2b1): Lìbcllatìcì
Nguoi Na-da-ret; phaì Na-da-
rct (kìto huu thoì dau):
Nazarcnc, Nazorcan
Nguoi ngoai/vo dao: Hcathcn
Nguoi nguy hien; (xua) trìct
gìa: Sophìst
Nguoi nha giau, phu ong (Lc
1b, 19t): Iìvcs
Nguoi noi doi: Lìar
Nguoi pha thai: Abortìonìst
Nguoi phai khac ky, truong
phaì Stoa: Stoìc(-al)
Nguoi pham phu, tran tuc:
Worldlìng
Nguoi phan hoi, phan dao, bo
dao: Rcncgadc
Nguoi phong cui: Lcpcr
Nguoi phong dang, truv lac:
Lìbcrtìnc
Nguoi phoi ngau (chong/vo) bì
bo roì: Icscrtcd spousc
191
Nguoi phu trach phong
thanh/ao [lc|, vìcc nha tho;
ong tu: Sacrìstan
Nguoi qua co: Icpartcd
Nguoi quan ly tai chanh
(truong hoc), ng. co hoc
bong: ßursar
Nguoi ruoc le : Communìcant
Nguoi sanh an: Lpìcurc,
gourmct, connoìsscur
Nguoi su dung phong cam,
dan ong: 0rganìst
Nguoi tang hieu: Ionor
Nguoi tam tính tha gioi (ng.
cam thav va hanh dong nhu
minh la thuoc gìoì khac voì
gìoì tính cua than xac
minh); ng. phau bìcn gìoì
thc (nu thanh nam, hoac
traì laì): 1ransscxual
Nguoi thay the me , thc mau:
Nothcr surrogatc
Nguoi theo Adamism:
Adamìtcs
Nguoi theo chu nghía hình
quan: Lgalìtarìan
Nguoi theo chu nghía khac
kho: Rìgorìst
Nguoi theo chu nghía tu do
hoan toan (vo chính phu):
Lìbcrtarìan
Nguoi theo doi, bat chuoc;
mon do: Iollowcr
Nguoi theo gìao phaì \aldo
(chu truong chi thco mot
minh Kình 1hanh, song
nghco, bat bao dong, v.v.;
xuat hìcn hoì tk 12, bì tuvct
thong n. 1184 va nhap thco
1ìn lanh tu n. 1bJ2): \audoìs
Nguoi theo hoc phai Zwingli
(1ìn lanh): Zwìnglìans
Nguoi theo luong tính thuyet
(IK co 2 tính): Iìophvsìtc
Nguoi theo phai Jan Huss (†
141b chu truong phaì chìu
lc duoì haì hinh va caì cach
CH; chìu anh huong cua
Wvclìllìanìsm): Hussìtcs
Nguoi theo Phai Tahorita
(Hussìtcs qua khích):
1aborìtcs
Nguoi theo phai taì thanh tav:
Rcbaptìscrs
Nguoi theo pho quat thuyet:
Lnìvcrsalìsts
Nguoi theo the che mot vo
mot chong: Nonogamìst
Nguoi theo thuyet Fpicuro;
huong lac: Lpìcurcan
Nguoi theo thuyet Fehronius:
Icbronìans
192
Nguoi theo tu tuong Pelagio
(† 422): Pclagìans
Nguoi thính cau, thinh vìcn:
Postulator
Nguoi thong hoi, xung toì,
dcn toì; hoì nhan: Pcnìtcnt
Nguoi thu thue: Publìcan, tax
collcctor
Nguoi thu chuc: 0rdìnand
Nguoi thuoc phai hat kha ngo
(trong cong dong \atìcano I
chu truong can phaì dình
tín dac an bat kha ngo cua
ICH): Inlallìbìlìsts
Nguoi thuoc phai hat thuan
thoi (hoì cong dong \atìcano
I cho rang vìcc mình dình tín
dìcu vc dac an bat kha ngo
cua ICH la khong hop thoì):
Inopportunìsts
Nguoi thuoc phai Naxedonio :
Naccdonìans
Nguoi thuoc phai ngo giao dc
cao vat chat (coì vat chat
trong hon tình than):
Hvlìcs, Natcrìals
Nguoi thuoc phai phong
nhiem: Latìtudìnarìans
Nguoi thuoc phai phu nhan
thien tính Thanh Iinh:
Pncumatomachì(-ans)
Nguoi thuoc phai Dumran:
0umranìtcs
Nguoi thuoc phai thanh giao,
nghìcm khac, nhat nhìcm:
Purìtan
Nguoi thuoc phai tuong dong
(cho rang Chua Con [va
1hanh 1han| chi "gìong
nhu" Chua Cha, chu khong
homoousìos~"dong ban
tính"): Homoìousìans
Nguoi thuoc phai Valdense
(bì kct an n. 1184): Poor
mcn ol Lvons
Nguoi thuoc phai Zelota; ng.
cuong tín/nhìct: Zcalots
Nguoi Thuy sy: Hclvctìan
Nguoi thuyet giao, ng. rao
gìang: Prcachcr
Nguoi tìm kiem: Scckcr
Nguoi tính tam, cam phong:
Rctrcatant
Nguoi tính toa: Hcsvchast
Nguoi to giac, cao gìac; mach
lco; bao cao: Iclator
Nguoi toi to Cia-ve : Scrvant
ol Yahwch
Nguoi toi to kho dau cua
Cìavc: Sullcrìng Scrvant ol
Yahwch
19J
Nguoi toi to TC: Scrvant ol
Cod
Nguoi toi loi, toì nhan, toì
pham: Sìnncr
Nguoi trao Nình Thanh, cho
ruoc lc: Lucharìstìc mìnìstcr
Nguoi trí: 1hc wìsc
Nguoi tro lai: Convcrt
Nguoi truyen/phong chuc:
0rdìnant
Nguoi tuan thu (chìu thco
Anh gìao): Conlormìst
Nguoi tu hanh xac bang roì:
Ilagcllant
Nguoi ung ho, gìa nhap, phu
hoa, gan bo, quv v; dính
chat: Adhcrcnt
Nguoi vo than: Athcìst
Nguoi vo tín nguong:
Lnbclìcvcr
Nguoi xuat han, chu but; bìcn
tap vìcn: Ldìtor
Nguoi xuat gia: Homclcss oncs
Nguoi xu Ca-li-le: Calìlcan
Nguoi xu Samaria: Samarìtan
Nguoi xung toi: Conlcssant
Nguoi yeu cau, nguvcn don:
Pctìtìoncr
Nguoi yeu sach/doì hoì toì da:
Naxìmalìst
Nguoi (dan toc) \cn-to: Cclt(-ìc)
Nguoi, con nguoì; nguoì nhan
dang: Homo
Nguoi/chính sach mì dan:
Icmagoguc(-ìsm)
Nguoi/vat thav thc: Substìtutc
Nguoi/vat that lac: Lstrav
Nguong cua: 1hrcshold
Nha Ai cap hoc (khao cuu co
hoc Aì cap): Lgvptologìst
Nha ao thuat: Illusìonìst
Nha hach khoa:
Lncvclop(a)cdìst
Nha hình giai: Scholìast
Nha cai cach (1ìn lanh):
Rclormcrs
Nha chu giai: Lxcgctc
Nha chuyen mon vc than
thoaì hoac than thoaì hoc:
Nvthologìst
Nha chua, n.tho: Housc ol ìll
lamc/prostìtutìon
Nha co van hoc; nha nhan
ban: Humanìst
Nha dan toc hoc, nhan chung
chí: Lthnographcr
Nha dan toc hoc, nhan chung
luan: Lthnologìst
Nha dong Phanxico: Irìarv
194
Nha dong (dk b07): Rclìgìous
housc
Nha du hanh vu tru : Spacc-
man/-woman
Nha dao duc hoc: Noralìst
Nha Ðong phuong hoc:
0rìcntalìst
Nha giao duc, thav dav:
Lducator
Nha hai cot, nha lv bìct:
Charncl-housc
Nha hien triet, khon ngoan:
Sagc
Nha ho sinh: Natcrnìtv hospìtal
Nha Khong hoc, nha nho,
Khong gìao: Conlucìan(-
ìsm)
Nha kinh te hoc: Lconomìst
Nha lam luat, lap phap:
Lawgìvcr, -makcr
Nha luat hoc Hoi giao: Llcma
Nha ly luan: 1hcorctìcìan
Nha nghien cuu van hoa co
Hv lap; ng. thco van hoa Hv
lap; (1an Loc) ng. Io thaì
Hv lap hoa: Hcllcnìst
Nha nguyen, nguvcn duong:
Chapcl/ oratorv
Nha nguyen Iuc ßa (trong
nha tho): 0ur Ladv chapcl
Nha nguyen tuy tien (nha
nguvcn canh): Chapcl ol
casc
Nha nguyen; mìcu tho:
Saccllum
Nha nuoi duong: Iostcr homc
Nha o, noì cu tru, cu/tru so:
Iomìcìlc
Nha phe hình; nguoì kìcm
duvct; kc chí trích, kc chc
baì: Crìtìc
Nha rao truyen Tin Nung,
truvcn gìao: Iìshcr ol mcn
Nha su Tay tang: Lama
Nha tam (hinh thap o Iuc
ngav xua): 1abcrnaclc,
Sacramcnt housc
Nha tam hình ho cau:
Lucharìstìc dovc
Nha than hí Hoi: Sullì
Nha than hoc; sình vìcn than
hoc: 1hcologìan
Nha tho chính toa: Cathcdral
Nha tho chính (Iong
phuong); (nav~) CH pho
quat: Crcat Church
Nha tho chính (lc dìcn
ßìzantìno; tuong duong voì
Nha tho chính toa bcn 1av
phuong): Katholìcon
19b
Nha tho giao xu: Parìsh
church
Nha tho Hoi giao: Nosquc
Nha tho kinh sí: Collcgìal
church
Nha tho lon (thuong la cua tu
vìcn): Nìnstcr
Nha tho tam the chính toa:
Pro-Cathcdral
Nha tho, gìao duong (dk
1214): Church
Nha thuat ngu hoc, danh
phap (khoa dat tcn); ng.
xuong danh (cac vì khach):
Nomcnclator
Nha thuat ngu hoc, danh
phap (khoa dat tcn); ng.
xuong danh (cac vì khach):
Nomcnclator
Nha thuyet giao (tu gìcu):
Pulpìtarìan, pulpìtccr
Nha thuong dien: Ncntal
homc (hospìtal)
Nha triet/than hoc kình vìcn:
School man
Nha truyen giao, thua saì:
Nìssìonarv, mìssìoncr
Nha tu hanh lang hat:
Cvrovagus(-ì)
Nha tu nhien hoc: Naturalìst
Nha xac: Nortuarv
Nha xu; tru so/ van phong vìcn
truong: Rcctorv
Nha (phong) tap thc duc;
truong trung hoc (Iuc,
1huv si): Cvmnasìum
Nha/phong tìcc lv: Ccnaclc
Nha; vìcn; trìcu daì; dong doì
(ho, toc): Housc
Nhac cu/khí: Nusìcal
ìnstrumcnts
Nhac pham 0rato: 0ratorìo
Nhac sí; nhac cong: Nusìcìan
Nhan de; tuoc vì, danh hìcu;
danh nghia; quvcn so huu,
chung thu: 1ìtlc
Nhan kien dam (ng. / chung
ua nhin canh loa lo/thc,
dam dat... voì chu dích kích
duc): \ovcur(-ìsm)
Nhanh nhen, mau man, sot
sang: Promptìtudc
Nhanh trí: Prcscncc ol mìnd
Nhanh Dong Phanxico (co taì
san chung): Convcntuals
Nhanh Dong Phanxico (tach
rìcng tk 1J-14): Iratìccllì
Nhat gan, nhut nhat; hcn
nhat: Cowardìcc
Nhat nheo, hung ho, lanh
dam: 1cpìdìtv, tcpìdncss
19b
Nhac hong len (11s 4, 17);
hoan hi, sang khoaì; xuat
than: Rapturc
Nham phat hien; phuong
phap tam cuu: Hcurìstìc
Nham lan chung (vc su kìcn
hoac vc phap luat, dk 144):
Common crror
Nham lan ve pham cach:
Lrror about thc qualìtv
Nham lan ve the nhan (dk
1097): Lrror about thc
pcrson
Nham lan ve thuc chat:
Substantìal crror
Nham lan, loì lam, loì pham;
pham toì, lcch lac; phìcu
bat, lang bat: Lrr, crror
Nhan ai, do luong: Charìtablc
Nhan cach da dang: Nultìplc
pcrsonalìtv
Nhan cach hoa; la hìcn than
cua; bat chuoc, nhaì laì, gìu
mot vaì dìcn xuat; mao
danh, m.dang, gìa dang, gìa
mao: Impcrsonatc(-ìon)
Nhan cach hoa; nhan hinh
hoa, nhan hoa; la hìcn than
cua, tìcu bìcu: Pcrsonìlv
Nhan cach nhi phan/hoa:
Ioublc pcrsonalìtv
Nhan cach tap the: Corporatc
pcrsonalìtv
Nhan cach than thuyet, nhan
hinh luan (mìcu ta hoat
dong cua cac than lình, nhu
1C, thco cach kìcu hanh
dong cua loaì nguoì):
Anthropomorphìc(-ìsm)
Nhan cach; nhan pham; ca
tính; nhan vat: Pcrsonalìtv
Nhan cam (1C cam chìu dau
kho nhu loaì nguoì):
Anthropopathv
Nhan chung (loaì) hoc:
Anthropologv
Nhan chung truc kien (thav
tan mat): Lvc-wìtncss
Nhan chung, ng. cung khaì;
dang trung gìan (dong tu
thc thu dong voì nghia chu
dong): Icponcnt
Nhan dao (chu huong/nghia):
Humanìtarìan(-ìsm)
Nhan dao; nhan hau/ tu,
khoan hong; nhan van:
Humanc
Nhan duc, duc hanh; duc tính;
hìcu luc; hìcu nang; cong
hìcu: \ìrtuc
Nhan duc anh hung: Hcroìc
vìrtuc
197
Nhan duc chu yeu: Cardìnal
vìrtuc
Nhan duc dau moi: Capìtal
vìrtuc
Nhan duc doi than (tìn, cav,
mcn): 1hcologìcal vìrtucs
Nhan duc luan ly: Noral
vìrtucs
Nhan duc thien phu : Inluscd
vìrtucs
Nhan hình hoa:
Anthropomorphìzc
Nhan khau hoc, dan so hoc:
Icmographv
Nhan loai, loaì nguoì: Nankìnd
Nhan loai (Adam) sa nga: Iall
ol man
Nhan loai; nhan tính; long
nhan dao: Humanìtv
Nhan loai; nhan tính; tuoì
truong thanh; nam gìoì;
nam tính: Nanhood
Nhan man: 0vcrpopulatìon
Nhan nguyen luan (ban vc
nguon goc loaì nguoì):
Anthropogcnv
Nhan quyen: Human rìghts
Nhan quyen tu nhien: Natural
rìghts
Nhan sinh, doì song con
nguoì: Human lìlc
Nhan the/ n. tìcn, tìcn thc;
thoang qua: Incìdcntallv, bv
thc wav, pcr transcnnam
Nhan tien ngon (loì noì lcn vi
nhan tìcn): 0bìtcr dìcta
Nhan tính: Human naturc
Nhan tính hoa, nhan hoa;
nhan dao hoa; thuan hoa:
Humanìzatìon
Nhan to; vcu to; thua so; hc
so: Iactor
Nhan tu; tu tc; thanh lìch:
Cracìous(-ncss)
Nhan van vo than:
Humanìstìc athcìsm
Nhan vat /dìcn vìcn vo kìch:
Iramatìs pcrsonac
Nhan vi: Human pcrson
Nhan vien muc vu, muc vu
vìcn: Pastoral agcnt
Nhan vien; nhan su:
Pcrsonncl
Nhan cuoi: Wcddìng rìng
Nhan CN: Pastoral Rìng
Nhan nai, nh.nhuc, kìcn nhan
chìu dung: Iorbcarancc
Nhan nhuc; cam chìu/phan; tu
chuc: Rcsìgnatìon
Nhan tam: Callous(-ncss)
Nhan manh, ncu bat; nhan
gìong: Lmphasìs
198
Nhan, linh, thu; tìcp don:
Rcccìvc
Nhan hiet Thien Chua:
Knowlcdgc ol Cod
Nhan dinh, phan dình, nhan
ra, thau suot: Iìsccrn,
dìakrìsìs
Nhan dinh ha mat (vc nhac
thuat, phung vu, muc vu,
doì voì cac tac pham thanh
nhac o Hoa Kv): 1rìplc
judgmcnt
Nhan dinh than loai:
Iìsccrnmcnt ol spìrìts
Nhan dinh; tu do quvct dình;
than trong, khon ngoan, tc
nhì, khco xu: Iìscrctìon
Nhan lam con nuoi, duong
hc/nghia; tuvcn nap, chap
thuan, thong qua: Adoptìon
Nhan thuc duc tin:
Apprccìatcl-/coï ol laìth,
Intcllcctus lìdcì
Nhan-Than (Nguoì-[1hìcn|
Chua): Nan-Cod
Nhap hinh ("hìcn dìcn trong
banh" lap truong cho rang
sau truvcn phcp, banh van
con nguvcn la banh Luthcr):
Impanatìon
Nhap cach; hau kct, suv ra:
Illatìvc
Nhap mon, n. dc, vao dc, dan
nhap, dan luan; khaì tam;
du nhap; khuc dao dau
(nhac): Introductìon
Nhap nghi (phung vu
ßvzantìno phan truoc ca
nhap lc): Lnarxìs
Nhap the: Incarnatìon
Nhap tich (dk 2bb):
Incardìnatìon
Nhap/nhan vao, thu nhan; thu
nhan: Admìssìon
Nhat lam; doì chìcu; khaì
quat: Svnoptìc
Nhat nguyen thuyet: Nonìsm
Nhat Tam mot Chua ha Ngoi:
1rìunc
Nhat thoi, phu du, phu van,
chong tan: Lphcmcral
Nhat thoi; lam thoì, tam thoì:
1cmporarv
Nhat tính thuyet dang
Severus (thuong phu
Antìokìa, † bJ8):
Scvcrìanìsm
Nhat trí ma di hiet; tuong hop
ma dì dong (cac Phuc Am
Nhat Lam vua gìong nhau
199
ma cung vua khac nhau):
Concordìa dìscors
Nhat trí, dong tam nhat trí:
Lnanìmìtv
Nhat trí, dong tinh; trung hop,
tr.ngo (vc thoì gìan haì ngav
lc): Concurrcncc
Nhat tung: Iav hours, Iìvìnc
ollìcc
Nhat tung kính Ðuc Ne: Lìttlc
0llìcc ol thc ßlcscd \ìrgìn
Narv
Nhat tung tuy y: \otìvc ollìcc
Nhe nhang, dìu dang, hìcn
lanh, hoa nha; thuoc dong
ho quvcn quv: Ccntlc(-ncss)
Nhe nhang, tu ton, dc dat,
than trong: Cum grano salìs
Nhen len, nhom lcn; cham
moì; kích dong, khoì dav:
Lnkìndlc
Nhi nguyen luan; luong vì
phaì (lac gìao cho rang IK
co haì ngoì vì): Iualìsm(-
ìst,-ìstìc)
Nhi nguyen tính; nhì tính:
Iualìtv
Nhi phan thuyet: Iìchotomìsm
Nhi tính thuyet (IK co haì
ban tính): Ivophvsìtìsm
Nhi y thuyet (IK co haì v chí):
Ivothclctcs
Nhiem cuc Bí tích:
Sacramcntal cconomv
Nhiem cuc cuu do : Lconomv
ol salvatìon
Nhiem hiep: Nvstìcal unìon
Nhiem hon: Nvstìcal marrìagc
Nhiem sinh chu dong: Actìvc
gcncratìon
Nhiem sinh thu dong: Passìvc
gcncratìon
Nhiem sinh (trong 1C ßa
Ngoì): Iìvìnc gcncratìon
Nhiem The: Nvstìcal bodv
Nhiem vu chan dat; chuc vu
muc su hoac CN: Pastoratc,
pastorshìp
Nhiem vu giao huan (dk
747tt): 1cachìng ollìcc
Nhiem vu thanh hoa (dk
8J4tt): Sanctìlvìng ollìcc
Nhiem xuat/xuv: Proccssìon
(dìvìnc)
Nhiem xuat/xuv cua 1hanh
Lình: Proccssìon ol thc Holv
Spìrìt
Nhiem xuy Thanh Than:
Spìratìon ol thc Holv Spìrìt
200
Nhiem xuy (1hanh 1han phat
xuat tu Chua Cha va Chua
Con): Spìratìon
Nhiem/trach vu; ganh nang:
0nus
Nhiet tam/thanh, hang sav,
sot sang: Zcal(-ous)
Nhiet tam/tinh, sot sang:
Icrvour
Nhieu hình thai, da dang:
Plurìlormìtv
Nhieu xa (hìcn tuong cac tìa
sang chuvcn huong):
Iìllractìon
Nhieu, vo so; da dang:
Nultìplìcìtv
Nhìn lai dí vang; hoì co, hoì
uc: Rctrospcctìvc
Nhìn nhan loi lam, hoì
ngo/loì; chap nhan lc phaì:
Rcsìpìsccncc
Nhìn thay; thì gìac; nhan
quan; thau thì, tam nhin sac
bcn; lình thì, dìcn kìcn, thì
kìcn; ao anh/tuong:\ìsìon
Nhìn xem/thav; tam nhin;
canh trí, quang canh; v
kìcn, quan dìcm; v dình:
\ìcw
Nhin, caì, kìc ng, kìc ng cu , chav
tình; tìct duc: Abstìncncc
Nhip ha: 1rìplc tìmc
Nhip ha/doì: 1rìplc/duplc tìmc
Nhip dap; nhìp dìcu; nhìp
nhang: Rhvthm
Nhip sinh hoc: ßìologìcal
rhvthm
Nhip tho iamho: Iamb(-us)
Nho, bc, thu; vì thanh nìcn (dk
97): Nìnor
Nho, bc; ít; chut: Lìttlc
Nhom hiet kien (thìcu so
nguoì thco mot lv thuvct
hoac ton gìao rìcng):
Cognìtìvc mìnorìtv
Nhom chuan: Crìtcrìon group
Nhom dac trach giao xu (1.
chi gom cac LN [gìao luat|;
2. gom ca cac thanh vìcn
khac [chung|): Parìsh tcam
Nhom Nuoi hai (1ong do):
1hc 1wclvc
Nhom, tap doan/thc; loaì:
Croup
Nho len, lo ra: Lmcrgcnt
Nho on Chua: Icì gratìa, IC
Nho/qua duc tìn: Pcr lìdcm
Nhu cau; can/tat vcu, can
thìct: Ncccssìtas
Nhu nhuoc, co la, uv mì (dang
nhu phu nu): Lllcmìnatc
201
Nhu/tram huong: Irankìnccnsc
Nhuc duc; tham duc, dam
dang/o; long tham: Lust,
concupìsccncc ol thc llcsh
Nhuc nha, o danh, bi oì: Inlamv
Nhut nhat, rut rc: 1ìmìdìtv
Nhu Iai: 1hc 1athagata
Nhu tre con, ngav tho, hon
nhìcn: Chìldlìkcncss
Nhu vay, thco nguvcn van: Sìc
Nhua thom; to hop huong:
ßalm, balsam
Nhung khong, bìcu kh.; mìcn
phí, vo vì loì; vo co, vu vo:
Cratuìtous(-ncss)
Nhung doan hav phan cat 4
Phuc Am ra tung khuc, ma
nguoì ta tuong do
Ammonìus Saccas († 242)
lam: Ammonìan scctìons
Nhung huu the: Lntìa
Nhung ke ngheo hen cua Cìa-
vc: Poor ol Yahwch
Nhung luoi phan tan (Cv 2,
J,b-7): Clovcn tongucs
Nhung nguoi chap nhan sac
chi Lnìgcnìtus (n. 171J):
Acccptants
Nhung nguoi duoc (Chua)
chon (duoc cuu roì), tuvcn
nhan: 1hc Llcct
Nhung nuoc dang trcn duong
phat trìcn: Lmcrgcnt/
dcvclopìng natìons
Nhung su dang ghi nho:
Ncmorìal, mcmorabìlìa
Nhung su viec cuoi cung
(canh chung): Last thìngs
Nhung thuc tai cuoi cung:
Lschata
Nhung viec kho hanh:
Austcrìtìcs
Nhung viec lam, cong trinh,
tac pham: 0pcra (so nhìcu
cua opus)
Nicea (cong dong n. J2b, 787):
Nìcaca, Nìcca
Niem an vien (vìcn chuc nìcm
phong bang dau chi cac taì
lìcu quan trong cua 1oa
1hanh): Plumbator
Niem cho mong Ðang Thien
sai; chu nghia Ncsìa; phong
trao gìaì phong cuu tình:
Ncssìanìsm
Niem sung suong, hanh phuc:
Happv(-ìncss)
Niem tin cuu roi: Savìng laìth
Niem tin ton giao, tín
nguong: Rclìgìous bclìcl
202
Niem tin, tín nguong; tìn
tuong, tìn nhan (tìn la dung
la that): Crcdcncc
Niem tin, uv tín; cong trang;
tín dung; tín nhìcm, tìn
tuong, tìn la dung: Crcdìt
Niem vui, vuì mung, hoan hi:
Jov
Niem Phap: Ihamma-mcdì-
tatìon, ßuddha-mcdìtatìon
Nie m Ta ng: Sangha-mcdìtatìon
Niem than: ßodv-mcdìtatìon
Nien ha/ gìam 1oa 1hanh:
Annuarìo Pontìlìcìo
Nien dai hieu/hoc K1: ßìblìcal
chronologv
Nien dai hoc, bang nìcn daì:
Chronologv
Nien giam: Ycar-book
Nien lich: Calcndar
Nien lich do ICH Crcgorìo
\III an dình (n. 1b82):
Crcgorìan Calcndar
Nien lich do Cìulìo Ccsar an
dình: Julìan Calcndar
Nien truong: Prcsbvtcr
Nien truong; truong doan
(ngoaì gìao): Iovcn
Niet han: Nìrvana
Ninh hot: Ilattcrv, adulatìon
Noan, tc bao trung: 0vulc
No-en: Nocl
Noi doi, lua loc; saì lam: Lìc
Noi doi dc gìup nguoì (vg. cuu
nguv): 0llìcìous lìc
Noi doi dc lam vuì long, vi
thuong nguoì: Pìous lìc
Noi doi/dìcu; xuvcn tac:
Ncndacìtv
Noi dieu gia doi, gìan doì (dk
bJ §2): 0brcptìon
Noi mot mình, doc thoaì:
Solìloquv
Noi so y, lo loì: Slìp ol thc
tonguc, lapsus lìnguac
Noi tieng la, on ngon ngu:
Spcakìng ìn tongucs
Noi vong quanh, noì bong;
uvcn tu: Pcrìphrasìs(-astìc)
Noi xau sau lung: ßackbìtìng
Noi xau, phi bang; vu khong:
Slandcr, dctractìon
Non not, au tri: Immaturc(-ìtv)
Nong chay; hon hop, lìcn hop,
hop nhat: Iusìon
No hoc, thuoc no lc, lao dong
nang: Scrvìlc
No le: Slavc
No uy (kính Chua vi so hoa
nguc): Scrvìlc lcar
20J
No luc, co gang: Lllort
No danh rieng: Rcscrvcd casc
No/nghì van luong tam: Casc
ol conscìcncc
No-e: Noah
Noi hat han, troì han, uu vìct/
vì, trac vìct: Prccmìncncc
Noi len, nho lcn, lo dang; xuat
hìcn; do ra; nav sình:
Lmcrgc
Noi dau kho: Crìcl
Noi cam: Lnclosurc
Noi chat the, chat thc chat
lìcu: Natcrìa cx qua
Noi chien: Cìvìl war
Noi dung duc tin: Iìdcs quac
crcdìtur
Noi dong: Intransìtìvc
Noi hon, noì gìao, dong toc kct
hon: Lndogamous(-mv)
Noi khoi, do noì tính: Ab
ìntrìnscco
Noi ly: Intrìnsìc ccrtìtudc
Noi ngon: Inncr word, vcrbum
ìntcrìus
Noi quan/ kìcm, tu xcm xct/
quan sat noì tam (cua
minh): Introspcctìon
Noi sinh: Lndogcnous
Noi tai: Immancnt
Noi tai tính: Immancncc
Noi tam hoa; noì hìcn:
Intcrìorìzc
Noi tiet to, hocmon: Hormonc
Noi vi giao hoang: Papal
Cloìstcr/Lnclosurc
Noì vì, noì cam (dk bb7); hanh
lang (bao quanh san vuong
trong tu vìcn); tu vìcn:
Cloìstcr, clausura, cxclosurc
Nong dan: Husbandman,
pcasant, larmcr
Nong nhiet, sot sang, hang
haì, soì noì: Ardcnt
Noi an nau, tru an, nuong
tua/nau: Rclugc
Noi cuc thanh: Holv ol Holìcs
Noi linh thieng; hom chua
thanh tích; thanh dìcn (dk
12J0tt): Shrìnc
Noi phu tu: In adjccto
Noi song, moì truong song;
vung phan bo; dìcu kìcn cu
tru: Habìtat
Noi thanh: Holv placcs
Noi thanh (da duoc cung hìcn,
dk 120b): Sacrcd placcs
Noi ton nghiem, thanh dìcn/
duong; noì tru an: Sanctuarv
No-khe-mia, Nkm :Nchcmìah
Nui Cac-men: Carmcl
204
Nui so: Calvarv, (hìll ol) skull
Nuoi nang, duong duc:
Nurturc, lostcr
Nu hac sí: Woman doctor
Nu dan vien truong: Abbcss
Nu kinh sí: Canoncss
Nu kinh sí (co bo n pha n ha t
kình nha t tu ng): Choìr Sìstcrs
Nu than hao phuc/ ung:
Ncmcsìs
Nu tien tri; vo cua tìcn trì:
prophctcss
Nu tính: Icmìnìtv
Nu tro te/pho tc: Icaconcss
Nu tu: Nun, sìstcr
Nu tu Bac ai: Crcv Nuns
Nu tu Iong IN dang minh
(thanh lap n. 179b): Sìstcrs
ol thc Prcscntatìon ol Narv
Nu tu Dong kín thanh Clara
(n. 121b): Poor Clarcs
Nu tu Dong thanh Felix
(CSSI, n 18bb): Iclìcìan
Sìstcrs
Nu tu Dong thanh Ursula
(0SL, do thanh Angcla
Ncrìcì sang lap n. 1bJb):
Lrsulìncs
Nu tu Dong Xito nhat phcp
(0CS0, o La 1rappc, Phap):
1rappìstìnc Sìstcrs
Nu tu vien: Nunncrv
Nu tu Bac ai: Iaughtcrs ol
Charìtv
Nu tu hac ai (Iong thanh
\ình Son): Sìstcr ol Charìtv
Nu ty, co/ba gìup vìcc:
Handmaìd(-cn)
Nu yeu (quaì vat dau nguoì,
minh chìm); ba chang, dan
ba ac nghìct: Harpv
Nu; gìong caì: Icmìnìnc
Nua, ban: Scmì, dcmì
Nuoc (trong vìcc cu hanh
phung tu va bí tích):
(Lìturgìcal usc ol) Watcr
Nuoc Chua, 1hanh tri 1C (tac
pham cua thanh Augutìno):
Cìtv ol Cod
Nuoc co quoc giao:
Conlcssìonal statc
Nuoc nho ep (truoc khì lcn
mcn thanh ruou): Nustum
Nuoc rua toi: ßaptìsmal watcr
Nuoc thanh (lam phcp trong
dcm canh thuc PS): Lastcr
watcr, holv watcr
Nuoc thanh cung hien (nha
tho): Crcgorìan watcr
Nuoc Troi, Nuoc 1C, \uong
quoc 1C: Kìngdom ol Cod

20b
O – OÂ – Ô
0an duong (con dc ganh toì
Lv 1b, 20tt); bung xung, ng.
chìu toì thav ng. khac:
Scapcgoat
0c hai ngoai: \cnophobìa(-bìc)
0c he phai: Iactìonalìsm
0c chung toc cuc doan,
duv/quv chung toc:
Lthnoccntrìc(-ìsm)
0c dien tu, mav vì tính:
Llcctronìc braìn
0c phong tung/lap dì: Lsprìt
lort
0 danh chieu luat: Inlamv ol
law
0 danh chieu su: Inlamv ol
lact
0 nhiem, o uc, nho ban:
Pollutc(-ìon), ìmpurìtv
0 ue theo luat: Lcgal ìmpurìtv
0m, om hon; om ap; tìn nhan,
chon lav; nam lav; bao
gom/ham: Lmbracc
0ng ha (noì ngoaì):
Crandparcnts
0ng gia Noen: Santa Claus
0ng tao; gìa dinh: Larcs
0ng tu (nguoì trong gìu nha
tho); thanh vìcn ban quan lv
taì san nha tho: Church
wardcn
0ng (noì/ngoaì): Crandlathcr
0ng rom, ong chìu lc (dc chìu
Nau thanh trong 1hanh Lc
cua Iuc Cìao Hoang):
Iìstula, lìturgìcal straw
0ng/ ba co: Crcat grandlathcr
(-mothcr)
0-va-dia, 0v: 0badìah
0 cho da trung dan (truoc
dav): Loco cìtato
0 khap moi noi:
0mnìprcscncc
0 trong nhau, tuong taì (ßa
Ngoì): Cìrcumìnccssìon
0, cu ngu; dung laì; nhan
manh: Iwcll
0/luu laì; ton taì; tìcp tuc; chìu
dung: Abìdc
0n: Cracc
0n hen ngoai: Lxtcrnal graccs
0n hen do/trung thanh dcn
cung: Cracc ol lìnal
pcrscvcrancc
0n Bí tích: Sacramcntal gracc
0n chet lanh: Cracc ol happv
dcath
20b
0n Chua Thanh Than: Cìlts
ol thc Holv Spìrìt
0n cong chính hoa: Justìlvìng
gracc
0n cuu chuoc chu quan/ca
nhan (noì con ng. don nhan
on av va hop tac): Subjcctìvc
rcdcmptìon
0n do deo ao Iuc ßa Cat
Nình: Sabbatìnc prìvìlcgc
0n dung luc: Cìlt ol lorcc
0n du phong (Rm 8, J0):
Prcvcnìcnt gracc
0n dang hac: Cracc ol statc/
ollìcc
0n goi, thìcn trìcu; thìcn
huong: \ocatìon
0n goi; thìcn huong; nghc
nghìcp: Callìng
0n hien co: Actual gracc
0n hue; thìcn v; chìcu co, uu
daì; thìcn vì: Iavor
0n huu hieu: Lllìcacìous gracc
0n ngoai nhien (duoc ban
thcm cho con nguoì truoc
nguvcn toì): Prctcrnatural
gìlts
0n ngon ngu; noì huvcn
thuvcn: Cìlt ol tongucs,
glossolalv
0n phep rua toi: ßaptìsmal
gracc
0n phi tao: Lncrcatcd gracc
0n so khoi, khoì sung: Inìtìal
gracc
0n thanh hoa: Icìlvìng gracc,
sanctìlvìng gracc
0n thong minh: Cìlt ol
ìntcllìgcncc
0n thu su: Cracc ol thc hcad
0n thuong co: Habìtual gracc
0n tri lieu, duoc sung:
Hcalìng grac
0n tro giup, tro sung:
Assìstìng gracc
0n tuc dung (du dung), tuc
sung: Sacramcntal gracc
0n vua du: Sullìcìcnt gracc

207
P
Pha hoai dao duc, lam doì
phong baì tuc; lung doan
tình than, gav nan long:
Icmoralìzc(-atìon)
Pha huy, danh do: Icmolìsh
Pha huy, tìcu dìct: Icstructìon
Pha (lam mat) trinh: Icllowcr
Pha/nao thaì; sav thaì: Abortìon
Phai xa tranh, doan gìao (ng.
bì va tuvct thong ma cac
gìao huu phaì tranh gìao
tìcp; khac voì Taue/ //coa
//a daoa): \ìtandus(-ì)
Phai Arminio († 1b09 mot
nhanh 1ìn lanh Calvìn):
Armìnìanìsm
Phai Basilides (ngo gìao, tk
2): ßasìlìdìans
Phai chu truong song nhu
Adam (tran truong), loa thc
chu nghia: Adamìsm
Phai Do thai dao duc:
Hasìdìm
Phai dung hanh khong men:
Azvmìtcs
Phai duy han, Lbìon (Io thaì-
kìto gìu luat Nosc va phu
nhan thìcn tính IK):
Lbìonìtcs
Phai duy cau nguyen (Iong
phuong): Ncssalìanìsm
Phai duy kinh nghiem (bì
cong dong Lphcso kct an):
Luchìtcs
Phai duy thuy: Aquarìans
Phai dep, phaì vcu, nu gìoì:
Iaìr/wcakcr scx
Phai doc hình sac (chìu lc
duoì mot hinh, ßohcmìa, tk
1b): Subunìsts
Phai doc vi (phu nhan thìcn
tính cua Chua Con va
1hanh 1han): Lnìtarìanìsm
Pha i do ng da ng (nha nh la c gìa o
Arìo cho la IK chi "gìong
nhu" Chua Cha, chu khong
"dong ban tính"): Homocans
Phai Fncratista (chc duc):
Lncratìsm
Phai Funomius (chì phaì Arìo
cuc doan, tk 4):
Lunomìanìsm
Phai esenio: Lsscnc
Phai Ciao Hoang (1rung co):
Cuclls
Phai hoang de Ðuc (o Y thoì
trung co): Chìbclìncs
Phai hoac thuyet Irving
(1792-18J4 tu xung la
Catholìc Apostolìc Church
208
CH Cong gìao 1ong truvcn):
Irvìngì(anì)sm
Phai J.N.Darhy (1800-1882
mot gìao phaì 1ìn lanh qua
khích): Iarbvìtcs
Phai khac ky, hoc thuvct Stoa:
Stoìcìsm
Phai lac giao Flkesai (Iothaì-
kìto, tk 2): Llkcsaìtcs
Phai luong hình (chu truong
ruoc lc duoì haì hinh):
Ltraquìsm
Phai ly khai Ðonato (ßac Phì,
tk 4-8): Ionatìsm
Phai ly khai Nelitius (tk 4):
Nclìtìans
Phai manh, nam gìoì: Stcrncr
scx
Phai Nanikeo; thuvct luong
nguvcn, nhì nguvcn:
Nanìchacìsm
Phai Nelanchton (1497-1bb0,
1ìn lanh): Nclanchthonìans
Phai mung le Phuc sinh ngav
14 thang Nìsan (nhu Io thaì
gìao): 0uartodccìmanìsm
Phai ngo dao hí truyen; bí an:
Hcrmctìsm
Phai nhung nguoì dung banh
co mcn (dc lam lc):
Prozvmìtcs
Phai Paulikiani (luong
nguvcn, tk 7-9): Paulìcìans
Phai Phero de Bruys (bì hoa
thìcu n. 1140): Pctrobrusìans
Phai phi luat: Antìnomìans
Phai quang chieu, thìcn gìac
(Alumbrados; Rosìcrucìans,
mot dang tam dìcm):
Illumìnatì
Phai quang chieu, tìcn gìac
(tk 1b): Alumbrados
Phai Russell, tuc la "Chung
nhan Jchova": Russcllìtcs
Phai Sa-hat (1ìn lanh Calvìn o
Anh quoc buoc gìu Chua
nhat nhu Io thaì gìao gìu
ngav Sa-bat): Sabbatarìans
Phai Sa-doc: Sadducccs
Phai so hoc, ph. mu chu (phaì
1ìn lanh tk 1b chu truong
khong hoc chu, vi cho rang
1C sc gìup cho hìcu K1 dc
duoc cuu roì): Abcccdarìans
Phai thanh giao (1ìn lanh):
Purìtanìsm
Phai thien nien Iahadie (tk
17-18): Labadìsts
Phai tho Satan; quv quaì:
Satanìsm
Phai thuong ton nien truong,
phaì Calvìn: Prcsbvtcrìanìsm
209
Phai tieu luan (gìaì doan dau
tìcn cua phong trao 0xlord
Anh quoc, n. 18JJ-1841):
1ractarìanìsm
Phai truong tay; phaì ßap-tít:
ßaptìsts
Phai tuong trung (1ìn lanh
phu nhan IK hìcn dìcn
thuc su o trong 1hanh 1hc
Zwìnglì, Calvìn):
Sacramcntarìans(-ìsm)
Phai Valentino (ngo gìao, tk
2): \alcntìnìans
Phai vien Toa Thanh:
Apostolìc vìsìtator
Phai vien, su than; daì dìcn
ngoaì gìao: Lmìssarv, cnvov
Phai Yoga: Yogìsm
Phai, huu; dung, co lv; thang;
ngav: Rìght
Phai/ phong trao gìao doan (1ìn
lanh): Congrcgatìonalìsts
Phai/nguoì thco vo trì thuvct
(cho la o doì nav, IK khong
thau bìct tat ca): Cnoctac
Pham dung (vg. su dung nha
tho vao vìcc pham tuc; dk
1222): Prolanc usc
Pham tuc; tam thuong, binh
dan, tav ngang: Prolanc
phìlìstìnìsm
Pham mot loi lam: Commìt/
makc an crror
Pham phai; cam kct, dan
than; tong gìam; gìao pho:
Commìt(-mcnt)
Pham phap: Iclìnqucncv
Pham phuc (ao daì mac cho
ng. bì toa tham tra kct an):
Sanbcnìto
Pham thanh: Sacrìlcgc/
dcsccratìon
Pham thien, pham chí:
ßrahman
Pham thuong/thanh, long
ngon, bang bo: ßlasphcmc,
blasphcmv, prolanatìon
Pham toi, co toì, toì loì: Cuìltv
Phan cai cach, caì cach cong
gìao: Countcr-rclormatìon
Phan chung phap, boì lv luan
phap (lam cho doì phuong
nhan ra la loì lv luan cua
minh dan toì nhung kct
luan nghìch lv): Rcductìo ad
absurdum
Phan chung, bac bo: Iìsprovc
Phan de: Antìthcsìs
Phan doi, chong laì, khang
nghì; cam quvct; chung thu:
Protcst
210
Phan hoi; phan lìcn; hoì tìcp;
hoì to: Iccdback
Phan Kito: Antìchrìst, man ol
sìn
Phan phe hình, phc binh
phan hoì: Countcrcrìtìcal
Phan tính, tinh gìac: Rcllcctìvc
Phan to (dk 14bJ): Rcconvcntìo
Phan trí luan: Antì-
ìntcllcctualìsm
Phan ung day chuyen, lìcn
tìcp: Chaìn rcactìon
Phan xa co dieu kien:
Condìtìoncd rcllcx
Phan y, nghìch luan, mau
thuan: Antìlogv
Phan doan luan ly: Noral
judgmcnt
Phan doan, doan xct: Judgmcnt
Phan quyet ve giao ly:
Ioctrìnal dccìsìon
Phan xet chung: Ccncral
judgcmcnt
Phan xet cuoi cung: Last
judgcmcnt
Phan xet rieng: Partìcular
judgcmcnt
Phao-lo: Paul
Phap dinh thua ke: Intcstatc
cstatc/succcssìon
Phap luan: Iharmachakra
Phap luat dan gian, lc phap:
Jus gcntìum, law ol natìons,
customarv law
Phap nhan (dk 11J): Noral
pcrson, jurìdìcal pcrson
Phat hien Thanh Cia:
Invcntìon ol thc Cross
Phat ngon, dìcn doc:
Llocutìon
Phat ra, toa ra; xuat tình; phat
hanh; phat thanh: Lmìssìon
Phat sinh giong loai, hc toc
phat sình hoc (tìcn trinh
phat sình gìong loaì, doì laì
voì ontogcncsìs):
Phvlogcncsìs/ phvlogcnv
Phat sinh/trìcn ca thc (qua
trinh phat sình ca thc; doì
laì voì phvlogcncsìs):
0ntogcncsìs/ ontogcnv
Phat xuat: Lducì
Phat/khaì trìcn; tìcn trìcn, tìcn
phat: Icvclopmcnt
Phat: Punìshmcnt
Phat tam: 1cmporal
punìshmcnt
Phat tu hình: Capìtal
punìshmcnt
Phat vính vien: Ltcrnal
punìshmcnt
211
Pham hình giao thuyet; pham
dình/dình muc gìao thuvct:
Ioctrìnal ccnsurc
Pham gia con nguoi: Human
dìgnìtv
Pham gia; pham tuoc, tuoc vì;
thc thong; pham chat:
Iìgnìtv
Pham hanh, hanh kìcm:
Conduct
Pham tính, pham chat; duc
tính; tu cach: 0ualìtv
Pham trat, gìaì trat; thu bac;
hang Cìao pham: Hìcrarchv
Pham trat tai phan: Hìcrarchv
ol jurìsdìctìon
Pham trat thanh chuc:
Hìcrarchv ol ordcr
Phan hiet (nhan ra nhung nct
khac bìct); phan tach; tach
bìct, phan bìct (chìa rc), kv
thì: Iìscrìmìnatc(-tìon)
Phan hiet; khac bìct, dac nct;
uu tu, tìcng tam; huan
chuong: Iìstìnctìon
Phan hiet; tach roì ra:
Iìsjuntìvc
Phan hiet cac loai than:
Iìsccrnmcnt ol spìrìts
Phan hiet gioi tính: Scxìsm
Phan ho tan so: Ircqucncv
dìstrìbutìon
Phan ho, p.phoì: Iìstrìbutìvc
Phan cach/lv, lv bìct, chìa cat;
bìct cu: Scparatìon
Phan cuc; phan lìct: Polarìzc(-
atìon)
Phan doi, nhì phan phap:
Iìchotomv
Phan hoa; bìct hoa:
Iìllcrcntìatìon
Phan loai, dình loaì, chi ro,
dình ro; dac dìcm kv thuat:
Spccìlìcatìon
Phan loai, phan hang, sap thu
tu: Classìlìcatìon
Phan ly: Iìssocìatìon
Phan ly; phan chìa; chìa rc;
phan loaì, sap loaì: Iìvìsìon
Phan nhanh, tc ra:
Lmbranchmcnt
Phan phoi, cap phat; ra sac
lcnh; mcnh troì (1C an baì);
chc do ton gìao; mìcn chuan
(dk 8b): Iìspcnsatìon
Phan ra hat nhan, phan hach:
Nuclcar lìssìon
Phan tan, tan mac, roì rac,
thìcu mach lac: Iìscursìvc(-
sorv)
Phan tam hoc: Psvchoanalvsìs
212
Phan tang xa hoi: Socìal
stratìlìcatìon
Phan tích gia tri: \aluc
analvsìs
Phan tích hanh vi duc tìn:
Analvsìs lìdcì (ol laìth)
Phan tích nhan to : Iactor
analvsìs
Phan tích tình huong:
Sìtuatìonal analvsìs
Phan 2 cua Thanh Ie (Phung
vu 1hanh thc): Nass ol
laìthlul
Phan Cac Nua Phung vu
(trong Sach Lc va Sach cac
gìo kình phung vu):
1cmporalc
Phan chiu le (phan 1hanh Lc
sau kình Lav Cha):
Communìon ol thc Nass
Phan chu thích doi chieu
(cuoì trang voì nhung ghì
chu vc cac dì ban cua mot
ban van): Crìtìcal apparatus
Phan chung cac Thanh:
Common ol thc Saìnts
Phan chung Thanh Ie:
0rdìnarv ol thc Nass
Phan dan nhap: Isagogìcs
Phan dang le: 0llcrtorv
Phan dau kinh Kính mung:
Angclìc salutatìon
Phan dau Thanh Ie (truoc luc
dang lc): Nass ol thc
catcchumcns
Phan kinh khan cau 1hanh
Lình (nguvcn xìn Ngaì ngu
xuong trong lc quv truoc khì
truvcn phcp, hoac trong cac
nghì thuc phung vu bí tích
khac): Lpìc(k)lcsìs
Phan mo, nam mo: Cravc,
tomb
Phan muoi (dccìlìtrc,
dccìmctrc, dccìbcl...): Iccì-
Phan rieng cac thanh (phung
vu): Propcr ol Saìnts
Phan rieng cac Thanh (trong
sach lc hoac sach cac gìo
kình phung vu): Sanctoralc
Phan rieng Thanh Ie (phan
thav doì): Propcr ol thc Nass
Phan tu cua CH, gìao huu:
Ncmbcrshìp ol thc Church
Phan tuong kính (nho gìua
cac cua so trong nha tho):
Angcl-lìghts
Phan tuong thuat viec lap
Thanh The: Narratìvc ol thc
ìnstìtutìon
21J
Phan khoi, khích lc, lam cho
hung thu, hang haì, hoan hi,
hanh dìcn: Llatc(-ìon)
Phan lam con, tu hc: Iìlìatìon,
sonshìp
Phan vu doc sach (dk 2J0§2):
Iunctìon ol lcctor
Phan vu dong giu trong
phung vu: Lìturgìcal rolcs
Phan/chc lam ba, tam phan
phap :1rìchotomv
Phan/doan kct, loì bat/kct:
Lpìloguc
Phan/doan trích; trích dan:
Lxccrpt, cxtract, quotc
Phat giao: ßuddhìsm
Phat phap, luat, chan lv:
Iharma
Phat-Phap-Tang: ßuddha-
Iharma-Samgha
Phau nghiem tu thi: Autopsv
Phau thuat tinh mach (cat
ong dan tình): \ascctomv
Phe chen thanh (nhanh on
hoa cua phaì luong hinh
Huss(-ìta) x. l/a/ /aaoa
//o/): Calìxtìncs
Phep an du: Nctaphor
Phep hí truyen (xcm T/aue/
//ao /r/; phap thuat thong
truvcn Kình thanh cua Io
thaì; bí thuat dc gìao thong
voì thc gìoì sìcu vìct):
Cab(ba)la
Phep cat toc; vong toc cat:
1onsurc
Phep chem tu : 1mcsìs
Phep dao tu: Hvpcrbaton
Phep de du (lav mot phan dc
chi toan bo, hav nguoc laì):
Svncchdochc
Phep doi ngau treo, cach
chuvcn hoan cau doì:
Chìasmus
Phep hoat du (mìcu ta bang
cach lình hoat hoa):
Prosopopocìa
Phep ket hon: Narrìagc lìccnccs
Phep khinh thuong than,
thuat bav lcn cao: Lcvìtatìon
Phep la; dìcu kv dìcu: Nìraclc
Phep lam tho, khoa van luat,
ngon dìcu: Prosodv
Phep lanh hon le (Chính
1hong va Io thaì gìao):
Hìcrologv
Phep lanh hon phoi: Nuptìal
blcssìng
Phep lanh long trong (vg.
cuoì Lc): Solcmn blcssìng
214
Phep lanh Toa thanh (IHC):
Apostolìc blcssìng, papal
blcssìng
Phep lanh, loì chuc lanh/phuc:
ßcncdìctìon
Phep nghich du, dìcu nghìch
lv: 0xvmoron
Phep phu thuy, vcu thuat:
Sorccrv
Phep rua tu tay giao dan: Lav
ßaptìsm
Phep Rua (toì), thanh tav:
ßaptìsm
Phep Thanh The; Ninh
1hanh Chua; Lc 1a 0n,
1hanh Lc, Lc Nìsa:
Lucharìst
Phep the doi: Hcndìadvs(-vìn)
Phep Them suc; xac nhan:
Conlìrmatìon
Phep xuat dong (dk 728):
Indult to lcavc an Instìtutc
Phep Xuc dau (cho bcnh
nhan): Lxtrcmc Lnctìon
Phep, gìav phcp, gìav dang kv;
bang cu nhan; bang laì xc:
Lìccncc
Phe hình hien tap: Rcdactìon
crìtìcìsm
Phe hình hoi kiem:
Nctacrìtìcal
Phe hình lich su : Hìstorìcal
crìtìcìsm
Phe hình lich su (nghìcn cuu
vc moì truong thoì gìan, dìa
lv, van hoa... cua Kình
1hanh): Hìstorìcal crìtìcìsm
Phe hình ly trí thuan tuy (tac
pham cua Lm. Kant):
Crìtìquc ol Purc Rcason
Phe hình qua khích:
Hvpcrcrìtìcal
Phe hình tam/truv nguvcn
(nghìcn cuu vc nguon goc
cac van lìcu K1): Sourcc
crìtìcìsm
Phe hình truyen thong:
1radìtìon(-al) crìtìcìsm
Phe hình van han: 1cxtual
crìtìcìsm
Phe hình van chuong:
Lìtcrarv crìtìcìsm
Phe hình van hoc: Lìtcrarv
crìtìcìsm
Phe hình van the : Iorm
crìtìcìsm
Phe hình van tu : 1cxtual
crìtìcìsm
Phe hình; chi trích; khan cap,
nguv kìch, tram trong:
Crìtìcal
21b
Phe chuan, xac nhan, thua
nhan; thuong phat; hinh
phat; chc taì (dk 1J12):
Sanctìon
Phe truat, ha bc; cung khaì:
Icposc(-ìtìon)
Phero Iomhardo († 11b0; tac
gìa cuon 1ong luan cac chu
dc than hoc): Nastcr ol thc
Scntcnccs
Phe-ro, 1Pr, 2Pr: Pctcr
Phi hac, bac luan, bac nghì,
bac bo: Rclutc
Phi cong le; cu dong hoa,
khong thco thoì; ng. khong
[chìu| thco quoc gìao (Anh
gìao): Non-conlormìst
Phi dao duc, phì luan: Amoral
Phi hon (trong mot xa hoì):
Agamv
Phi khai niem: non-conccptual
Phi khong gian: Spacclcssncss
Phi lich su (vuot ra ngoaì cac
dìcu kìcn khong va thoì
gìan): Ahìstorìcal
Phi ly tính; thuvct phì lv tính
(nang luc phì lv tính chì
phoì vu tru): Irratìonalìsm
Phi ly, phan lv, khong hop lv;
khong co lv trí, phì lv tính;
vo tv: Irratìonal
Phi ngoi vi, ph.nhan cach;
khong lìcn quan dcn rìcng
aì; khong chi; phìcm ch.;
khach quan: Impcrsonal
Phi ngoi vi hoa; bìcn thanh
cach noì chi trong; khac
quan hoa: Impcrsonalìzatìon
Phi nhan hoa, lam mat nhan
tính: Ichumanìzc(-sc)
Phi phan tính: Non-rclcxìvc
Phi suy ly/luan: Non-dìscursìvc
Phi thanh thieng hoa:
Icsacralìzatìon
Phi than giao: Non-thcìst
rclìgìon
Phi tho i gian tính: 1ìmclcssncss
Phi tín phai: Non-conlcssìonal
Phi vat chat, vo thc; vo hinh;
khong dang kc:
Immatcrìal(-ìtv)
Phí hang; xuc pham, bang bo,
lam uc tap (su thanh):
Prolanatìon, blasphcmc
Phía trong; noì tam; noì dung
sau sac: Inward(-ncss)
Phía/quan dìcm co lv lc chac
hon: 1utìor pars
Phiem sinh, toan sình thuvct:
Pangcncsìs
Phiem than giao, phìcm than
thuvct: Panthcìsm
21b
Phiem y luan: Panthclìsm
Phien dich, thong dìch; ban
dìch; dì chuvcn, chuvcn doì;
thuvcn chuvcn; mang dì:
1ranslatìon
Phien hop tru hi: Prcparatorv
congrcgatìon
Phien muon, sau kho thìcng
lìcng; co don, co lìcu; hoang
tan: Icsolatìon
Phi-le-mon, Plm: Phìlcmon
Phi-líp-phe, Pl: Phìlìppìans
Phi-li-tinh; ng. tam thuong, ít
van hoa: Phìlìstìnc
Phính lua vì thien y: Pìous
lraud
Pho-: \ìcc-
Pho Chuong an (dk 482):
\ìcc-Chanccllor
Pho linh hon: Rccommcndl-
a//coï ol thc soul
Pho te (chuc): Icacon(-shìp)
Pho te chuyen tiep (dang tìcn
dcn chuc LN): 1ransìtìonal
dcacon
Pho te vính vien: Pcrmancnt
dcaconl-s//oï
Phong cach hiep sí; tac phong
lìch su: Chìvalrv
Phong chan phuc: ßcatìlìcatìon
Phong chuc lai: Rcordìnatìon
Phong chuc, truvcn chuc:
0rdìnatìon
Phong chuc; xcp dat; ra lcnh;
chi dình; quv dình: 0rdaìn
Phong thanh (nang lcn hang
duoc ton kính trcn ban tho):
Llcvatìon to thc altars
Phong thanh; lìct kc vao quv
dìcn, quv muc: Canonìzc(-
atìon)
Phong trao [canh tan| 1hanh
Lình: Pcntccostalìsm
Phong trao hao ve su song, vi
su song, vì sình: Pro-lìlc
Phong trao cai cach o Nilano
(tk 11): Patarcncs
Phong trao canh tan phung
vu: Lìturgìcal movcmcnt
Phong trao chan hung dao duc
(tk 19): Noral rcarmamcnt
Phong trao Cursillo: Cursìllo
(dc Crìstìanìdad)
Phong trao dai ket:
Lcumcnìcal movcmcnt,
occumcnìcal movcmcnt
Phong trao doan sung:
Charìsmatìc movcmcnt
Phong trao Craal (sang lap
nam 1921, o Ha lan, cho gìao
dan cg): Craìl movcmcnt
217
Phong trao hoac chu huong
daì kct: Lcumcnìsm
Phong trao KT: ßìblìcal
movcmcnt
Phong trao mo dao Do thai
(tk 18-19): Hasìdìsm
Phong trao 0xlord (Anh gìao,
tk 19): 0xlord movcmcnt
Phong trao tai chiem lanh
dia (cua quoc gìa, taì Y):
Irrcdcntìsm
Phong trao tan du tong:
Ncocatcchumcnatc
Phong trao Thanh Iinh, canh
tan: Charìsmatìc rcncwal/
movcmcnt
Phong trao thong nhat Nuoc
Y: Rìsorgìmcnto
Phong trao trí thuc cong
giao: Pax Romana
Phong trao/ khoa thang tìcn
hon nhan: Narrìagc
cncountcr
Phong trao/ tình than daì kct:
0ccumcnìsm
Phong tuc hoc, tap tính hoc:
Lthologv
Phong ao/thanh (x. l/coa
//ao/); phong sình hoat
gìao xu (sat canh nha tho):
\cstrv
Phong an: Rclcctorv
Phong cap cuu: Lmcrgcncv
ward
Phong dai hoi: Chaptcr housc
Phong hoa giai (gìaì toì):
Rcconcìlìatìon room
Phong khach (tu vìcn):
Locutorv
Phong mac ao le: Sccrctarìum
Phong nguyen (dk 122b):
Prìvatc chapcl
Phong ngua; thuoc/phuong
phap phong bcnh; (Hoa kv
ccodcm) tuì duong vat, bao
cao su chong thu thaì:
Prophvlactìc
Phong nho; xa lìm; tc bao; chì
bo: Ccll
Phong thanh/ao [lc|: Sacrìstv
Phong trao thuc tính long
dao (quan chung):
Rcvìvalìsm
Phong tren (phong 1ìcc lv):
Lppcr room
Phong sinh hoc, sình kv
thuat: ßìonìcs
Phong dang, dam loan:
Lìccntìous
Phong ra, phun ra; thot ra,
kcu lcn; phong tình:
Ljaculatc
218
Phong ra; phong chìcu; hinh
chìcu, xa anh; tru hoach, du
doan; cho/ phan nho ra:
Projcctìon
Pho truong long mo dao:
Sanctìmonìous
Pho hien; binh dan hoa; daì
chung hoa; thong tuc hoa:
\ulgarìzc(-atìon)
Pho niem, khaì nìcm pho
quat, (truu tuong); pho huu
thc: Lnìvcrsals, unìvcrsalìa
Pho niem cu the: Concrctc
unìvcrsìtv
Pho quat thuyet (1 1C ban on
cuu do cho moì ng.; 2 moì
ng. sc duoc cuu do):
Lnìvcrsalìsm
Pho tai thuyet (cung luc hìcn
dìcn o khap noì Luthcr cho
rang ca vc mat con ng., IK
cung hìcn dìcn o khap noì):
Lbìquìtarìanìsm
Pho tai tính, hìcn dìcn khap
noì: Lbìquìtv
Pho thong dau phieu:
Lnìvcrsal sullragc
Phoi hiep, tuong ung, thuat
voga: Yoga
Phoi hoa Phuc Am: ßìblìcal
harmonv
Phoi hop, sap nhap, thu nhan;
gìa nhap, nhap tìch:
Incorporatìon
Phoi hop; kct hop:
Coordìnatc(-tìon)
Phoi/lìcn hop; lìcn tuong; hoì
doan: Assocìatìon
Phoi hay, boc tran; bav hang;
dat vao; bo roì: Lxposurc
Phon pho, sang khoaì:
Luphorìa
Phu dang, ao than thuvct
(Kìto hoc): Iocctìsm
Phu hieu, co hìcu: Lnsìgn
Phu phep: \aìn obscrvanccs
Phu thuy: Shaman
Phu doan tong toa; gìam quan
gìao quan: Prclcct apostolìc
Phu dinh; phu nhan, tu choì:
Ncgatìon, dcncgatìon
Phu giam chuc tong nhan (dk
294): Pcrsonal prclaturc
Phu giam chuc, gìam hat:
Prclaturc
Phu giao phan (dk 4b9), gìao
phu: Iìoccsan curìa
Phu nhan cach, khuoc thaì
cach (dc noì vc 1C): \ìa
ncgatìonìs
Phu Duoc vu khanh (dk Jb0):
Sccrctarìat ol Statc (papal)
219
Phu quyet: Non-placct
Phu ham, thong ban; thìcn
phu: Inlusc(-ìon)
Phu hon gian thoi (trong tìcn
trinh thaì nghcn): Ncdìatc
anìmatìon
Phu hon tuc thoi (ngav luc
thu thaì): Immcdìatc
anìmatìon
Phu hon, truvcn sình khí; lình
hoat, hao hung: Anìmatìon
Phu hon; ghì vao tam kham,
ghì long tac da: Lnsoul
Phu, thung: Hvdropìc
Phu, ngoaì; hon: Lxtra-
Phu, thu vcu; phu tro, phu bo;
phu ta: Auxìlìarv
Phu am xat (nhu l, v va th):
Irìcatìvc
Phu he suy doan:
Prcsumptìon ol patcrnìtv
Phu khoa: Cvnaccologv
Phu khoan hien phap (do
Napolcon ban hanh n.
1802): 0rganìc Artìclcs
Phu nu; nu gìoì: Woman(-
mcn)
Phu pho te, chuc nam:
Subdcacon
Phu quyen: Patcrnal authorìtv
Phu ta; tro si: Coadjutor
Phu thuoc lan nhau, ho/tuong
thuoc: Intcrdcpcdcncc
Phu tính, tu cach/ cuong vì
lam cha, quan hc cha con;
can nguvcn tính: Patcrnìtv
Phu/tuong hop: Concordancc
Phuc Am Chan Iy (nguv thu
bang tìcng copt):
Lvangclìum vcrìtatìs
Phuc am hoa: Lvangclìzatìon
Phuc kien: ßcatìlìc vìsìon
Phuc Am nhat lam: Svnoptìc
gospcls
Phuc am theo thanh Nathia
(nguv thu): Cospcl ol St.
Natthìas
Phuc am theo Toma (nguv
thu): Cospcl ol 1homas
Phuc Am, 1ìn Nung : Lvangcl,
gospcl
Phuc hiep, kct hìcp trong vình
phuc: ßcatìlìc unìon
Phuc kien, thì kìcn vình phuc:
ßcatìlìc vìsìon, scìcncìa
bcata
Phuc nghi nhiem y (dk J8):
Rcscrìpt motu proprìo
Phuc nghi (dk b9): Rcscrìpt
Phuc nhan, chìcm nhan (trcn
1roì): Comprchcnsor
220
Phuc trình vien (dk 1429):
Rclator
Phuc tu dao, tuan gìao:
Nartvrdom
Phuc hieu, phuc hoat:
Rcvìvìsccncc
Phuc hieu hí tích:
Rcvìvìsccncc ol sacramcnts
Phuc hieu cong trang:
Rcvìvìsccncc ol mcrìts
Phuc hoi nguyen trang (dk
1b4b): Rcìnstatcmcnt,
rcstìtutìo ìn ìntcgrum
Phuc hoi, khoì phuc; taì phat
hìcn; sua chua, dcn bu, bu
laì; hoì tuong: Rctrìcvc(-al)
Phuc hoi, p.hung, hoì phuc,
h.sình; thuc tinh nìcm tìn
(cua quan chung): Rcvìval
Phuc hung: Rcnaìssancc
Phuc sinh: Rcsurrcctìon
Phuc tong: Subjcctìon
Phuc tong, quv phuc; quv
thuan: Submìssìon
Phuc tung, quv phuc; dc trinh:
Submìt
Phuc vu; dìch vu; buoì lc:
Scrvìcc
Phung hoi, dong hoì:
Conlratcrnìtv
Phung hoi (lo vc cac do dung
trong phung vu cua gìao
xu): Altar socìctv
Phung tu, ph.tho; ton kính;
sung baì, nguong mo, hinh
thuc dam mc quaì dì: Cult
Phung vu: Lìturgv
Phung vu chang vieng:
Statìonal lìturgv
Phung vu giao chu (thí du
ßraga, Lvon, Nìlano,
1olcdo): Prìmatìal lìturgv
Phung vu gio kinh dk 117J):
Lìturgv ol thc Hours
Phung vu hoc: Lìturgìologv
Phung vu Ioi Chua: Lìturgv ol
thc Word
Phung vu ruoc le (thu b 1uan
1hanh): Nass ol thc
prcsanctìlìcd
Phung vu tam nguyen hoc:
Hcortologv
Phung vu Thanh le (ßvzantìo,
Iong phuong): Iìvìnc
lìturgv
Phung vu Thanh The: Lìturgv
ol thc Lucharìst
Phung vu thieu nhi:
Chìldrcn`s lìturgv
Phung vu tren Troi, thìcn
quoc: Hcavcnlv lìturgv
221
Phut lam tu, gìo chct: Artìclc
ol dcath
Phuc tai (hìcn dìcn taì nhìcu
noì cung mot luc):
Nultìlocatìon
Phuc tap/hop; rac roì; khu lìcn
hop; mac cam: Complcx
Phuong cach sinh nhai, sình
kc; nghc nghìcp: Lìvclìhood
Phuong cham, cach ngon,
cham ngon; khau hìcu:
Notto, slogan
Phuong duoc tri duc:
Rcmcdìum concupìsccntìac
Phuong dong; vc phía dong;
dình huong: 0rìcnt
Phuong phap hien chung:
Iìalcctìcl-a/ï mcthod,
Iìalcctìcs
Phuong phap gìaì thích Kình
thanh thco so cong (nhu
kìcu cac thav Rabbì hoac Kh
1J, 18 da lam): Ccmatrìa
Phuong phap gìao khoa van
dap (thco kìcu Socratc):
Socratìc mcthod
Phuong phap hoi goi y (cua
Socrat): Socratìc clcnchus
Phuong phap kích nao:
ßraìnstormìng
Phuong phap luan:
Ncthodologv
Phuong phap sieu nghiem,
tìcn nghìcm: 1ransccndcntal
mcthod
Phuong phap suy dien:
Icductìvc mcthod
Phuong phap tiet kiem; ncn
kình tc; hc thong kình tc:
Lconomv
Phuong phap tính luoc, luoc
van/tu: Lllìpsìs
Phuong phap, cach thuc,
phuong thuc: Ncthod
Phuong phap/ hoc thuvct
chìct trung (tuvcn thu
nhung dìcm hav tu nhìcu
xuat xu dc lam thanh mot
hoc thuvct moì):
Lclcctìcìsm
Phuong phap; phuong sach;
thu doan; taì ung pho:
Rcsourcc
Phuong thuc nghien cuu
Kinh Thanh: ßìblìcal
crìtìcìsm
Phuong thuc sieu/ trac vìct
hoa (mot trong nhung
phuong cach chung mình
1C hìcn huu): Wav ol
cmìncncc
222
Phuong thuc/duoc; bìcn phap
bo tuc, chua trì, khac phuc:
Rcmcdv
Phuong tien tu duy; hc thong
logíc; sach 0rganon cua
Arìstot: 0rganon
Phuong tien dac hien:
Lxtraordìnarv mcans
Phuong trình; coì ngang
nhau, bang nhau: Lquatìon
Phuong tien thong thuong:
0rdìnarv mcans
Phuong/tan du (chc trcn ban
tho), long chc: ßaldacchìno
Phuong tien truyen thong daì
chung: Nass mcdìa
22J
Q
Dua Ngoi Con: Pcr Iìlìum
Dua dam (chuong); caì (cap)
phach, caì sanh, catanhct
(nhac khí): Cla(c)ppcr
Dua phu: Wìdow
Dua tim; tam long; tam tinh;
trung tam, tam dìcm: Hcart
Dua (traì) cam: Iorbìddcn lruìt
Dua co: Iclunct
Dua hieu dong: Hvpcractìvc
Dua khích: Zcalot
Dua nhay cam, qua man cam:
Hvpcrscnsìbìlìtv
Dua trình hình thanh loai
nguoi: Homìnìzatìon
Dua trình hình thanh tam trí:
Psvchogcncsìs
Dua trình phat sinh trí khon,
hinh thanh tam trí:
Noogcncsìs
Dua trình phat trien luan lv
dao duc hoac luong tam:
Noral dcvclopmcnt
Dua tuoi: 0vcragc
Dua, vuot, cuc, sìcu- : Lltra-
Duai thai hoc: 1cratologv
Duan hach quan: Ccnturìon
Duan diem: \ìcw-poìnt
Duan diem/lap truong chung:
Common ground
Duan diem/v kìcn than hoc:
1hcologìcal opìnìon
Duan diem/v kìcn than hoc:
Scntcntìa(-ac)
Duan he luan ly: Logìcal
rclatìon
Duan he ngoai giao:
Iìplomatìc rclatìon(s)
Duan he nhan qua: Causc-
cllcct rclatìonshìp, causal
rclatìon, causal ncxus
Duan he noi gioi 1C ßa Ngoì:
Iìvìnc rclatìons
Duan he sieu nghiem:
1ransccndcntal rclatìon
Duan he than can, tuong hc;
quan hc than toc, hon thuoc
(dav ho hang do vìcc kct
hon); aì luc: Allìnìtv
Duan he; than thuoc/tinh, ho
hang: Rclatìonshìp
Duan niem chu ky vc thoì
gìan: Cìrcular conccptìon ol
tìmc
Duan niem/nhan sình quan
1rung hoa (vc ton gìao, trìct
hoc, van hoa..): Sìnìtìcìsm
224
Duan nien thoi gian thco
chìcu daì: Lcncar
conccptìon ol tìmc
Duan phong: Provìdcncc
Duan tai trong, daì kv nìcm:
Ccnotaph
Duan toa, tham phan; xct xu;
doan xct: Judgc
Duan doc hao tang; nguoì tro
quan (quan lv taì san thav
cho mot vì thanh nìcn, mot
nguoì dìcn, v.v...): Curator
Duan gia/lv: Stcward(-shìp)
Duan gia/tìcc, chu chì:
Archìtrìclìnus
Duan ly: Stcwardshìp
Duan ly tai chính: Iìscal
procurator
Duan ly (dk 494): Iìnancc
ollìccr
Duan than: Iomìnatìons,
prìncìpalìtìcs
Duan tri/lv: Admìnìstratìon
Duan tính; doa tính, tính tro
v: Incrtìa
Duan tuong: Rcllcct ovcr
Duang dieu, hìcn mình tính
cua thc xac song laì (nguoì
lanh): Clarìtv ol rìscn bodìcs
Duang (gìang) lam, taì gìang:
Parousìa
Duang dai, hao hìcp/phong;
do luong, khoan dung:
Ccncrosìtv
Duang dai nem da (bang ncm
mot hon da (~ cach khong
xa; Lc 22, 41): Stonc`s cast
(throw)
Duat lon (cua Cìao Hoang):
Ilabcllum
Duan doan; dong dao, vo so:
Lcgìon
Duan su/doì: Nìlìtarv
Duan ao; mac tu phuc:
Clothìng
Duan/daì chung, dam dong;
khoì, khoì luong: Nass
Duay roi, lam nao dong, kích
d.: Agìtatc
Due cam nen: Prìckct
Due ray nuoc (thanh):
Aspcrgìll(-um)
Duen than, than mat, mat
thìct; tu tinh, gìan dam:
Intìmacv
Due troi: Hcavcnlv cìtv
Duen mình: Iorgct oncscll,
scll-abncgatìon
Duen, bo sot; xao lang: Iorgct
Dui nhan luan, nhan trung
thuvct: Anthropoccntrìc(-
ìsm)
22b
Duí dao dia tính: Ccostatìonarv
Duí dao dong toc (nhu gco-
statìonarv): Ccosvnchronous
Dumran (tcn cua dan vìcn,
cong dong, van ban cua ton
phaì Lscnìo, canh ßìcn
Chct, Palcstìna): 0umran
Duoc ca: Natìonal hvmn
Duo trach, ran bao,
canh/khuvcn cao: Admonìsh
Duy che vc to chuc dan su cua
hang gìao si (Phap, n.
1790): Cìvìl constìtutìon ol
thc Clcrgv
Duy chie u; tham chìc u/kha o, tra
cu u, trung/vìc n da n; nguo n
lìc u tham kha o; chu ng thu;
a m chi; lìc n quan; chuvc n to ì:
Rclcr(-cncc)
Duy dien tính: Canonìcìtv
Duy dinh hình dang, cau
hinh; lam cho ncn gìong;
hinh dang/thc: Conlìgurc
Duy gan; quv trach, q.toì, do
loì: Imputatìon
Duy CH (lav CH lam trung
tam): Lcclcsìoccntrìc
Duy luat; quv pham, q.tac; luat
dong: Rulc
Duy luat hí thuat: Arcanc
dìscìplìnc, dìscìplìna arcanì
Duy luat cau nguyen, nguvcn
luat: Lcx orandì
Duy luat duc tin, tín luat: Rulc
ol laìth, lcx crcdcndì
Duy luat luong tam: Rulc ol
conscìcncc
Duy nga: Scll-ccntrcd(-ncss),
cgoccntrìc
Duy pham chuan tac: Norma
normans, normatìvc norm
Duy pham ÐK: Chrìstonomv
Duy pham duc tin; tín luat:
Rulc ol laìth, rcgula lìdcì
Duy pham quy dinh (phu
thuoc): Icpcndcnt norm,
norma normata
Duy pham tiep can (gan gìao
huan CH): Rcgula lìdcì
proxìma
Duy pham vien cu (xa Kình
1hanh): Rcgula lìdcì rcmota
Duy tac chu do (vc cac bí
tích): Cautcl
Duy tac doan nhom: Croup
norm
Duy tac luan ly tuvct doì (dìcu
tuvct doì buoc phaì lam hav
phaì tranh): Noral absolutcs
Duy tac luan ly tuvct doì
(thuvct Im. Kant):
Catcgorìcal ìmpcratìvc
22b
Duy tac phap luat (gom 99
khoan hav cach ngon lam
nguvcn tac dc gìup hìcu,
gìaì thích va ap dung gìao
luat cho hop lv hop tinh):
Rcgulac jurìs
Duy tac, tìcu chuan; kìcu mau;
thu quv, quv dìcn; dìcu
khoan: Canon
Duy tac/luat khoan chct
(khong con hìcu luc); buc
thu chct (taì buu dìcn vi
khong co nguoì nhan va
cung chang co dìa chi nguoì
guì): Icad lcttcr
Duy tac/pham, tìcu chuan,
chuan muc: Norm
Duy than luan (dat 1C lam
trung tam): 1hcoccntrìsm
Duy trình tien hanh, dìcn
tìcn, nghì thuc; vu to tung;
bìcn ban luu: Procccdìngs
Duy vao, gan cho; quv thuoc,
bìct/dac quv: Attrìbutìon
Duy goi; dau hang: ßcnd thc
kncc
Duy am/nhap: Icmonìacl-a/ï
posscssìon, dìabolìcal
obscssìon
Duy am; gav/lam boì roì, hanh
ha: ßcdcvìl
Duy duc (pha haì phu nu trong
gìac ngu thco mc tín co, doì
laì voì succubus quv caì),
bong dc, mong dam:
Incubc(-us)
Duy hoc: Icmonologv
Duy su: 1hc Lvìl 0nc
Duy thuat: ßlack magìc
Duy vuong Iuxiphe: Lucìlcr
Duy hong le: Ioundatìon
Nasscs
Duy cha/LN tong daì dìcn, bc
trcn ca, v.v.: \crv Rcvcrcnd
Duy, ac than; ng. xau xa, hung
ac: Icmon, dcvìl
Duy/cong uoc, hìcp dình; hoì
nghì; uoc/tuc lc: Convcntìon
Duy; kc ac on; co taì xuat quv
nhap than: Iìcnd
Duyen gop vien (nham gìup
ng. Nghco): 0uacstor
Duyen hính: Authorìtv
Duyen hính phan doi, thc
quvcn (cua ICH, ~xua lanh
dìa gìao hoang, ~nav quoc
gìa \atìcano): 1cmporal
powcr
Duyen huoc go (IK trao ban
cho thanh Phcro): ßìndìng
and loosìng
227
Duyen cai quan; quvcn taì
phan: Jurìsdìctìon
Duyen cai tri (dk 129tt):
Powcr ol govcrnancc
Duyen cai tri; quvcn chìcm
huu; quvcn so huu, chu
quvcn; lanh tho, thuoc dìa:
Iomìnìon
Duyen chìa khoa (cua thanh
Phcro): Powcr ol thc kcvs
Duyen chuc thanh:
Hìcrarchìcal powcrs
Duyen coi soc/trong nom; bat
gìu, tam gìam: Custodv
Duyen cong dan: Cìvìl rìghts
Duyen dac thu , co duoc, danh
duoc: Acquìrcd rìght
Duyen dau phieu, quvcn bau
cu: Rìght to votc
Duyen doi dia: 1crrìtorìal
powcr
Duyen giao huan vo ngo (dk
749): Inlallìblc tcachìng
authorìtv
Duyen hanh phap: Lxccutìvc
jurìsdìctìon
Duyen lanh chua, chu quvcn;
quvcn luc; uv quvcn:
Lordshìp
Duyen lap phap: Lcgìslatìvc
jurìsdìctìon
Duyen luc toi cao: Sovcrcìgn
powcr
Duyen phe truat: Icposìng
powcr
Duyen quan tri, thong trì:
Covcrnancc
Duyen so huu: 0wncrshìp
Duyen su than Toa thanh:
Pro-Nuncìo
Duyen tap am, thua kc:
ßìrthrìght
Duyen thanh chuc: Potcstas
ordìnìs
Duyen the, uv quvcn/thc; thc
gìa, uv tín: Authorìtv
Duyen the tuc cua Hoi
Thanh: 1cmporal powcr
Duyen thua ke: Rìght ol
succcssìon
Duyen thua uy: Iclcgatcd
jurìsdìctìon, dclcgatc powcr
Duyen toi cao: Sovcrcìgn
rìghts
Duyen toi cao, toì thuong, chu
quvcn; uu thc : Suprcmacv
Duyen tru ngu , tv ho: Rìght ol
sanctuarv/ asvlum
Duyen tu phap: Judìcìal
powcr/ jurìsdìctìon
Duyen tu do gìaì thích gìao lv:
Ioctrìnal lrccdom
228
Duyen tu do hoc hanh:
Acadcmìc lrccdom
Duyet dinh cuoi cung, chung
quvct: Lltìmatc dccìsìon
Duyen uu tien, uu trach, uu vì:
Prcccdcncc
Duyet dinh/ tam; nghì quvct;
gìaì quvct; gìaì cau/phan;
dung gìaì: Rcsolutìon Duyen vo chong: Conjugal
rìghts Duyet doan, khang dình:
Asscrtìon Duyen luyen: Attachmcnt
Duyet tam cai thien:
Rcsolutìon ol amcndmcnt
Duyen ru, du do: Scducc
Duyen ru, lam sav mc, dam
duoì: Lncharm, allurc
Duyet tam phuc vu ng.
Ngheo: 0ptìon lor thc poor
Duyet chí sua mình (dk 987):
Purposc ol amcndmcnt
Duyet dau, dau tav doì, cuoc
do suc: Iucl
229
R
Ra di, khoì hanh, roì khoì, roì
bo: Icparturc
Ra hình phat: Imposìtìon ol
pcnaltv
Ra khoi Dong (dk b8b):
Icparturc lrom thc Instìtutc
Ra ve dao duc: Sanctìmonv
Rakhen: Rachcl
Rang huoc: 0blìgatìon
Rao hon phoi: ßanns
Rao giang Tin Nung, Phuc
Am hoa: Lvangclìzc(-atìon)
Rao quanh, bao vav; gìam
nhot; bao kín; dính/guì kcm:
Lnclosc
Ray nuoc (kìcu Rua toì):
Aspcrsìon
Ray nuoc (mot cach thuc rua
toì): Sprìnklìng
Ray nuoc (thanh): Aspcrgcs
Rac roi, kho khan; cuon thu
laì; thoaì hoa/bo; tco top:
Involutìon
Ren nen; gìa tao, gìa mao,
nguv tao: Iorgc(-rv)
Reheca: Rcbckah
Re, goc; coì rc, can nguvcn;
can ban; ngu can: Root
Rìa; lam bo: Lìmbo
Rieng hiet, rìcng rc; roì rac:
Iìscrctc
Rieng hiet; ca bìct; ca nhan;
dac bìct/thu; ti mi; bat bc,
doì hoì, kho tính: Partìcular
Rieng hiet; mình bach, ro rct;
khac bìct: Iìstìnct
Rieng tu, ca nhan; mat, kín:
Prìvatc
Ro rang, ranh ranh, hìcn
nhìcn, aì cung bìct, tìcng
tam, noì tìcng (cach rìcng la
xau): Notorìctv
Ro dung rau; (bong) xc cho tu:
ßlack Narìa
Roma (kình thanh muon
thuo): Ltcrnal Cìtv
Roma; tuong trung cho CH
Cong gìao va cho quvcn
bính CH: Romc
Rong rai, hao phong, quang
daì: 0pcn-handcd
Rong rai, hao phong, quang
daì; qua bìcu, tìcn thuong:
ßountv
Roi rac, thìcu mach lac; khong
chat chc: Incohcrcncc
Roi, bo, bo roì, tu/vut bo;
ruong bo; pho mac; pho
thac: Abandon(-mcnt)
2J0
Rui (o maì nha): Raltcr
Ruong dat, taì san; dang cap;
tinh trang: Lstatc
Ruong dat; dat nha chung:
Clcbc
Ruong Nau (Nt 27, 8): Iìcld ol
blood, akcldama
Rut lai loi; phan cung; dính
chanh: Rctractatìon
Rut phep thong cong; kct an;
nguvcn rua: Anathcmatìsc
Rut ra; bav ra, toa ra: Lducc
Rut, R: Ruth
Rua toi bang cach dim xuong
nuoc: ßaptìsm bv ìmmcrsìon
Rua toi hang lua (~ uoc
muon): ßaptìsm ol lìrc
Rua toi hang mau (tu dao
truoc khì chìu phcp rua):
ßaptìsm ol blood
Rua toi hang uoc muon:
ßaptìsm ol dcsìrc
Rua toi henh nhan: Clìnìcal
baptìsm
Rua toi do gìao dan cu hanh:
Lav baptìsm
Rua toi hai nhi: Inlant
baptìsm
Rua toi lai: Rcbaptìsm
Rua toi tre tho, trc con: Inlant
baptìsm, p(a)cdobaptìsm
Rua toi voi dieu kien:
Condìtìonal baptìsm
Rua toi (ban, nhan): ßaptìzc
Rua toi (bang cach do nuoc)
trcn dau: Allusìon
Rua toi; dat tcn: Chrìstcn(-ìng)
Ru a, ta m ru a; gìa t ru a: Washìng
Ruoc kieu: Proccssìons
Ruoc le: Rcccìvc Holv
Communìon
Ruoc Ie hang mat (Chau
Ninh 1hanh): 0cular
communìon
Ruoc le lan dau: Iìrst
communìon
Ruoc Ie mua PS: Lastcr
communìon/dutv
Ruoc le that: Sacramcntal
communìon
Ruoc le thieng lieng: Spìrìtual
communìon
Ruoc le thuong xuvcn:
Ircqucnt communìon
Ruoi ruou/nuoc (dc cung tc);
uong ruou: Lìbatìon
Ruou nho/vang (dung trong bí
tích 1hanh 1hc): Wìnc
Ruou/dau cung (\h 29, 40-41):
Irìnk ollcrìng
2J1
S
Sa mac, noì hoang vang:
Icscrt
Sa mon, nguoì tu kho hanh:
Ascctìc
Sa nga lai, taì pham: Rclapsc
Sa nga, lam lo, bo dao, saì sot,
sa doa: Lapsus, lapsc(-d), lall
Sa nga cua Adam: Iall ol Adam
Sa thai, thaì hoì; cach chuc; tu
gìa; gìaì tan; gat bo; phong
thích; mìcn to: Iìsmìss(-al)
Sach Ai ca, Ac: Lamcntatìons
Sach hai doc: Lcctìonarv
Sach hai doc cac ngav trong
tuan: Wccklv lcctìonarv
Sach hao khieu dam:
Pornographv
Sach Bí tích: Sacramcntarv
Sach cac hai doc Phuc Am
(dung trong phung vu):
Lvangclìarìum(-rv)
Sach Cac Vua, 1\, 2\ :Kìngs
Sach cam: Iorbìddcn books
Sach Cham ngon, Cn: Provcrbs
Sach chí nam ve cac an xa :
Handbook ol Indulgcnccs
Sach chu giai (xua gìaì thích
tung cau K1 voì nhìcu chu
dan cua cac tac gìa khac
nhau): Catcna
Sach Ðiatessaron (cua
1atìanus, khoang nam 1b0
ban phoì hop bon Phuc
Am), Phuc Am phoì hoa:
Iìatcssaron
Sach diep xuong: Antìphonarv
Sach Ciang vien, Cv:
Lcclcsìastcs, 0ohclct
Sach giao khoa: School book
Sach giao khoa, pho cam
nang, tap chi nam; sach chi
dan: Handbook
Sach giao khoa; tap cam
nang: Nanual
Sach giao ly, sach bon:
Catcchìsm
Sach Ciohen (nguv thu): ßook
ol Jubìlccs
Sach gio kinh (ßìzantìno):
Hìcratìkon
Sach gio kinh, sach nhat
tung: ßook ol Hours
Sach hat le: Kvrìalc
Sach hat le Roma: Cradualc
Romanum
Sach hat phung vu (bang
tìcng Latình, do dan vìcn
Solcsmcs, Phap, xuat ban):
Lìbcr Lsualìs
2J2
Sach hat Thanh vinh (1ìn
lanh): Nctrìcal Psaltcr
Sach Khai huyen, Kh: ßook ol
Rcvclatìon
Sach Kha-noc (nguv thu):
ßooks ol Lnoch
Sach Khuc giai cua Lrasmus:
1hc Paraphascs ol Lrasmus
Sach kinh: Pravcr book
Sach kinh chieu; khan phu
ban tho: \cspcralc
Sach Kinh Chung (Sach
phung vu Anh gìao): ßook ol
Common Pravcr
Sach kinh ruoc kieu:
Proccssìonal
Sach Kinh thanh cai giay (dc
khoì bì danh cap): Chaìncd
ßìblcs
Sach kinh (cho gìao dan):
ßook ol Hour
Sach le: Nìssal
Sach Ie Roma: Roman Nìssal
Sach Ie-vi, Lv: Lcvìtìcus
Sach mao de (nguv thu):
Pscudocpìgrapha
Sach minh giao (tk 1b-17 dua
vao vat lv hoc dc bìcn luan
vc lv chung ton gìao):
Phvsìco-thcologv
Sach Nishnah (suu tam luat lc
Io thaì): Nìshnah
Sach nghi le Cregorio:
Crcgorìan sacramcntarv
Sach nghi thuc cac bí tích cuoì
cung (gìup cac bcnh nhan):
Pastoral carc ol thc sìck
Sach nghi thuc cua Iuc
Cclasìo (ban bo): Cclasìan
sacramcntarv
Sach nghi thuc cua Iuc
Crcgorìo: Crcgorìan
sacramcntarv
Sach nghi thuc cua Iuc Lco:
Lconìnc sacramcntarv
Sach nghi thuc cua CN:
Ccrcmonìal ol ßìshops
Sach nghi thuc phong chuc
(Anh gìao): 0rdìnal
Sach nghi thuc Roma (bí tích
va a bí tích tru 1hanh Lc):
Rìtualc Romanum
Sach nghi thuc (Iong
phuong): 1vpìkon
Sach nghi thuc (khong co cac
baì doc), bí tích chi nam:
Sacramcntarv
Sach nguyen: ßrcvìarv
Sach nhat tung, Phung vu gìo
kình: ßrcvìarv
2JJ
Sach phung vu Ðong phuong:
Luchologìon
Sach phung vu thanh Lco Ca:
Lconìnc sacramcntarv
Sa ch Sa ng the, St; kho ì
nguvc n; ca n nguvc n: Ccncsìs
Sach sau cot (cua 0rìgcn xcp
nguvcn ban tìcng Hv ba voì
b ban dìch Hv ngu cua Cuu
Loc thco b cot ban dìch
L\\, Aquìla, Svmmachus va
1hcodotìon): Hcxapla
Sach Su hien nien (1Sb va
2Sb): Paralìpomcnon
Sach Talmud ("Huan gìao" Io
thaì): 1almud
Sach Thanh vinh, 1v: Psalms
Sach Thanh vinh: Psaltcr
Sach thieng lieng: Spìrìtual
books
Sach thuong kho (thco 4 Phuc
Am); sach baì doc vc cac
1hanh (trong Phung vu gìo
kình): Passìonal
Sach tieu su cac Cìao hoang:
Lìbcr Pontìlìcalìs
Sach tieu su cac thanh tu dao;
so cac thanh: Nartvrologv
Sach Upanisad (Ao nghia thu,
An do gìao):Lpanìshads
Sach (cac) phcp lanh:
ßcncdìctìonal
Sach, kình, thu: ßook
Sach, khong o uc: Clcan
Sach/hinh goì duc, khìcu dam:
Lrotìca, pornographv
Sai nien dai, loì thoì:
Anachronìsm
Sai sot; phìcu/lang bat: Lrrant
Sai sot; saì lam: Lrroncous
Sai suat thong ke : Statìstìc(-
al) crror
Salomon: Solomon
Sam so: Scx ollcncc
Sam hoi, hoì loì, hoì toì; bí
tích hoa gìaì (dk 9b9tt); dcn
toì: Pcnancc
Sam hoi; aì hoì (hoì toì vi vcu
Chua, an nan toì cach tron):
Contrìtìon
Sa-mu-en, 1Sm, 2Sm: Samucl
Sang choi, rang ngoì, ruc ro;
hon ho: Lllulgcnt
Sang kie n, kho ì xuo ng: Inìtìatìvc
Sang suot, mình man, tinh
tao: Lucìdìtv
Sang tao, dung ncn, tao
thanh: Crcatìon
Sang tao lien tuc: Contìnuous
crcatìon
2J4
Sang the, St: Ccncsìs
Sang the luan, vu tru khaì
nguvcn luan: Cosmogonv
Sap: Wax
Sap nhap cac hoi dong (dk
b82): Ncrgcr ol Instìtutcs
Sat nghía, nghia hcp: Strìct
scnsc
Sat te: Immolatìon
Sat te dam mau: ßloodv
ìmmolatìon
Sat te huyen nhiem: Nvstìcal
ìmmolatìon
Sat te than hí: Nactatìo
mvstìca
Sat te tuong niem: Com-
mcmoratìvc ìmmolatìon
Sa t te/hv tc huvc n nhìc m:
Nvstìcal ìmmolatìon/ sacrìlìcc
Sat te; hìcn tc: Immolatìon,
sacrìlìcc
Satan hoc, quv hoc:
Satanologv
Satan tuong quv (dau so bong
toì, dau nau tran thc): Prìncc
ol darkncss/ol thìs world
Sau day; sau nav; kìcp sau:
Hcrcaltcr
Saun: Saul
Say dam, nong nhìct, tha
thìct: Passìonatc
Say ruou; nghìcn ruou/ngap,
sav sua: Irunk(-cnncss),
cbrìctv
Sac chí, trong sac: (Papal) ßull
Sac chí cua hoang de Zenon
(n. 482, nham thong nhat
CH sau cong dong
Calccdonìa): Hcnotìc(k)on
Sac chí ket an (lac
thuvct/gìao): Anathcmatìsm
Sac chí ngoai ho (sac chi cua
Cìao Hoang khong co trong
bo Iccrctum Cratìanì); haì
phan cuoì cua bo Cìao Luat:
Lxtravagantcs
Sac chí vang, trong sac vang:
Coldcn bull
Sac chí vc dac an bo ao Iuc
ßa (nguv tao cho la do
Cìoan 22 ban hanh n.
1J22): Sabbatìnc bull
Sac chí, Sach nghì lc cua ICH
Cclasìo († 49b): Cclasìan
Iccrcc/ sacramcntarv
Sac lenh Ciao Hoang (cua
Iuc Crcgorìo \II, n. 107b):
Iìctatus Papac
Sac lenh Hoi Thanh:
Lcclcsìastìcal dccrcc
Sac lenh khoan dung
(Constantìno ban bo n. 11J,
2Jb
cam bach haì Kìto gìao):
Ldìct ol tolcratìon
Sac lenh ve duc tin (kct an
hoac tha toì); hinh phat hoa
thìcu: Auto-da-Ic
Sac lenh; phap lcnh, quv dình;
lc nghì: 0rdìnancc
Sac luat, sac lcnh, nghì dình:
Iccrcc
Sac luat dung nhan (Anh
quoc, n. 1b89 cho tu do
phung tu, ma van cam cong
gìao va phaì doc vì):
1olcratìon Act
Sac thai; tìcu dì: Nuancc
San co/dung, kha dung; san
sang: Avaìlablc(-ìlìtv)
Sap xep, bo trí, chuan bì; xu
lv, thanh toan; khuvnh
huong, thìcn huong; tính
khí, tam tính; san long; dan
quan: Iìsposìtìon
Sam ngon: Prophccv
Sam ngon Sihylla (nguv thu):
Sìbvllìnc 0raclcs
Sau sac, sac bcn: Kccn
Say dap (Is 42.J): ßruìscd rccd
Semita (dan toc, ngon ngu):
Scmìtc
Si me, sav dam, cuong mc:
Inlatuatìon
Si tình, da tinh, sav dam:
Amorous
Sieng nang, can man, can cu:
Iìlìgcnt(-cc)
Sieu chu the tính:
1ransubjcctìvìtv
Sie u gia c ca m; trì gìa c phì gìa c
quan: Lxtrascnsorv pcrccptìon
Sieu hình (hoc): Nctaphvsìc(-s)
Sieu hình (tuvct doì):
Nctaphvsìcal ccrtìtudc
Sieu hoc thuyet: Nctathcorv
Sieu huu co the, co cau xa
hoì: Supcrorganì(cì)sm
Sieu kinh nghiem:
Nctcmpìrìcal
Sieu lich su: Nctahìstorìc,
supra-hìstorìcal
Sieu nga, sìcu kv: Supcr-cgo
Sieu nghiem; tìcn nghìcm:
1ransccndcntal
Sieu ngon ngu: Nctalanguagc
Sieu nhien: Supcrnatural
Sieu nhien tính: Supcrnaturc
Sieu tam ly hoc:
Parapsvchologv
Sieu thang; dua lcn (1roì):
Analcmpsìs
Sieu thuc nghiem:
1ranscmpìrìcal
2Jb
Sieu van hoa: 1ranscultural
Sieu viet, tuvct dìcu: Sublìmc
Sieu viet cach (dc noì vc 1C):
\ìa cmìncntìac
Sieu viet tính (dac tính cua
1C): 1ransccndcncc
Sieu viet; sìcu nghìcm:
1ransccndcnt
Simon Canaan (tong do Nt
10.4): Sìmon thc Canaanìtc
Sinh henh hoc: Pathogcnv
Sinh hoi trinh nu (IK): \ìrgìn
bìrth
Sinh cau/quvcn, sình vuc:
ßìosphcrc
Sinh de/san: Procrcatìon
Sinh hoat phung vu: Lìturgìcal
actìons
Sinh hon: \cgctatìvc soul
Sinh khí, sình luc, suc song:
\ìtalìtv
Sinh lai, taì sình; doì moì
hoan toan: Rcbìrth
Sinh luan thuong hoc, sình
dao duc hoc: ßìocthìcs
Sinh luc: \ìtal lorcc
Sinh nguyen trình (khoì
nguvcn su song), sình
nguvcn thuvct: ßìogcncsìs
Sinh nhat: ßìrthdav
Sinh Nhat Iuc 1rình Nu
Narìa: Natìvìtv ol thc
ßlcsscd \ìrgìn Narv
Sinh ra; gav ra: Lngcndcr
Sinh san don thuc, dong
nguvcn: Nonogcncsìs
Sinh san, phat sình; thc hc:
Ccncratìon
Sinh san; (trong 1C~) nhìcm
sình: ßcgct
Sinh san co ke hoach:
Planncd parcnthood
Sinh song; tru ngu, o taì: Lìvc
Sinh thai hoc: Lcologv
Sinh thiet: ßìopsv
Sinh vat hoc, sình hoc:
ßìologv
Sinh xuat (tu ban tính 1C ngo
gìao): Lmanatìon
Si-on (thanh Cìcru salcm):
Zìon
So sanh, doì chìcu:
Comparatìvc
Soan gia Tin Nung: Lvangclìst
Soan lai, trinh bav laì, taì
cau/bìcn: Rclormulatc
Soan thanh kich; kìch hoa; bì
tham hoa, quan trong hoa:
Iramatìzc
2J7
Soan thao, trinh bav chì tìct;
xav dung; chc bìcn; ti mi, kv
luong, cong phu: Llaboratc
Soi/chìcu sang; soì dan, mình
gìaì: Lnlìghtcn(-mcnt)
Song ho sung hai thuyet (lac
gìao Ncstorìo vua ton kính
con nguoì IK vua tho kính
Ngoì Haì - thìcn tính - o trong
Ngaì; phu nhan thuc taì ngoì
hìcp): Co-vcncratìon
Song de/luan; thc: Iìlcmma
Song hieu: Ioublc cllcct
Song luan luong dau:
Cornutcd dìlcmma
Song ngu: ßìlìngual
Song nhiem xuy (1hanh 1han
boì Ngoì Cha va Ngoì Con
ma ra): Ioublc proccssìon
Song phuong, buoc haì bcn:
Svnallagmatìc
Song song; doì chìcu; doì
cach/ngau: Parallclìsm
Song trung nguyen am; khc
ho, khoang trong; cho gìan
doan: Hìatus
Song hac: Camblìng-dcn/
housc
So ho hí tích: Sacramcntal
Rccord(s)
So ho (dk bJb): Rcgìstcr
So ho; ho so, bìcn ban; ghì
chcp: Rccord
So den; vo so dcn/so cam (cac
sach): ßlacklìst
So ghi, nhat kv; gìac thu:
Ncmorandum(-s, -a)
So tay, cam nang: \adc-mccum
So tay; cam nang; kình tuong
nho: Ncmcnto
So truong sinh: ßook ol Lìlc
So tu; tìcu su nguoì chct:
Nccrologv
So sang, khong doan trang:
Indcccnt(-cv)
So cua Con Thu (~bbb Kh 1J,
18): Numbcr ol thc ßcast
So dai hieu quy dinh (can
phaì co mat dc quvct dình);
dình so toì thìcu: 0uorum
So dong, da so; tuoì thanh
nìcn, truong thanh (dk 97):
Najorìtv
So luong: 0uantìtv
So phan/mcnh, van mang:
Iatc, lot
So song sot, phan dan con laì
(cua dan Ítracn): Rcmnant
So thu nhap, tìcn thu duoc:
Procccds
So vang (trong nam kc thco
chu kv Ncton, duoc dung dc
2J8
tính ngav Phuc sình trong
nìcn lìch): Coldcn numbcr
So, so luong; nhom, bon; tìct
muc; nhìp dìcu: Numbcr
Song cho (ng. khac), ton huu
vì tha: Procxìstcncc
Song lai, phu c sình: Rcsurrcctìon
Song ngoai vong phap luat;
dat ra ngoaì vong phap luat:
0utlaw
Song thanh dan, quan cu, tap
quan; (kìcu) daì chung,
quan chung: Crcgarìous
Sot nong/sang, nhìct tam/
thanh; tha thìct; dao duc:
Icrvcnt
So do (kc hoach) tong thc:
Nastcr plan
So huu, thuoc cach: Ccnìtìvc
So huu; chap huu, thu dac; ma
nhap, quv am: Posscssìon
So huu; quvcn tu huu; taì san;
dac tính: Propcrtv
So tu thien (trong \atìcano):
Llccmosvnarv 0llìcc
So hai tram trong (dk 12b):
Cravc lcar
So hai; kính so: Icar
Stress, tam trang can thang;
nhan manh; trong am; ung
suat (suc cp): Strcss
Sung hai ca nhan (thuong la
lanh tu): Pcrsonalìtv cult
Sung hai chu nghía, sì tín:
Rclìgìonìsm
Sung hai quy than: Icmonìsm
Sung hai vat to, vat to gìao:
1otcmìsm
Sung dao: Icvotìon
Sung/ton kính: \cncratìon
Sung kính Ðuc Naria:
\cncratìon ol Narv
Sung kính hoac kính tho ÐK:
\cncratìon ol Chrìst
Sung/vìcn man: Plcroma
Sung/vìcn man, sung tuc, tron
vcn, dav tran: Plcnìtudc
Suy dien; suv luan; quv kct:
Inlcr(-cncc)
Suy doan cu luat:
Prcsumptìon ol law
Suy doan cu su: Prcsumptìon
ol lact
Suy doan tu vong (dk 1707):
Prcsumcd dcath
Suy luan, suv dìcn, dìcn dìch:
Icducc, ìnlcrcncc
Suy nghí/tuong; tu tuong, v
nghi/kìcn: 1hìnkìng
Suy nhuoc, gav mon, tco top:
Atrophv
2J9
Suy niem, nguvcn ngam:
Ncdìtatìon
Suy niem quy than, quv than
nìcm: Ccntcrìng pravcr
Suy phuc vc lv trí va v chí (dk
7b2): Rclìgìous rcspcct ol
ìntcllcct and wìll
Suy tính, ban dình, thao luan,
nghì quvct: Iclìbcratìon
Suy ton Thanh Cia (14 thang
9): Lxaltatìon ol thc Cross,
1rìumph ol thc Cross
Suy tu than hoc: 1hcologìcal
rcllcctìon
Su huynh Dong Ia san (ISC):
ßrothcrs ol thc Chrìstìan
Schools, Chrìstìan ßrothcrs
Su huynh Iong 1hanh Cìoan
1hìcn Chua: ßrothcrs
Hospìtalcrs
Su hien nien, 1Sb, 2Sb:
Chronìclcs/ paralìpomcnon
Su dung; quvcn su dung;
quvcn huong hoa loì; tap lc
(phung vu): Lsc
Su lieu: Canonìcal acts
Su lieu cac Thanh: Acts ol thc
Saìnts, Acta Sanctorum
Su lieu cac tu dao: Acts ol thc
Nartvrs
Su do, tong do: Apostlc
Su gia, ng. loan tìn: Hcrald
Su mang; vìcc hoac vung
truvcn gìao: Nìssìon, mìssìo
Su mang cua mot Ngoì \ì 1C;
nhìcm xuat: Iìvìnc mìssìon
Sung mang chua tri: Hcalìng
mìnìstrv
Su ngon, [loì, on, doan sung,
v.v.| tìcn trì: Prophccv
Su than Toa thanh: Nuncìo
Su vu toan cau: Clobal
mìssìon
Su ac tien luan ly (v nìcm
dung o trong cac hoc thuvct
luan lv Hcc //aue/ /e aaa
va Hcc //aue/ /u //ea):
Prcmoral cvìl
Su ac/du luan ly (toì loì):
Noral cvìl
Su chet, than chct: Icath
Su co han: Iìnìtcncss
Su du the ly: Phvsìcal cvìl
Su ghe tom hoang tan (Nt
24.1b), ng. khoc haì:
Abomìnatìon ol dcsolatìon
Su hien dien thuc su (1hanh
1hc): Rcal prcscncc
Su hieu dong, duv hoat; hìcu
dong: Actìvìsm
Su hut; suc hut, hap luc:
Cravìtatìon(-al)
240
Su kien, su vìcc: Iact
Su kien da ranh ranh, to
tuong (dk 1b): Notorìous lact
Su kien tính: Iactìcìtv
Su lua chon luan ly : Noral
choìcc
Su lua chon; cuoc bau cu (dk
1b4): Llcctìon
Su pha tron (Ninh va Nau
thanh): Commìxturc
Su song doi doi, truong sình:
Ltcrnal/ cvcrlastìng lìlc
Su song; doì/cuoc song; doì
nguoì; mang song; suc
song, sình dong: Lìlc
Su that luan ly: Logìcal truth
Su thuc, chan lv: \crìtv, truth
Su tien hien huu cua ÐK
("truoc" khì nhap thc):
Prccxìstcncc ol Chrìst
Su vat hoa: Rcìlìcatìon
Su viec cuoi cung: Lschaton
Su viec khong dang ke, tì su:
Parvìtas matcrìac
Su viec/kìcn, bìcn co; truong
hop; kct qua, hau q.: Lvcnt
Su vu, gìao vu, chuc vu, tac
vu; nhìcm vu (dk 747tt); co
quan; nghì thuc: 0llìcc
Su xuyen tac; hu hong; baì
hoaì, doì baì, truv lac:
Pcrvcrsìon
Sua, chua (van ban), tu chính:
Lmcnd(-atc)
Suc hut trong van vat:
Lnìvcrsal gravìtatìon
Suc luc, suc manh; quvcn luc;
nang quvcn: Powcr
Suc manh, nang luc; thc luc,
quvcn luc; hìcu luc; luc
luong; vu luc, bao luc: Iorcc
Suc manh y chí, v luc: Wìll-
powcr
Suc manh/luc; suc khoc;
cuong do; do bcn: Strcngth
Suc nang phong phu vc mat
nhan thuc: Cognìtìvc
lruìtlulncss
Suc quyen ru; duvcn dang;
bua mc, la bua: Charms
Suu tam tai lieu; tu lìcu:
Iocumcntatìon
Suu tap giao luat: Canonìcal
collcctìon
Suu tap Ciao luat Clemente
(do Iuc Clcmcntc \ an hanh,
n. 1J14.): Clcmcntìncs
241
T
Ta dam: Iornìcatìon
Ta kien, quan dìcm saì lam:
Ialsc vìcw
Ta dich tho tu (toì to phuc vu
trong dcn tho co Hv lap):
Hìcrodulc
Ta on Chua; nho on Chua:
Ico gratìas, thank goodncss
Ta on sau khi sinh:
Churchìng
Tac dung tiep hau: Altcr-
cllcct
Tac dong nhu la nguvcn nhan,
tính cach nguvcn nhan:
Causatìvc
Tac dong qua lai, tac dung
tuong ho, tuong tac:
Intcract(-ìon)
Tac gia cua Ðidakhe: Iìdachìst
Tac gia sach Cìang vìcn:
Lcclcsìast
Tac gia sach gìao khoa hoac
loaì sach than hoc cam
nang: Nanualìst
Tac gia sach Su bìcn nìcn,
bìcn nìcn su gìa: Chronìclcr
Tac gia thanh vinh: Psalmìst
Tac nhan doi tac; ng. chung
phan, cong su; dong nghìcp:
Partncr
Tac nhan kích thích, khích lc:
Stìmulus
Tac pham ho ha: 1rìlogv
Tac pham Nhung loì tran tinh
cua thanh Augutìno (Ta
T/a): Conlcssìons ol St.
Augustìnc
Tac vien muc vu: Pastoral
agcnt
Tac vien/nhan; nhan vìcn,
vìcn chuc; daì lv; nguvcn
dong luc: Agcnt
Tac vu doc sach (dk 2J0§1):
Nìnìstrv ol lcctor
Tac vu muc vu: Pastoral ollìcc
Tac vu thanh; tac vu thanh
chuc: Hìcrurgv(-ìa)
Tac vu (luat dình) cham lo cho
cac lình hon (dk 1b0): Carc
ol Souls
Tach roi; dut bo, dung dung,
tho o; sìcu thoat; bìct/phan
doì: Ictachmcnt
Ta-de-o (Cìuda tong do):
1haddacus
Tai nan; tuv thc, phu/thuoc
thc; thuoc tính; ngau phat:
Accìdcnt
242
Tai chanh: Iìnancc
Tai hung hien, dìcu hung
hon: Lloqucncc
Tai lieu [phaì| Sa-doc (mot
phan trong cac van kìcn
ßìcn Chct; x. 0umran):
Zadokìtc Iocumcnts
Tai lieu hien Chet: Icad Sca
scrolls
Tai lieu lam viec, tham khao:
Workìng documcnt
Tai nang trí tue: Intcllcctual
abìlìtv
Tai nang; nhan taì; don vì tìcn
tc (thoì xua): 1alcnt
Tai nguyen thien nhien:
Natural rcsourccs
Tai nguyen, nguon von; tìcm
nang, tu luc, kha nang:
Rcsourccs
Tai san ke thua, gìa taì; dì
san: Hcrìtagc
Tai san khong co ng. 1hua kc;
tìch thau, sung cong;
chuvcn gìao: Lschcat
Tai san khong thc chuvcn
nhuong: Lntaìlcd cstatc
Tai san Thanh Phero (quoc
gìa ICH): Patrìmonv ol St.
Pctcr
Tai san (co so, ban bao quan)
nha tho: Iabrìc(a)
Tai san (dk 12b4): 1cmporal
goods
Tai san; cua caì; hang hoa:
Coods
Tai thanh thao; kha nang
chuvcn mon, so nang; tham
quvcn: Compctcncc
Tai trí: Ncntal abìlìtv
Tai cung hien thanh duong:
Rcconcìlc a church
Tai hanh/dìcn, lap laì nhìcu
lan: Itcratìon
Tai lai thuyet/ phaì:
Advcntìsm
Tai pham; taì nhìcm, taì phat
(bcnh): Rccìdìvìsm(-ìst)
Tai sinh (phaì kìto
Pcntccostal): ßorn agaìn
Tai sinh (1t J, b); phuc
hoì/hung, tan tao:
Rcgcncratìon
Tai tac; taì dìcn, taì trinh;
phong tac, sao phong, mo
phong; sình san, nav no:
Rcproductìon
Tai tay (gìao phaì chu truong
rua toì laì): Anabaptìsts
Tai thiet; hoan nguvcn:
Rcconstructìon
24J
Tai can: In causa
Tai cho: In sìtu
Tai day va bav gìo, ngav bav
gìo: Hcrc and now, hìc ct
nunc
Tai ngoi vi (nhan tính IK
hìcn huu trong Ngoì Loì):
Lnhvpostasìa
Tai su, tu taì: In sc
Tai tha: In alìo
Tam da tính; thuc trang tam
vì (1C ßa Ngoì): 1hrccncss
Tam diem: Nasonìc
Tam doan luan: Svllogìsm
Tam khoa: 1rìvìum
Tam nhat thanh, vuot qua:
Lastcr trìduum, trìduum
sacrum/paschal
Tam Vi tu tai (o trong chính
minh): Immancnt trìnìtv
Tam vi; bo/nhom ba: 1rìad
Tam quyen, lam thoì: Intcrìm
Tam thay the; tam lam dìu;
gìam nhc: Pallìatìvc
Tan pha, gav canh dìcu tan,
hoang vang; lam cho phìcn
muon, sau kho: Icsolatc
Tan chuan/thanh, "dong v!";
thinh nguvcn thu: Placct
Tan duong, ca tung, ngoì
khcn, ton vình, suv ton;
hung khoì: Lxaltatìon, cxtol,
culogìzc
Tan dong vc mat than hoc:
1hcologìcal asscnt
Tan dong, an can, chìcu long;
bo do; thoa long:
Complaìsancc
Tan gau, bìa chuvcn:
Conlabulatc(-tìon)
Tan vinh ca: Acathìst hvmn
Tan/long chc: 0mbrcllìno
Tang da do [buoc| chan; ban
dap: Stcppìng stonc
Tao thanh, sang tao, dung
ncn: Crcatc
Tao/lam laì, taì tao; caì tao,
lam thanh mot tao vat moì:
Rccrcatc
Tau, thuvcn: ßoat
Tau Noe: Ark
Tay khong: Lmptv-handcd
Tang chung, tang hoì:
Samgha
Tang sí, sa mon: Nonk
Tang hieu; tang vat/pham, qua
bìcu, phuoc suong: Ionatìon
Tang cach: Iatìvc
Tat mot loi: In a word, ìn nucc
244
Tat tho: 1o gìvc up thc ghost
Tam henh hoc, tam bcnh lv,
bcnh hoc tam than:
Psvchopathologv
Tam cu thuyet, chu thuvct
hanh vì: ßchavìourìsm
Tam cu dao (lav tìcng luong
tam lam bang cu dc chung
mình 1C hìcn huu): Noral
argumcnt
Tam dia chan: Scìsmìc
cpìccntcr
Tam diem; trung tam; dìcm/
phan chu vcu: Ccntcr/ccntrc
Tam hon, tam lình, tình than:
Psvchc
Tam ly chieu sau: Icpht
psvchologv
Tam ly co cau: Structural
psvchologv
Tam ly co nang: Iunctìonal
psvchologv
Tam ly hoc: Psvchologv
Tam ly hoc duy ly: Ratìonal
psvchologv
Tam ly hoc doi chieu:
Iìllcrcntìal Psvchologv
Tam ly hoc hình thai: Ccstalt
thcorv
Tam ly quan chung: Nass
psvchologv
Tam ly sieu hình:
Nctaphvsìcal psvchologv
Tam ly thuan ly : Ratìonal
psvchologv
Tam ly thuc nghiem:
Lxpcrìcntìal psvchologv
Tam ly thuong nghiem:
Lmpìrìcal psvchologv
Tam ly ton giao: Psvchologv
ol rclìgìon
Tam ly, tam than; tam lình
hoat, sình hoat tam than:
Psvchìsm
Tam ngam dia chan (trong
long dat, doì nguoc voì
cpìccntcr tam ngoaì):
Hvpoccntcr
Tam ngoai, ngoaì tam (tam
dong dat (o phan ngoaì traì
dat, doì laì voì hvpoccntcr
tam ngam ~ nam trong
long dat): Lpìccntcr(-rc)
Tam nguyen, suv nìcm,
nguvcn gam: Ncntal pravcr
Tam phap Cestalt: Ccstalt
thcrapv
Tam phap nhom: Croup
psvcothcrapv
Tam phuc; muu si, quan su an
dìcn: Crcv cmìncncc
24b
Tam sinh ly hoc: Phvsìologìcal
psvchologv
Tam than hoc; bcnh hoc tam
than: Psvchìatrv
Tam the: Psvchosomatìc
Tam thuc kinh dien (lav van
hoa minh lam tìcu chuan dc
nhan dình moì su): Classìcal
conscìousncss
Tam thuc, tam tính, nao
trang: Ncntalìtv
Tam trang can thiet (dc cu
hanh hoac lanh nhan bí
tích): Sacramcntal
dìsposìtìons
Tam trang/thaì do thu nghìch,
thu dìch: Lnmìtv
Tam trí; tam lình, tình than; v
nghi, tu duv: Nìnd
Tam co to lon, quv mo, rong
raì; tam quan trong; do sang
bìcu kìcn (thìcn thc):
Nagnìtudc
Tam kien hoc, khoa phat hìcn
su kìcn (su lìcu): Hcurìstìcs
Tam nguyen luan, suv nguvcn
luan, nguvcn nhan hoc;
bcnh can hoc: Ltìologv
Tam nguyen than thoai (tim
nguon goc lìch su cua than
thoaì): Luhcmcrìzc
Tam nhìn/mat; tam hìcu bìct:
Kcn
Tam thuong: Ncdìocrìtv
Tam thuong, vo vì; nguon lìcu
chung: Commonplacc
Tam uop; bao luu hoaì nìcm:
Lmbalm
Tam khan phu quan tai: Pall
Tam/truv na phu thuv; khung
bo: Wìtch-huntìng
Tan, moì: Ncw, nco-
Tan Chính thong (K. ßarth):
Nco-orthodoxv
Tan Cong giao (Anh gìao hoac
mot so gìao phaì 1ìn lanh):
Nco-Catholìcs
Tan hoc thuyet Plato:
Ncoplatonìsm
Tan hoc thuyet Toma: Nco-
thomìsm
Tan tao tu, tu ngu moì:
Ncologìsm
Tan thach dai (x. Traoa //ac/
da/, va T/aaoa lccï //ac/
da/): Ncolìthìc
Tan tong: Ncophvtc, prosclvtc
Tan Uoc: Ncw 1cstamcnt,
Crcck 1cstamcnt
Tan so: Ircqucncv
Tan cong de tu ve : Rcsìstìng
agrcssìon
24b
Tan phong; thu phong, tuu
chuc: Invcstìturc
Tan goc, tan can; nguon goc;
trìct dc; cap tìcn; tu can;
can thuc: Radìcal
Tan hien cho Iuc Nc:
Consccratìon to Narv
Tan hien cho 1raì tìm Chua:
Consccratìon to thc Sacrcd
Hcart
Tan tam, chu dao:
Conscìcntìous
Tan the: Lnd ol thc world,
cndtìmc
Tan/tìcu/tru dìct: Lxtcrmìnatìon
Tang ham nha tho, nha tho
ngam, nha nguvcn tang
ham: Crvpt
Tap doan ngon Ðuc Ciesu:
Logìa
Tap quy che dan su; cuon quv
luat cua dìa phan, kình si
doan, v.v.; (xua) ban dan
nhap (tom luoc noì dung
moì mot cuon sach) Kình
1hanh: Capìtularv
Tap (sach): Iascìc(u)lc
Tap sinh; ng. tap su, chua co
kình nghìcm: Novìcc
Ta p tha nh ca, phu ng ca (tha nh
ca phu ng vu ): Hvmnal
Tap tính thuoc hanh dong:
0pcratìvc habìt
Tap tính thuoc huu the :
Lntìtatìvc habìt, habìtus
cntìtatìvus
Tap truyen ve dong vat
(1rung co): ßcstìarìcs
Tap vien, nha tap; thoì kv o
nha tap: Novìtìatc
Tap/nhom hop: Asscmblc
Tat dinh nhan qua: Causal
dctcrmìnìsm
Tat yeu dí tien, tìcn hanh:
Antcccdcnt ncccssìtv
Tat yeu/ thìct di hau, hau kct:
Conscqucnt ncccssìtv,
ncccssìtas conscqucntìac(tìs)
tat yeu/ thìct thong lv, thuong
lc (thco lc thuong va boì
tuong hop voì cac lv lc khac):
Ncccssìtas congrucntìac
Tat doc ton/dc cao caì toì, quv
kv: Lgomanìa
Tat khiep so dau: Algophobìa
Tat nguyen, khuvct tat; can
tro, thìct thoì, bat loì:
Handìcap
Tat xau: \ìcc
Tau hon, tau bon cau phoì
(tron dì dc kct hon): Llopc
Tay phuong: Wcstcrn
247
Tay nao: ßraìnwashìng
Tay rua, thanh tav; trang chcn
(thanh): Ablutìon
Tay rua; gìaì toa/vì tam than;
thanh tav tam hon; quan
truong, rua ruot: Catharsìs
Te hao hoc: Cvtologv
Te dan: Altar ol burnt ollcrìng
Te le, hv lc, hv tc; hv sình:
Sacrìlìcc
Te nhi; dìu dang; mcm maì:
1cndcr
Ten, danh: Namc
Ten cam do; ma quv: 1cmptcr
Ten dem: Nìddlc namc
Ten ho: Iamìlv namc
Ten khoac lac, ng. thua thìcn
chí ma thìcu thuc tc («vc voì
thi phaì tim voì»): Io-goodcr
Ten thanh: ßaptìsmal namc,
Chrìstìan namc
Ten thanh Them suc:
Conlìrmatìon namc
Ten thanh; tcn rìcng:
Iorcnamc
Tha cam, dong cam, thau
cam: Lmpathv
Tha hoa, vong than; dìcn loan;
chuvcn nhuong: Alìcnatc
Tha khoi: Ab alìo
Tha luat, quvcn dì trì (nhan
luat tu bcn ngoaì):
Hctcronomv
Tha thu (dk 11b2), bo qua:
Condonatìon
Tha thu, mìcn chap; mìcn no:
Iorgìvcncss
Tha thu; an xa: Pardon
Tha toi: Rcmìssìon ol sìns,
lorgìvcncss
Thai nhi, bao thaì: Ictus,
loctus
Thai say: Abortcd loctus
Thai do 1. dong loat hoa cac
ton gìao (coì dao nao cung
nhu dao nao) ?. dung dung
doì voì ton gìao; x. //a a:
Rclìgìous ìndìllcrcncc
Thai do chu hoa, dung
nhuong; chu huong thoa
hìcp: Ircnìc(-nìsm)
Thai do co y: Intcntìonal
bchavìor
Thai do cuc nc nghì thuc:
Lìturgìsm
Thai do cung long, tam hon
chaì da: Hardcnìng ol thc
hcart
Thai do dac thang, hucnh
hoang, tu cao: 1rìumphalìsm
248
Thai do gia hình; chu huong
bìct phaì: Pharìsaìsm
Thai do hoac nao trang cuc nc
thc chc (trong CH):
Lcclcsìastìcìsm
Thai do nhiet thanh truvcn ba
Phuc Am; gìao phaì Phuc
Am: Lvangclìsm
Thai do tam linh: Ncntal
attìtudc
Thai do tinh than, tam/nao
trang: Ncntal attìtudc
Thai do ton nguong than thc:
Cult ol thc bodv
Thai do/chu nghia phong
dang: Lìbcrtìnìsm
Thai do/nao trang trong nam
khình nu: Nalc chauvìnìsm
Thai do/tình than chu baì:
Iclcatìsm
Thai do; tu thc, dang dap:
Attìtudc
Thai qua, qua do; khong dìcu
do, vo do: Immodcratc(-ìon)
Thai trang chet lam sang
(thco nhan dình v hoc vc
tinh trang co thc): Clìnìcal
dcath
Thai tu: Crown prìncc
Tham gia, dính líu, can du;
gom ham: Involvcmcnt
Tham lam, thcm khat; tham
tìcn, ham cua: Crccd(-
ìncss)/ avarìcc
Tham vong quyen hính: Wìll
to powcr
Tham/cuong vong: Ambìtìon
Than khoc, than van, rcn ri:
Lamcntatìon
Than khoc; thuong tìcc; tang
toc, sau tham: Nourn(-ìng)
Than phien; don kìcn:
Complaìnt
Than van, oan trach; chu
dìcm cao trang: Cravamcn(-
ìna)
Than ca "Ian ta hoì" (thu b
1uan 1hanh): Rcproachcs
Than phuc, cam phuc:
Admìratìon
Thang Cia-cop (St 28, 10-12):
Jacob`s laddcr
Thang giu chay (thang 9 Hoì
gìao): Ramadan
Thanh dam, tìct chc:
Abstcmìous
Thanh guom cua Iamoclcs
guom kc co, nguv hìcm
dang dc doa: Sword ol
Iamoclcs
Thanh khiet theo luat (Io
thaì): Lcgal purìtv
249
Thanh khiet, dung tìcu chuan
luat an kìcng (cua ng. Io
thaì); thuc su: Koshcr
Thanh Iao Cong (1hanh nìcn
Lao dong Kìto): Jocìst
(Jcuncssc 0uvrìcrc
Chrctìcnnc)
Thanh sach, tình khìct,
nguvcn chat, thuan tuv;
trong sach: Purc
Thanh tay, thanh luvcn, tav
uc: Purìlìcatìon
Thanh khan, khan naì (tha
thìct, trang trong):
Adjuratìon
Thanh kien, thìcn kìcn; ton
haì: Prcjudìcc
Thanh kính, nhìct tinh; mo
dao: Icvout
Thanh lap, sang lap: Iound
Thanh lap, thìct lap; hoì doan,
to chuc; thc chc; co so, co
quan: Instìtutìon
Thanh lap, sang lap; thìcn
quv; ncn tang: Ioundatìon
Thanh lap cac hìcp hoì cong
(dk J12): Lrcctl-/coï publìc
assocìatìons
Thanh lap mot nha dong (dk
b09): Lrcctl-/coï a Rclìgìous
housc
Thanh Na-da-ret: Nazarcth
Thanh nien, truong thanh,
khon lon: Adult
Thanh pham: Lnd/lìnìshcd-
product
Thanh phan khang cao
(nhom gìao si Phap chong
an lcn cong dong dc phan
doì I. Cìao hoang, nam
171J): Appcllants
Thanh phan pham trat hoac
gìao pham; CN (Iong
phuong): Hìcrarch
Thanh su: \alìdìtv
Thanh tam, chan thanh: Cood
laìth, sìnccrc(-ìtv)
Thanh tam/that, that tinh; tan
tam/tinh: Lx anìmo
Thanh thanh (Cìcrusalcm):
Holv Cìtv
Thanh thao, du kha nang; co
tham quvcn: Compctcnt
Thanh to: Constìtutìvc
clcmcnt
Thanh vien ca doan, ca vìcn:
Chorìstcr
Thanh vien hang giao sí (dk
2J2): Clcrìc
Thanh: Saìnt, agìos, hagìos
Thanh Bonaventura: Scraphìc
doctor
2b0
Thanh Bo: Holv 0llìcc, sacrcd
congrcgatìon
Thanh Bon mang, thanh bao
tro, danh hìcu (nha tho):
Patron saìnt, tìtular saìnt
Thanh ca, baì hat, dìcu hat:
Chant, anthcm
Thanh ca chau phcp lanh:
Notct
Thanh ca cua ng. da dcn (o
Hoa kv): Ncgro Spìrìtual
Thanh ca doan han, Cantat:
Cantata
Tha nh ca 1ha nh Kình: Cantìclc
Thanh ca vien; linh xuong
vìcn: Cantor
Thanh chien: Holv war
Thanh cu (chcn, dia, binh,
v.v... thanh): Sacrcd vcsscls
Thanh Danh (Cìcsu): Holv
Namc
Thanh de quoc Roma (tu
Charlcmagnc n. 800 dcn n.
180b): Holv Roman Lmpìrc
Thanh dia (Palcstìna): Holv
Land
Thanh duc/thìcn thuoc tính:
Accìdcntal holìncss
Thanh duong Ðuc Ba Ca
(Roma): Church ol St. Narv
Najor
Thanh duong tuoc hieu (dk
Jb7): 1ìtular church
Thanh duong (co mo) tu dao:
Nartvrìum
Thanh gia: Holv Iamìlv
Thanh gia deo nguc: Pcctoral
Cross
Thanh gia giao hoang: Papal
Cross
Thanh gia ruoc kieu (dan
doan ruoc): Proccssìonal
Cross
Thanh gia (lon dung trcn
Traaoa dc caoa //ao/;
truong do cung thanh (dung
ngang gìua cung thanh va
long nha tho; gan gìong nhu
/abe), co IN va thanh Cìoan
tong do dung duoì chan.
Rood co nghia la go): Rood
Thanh Cioan Tay Cia: 1hc
ßaptìst
Thanh Cioan Tien ho (1av
gìa): Saìnt John thc
Prccursor
Thanh hien, tan hìcn; phong
chuc, tan phong; truvcn
phcp: Consccratc
Thanh hien hanh ruou:
Ioublc consccratìon
Thanh hoa: Sanctìlv(-ìng)
2b1
Thanh kien song (Iong
phuong lo tro o tuong ngan
cung thanh dc tín huu co
thc nhin thav 1hanh 1hc
luc dang Ninh 1hanh):
Hagìoscopc
Thanh kinh (x. K/o/ T/ao/):
ßìblc, Holv Scrìpturc, Holv
Wrìt
Thanh kinh thu (loaì thu J
cua Cuu Loc, gom cac phan
ngoaì sach Luat va sach cac
1ìcn trì): Hagìographa
Thanh le: Nass
Thanh le cho doan dan:
Parochìal mass
Thanh Ie co nghì thuc rìcng
(vg. 1hanh Lc 1ruvcn chuc,
Hon phoì, 1uvcn khan...):
Rìtual mass
Thanh Ie cong doan dan vìcn
(gìu phung vu chung):
Convcntual Nass
Thanh Ie cong doan kình si:
Capìtular Nass
Thanh Ie hon phoì: Nuptìal
Nass
Thanh Ie khong co ng. tham
du (dk 90b): Prìvatc Nass
Thanh Ie nhai, ta lc, lc tho
Satan: ßlack Nass
Thanh Ie thco nghì thuc Pìo
\ (n. 1b70): 1rìdcntìnc mass
Thanh Ie, Lc Nìsa: Nìssa
Thanh Iinh hìcn xuong:
Icsccnt ol thc Holv Spìrìt
Thanh Iinh hoc: Pncumatologv
Thanh Naria (phan haì cua
kình Kính mung): Holv Narv
Thanh Nau hoc: Narìologv
Thanh nu 1crcsa Haì Iong
Cìcsu: Lìttlc Ilowcr
Thanh Phaolo: Apostlc ol thc
gcntìlcs
Thanh su gia (x. T/ao/ //o/
//a): Kcthubìm
Thanh su, Phuc Am gìa; ng.
rao gìang 1ìn Nung:
Lvangclìst
Thanh Tam (Chua Cìcsu):
Sacrcd Hcart
Thanh than: Holv Chost, Holv
Spìrìt
Thanh Than cu ngu trong tam
hon: Indwcllìng ol thc Holv
Spìrìt
Thanh the: 1hc (ßlcsscd)
Sacramcnt, Lucharìst
Thanh the (co): Houscl
Thanh thi tan tung "Lav
1hìcn Chua": 1c Icum
Thanh thien: Holìncss
2b2
Thanh thien tính: Saìntlìncss
Thanh thieng/thìcn: Sanctìtv,
sacrcd
Thanh thieng; thanh thìcng
hoa, ton kính: Hallow
Thanh thu (K1): Lpìstlc
Thanh thu, tac pham thanh:
Wrìtìngs
Thanh tích: Rclìc
Thanh Toma Aquino: Angclìc
doctor
Thanh vinh/thì: Psalm
Thanh vinh "Ca ngoì" (cac 1v
11J-118): Hallcl
Thanh vinh dap ca:
Rcsponsorìal Psalm
Thanh vinh giao dau, ca nhap
tung: Invìtatorv
Thanh vinh len den (1v 120-
1J4): Songs ol Asccnt
Thanh vinh Sa-lo-mon (nguv
thu): 0dcs ol Solomon,
Psalm ol Solomon
Thanh vinh thong hoi:
Pcnìtcntìal psalms
Thanh vinh tri ac (1v 7, Jb,
b9, 109, 1J7): Cursìng/
Imprccatorv Psalms
Thanh y Chua: Wìll ol Cod
Thanh, thanh thìcn, thanh
thìcng: Holv
Thanh, thanh thìcng, than
thanh: Sacrcd
Thanh, vì thanh; thanh nhan:
Saìnt
Thanh/do thì hoa: Lrbanìzatìon
Thanh/thuan khìct; trình
trong, trong sach: Purìtv
Thao kính: Iìlìal lcar
Thao go day hon phoi (dk
1141), hon hc: Iìssolvcl-
/a//coï ol thc bond
Thap Bahel; hon don: ßabcl
Thap chuong: ßcllrv, campanìlc
Thap lau (ßabcl tua nhu kìm
tu thap co san thuong):
Zìggurat
Thay doi hat thuong, bìcn
dong, gìao dong, nghìcng
ngua: Iluctuatìon
Thay doi tam thuc, nao trang,
cach suv nghi; sam hoì, caì
thìcn: Nctanoìa
Thay the, gìao hoan; caì gìam,
gìam an; chuvcn mach
(dìcn): Commutatìon
Thay the, thav mat, thc chan,
daì dìcn: \ìcarìous
Tham do du luan: 0pìnìon
poll, straw poll/votc
Tham vieng; kìcm/thanh tra,
kình luoc; 1C vìcng tham
2bJ
(nhung bìcn co duoc coì
nhu la can thìcp dc nhan
nhu, nang do, nhu thìcn taì,
taì nan,... an uì thìcng lìcng,
on dac bìct...): \ìsìtatìon
Thang hang; quan binh; can
doì: Lquìlìbrìum
Thang cap; nang cap, tan kv
hoa: Lpgradc, promotc
Thang hoa, thanh cao hoa, cao
thuong hoa: Sublìmatc
Thang tien, dong vìcn, thuc
dav, co vu: Promotìon
Thang the, uu thc; uu vìct, troì
vuot, hon han: Supcrìorìtv
That chan, bop nghct; that co:
Strangulatìon
Tham nhap; xuvcn qua; tham
nhuan: Pcnctratc
Tham my luan, mv hoc:
Acsthctìcs
Tham quyen: Potcstas
jurìsdìctìonìs
Tham quyen pho quat, toan
quvcn: Lnìvcrsal jurìsdìctìon
Tham quyen tong vu/ tuv
chuc, thuong quvcn:
0rdìnarv jurìsdìctìon
Tham xet CN (nghì thuc
phong chuc CN):
Lxamìnatìon ol bìshops
Tham loc; tham thau; tham
nhap; tuong nhap: 0smosìs
Tham nhuan, th.duom, tìcm
nhìcm; lam thu tình, th.thaì,
th.phan: Imprcgnatìon
Than mat, mat thìct; tham
sau: Intìmatc
Than phan; trang thaì; dìcu
kìcn: Condìtìon
Than the Hoi Thanh: ßodv ol
thc Church
Than xac hay hong: Lcvìtatìon
Than xac hat tu : ßodìlv
ìmmortalìtv
Than xac song lai: ßodìlv
rcsurrcctìon
Than xac vinh quang:
Clorìlìcd bodv
Than: Numcn
Than Baal: ßaal
Than hí Hoi: Sullìsm
Than chu/chính thc chc, chc
do than quvcn: 1hcocracv
Than chu; bua mc; suc quvcn
ru; danh van; phìcn chuvcn:
Spcll
Than chu; bua phcp:
Incantatìon
Than cu: Shckìnah
Than dang, than trang:
1hcomorphìsm
2b4
Than du: ßad spìrìt
Than dao: Shìnto(-ìsm)
Than dong ang, dìcn da: Iaun
Than giao cach cam: 1clcpathv
Than hoc tu nhien, than lv
hoc: Natural thcologv
Than hanh: 1hcopraxìs
Than hanh giai phong:
Lìbcratìon-thcopraxìs
Than he (~ than thoaì ‘tìcu
su,` gìa pha, va pham trat
chu than): 1hcogonv
Than hien, than hìcn (1C
hìcn ra): 1hcophanv
Than hoa: Icìlv(-ìcatìon)
Than hoa, phong than; cuc
thình: Apothcosìs
Than hoa; than thanh hoa:
Iìvìnìzc(-atìon)
Than hoc: Scìcncc ol laìth,
thcologv, thcologìa
Than hoc "1C chct" (tam dua
trcn gìa thìct 1C khong co dc
khaì trìcn cac chu dc than
hoc): Icath ol Cod 1hcologv
Than hoc hí ngon, tìcu cuc:
Apophatìc thcologv
Than hoc hí tích, bí tích hoc:
Sacramcntal thcologv
Than hoc hien chung:
Iìalcctìcl-a/ï/crìsìs thcologv
Than hoc hieu tuong (thc gìoì
huu hinh phan anh thuc taì
vo hinh): Svmbolìc thcologv
Than hoc hoi canh:
Contcxtual thcologv
Than hoc cac giao phu:
Patrìstìc thcologv, patrìstìcs
Than hoc can han:
Iundamcntal thcologv
Than hoc da den (Nv): ßlack
thcologv
Than hoc dan chính (xa hoì):
Polìtìcal thcologv
Than hoc dan chính (xa hoì):
Polìtìcal thcologv
Than hoc dai ket: Lcumcnìcal
thcologv
Than hoc dai ket (sìcu gìao
phaì): 0ccumcnìcal thcologv
Than hoc doi chieu:
Comparatìvc thcologv
Than hoc giai phong:
Lìbcratìon thcologv
Than hoc giao uoc: Covcnant
thcologv
Than hoc giao phu: Patrìstìc
thcologv
Than hoc he thong:
Svstcmatìc thcologv,
svstcmatìcs
2bb
Than hoc hien linh/vình:
1hcologìa glorìac
Than hoc hoa hop (gìua cac
gìao hoì, co tính cach phoì
hop): Ircnìc thcologv, ìrcnìcs
Than hoc huyen nghiem:
Nvstìcal thcologv
Than hoc huyet nhuc: ßlood
thcologv
Than hoc khai tu 1C (gìa thìct
1C da chct dc tu do dua ra
suv tu than hoc): Cod-ìs-
dcad-thcologv
Than hoc khang dinh:
Allìrmatìvc/ kataphatìc
thcologv
Than hoc kinh nghiem:
Lmpìrìcal thcologv
Than hoc kinh thanh: ßìblìcal
thcologv
Than hoc kinh vien: Scholastìc
thcologv
Than hoc ky thuat: Narratìvc
thcologv
Than hoc ky thuat: Narratìvc
thcologv
Than hoc luan ly: Noral
thcologv
Than hoc minh triet (Nga lav
duc khon lam kìm chi nam):
Sophìologv
Than hoc moi (trao luu doì
moì than hoc taì Phap, do Y.
Congar, H. Ic Lubac... chu
xuong bì 1hong dìcp
Humanì gcncrìs [n. 19b0|
chi trích): Nouvcllc
thcologìc
Than hoc muc vu: Pastoral/
practìcal thcologv
Than hoc nu quyen: Icmìnìst
thcologv
Than hoc phi canh chung:
Ic-cschatologìzcd thcologv
Than hoc phu dinh (dung con
duong phu dình dc tim hìcu
vc 1C): Ncgatìvc thcologv
(wav)
Than hoc qua trình: Proccss
thcologv
Than hoc que huong (Iaì
Loan): Homcland thcologv
Than hoc suy ly: Spcculatìvc
thcologv
Than hoc su diep Tin Nung:
Kcrvgmatìc thcologv
Than hoc than nghiem:
Nvstìcal thcologv
Than hoc thap gia: 1hcologìa
crucìs
Than hoc the gioi thu ha:
1hìrd word thcologv
2bb
Than hoc thuan ly:
Spcculatìvc thcologv
Than hoc thuc chung:
Icmonstratìvc thcologv
Than hoc thuc chung, truv
nguvcn: Posìtìvc thcologv
Than hoc tích cuc, khang
dình: Cataphatìc thcologv
Than hoc tích cuc: Cataphatìc
thcologv
Than hoc tien nghiem (K.
Rahncr): 1ransccndcntal
thcologv
Than hoc tien dan (Iaì Han):
Nìnjung thcologv
Than hoc tieu cuc, huvcn bí,
vo ngon: Apopha(n)tìc
thcologv
Than hoc tín ly: Iogmatìc
thcologv
Than hoc toan vu: Planctarv
thcologv
Than hoc ton phai:
Conlcssìonal thcologv
Than hoc tranh hien:
Controvcrsìal thcologv
Than hoc triet ly :
Phìlosophìcal thcologv
Than hoc truy nguyen:
Posìtìvc thcologv
Than hoc tu duc: Spìrìtual
thcologv
Than hoc tu duc kho che :
Ascctìcal thcologv
Than hoc tu do: Lìbcral
thcologv
Than hoc tuong quan ngoi vi:
1hcologv ol pcrsonalìsm
Than hoc ve Ba Ngoi, 1am \ì
hoc: 1rìnìtarìan thcologv
Than hoc ve cong chính hoa :
1hcologv ol justìlìcatìon
Than hoc vinh quang:
1hcologv ol glorv
Than hon: Hìcrogamv
Than hung, than khoì:
1hcopncustv(-ìc)
Than Jupiter: Jovc
Than Khí huong tam, quv
1han Khí (dat 1hanh Lình
lam trung tam):
Pncumatoccntrìc
Than Khí TC: Spìrìt ol Cod
Than khí; sình khí: Pncuma
Than khí; than lình; tình
than, tam hon: Spìrìt
Than lanh: Cood Spìrìt
Than lap ke ho (dc gìaì thích
nhung gi khoa hoc khong
thc cat nghia noì): Cod ol
thc gaps
2b7
Than linh phiem nga:
Impcrsonal god
Than Iinh TC: Iìvìnc Spìrìt
Than linh, thuoc vc 1C hoac
thìcn tính; hoan toan, tuvct
dìcu: Iìvìnc
Than luat: Iìvìnc law
Than luat (v 1C la chuan tac
luan lv): 1hconomv
Than luc hoc; than thuat:
1hcurgv
Than ly hoc, bìcn than luan
(dua thco lv trí ma tim hìcu
vc 1C; Rm 1, 20): Natural
thcologv, thcodìcv
Than nghiem, than cam;
huvcn nhìcm: Nvstìcal
Than nhan: 1hcandrìc
Than nhap the (An do gìao):
Avatar(-a)
Than o nhuc (2\ 2J, 10; Cr
J2, Jb): Nolcch, moloch
Than quyen: Iìvìnc authorìtv,
dìvìnc rìght
Than sang tao, hoa cong, con
tao (than thoaì Hv lap), than
hang thu; than bao tro; quv
du, ac than: Iacmon
Than thieng: Numìnosum
Than thieng, lình thìcng; sìcu
trí: Numìnous
Than thoai hoa: Nvthologìzc
Than thoai nguyen nhan (ngo
gìao): Anthropos mvth
Than thoai thuyet: Nvthìcìsm
Than thoai tính: Nvthìsm
Than thong hoc: Spìrìtualìsm
Than thu nan thuyet (chính
1C chìu kho dau vi da lam
nguoì): 1hcopaschìsm
Than tien: Nammon
Than tien; lìcn quan dcn
thanh Phanxìco Assìsì:
Scraphìc
Than tính; 1huong Ic: Icìtv
Than trí: Iìvìnc ìntcllìgcncc
Than tuong, ngau t., ngau
than: Idol
Than tuong: Cravcn ìmagc
Than Ve Nu, nu than Aì tinh;
gìaì nhan; Sao Kìm (Kìm
1ình): \cnus
Than (Nhat ban): Kamì
Than trong, dc dat, kín dao;
khon ngoan: Iìscrcct
Than/thìcn tính: Codhood
Than/tìcn nho; vcu tình; trc
tình quaì: Lll(-vcs)
Than-huu the hoc:
0ntothcologv
Than-nhan: Cod-man
2b8
Thap, lun; ha: Low
Thap, muoì: Icca-
Thap gia co vanh tron: Ccltìc
cross
Thap gia cung hien (12 hinh
thap gìa ghì lcn tuong nha
tho duoc CN xuc dau khì cu
hanh nghì thuc cung hìcn):
Consccratìon Cross
Thap gia hình chu X (thanh
An-rc): Andrcw`s cross
Thap gia hoc: Staurologv
Thap gia kv hìcu cua Iong
Hìcp si Nalta: Naltcsc cross
Thap gioi: Iccaloguc, tcn
commandmcnts
Thap ky, thìcn nìcn; chuc
muoì kình: Iccadc
Thap tu, th.gìa; huv chuong;
thu thach, kho dau, hoan
nan, v.v.: Cross
Thap tu chinh: Crusadc
That hai, lam hong; am oc,
hang hut: Irustratìon
That dau che, thc chc bo bav:
Hcptarchv
That hí Thanh Nau (7 nìcm
vuì cua IN kình sung kính
IN, tua nhu kình man coì):
Jovs ol thc ßlcsscd \ìrgìn
That sung; ghct bo, ruong rav;
lam o nhuc: Iìsgracc
That thu (St-1l): Hcptatcuch
That thuong, khong dcu; vo
dình, troì gìat; kv cuc/dì:
Lrratìc
That long, chan thanh /tinh,
chan thuc: Sìnglc hcart
That long; tot bung, nhan
hau: 0pcn-hcartcd
That/tuvct vong: Icspaìr
Thau hop van vat duoì mot
dau la IK (Lp 1, 10): Rc-
capìtulatc all thìngs ìn Chrìst
Thau suot, mình man; nhan
thuc sang suot, sau sac:
Insìght
Thau thi: Claìrvovancc,
scìcncìa vìsìonìs
Thay: ßrothcrs
Thay an tu, nha an dat:
Hcrmìt
Thay hoi: Iortunc-tcllcr
Thay hoi (thoì co La Na):
Augur
Thay ca (Hoì gìao): Imam
Thay day yoga: Yogì
Thay Dong Phanxico (xua):
Crcv Irìars
Thay dong (khat thuc): Irìar
2b9
Thay giu cua: Ioorkccpcr,
portcr
Thay tru quy: Lxorcìst
Thay tu Hoi giao: Narabout
Thay tu, lanh tu ton gìao (An
do): Swamì
Thay (ng.) doc sach: Rcadcr,
lcctor
Thay, su phu, chu, gìao su:
Nastcr, magìstcr
Thay, ton su; gìao si Io thaì:
Rabbì
Them khat tình duc: Scx-
starvcd
Them muon cam tính:
Scnsìtìvc appctìtc
Them muon duc tính:
Concupìscìblc appctìtc
Them muon no tính: Irascìblc
appctìtc
Them muon xac thit: Carnal
covctousncss
Them muon, duc vong; ngon
mìcng: Appctìtc
Them muon, khat vong,
nguvcn/uoc vong: Icsìrc
Them muon; ghcn tì, do kì:
Lnvìous
Theo cach tam hanh, cho
tung lan mot: Pcr modum
actus
Theo cach thuong hanh: Pcr
modum habìtus
Theo dang cau khan (cho kc
chct): Pcr modum sullragìì
Theo dung, gìu dung: Abìdc bv
Theo duoi, tìcp tuc; to tung:
Prosccutìon
Theo thu tu a h c: Alphabctìc
The: 0ath
The ho: Abjuratìon
The doi, thc gìan, nguv thc;
boì thc: Pcrjurv
The nguyen, tuvcn thc;
nguvcn rua: Swcar
The che cong nghi (Anh gìao,
kc tu n. 19b9): Svnodìcal
govcrnmcnt
The che CN chuvcn nhat (moì
gìao phan mot CN):
Nonarchìcal cpìscopatc
The che hoa, dình chc/co chc
hoa: Instìtutìonalìzatìon
The che mot vo mot chong,
don hon, nhat phu nhat
phu: Nonogamv
The che than quyen, than trì:
1hcarchv
The che uy vien (gìao dan bau
cu cac uv vìcn dc quan lv
gìao xu): Lav trustccìsm
2b0
The che/chu thuvct luong
quvcn nguvcn thu (nam ca
quvcn doì lan quvcn dao):
Cacsaropapìsm
The duc: Phvsìcal culturc
The dac; kìcn dình; nhat
quan, chat chc, mach lac;
tuong ung: Consìstcncc(-cv)
The le giao luat: Pro lorma
The loai: Ccnrc
The loai van hoc, van thc:
Lìtcrarv gcnrc
The ly, thuoc vc thc xac; khan
thanh: Corporal
The nha n hình ho a cu a pha n
trinh thua t vc sa ng thc : An-
thropomorphìcìsm ol crcatìon
The thuc cu hanh: Iorm ol
cclcbratìon
The thuc giao luat/luat dình
(dk 1108): Canonìcal lorm
The thuc hon phoi (dk 1108):
Narrìagc lorm
The thuc ngoai thuong:
Lxtraordìnarv lorm
The van giao trieu: Stvlus
curìac
The xac vinh hoa (sau phuc
sình): Clorìlìcd bodv
The xac, than thc: Soma
The xac, than thc; vat thc;
hoì, doan, gìoì, khoì: ßodv
The chien: World war
The dong huong (thoì qucn
lam Lc quav mat vc phía
dong): Lastward posìtìon
The gioi, thc gìan, vu tru;
thìcn ha; tran thc: World
The gioi hen kia, kìcp sau:
0thcr world
The gioi nguoi song, coì dat
nav, coì tran, coì nhan sình
(Is bJ, 8): Land ol thc lìvìng
The gioi quan, vu tru quan:
Wcltanschauung
The gioi than tien, tìcn gìoì:
Iaìrland
The gioi thu ha: 1hìrd world
The gioi vi mo; (van) thc gìoì
thu nho: Nìcrocosm
The gioi ví mo, vu tru:
Nacrocosm
The huynh hon (hon phoì
thco chc do thc huvnh gìua
ba vo goa va mot anh cm
cua ng. chong da chct, dc co
con noì dong cho nguoì qua
co): Lcvìratc marrìagc
The ky; doì tram quan; tap
tram doan: Ccnturv
2b1
The mat luan: Iìnal
cschatologv
The mau (dc duong thaì va
sình thav mot ng. mc da thu
thaì): Surrogatc mothcr
The pham: Lrsatz
The quyen: 1cmporal powcr
The ton: ßhagavat
The tuc; thuoc thc kv; co xua,
lau doì: Sccular
The tuc hoa taì san cua ton
gìao; cho gìao dan huong
bong loc gìao si:
Improprìatìon
The tuc hoa; hoan tuc:
Sccularìzatìon
The tuc tính; truong kv tính;
bac gìao si trìcu: Sccularìtv
The/pham tuc tính, tran tuc
tính: Wordlìncss
Them, nguong (cua): Lìmcn
The-xa-lo-ni-ca, 11x, 21x:
1hcssalonìans
Thi dua, dua tranh; canh
tranh; co bat chuoc:
Lmulatc(-atìon)
Thi hanh, thuc hìcn; rcn luvcn,
thao luvcn; baì tap: Lxcrcìsc
Thi pham rap noi, baì chap
nhat; chuoì cac cau trung
dan Kình 1hanh: Ccnto
Thí du: Lxamplc, cxcmplì
gratìa, vcrbì gratìa (\.g.)
Thí du; truong hop; loì vcu
cau, khan xìn: Instancc
Thi duc: Concupìsccncc ol thc
cvcs
Thi than: Chambcrlaìn
Thi than (gìao dan; Iuc
Phaolo \I gìaì bo chuc nav
n. 19b8): Chambcrlaìn ol
Sword and Capc
Thi truong: ßurgomastcr
Thích dung: Appropìatìon
Thích dang, phu hop; xung
dang; dung lc, hop lv:
Condìgn
Thích dang, thoa dang:
Adcquatc
Thích dang/ hop, xac dang;
quan hc/lìcn; co v nghia,
tam trong vcu; bo ích:
Rclcvancc(-cv)
Thích dang/hop, phu hop; hop
thuc, dung cach; chính xac;
rìcng bìct, dac thu: Propcr
Thích dang/hop; dung dan;
khuon phcp: Proprìctv
Thích nghi/ hoì nhap van hoa:
Acculturatìon, adaptatìon
Thích ung, thích dung; dìcu
chinh/tìct; dìcu dinh/gìaì,
2b2
thoa hìcp, thoa thuan:
Accomodatìon
Thích ung, thích nghì; chuvcn
thc; caì bìcn, phong tac:
Adapt(-atìon)
Thích ung; chìcm huu; quv
gan, bìct ung/quv cach (1am
\ì hoc): Approprìatìon
Thien Chua: 1hc Iìvìnìtv
Thien Chua: Ll (Llohìm)
Thien Chua Ba ngoi, 1am \ì
Chí 1hanh: 1hc Nost Holv
1rìnìtv
Thien Chua hat hien:
Immutabìlìtv ol Cod
Thien Chua Cha: Ltcrnal
Iathcr
Thien Chua Hai Ngoi (lac
gìao): ßìnìtarìanìsm
Thien Chua hien ra:
1hcophanv
Thien Chua huu nga:
Pcrsonal Cod
Thien Chua o trong moì su:
Iìvìnc ìmmancncc
Thien Chua toi cao: Ll(ì)jon
Thien Chua, 1huong Ic; than:
Cod
Thien Chua, 1huong dc; thìcn
tính: Codhcad
Thien Chua; chu than: Llohìm
Thien Chua thien hinh:
Sabaoth
Thien chuyen khao; luan an;
luan thuvct: 1rcatìsc
Thien dinh: Prcdctcrmìnatìon
Thien do, th.gìoì: Cclcstìal cìtv
Thien duong/thaì, bong laì,
dao nguvcn: Llvsìum,
paradìsc
Thien ky/nìcn; tri vì ngan
nam: Nìllcnìum
Thien lech, xu huong; thanh
kìcn: ßìas
Thien nhien: Natura
Thien nhien sang tao (1C):
Natura naturans
Thien nhien thu tao: Natura
naturata
Thien nhien; ban tính: Naturc
Thien nhien; tu nhìcn; bam
sình: Natural
Thien nien thuyet: Chìlìasm
Thien nien thuyet:
Nìllcnar(ìan)ìsm
Thien pham/trat (thìcn than):
Cclcstìal hìcrarchv
Thien phuc sieu nang (~ nho
vang phuc con ng. duoc 1C
ban cho kha nang thuc hìcn
duoc nhung dìcu ma voì kha
nang tu nhìcn, con nguoì
2bJ
khong thc lam duoc):
0bcdìcntìal potcncv
Thien tai: Act ol Cod
Thien than/su: Angcl
Thien than han menh:
Cuardìan angcl, tutclarv
angcl
Thien than hoc: Angclologv
Thien than sa doa: Iallcn
angcl
Thien thuc, nhat/ nguvct
thuc; chc khuat; lam lu mo:
Lclìpsc
Thien tính va nhan tính dong
taì noì IK: Chrìstologìcal
Thien tính, than tính; than
hoc: Iìvìnìtv
Thien toa, ßc than (pham
thìcn than): 1hroncs
Thien tu: Natural gìlt
Thien (kình Coran): Sura
Thien: Zcn
Thien na, thìcn dình: Ihvana
Thien chí/tam, long tot, tot
bung: Cood wìll
Thien nam: Lpasaka
Thien quy cac linh hon (dc
dang lc cho kc qua co);
nguvcn duong cac lình hon
(dc lam cac lc av): Chantrv
Thien quy; hoì /to chuc tu
thìcn (dk 1J0J): Pìous
loundatìon
Thien tính; duc hanh; long
tot: Coodncss
Thien y (loì troì taì san cho
cong tac tu thìcn/dao duc dk
1299tt): Pìous wìll/
dìsposìtìon
Thien y, thuc tam/long, thanh
thuc: ßona lìdc
Thien/than doan (xua); thu
thach: 0rdcals
Thien/than tính: Iìvìnc naturc
Thien; lam nhu nhuoc, mcm
vcu (mat hct nam tính); lam
suv vcu; lam mat hìcu luc:
Lmasculatc(-atìon)
Thien-Chua-o-cung-chung-ta
(Nt 1, 2J): Immanucl
Thiet lap hí tích: Instìtutìon ol
sacramcnt
Thiet lap mot CH dìa phuong
(dk J7J): Lrcctl-/coï a
partìcular church
Thieu phu (ng. vo tu thìcu
chct thco chong; An do):
Satì, suttcc
Thieu so; tuoì vì thanh nìcn:
Nìnorìtv
2b4
Thieu kien nhan, th. nhan
naì, sot ruot: Impatìcncc
Thieu nien: Adolcsccncc
Thieu nu, trình nu (danh tuoc
danh cho I. Narìa, phat
nguvcn tu Is 7, 14): Alma
(Almah)
Thieu sot, loì lam; khuvct
dìcm; tv vct: Iault
Thieu sot; khuvct dìcm;
khuvct tat: Iclcct
Thieu thanh that, v gìan, gìan
lan, bat luong; ac v, da tam:
ßad laìth
Thieu the thuc (dk 11b0):
Iclcct ol lorm
Thieu thon; kco kìct, bun xin:
Pcnurìous
Thieu tu tin, rut rc: Iìllìdcncc
Thieu ung thuan: Iclcct ol
conscnt
Thinh lang, ìm lang; vcn lang,
vcn tinh: Sìlcncc
Thính nguyen (dk 180):
Postulatìon
Thính sinh: Postulant
Thính van, tham khoao, hoì v
kìcn, hoì v; ban thao: Consult
Thính gia; kìcm toan vìcn; du
thính vìcn tu do (trong cac
khoa hoc): Audìtor
Thinh no cua TC (noì thco
nhan hinh cach): Wrath ol
Cod
Thinh vuong, phon vình:
Prospcrous
Thính/ung sình: Aspìrant
Thit, xac thc: Ilcsh, sarx
Thoa man, toaì nguvcn; dcn
bu loì pham, toì loì:
Satìslactìon
Thoa thuan, thong cam; hìcp
uoc than thìcn, dong mình:
Lntcntc
Thoa/than uoc: Concordat
Thoang qua, chong tan, phu
du; lang thang: 1ransìcnt
Thoat ly; tron/ thoat chav;
tron thuc tc: Lscapìsm
Thoi an cap vat: Klcptomanìa
Thoi con ong chau cha, chc
do gìa dinh trì: Ncpotìsm
Thoi dí thoa, lam di (trong
Kình thanh co nghia la tho
ngau tuong), maì dam:
Harlotrv
Thoi pho truong/bav; tat thích
khoa than: Lxhìbìtìonìsm
Thoi quen, tap quan; tap tính;
v phuc, tu phuc (dk bb9):
Habìt
2bb
Thoi quen ham sinh, tap tính:
Innatc habìt
Thoi quen tap thanh/tìcm
nhìcm, tap quan: Acquìrcd
habìt
Thoi quen thien phu : Inluscd
habìt
Thoi quen xau: Lvìl habìts
Thoi so trach nhiem:
Lrgasìophobìc
Thoi tham tan, hut mau, boc
lot; chung loan dam thav
ma (xac chct): \ampìrìsm
Thoi vu hình thuc, tat cau nc
hinh thuc; chu nghia hinh
thuc: Iormalìsm
Thoi vu luat: Lcgalìsm
Thoi xau, nct hu tat xau;
khuvct dìcm: \ìcc
Tho tuc, tho bi: Scurrìlìtv
Tho ngu, tìcng dìa phuong;
thanh ngu, dac ngu; cach
dìcn dat; dac tính: Idìom
Thoi mien, gìac thoì mìcn,
gìac ngu nhan tao: Hvpnosìs
Thoi hoi (trong nghì thuc lam
phcp dau thanh):
Insulllatìon
Thoi nat, doì baì, hu hong; hu
hoa; lam hu hong; hoì lo,
mua chuoc: Corrupt(-ìon)
Thong han chính mình (1C tu
mac khaì va trao ban chính
minh): Scll-communìcatìon
Thong cong: Communìon
Thong dung, binh dan; dang
binh dan cua ngon ngu Aì
cap thoì xua: Icmotìc
Thong diep: Lncvclìc(-al)
Thong dong: Collusìon
Thong hiep bí tích lìcn gìao
phaì: Intcrcommunìon
Thong hiep trong su thanh;
thong du vao cac bí tích va
lc nghì thanh (gìua cac gìao
phaì khac nhau dk 844):
Communìcatìo ìn sacrìs/ìn
dìvìnìs
Thong le ngoai luat: Apart
lrom law, custom practcr jus
Thong le trai luat: Contrarv to
law, custom contra jus
Thong nhan hoc/luan, hoc
thuvct nhan trí (cua R.
Stcìncr, n. 191J):
Anthroposophv
Thong phan, du phan, tham
du: Partìcìpatc
Thong tan xa cua ßo 1ruvcn
gìao: Iìdcs
Thong thao; tuong tan: Lx
prolcsso
2bb
Thong thuong, thong tuc;
binh dan, dung tuc; tho bi,
tho tuc: \ulgar
Thong tin hat thuong:
Locutìon
Thong tin dai chung: Nass
communìcatìon
Thong tri, th. bao, th.cao;
thong/tong dat: Intìmatìon
Tho ng ke da n so : \ìtal statìstìcs
Thong kho, kho dau cuc dìcm;
no ì qua n qua ì; ha p ho ì: Agonv
Thong nhat, hop nhat:
Lnìlìcatìon
Thong thiet; thuat kích cam
(trong tu tu hoc hav khoa
hung bìcn): Pathos
Thong tri; uu thc: Iomìnatìon
Thong/thu tín; su dìcp; thong
dìcp: Ncssagc
Tho hon cau: 0uatraìn
Tho ca ngoi; (Iong phuong)
mot phan cua Lc quv: 0dc
Tho chu dau (cac chu dau
hoac cac chu cuoì lam
thanh nhung tu dac bìct):
Acrostìc
Tho gioi thieu, tho uv nhìcm,
chung thu (dk 101b):
Iìmìssorìals
Tho mung cuoi, chuc hon:
Lpìthalamìum
Tho ton giao: Hvmnodv
Tho trao phung; loì dí dom,
cham choc: Lpìgram
Tho tu tình: Lpodc
Tho anh tuong: Iconolatrv
Tho cac thanh: Hagìolatrv,
hìcrolatrv
Tho duy mot than (du tìn co
nhìcu): Nonolatrv
Tho lay: Adoratìon
Tho lay Thanh the : Adoratìon
ol thc Lucharìst
Tho ngau tuong, ngau than:
Idolatrv
Tho o, lanh dam, dung dung
(nhat la doì voì ton gìao); 1.
hoc thuvct phu nhan bon
phan ton tho 1C; 2. chu
thuvct dong hoa cac ton
gìao (coì dao nao cung thc
thoì/ gìong nhau):
Indìllcrcntìsm
Tho phuong, phung tu; sung
baì: Worshìp
Tho phuong, tho lav, ton tho:
Adorc(-atìon)
Tho phuong (danh rìcng cho
mot minh 1C): Latrìa
2b7
Tho ra; tat tho; man han:
Lxpìratìon
Thoi cac tong do: Apostolìc agc
Thoi co dai, thuong co:
Antìquìtv
Thoi co; thoì cuc; thoì gìan:
Kaìros
Thoi dai, kv nguvcn: Lra
Thoi dai [du hanh| vu tru:
Spacc-agc
Thoi dai anh sang (tk 18):
Agc ol cnlìghtcnl-meo/ï
Thoi dai do da: Stonc agc
Thoi dai tam toi (tk b-11):
Iark agcs
Thoi dai; than lình trung gìan,
(ngo gìao) thoì daì bat tan;
nìcn kv: Lon, acon
Thoi gian chuan hi Nua Chay
(thu ba ngav truoc lc tro voì
vìcc xung toì): Shrovctìdc
(Shrovc 1ucsdav)
Thoi gian du tong:
Catcchumcnatc
Thoi gian huu luat: \acatìo
lcgìs
Thoi gian khuyet vi (gìua haì
doì vua hoac Cìao Hoang...):
Intcrrcgnum
Thoi gian nam nam, ngu
nìcn: 0uìnqucnnìum
Thoi gian ra o ngoai (tu si
dong hoac gìao si dìa phan
hop phap): Lcavc ol abscncc
Thoi gian thanh (dk 1244):
Sacrcd tìmcs
Thoi gian tính; thc tuc tính;
tam thoì tính; taì san (CH):
1cmporalìtv
Thoi gian, thi gìo; thoì co; thoì
kv; thoì daì; gìo phut, luc,
lan, luot; nhìp: 1ìmc
Thoi han huu ích (dk 1b2):
Avaìlablc tìmc
Thoi ky gìua Cuu va 1an Loc:
Intcr-1cstamcntal
Thoi luu day o ßabvlonìa:
ßabvlonìa cxìlc
Thoi su: Actualìtìcs
Thoi thieu/ thanh nìcn:
Adolcsccncc
Thoi vien man (Cl 4, 4):
Iullncss ol tìmc
Thoi/ tuoì tho au: Inlancv
Thu gon, tom luoc; lam mau
guong tìcu bìcu cho, la hìcn
than cua: Lpìtomìzc
Thu hut, lam sav dam; quvcn
ru, mc hoac; chc ngu, no lc
hoa: Lnthral(l)
Thu nho, gìam bot/tru; gìang
cap; tan bìcn; lang ap (cua
2b8
nguoì ban xu Nam Nv do
Iong 1cn sang lap hoì tk
17-18): Rcductìon
Thu phan: Autumnal
cquìnoxl-cc//a/ï
Thu tom vc mot moì; tong kct,
tong luoc, tong hop:
Rccapìtulatc
Thu dich: Hostìlc(-ìtv)
Thu hut, van tu vìct tav (thu
cua ICH): Chìrograph
Thu dam: Nasturbatìon, abusc
oncscll, scll-abusc/pollutìon
Thu do/phu; chu hoa; chu vcu;
von, tu ban: Capìtal
Thu lanh cac 1ong do (thanh
Phcro): Prìncc ol thc
Apostlcs
Thu pham: Culprìt
Thu tac/van (van hanh hav
dìcu khìcn bang tav), thao
tac; lco laì: Nanìpulatìon
Thu thuat cat bo buong trung:
0varìotomv
Thu thuat cat thaì (da chct):
Lmbrvotomv
Thu thuat gìaì phau bung:
Laparotomv
Thu thuat gìaì phau nao:
Lnccphalotomv
Thu tuc, thc thuc; nghì thuc:
Iormalìtv
Thu tuc hoa giai thco gìao
luat: Canonìcal pcnancc
Thu tuc phai theo: Iuc
proccss
Thu tuc; trinh tu: Proccdurc
Thu nhan ngoai tung: Lxtra-
judìcìal conlcssìon
Thu nhan; thu toì, xung toì;
tuvcn xung: Conlcss
Thu tính; thu dam: ßcstìalìtv
Thu vat thuyet (con nguoì
khong co lình hon khac loaì
vat, co khac thi chi khac o
muc tìcn hoa cao hon ma
thoì): Anìmalìsm
Thu dong tính: Passìvìtv
Thu dong; tìcu cuc: Passìvc
Thu huong an hong; huong
loì: ßcnclìcìarv
Thu nang than hoa tuv phuc
(nhan tính [tao vat| nho on
sung ma duoc "than hoa"):
0bcdìcntìal potcncv
Thu nguyen toi, vì qua
nguvcn toì (hau qua): -
0rìgìnatcd orìgìnal sìn
Thu tao tính: Crcaturclìncss
Thu thai; quan nìcm, quan
dìcm: Conccptìon
2b9
Thu thai dong trinh: \ìrgìn
bìrth
Thu thai vo nhiem:
Immaculatc conccptìon
Thu tinh nhan tao: Artìlìcìal
ìnscmìnatìon
Thu tinh nhan tao ngoaì hon
nhan (voì tình dìch cua
nguoì khong phaì la chong):
Artìlìcìal ìnscmìnatìon bv
donor, AII
Thu tinh nhan tao noì hon
(tình dìch cua ng. chong):
Homologous artìlìcìal
ìnscmìnatìon
Thu tinh nhan tao trong hon
nhan (nho tình cua nguoì
chong): AIH, Artìlìcìal
ìnscmìnatìon bv husband
Thu tinh nhan tao voì tình
dìch khong phaì cua ng.
chong: Hctcrologous
artìlìcìal ìnscmìnatìon
Thu uy (dk 1481tt); bìcn lv:
Procurator
Thu xuy: Spìrarì
Thu xuy (1h.1han): Passìvc
spìratìon
Thu/thua uv, dac uv vìcn; uv
thac, gìao pho: Iclcgatc
Thuan khiet: Purìtv
Thuan nhat, dong dcu; dong
chat: Homogcncìtv(-cous)
Thuat hoi nuoc: Hvdromancv
Thuat hoi que: Rhabdomancv
Thuat hoi toan: Iìvìnatìon
Thuat chiem tinh: Astrologv
Thuat chieu hon, dong bong:
Nccromancv
Thuat chu giai tìcn trung, du
bìcu; nhan hinh luan; loaì
hinh hoc: 1vpologv
Thuat chup nao:
Lnccphalographv
Thuat dien giang: Homìlctìcs
Thuat huan giao: Catcchctìcs
Thuat kho che/luvcn, doì kho
hanh: Ascctìc(ìsm)
Thuat luan chien: Polcmìcs
Thuat nghien cuu phc binh
K1: ßìblìcal crìtìcìsm
Thuat ngu, hc thong thuat
ngu: 1crmìnologv
Thuat nho (gìup trí nho):
Nncmonìcs
Thuat thoi mien: Hvpnotìsm
Thuat thong linh, chìcu hon;
thong than hoc: Spìrìtìsm
Thuat tranh hien: Lrìstìc
Thuat xem tuong:
Phvsìognomv
270
Thuat xem tuong tay:
Chìrognomv
Thuat xem tuong, chi tav:
Palmìstrv (palm rcadìng)
Thuc ep, hap dan; ham mc,
dam mc: Compulsìvc
Thuc/dcn toì: Lxpìatc(-ìon)
Thue chính toa (phan dong
gop gìao xu nap cho gìam
muc, thco Cìao luat cu):
Cathcdratìcum
Thue nien loc giao sí:
Annatcs
Thue thap phan (Inl 14):
(ßìblìcal) 1ìthcs
Thue/lc phí luu hanh; mat
mat, thìct haì; chuong [bao|
tu: 1oll
Thu-lanh, 1l: ßook ol Judgcs
Thuoc an than: 1ranquìl(l)ìzcr
Thuo c truo ng sinh: Llìxìr ol lìlc
Thuoc (4) nguvcn to thìcn
nhìcn (~dat, nuoc, khí va
lua); nguvcn chat; co ban;
chu vcu: Llcmcntal
Thuy tran: Irontal lobc
Thuy dong luc hoc:
Hvdrodvnamìcs
Thuyen chuyen cac cha so
(dk 1748): 1ranslcrl-eoceï
ol pastors
Thuyen No-e: Noah`s ark
Thuyen to, song ca: Honor onus
Thuyet Aetius (phaì Arìo
thuvct dì dong cho la Chua
Con khong gìong nhu Chua
Cha): Actìanìsm
Thuyet ai hoi (can phaì an nan
cach tron thi chìu phcp gìaì
toì moì ncn): Contrìtìonìsm
Thuyet Apollinaris (tk 4 chu
truong IK khong co lình
hon; Ngoì Loì thav thc lình
hon): Apollìnar(ìan)ìsm
Thuyet Baio († 1b89):
ßaìanìsm
Thuyet han the: Lsscntìalìsm,
substantìalìsm
Thuyet han the, duv huu thc;
truc thc luan (chu truong
cho rang trí oc con nguoì co
thc truc tìcp thau hìcu duoc
ban chat Chu thc, la chính
1hìcn Chua; xoa bo hoac
lam lu mo dì su khac bìct
chu vcu gìua lanh vuc tu
nhìcn va pham vì sìcu
nhìcu): 0ntologìsm
Thuyet han phiem than,
phìcm taì (moì su dcu o
trong 1C): Pancnthcìsm
271
Thuyet hat tu voì dìcu kìcn
(ncu chct lanh): Condìtìonal
ìmmortalìtv
Thuyet hien chung/hoa:
1ranslormìsm
Thuyet hieu sinh (doì nguoc
voì prclormatìon):
Lpìgcncsìs
Thuyet cai thien: Nclìorìsm
Thuyet chat the nguvcn ton
(trong 1hanh 1hc, ban chat
cua banh va ruou van con
nguvcn, khong bìcn doì
Wvclìll): Rcmancncc thcorv
Thuyet chu trí, th.duv trí:
Intcllcctualìsm
Thuyet chuc nang:
Iunctìonalìsm
Thuyet cong cu:
Instrumcntalìsm
Thuyet cong dung (Calvìn vc
1hanh 1hc): \ìrtualìsm
Thuyet cong luc, dong tac
(Nclanchthon); hìcp dong:
Svncrgìsm
Thuyet cuu do/phuc nguvcn
van vat (0rìgcnc):
Apocatastasìs
Thuyet dan lap (CH doc lap
doì voì quoc gìa):
\oluntarvìsm
Thuyet di hon, truvcn sình
lình hon (lình hon cung do
cha mc truc tìcp sình ra):
1raducìanìsm
Thuyet di truyen cua LN
Ncndcl († 1884): Ncndclìsm
Thuyet di dong (lac gìao Arìo,
tk 4): Anomocans,
anomocìsm, anomoìans,
anhomoìans
Thuyet duy cam; chu nghia
nhuc duc, khaì lac dam duc:
Scnsualìsm
Thuyet duy co: 0rganìcìsm
Thuyet duy co; hoc thuvct co hoì
(1. phu nhan moì thu nguvcn
nhan thu tao, va chu truong
1C la nguvcn nhan duv nhat
hoat dong noì moì thu tao; cac
thu tao chi la nhung co hoì; 2.
mot dang thuc than hoc cua
chu thuvct co hoì khong phaì
la nguvcn nhan phu tuv hav
dung cu, cac bí tích chi la
nhung co hoì cho hanh dong
cua 1C): 0ccasìonalìsm
Thuyet duy danh: Nomìnalìsm
Thuyet duy di truyen:
Ccnctìcìsm
Thuyet duy luat, nao trang vu
luat phap: Nomìsm
272
Thuyet duy luat giao uoc, chc
do luat gìao uoc: Covcnantal
nomìsm
Thuyet duy moi truong:
Lnvìronmcntalìsm
Thuyet duy sieu nhien:
Supcrnaturalìsm
Thuyet duy tam ly:
Psvchologìsm
Thuyet duy thuc nghìcm, duv
thuc chung: Posìtìvìsm
Thuyet duy thuc; chu nghia
hìcn thuc; oc thuc tc:
Rcalìsm
Thuyet duy tín duc (1ìn lanh):
Solìlìdìanìsm
Thuyet duy van hoa:
Culturalìsm
Thuyet duy van tu, chu nghia
co vcu, nao trang chính
thong cuc doan:
Iundamcntalìsm
Thuyet duy vat ly: Phvsìcìsm
Thuyet da chi/toc:
Polvphvlctìsm
Thuyet dai xac suat (chu
truong phaì hanh dong thco
phía chac hon):
Probabìlìorìsm
Thuyet dinh han (1C tìcn
dình cho moì ng. mot quang
doì dc don nhan on cuu roì,
ncu bo qua thi sau do khong
con nhan duoc on av nua):
1crmìnìsm
Thuyet dinh menh: Iatalìsm
Thuyet doc chi/toc:
Nonophvlctìsm
Thuyet doc tac (mot minh
1hanh 1han tac dong thanh
hoa con nguoì): Noncrgìsm
Thuyet doc to: Nonogcnìsm
Thuyet dong ket (trong 1hanh
1hc khì co mot trong cac
thuc thc dong ton noì IK -
Ninh 1hanh, Nau 1hanh,
1hìcn tính, v.v... - thi tat ca
dcu co mat): Concomìtancc
Thuyet dong nguyen to
(Adam): Coadamìsm
Thuyet dong quy (quv tap
toan bo mac khaì vao IK):
Rccapìtulatìon thcorv
Thuyet dong luc; suc/tính
nang dong: Ivnamìsm
Thuyet Fpicuro (n. J42-270),
khoaì lac chu nghia:
Lpìcurcanìsm
Thuyet Fehronius (chu truong
cat bot quvcn cua Cìao
Hoang, tk 18): Icbronìanìsm
27J
Thuyet C. Hermes († 18J1;
ban duv lv luan):
Hcrmcsìanìsm
Thuyet giang qua khích (thco
loì duv van tu): ßìblc-bashìng
Thuyet giao ly da thuc
(\atìcano I lcn an):
Ioctrìnal pluralìsm
Thuyet giao quyen, chu nghia
gìao si quan trìct; nao trang
pho g.s.: Clcrìcalìsm
Thuyet giao, rao gìang: Prcach
Thuyet giao; xac ngon:
Prcdìcatìon
Thuyet Ciang-sen
(Janscnìus); dao lv khac
kho: Janscnìsm
Thuyet Cregorio Palamas (†
1Jb9; tinh toa): Palamìsm
Thuyet Hegel († 18J1 duv tam
luan): Hcgclìanìsm
Thuyet hien sinh:
Lxìstcntìalìsm
Thuyet hoa hop tien thiet:
Prc-cstablìscd harmonv
Thuyet hu vi (cho rang nhan
tính IK chi la hu vì hoac la
ao thc): Nìhìlìanìsm
Thuyet khai niem, chu huong
duv v nìcm (Abclardo †
1142): Conccptualìsm
Thuyet khuyen nho; thaì do
vcm thc/vo si: Cvnìc(-ìsm)
Thuyet Iamark (vc tìcn hoa):
Lamarckìsm
Thuyet linh hon tu tieu, tu
vong: 1hnctopsvchìsm
Thuyet loai nguoi tìcn-Adam
(cho la truoc Adam da co
loaì ng. I. dc la Pcvrcrc, tk
17): Prcadamìtìc thcorv
Thuyet luong tu: 0uantum
thcorv
Thuyet Nalthus (han chc sình
dc dc phat trìcn kình tc):
Nalthusìanìsm
Thuyet Nolina († 1b00):
Nolìnìsm
Thuyet muc dích, th.cuu
canh: Iìnalìsm
Thuyet muon kiep tai dien
(Nìctzschc): Ltcrnal
rccurrcncc
Thuyet nang luc: Lncrgìsm
Thuyet ngau nhien: Casualìsm
Thuyet ngau nhien (Pcìrcc, †
1914): 1vchìsm
Thuyet ngau phat, ngau
nhìcn: Accìdcnt thcorv
Thuyet ngu ngon: Allcgorìsm
Thuyet ngu ngon vc sang tao:
Allcgorìsm ol crcatìon
274
Thuyet nguyen tu, thc vì
tan/phan: Atomìsm
Thuyet nhap the:
Incarnatìonìsm
Thuyet nhat hon (mot hon
thìcng cho ca nhan loaì
Avcrrocs): Nonopsvchìsm
Thuyet nhat tính theo
Lutvchcs (tk b):
Lutvchìanìsm
Thuyet nhat tam (mat troì la
trung tam cua vu tru):
Hclìoccntrìsm
Thuyet nhi can (1~ phuc am
Nt va Lc co haì nguon lìcu:
1wo-sourcc thcorv
Thuyet nhi than: Iìthcìsm
Thuyet noi nguyen (chan lv
phat nguvcn tu tu duv noì
quan): Intcrìorìsm
Thuyet noi tai: Immancntìsm
Thuyet Novatiano († 2b7, cam
tha toì trong): Novatìanìsm
Thuyet 0ckham: 0ckhamìsm
Thuyet phat xa: Lmìssìon
thcorv
Thuyet phi dao duc:
Immoralìsm
Thuyet phi tat dinh, bat dình:
Indctcrmìnìsm
Thuyet phi vat chat:
Immatcrìalìsm
Thuyet phi vu tru: Acosmìsm
Thuyet phiem luan ly, phìcm
logíc: Panlogìsm
Thuyet phiem sinh:
Panvìtalìsm
Thuyet phiem tam linh:
Panpsvchìsm
Thuyet phiem tính duc:
Panscxualìsm
Thuyet Philips Nelanchthon
(† 1bb0): Phìlìppìsm
Thuyet phuc, cho thav, lam
cho nhan ra: Convìncc
Thuyet phuc, khích lc; khuvcn
du: Pcrsuadc(-sìon, -sìvc)
Thuyet Priscilliano (mot thu
ngo gìao, tk 4): Prìscìllìanìsm
Thuyet sang tao nhu hoì phuc:
Rcstìtutìon thcorv ol crcatìon
Thuyet sang tao tuong hop
(cho rang trinh thuat Kình
1hanh thuc su dì dung voì
tìcn trinh hinh thanh van
vat): Concordancc thcorv ol
crcatìon
Thuyet sang tao (co haì nghia
1. 1C truc tìcp sang tao van
vat, khong qua qua trinh
tìcn hoa; ?. 1C truc tìcp tao
27b
dung lình hon con nguoì):
Crcatìonìsm
Thuyet sinh luc (sình vat
hoc); chu nghia bao sình
(coì vìcc bao toan su song la
trcn hct): \ìtalìsm
Thuyet sinh xuat:
Lmanatìonìsm
Thuyet song quyen (1rung co
trong CH haì guom thìcng
lìcng [quvcn dao gìao pham/
si| va thc tuc [quvcn doì
gìao dan, vua, quan,...|, va
quvcn dao gìu uu thc): 1wo-
swords thcorv
Thuyet tai tay (1 rua toì laì; 2
chi rua toì cho ng. lon):
Anabaptìsm
Thuyet tam phan (con ng. co
lình hon, gìac hon (hav hon
phach) va thc xac):
1rìchotomìsm
Thuyet tam than, tam than
gìao: 1rìthcìsm
Thuyet tat dinh: Ictcrmìnìsm
Thuyet than hoa cua Lvcmcro,
thuvct tam nguvcn than
thoaì: Luhcmcrìsm
Thuyet than nhan:
1hcanthropìsm
Thuyet than trí, thong than
luan, thong thìcn hoc:
1hcosophv
Thuyet the the (dc gìaì thích
vìcc bìcn thc, thuvct nav
cho rang cac loì truvcn phcp
dua Ninh Nau Chua Cìcsu
vao thav thc cho ban thc
cua banh va ruou):
Adductìon thcorv
Thuyet thien cam, thìcn
quang luan: Illumìnìsm
Thuyet thu thach (IK duoc
ton vình vi da vuot thang
cuoc thu thach): Ioctrìnc ol
probatìon
Thuyet tien nghiem:
1ransccndcntalìsm
Thuyet tien dinh:
Prcdcstìnarìanìsm
Thuyet tien dinh tien nguyen
toi (phaì Calvìn cho la "truoc
nguvcn toì/sa nga" - lapsus -
1C da dình san vc so phan
doì doì cua moì nguoì):
Antclapsarìanìsm
Thuyet tien hien huu (lình
hon co truoc khì con nguoì
hinh thanh Plato, 0rìgcn, va
mot vaì ton phaì khac):
Prccxìstcntìalìsm
27b
Thuyet tien tao (doì nguoc voì
cpìgcncsìs): Prclormatìon
Thuyet tien hoa: Lvolutìonìsm
Thuyet tien hoa cua Iarwìn:
Iarwìnìsm
Thuyet tiep nhan (du banh
ruou khong bìcn doì, aì ruoc
Lc thi that tìcp nhan Chua):
Rcccptìonìsm
Thuyet toan dien (thuvct cho
la CH phaì dìcu khìcn moì
hanh vì cua cac gìao huu):
Intcgralìsm
Thuye t tra thu na n (cho ra ng
thu c su thi thc xa c IK kho ng
kho, kho ng chct, khong hu dì;
cuo c kho na n chi la bìc u kìc n,
la m nhu la Ngaì chìu dau kho
tha t): Aphthartodocctac
Thuyet tuong doi: Rclatìvìsm,
1hcorv ol rclatìvìtv
Thuyet tuong hop:
Concordìsm, congruìsm
Thuyet uy hoi (cho rang an
nan toì cach khong tron
cung du dc chìu bí tích cao
gìaì ncn): Attrìtìonìsm
Thuyet uu sinh, uu sình hoc:
Lugcnìcs
Thuyet van vat co y thuc,
phìcm trì thuvct: Anìmatìsm
Thuyet vo nguyen nhan, ngau
nhìcn (co hau qua, nhung
khong nhan co nguvcn
nhan): Accìdcntalìsm
Thuyet vo than: Athcìsm
Thuyet vo tri: Agnoctìsm
Thuyet Wyclille († 1J84, phu
nhan moì thu co cau, to
chuc quvcn bính trong CH;
coì thc quvcn co quvcn trcn
CH): Wvclìllìanìsm
Thuyet y chí (qua dc cao v
chí); hoc thuvct duv v
huong (lav v huong tot/xau
cua ng. hanh dong lam tìcu
chuan phan dình vc gìa trì
luan lv cua vìcc ng. av lam;
co anh huong toì cac hoc
thuvct Hcc //aue/ /e aaa va
Hcc //aue/ /u //ea):
\oluntarìsm
Thuyet yeu to: Llcmcntarìsm
Thuyet (phong trao) Phuc am
(kìcu gìao phaì 1ìn lanh
"duv P. A."): Lvangclìcalìsm
Thuyet, hoc thuvct; lv thuvct:
1hcorv
Thuyet/gìao phaì Luthcr
(148J-1b4b): Luthcranìsm
Thuyet/kv thuat/ lình dao tinh
toa: Hcsvchasm
277
Thuyet/phaì Calvìn († 1bb4):
Calvìnìsm
Thuyet/phaì (lv khaì) Acacìus
(mot loaì nhat tính thuvct,
tk b): Acacìanìsm
Thuyet/phong trao nu quvcn:
Icmìnìsm
Thuyet/tính/ khuvnh huong
quv nga (cho minh la trung
tam): Lgoccntrìsm
Thu cua Ba-na-ha (nguv thu):
Lcttcr ol ßarnabas
Thu day chuyen: Chaìn lcttcr
Thu diem (khao sat, phc binh
va doì chìcu mot van ban voì
cac thu ban hav van ban co);
dìcm sach (gìoì thìcu va phc
binh sach moì): Rcccnsìon
Thu Ðuc Ieo Ca (guì thuong
phu Ilavìano dc ngav 1J-b-
449, vc Kìto hoc): 1omc ol
Lco
Thu gui giao huu Roma, Rm:
Lpìstlc to thc Romans
Thu gui tín huu Iaodicea
(nguv thu): Lpìstlc to thc
Laodìccan
Thu ky: Sccrctarv
Thu luan luu: Cìrcular lcttcr
Thu muc: ßìblìographv
Thu muc sach cam: Indcx ol
lorbìddcn books
Thu muc vu (cua CN):
Pastoral lcttcr
Thu muc vu (trong van bo
Phaolo): Pastoral cpìstlcs
Thu phap: Callìgraphv
Thu tap cac Sac chí:
ßullarìum
Thu tap Hagada (taì lìcu ngoaì
luat thuoc truvcn thong chu
gìaì Kình 1hanh cua cac:
Haggadah
Thu thanh Ciacohe ("anh cm
Chua Cìcsu"): Lpìstlc ol
Jamcs
Thu thanh Cio-an (1Ca, 2Ca,
JCa): Lpìstlcs ol John
Thu uy quvcn truvcn chuc, thu
gìoì thìcu (dk 1018):
Iìmìssorìal lcttcr
Thu lam; co lam; thu thach;
tìcu luan, tuv but, luan van:
Lssav
Thu nuoc hao thai:
Amnìoccntcsìs
Thu phep Chua, thach thuc
1C: 1cmptìng Cod
Thu thach gay go/gat: Acìd
tcst
278
Thu thach; kv thu luvcn; thoì
gìan quan thuc: Probatìon
Thu 5 Tuan Thanh: Naundì
1hursdav
Thu 6 Tuan Thanh: Cood
Irìdav
Thu 7 truoc Ie la : Lazarus
Saturdav
Thu cap, thu vcu, phu, pho,
trung cap: Sccondarv
Thu nam, sau, bav 1uan
1hanh: Holv thurdav, lrìdav,
saturdav
Thu sau dau thang: Iìrst
lrìdav
Thu trat trong CH: Church
ordcr
Thu tu Ie tro: Ash Wcdncsdav
Thu tu Tuan thanh: Spv
Wcdncsdav
Thu, co gang, no luc; toan
tính, muu toan; muu do:
Attcmpt
Thu/thí nghìcm; thu luvcn,
thu thach; xu an: 1rìal
Thua nhan; cong nhan; xac
nhan; phc chuan:
Homologatìon
Thua tac: Nìnìstcrìal
Thua tac vien chuc thanh:
Sacrcd mìnìstcr
Thua tac vien giup le : Acolvtc
Thua tac vien ngoai thuong:
Lxtraordìnarv mìnìstcr
Thua tac vien thuong vu
(thua hanh tac vu thco chuc
nang da duoc trao pho, chu
khong phaì vi duoc bìct phaì
hav uv quvcn): 0rdìnarv
mìnìstcr
Thua tac vien (dk 2J2tt):
Nìnìstcr
Thua tac vu: Nìnìstrv
Thua tac vu cac tong do:
Apostolìc mìnìstrv
Thua tac vu chuc thanh:
0rdaìncd mìnìstrv
Thua tac vu cua Phero (chuc
vu cua Cìao Hoang): Pctrìnc
mìnìstrv/ollìcc
Thua tac vu giao dan: Lav
mìnìstrv
Thua tac vu tri lieu: Hcalìng
mìnìstrv
Thua dat/ruong mau (Nt 27,7
va Cv 1,19; cung vìct
Akcldama): Haccldama
Thuc tính; tinh/gìac ngo,
nhan thuc; phat dong, khoì
dav: Awakcnìng, awarcncss
Thuc hanh/thì, thuc hìcn; xu
tu: Lxccutìon
279
Thuc hanh; thuc tc, thuc tìcn:
Practìcc
Thuc hien, chu toan, hoan
thanh, hoan tat; ung
nghìcm: Iullìl(l)mcnt
Thuc hien, tìcn hanh:
Lllcctuatc
Thuc sinh luan (thuvct cho
rang hct thav van vat dcu co
hon khí sình dong):
Actualìsm
Thuc tai loai suy chính (gìua
cac thuc taì loaì suv):
Analogatum prìnccps
Thuc tai toi hau (1C):
Lltìmatc rcalìtv
Thuc tai/hìcn tuong than
nghìcm, khoa than nghìcm:
Nvstìcìsm
Thuc the linh hon: Soul-cntìtv
Thuc the va dau chi (an sung
va bí tích): Rcs ct
sacramcntum
Thuc the; huu thc tính: Lntìtv
Thuc trang cuoc/ canh song:
Sìtz ìm Lcbcn
Thuong nguoi, nhan aì:
Phìlanthropv, bcncvolcncc
Thuong linh hon hay moi:
Spìrìtual works ol mcrcv
Thuong tích, dau thanh; vct
sco; vct o nhuc; dau nhuv;
dau sat nung: Stìgma(-ta)
Thuong tiec; hoì tìcc, an han,
hoì han: Rcgrct
Thuong xac hay moi: Corporal
works ol mcrcv
Thuong xot, nhan hau, n.tu,
tu bì, khoan dung: Ncrcv
Thuong [tri| sung (x. 0o
//ao/ /ca): Habìtual gracc
Thuong nien: 0rdìnarv tìmc
Thuong sung: Habìtual gracc
Thuong xuyen/ truc; lìcn tuc;
lau bcn, vinh vìcn, truong
cuu: Pcrmancncc
Thuong: Rcward
Thuong huong; dcn bu, boì
thuong; bao dap, thu lao:
Rccompcnsc
Thuong cap he trat (dk 17J7):
Hìcrarchìcal supcrìor
Thuong cau/to (dk 17J4);
chong an, khang cao; cau
vìcn: Rccoursc
Thuong Ðe: Suprcmc ßcìng
Thuong Ciao hoi (Anh gìao):
Hìgh Church
Thuong hoi dong Do thai,
cong nghì: Sanhcdrìn
280
Thuong hoi dong CN: Svnod
ol bìshops
Thuong nghi vien: Scnatc
Thuong phu: Patrìarch
Thuong phu Constantinop:
0ccumcnìcal patrìarch
Thuong phu (taì mot so CH
Iong phuong): Katholìcos
Thuong te: Hìgh prìcst
Thuong te (o Roma): Pontìlcx
maxìmus
Thuong (co) thach daì (x.
Traoa //ac/ da/ va Tao
//ac/ da/): Palcolìthìc
Thuong/luvcn tìcc, nuoì tìcc;
hoì tìcc, an han: Icplorc
Thu-Phaolo (cac thu):
Icutcro-paulìnc
Tích cuc; chu dong; lình hoat:
Actìvc
Tích cuc; xac thuc; thuc
chung: Posìtìvc
Tich tính chu nghía, vo vì
thuvct (Nìgucl Nolìnos):
0uìctìsm
Tiec ly: Last Suppcr
Tiem che y nghía (chi trinh bav
su vìcc ma khong muon noì
ro ra hct v nghia): Ncntal
rcscrvatìon/ rcstrìctìon
Tiem nang chu dong: Actìvc
potcncv
Tiem nang khach quan:
0bjcctìvc potcncv
Tiem nang thu dong: Passìvc
potcncv
Tiem nang, tìcm luc; tìcm thc
tính: Potcntìalìtv
Tiem thuc: Subconscìous
Tiem tien, tang dan: Cradatìon
Tien hai, tìcn dình:
Iorcordìnatìon
Tien de: Protasìs
Tien de than hoc:
1hcolog(o)umcnon
Tien doan, noì tìcn trì:
\atìcìnatc
Tien doan; gìao si, nha than
hoc: Iìvìnc
Tien ket (an): Latac scntcntìac
Tien nghiem cach/tính; tìcn
thìcn thuvct: Aprìorìsm
Tien nghiem thuoc tính (dac
tính co huu va tat vcu cua
moì huu thc):
1ransccndcntals
Tien quyet, tat vcu: Sìnc qua
non
Tien tac (1C chuan bì cho tu
do con nguoì su dung kha
281
nang chon lua cua minh):
Pracmotìo phvsìca
Tien thien, tìcn nghìcm; thoat
dau: A prìorì
Tien tri nho: Nìnor prophct
Tien tri, ngon su: Nabì
Tien trung, tìcn bìcu/chi; tìcn
nìcm/quan: Prclìguratìon
Tien cam chí (Nt 27.b):
Conscìcncc moncv
Tien du tong (dk 788): Prc-
catcchumcnatc
Tien Ðai Hong thuy; xa xua,
co xua: Antcdìluvìan
Tien de, gìa dình: Prcmìsc
Tien dinh, dình mcnh:
Prcdcstìnatìon
Tien dình/sanh: \cstìbulc
Tien duong: Parvìs
Tien ho: Prccursor
Tien hon he (ngan tro vi dav
hon phoì truoc): Prìor bond
Tien hop tu (truoc ngav thu
4): Prccmbrìo
Tien huan giao (vìcc chuan bì
thính gìa truoc khì trinh bav
gìao lv): Prccatcchcsìs
Tien khai niem: Prc-conccptual
Tien kito giao: Prc-Chrìstìan
Tien le: Stìpcnd
Tien le; tìcn dc; (so nhìcu~)
tìcn kìcn, qua trinh, laì lìch:
Antcccdcnt
Tien niem, tìcn thuc; dình/
tìcn kìcn: Prcconccptìon
Tien phan tính, suv tu, v thuc:
Prcrcllcxìvc
Tien phe hình: Prccrìtìcal
Tien phong/duong (phan
truoc tu cua vao cho toì long
chính nha tho; x. T/eo d/o/'
sao/): Narthcx
Tien Phuc am thco Cìacobc
(nguv thu): Protcvangclìum
Tien phuc am hoa: Prc-
cvangclìzatìon
Tien quyen, cuoc lac quvcn;
bo suu tap: Collcctìon
Tien sa nga (thuvct Calvìn
cho la 1C tìcn dình vc so
phan moì nguoì truoc khì
Adam pham toì):
Supralapsarìanìsm
Tien sung: Antcccdcnt gracc
Tien sua soan (gìup) lc:
Surplìcc lcc
Tien thu lao (dk 1b49):
Honorarìa
Tien thue giet muon; boì
khoan an mang: ßlood
moncv
282
Tien thuc, t.trì : Prcscìcncc
Tien thuong (khì vc huu, gìaì
ngu); tìcn tra nuoc: Cratuìtv
Tien tien tri: Larlìcr prophct
Tien to co nghía nhu,
dong,...: Homo-
Tien tong; sach nhìcu; doì hoì
qua muc: Lxactìon
Tien trieu, trìcu chung; loì
tua, sach dan: Prodromc
Tien ca, baì hat kct lc:
Rcccssìonal hvmn
Tien ho/trìcn, tìcn phat; tìcn
hanh: Progrcss
Tien hoa sang tao: Crcatìvc
cvolutìonìsm
Tien sí Ciao hoi: Ioctor ol thc
Church
Tien sí Kinh Thanh: Sacrac
Scrìpturac Ioctor, SSI
Tien sí luong luat (gìao luat
va dan luat): Jurìs Ltrìus
Ioctor, JLI
Tien sí than hoc: Ioctor ol
Iìvìnìtv, II, Sacrac
1hcologìac Ioctor, S1I
Tien sí; bac si; chua trì; lam
gìa, lam gìan: Ioctor
Tien trien, t.hoa, phat trìcn:
Lvolutìon
Tien; than tìcn, hoang duong:
Iaìrv
Tien-Adam: Prcadamìtìc
Tieng Aram: Aramaìc
Tieng An do: Hìndì
Tieng han xu, tho ngu:
(\ulgar) tonguc, dìalcct
Tieng dan la tieng Chua: \ox
populì vox Icì
Tieng dia phuong, phuong
ngu, tho ngu: Iìalcct
Tieng etperanto (0uoc tc
ngu): Lspcranto
Tieng Che-ez (phung vu
Lthìopìa): Cc`cz, ghccz
Tieng phan: Sanskrìt
Tieng tam (tot hoac xau);
tìcng tot, danh tìcng, thanh
danh: Rcputatìon
Tieng Y-dish (Io thaì Iong
Au): Yìddìsh
Tieng, ngon ngu: Languagc
Tiep giap: Contìguìtv
Tiep hau: Subscqucnt
Tiep kien, vct kìcn; khan gìa,
cu toa; phìcn toa: Audìcncc
Tiep nhan, kct nap, thu nhan:
Admìt
Tiep theo sau; thco chan, got,
guong: In thc wakc ol
28J
Tiep tuc theo doi : Iollow-up
Tiep tuc; tìcn hanh, hanh
dong; khoì to; xuat phat;
(1am \ì~) nhìcm xuat:
Procccd
Tiet che dinh ky: Pcrìodìc
contìncncc
Tiet che/duc; khìct tình:
Contìncncc
Tiet che; on hoa, dìcu do:
Nodcratc
Tiet duc: Contìncncc
Tiet duc dinh ky: Pcrìodìc
contìncncc
Tiet do, chung muc: Sobrìctv,
tcmpcrancc
Tiet kiem; kình tc: Lconomìcal
Tieu chuan dao duc; gìa trì
luan lv: Noral valuc
Tieu chuan dong quy:
Convcrgcncc crìtcrìon
Tieu chuan/ chí, chuan tac:
Norm, crìtcrìon(-rìa)
Tieu cuc, phu dình, tu choì:
Ncgatìvc
Tieu diet, huv dìct: Annìhìlatc
Tieu diem ao: \ìrtual locus
Tieu hoa; dong hoa; hap thu;
ban tom, luoc tap; tap san:
Iìgcst
Tieu tan thuyet (1 lình hon
tro vc hu vo, hoac 2:
Annìhìlatìonìsm
Tieu tan; phan tan; phung
phí; xao lang; cuoc song
phong dang: Iìssìpatìon
Tieu an, ban do lc: Crcdcncc/
crcdcnza
Tieu chung vien: Nìnor
scmìnarv
Tieu chuong an tong toa:
Apostolìc datarv
Tieu de/tìcu muoì Iong Chua
Cìcsu: Lìttlc ßrothcrs/
Sìstcrs ol Jcsus
Tieu muoi Nguoi ngheo:
Lìttlc Sìstcrs ol thc Poor
Tieu su: ßìographv
Tieu su cac thanh; khoa tam
tích hìcn thanh: Hagìographv
Tieu thua: 1hcravada
Tieu thua, tìcu thang:
Hìnavana
Tieu vuong cung thanh
duong: ßasìlìca mìnor
Tieu vuong (Hoì gìao): Lmìr
Tieu xa (dk 99J): Partìal
ìndulgcncc
Tìm ra Thanh gia (lc kính
ngav 14 thang 9): Iìndìng ol
thc Cross
284
Tìm thay roi!: Lurcka
Ti-mo-the, 11m, 21m:
1ìmothv
Tin: Iaìth
Tin cay, tín nhìcm; kv vong;
uv thac; lìcn hìcp cong tv
doanh nghìcp: 1rust
Tin chua hoan toan: Ioubtìng
laìth
Tin huu Co Ðoc Phuc Iam:
Advcntìst
Tin lanh: Protcstant
Tin lanh Phap (phaì Calvìn):
Hugucnots
Tin lanh tu do (ít quan tam
dcn cac tín dìcu): Lìbcral
Protcstantìsm
Tin mung thco cac tín huu Io
thaì (nguv thu): Cospcl
accordìng thc thc Hcbrcws
Tin Nung tien khoi (St J, 1b):
Protocvangclìum
Tin mung xa hoi (phong trao
do ì mo ì xa ho ì thco 1ìn mu ng
1ìn la nh Nv ): Socìal gospcl
Tin mung, Phuc Am: Cood
ncws, Cood tìdìngs, Cod-
spcll, Cospcl
Tin tuc: Ncws, tìdìngs
Tin tuong, tín nguong, long/
nìcm tìn, duc tìn: ßclìcl
Tin va ly trí: Iaìth and rcason
Tín hieu hoc (nghìcn cuu vc
cac tuvcn ngon duc tìn cua
Kìto Cìao); bìcu tuong hoc:
Svmbolìcs
Tín dieu: Iogma/ artìclc ol
laìth
Tín dieu song chet cua CH
(toì hc doì voì su song con
cua CH): Artìculus stantìs
aut cadcntìs ccclcsìac
Tín dieu vc 1C ßa Ngoì:
1rìnìtarìan dogma
Tín do giao phai Cau tuyen
(1ìn lanh tk 17): Scckcrs
Tín he: ßclìcl svstcm
Tín huu: 1hc laìthlul
Tín huu co (Nga): 0ld
bclìcvcrs
Tín huu Co-rin-to, 1Cr, 2Cr:
Corìnthìans
Tín huu qua co: Iaìthlul
dcpartcd
Tín huu qui hiep (CH Iong
phuong hìcp nhat voì
Roma): Lnìatc
Tín huu thco tu thc la ca
nhan: Indìvìdual bclìcvcr
Tín huu; trung/thanh tín:
Iaìthlul
Tín khoan/ dìcu: Artìclc ol laìth
28b
Tín kien, su kìcn tín lv:d. lact
Tín ly hoc: Iogmatìcs
Tín ly tuong doi thuyet:
Iogmatìc rclatìvìsm
Tín nhiem/thac; dìcu tam su,
chuvcn kín: Conlìdcncc
Tín nu: Lpasìka
Tín thac ai mo: ßhaktì
Tin, tìn tuong: ßclìcvc
Tinh dich: Spcrm
Tinh hoa, t.tuv, uu tu: Llìtc,
quìntcsscncc
Tinh te, tình vì, tc nhì, khon
khco, khon ngoan: Subtìltv,
subtlcncss, subtlctv
Tinh than: Spìrìt
Tinh than dong doi; tình than
tap thc: Lsprìt dc corps
Tinh than hoa, tam lình hoa;
thìcng lìcng hoa:
Spìrìtualìzatìon
Tinh than Hoi Thanh: Nìnd
ol thc Church
Tinh than kho ngheo: Povcrtv
ol hcart
Tinh than thuan tuy: Purc
spìrìt
Tinh than ton giao, long tín
nguong: Rclìgìousncss
Tinh than, chí khí: Noralc
Tinh than; ma, hon ma: Chost
Tinh vi, phuc tap; sanh dìcu;
sanh doì: Sophìstìcatcd
Tình anh em, huvnh dc doan:
ßrothcrhood
Tình han, bang huu:
Irìcndshìp, amor amìcìtìac
Tình han, bang huu, dong
nghìcp; moì hìcp thong; hoì
aì huu; hìcp hoì; tu cach
thanh vìcn; hoc bong:
Icllowshìp
Tình hang huu, dong doì:
Companìonshìp
Tình cam; cam tinh; cam
thuc; cam nghi, v kìcn:
Scntìmcnt, allcctìons
Tình co, ngau nhìcn; co
hoì/mav: Chancc
Tình trang, trang thaì; hinh
thaì, lc loì; nha nuoc, quoc
gìa, bang: Statc
Tình trang /nan nhan man:
0vcrpopulatìon
Tình trang an sung: Statc ol
gracc
Tình trang duoc phap luat bao
vc, su chc cho cua phap luat
(dk 10b0): Iavor ol thc law
Tình trang ha mình/tu ha:
Statc ol humìlìatìon
28b
Tình trang hau sa doa (thuvct
cua mot nhanh Calvìn):
Inlralapsarìan
Tình trang hien vinh: Statc ol
cxaltatìon
Tình trang hoi phuc (duoc
cuu chuoc): Statc ol rcstorcd
naturc
Tình trang khan cap, nguv
kìch: Lmcrgcncv
Tình trang kho khan/xu;
pham tru (Arìstot), thuoc
tính chu thc: Prcdìcamcnt
Tình trang luong chính the,
haì chính phu: Iìarchv
Tình trang mat trí; bcnh
dìcn: Insanìtv
Tình trang nguoì chct truoc
khì song laì; canh chung
hoc vong nhan trang (vc
tinh trang kìa cua nhung
ng. qua co): Intcrìm
cschatologv
Tình trang nhan tính sa doa:
Statc ol lallcn naturc
Tình trang sa doa: Iall statc
Tình trang sìcu nhìcn hoa
(nhan tính duoc nang lcn
binh dìcn sìcu nhìcn): Statc
ol clcvatcd naturc
Tình trang xung dot/mau
thuan: Conllìct sìtuatìon
Tình yeu: Amor, lovc
Tình yeu dang hien: 0blatìvc
lovc
Tình yeu ly trí, khong tuong;
aì tinh trong mong: Amor
ìntcllcctualìs/platonìcus
Tình yeu sang tao:
Procrcatìvc lovc
Tình yeu vi loi, ích kv: Amor
concupìsccntìac
Tình yeu vi nghía: Amor
bcncvolcntìac
Tình yeu vo vi loi/vì tha:
Amor complaccntìac
Tình yeu vo chong: Conjugal
lovc
Tính dong: Rclìgìous provìncc
Tính tao; v thuc: Conscìousncss
Tính hoc: Statìcs
Tính tai (ngoì, o mot cho),
dình cu: Scdcntarv
Tính tam: Rctrcat
Tính ca tin, nhc da: Crcdulìtv
Tính cach hí/but danh, mao
danh (nhu trong truong hop
cac nguv thu): Pscudonìmìtv
Tính cach dang tin, kha tín
tính: Crcdìbìlìtv
287
Tính chat hy te: Sacrìlìcìal
charactcr
Tính chat pho quat, cong gìao
tính: Catholìcìtv
Tính chat thanh thien, tính
thanh thìcng: Holìncss
Tính cuu canh, kct cuoc,
chung quvct, dut khoat;
muc dích: Iìnalìtv
Tính dam dat, da dam, khìcu
dam: Lrotìcìsm
Tính dí dom; tình than, oc:
Lsprìt
Tính da cam, dc cam, thoì uv
mì: Lmotìonalìsm
Tính dai ket, pho quat, hoan
vu (vg. cua mot cong dong
chung): Lcumcnìcìtv
Tính hay/phaì chct; tv lc chct:
Nortalìtv
Tính hieu khach: Hospìtalìtv
Tính hop thuc: Lìccìtv
Tính huong duong:
Hclìotropìsm
Tính huong dia (dat):
Ccotropìsm
Tính huu han: Iìnìtudc
Tính ích ky; chu nghia vì kv:
Lgoìsm
Tính khong the pham toi:
Impcccabìlìtv
Tính lich dai (cac dìcn bìcn
ngon ngu hoc tính thco thoì
gìan); dì daì, dì thoì:
Iìachronìc(-al)
Tính me, chuc/ dao lam mc:
Nothcrhood
Tính ngau nhien: Casualncss
Tính ngu, hinh dung tu:
Lpìthct
Tính nhanh nhen, lình loì;
lình hoat (sau khì song laì):
Agìlìtv
Tính nhay cam, da cam; cam
tính; trì gìac: Scnsìbìlìtv
Tính nhat thoi, tam thoì:
1ransìtorìncss
Tính nhon; cm dìu, dìu dang;
duong mat, ngot xot:
Lnctuosìtv
Tính sanh an: Lpìcurìsm
Tính tham lam, ha tìcn, kco
kìct: Avarìcc
Tính thong uoc/tuong xung:
Commcnsurabìlìtv
Tính tình hoc: Charactcrologv
Tính tình; tính cach, t.chat; tu
cach, dac dìcm, ca tính; chí
khí: Charactcr
Tính tình; tính khí, tam tính:
1cmpcr
Tính tuong duong: Lquìvalcncc
288
Tính vo hien, vo tan: Inlìnìtudc
Tính, khu vuc, lanh dìa:
Provìncc
Tính, tình, tinh dình; (dìcn)
tinh dìcn: Statìc
Ti-to, 1t: 1ìtus
To lon, vi daì; tuvct voì; taì
tinh: Crcat(-ncss)
Toa: Scc
Toa [an| so tham: 1rìbunal/
court ol lìrst ìnstancc
Toa [an| trung cap: 1rìbunal ol
sccond ìnstancc
Toa an co tham quyen:
Compctcnt lorum
Toa an co tham quyen:
Compctcnt trìbunal
Toa an cong/du luan: 1rìbunal
ol publìc opìnìon
Toa an de nhi cap: Court ol
sccond ìnstancc
Toa an hon phoi: Natrìmonìal
court
Toa an Roma: Sìgnatura
apostolìca
Toa an tap doan: Collcgìatc
trìbunal
Toa an, phap dinh; ghc quan
toa: 1rìbunal
Toa an, phìcn toa; cung dìcn;
trìcu dinh: Court
Toa an; dìcn dan; (xua) cho,
cong truong: Iorum
Toa dieu tra ton giao:
Inquìsìtìon
Toa giai toi: Sacramcntal
lorum
Toa giai toi; thuoc gìao phaì:
Conlcssìonal
Toa giam muc Roma, 1oa
thanh Roma: Roman scc
Toa Khon ngoan (tuoc hìcu
IN): Scdcs Sapìcntìac
Toa ngoai: Lxtcrnal lorum
Toa pha an: Court ol rcvìcw
Toa thanh: Holv Scc
Toa Thanh Phero (ngoì toa
Cìao Hoang): Scc ol Pctcr
Toa thanh, tong toa: Apostolìc
Scc
Toa tham tra (vc tính chat
chính thong cua gìao lv; co
tu n. 12JJ), tham van:
Inquìsìtìon
Toa thuong xot (tam vang phu
hom bìa trong dcn tho
Cìcrusalcm, cho la toa
Cìavc): Ncrcv scat
Toa thuong tham (dk 144J):
Rota
Toa trong: Intcrnal lorum
289
Toa xa giai (dk b4); LN xa
gìaì; nha lao: Pcnìtcntìarv
Toa lan, boc lcn; bat nguon,
phat nguvcn/xuat; phat
sình; sình xuat: Lmanatc
Toa, ngaì, gìang dan, ghc/chuc
gìao su: Cathcdra
Toa tru kho tu, an si song trcn
cot: Stvlìtc
Toa/chuc su than 1oa thanh:
Nuncìaturc
Toan an co tham quyen (dk
1404tt): Compctcnt lorum
Toan ho, toan thc; daì dc;
cung nhau: Ln bloc
Toan ho, tong thc: 1otalìtv, ìn
toto
Toan ho/thc tính, toan thc
tính; daì dong tính; pho
quat tính: Lnìvcrsalìtv
Toan ho; toanban; daì rong: In
cxtcnso
Toan cau; toan thc: Clobal
Toan nang: 0mnìpotcncc
Toan Thanh (tuoc hìcu cua
IN): Panagìa
Toan the tín huu: Lnìvcrsìtv
ol thc laìthlul
Toan the; hoan toan, dav du:
Plcnarv
Toan tien; thuvct tìcn hoa
toan bo; tính toan thc,
t.vcn, t.dìcn: Holìsm(-ìstìc)
Toan tri: 0mnìscìcncc
Toan ven, tron vcn; toan thc:
Wholcncss
Toan ven, vìcn man; dav du;
no du: Iullncss
Toan, hct thav, tat ca :Pan-
Toan xa: Plcnarv ìndulgcncc
Tong pham, dong loa:
Accomplìcc
To chuc an xa quoc te:
Amncstv Intcrnatìonal
To chuc cong an mat, (Iuc
quoc xa): Ccstapo
To chuc hoa hình ÐK: Pax
Chrìstì
To phu, toc truong; thuong
phu: Patrìarch
To quoc, mau quoc, quc
huong: Nothcr countrv
To tien, ong ba: Anccstor
To cao nhung kc dong loa: 1o
turn Statc`s (kìng`s)
cvìdcncc
To tung co chung lieu:
Iocumcntarv proccss
To tung hình su: Pcnal
proccss
290
To tung ho su (dk 1b01tt):
Contcntìous trìal
To-hi-a, 1b: 1obìt
Toi suy nghí tuc la toi hien
huu (nguvcn tac can ban cua
Icscartcs 2c Ncdìtatìon):
Cogìto crgo sum
Toi to cua cac toì to 1C (danh
hìcu ICH): Scrvus
scrvorum Icì
Toi to Ciave: Lbcd Yahwch
Toi to, ng. gìup vìcc, gìa boc:
Scrvant
Toi cao phap vien (dk 144b)
(1oa thanh): Apostolìc Sìg-
natura, Scgnatura Apostolìca
Toi cao, toì thuong; tuvct
dinh, tot buc; cao/quan
trong nhat: Suprcmc,
paramount
Toi hau thu; dìcu kìcn toì hau:
Lltìmatc, ultìmatum(-a)
Toi tam, dcn ngom; xau xa; u
muoì, ngu dot: Iark
Toi tam; toì nghia: 0bscurc
Toi thuong quyen cua Ciao
Hoang: Prìmacv ol thc popc
Toi, toì loì: Cuìlt, sìn
Toi: Sìn, \arjva
Toi ac: Crìmc, lclonv
Toi hiet cam, b.chc (chi tham
quvcn dac bìct moì gìaì tha
duoc): Rcscrvcd sìn
Toi ca nhan: Pcrsonal sìn
Toi chong laì duc tìn: Sìn
agaìnst laìth
Toi chong laì 1hanh 1han:
Sìns agaìnst thc Holv Spìrìt
Toi co sat: \oluntarv homìcìdc
Toi co tình (khach quan va
chu quan): Iormal sìn
Toi cu su (lam dìcu xau, nhung
khong mac toì vi hanh dong
ma khong v thuc hoac mat
tu do): Natcrìal sìn
Toi hoc: Hamartologv
Toi keu thau toì troì: Sìns
crvìng to hcavcn
Toi loi: Pcccatum, sìnlul(-ncss)
Toi mac phai: Contractcd sìn
Toi mac vì nhiem truyen (x.
Naaueo /c/): Contractcd sìn
Toi nang, toì trong: Cravc sìn,
mortal sìn
Toi nguy tu : Nortal sìn/ dcadlv
sìn
Toi nguy tao (dk 1J90): Crìmc
ol lalschood
Toi nguyen to: 0rìgìnal sìn
Toi nhe: \cnìal sìn
291
Toi pham: Iclìct
Toi pham den Thanh Iinh:
Sìn agaìnst thc Holv Spìrìt
Toi pham hoc: Crìmìnologv
Toi pham thanh: Sacrìlcgc
Toi phan tu nhien (vg. toì
dam duc dong gìoì, thu
dam, v.v.): Lnnatural sìns
Toi thieu sot: Sìn ol omìssìon
Toi tap the/xa hoì: Collcctìvc
guìlt
Toi xa hoi, co cau: Socìal/
structural sìn
Toi xac thit: Sìns ol thc llcsh
Ton giao hình dan: Popular
rclìgìon
Ton giao dan chính (dung ton
gìao vao muc dích dan su):
Cìvìl rclìgìon
Ton giao co so: Prìmìtìvc
rclìgìon
Ton giao doi chieu:
Comparatìvc rclìgìon
Ton giao huyen hí: Nvstcrv
rclìgìons
Ton giao khong kito: Non-
chrìstìan rclìgìon
Ton giao quoc te: World
rclìgìon
Ton giao so thuy (noì cac dan
toc ban khaì): Prìmìtìvc
rclìgìon
Ton giao tính; long dao duc:
Rclìgìosìtv
Ton giao, dao; dong tu, doì tu:
Rclìgìon
Ton kính anh tuong (dk
1188): \cncratìon ol ìmagcs
Ton kính cac Thanh:
\cncratìon ol saìnts, dulìa
Ton kính dì tích thanh:
\cncratìon ol rclìcs
Ton kính, kính trong, cam
phuc, than phuc: Homagc
Ton kính, sung kính; trong
kính: Rcvcrcncc
Ton kính/sung; cuì dau/minh,
phuc baì: 0bcìsancc
Ton phai Bogomilo (kìcu
Nanìkco, nhì nguvcn, thoì
1rung co): ßogomìls
Ton phai Iollard (thco
Wvclìllc, tk 1b; x. T/aue/
Iuc////e): Lollards
To n pha i Noon (Nun): Noonìcs
Ton phai Tantra (ßalamon
tho nu than Sactì, dang nu
cua Sìva): 1antrìsm
Ton phai than hí: Nvstcrv cults
292
Ton phai tính qua khích:
Conlcssìonalìsm
Ton phong chan phuoc/a
thanh: ßcatìlv(-ìcatìon)
Ton sung TC, sot sang, dao
duc: Codlv
Ton tho: Latrìa
Ton tho cac vi tu dao:
Nartvrolatrv
Ton tho Ðuc Naria: Narìolatrv
Ton tho KT: ßìblìolatrv
Ton vinh ÐK: Lxaltatìon ol
Chrìst
Ton tai, hìcn huu; hìcn sình:
Lxìst(-cncc)
Tong do: Apostlc
Tong do doan: Apostolìc
collcgc
Tong do giao dan: Lav
apostolatc
Tong hien: Apostolìc
constìtutìon
Tong phu: Apostolìc lathcrs
Tong thu: Apostolìc lcttcr
Tong toa: Apostolìc Scc
Tong truyen tính, tong do
tính: Apostolìcìtv
Tong truyen, truvcn thong
tong do: Apostolìc tradìtìon
Tong cao thính: Postulator
gcncral
Tong cong/tu hoì: Ccncral
chaptcr
Tong dai dien (dk bb): \ìcar
gcncral, vìcarìatc
Tong giam muc: Archbìshop
Tong Ciam Nuc chính toa (dk
4Jbtt): Nctropolìtan
Archbìshop
Tong giao phan, gìao tinh:
Archdìoccsc
Tong hop: Svnthcsìs
Tong hop hat nhan: Nuclcar
lusìon
Tong luan than hoc (tac
pham cua thanh 1oma
Aquìno): Summa 1hcologìca
Tong phí; phía bcn trcn (trcn
dau, troì,...): 0vcrhcad
Tong pho te: Archdcacon
Tong quat tính, daì cuong
tính; khaì luan: Ccncralìtv
Tong su than, tong lanh thìcn
than: Archangcl
Tong tran: Lthnarch
Tong tu nghi, tong cong hoì:
Ccncral chaptcr
Tong tien; ham doa: ßlackmaìl
Tora (x. Le /aa/ï: 1orah
29J
Tot, hav, thìcn; luong thìcn; su
thìcn: Cood
Tra hoi, van hoì, phanh phuì,
dua ra anh sang; lam sang
to, tim hìcu lv do hoac
nguvcn nhan: Llìcìt
Tra tan de hat cung khai: Put
to thc qucstìon
Tra tan; hanh ha: 1orturc
Tra thu, bao thu, phuc thu,
bao oan: \cngcancc
Trac viet/tuvct, sìcu quan,
xuat sac, noì bat; noì tìcng:
Lmìncnt
Trach nhiem: Rcsponsìbìlìtv
Trach nhiem (phap lv); bon
phan, nghia vu; ruì ro bat
trac, nguv hìcm co thc xav
ra; ganh nang, dìcu bat loì;
tìcn no: Lìabìlìtv
Trai nghía: Antonvm
Trai tim vo nhiem:
Immaculatc hcart
Trai, nam, duc, trong: Nalc
Trai phong; nha cach lv:
Lazarct(-to), Lazar-housc
Trai tap trung (\ovìct): Culag
Tram cuoi: 1crmìnus(-ì)
Trang hoang Ciang Sinh:
Chrìstmas dccoratìon(s)
Trang nghiem, tr.trong; tu
ton; tram trong; tram; dau
huvcn (nhu g. acccnt):
Cravc
Trang nghiem; nghìcm/tram
trong; trong luc: Cravìtv
Trang hat/chuoì: Chaplct
Trang man coi Phanxico :
Irancìscan crown
Trang viec thien «thuong xac
bav moì»: Corporal works ol
mcrcv
Trang (kình) man coì: Narìan
rosarv
Trang mao; thuong cach/tính;
thuong tri tính: Habìtus
Trang thai [cong chính|
nguvcn thuv/so: 0rìgìnal
[justìcc| statc
Trang thai nguyen tuyen:
Statc ol ìntcgrìtv
Tranh hien, tr.luan, ban caì;
luan chìcn, but chìcn:
Controvcrsìal
Tranh ho ha; sach gap lam ba;
tac pham ba hoì: 1rìptvch
Tranh ho doi (co haì bang voì
ban lc noì chung): Iìptvch
Tranh cai vien vong:
ßvzantìnc dìscussìon
294
Tranh luan, thao luan, ban
caì; tranh tung, kìcn cao:
Iìsputc(-atìon)
Tranh luan ve le che (1rung
hoa, An do tk 17-18): Rìtc(s)
controvcrsv
Tranh luan; tranh caì; tranh
gìanh; tranh chap; phan
khang; dat van dc, khong
thua nhan: Contcst(-atìon)
Tranh tung; to tung, vu kìcn
(dk 1400tt): Proccss
Trao han (an sung, bí tích),
trao tang/pho: Conlcrral (ol
gracc, sacramcnts)
Trao doi qua lai; gìup do lan
nhau, ho tuong/ tro tính:
Nutualìtv
Trao pho thanh cu (lc truvcn
chuc): 1radìtìon ol
ìnstrumcnts
Trao pho, uv thac, uv nhìcm:
Lntrust
Trao quyen, bo nhìcm; bao
vav; dau tu: Invcst
Trao thanh cu (phong chuc):
Porrcctìo ìnstrumcntorum
Trao luu lang man:
Romantìcìsm
Trao luu tu duc chìu anh
huong 0rphco (Apollo gìao;
than bí); xu huong mau sac
va tru tinh: 0rphìsm
Trao luu/chu nghia tuc hoa:
Sccularìsm
Trao luu/dac sung ngon su,
tìcn trì: Prophctìsm
Trat doi hau toa: Pcrcmptorv
wrìt
Tran truong; tran truì: Nudìtv
Tran tu chien (Kh 1b,1b):
Armagcddon
Trat/thu tu; hang, loaì; cap
bac, gìaì cap; chc do; lcnh
truvcn;huan chuong: 0rdcr
Trat tu hac ai: 0rdcr ol charìtv
Trat tu cong cong: Publìc
ordcr
Trat tu cuu do (sìcu nhìcn):
0rdcr ol salvatìon
Trat tu luan ly: Noral ordcr
Trat tu sieu nhien:
Supcrnatural ordcr
Trat tu tao dung (tu nhìcn):
0rdcr ol crcatìon
Trat tu tu nhien: Natural
ordcr
Tre con chua duoc rua toi:
Lnbaptìzcd ìnlants
Tre con con trong long me :
Lnborn chìld
Tre so sinh: Ncw born
29b
Treo cao te nang: Prìdc
comcs/gocs bclorc a lall
Tren ly tuyet: In thc abstractl-
/coï
Tren thu vat (thu nghìcm): In
anìma vìlì
Tri nang luan: Cognìtìonal
thcorv
Tri nang luan thuyet:
Cognìtìonal thcorv
Tri thuc khai niem:
Conccptual knowlcdgc
Tri thuc luan: Cnoscologv
Tri thuc tap thanh, so dac:
Scìcncìa acquìsìta
Tri thuc thien phu : Scìcncìa
ìnlusa
Tri thuc thuan trí: Knowlcdgc
ol sìmplc ìntcllcgcncc
Tri thuc truc kien: Knowlcdgc
ol vìsìon
Tri thuc, truc trì; ngo dao, ngo
gìac: Cnosìs
Trì hoan, chan chu:
Procrastìnatìon
Trí hon: Intcllcctual soul
Trí khon/tuc, tình than: Nous
Trí nang/tuc, lv trí: Intcllcct
Trí quyen, canh gìoì tam lình:
Noosphcrc
Trí than (pham trat thìcn
than): Intcllìgcnccs
Trí thong minh/tuc; thong
hìcu; lìcn hc (tìn tuc) bí
mat: Intcllìgcncc
Trí tuong tuong; tuong hinh,
hinh dung: Imagìnatìon
Tri lieu, chua bcnh:
1hcrapcutìc
Tri/nhan thuc; nang luc nhan
thuc, trì nang: Cognìtìon(-al)
Trích dan; trat hau toa, trìcu
hoan (dk 1b07); tuvcn
duong: Cìtatìon
Trien no qua lon; phat trìcn
qua muc: Hvpcrtrophv
Triet de, tr.luan, nguvcn lv
trìct hoc: Phìlosophcmc
Triet hoc/lv: Phìlosophv
Triet hoc giao phu : Patrìstìc
phìlosophv
Triet hoc thuc nghiem:
Lxpcrìmcntal phìlosophv
Triet hoc tien nghiem (J.
Narcchal): 1ransccndcntal
phìlosophv
Triet hoc ton giao: Phìlosophv
ol rclìgìon
Triet hoc truong ton:
Pcrcnnìal phvlosophv
29b
Triet hoc tu nhien: Natural
phìlosophv
Triet khu huyen hí tính; lam
cho hct vc bí nhìcm:
Icmvstìlv(-ìcatìon)
Triet san: Stcrìlìzatìon
Triet san de ngua thai:
Contraccptìvc stcrìlìzatìon
Triet san tri lieu (lam mat
kha nang sình san vi lv do
trì lìcu): 1hcrapcutìc
stcrìlìzatìon
Triet san vì uu sinh: Lugcnìc
stcrìlìzatìon
Trieu dai, vuong trìcu: Ivnastv
Trieu chung hoc: Scm(c)ìologv
Trieu tap: Convokc(-catìon),
summon
Trinh hach, tr. khìct, khìct
tình, trong trang: Chastc(-
ìtv)
Trinh khiet, dong trình, khìct
trình; trình nu: \ìrgìn,
vìrgìnìtv, vìrgìnìtas
Trinh nu thu thai, trình thaì:
\ìrgìnal conccptìon
Trinh san, sình boì trình nu;
sình san don tính:
Parthcnogcncsìs
Trinh tiet tam hon (trong tu
tuong): \ìrgìnìtas mcntìs
Trinh tiet the xac: \ìrgìnìtas
corporìs
Trình hay, phat bìcu; bìcu
quvct; ban tuvcn bo:
Statcmcnt
Trình hay, trinh dìcn; gìoì
thìcu; dang (trao) tang; dc
cu (dk 1b8): Prcscntatìon
Trình dien, gìu vaì (dìcn
vìcn); thong qua, ban hanh:
Lnact
Trình thuat, tuong thuat, kv
thuat, kc chuvcn: Narratìvc
Trình thuat vc thoì tho au cua
I. Cìcsu, Phuc am au thoì:
Inlancv narratìvcs/gospcls
Tro tinh quai/nghìch; ao
thuat, ma thuat; lìcu mang;
hung ac, hìcm doc:
Icvìlmcnt, dcvìlrv(-trv)
Tron trính xinh xan, ngav tho
trong sang, dcp nhu tìcn:
Chcrubìc
Tron doi dong trinh:
Pcrpctual vìrgìnìtv, cvcr-
vìrgìn
Tron lanh: Pcrlcctìon
Tron ven, toan vcn, nguvcn
tuvcn; lìcm khìct, thanh
lìcm: Intcgrìtv
297
Trong han than IK, thav mat
IK: In pcrsona Chrìstì
Trong co the: In vìvo
Trong gio lam tu, gìav phut
lam chung: In artìculo mortìs
Trong ong nghiem: In vìtro
Trong sach: \ìrgìnìtv
Trong sang: Clarìtv
Trong suot; trong sang, ro
rang: 1ransparcnt
Trong Thien Chua, thuoc
than su: In dìvìnìs
Trong tiem the: In potcntìa
Trong tiem the gan: In
potcntìa proxìma
Trong tiem the xa: In potcntìa
rcmota
Trong trang; tình khìct,
khong tv vct: Immaculatc
Trong the, long trong; uv
nghì: Solcmn
Trong trach: Cravc oblìgatìon
Troi chay, luu loat, hoat bat
(ngon ngu, but phap, v.v.):
Ilucncv
Tron so, tron vìcc: Abscntccìsm
Tron the gian, thoat tuc:
Ilìght lrom thc world
Tron tranh, bo tron, dao tau;
thoang qua, phu du: Iugìtìvc
Trong cay: Hopc
Trong rong/khong: Lmptìncss
Trong toa: \acant scc, scdc
vacantc
Trong, khuvct, bo khong;
khong co hìcu luc, vo gìa trì:
\oìd
Trong, rong, khong; do, trut,
lam cho ra trong rong:
Lmptv
Tro trao, xac lao, vo lìcm si,
mat dav mav dan: Lllrontcrv
Tro lai, hoan/hoì caì, quv
chính: Convcrsìon
Tro thanh/ncn, hinh thanh:
Iìcrì
Tro ve nha: 1o rcturn to thc
lold
Tro ly than hoc (phaì kình
vìcn goì trìct hoc la nu tv
cua than hoc): Ancìlla
thcologìac
Tro ly/ta: Assìstant
Tro sí: Lav brothcr/sìstcr
Tro sí linh vu (trong Iong
1cn): Spìrìtual coadjutor
Tro vien muc vu: Pastoral
assocìatc
Troi dat; vu tru: Hcavcn and
carth
Troi oi!: Nv goodncss!
298
Troi, bau troì, khong trung;
khí hau: Skv
Troi; thìcn dang/cung: Hcavcn
Tru so; cu tru; dình thu:
Rcsìdcncc
Tru an sí (song trcn cot):
Pìllarsaìnt
Tru than Ashera: Ashcra polc
Tru/chan dcn: Lampstand
Truat chuc (dk 184); thìcu
hut: Prìvatìon
Truc xuat khoi tu hoi hoac
dong tu (dk b94): Iìsmìss
lrom a Rclìgìous Instìtutc
Trung co: Nìddlc Agcs
Trung dung: Coldcn mcan
Trung dung/do; moì gìoì; dung
cu; dong cot: Ncdìum
Trung diem thoi gian:
Nìdpoìnt ol tìmc
Trung dong: Nìddlc-Last
Trung gian, moì gìoì, hoa gìaì:
Ncdìatìon
Trung nien: Nìddlc agc
Trung tam huon han, cho, cua
hang lon: Lmporìum
Trung thach dai (thoì tìcn su
tu 10.000-8.b00 n. truoc
cong nguvcn, gìua
palcolìthìc va ncolìthìc
xcm): Ncsolìthìc
Trung thanh den cung: Iìnal
pcrscvcrancc
Trung thanh, chung thuv:
Iaìthlulncss
Trung thanh, thanh tín,
chung thuv; do trung thuc:
Iìdclìtv
Trung thanh, tr.nghia; thanh
thuc; trung thuc; tan tuv:
Loval(-tv)
Trung thuc (gìua thau thì va
don trí): Scìcncìa mcdìa
Trung thuc, thanh that, thang
than: Irank
Trung tính, gìong trung; vo
tính; trung lap: Ncutcr
Trung trang (gìua luc chct va
luc song laì): Intcrmcdìatc
statc
Trung khít, an khop, ngau
hop, trung hop: Coìncìdc
Trung phuc; trung v, dìcp
luan; hang dc: 1autologv(-
ìcal)
Truy to; ban cao trang:
Indìct(-mcnt)
Truyen ha, pho bìcn; truvcn
sình; truvcn chung; truvcn
gìong: Propagatìon
Truyen ha, pho bìcn; tuvcn
truvcn: Propaganda
299
Truyen chuc ho sung:
Supplcmcntal ordìnatìon
Truyen chuc tong nhan (LN,
CN khong thuoc vc mot dìa
phan): Absolutc ordìnatìon
Truyen chuc tong so: Rclatìvc
ordìnatìon
Truyen giao: Nìssìon
Truyen giao hoc: Nìssìologv
Truyen luu; truvcn dat,
chuvcn gìao; truvcn phat;
truvcn dong: 1ransmìssìon
Truyen phep kep (banh va
ruou): Ioublc consccratìon
Truyen phep san (Ninh
1hanh): Prcconsccratcd
Truyen sinh: Procrcatìon
Truyen sinh khí, suc song;
sình dong hoa: \ìtalìzc
Truyen thong: 1radìtìon
Truyen thong cac tong do
(tac pham cua Hìppolvtus, †
2Jb): Apostolìc tradìtìon
Truyen thong hau tong do:
Post-apostolìc tradìtìon
Truyen thong Hoi Thanh:
Lcclcsìastìcal tradìtìon
Truyen thong khau thu , tuong
truvcn, truvcn khau; khau
truvcn: 0ral tradìtìon
Truyen thong song dong, luu
truvcn: Paradosìs
Truyen thong sung mo:
Icvotìonal tradìtìon
Truyen thong/dat:
Communìcatìvc
Truyen thong/tac gìa dc nhì
luat: Icutcronomìst
Truyen thu; nhoì so (v thuc
hc): Indoctrìnatìon
Truyen tinh; truvcn gìong;
thu tình: Inscmìnatìon
Truyen uy kinh Tin kính (cho
du tong): 1radìtìon ol thc
crccd/svmbol
Truyen hoang duong; chuvcn
khoac lao: Iaìrv-storv/talc
Truyen/thu tình nhan tao:
Artìlìcìal ìnscmìnatìon
Tru phi co v kìcn xac dang
hon: Salvo mclìorì judìcìo
Tru phi, voì dìcu kìcn; tam
thoì: Nìsì
Tru ta, tru quv: Lxorcìzc
Tru ta, tru quv, tran vcm (dk
1172): Lxorcìsm
Tru tình: Lvrìc, romantìc
Truc chí: In rccto
Truc giac thuyet: Intuìtìonìsm
Truc giac/quan: Intuìtìon
J00
Truc kien (1C trcn thìcn
dang): Intuìtìvc vìsìon
Truc sinh/ bìcn, truc dac phat
sình: 0rthogcncsìs
Truc tiep tính qua trung gìan:
Ncdìatcd ìmmcdìacv
Truc tiep, tìcp can; tuc thoì;
khan cap: Immcdìacv
Truc tiep; truc hc; thang than;
chi/huong dan: Iìrcct
Trung hay; trinh bav; vach
tran; bo roì (trc tho):
Lxposc(-ìtìon)
Trung phat, trung trì; sat
phat: Punìsh(-mcnt),
vcngcancc
Trung tri, danh dap; hinh
phat: Chastìsc
Truoc ÐK, truoc cong nguvcn:
ßC (bclorc Chrìst), ßCL
(bclorc common cra)
Truoc khi sinh, tìcn san: Prc-
natal
Truong cuu/ton, vo tan:
Lvcrlastìng
Truong day hat cho ca doan
(xua): Choìr school
Truong hoc, hoc vìcn; tap
doan, tap thc: Collcgc
Truong hoc giao xu: Parochìal
school
Truong hoc (dk 79btt); truong
phaì, hoc phaì: School
Truong hop hat dac dí, bat
kha khang: Iorcc majcurc
Truong hop gia trong:
Aggravatìng cìrcumstancc
Truong hop giam khinh, tinh
tìct gìam toì: Nìtìgatìng
cìrcumstancc, cxtcnuatìng
Truong hop mien tru:
Lxcmptìng cìrcumstancc
Truong hop; trang huong,
hoan canh; vu, no; (ngu~)
cach, thc cach: Casc
Truong nha tho lon:
Cathcdral school
Truong phai [than hoc|
1übìngcn (Iuc): 1ubìngcn
school
Truong phai Alexandria:
School ol Alcxandrìa
Truong phai Phanxico:
Irancìscans school
Truong phai Tan Calcedonia:
Nco-chalccdonìanìsm
Truong phai than hoc:
School(s) ol thcologv
Truong pho thong: Cradc
school
Truong tieu hoc (so cap):
Llcmcntarv school
J01
Truong han nghi le: Nastcr ol
ccrcmonìcs
Truong dien Tong toa: Nastcr
ol thc Sacrcd Palacc
Truong lao; lình muc:
Prcsbvtcr
Truong te, gìao truong:
Pontìll, pontìlcx
Truong thanh, chín chan,
thanh thuc: Naturc(-ìtv)
Truong do cung thanh (dung
ngang gìua cung thanh va
long nha tho; gan gìong nhu
jubc): Rood scrccn
Truong (chc ban tho): Cìvorv
Truong, tan; vom: Canopv
Truu tuong; tach/rut ra; tom
tat: Abstract(-ìon)
Tu doan Tong do (dk 7J1):
Socìctv ol Apostolìc Lìlc
Tu duc: Ascctìsm
Tu duc than nghiem: Nvstìcal
spìrìtualìtv
Tu duc/lình dao gìaì phong:
Lìbcratìon spìrìtualìtv
Tu hoi, dong tu (dk b07tt):
Rclìgìous ìnstìtutc
Tu hoi doi (dk 710): Sccular
Instìtutc
Tu hoi Thanh Danh: Holv
Namc Socìctv
Tu hoi thuoc quvcn gìao phan:
Iìoccscan ìnstìtutc
Tu hoi thuoc quvcn 1oa
thanh: Pontìlìcal ìnstìtutc
Tu huynh Dong thanh
Phanxico Xavie (CL\,
18J9): \avcrìan ßrothcrs
Tu phu sa mac: Iathcrs ol thc
dcscrt
Tu sí/tu huvnh: Irìar
Tu sí chan khong, kho hanh:
ßarcloot Irìars
Tu sí Dong Bien Ðuc: ßlack
monks, ßcncdìctìncs
Tu sí Dong cai to (thanh
Augutìno, thanh Phanxìco):
Rccollccts
Tu sí Dong Calasan (th. Cìusc
Calasan sang lap n. 1b97 dc
gìao duc trc cm): Pìarìsts
Tu sí Dong Camaldoli (do
thanh Romualdo sang lap,
n. 1012): Camaldolcsc
Tu sí Dong Camelo (Cat
Nình): Whìtc Irìars,
Carmclìtc
Tu sí Dong Chua Ba Ngoi
(0SS1, n. 1198): Nathurìns,
1rìnìtarìans
Tu sí Dong Chua Cuu Ðo
(SIS, 1881): Salvatorìans
J02
Tu sí Dong Chua Cuu The,
CSsR: Rcdcmptorìsts
Tu sí Dong Claret (1hua saì
IN \o Nhìcm, CNI, n.
1849): Clarctìans
Tu sí Dong dau thanh (CSS,
181b): Stìgmatìncs
Tu sí Dong Don Bosco (n.
18b9): Salcsìans
Tu sí Dong Ða Ninh: ßlack
lrìars, Iomìnìcans
Tu sí Dong Ðuc Ba thuong
xot (chuoc kc lam toì/no lc);
dong nu I.ßa thuong xot
(thua saì): Ncrccdarìans
Tu sí Dong khat thuc:
Ncndìcants
Tu sí Dong 0ratorio, Iong
gìang thuvct (th. Phìlíp Ncrì
lap n. 1bb4): 0ratorìans
Tu sí Dong Phanxico:
Irancìscans, Irìars Nìnor
Tu sí Dong Phanxico cai
cach: Capuchìns
Tu sí Dong Phanxico nghiem
thu (0IN): 0bscrvants (-
tìncs)
Tu sí Dong Somasca (do
thanh H. Lmìlìanì sang lap
n. 1bJ2): Somaschì
Tu sí Dong Ten (Chua Cìcsu;
vìct tat SJ): Jcsuìts
Tu sí Dong thanh Basilio :
ßasìlìans
Tu sí Dong thanh Benado cai
cach: ßcrnardìncs
Tu sí Dong thanh Bruno
(10J2-1101): Carthusìans
Tu sí Dong thanh Fdmundo
(SSL, n. 184J): Ldmundìtcs
Tu sí Dong thanh Cioan Fude
(tcn la Iong I. Cìcsu va I.
Narìa): Ludìsts
Tu sí Dong thanh Ciuse
1hanh 1am Chua (SSJ, n.
18bb): Joscphìtcs
Tu sí Dong thanh Ciuse thua
saì (NHN): Nìll Hìll
(Nìssìonarìcs, Sìstcrs)
Tu sí Dong thanh Hieronimo :
Hìcronvmìtc
Tu sí Dong thanh Naur:
Naurìsts
Tu sí Dong thanh Phanxico
Paola (n. 14Jb): Nìnìms
Tu sí Dong thanh Phaolo :
ßarnabìtcs
Tu sí Dong thanh Sylvester
(n. 12J1): Svlvcstrìncs
J0J
Tu sí Dong thanh Vinh son
(CN) (sang lap n. 1b2b):
\ìnccntìans, Lazarìsts
Tu sí Dong Theatino (n.
1b22): 1hcatìncs
Tu sí Dong Thuong kho (do
thanh Phaolo 1hanh Cìa lap
n. 1720): Passìonìsts
Tu sí Dong Toi to Ðuc Ne :
Scrvìtcs
Tu sí Dong Xito nhat phep:
1rappìsts
Tu sí Dong Xito (thanh lap taì
Cìtcaux, n. 1098):
Cìstcrcìans, Whìtc Nonks
Tu sí dac uy (Iong Phanxìco):
Custos
Tu sí deo Thanh Cia:
Crutchcd Irìars
Tu sí devít (Hoì gìao): Icrvìsh
Tu sí Hoi Dong Ðuc Naria
(SN, do C.J.Chamìnadc sang
lap, n. 181b): Narìanìsts
Tu sí Hoi Dong Truyen Ciao
Ðuc Naria (SN, INS, do
J.C.N. Colìn sang lap n.
1824): Narìsts
Tu sí Hoi truyen giao (PSN,
do \. Pallottì sang lap n.
18Jb): Pallottìnì, Pallottìnc
Iathcrs
Tu sí khan trong, thc si:
Prolcsscd
Tu sí phieu cu (An do): Sadhu
Tu sí (co uv thc vi la thanh
thìcn Nga): Starctz
Tu sí/ng. song kho hanh:
Ascctc
Tu tu hoc; thuat hung bìcn:
Rhctorìc
Tu vien: Prìorv/ abbcsv
Tu vien an sí, cong doan an
tu: Cocnobìum
Tu vien Dong thanh Bruno:
Chartcrhousc
Tu vien doi (nam-nu): Ioublc
monastcrv
Tu vien truong (nu tu vìcn
truong): Prìor(-css)
Tu vien (xua); nu tu vìcn:
Convcnt
Tu nho (dc gìu do vat thanh
dau, chcn, sach thanh, v.v.):
Aumbrv
Tu tai: ßaccalaurcatc
Tu/dan vìcn tu trì (khong co bc
trcn cao hon bc trcn nha):
Autonomous Rclìgìous
Housc
Tuan thu; quan sat, thco doì;
nhan xct, phc binh; khìcn
trach: 0bscrvatìon
J04
Tuan ha ngay: 1rìduum
Tuan hat nhat; ngav thu tam;
quang tam (nhac): 0ctavc
Tuan chín ngay: Novcna
Tuan dai phuc xu dao: Parìsh
mìssìon
Tuan le: Wcck
Tuan sau Chua nhat Hien
xuong: Whìtsuntìdc
Tuan tam nhat: 1rìduum
Tuan Thanh: Holv Wcck
Tuan truoc Ie Ia (xua):
Passìon wcck
Tuan tu, lan luot, luan phìcn,
thco phìcn: Pcr turnum
Tuc [dung| sung: Sullìcìcnt
gracc
Tuc hoa; hoan tuc: Sccularìzc
Tuc hon; tuc huvcn (nam sau
khì vo qua doì), taì gìa (nu):
Rcmarrìagc
Tuc khau khoa (am ho hoac
dau duong vat ngan gìao
hop): Inlìbulatìon
Tuc ngu, ngan ngu, cach
ngon: Provcrb
Tuc tíu, ta dam, khìcu dam:
0bsccnc(-ìtv)
Tu c/thong lc (dk 2J), tap/ phong
tuc, thoì qucn: Custom
Tui thanh: ßursc
Tung ho, khcn ngoì: Acclaìm
Tung ho; loì tung ho trong
1hanh Lc: Acclamatìon
Tung ca hoc: Hvmnologv
Tung ca, thanh thì/ca: Hvmn
Tung ngon: Arctologv
Tuoi hiet suy xet: Agc ol
undcrstandìng
Tuoi cap ke, cap hon, kct hon:
Nubìlìtv, agc ol conscnt
Tuoi day thì: Pubcrtv,
tccnagc, adolcsccnt
Tuoi khon, t. bìct phan doan
(dk 891): Agc ol dìscrctìon,
agc ol rcason
Tuoi luat dinh (Cìao luat 7~
tuoì khon; 18~ truong
thanh; 2b~ duoc chìu chuc
lình muc, vv): Canonìcal agc
Tuoi tho, thoì tho au, thìcu
thoì: Chìldhood
Tuoi; thoì daì: Agc
Tuon ra, trao ra, toa; boc lo,
tho lo: Lllusc(-ìon)
Tuy dien (thco mot phuong
dìcn nao do): Sccundum
quìd
Tuy phu; bat ngo: Accìdcntal
Tuy the: Accìdcnts
J0b
Tuy the huu the : Lntìtatìvc
accìdcnt
Tuy the luan ly : Logìcal
accìdcnt
Tuy the Thanh The :
Lucharìstìc accìdcnt
Tuy the thuoc tính (thuoc
pham tru): Prcdìcamcntal
accìdcnt
Tuy the tuyet doi, phu chat
tuvct doì: Absolutc accìdcnt
Tuy tien: Lx commodo
Tuy ton y: Ad bcncplacìtum
Tuy y, khong bat buoc; nhìcm
v, thuoc khoa: Iacultatìvc
Tuy y, tuv thích, nhìcm v,
khong bat buoc: 0ptìonal
Tuy y/tìcn, tu do lua chon: Ad
lìbìtum
Tuy; cot tuv/loì, tình tuv:
Narrow
Tuyen ho, phat bìcu; chuc/
nghc nghìcp: Prolcssìon
Tuyen ho; tuvcn cao/ngon:
Icclaratìon
Tuyen cao, thong bao; 1ruvcn
tìn (cho IN): Annuncìatìon
Tuyen huan liet truyen (trinh
thuat Phuc Am ncu bat mot
"tuvc n ngo n" cu a Iu c Cìc su):
Pronounccmcnt storìcs
Tuyen ket/phat, gìang phat,
bat phaì chìu: Inllìct
Tuyen khan (dk bb4):
Rclìgìous prolcssìon
Tuyen ngon gìao lv duc tìn
cua 1huv si (phaì Calvìn n.
1bJb va n. 1bbb): Hclvctìc
Conlcssìons
Tuyen sam, noì tìcn trì:
Prophcsv
Tuyen the trung thanh (dk
J80): 0ath ol lìdclìtv
Tuyen truyen: Propaganda
Tuyen uy (dk bb4): Chaplaìn
Tuyen uy quan doi: Nìlìtarv
chaplaìn
Tuyen xung duc tin:
Prolcssìon ol laìth
Tuyen xung duc tin (trong
nghì thuc rua toì): Rcddìtìo/
prolcssìon ol crccd
Tuyen xung duc tin; gìao/ton
phaì, tín hoì: Conlcssìon
Tuyen chon, bau cu; quvct
dình: Llcct
Tuyen tap, cam nang:
Lnchìrìdìon
Tuyen tap, cam nang tín lìcu
(Lnchìrìdìon Svmbolorum
do H.J. Icnzìngcr xuat ban
n. 18b4 va tìcp tuc taì ban
J0b
cho dcn nav, trích dan cac
taì lìcu trong vcu nhat vc
gìao lv duc tìn cua CH Cong
Cìao I~ xuat ban truoc n.
19bJ; IS~ xuat ban sau n.
19bJ): Icnzìngcr
Tuyen tap giao phu (do N.J.
Rout dc Journcl, S.J. bìcn
soan va xuat ban n. 194b...):
Lnchìrìdìon patrìstìcum
Tuyen tap tín lieu (van kìcn
can ban vc gìao lv duc tìn
cua CH x. Icnzìngcr):
Lnchìrìdìon Svmbolorum
Tuyen tap tu duc giao phu (do
N.J. Rout dc Journcl va
Iutìllcul, S.J. bìcn soan va
xuat ban): Lnchìrìdìon
ascctìcum
Tuyen tap van han 0rigene
(do haì th. ßasìlìo va Crcgo-
rìo Nazìanzcno thu thap n.
Jb9); tuvcn tap vc tinh toa
(tk 18): Phìlocalìa ol 0rìgcn
Tuyen, hach: Cland
Tuyet doi: Absolutc
Tuyet thong: Lxcommunìcatc/
anathcma
Tuyet thong hau ket/an:
Lxcommunìcatìon lcrcndac
scntcntìac, post scntcntìam
Tuyet thong kha dung (x. l/a/
va /rao/): 1olcrandus(-ì)
Tuyet thong tien ket, tuc
hìcu/ khac, tu dong:
Lxcommunìcatìon latac
scntcntìac, ìpso lacto,
automatìc cxcommunìcatìon
Tuyet thong, rut phcp thong
cong; khaì tru; nguvcn rua,
chuc du: Anathcma
Tuyet vong; du doì; lìcu linh,
lìcu mang: Icspcratc
Tu han chu nghía: Capìtalìsm
Tu hien, suv lv, suv doan, suv
cuu; dau co: Spcculatìon
Tu cach hoi vien; so hoì vìcn:
Ncmbcrshìp
Tu cach lam cha lam me:
Parcnthood
Tu cach (chuc nang) lam mc;
sình dc; tinh mc; mau hc:
Natcrnìtv
Tu duy (thco) khaì nìcm:
Conccptual thìnkìng
Tu duy, tu tuong; suv xct; v
nghi; v kìcn: 1hought
Tu duy; nhan thuc; trì nang:
Nocsìs
Tu huu, cua rìcng: Prìvatc
propcrtv, owncrshìp
J07
Tu te chuc thanh:
Hìcrarchìcal prìcsthood
Tu te, lình muc: Prìcst,
saccrdos
Tu van; chuvcn vìcn:
Consultor
Tu [chi| bo phan: Partìtìvc
Tu ho: Rcnouncc
Tu ho chính mình, qucn
minh, xa kv: Scll abncgatìon
Tu ho, ho mình: Abncgatìon
Tu ho ta than: Rcnouncìng
satan
Tu choi, khuoc tu, cu tuvct:
Rclusc(-al)
Tu choi; gìam/sa sut, suv tan/
sup; do doc; thoaì trao; bìcn
cach: Icclìnc
Tu choi; phu nhan: Icnìal
Tu chuc, thoaì vì: Abdìcatìon,
rcsìgnatìon
Tu dien hoc; bìcn soan tu
dìcn: Lcxìcographv
Tu doi doi: Ab actcrno
Tu ghep them, dong vì ngu:
Lpcxcgctìc(-al)
Tu hu vo, tu khong khong:
Irom nothìng, a (cx) nìhìlo
Tu nguyen hoc, nguon goc cac
tu: Ltvmologv
Tu ngu dac Hy lap: Crccìsm
Tu ngu dac Iatinh: Latìnìsm
Tu ngu dac Phap: Callìcìsm
Tu tam, long thuong xot, tu bì,
trac an; dìcu dang tìcc: Pìtv
Tu thuong toa (gìao huan),
dung quvcn toì thuong; dut
khoat: Lx cathcdra
Tu tiep hop, vcu to ghcp sau,
vi to/tu: Lnclìtìc
Tu tran, caì chct; ng. qua co,
moì qua doì: Icccasc(-d)
Tu tuong tu: Paronvm
Tu tuong thanh; tao tu tuong
thanh: 0nomatopocìa
Tu vung, tu dìcn chuvcn khoa
(thuat ngu): Lcxìcon
Tu xuat xu da trung dan, nhu
trcn: Ibìd, I"(-cm)
Tu cung, da con; khuon
duc/coì; ma tran; so caì
(thuc vu): Natrìx(-cs, -ccs)
Tu he, tu tính: Iìlìatìvc
Tu he than linh (trong 1C);
lam con 1C (loaì ng. duong
tu cua 1hìcn Chua): Iìvìnc
lìlìatìon
Tu hình: Capìtal punìshmcnt
Tu nguyen hoc, nghìcn cuu su
chct: 1hanatologv
Tu ngu: Icad languagc
J08
Tu thi, dì haì/cot: Nortal
rcmaìns
Tu dieu de, tu thanh dc: 1hc
Iour Noblc 1ruths
Tu thanh tuyen tín han (1ìn
lanh bon thanh pho Iuc dc
lcn hoang dc n. 1bJ0):
1ctrapolìtan conlcssìon
Tu thu (Kình 1hanh; St, \h,
Lv, Is): 1ctratcuch
Tu ai: Propcr prìdc
Tu han tính: Nctaphvsìcal
ìmpcccabìlìtv
Tu che: Scll-rcstraìnt
Tu chu: Scll-control, suì
compos
Tu do: Irccdom, lìbcrtv
Tu do ket hon: Ircc unìon
Tu do song chung, tu hon:
Ircc/prìvatc marrìagc
Tu do tín nguong/ton gìao,
phung tu: Lìbcrtv ol con-
scìcncc, lrccdom ol worshìp,
rclìgìous lìbcrtv/ lrccdom
Tu do; phong khoang; rong
raì: Lìbcral
Tu do; tu nguvcn; duoc mìcn;
ranh roì; con trong; thao go,
tra tu do, gìaì phong: Ircc
Tu gay nen mình: Scll-
causatìon
Tu giac, v th. vc minh: Scll-
conscìcncc
Tu huy: Kcnosìs
Tu huu: A sc
Tu huu the: ßcìng ìtscll
Tu huu tính: Ascìtv
Tu huy, hu vì hoa: Kcnosìs
Tu kích duc: Autocrotìsm
Tu ky tha nh tu u: Scll-lullìlmcnt
Tu ky xuat than: Scll-hvpnotìc
trancc
Tu lap (khong co dau):
Accphal(ìc)ous
Tu lap; truong thanh: Suì jurìs
Tu ngau to; ngau tru, bat ngo:
Pcr accìdcns
Tu nhan: Causa suì
Tu nhien gioi: Natural ordcr
Tu nhien sinh: Abìogcnctìc
Tu nhien va an sung: Naturc
and gracc
Tu phu, tu man: Iull ol oncscll
Tu phu, tu cao tu daì, qua tu
tìn; suv doan (dk 1b84):
Prcsumptìon
Tu sac: Notu proprìo
Tu sieu thang: Scll-
transccndcncc
Tu tha the/to: Pcr alìud
Tu the tính: Pcrscìtv
J09
Tu the; nguvcn thuong: Pcr sc
Tu tin: Scll-conlìdcncc
Tu ton, dc cao (coì minh la
trcn hct, la tat ca): Lgotìzc
Tu tri, tu gìac: Scll-knowlcdgc
Tu tri, bìct lap (mot CH):
Autoccphalous
Tu tri: Scll-govcrnìng
Tu tri/lap; tu chu (doì laì voì
hctcronomv): Autonomv
Tu tu tu loi, vì kv: Scll-scckìng
Tu tu, tu sat: Suìcìdc
Tu ve: Scll-dclcnsc
Tu ve chính dang: Lcgìtìmatc
dclcnsc
Tu y trao pho (dk 1b7): Ircc
conlcrral
Tu y, tu nguvcn, tinh nguvcn;
co tinh/v; khuc nhac dao
(dau va cuoì lc): \oluntarv
Tu y/nguvcn; tu do v chí: Ircc
wìll
Tu/do chính su vìcc; tuc khac:
Ipso lacto
Tuc gian, gìan du: Angcr(-grv)
Tung cai/lan mot, mot cach
rìcng rc, ca thc: Sìngìllatìm
Tuoc doat; tuoc quvcn (dk
1JJb): Icprìvatìon
Tuoc hieu giao chu (trong cac
CH Armcnìa, Ccorgìa va
Asvrìa): Catholìcos
Tuoc quyen cong dan:
Icprìvatìon ol cìvìl rìghts
Tuoc quyen thua ke: Iìsìnhcrìt
Tuong dang tính:
Lquìpollcncc(-cv)
Tuong dang; dong dang; dong
dcu: Homologv
Tuong doi tính: Rclatìvìtv
Tuong ki/phan, doì dìch/ khang,
xung khac: Antagonìsm
Tuong lai: Iuturc
Tuong lai hoc: Iuturologv
Tuong phan, mau thuan vc
nguvcn lv (luat phap, trìct
lv): Antìnomv
Tuong phan, xung khac, bat
dong; khong nhat quan, bat
nhat: Iìscrcpancv
Tuong quan nhan qua,
nguvcn nhan tính: Causalìtv
Tuong quan trong TC (phu
tính, tu hc, chu xuv, thu
xuv): Iìvìnc rclatìon
Tuong quan tu huu (cua ßa
Ngoì 1C): Subsìstcnt
rclatìons
Tuong quan, t.lìcn: Corrclatìon
J10
Tuong thuong, thuong cong,
bao dap, thu lao; phan/tìcn
thuong: Rcward
Tuong tai, o trong nhau:
Pcrìchorcsìs
(cìrcumìnccssìon)
Tuong tuong, ao tuong; tu
tuong kv dì; phong tung,
ngong cuong: Iantasv
Tuong tai trang kito (noì IK
haì ban tính cung ton taì o
mot Ngoì \ì): Chrìstologìcal
pcrìchorcsìs Tuong ÐN sau hi (am xac IK
luc vua ha tu thap gìa
xuong): Pìcta
Tuong tai trang Tam Vi (ßa
Ngoì): 1rìnìtarìan
pcrìchorcsìs Tuong nho: Iìgurìnc
Tuong tu, gìong nhau; ngu
ngon: Sìmìlìtudc
Tuong trung; bìcu tuong hoa:
Svmbolìzc
Tuong xung, tuong hop, phu
h.: Corrcspondcncc
Tuong/anh 1hanh Cìa (co
hinh Chua): Crucìlìx
Tuong tan, dcn cung, toan
dìcn, bao gom hct moì khía
canh: Lxhaustìvc
Tuu chuc theo luat: Canonìcal
pcnancc
Ty kheo, khat si, tang nì:
ßhìks(h)u, ßhìkkhu
Tuong than van (o
Cìcrusalcm): Waìlìng Wall
Ty le sinh de: Icrtìlìtv ratc,
Natalìtv
Tuong trình, trinh thuat, kc
khaì, bao cao; kc toan, taì
khoan, truong muc: Account
Ty le; tv gìa; hc so: Ratc, ratìo
Ty suat sinh: ßìrthratc
J11
U - Ö
Ung ho, trung thanh:
Allcgìancc
Ung ho vien (ng. bcnh vuc
mot chu nghia, hoc thuvct):
Lspouscr
Uy nghi, oaì vc, cao ca, chí
ton: Najcstìc(-v)
Uy than: Authorìtìcs
Uy than, 0uvcn than (pham
thìcn than): Powcrs
Uy the/luc: Asccnda(c)ncv
Uy tín, thanh thc, anh huong:
Prcstìgc
Uy han: Commìttcc
Uy han gìao hoang vc Kình
1hanh: Pontìlìcal ßìblìcal
Commìssìon
Uy han Kinh Thanh: ßìblìcal
Comìssìon
Uy han phung vu: Lìturgìcal
commìssìon
Uy nhiem thu (dk 42); mcnh
lcnh, chi thì: Nandatc
Uy nhiem thu; chung mình
thu: Nìssìo canonìca,
crcdcntìals
Uy quyen tong quat: Ccncral
dclcgatìon
Uy quyen, uv thac; chuvcn
gìao, trao pho; phan quvcn:
Icvolvc(-lutìon)
Uy quyen/ nhìcm; phaì doan:
Iclcgatìon
Uy quyen; daì bìcu, daì dìcn;
phaì doan: Icputatìon
Uy thac nhiem vu:
Commìssìonìng
Uy thac; tín dung: Iìducìarv
Uy vien cong to: Publìc
prosccutor
Uy vien quan tri: 1rustcc
Uy vien tai phan, tham phan;
chính thuc: 0llìcìal
Uy vien (dk J18): Commìssarv
Uy hoi: Impcrlcct contrìtìon
Uy hoi, an nan (vi so hinh
phat); tìcu hao: Attrìtìon
Uyen nguyen hoc KT (nghìcn
cuu vc nguon goc cua cac
van kìcn K1): Hìghcr
crìtìcìsm
Uyen ngu; loì noì traì (cho dc
nghc): Luphcmìsm
Ua giet choc: ßlood lust
Ua tranh dua, canh tranh; noì
guong; nuoì cao vong:
Lmulous
Uc che, dinh chi; cam doan,
ngan chan: Inhìbìtìon
J12
Uu ai dac hiet: Prclcrcntìal
lovc
Ung thuan, chap nhan/thuan;
thu nhan, thu nap:
Acccptancc Uu ai, vcu thuong dac bìct;
vcu rìcng; thìcn vì:
Prcdìlcctìon
Ung thuan ket hon (dk 109b):
Natrìmonìal/marìtal c.
Uu pham huu the: Lntìtatìvc
attrìbutc
Ung khau; ung bìcn; baì
tho/nhac tuc hung:
Impromptu Uu pham kha thong:
Communìcablc attrìbutc Ung khau; ung tac; dc dung
tuc thi, tuc dung (sau khì
dìcu chc~thuoc):
Lxtcmporancous
Uu sinh hoc: Lugcnìcs
Uu tien: Prìorìtv
Uu vi danh du (chu toa hoì
dong): Prìmacv ol honor
Ung vien, cu v., ung sình, du
tuvcn, thí sình: Candìdatc
Uu vi tham quyen: Prìmacv ol
jurìsdìctìon
Uoc le: Pro lorma
Uoc mong; thc nguvcn vong
(ngon ngu): 0ptatìvc

J1J
V
Vatican: \atìcan, tcn cua mot
trong 7 qua doì o Roma,
rong 44 hccta tro thanh
lanh dìa cua Iuc Cìao
Hoang tu nam 1929 qua
hìcp dình Latran. \atìcan
hìcn co quan hc ngoaì gìao
voì hon 100 quoc gìa, co daì
dìcn taì Lìcn Hìcp 0uoc va
nhìcu to chuc quoc tc khac.
Va hiet che/han (hinh phat
chua trì danh cho tham
quvcn cao hon hoac la dac
bìct): Rcscrvcd ccnsurc
Va huyen chuc (dk 1JJJ):
Suspcnsìon
Va tuyet thong (dk 1JJ1):
Lxcommunìcatìon
Vai phu: Ltìlìtv man
Vai tro; chuc nang, phan vu:
Rolc
Vai gai, vaì bo, vaì bao taì:
Sackcloth
Van vat hai hoa: Lnìvcrsal
harmonv
Van vat hoc: Natural hìstorv
Vanh/vong la, hoa: Wrcath
Vat tuong hình noi (tam gìac
hav tuong tu, noì dcn Hv lap
hoac trcn cua nha tho):
1vmpan(um)
Vaticano: \atìcan
Van han chuan nhan: 1cxtus
rcccptus
Van ho Hermetico (huvcn bí
tk 1-4): Corpus Hcrmctìcum
Van canh hoa; canh huong
hoa: Contcxtualìzc(-atìon)
Van chuong khon ngoan:
Wìsdom lìtcraturc
Van doan phong cach Cìoan
(Nt 11, 2b; Lc 10, 22):
Johannìnc passagc
Van hoa: Culturc
Van hoa nhom hoac phu tang:
Subculturc
Van khac hoc: Lpìgraphv
Van kho lich su (dk 491):
Hìstorìcal archìvc
Van kien; chung thu; taì lìcu,
tu lìcu: Iocumcnt
Van minh: Cìvìlìzatìon
Van minh Hy lap; dac ngu Hv
lap: Hcllcnìsm
Van nghe sí tk 1b (Y):
0uattroccntìst
Van pham Clemente (van
pham nguv duoc coì nhu la
tac pham cua thanh Clcmcn-
tc): Clcmcntìnc Lìtcraturc
J14
Van pham phe hình: Crìtìquc
Van phong chep sach (cua tu
vìcn): Scrìptorìum
Van phong (thuong truc)
thuong hoì nghì (dk J48):
Sccrctarìat ol thc svnod
Van thu luu tru; cong ham; so
van kho: Archìvcs
Van thu; gìav bao, trat; don
(dk 1b02tt): Lìbcllus
Van tu va tinh than: 1hc
lcttcr and thc spìrìt
Van xuoi; ca tìcp lìcn: Prosc
Van (hoa) hoc dan gìan, dan
thoaì: Iolklorc
Van van. v.v. : Lt cctcra, ctc
Van de de ngo: 0pcn-qucstìon
Van de hoc hua, kho khan nan
gìaì: Cordìan knot
Van de linh tinh: 0uodlìbct
Van de nhat lam (lìcn quan
dcn cac Phuc Am nhat lam):
Svnoptìc problcm/qucstìon
Van de quyet tung (dk 1b41):
Rcs judìcata
Van de song chet: Nattcr ol
lìlc and dcath
Van de, tranh dìcm; kct thuc;
kct qua; phat xuat; phat
hanh; so bao: Issuc
Van de; chu dc: Problcm
Van nan nan giai: Aporìa
Van mang, so mcnh, thìcn
mcnh: Icstìnv
Van may; than van mcnh; cua
caì: Iortunc
Vang loi, vang phuc, phuc
tung: 0bcdìcncc
Vang phuc cha me: Parcntal
obcdìcncc
Vang loi thco tình than P.A.:
Lvangclìcl-a/ï obcdìcncc
Vang phuc duc tin (Rm 1, b):
0bcdìcncc ol laìth
Vat chat; chat thc: Natcrìa
Vat chat; chat thc; van dc, chu
dc; noì dung, su kìcn:
Nattcr
Vat chat; huu hinh; vat lìcu:
Natcrìal
Vat hoat thuyet: Hvlozoìsm
Vat hy sinh: \ìctìm
Vat ly hoc: Phvsìcs
Vat than thuyet (tìn vao
thuong dc vat chat):
Hvlothcìsm
Vat than, lình vat, bua ho
mcnh: Ictìsh
Vat the thien gioi; thìcn thc:
Cclcstìal bodìcs
Vat the va ngon tu : Rcs ct
vcrbum
J1b
Vat to: 1otcm
Ve van, tan tinh: Ilìrtatìon
Ve ngoai, ngoaì dìcn/dang;
dac dìcm bcn ngoaì; thc
dìcn: Lxtcrnals
Ven mo, bav to, tho lo; mac
khaì: Rcvcal
Vet ghi, kv tích: Lngram
Vet, cham, dom: Nacula
Vi hanh: Co about ìncognìto
Vi pham, pham phap:
1ransgrcssìon
Vi pham; xam pham; cuong
hìcp, hìcp dam: \ìolatìon
Vi phan tam than: Ncntal
atomìsm
Vì cong duc: Ncrìtorìous
Vi hao tro, ng. do dau; ong bau
ung ho: Patron
Vi dai dien Chua Kito (Cìao
Hoang): \ìcar ol Chrìst
Vi dai dien thanh Phero (C.
Hoang): \ìcar ol Pctcr
Vi dong te: Concclcbrant
Vi giam khao giao phan
(tham xct ung vìcn cho cac
chuc vu trong dìa phan):
Svnodal cxamìncr
Vi ky, ích kv: Lgoìst(-ìcal)
Vi lai kha huu: Iuturìblc
Vi linh huong: Spìrìtual
dìrcctor
Vi loi thuyet, chu nghia duv
ích: Ltìlìtarìanìsm
Vi ngu; thuoc tính; thuoc tu;
xac nhan: Prcdìcatc
Vi sang lap: Ioundcr
Vi tha: Altruìsm(-ìst), sclllcss
Vi thanh (Hoì gìao): Walì
Vi thay linh huong (An do):
Curu
Vi thi tung ÐCH: Papal
Chambcrlaìn
Vi tien nhiem, bac tìcn boì; to
tìcn: Prcdcccssor
Vi trí cao quy, noì bat: Prìdc ol
placc
Vi trí; vì thc; chuc vu; lap
truong, luan dìcm: Posìtìon
Vi tu dao tien khoi (thanh
Stcphano): Protomartvr
Viec han hanh; dao luat:
Lnactìon(-tmcnt)
Viec den toi (khì chìu bí tích
cao gìaì): Sacramcntal
satìslactìon
Viec giao dan chi dình gìao si
gìu cac gìao chuc: Lav
ìnvcstìturc
Viec ket an; xac/kìcn tín:
Convìctìon
J1b
Viec lam cua tac nhan: 0pus
opcrantìs
Viec nhac den hav duoc nhac
dcn; ng. duoc gìoì thìcu (toì
mot nguoì khac): Rclcrral
Viec phuc vu, tac vu phuc
dìch: Iìaconìa
Viec TC phai gui; su mcnh 1C
uv thac: Nìssìo Icì
Viec thien, lam phuc: Cood
works
Viec thien/ nghia; cua dang
cung: ßcnclactìon, good
works
Viec tong do: Apostolatc
Viec tong do giao dan: Lav
apostolatc
Viec xung toi, phcp gìaì toì;
thu nhan: Conlcssìon
Vien chuc tu vien (do bc trcn
bo nhìcm): 0bcdìcntìarv
Vien chuc tu phap; bìcn lv;
thuoc cong kho, taì chính:
Iìscal
Vien man cua TC (Lp J, 19):
Iullncss ol Cod
Vien man cua Than tính (Cl
2, 9): Iullncss ol thc Icìtv
Vien thu thue: 1ax-collcctor
Vien canh, phoì canh; vìcn
tuong, trìcn vong; quan
dìcm: Pcrspcctìvc
Vien dan; cau khan/ xìn; goì
lcn, goì laì/ra: Invokc
Vien mat tuyen (dc bau
ICH): Conclavc
Vien phu, dan vìcn truong:
Abbot
Vien phu hiet hat: Abbot
nullìus
Vien phu ca/tong quvcn (Iong
ßìcn duc): Abbot prìmatc
Vien/hìcu truong, gìam doc,
gìam so: Rcctor
Vieng mo hai tong do (cu b
nam mot lan, cac gìam muc
vc Roma gap ICH, dk 400):
Ad lìmìna (Apostolorum)
vìsìt
Viet hang tay; chu vìct tav:
Handwrìtìng
Viet so y, lo but: Slìp ol thc
pcn
Vinh danh; vình quang; thìcn
dang: Clorv
Vinh hoa; ton lcn; tan duong,
tuvcn duong: Clorìlv
Vinh phuc: ßcatìlìc
Vinh quan khach quan:
0bjcctìvc glorv
J17
Vinh quang: Clorv, kabod
Vinh quang chu quan:
Sujcctìvc glorv
Vinh quang mo thuc: Iormal
glorv
Vinh quang ngoai tai:
Lxtcrnal glorv
Vinh tung ca, cau kình tan
tung: Ioxologv
Vính cuu, maì maì :Iorcvcr
Vính cuu, vinh vìcn, doì doì:
Ltcrnìtv
Vính cuu, vinh vìcn, doì doì:
Scmpìtcrnal
Vính hang tính: Ltcrnalìtv
Vính hang/ton, truong ton, luu
nìcn: Pcrcnnìal
Vính vien, truong /hang ton;
chung than: Pcrpctual,
ctcrnìtv
Vo doan, phan doan lìcu linh;
xct doan (Nt 7, 1-2): Rash
judgmcnt
Voan doi dau: Rclìgìous vcìl
Vom troi: Iìrmamcnt
Vong chu giai: Hcrmcncutìcal
cìrclc
Vong doi: Lìlc cvclc
Vong gai: Crown ol thorns
Vong hoa, trang hoa: Carland
Vong hoa Nua Vong (vong la,
o gìua co 4 cav ncn duoc lan
luot thap lcn qua 4 tuan
Nua \ong): Advcnt wrcath
Vong khau, nhan; doan thc;
vo daì: Rìng
Vong tranh thai: Intra-utcrìnc
dcvìcc, ILI
Vong dong, rung dong: Agìtatc
Vong phuc sinh: Lastcr vìgìl
Vo [v| thuc; vo tinh; bat tinh:
Lnconscìous
Vo hien tiem cach: Potcntìal
ìnlìnìtc
Vo hien tuong doi: Rclatìvc
ìnlìnìtc
Vo hien, vo cung, vo tan:
Inlìnìtc
Vo cam, lanh dam: Apathv
Vo cam/gìac/uu; thanh tình,
binh than: Ataraxv
Vo cung, vo tan: No cnd
Vo dieu kien; dut khoat:
Lncondìtìonal
Vo giai cap: Classlcss
Vo han: Inlìnìtc
Vo han dinh, khong thoì han:
Sìnc dìc
Vo hieu, bat thanh; ng. bat taì:
Nullìtv
J18
Vo hieu hoa, baì hìcu:
Invalìdatc
Vo hieu hoa, trìct huv:
Iìrìmcnt
Vo hieu luc; vo can cu; vo gìa
trì, bat thanh; tan phc, phc
bình, phc nhan: Invalìd
Vo hieu; vo ích, uong cong;
hao huvcn; tu phu, tu dac,
kìcu kv: \aìn
Vo hình: Invìsìbìlìtv
Vo hình, vo tuong: ßodìlcss
Vo huu the hoc: Ncontologv
Vo ích, vo dung, vo hìcu, phu
phìcm, tam phao: Iutìlc
Vo luan, doì baì: Immoral
Vo ly, phì l., boì l., ngo ngan,
lo bìch: Absurd(-ìtv)
Vo minh, dan don: Ignorant
Vo ngo, khong saì lam (Kình
1hanh): Incrrancv
Vo on: Ingratìtudc
Vo san: Prolctarìan
Vo san luu manh:
Lumpcnprolctarìat
Vo sinh khí, vo hon; vo trì vo
gìac, bat tinh; tc nhat:
Inanìmatc
Vo than he thong: Svstcmatìc
athcìsm
Vo than khoa hoc: Scìcntìlìc
athcìsm
Vo than ly thuyet: 1hcorctìcal
athcìsm
Vo than tích cuc (co lv do dc
khong tìn): Posìtìvc athcìsm
Vo than tieu cuc (khong co lv
do dc tìn): Ncgatìvc athcìsm
Vo the, vo hinh; thìcng lìcng:
Incorporcal
Vo thien huong: Apathcìa
Vo thuong: 1ransìcnt,
ìmpcrmancncc
Vo tín co cach/ tinh (tu choì
duc tìn): Posìtìvc ìnlìdcll-
//uï
Vo tín khiem cach (vo toì):
Ncgatìvc ìnlìdcll-//uï
Vo tín khuyet/ tìcu cach, mat
duc tìn (co loì): Prìvatìvc
ìnlìdcll-//uï
Vo tín nguong: Lnbclìcl
Vo tín (khong co long tìn); xao
tra: Iaìthlcss
Vo tín, khong chìu tìn, cung
long tìn; hoaì nghì, ngo vuc:
Incrcdulìtv
Vo tính: Agam(ìc)mous
Vo tình/v, khong chu tam, co v;
ngoaì v muon: Involuntarv
Vo toi: Sìnlcssncss, ìnnoccncc
J19
Vo ton giao: Arclìgìous
Vo ton giao: Irrclìgìon(-ìous)
Vo ton giao, vo tín nguong, vo
dao; song suong, gan do:
Lngodlìncss
Vo tri hat kha triet (ngoaì suc
hìcu bìct): Invìncìblc
ìgnorancc
Vo tri kha triet (co thc khac
phuc, trìct tìcu): \ìncìblc
ìgnorancc
Vo tri (dk 1b), khong hav bìct;
ngu dot, vo hoc: Ignorancc
Vo vong; tuvct vong:
Hopclcssncss
Vo (gìoì) tính: Ascxual
Von va, nìcm no, nhìct tinh,
nhanh nhau; vuì vc, vuì
tính, lình hoat: Alacrìtv
Vo kich; nghc thuat san khau;
chuvcn bì tham; bì/tham
kìch: Irama
Vo mong, tinh mong; tinh
ngo, thuc tinh: Iìscnchant
Vo chong ly than: Narìtal
scparatìon
Voi (bao ham) dìcu kìcn:
Condìtìonal
Vu khong/cao: Calumnv
Vu luc tu hen ngoai: Lxtrìnsìc
lorcc
Vu tru, thc gìoì: Lnìvcrsc
Vu tru: Cosmos
Vu tru canh chung luan:
Cosmìc cschatologv
Vu tru hoc: Cosmographv
Vu tru quan: World-vìcw
Vu tru quan, v.tr.luan:
Cosmologv
Vu nuo i, mc nuo ì: Iostcr mothcr
Vu kien, vu an, an kìcn: Causc
Vu no lon (khoì dìcm vu tru):
ßìg-bang
Vu phong thanh: Causc ol
canonìzatìon
Vu tranh cai vc quvcn chi
dình gìao chuc (gìua IHC
va hoang dc, tk 11-12):
Invcstìturc controvcrsv
Vu xu Ðuc Ciesu: 1rìal ol Jcsus
Vua: Kìng
Vua nuoc Phap: Chrìstìan
Najcstv, Hìs Nost
Vua Tay han nha: Catholìc
Najcstv
Vudu [\odu| gìao (o Haìtì gìao
thuvct hon hop tron lan cac
vcu to ton gìao Chau Phì -
Iahomcv- voì nhung loì vcu
thuat, thong thìcn va long
dao Cong gìao binh dan);
vcu thuat, ma phap: \oodoo
J20
Vui mung va Hy vong (Hìcn
chc muc vu cua \atìcano II):
Caudìum ct Spcs
Vui mung, han hoan, hoan hi:
Lxult(-atìon)
Vui ve, hoan hi: Jovlul
Vui ve, hon ho; nga nga (hoì
sav): Ncrrv
Vui ve/tuoì; phong dang; tinh
duc/loan dam dong nam
gìoì: Cav
Vung dat Toa thanh, lanh dìa
gìao hoang: Pontìlìcal statc(s)
Vung dat vo chu (nam gìua
haì quan tuvcn): No man’s
land
Vung kích duc: Lrogcnous
zonc
Vung (lìcn tinh) dong (Iong
1cn): Assìstancv
Vua cong chính ma cung vua
toì loì (tinh trang nguoì kìto
thco Luthcr): Sìmul justus
ct pcccator
Vuc lua, dìa nguc: Cchcnna
Vuc tham; am phu: Abbvss
Vung chac; kìcn quvct:
Iìrmncss
Vuon cay dau (olìu): Cardcn ol
Ccthscmanc
Vuon Fden (dìa dang): Cardcn
ol Ldcn
Vuon nho: \ìncvard
Vuon (khuon vìcn) nha tho (co
khì duoc dung lam nghia
trang): Churchvard
Vuon, cong vìcn: Cardcn
Vuong chuc, lanh quvcn; dat
vuong quoc, cong quoc:
Prìncìpalìtv
Vuong cung thanh duong:
ßasìlìca
Vuong mien, trìcu thìcn;
vuong quvcn; vong hoa,
vong la, v.v.; dinh, ngon;
dinh dau, chop mu: Crown
Vuong quoc: Kìngdom
Vuong quoc ÐK: Kìngdom ol
Chrìst
Vuong quoc; dìa hat; lanh vuc:
Rcalm
Vuong quoc; vuong quvcn:
Rcgnum
Vuong quyen: Kìngshìp
Vuong quyen ÐK: Kìngshìp ol
Chrìst
Vuong quyen/trìcu cua 1C:
Rcìgn ol Cod
Vuong vi/quvcn: Rovaltv
Vuot qua len tren, sìcu
thang/vìct: 1ransccnd
J21
X
Xa xí pham: Luxurv artìclc
Xa xí/hoa; long lav: Luxurv
Xa giao (mot nhanh ngo gìao):
0phìtcs
Xa ngang thap gia: Patìbulum
Xa hoi chu nghía: Socìalìsm
Xa hoi hoan chính (khong can
dcn xa hoì khac dc dat muc
dích cua minh, thí du quoc
gìa, CH): Pcrlcct socìctv,
socìctas pcrlccta
Xa hoi hoc: Socìologv
Xa hoi kito (gom ca CH va
quoc gìa): Corpus
Chrìstìanum
Xa hoi; hoì doan: Socìctv
Xa sinh hoc: Socìobìologv
Xa toi, xa mìcn, tha thu;
thuvcn gìam: Rcmìssìon
Xa, xa xoì, vìcn cu; gìan cach;
hco lanh: Rcmotc
Xac dinh, chac chan; mình
bach, ro rang: Iclìnìtc
Xac dinh so luong, dình
luong; luong tu hoa:
0uantìlìcatìon
Xac dinh; quvct dình; quvct
tam: Ictcrmìnatìon
Xac loai nguoi song lai:
Rcsurrcctìon ol thc bodv
Xac quyet; tat vcu: Apodìctìc
Xac suat lo dan: Lmcrgcnt
probabìlìtv
Xac thit, nhuc duc: Carnal
Xac thit, x.pham; nhuc thc;
nguoì pham: Ilcsh
Xac thuc tính than hoc:
1hcologìcal ccrtaìntv
Xac thuc tính; xac nhìcn tính;
nìcm xac quvct/tín:
Ccrtìtudc
Xac tín luan ly/lc thuong
(chac du dc hanh dong, dk
1b08): Noral ccrtìtudc
Xac tín uc quyet (tìn chac la
dung): Noral ccrtìtudc
Xac tính uc quyet (thuc su co
kha nang la dung/sc xav ra):
Noral ccrtaìntv
Xay ra lai, taì dìcn, taì hìcn,
taì xuat: Rccurrcncc
Xac lao, si nhuc: Hvbrìs
Xadoc: Sadducccs
Xam pham; xam nhap; lam
dung; vì pham, pham phap;
xuc pham, pham toì:
1rcspass
Xau tu han chat: Intrìnsìc cvìl
Xau, ac, du; ma quaì: Lvìl
J22
Xay dung, ncu guong sang/tot,
khuvcn thìcn, cam hoa:
Ldìlv(-ìcatìon)
Xay dung, thìct lap; dung lcn;
dat dung thang; cuong lcn:
Lrcct(-ìon)
Xay den tiep theo sau, tìcp
phat; phat sình tu; kct qua
la: Lnsuc
Xe tang; dc dcn ncn nhìcu
ngon (dung trong phung vu
gìo Kình Sach cac ngav cuoì
1uan 1hanh): Hcarsc
Xem lai, xct laì, tong kìcm; hoì
tuong; dìcm sach/bao, dìcm
duvct, tap chí; duvct bình:
Rcvìcw
Xen-to, Cclta: Caclìc
Xet mình: Lxamìnatìon ol
conscìcncc
Xet mình; khao xct: Lxamcn
Xet mình chung: Ccncral
cxamcn
Xet mình rieng: Partìcular
cxamcn
Xet mình tong quat: Ccncral
cxamcn
Xet xu; ban an, tham an:
Judgmcnt
Xích dao: Lquator
Xích, buoc laì, kìcm chc; cam
chan, gìu laì; lìcn kct, gan
chat: Lnchaìn
Xích, thuoc: Cubìt
Xích, xìcng; dav, trang; mang
luoì: Chaìn
Xieng xích thanh Phe-ro :
Pctcr`s Chaìns
Xieng xích; bo buoc, ap chc;
chc ngu; no dìch hoa:
Lnlcttcr
Xin Chua dung de xay ra !:
Cod lorbìd !
Xin/cao loì: Apologìzc
Xoa diu, lam gìam dau kho:
Anodvnc
Xoa, xoa bo: Lllacc(-mcnt)
Xoa toi: Rcmìssìon ol sìn
Xom Do thai; khu bìct cu:
Chctto
Xo-pho-ni-a, \p: Zcphanìah
Xu huong tien trien, tìcn hoa:
Lvolutìvc
Xuan phan: Sprìng/vcrnal
cquìnoxl-cc//a/ï
Xuat gia: 1o wcar thc lrock
Xuat hanh, \h; xuat Aì cap; dì
dan/tan: Lxodus
Xuat hien; hinh dang, dang
dap, bc ngoaì: Appcarancc
J2J
Xuat phat-quv hoì: Lxìtus-
rcdìtus
Xuat sac/chung, uu tu, sìcu
quan, tuvct voì: Lxccllcncc
Xuat than, dong nhap; hon
mc: 1rancc
Xuat than, nhap dình; trang
thaì mc lv, ngav ngat, sav
sua; cuc kv hanh phuc:
Lcstasv(-atìc)
Xuat tich (dk 270):
Lxcardìnatìon
Xuat vien, ngoaì vì hoa (dk
b87): Lxclaustratìon
Xuc pham, lam mat long,
pham toì, vì pham; chuong
ngaì; thuong ton; tan cong:
0llcnd(-cncc, -cnsc),
slandcr
Xuc pham; vì pham; lam mat
tu cach, ha thc gìa; baì bo,
sua doì (dk 20): Icrogatìon
Xung dong, x.nang; kích gìuc,
thuc dav: Impulsc
Xung dot, doì dau; mau thuan:
Conllìct
Xung khac gia tre: Ccncratìon
gap
Xuong nguc to tong: Icsccnt
ìnto hcll
Xuyen van hoa: Cross-cultural
Xu dao, gìao xu (dk b1btt):
Parìsh
Xu Fldorado, noì khong
tuong: Ll Iorado
Xu Ciudea: Judaca
Xuc dau: Anoìnt(-ìng)
Xuc dau thanh; 1hcm suc
(Iong phuong):
Chrìsmatìon
Xuc dau; bí tích \uc dau bcnh
nhan: Lnctìon
Xung thu chung; (phan dau
Lc) thu toì chung: Ccncral
conlcssìon
Xung thu kín, trong toa:
Aurìcular conlcssìon
Xung toi «trong toa», chìu bí
tích cao gìaì: Sacramcntal
conlcssìon
Xung toi chung; xung toì cho
ca doì/ca nam: Ccncral
conlcssìon
Xung toi dai loai (khong kc ra
tung toì): Ccncrìcl-a/ï
conlcssìon
Xung toi day du : Intcgrìtv ol
conlcssìon
Xung toi hang nam: Annual
conlcssìon
Xung toi lan dau: Iìrst
conlcssìon
J24
Xung toi rieng: Prìvatc
conlcssìon
Xung toi thuong xuyen:
Ircqucnt conlcssìon
Xung toi pham [su| thanh:
Sacrìlcgìous conlcssìon
Xung dang, co cong: Icscrvc
Xuong thanh trcn ban tho:
Scpulchcr Xung toi toa kín ("kc bcn taì"):
Aurìcular Conlcssìon Xuong dap ca: Rcsponsorv
Xung toi tong quat: Ccncral
conlcssìon

J2b
Y
Y duoc (thuoc) co chat nha
phìcn: 0pìatc
Y phuc; ao daì; lc phuc; trang
phuc; vo ngoaì: Ircss
Y phuc giao sí: Clcrìcal drcss
Y chí; v luc; v muon, quvct
tam; thaì do cu xu; chuc
thu, dì chuc: Wìll
Y Chua: Wìll ol Cod
Y dinh, du dình, chu tam,
quvct tam; muc dích; v do:
Purposc
Y dinh, v huong; muc dích; v
nguvcn, v chi: Intcntìon
Y dinh cuu do cua 1C: Salvìlìc
wìll ol Cod
Y dinh nhan hau: Cood
plcasurc
Y huong trong lanh: Purìtv ol
ìntcntìon
Y kien cai nhien: Scntcntìa
probabìlìs
Y kien cai nhien hon, co xac
suat cao hon (co kha nang
dung hon): Norc probablc
opìnìon, Scntcntìa
probabìlìor
Y kien cai nhien (co kha nang
dung): Probablc opìnìon
Y kien can tín: Scntcntìa lìdcì
proxìma
Y kien chung: Scntcntìa
communìs
Y kien co can cu: Wcll
loundcd opìnìon
Y kien co co so vung:
Scntcntìa bcnc lundata
Y kien co dinh, dình kìcn:
Iìxcd ìdca
Y kien dao duc: Pìous opìnìon
Y kien xac dang vc mat than
hoc: 1hcologìcallv ccrtaìn
opìnìon, scntcntìa
thcologìcc ccrta
Y kien, quan dìcm; du luan:
0pìnìon
Y kien/gìao huan chung:
Common tcachìng
Y le, bong lc: Nass ìntcntìon
Y muon dí hau: Conscqucnt
wìll
Y muon dí tien: Antcccdcnt
wìll
Y muon; v chí: \olìtìon
Y nghía: Ncanìng
Y nghía am du, ngu v:
Allcgorìcal scnscs
Y nghía canh chung:
Lschatologìcal scnscs
Y nghía hau ket: Illatìvc scnsc
J2b
Y nghía huong thuong (chi vc
troì, doì sau): Anagogìcal
scnscs
Y nghía lich su: Hìstorìcal
scnscs
Y nghía than nghiem hoac
bìcu tuong cua K1: Nvstìcal
scnsc ol Scrìpturc
Y nghía thích ung:
Accommodatcd scnscs
Y nghía thieng lieng:
Spìrìtual scnscs
Y nghía tien trung, dìcn hinh,
tìcu bìcu: 1vpìcal/tvpologìcal
scnscs
Y nghía tron ven, dav du
[hon|: Scnsus plcnìor
Y nghía tuong trung; thuvct
bìcu tuong: Svmbolìsm
Y nghía ty du: 1ropologìcal
scnscs
Y nghía van tu cua Kito :
Lìtcral scnsc ol Scrìpturc
Y niem, khaì nìcm; (trong 1C)
bìct kv, dac thu cach, tu
cach (cua moì Ngoì trong
1C ßa Ngoì): Notìon
Y thuc: Conscìcncc
Y thuc he, chu nghia: Idcologv
Y thuc hoi co , phan hoì:
Rcllcctìvc conscìcncc
Y thuc luan ly: Noral
conscìcncc
Y thuc nhom: Croup
conscìcncc
Y thuc tap the: Collcctìvc
conscìcncc
Y thuc thanh thieng: Scnsc ol
thc sacrcd
Y thuc toi loi: Scnsc ol sìn
Y thuc trach nhiem: Scnsc ol
rcsponsìbìlìtv
Y thuc u am, tam trí lu mo:
0bnubìlatìon
Y thuc ve mình: Scll-
conscìcncc
Y tuong, v nìcm, khaì nìcm; v
kìcn: Idca
Yem khí than hoc (noì gìan
khì tranh luan vc than hoc):
0dìum thcologìcum
Yen lang/tinh; binh/dìcm tinh,
thanh than: Calm
Yeu chuong/co vu hoa binh,
chu hoa: Lìrcnìcon
Yeu men/thuong; tinh vcu,
long mcn; duc aì/mcn: Lovc
Yeu thuong tha nhan, dong
loaì: Lovc ol ncìghbo(u)r
Yeu tinh, nu vcu quaì (doì laì
voì ìncubus quv duc):
Succubus
J27
Yeu tính, ban thc: 0uìddìtv,
csscncc
Yeu to quyet dinh, xac dình:
Ictcrmìnants
Yeu to so sanh: Llcmcnt ol
comparìson
Yeu to Thanh The (banh va
ruou): Lucharìstìc clcmcnts
Yeu/ua thích; cam thav thích
thu; thuong thuc; huong
thu: Lnjov
Yet kien giao hoang: Papal
audìcnccs



J28
T\ \\NG TR¡¡T THAN CAN HAN
ANH \¡¡T
PHILOSOPHICO - THEOLOGICAL
LEXICON
Lnglìsh - \ìctnamcsc


1ìc p thco cuon Ta \a oa Tr/e/ T/ao Cao 8ao l/ao - \/e/ l~
T\TTC8 ' l\ — Lev/aae l///csco//aae e/ T/ec/ca/aae, lraoça/s -
\/e/oam/eoï xuat ban hoì mua \uan 1994, chung toì xìn duoc han
hanh gìoì thìcu dcn 0uv \ì cuon Tu Vung Triet Than Can Ban
Anh - Vieät (= TVTTCB / AV — English - Vietnamese
Philosophico-Theological Lexicon) don thìcn nav, nhu la mot
buoc so phac trong cong tac chuvcn tu noì chung, va cach rìc ng
trong vìcc chuvcn tu trìct than tu tìcng Anh sang tìcng \ìct. Nong
la cuon T\TTC8 4o/-\/e/ nav sc ung dap duoc phan nao nhung vcu
cau hoì thuc ma chu ng to ì nhan duoc tu nhìcu gìoì dang rat quan
tam doì voì cong tac chuvcn tu va thong nhat ngon ngu trong ca ch
bìcu trinh tu tuong Kìto bang tìcng \ìct, hoac chuvcn trinh sang
tìcng \ìct /e /c/ d/eo da/ pho bìcn cua gìao lv va cac hoc thuvct kìto.
\an gon, moì quan tam do khong gi khac hon la: la m sao dc, khong
con phaì cho lau thcm nua, tìcng \ìct co duoc mot /e /c/ da c //a ca
///c/ daoa trong cach bìcu dat tu tuong Kìto.
Lc loì pho bìcn av da co thc gap thav duoc o trong cac thu tìcng
kv cuu cua thc gìoì Kìto Cìao: mot /e /c/ tuv da san co, nhung cung
khong ngung cao toc bìcn phat, nhat la trong nhu ng tha p kv vua
qua cho dcn nav, va ngav cang mac la v nhung hinh thaì da da oa
hon thcm. Iung thc. Nga v truoc, khì ma cac mon hoc thanh kìto
J29
duoc truvcn thong qua La ngu hav mo t so ra t ít ngon ngu khac, -
khong khac xa La ngu la mav, - thi vìc c dung tu, chuvcn tu xcm ra
kha don gìan va thuc su nhat trí, nc u khong noì la nhat loat. Nhung,
ngav nav thi khac han: do n thuc boì da tìcn phat nhanh rong cua xa
hoì loaì nguoì, cua cac nganh khoa ho c kv thuat va nhan van - co
tam anh huo ng sa u rong dcn doì song cung nhu gìao thuvc t kìto, -
va bo ì vìcc dung mot cach pho bìcn, - ngav ca tu nhung thoì tìcn
cong dong \atìcano II, - cac thu tìcng ban xu dc la m cong cu cho
vìcc truvcn thong kìa, cung duoc anh sang moì cua cong dong chìcu
soì cho thav ro hon vc thuc trang //e o o/a/ da daoa trong Kình
1hanh, trong khoa nganh cac mon hoc thanh cung nhu trong toan
bo cuoc song Cìao Hoì, //aa/ oaa ///c da phaì bìcn phat - va phaì
bìcn phat nhanh - nham ung dap cho kìp nhung doì hoì cua da tìcn
chung, cung nhu da mac lav nhung hinh thaì ngav cang da da oa
hon thcm, tuv thco phong cach va nhu cau cua cac moì truong
ngon ngu, van hoa va mon nganh ma no phuc vu. Io khong phaì la
chuvcn la, vi //aa/ oaa la s/o/ oaa, va da la sình ngu, tat //aa/ oaa
///c cung phaì bìcn pha t thco nhìp song cua loaì nguoì va cua Cìao
Hoì. 1hc ncn, hìcn nav, ngav trong cung mot thu tìcng, trong cung
mot mìcn xu hoac cu ng mot khoa nganh thuoc than hoc, trìc t hoc
hoac mot nganh mon nao khac, thi cu ng va n co thc doc thav nhìc u
bo tu dìcn hav bach khoa tu dìc n, v.v. khac nhau. \i vav, cong tac
chuvcn tu hav tao tu khong phaì la mot vìcc lam chi can tìcn hanh
mot lan la xong, nhung traì laì, do la mot cong trinh can duoc lìcn
tuc thì cong, can duoc caì thìc n va caì tìcn khong ngung, va di
nhìcn la voì su hop tac gan xa cua cac bac hoc gìa uvcn tham.
La mot tap /a caoa cao bao, chu khong phaì la mot pho tu dìcn
hav bach khoa tu dìcn voì tat ca nhung gi can phaì co cho xu ng voì
danh xung av, cuon T\TTC8 ' 4\ da khong co v - va cung khong
thc - nham dcn vìcc gìaì thích noì dung v nghia gìao thuvct va lìch
su... cua tung tu mot, ma chi don thuan dc ra mot hav nhìcu tu
JJ0
tìcng \ìct tuong ung vc tu/ngu nghia hav v nghia xct chung, voì tu
tìcng Anh. 1uv nhìcn, nhung khì thav can va co thc lam mot ca ch
ngan gon duoc, thi chung toì cung ghc p kcm thc m mot loì gìaì
thích don so, da t trong ngoac. Ia la tu vu ng, tat phaì chuvcn ngu
cac tu c/aueo mco, tuc la cac //aa/ oaa. 1uv nhìcn, boì chua thav
can pha ì dat cho to ì muc thuan tuv chuvcn mon hav chuvcn mo n
cao do, cuon T\TTC8 4o/ - \/e/ chi xìn dung laì o cho hìcu tu //aa/
oaa thco mot oa//a rcoa, va xìn duoc tìcn hanh thco v nghia do.
Noì cach khac, cac tu ma cuon Ta \aoa dc ra doì luc chi la nhung
tu pho dung trong cach noì va hìc u hoì chuvcn mo n cua ngon ngu
kìto xct chung (thuong du ng trong cac sình hoat cu a doì song kìto,
nhu la trong: gìao lv, phu ng vu, trìct hoc, than hoc, luan lv, tu duc,
gìao luat, v.v....). Nat khac, chung toì nhan thav cung ncn thcm vao
mot so - du la ra t nho - ca c tu ít nhìcu chuvcn mon thuo ng gap cua
cac ton gìao khac va cua cac bo mon khoa hoc do ì, dc co thc bat dau
/am aaeo, a/ac /e ca dc/ //ca/ voì cac ton gìao va cac lanh vuc khac
trong doì song; boì lc tho ì daì nguoì kìto dang song ngav nav la thoì
daì da ì kc t, la thoì daì doì thoaì, la tho ì daì tuong quan doì tac chat
chc gìua hct moì nganh nghìcn cuu va moì kình nghìcm hìcu bìct
cua con nguoì, cung nhu gìua hct mo ì lanh vuc sình hoat cua toan
thc co ng dong nhan loaì. Lam sao xa hoì loa ì nguoì co thc tìcn buoc
thco mo t con duong kha c dì duoc, khì ma hct ta t thav nhung gi
hìcn huu dc u xuat phat tu cu ng mot coì nguon duv nhat la chính
1hìcn Chua! Ngoaì ra, ncu da kho ng ghì lcn nhung tu xcm ra kho ng
con duoc du ng dc n mav trong thoì nav, thi bu laì, cuon Ta \aoa
cung da co gang toì da thco suc minh, dc thau luo m nhung tu moì,
nhung kìcu noì moì ga p thav trong cac tac pham pha t hanh gan dav
nhat. Hct nhu cuo n Ta \aoa l/a o - \/e/, cuon Ta \aoa 4o/ - \/e/
cung khong nhan manh nhìc u dc n vìcc phan loaì, chìa gìong cac tu
cho khuc chìct va dav du, vi con cho v kìcn bo sung dc kìcn toa n.
1rong luc cho doì, chung to ì muon da nh dc tam lu c cho noì dung
JJ1
ngu nghia nhìc u hon la cho hinh thuc phu tuv; va ngoaì noì dung
ngu nghia ra, cung chua thav co gi khac can gap, vi trong tìcng \ìct,
thco mat ca dang cua mo ì tu ma xct, thi khong thav co quv cach
nao dc chi dình ro vc loaì, gìong cua chung; muon nhan dìcn va xac
dình, thi can phaì nho dcn vìcc ghcp kcm cac o/a /a, nhu: sa, ca/,
cco, /e, oaaa/,... //o/, //a/ dc, //o/ /raoa, v.v... Ngoaì ra, ncu co dì
thco con duo ng don gìan nhu thc, thi cung chi la dc cho gìaì doan
khoì da u nav duoc nhc nhang hon do tho ì, cung nhu dc danh tron
tu do cho nguoì dung trong vìcc nha n dìcn ma xac dình vc thu loaì
cac tu, cung chon lua o/a /a thco so kìcn thích dang cua minh.
Cuo ì cung, xìn duoc nc u laì o dav so nguvcn ma chung toì da co
dìp ghì lcn trong La/ Nc/ Ðaa cua cuon Ta \aoa l/ao - \/e/, do la :
Hcoa se o/a o daac - tu 0uv \ì tat thav - o//ea u //eo c// a/ac aau
baa ca o/ao d/o/ vau daoa o/coa o/a, de cc //e d/ //em o/aoa
baac /e //eo - caoa c/ac /ao, /cao b/ /ao - /rcoa oc /ac b/eo scao
c/aueo /a oau.
Caùc soaïn giaû.
Paris, ngaøy 01 thaùng 01, 1996

Kyù Hieäu Vieát Taét
dk
n: Cìao
ICH: Iuc Cìao
K: Iuc Kìto
1CN: 1ong Cìam

muc
n.: nam
Chua
tt.: va cac so tìcp
van
x.: xcm

cd: cong dong
cg: cong gìao
: dìcu khoan
(cano
luat)
hoang
I
IN: Iuc Nc
CH: Cìao hoì
CN: Cìam muc
muc
K1: Kình thanh
LN: Lình
ng.: nguoì
1C: 1hìcn
tk: thc kv
thco
vv: van
JJ2
A
Aaronite: Iong doì Aharon
Ah ahsurdo: ßang phan chung,
boì lv
Ah alio: 1ha khoì
Ahandonl-meo/ï. Roì, bo, bo
roì, tu/vut bo; ruong bo; pho
mac; pho thac
Ahasel-meo/ï. Lam nhuc, ha
nhuc
Ahha: Cha, ba, than phu
Ahhacy: Ian vìcn; a. oa///as: d.
v. bìct hat; a. /err//cr/a/: d. v.
tong tho (dk J70)
Ahhess: Nu dan vìcn truong
Ahhey: Ian vìcn; a. oa///as. d.
v. doc lap (doì voì dìa phan)
Ahhot: \ìcn phu, dan vìcn
truong; a. oa///as. vìcn phu bìct
hat; a. or/ma/e. vìcn phu
ca/tong quvcn (Iong ßìcn duc)
Ahdication: 1u chuc, thoaì vì
Ahduction: ßat coc (bat dì cach
phì phap; ngan tro hon phoì),
cuong du
Ahecedarians: Phaì so hoc, ph.
mu chu (phaì 1ìn lanh tk 1b
chu truong khong hoc chu, vi
cho rang 1C sc gìup cho hìcu
K1 dc duoc cuu roì)
Aherration: Lam lac, saì lac;
lcch lac; thac loan
Ah extrinseco: Ngoaì khoì, tu
ngoaì gìoì
Ah homine (argumcnt): Khang
dìch luan, doì thu luan chung
(dung lv doì thu chong laì doì
thu) la/ac /aa/ï do nhan
Ahhorl-reoceï. Kình tom, ghc t.
Ahide: 0/luu laì; ton taì; tìcp
tuc; chìu dung; a. bu. thco
dung, gìu dung
Ahiding: Lau bcn, truong cuu
Ahility: Kha nang, nang luc;
nang cach; taì nang, khco lco
Ah instestat: Khong dì chuc
Ah intrinseco: Noì khoì, do noì
tính
Ahiogenetic: 1u nhìcn sình
Ahjuration: Chính thuc bo, thc
bo (ton gìao, lac gìao, loì thc)
Ahlution: 1av rua, thanh tav;
trang chcn (thanh); a. cao.
binh nuoc (dc canh nha tam dc
rua tav)
Ahnegation: 1u bo, bo minh;
se// a.. tu bo chính minh, qucn
minh, xa kv
Ahnormality: Iì tat, dì thuong
Aholish: Hu v bo , ba ì b., tìc u hu v
Ahomination: Chc tom, gom
JJJ
ghìcc; cam thu; a. c/ desc/a-
//co. su ghc tom hoang tan (Nt
24.1b), ng. khoc haì
Ahortion: Pha/nao thaì; sav
thaì
Ahortionist: Ng. pha thaì
Ahraham's 8cscm. Long
Abraham, noì cuc lac
Ahreviator: Ioan sac vìcn
(nhan vìcn cua chuan an 1oa
thanh \atìcano dac trach vìcc
chuan bì sac chi bo nhìcm cac
chuc vu)
Ahrogation: ßaì bo; huv bo,
phc chi
Ahsenteeism: 1ro n so , tro n vìc c
Ahsolute: 1uvct doì; mcra/
absc/a/es. quv tac luan lv tuvct
doì (dìcu tuvct doì buoc phaì
lam hav phaì tranh); T/e 4..
Iang 1uvct Ioì
Ahsolution: Cìaì/xa toì; absc/a-
//cos c/ //e dead. nghì thuc
lam phcp xac; caoco/ca/ a. c/
ceosares. gìaì kìcm trung;
aeoera/ a. gìaì toì: chung, tap
thc
Ahsolutism: Chính sach/thc
chuvcn chc; tuvct doì luan
Ahsorption: Chuvcn tam, mìct
maì; thu hut chu v; hap thu
Ahstain: Kìcng khcm/cu; tranh
Ahstemious: 1hanh dam, tìct
chc
Ahstinence: Nhìn, caì, kìcng,
kìcng cu, chav tình; tìct duc
Ahstractl-/coï. 1ruu tuong;
tach/rut ra; tom tat; /o //e a..
trcn lv tuvct
Ahstractlsï. ßan tom tat
Ahsurdl-//uï. \o lv, phì l., boì l.,
ngo ngan, lo bìch
Ahulia: Nat nghì luc, that chí
Ahuse: Lam dung, xu tc, lang
ma; a. c/ cco//deoce. boì tín; a.
c/ ocaer. lam quvcn; a. coe-
se//. thu dam; c///d a.. nguoc
daì trc cm; sevaa/ a.. hìcp dam,
cuong hìcp
Ahhyss: \uc tham; am phu
Ahyssinian C/arc/. CH Ltìopì,
Cop
Acacianism: 1huvct/phaì (lv
khaì) Acacìus (mot loaì nhat
tính thuvct, tk b)
Academic: 1huoc truong hoc,
khoa bang; a. /reedcm. quvcn
tu do hoc hanh; a. sab/ec/.
mon hoc; a. uear. nam hoc
Academy: Hoc vìcn, han lam
vìcn
Acathist /umo. 1an vình ca
JJ4
Acceptance: Lng thuan, chap
nhan/thuan; thu nhan, thu nap
Acceptants: Nhung ng. chap
nhan sac chi /o/aeo//as (n.
171J)
Accepted c/ Ccd. Iuoc 1C doaì
nhan; a. //me. luc 1C thì an
Access: Iuong/loì vao, cach
dcn gan; quvcn su dung;
/ar/d/ca/ a.. lv kham
Accident: 1aì nan; tuv thc,
phu/thuoc thc; thuoc tính;
ngau phat; a. //ecru. thuvct:
ngau phat, ngau nhìcn; absc-
/a/e a.. tuv thc tuvct doì, phu
chat tuvct doì; eo///a//ce a.. tuv
thc huu thc; eac/ar/s//c a. tuv
thc 1hanh 1hc; /ca/ca/ a.. tuv
thc luan lv; ored/cameo/a/ a..
tuv thc thuoc tính (thuoc pham
tru)
Accidental: 1uv phu; bat ngo;
a. /c//oess. thanh duc/thìcn
thuoc tính; a. ao/co. kct hop
thuoc tính
Accidentalism: 1huvct: vo
nguvcn nhan, ngau nhìcn (co
hau qua, nhung khong nhan co
nguvcn nhan)
Accidie: ßìcng nhac
Acclaim: 1ung ho, khcn ngoì
Acclamation: 1ung ho; loì tung
ho trong 1hanh Lc
Accomodation: 1hích ung,
thích dung; dìcu chinh/tìct; dìcu
dinh/gìaì, thoa hìcp, thoa thuan
Accomplice: 1ong pham, dong
loa
Account: 1uong trinh, trinh
thuat, kc khaì, bao cao; kc toan,
taì khoan, truong muc; a. c/
ccosc/eoce. bav to luong tam
Accountahle: Chìu trach nhìcm
Acculturation: 1hích nghì/ hoì
nhap van hoa
Accursed: ßì nguvcn rua; dang
ghct; vo phuc
Accusative: Ioì cach
Accusel-a//coï. ßuoc/kct toì; to
cao; cao trang; /a/se a.. cao gìan
Acedia: ßìcng nhac; tc lanh
Aceldama: Ruong mau (Nt
27:8)
Acephal(ìc)ous: 1u lap (khong
co dau)
Acid test: 1hu thach gav go/gat
Acolyte: Chuc/ng. gìup Lc; thu
tuc, bo ha, tav chan
A contrario: Nghìch luan
Acosmism: 1huvct phì vu tru
Acquire: Iac thu, so dac;
JJb
acaa/red r/a//. quvcn: dac thu,
co duoc, danh duoc
Acrostic: 1ho chu dau (cac chu
dau hoac cac chu cuoì lam
thanh nhung tu dac bìct)
Act: Hanh dong/vì, tac dong;
hìcn thc; phap an/lcnh; a. c/
be//ec/oa. hanh dong tìn nhan;
a. c/ decc//co. hanh vì: sung
kính, mo dao; a. c/ /a///. hanh
vì duc tìn, hanh dong tuvcn tín
a. c/ Ccd: thìcn taì; a. c/ oar//-
ameo/. dao luat; a. c/ re//a/co.
hanh vì: dao duc, ton gìao; a. c/
reoara//co. kình phat ta;
caoco/ca/ ac/s. su lìcu; /amao
a.. hanh vì nhan lình
Act aod oc/eocu. Hìcn thc va
tìcm nang
Acta Apostolicae Sedis (AAS):
Cong bao 1ong toa (1908-)
Acta Sanctae Sedis (ASS):
Cong bao 1oa 1hanh (18bb-
1908)
Acta Sanctorum: Su lìcu vc
cac 1hanh
Action: Hoat dong, hanh d.,
vìcc lam; tac d.; lvaaï 1hanh
Lc, Lc quv
Actiones sunt suppositorum:
Hanh vì la thuoc vì cach
Active: 1ích cuc; chu dong;
lình hoat
Activism: Su hìcu dong, duv
hoat; hìcu dong
Acts c/ //e 4ocs//es. Cong vu
cac 1ong do, Cv; a. c/ //e
Har/urs. su lìcu cac tu dao; a.
c/ //e Sa/o/s. su lìcu cac 1hanh
Actual: Co that, thuc su; a.
arace. hìc n su ng; a. s/o. hìc n to ì
Actualism: 1huc sình luan
(thuvct cho rang hct thav van
vat dcu co hon khí sình dong)
Actuality: Hìcn thuc tính; thuc
taì, thuc tc; ac/aa////es. thoì su
Actualization: Hìcn thuc hoa
Actus purus: Hìcn/hu u thc
thua n tu v, hu u thc tuvc t do ì (1C)
A.I.: 4ooc 0cm/o/. Nam cua
Chua, cong nguvcn
Adamism: Phaì chu truong
song nhu Adam (tran truong),
loa thc chu nghia
Adamites: Nguoì thco Adamìsm
Adaptl-a//coï. 1hích ung, thích
nghì; chuvcn thc; caì bìcn,
phong tac
Ad heneplacitum: 1uv ton v
Ad cautelam: Ic du phong
Addictedl-c//coï. Chìcn, (thoì)
nghìcn ngap
JJb
Address: Iìa chi; dìcn van, ngo
loì; /erms'/crms c/ a.. cach/thc
thuc thua guì
Adduction //ecru. 1huvct thc
thc (dc gìaì thích vìcc bìcn thc,
thuvct nav cho rang cac loì
truvcn phcp dua Ninh Nau
Chua Cìcsu vao thav thc cho
ban thc cua banh va ruou)
Adequate: 1hích dang, thoa d.
Ad extra: Huong/doì ngoaì
Adherence: Can bo, dính chat;
phu hoa
Adherent: Ng.: ung ho, gìa
nhap, phu hoa, gan bo, quv v;
dính chat
Ad hoc: Iac cu, thích ung/
dang, nham muc dích do
Ad hominem: Khang dìch
luan, doì phuong luan chung
(lav gav ong dap lung ong)
Adiaphorism: Chu thuvct vo
thuong vo phat (mot phaì 1ìn
lanh Luthcr thco Nelanchthon:
coì mot so cac lc loì thuc hanh
cong gìao la vo bo vo haì)
Ad intra: Huong/doì noì
Adjuration: 1hanh khan, khan
naì (tha thìct, trang trong)
Ad lihitum: 1uv v/tìcn, tu do
lua chon
Ad limina (Apostolorum) visit:
\ìcng mo haì tong do (cu b
nam mot lan, cac gìam muc vc
Roma gap ICH, dk 400)
Ad Najorem Dei Cloriam
(ANIC): Ic vình quang 1C ca
sang hon (khau hìcu Iong 1cn)
Administration: 0uan trì/lv; a.
c/ sacremeo/s. cu hanh, ban
(phat cac) bí tích
Administrative: Hanh chính;
a. ac/. hanh vì hanh chanh; a.
reccarse. thuong cau/to, khang
cao, chong an; cau vìcn
Administrator: Cìam quan,
quan lv; aocs/c//c a. g. quan
tong toa
Admiration: 1han phuc, cam
phuc
Admire: Kính phuc, kham phuc
Admission: Nhap/nhan vao,
thu nhan; thu nhan
Admit: 1ìcp nhan, kct nap, thu
nhan
Admonish: 0uo trach, ran bao,
canh/khuvcn cao
Admonition: Loì canh cao,
khuvcn cao, khuvcn bao
Admonitor: Nguoì canh cao,
khuvcn vìcn
Adolescence: 1hoì thìcu/
JJ7
thanh nìcn
Adonai: Chua, Chua toì, Chua
tc, Iang trì vi
Adoption: Nhan lam con nuoì,
duong hc/nghia; tuvcn nap,
chap thuan, thong qua; /m-
oed/meo/ c/ a.. ngan tro (tìcu
hon) vi duong nghia (d 1094)
Adoptio(a)nìsm: Nghia tu
thuvct, phaì duong tu
Adorel-a//coï. 1ho phuong,
tho lav, ton tho; oeroe/aa/ a..
chau luot, chau phìcn
Ad quem: Iao han, dìcm dcn,
tìcu dích
Ad rem: Iung van dc, thuoc
van dc, huong su
Adulation: A dua, xìcm nình,
xu nình, bo do
Adult: 1hanh nìcn, truong
thanh, khon lon
Adultery: Ngoaì tinh, thong
dam, gìan dam
Advent: Nua \ong; a. area//.
vong hoa Nua \ong (vong la, o
gìua co 4 cav ncn duoc lan luot
thap lcn qua 4 tuan Nua \ong)
Adventism: 1aì laì thuvct/ phaì
Adventist: 1ìn huu Co Ioc
Phuc Lam
Adverh: Pho tu, trang tu
Adversary: Kc thu; doì phuong
Ad vitanda scandala: Ic tranh
guong xau
Advocate: Cau bau, bau chua,
bcnh vuc, bìcn ho; luat/trang
su, khang vìcn; a. c/ //e
C/arc/. bìcn ho vìcn, bìcn si
(nguoì bìcn ho cho CH truoc
toa dan su); dec//'s a.. Khang
vìcn phc quv (dua ra nhung lv
do chong trong cac vu phong
thanh; x. orcmc/er c/ /as//ceï
Advowson: lXaaï An nhan bao
tro (gìao dan bao tro mot nha
tho hoac tu vìcn va huong mot
so dac quvcn trong lanh vuc av)
Aeon: 1hoì daì; thoì daì bat
tan; nìcn kv; than lình trung
gìan (ngo gìao)
Aer: Kha n phu chc n (chc n
thanh trong phung vu ßvdanxìo)
Aesthetics: 1ham mv luan, mv
hoc
Aetianism: 1huvct Actìus (phaì
Arìo: //aue/ d/ dcoa cho la Chua
Con khong gìong nhu Chua Cha
Allahlel-////uï. Hoa nha, lìch
su, nìcm no
Allect: Anh huong toì, gav xuc
dong; cam xuc; tham nhìcm;
gìa vo
JJ8
Allection: Cam tinh, triu mcn,
luvcn aì; chung bcnh
Allective orauer. Cam nguvcn
Allectivity: Cam tính, tinh cam
Allinity: 0uan hc than can,
tuong hc; quan hc than toc,
hon thuoc (dav ho hang do vìcc
kct hon); aì luc
Allirmation: Khang dình, qua
quvct
Allirmative /adameo/. An van
ung thuan; a. //ec/cau: than
hoc khang dình
Allusion: Rua toì (bang cach do
nuoc) trcn dau
Alter-ellect: 1ac dung tìcp hau
Alter-lile: Ioì sau
Agam(ìc)mous: \o tính
Agamy: Phì hon (trong mot xa
hoì)
Agape: Iuc aì, sung aì, long
mcn; bua an huvnh dc, tìcc
tuong nìcm; lc ta on
Age: 1uoì; thoì daì; caoco/ca/
a. tuoì luat dình (Cìao luat: 7~
tuoì khon; 18~ truong thanh;
2b~ duoc chìu chuc lình muc,
vv); a. c/ ccoseo/. tuoì cap kc;
a. c/ d/scre//co. tuoì v thuc (bìct
phan bìct lanh du); a. c/ reasco.
tuoì khon; /moed/meo/ c/ a..
ngan tro (hon nhan) vi thìcu
tuoì (nam~ 18 tuoì, nu~ 14 t.)
Ageing: Co tuoì, vc gìa, tuoì
gìa, lao thoì
Agency: Hanh dong, hoat/tac
dong; nang luc; phuong cach,
moì gìoì; daì lv; hang, so, cuc
Agent: 1ac vìcn/nhan; nhan
vìcn, vìcn chuc; daì lv; nguvcn
dong luc; oas/cra/ a.. nhan
vìcn muc vu, muc vu vìcn
Agere sequitur esse: Hanh
dong thi thco huu thc, huu thc
sao hanh dong vav
Aggiornamento: Cap nhat hoa,
tu nghìcp
Agility: 1ính nhanh nhcn, lình
loì; lình hoat (sau khì song laì)
Agios: 1hanh
Agitate: 0uav roì, lam nao
dong, kích d.
Aglipay Sc//sm. Cuoc lv khaì
do Crcgorìo Aglìpav gav ra o
bcn Phìlìpìn n. 1902
Agnoetae: Phaì/nguoì thco vo
trì thuvct (cho la o doì nav, IK
khong thau bìct tat ca)
Agnoetism: 1huvct vo trì
Agnosticl-/smï. ßat kha trì
thuvct
Agnus Dei: Kình Lau C//eo
JJ9
T//eo C/aa; hinh nho cua
Chìcn 1C
Agonizants: Iong Camìlo (lo
cho bcnh nhan va nhung nguoì
hap hoì)
Agonize: Au lo khac khoaì,
phìcn muon tot do, quan quaì;
hap hoì
Agony: 1hong kho, kho dau
cuc dìcm; noì quan quaì; hap
hoì
Agrapha: Iì ngon (loì cua Iuc
Cìcsu duoc truvcn luu, nhung
«khong duoc ghì» laì trong cac
Phuc Am)
Ahistorical: Phì lìch su (vuot ra
ngoaì cac dìcu kìcn khong va
thoì gìan)
AID lar////c/a/ /osem/oa//co bu
dcocrï. 1hu tình nhan tao
ngoaì hon nhan (voì tình dìch
cua nguoì khong phaì la chong)
AIDS l4caa/red lmmaoe
0e//c/eocu Suodrcmeï. ßcnh
lìct khang, Sìda
AIH lar////c/a/ /osem/oa//co bu
/asbaodï. 1hu tình nhan tao
trong hon nhan (nho tình cua
nguoì chong)
Aim: Nuc dích/tìcu, v dình
Aisle: Cìan ca nh/ho ng (nha tho )
A jure: Io luat
Akeldama: \. 4ce/dama
Alacrity: \on va, nìcm no,
nhìct tinh, nhanh nhau; vuì vc,
vuì tính, lình hoat
Alapa: Chìcc vo nhc (cua CN
luc ban phcp 1hcm suc)
Alh: Ao chung trang (phung vu)
Alhigensianism, a/b/aeoses.
Lac gìao Albì (x. ca//ar/)
Alcoholism: Chu ng nghìc n ruo u
Alexandria, sc/cc/ c/. 1ruong
phaì Alcxandrìa; a. r//e. lc dìcn
Al.
Algophilia: Chung ua dau
Algophohia: 1at khìcp so dau
Alienatel-a//coï. 1ha hoa,
vong than; dìcn loan; chuvcn
nhuong
Alimentation: Luong thuc,
thuc pham; cung cap, tìcp lìcu
Aliturgical daus. Ngav khong
co 1hanh Lc
All Sa/o/s. Lc Chu 1hanh
All Sca/s 0au. Lc cac dang
Allegiance: Lng ho, trung thanh
Allegorical /o/erore/a//co. Chu
gìaì ngu ngon, (gìaì thích cac
bìcn co trinh thuat trong Kình
1hanh nhu la muon ngu v chi
vc mot dìcu khac)
J40
Allegorism: 1huvct ngu ngon;
a. c/ crea//co. thuvct ngu ngon
vc sang tao
Allegory: Am/phung du; ngu v/
ngon
Alleluia: " Ha v chu c tu ng Yahvc "
Alleluyatic seaaeoce. Ca khuc
Cao/emas caoc// (C/aoa /a
caoa /a/ maoa, tk.9: lap dì lap
laì nhìcu lan cau a//e/a/a)
Alleviate: La m gìa m bo t, xoa dìu
Alliance: Cìao uoc, mình uoc;
lìcn mình
Allocution: ßaì huan du, dìcn
van
Allure: 0uvcn ru, loì cuon
Alma l4/ma/ï. 1hìcu nu, trình
nu (danh tuoc danh cho I.
Narìa, phat nguvcn tu Is 7:14)
4/ma Ha/er. Nc chí thanh
Almighty: Iang 1oan nang
Almoner: Cìao si (o cung dìcn:
dac trach vìcc phan phat cac
cua bo thí)
Alms: Cua bo thí/dang cung
Almuce: Ao choang ngoaì (cua
cac kình si)
Alpha and 0mega: A va W,
dau va cuoì, thuv va chung
Alphahetic: 1hco thu tu a b c;
a. osa/ms. Cac thanh vình thu
tu chu caì (co cau hoac tìct bat
dau bang mot mau tu thco thu
tu cac chu caì)
Altar: ßan tho; //ved a.. ban
tho co dình; ma/o a.. ban tho
chính; m/ocr, /a/era/ a.. ban
tho canh/tìcu; mccab/e. ban
tho luu dong; a. c/ baro/
c//er/oa. tc dan; a. c/ /oceose.
huong an; ocr/ab/e a.. b. tho
xach tav; or/c//edaed a.. b. th.
dac an
Altar bcu. Chu gìup lc; a.
bread. ßanh lc; a. cards. ßang
tro kình; a. c/c//. Khan phu
ban tho; a. ra//: ßan chìu lc; a.
s/eos. ßac cap ban tho; a.
scc/e/u. Phung hoì (lo vc cac do
dung trong phung vu cua gìao
xu); a. s/coe. Ia ban tho, da
thanh; a. Christus: Kìto khac
(ncn gìong IK)
Altruisml-/s/ï. \ì tha
Alumhrados: Phaì quang
chìcu, tìcn gìac (tk 1b)
Amhiguityl-aacasï. No ho,
map mo, toì nghia, nghia nuoc
doì; kho hìcu
Amhition: 1ham/cuong vong
Amhivalence: Haì mat/chìcu,
nuoc doì, song dung
J41
Amho: Iaì gìang kình
Amhrosian r//e. Lc dìcn thanh
Ambrosìo (Nìlano)
Amhulatory: Hanh lang, loì dì
(dang sau ban tho)
ANDC: Ic vình quang 1C ca
sang hon
Amen: Chính/qua thc, dung/
that vav, xìn duoc nhu vav,
mong thav
Americanism: Chu nghia thuc
tìcn Nv, thuvct duv hanh
Amerindian: Nguoì ban xu
Chau Nv
Amice: Khan quang vaì, khan
vaì
Ammonian sec//cos. Nhung
doan hav phan cat 4 Phuc Am
ra tung khuc, ma nguoì ta
tuong do Ammonìus Saccas (†
242) lam
Amnesia: Chung mat trí nho,
hav qucn
Amnesty: An xa; 4. lo/eroa-
//coa/. 1o chuc an xa quoc tc
Amniocentesis: 1hu nuoc bao
thaì
Amor: 1inh vcu; a. am/c///ae.
tinh ban, tinh bang huu; a. be-
oecc/eo//ae. tinh vcu vì nghia;
a. ccmo/aceo//ae. tinh vcu vo
vì loì/vì tha; a. ccocao/sceo//ae.
tinh vcu: vì loì, ích kv; a. /o/e/-
/ec/aa//s'o/a/co/cas. tinh vcu:
lv trí,khong tuong; aì tinh trong
mong
Amoral: Phì dao duc, phì luan
Amorous: Sì tinh, da tinh, sav
dam
Amos: A-mot, Am
Amovahility: Co thc dì
chuvcn/thuvcn chuvcn/ doì dì
Amphiho(lo)gv: Luong v, co
haì nghia; toì nghia
Amphictyony: Lìcn ton bo lac
(chung quanh mot noì: tho tu
(mìcu), lình thìcng
Ampulla: ßinh nho
Amputation: Cat xcn, cat cut,
thìct doan
Anahaptism: 1huvct taì tav (1:
rua toì laì; 2: chi rua toì cho ng.
lon)
Anahaptists: 1aì tav (gìao phaì
chu truong rua toì laì)
Anachronism: Saì nìcn daì, loì
thoì
Anacoluthon: Nat lìcn tuc cu
phap
Anagogyl-/ca/ï. Loì gìaì thích
Kình 1hanh thco v nghia bí
nhìcm; tinh trang tam hon
J42
huong toì muc chìcm nìcm
than nghìcm
Analempsis: Sìcu thang; dua
lcn (1roì)
Analogatum princeps: 1huc
taì loaì suv chính (gìua cac thuc
taì loaì suv)
Analogia: Loaì suv/tv; tuong tu
a. eo//s. huu thc loaì suv; a.
orcocr//co/s. loaì suv tuong tv
Analogy: Loaì suv; tuong tu; a.
c/ a//r/ba//co: loaì suv v quì/
thuoc tính; a. c/ be/oa. loaì suv
huu thc; a. c/ /a///. loaì suv duc
tìn (tính chat tuong hop trong
toan bo noì dung cac chan lv
duc tìn); a. c/ orcocr//coa///u.
loaì suv tuong tv
Analysis lidei (ol laìth): Phan
tích hanh vì duc tìn
Anamnesis: Kình hoì nìcm,
truv/tuong nìcm, (sau khì
truvcn phcp)
Anaphora: Kình tìcn hìcn
trong thanh Lc (Lc quv, Kình
ta on); cach lav chu dau
Anathema: 1uvct thong, rut
phcp thong cong; khaì tru;
nguvcn rua, chuc du
Anathematise: Rut phcp thong
cong; kct an; nguvcn rua
Anathematism: Sac chi kct an
(lac thuvct/gìao)
Ancestor: 1o tìcn, ong ba
Anchor-cross: Nco hinh thap
gìa (kv hìcu kìto xua)
Anchorite laoc/cressï. An tu,
an si
Ancient c/ daus. Iang Cao
nìcn (In 7.9)
Ancilla theologiae: 1ro lv than
hoc (phaì kình vìcn goì trìct
hoc la oa /u cua than hoc)
Andrew: An-rc ; 4odrea's crcss.
tha p gìa hinh chu \ (tha nh An-rc )
Androgynyl-ocasï. Luong gìoì
tính nam (nam dang nu)
Angel: 1hìcn than/su; aaar-
d/ao a.. thìcn than ban mcnh
Angel-lights: Phan tuong kính
(nho: gìua cac cua so trong nha
tho)
Angelic sa/a/a//co. Phan dau
kình Kính mung; a. dcc/cr.
1hanh 1oma Aquìno; a. /umo.
Ca khuc thìcn than ("\ình danh
1C trcn cac tang troì")
Angelology: 1hìcn than hoc
Angelus: Kình 1ruvcn tìn
Angerl-aruï. 1uc gìan, gìan du;
a. c/ Ccd. con thình no cua 1C
(Rm b.9)
J4J
Anglicanl-/smï. Anh gìao; 4.
Ccmmao/co. lìcn hìcp Anh
gìao; 4. crders. nghì thuc phong
chuc thanh trong Anh gìao
Anglo-Catholics: Anh-Cong
gìao (Phaì Anh gìao gìu gìao lv
va phong tuc Cong gìao)
Anguish: Lo so, thong kho, kho
nao, cuc hinh
Anhomoeans: \. 4ocmceaos
Anima: Lình hon; tình than,
tam hon; vong lình; cot loì
Animalism: 1hu vat thuvct
(con nguoì khong co lình hon
khac loaì vat, co khac thi chi
khac o muc tìcn hoa cao hon
ma thoì)
Animate: Hoa t na o, lình hoa t
ho a, la m cho so ng do ng, khích lc
Animation: Phu hon, truvcn
sình khí; lình hoat, hao hung;
/mmed/a/e a.. phu hon tuc thoì
(ngav luc thu thaì); med/a/e a..
phu hon gìan thoì (trong tìcn
trinh thaì nghcn)
Animatism: 1huvct van vat co
v thuc, phìcm trì thuvct
Animism: Iao tho vat lình, vat
hon gìao; thuvct van vat co
hon, phìcm hon luan
Animosity: Han thu, ac cam,
doì nghìch, oan ghct; phat cau,
phan no
Annates: 1huc nìcn loc gìao si
Annihilate: 1ìcu dìct, huv dìct
Annihilationism: 1ìcu tan
thuvct (1: lình hon tro vc hu
vo, hoac 2: chi toì nhan moì bì
tìch dìct)
Anniversary: Iìp kv nìcm
(hang nam)
Anno Domini (A.D.): (Nam
cua Chua) Cong nguvcn
Annotatel-/coï. Chu thích, ghì
chu
Announcel-meo/ï. Loan bao,
cong bo
Annuario Pontilicio: Nìcn ba/
gìam 1oa 1hanh
Annulment: Hu v bo , vo hìc u ho a
Annunciation: 1uvcn cao,
thong bao; 1ruvcn tìn (cho IN)
Anodyne: \oa dìu, lam gìam
dau kho
Anointl-/oaï. \uc dau; a. c/ //e
S/c/. bí tích \uc d.; aooc/o/ed
0oe. Iang chìu xuc dau (Ncsìa,
Kìto)
Anomalyl-/casï. Iì thuong,
quaì trang
Anomoeans, aocmce/sm, aoc-
mc/aos, ao/cmc/aos. 1huvct
J44
dì dong (lac gìao Ario, tk 4)
Anonyml-casï. ßí danh, nac
danh; a. C/r/s//ao. kìto huu vo
danh (co tình than kìto, ma
khong gìa nhap kìto gìao)
Antagonism: 1uong kì/phan,
doì dìch/khang, xung khac
Antecedent: 1ìcn lc; tìcn dc;
lsc o//ea~ï tìcn kìcn, qua
trinh, laì lìch
Antediluvian: 1ìcn Iaì Hong
thuv; xa xua, co xua
Antelapsarianism: 1huvct tìcn
dình tìcn nguvcn toì (phaì
Calvìn cho la "truoc nguvcn
toì/sa nga" - /aosas - 1C da
dình san vc so phan doì doì cua
moì nguoì)
Antependium: Io trang trí
truoc ban tho
Anthem: ßan thanh ca
Anthology: Hop tuvcn, suu tap
Anthropic: Io nguoì, huong
nhan; a. or/oc/o/e. nguvcn tac
huong nhan (trong vu tru)
Anthropocentricl-/smï. 0uì
nhan luan, nhan trung thuvct
Anthropogenesis: Khoì
nguvcn nhan loaì, qua trinh
hinh thanh nhan loaì
Anthropogeny: Nhan nguvcn
luan (ban vc nguon goc loaì
nguoì)
Anthropology: Nhan (loaì) hoc
Anthropomorphicl-/smï. Nhan
cach than thuvct, nhan hinh
luan (mìcu ta hoat dong cua
cac than lình, nhu 1C, thco
cach kìcu hanh dong cua loaì
nguoì); a. c/ crea//co. thc nhan
hinh hoa cua phan trinh thuat
vc sang thc
Anthropomorphize: Nhan
hinh hoa
Anthropopathy: Nhan cam (1C
ca m chìu dau kho nhu loa ì nguo ì)
Anthropos: Con nguoì; a.
mu//. than thoaì nguvcn nhan
(ngo gìao)
Anthroposophy: 1hong nhan
hoc/luan, hoc thuvct nhan trí
(cua R. Stcìncr, n. 191J)
Anti-Catholicl-/smï. Chong
Cong gìao
Antichrist: Phan Kìto
Anticipate: Hanh dong truoc;
tìcn du/doan/lìcu
Anticlericalism: ßaì/chong
gìao si
Antidicomarianites: ßaì
1hanh Nau phaì (chong bang
Iuc Narìa: lac gìao thoì xua)
J4b
Anti-intellectualism: Phan trí
luan
Antilegomena: Nghì kình
(kình sach nguv thu hav chính
thu con trong vong tranh luan)
Antilogy: Phan v, nghìch luan,
mau thuan
Antimension: «1hav cho ban
tho» (ßvzantìno: //aoa ca/
dung lam nhu mot loaì ban tho
xach tav)
Antimodernism: Luan trao
chong nao trang tan thoì
Antinomians: Phaì phì luat
Antinomy: 1uong phan, mau
thuan vc nguvcn lv (luat phap,
trìct lv)
Antiochene lc/arc/, r//e,
sc/cc/ï. thuoc Antìokìa
Antipathy: Ac cam
Antiphon: Iìcp ca, dìcp xuong
Antiphonal: Kìcu doì xuong,
dap ca
Antiphonary: Sach dìcp xuong
Antipope: Cìao hoang nguv
Antiquity: 1hoì co daì, thuong co
Anti-semitism: ßaì Io thaì
Antitheism: ßa ì tha n lình, ba ì 1C
Antithesis: Phan dc
Anti-trinitarians: Chong 1am
\ì (phu nhan 1C co J ngoì)
Antitype: Ioì trung, doì hinh,
doì mau
Antonym: 1raì nghia
Anxietylaov/casï. Lo au, uu tu,
boì roì, ban khoan
A pari: Iong luan, cung vav
Apartheid: Chính sach phan
bìct chung toc
Apatheia: \o thìcn huong
Apathy: \o cam, lanh dam
Aphasia: Nat kha nang ngon
ngu
Aphorism: Cach/cham ngon,
ngan ngu
Aphthartodocetae: 1huvct tra
thu nan (cho rang thuc su thi
thc xac IK khong kho, khong
chct, khong hu dì; cuoc kho
nan chi la bìcu kìcn, lam nhu la
Ngaì chìu dau kho that)
Apocalypse: Nac khaì; sach
Khaì huvcn, Kh
Apocalyptic: Huvcn bí, kìcu
khaì huvcn; kình khung (nhu
canh tan thc); a. oamber. con
so bbb (Kh 1J.18)
Apocalypticism: Chu huong
(van chuong, vv) huvcn bí
Apocatastasis: 1huvct cuu do/
phuc nguvcn van vat (0rìgcnc)
J4b
Apocrypha: Nguv thu/kình; tìn
lanh: thu quv dìcn
Apocryphal: 1huoc nguv thu;
bìa dat
Apodictic: \ac quvct; tat vcu
Apollinar(ìan)ìsm: 1huvct
Apollìnarìs (tk 4: chu truong
IK khong co lình hon; Ngoì Loì
thav thc lình hon)
Apologetics: Khoa bìcn/mình
gìao, tín chung hoc
Apologist: Nguoì bìcn gìaì, nha
bìcn gìao
Apologize: \ìn/cao loì
Apology: ßìcn gìaì; loì ta toì
Apopha(n)tìc //ec/cau. 1han
hoc: tìcu cuc, huvcn bí, vo ngon
Apophthegm: Cach/danh ngon
Aporia: \an nan nan gìaì
Apostasv: ßoì gìao, bo/phan dao
Apostate: Nguoì choì/bo dao
(cong khaì tuvcn bo), phan do
A posteriori: Hau thìcn, hau
nghìcm
Apostle: Su do, tong do; a. c/
//e aeo///es. thanh Phaolo;
aocs//e's creed. kình 1ìn kính
cac 1ong do
Apostleship: Cuong/dìa vì tong
do; a. c/ lrauer. Hoì tong do
cau nguvcn
Apostolate: Chuc vì tong do;
vìcc tong do
Apostolic: 1huo c to ng do ; to ng
truvc n; to ng to a, to a tha nh; a.
adm/o/s/ra//co. ha t gìa m qua n
to ng to a (dk J71); a. aae. tho ì
ca c to ng do ; a. caocos. 8b khoan
lua t (quv dìc n) ca c to ng do ; a.
Ccos///a//co. to ng hìc n
a. 0a/aru. tìc u chuo ng a n to ng
toa ; a. 0e/eaa/e. kha m su to a
tha nh; a. la//ers. tong phu
a. Le//er. to ng thu; a. H/o/s/ru.
thua ta c vu ca c to ng do ; a.
lre/ec/are. ha t phu doa n to ng
toa; a. See. 1oa thanh, tong toa
a. S/aoa/ara. to ì cao pha p vìc n
toa thanh; a. Saccess/co. kc
nhìc m ca c to ng do ; a. Trad/-//co.
truvc n tho ng ca c to ng do (ta c
pham cua Hìppolvtus, † 2Jb); a.
\/car/a/e. ha t da ì dìc n to ng to a;
a. c/s//a//co. kình luoc tong toa
Apostolici: Nguoì co song hct
nhu cac tong do (cac nhom qua
khích chu truong trìct dc bat
chuoc cac tong do)
Apostolicity: 1ong truvcn tính,
tong do tính
Apotheosis: 1han hoa, phong
than; cuc thình
J47
Apparition: Hìcn ra, h. hinh;
xuat hìcn
Appeal: Kcu goì, hìcu trìcu;
khang cao, thuong to; vcu cau;
hap dan
Appear: Hìcn ra, xuat hìcn;
hinh nhu
Appearance: \uat hìcn; hinh
dang, dang dap, bc ngoaì
Appel c/ //e eue. Con nguoì
(~ nang nìu quv chuong: Inl
J2.10)
Appellants: 1hanh phan khang
cao (nhom gìao si Phap chong
an lcn cong dong dc phan doì
I. Cìao hoang, nam 171J)
Appetence: Long ham muon,
thcm muon
Appetite: 1hcm muon, duc
vong; ngon mìcng;
ccocao/sc/b/e a.. thcm muon
duc tính; /rasc/b/e a.. thcm
muon no tính; seos///ce a..
thcm muon cam tính
Appreciatel-/coï. Ianh gìa
cao, tham luong; cam phuc, tan
thuong; thuong thuc; bìct on;
tang gìa trì; a. c/ /a///. nhan
thuc duc tìn
Approach: Cach tìcp xuc; loì xu
lv, phuong thuc nghìcn cuu
Appropriation: 1hích ung;
chìcm huu; quv gan, bìct
ung/quv cach (1am \ì hoc)
Approve: Chuan/chap nhan,
tan /dong thanh
A priori: 1ìcn thìcn, tìcn
nghìcm; thoat dau
Apriorism: 1ìcn nghìcm
cach/tính; tìcn thìcn thuvct
Apse: Hau cung/duong
Aptitude: Nang khìcu, kha
nang, nang cach
Aquamanile: ßinh rua tav
Aquarians: Phaì duv thuv
A quo: Khoì han, khoì dìcm
Aramaic: 1ìcng Aram
Arcane larcaoam,-aï. ßí mat,
bí thuat
a. d/sc/o//oe. quv luat bí thuat
Archaeology: Khao co hoc;
b/b//ca/ a.. kh. c. h. kình thanh
Archangel: 1ong su than, tong
lanh thìcn than
Archhishop: 1ong gìam muc;
me/rcoc///ao a.. 1CN chính toa
Archconlraternity: Lìcn phung
hoì
Archdeacon: 1ong pho tc
Archdiocese: 1ong gìao phan,
gìao tinh
J48
Archetype: Nguvcn mau; dìcn
hinh
Archimandrite: Ian vìcn
truong (bcn Iong phuong)
Architriclinus: 0uan gìa/tìcc,
chu chì
Archives: \an thu luu tru;
cong ham; so van kho
Archpriest: LN uan hat, LN
nìcn truong
Ardent: Nong nhìct, sot sang,
hang haì, soì noì
Areligious: \o ton gìao
Areopagite: Hoì vìcn Arcopa-
go, h. v. hoc duong Athcnc
Aretology: 1ung ngon
Argument: Lv chung/lc; luan
chung
Argumentation: Cung cach
bìcn luan
Arianl-/smï. Lac gìao Arìo (tk
4-b)
Aridity: Kho khan
Aristotelianism: Hoc thuvct
Arìstot
Ark: 1au Noc; 4. c/ //e
Ccceoao/: hom bìa gìao uoc;
4.c/ //e Tes//mcou. hom bìa
chung uoc
Armageddon: 1ran tu chìcn
(Kh 1b:1b)
Armenian lr//e, c/arc/ï. (lc
dìcn, CH) Armcnìa
Arminianism: Phaì Armìnìo (†
1b09: mot nhanh 1ìn lanh
Calvìn)
Arms race. Chav dua vu trang
Article c/ /a///. 1ín khoan/
dìcu; a. c/ dea//. phut lam tu,
gìo chct; a. c/ re//a/co. J9 gìao
dìcu cua Anh gìao; 2b gìao dìcu
Ncthodìst
Articulus stantis aut cadentis
ecclesiae: 1ín dìcu song chct
cua CH (toì hc doì voì su song
con cua CH)
Artilicial /osem/oa//co.
1ruvcn/ thu tình nhan tao
Aryan: An-Au
Ascenda(e)ncy: Lv thc/luc
Ascension: Lcn troì, thang
thìcn (IK); a. c/ lsa/a. Isaìa lcn
troì (nguv thu)
Ascent ol Nount Carmel: Lcn
Nuì Camclo (1ac pham cua
thanh Cìoan 1hanh Cìa)
Ascete: 1u si/ng. song kho hanh
Ascesis: Kho chc; kho luvcn
Ascetical //ec/cau. 1han hoc
tu duc kho chc
Ascetic(/smï. 1huat kho chc/
luvcn, doì kho hanh; 4 se. 1u huu
J49
Aseity: 1u huu tính
Asexual: \o (gìoì) tính
Ash Iedoesdau. 1hu tu Lc tro
Ashera oc/e. 1ru than Ashcra
Asperges: Rav nuoc (thanh)
Aspergilll-amï. 0uc rav nuoc
(thanh)
Aspersion: Rav nuoc (kìcu Rua
toì)
Aspirant: 1hinh/ung sình
Aspiration: Khat vong,
nguvcn/kv vong; loì nguvcn tat
Assemhle: 1ap/nhom hop
Assemhly: Hoì dong, cong
doan; hoì nghì; a. c/ Ccd. Cìao
phaì 1rìcu than hoì (1ìn lanh
Pcntccostal)
Assent c/ /a///. Ion nhan duc
tìn, tìn nhan/ thco, tín phuc
Assertion: 0uvct doan, khang
dình
Assessor: Co van tham phan,
hoì tham
Assimilatel-/coï. Iong hoa;
tìcu hoa; hap thu; thau trìct
Assistant: 1ro lv/ta
Assistancy: \ung (lìcn tinh)
dong (Iong 1cn)
Associate oas/cr. Cha pho
Association: Phoì/lìcn hop;
lìcn tuong; hoì doan; c/ /deas.
lìcn kct tu tuong, lìcn tuong
Assume: Iam nhan; thua nhan
Assumption: Cìa dình; dua vc
1roì; a. c/ //e 8/essed \/ra/o
Haru. I. 1rình Nu Narìa hon
xac lcn 1roì, Nong trìcu; a. c/
Hcses. Nosc duoc dua lcn 1roì
(nguv thu)
Assumptionists: Iong Nong
trìcu
Assurance: ßao dam; bao hìcm
Assure: Ioan chac, bao dam
Astrology: 1huat chìcm tình
Asylum: Cho tru an, noì nuong
nau; r/a// c/ a.. quvcn tru ngu/
tì ho
Asyrian C/r/s//aos. Kìto huu
Canh gìao (o 1rung Iong)
Ataraxy: \o cam/gìac/uu;
thanh tình, binh than
Atavism: Nct to truvcn, laì
gìong
Athanasian Creed. ßan tuvcn
tín thanh Athanasìo (cung goì
la 0a/camaae, tk b)
Atheism: 1huvct vo than; /a-
mao/s//c a.. nhan van vo than;
ma/er/a//s//c a.. duv vat vo than
oeaa//ce a.. vo than tìcu cuc
(khong co lv do dc tìn); ocs///ce
Jb0
a.. vo than tích cuc (co lv do dc
khong tìn); orac//ca/ a.. loì
song vo than, vo than thuc tc/
tìcn; sc/eo////c a.. vo th. khoa
hoc; sus/ema//c a.. vo than hc
thong; //ecre//ca/ a.. vo than lv
thuvct
Atheist: Ng. vo than
Atomism: 1huvct nguvcn tu,
thc vì tan/phan
meo/a/ a.. vì phan tam than
Atonel-meo/ï. Icn bu, boì
thuong; dcn toì; a. 0au lYcm
K/ooarï. ngav dcn toì, xa toì
(Lv 1b:1tt)
Atony: Nat truong luc
Atrophy: Suv nhuoc, gav mon,
tco top
Attachment: Can bo, quvcn
luvcn
Attempt: 1hu, co gang, no luc;
toan tính, muu toan; muu do
Attempted marr/aae. muu hon
(gìao si tu dong kct hon: phì
phap bat thanh)
Attention: Chu v
Attitude: 1haì do; tu thc, dang
dap; meo/a/ a.. th. d. tình than,
tam/nao trang
Attrihute: 1huoc tính; uu
pham, dac tính; thuoc tu/ngu;
bìcu trung; ccmmao/cab/e a..
u. ph. kha thong; eo///a//ce a..
u. ph. huu thc
Attrihution: 0uv vao, gan cho;
quv thuoc, bìct/dac quv
Attrition: Lv hoì, an nan (vi so
hinh phat); tìcu hao
Attritionism: 1huvct uv hoì
(cho rang an nan toì cach
khong tron cung du dc chìu bí
tích cao gìaì ncn)
Atypical: Khong tìcu bìcu, vo loaì
Audians: Lac gìao Audìo (tk 4)
Audience: 1ìcp kìcn, vct kìcn;
khan gìa, cu toa; phìcn toa
Auditor: 1hính gìa; kìcm toan
vìcn; du thính vìcn tu do (trong
cac khoa hoc)
Aufklärung: (thoì daì) anh sang
Augshurg Cco/ess/co. ßan
tuvcn ngon Augsburg (1ìn
lanh, n. 1bbb)
Augur: 1hav boì (thoì co La Na)
Augustinians: Iong thanh
Augutìno
Augustini(anì)sm: Hoc thuvct
thanh Augutìno
Aumhry: 1u nho (dc gìu do vat
thanh: dau, chcn, sach thanh,
v.v.)
Aureole: Hao quang
Jb1
Auricular Cco/ess/co. \ung toì
toa kín ("kc bcn taì")
Austerel-//uï. Nghìcm khac;
khac/kham kho, kho hanh
Austerities: Nhung vìcc kho
hanh
Authenticl-//uï. Chính thuc/
phap; trung thuc, chan chính;
dích thuc, chính xac
Authoritarian: Ioc doan,
chuvcn quvcn
Authoritative: Co tham quvcn,
co uv tín
Authorities: Lv tha n (x. lcaersï
Authority: 0uvcn thc, uv
quvcn/ thc; thc gìa, uv tín;
d/c/oe a.. than quvcn
Autism: ßcnh tu kv/toa (thu
kín minh laì, khong gìao tìcp
duoc voì nguoì khac)
Autocephalous: 1u trì, bìct lap
(mot CH)
Autocracy: Chuvcn chc, ch.
quvcn
Auto-da-Fe: Sac lcnh vc duc
tìn (kct an hoac tha toì); hinh
phat hoa thìcu
Autoerotism: 1u kích duc
Autonomous mcra///u. Luan lv
tu lap (ca nhan tu chu, khong
phu thuoc vao mot aì, kc ca 1C)
Autonomous Re//a/cas Hcase.
1u/dan vìcn tu trì (khong co bc
trcn cao hon bc trcn nha)
Autonomy: 1u trì/lap; tu chu
(doì laì voì /e/ercocmu)
Autopsy: Phau nghìcm tu thì
Auxiliary: Phu, thu vcu; phu
tro, phu bo; phu ta; a. 8/s/co.
CN Phu ta; a. /uoc//eses: gìa
thuvct bo tro; a. Sa/o/s: cac
thanh «ma/ /au» (14 vì thuong
duoc coì la bau cu thanh cong
nhat), cac thanh hav cuu gìup
Availahlel-////uï. San co/dung,
kha dung; san sang
Avarice: 1ính tham lam, ha
tìcn, kco kìct
Avatarl-aï. 1han nhap thc (An
do gìao)
Ave Naria: Kình Kính mung
Avenger c/ b/ccd. Nguoì doì no
mau (Is Jb.19)
Averroism: Hoc thuvct
Avcrrocs († 1198)
Aversion: Com/chan ghct, ghc
tom, kình tom
Awakening: 1huc tinh; tinh/
gìac ngo, nhan thuc; phat
dong, khoì dav
Awareness: Cìac ngo, v/nhan
thuc
Jb2
Axiology: Cìa trì hoc
Axiom: Iình lv, tìcn dc; cham
ngon; dìcu hìcn nhìcn
Azyme: ßanh khong mcn
Azymites: Phaì dung banh
khong mcn
JbJ
B
BA l8ac/e/cr c/ 4r/s. /S~Aßï.
Cu nhan van chuong
Baal: 1han ßaal
Bahel: 1hap ßabcl; hon don
Bahylonia: ßabvlonìa; 8. ev//e.
thoì luu dav o ßabvlonìa
Backhiting: Noì xau sau lung
Baccalaureate: 1u taì
Background: Hau canh, ncn
canh; boì canh; laì lìch; b.
//ecru. hoc thuvct hau canh
Bad evamo/e. Cuong xau/mu;
b. /a///. thìcu thanh that, v
gìan, gìan lan, bat luong; ac v,
da tam
Bahaism: Iao ßahaì
Baianism: 1huvc t ßaìo († 1b89)
Baldacchino: Phuong/tan du
(chc trcn ban tho), long chc
Balm, ba/sam. Nhua thom; to
hop huong
Baltimore Ca/ec//sm. Sach
Cìao lv ßaltìmorc
Ban: Cam chi; lcnh cam; kct
an, tuvct thong
Banns: Cao thu hon phoì, rao
hon phoì (dk 10b7)
Baptism: Phcp Rua (toì), thanh
tav; b. c/ b/ccd. r. toì bang mau
(tu dao truoc khì chìu phcp rua)
b. c/ des/re. rua toì bang uoc
muon; b. c/ //re: rua toì bang
lua (~ uoc muon); b. /o //e
Hc/u So/r//. chìu on 1hanh
1han; ccod///coa/ b.. rua toì voì
dìcu kìcn; /o/ao/ b.. rua toì haì
nhì; /au b.. phcp rua tu tav gìao
dan
Baptismal lco/. Cìcng Rua toì;
b. arace. on phcp rua toì; b.
oame. tcn thanh; b. rcbe. ao
rua toì; b. ccas'orcm/ses. loì
hua rua toì/khì chìu phcp rua;
b. aa/er. nuoc rua toì
Baptistery: Cung/dcn rua toì
Baptist, //e: 1hanh Cìoan 1av
Cìa
Baptists: Phaì truong tav; phaì
ßap-tít
Baptize: Rua toì (ban, nhan)
Barhiturate: ßacbìturat
Bareloot lr/ars. 1u si chan
khong, kho hanh
Bar-Jonah: Con Cìoan (tcn ho
cua thanh Phcro)
Barmitzvah: Con traì Io thaì
tuoì 1J; lc mung lcn 1J
Barnahas: ßa-na-ba; /e//er c/
8.. 1hu cua ßa-na-ba (nguv thu)
Jb4
Barnahites: 1u si Iong thanh
Phaolo
Baroque: ßaroc (kìcu nghc
thuat)
Bartholomew: ßa-to-lo-mc-o
Baruch: ßa-ruc, ßr
Base ccmmao//u. Cong doan
can ban
Basel, ccaoc// c/. Cong dong
ßasìlca (n. 14J1-1449)
Basilians: 1u si Iong thanh
ßasìlìo
Basilica: \uong cung thanh
duong; b. Ha/cr. daì v. c. th.
Iuong; b. H/ocr. tìcu v. c.
thanh duong; la/r/arca/ b..
gìao duong thuong phu
Basilidians: Phaì ßasìlìdcs
(ngo gìao, tk 2)
BC lbe/cre C/r/s/ï, 8C/ lbe/.
ccmmco eraï. 1ruoc IK, truoc
cong nguvcn
Beads, /e// //e. Lan (trang) hat,
lan chuoì
Bearer: Chu thc quan thu
Beatilic: \ình phuc; b. ao/co.
phuc hìcp, kct hìcp trong vình
phuc; b. c/s/co. phuc kìcn, thì
kìcn vình phuc
Beatilyl-/ca//coï. 1on phong
chan phuoc/a thanh
Beatitude: Hanh phuc
Beatitudes, //e. ßat chính
phuc, tam moì phuc that (Nt
b:J-12)
Bedevil: 0uv am; gav/lam boì
roì, hanh ha
Beelzehuh: ßc-cn-dc-bun, quv
truong, tuong quv
Beg: An xìn, hanh khat; naì xìn
Beget: Sình san; l/rcoa TC~ï
nhìcm sình; 0o/u 8eac//eo.
Con Not 1C
Beguines, 8ea/ards: Hìcp hoì
gìao dan ßcganh (song chung -
nam rìcng, nu rìcng - ma
khong co loì khan, o ßi, Ha lan;
bì CH lcn an)
Behaviour: Cung cach hanh
dong, thaì do ung xu
Behaviourism: 1am cu thuvct,
chu thuvct hanh vì
Being: Huu thc, hìcn huu, ton
taì; b. //se//. tu huu thc
Bellry: 1hap chuong
Belial: ßc-lì-a, Satan
Beliel: 1ìn tuong, tín nguong,
long/nìcm tìn, duc tìn
Believe: 1ìn, tìn tuong
Bell: Chuong
Belonging: 1huoc vc; hc thuoc
seose c/ b.. cam thuc hc thuoc
Jbb
Beloved d/sc/o/e. Non do Chua
vcu (Ca 1J:2J)
Benedicite: 1. 1hanh thì "Chuc
tung Chua dì..." (In J:b7-90);
2. kình "\ìn Chua chuc lanh"
(truoc bua an)
Benedictines: 1u si Iong ßìcn
Iuc
Benediction: Phcp lanh, loì
chuc lanh/phuc; b. c/ //e
8/essed Sacrameo/. chau/phcp
lanh Ninh 1hanh Chua
Benedictional: Sach (cac) phcp
lanh
Benedictus: ßaì ca "Chuc
tung" (Lc 1:b8-79)
Benelaction: \ìcc thìcn/ nghia;
cua dang cung
Benelactor: An nhan, nha hao
tam
Benelice: An bong gìao si,
bong loc (dk 1272)
Beneliciary: 1hu huong an
bong; huong loì
Benelit: Loì ích; loì loc; loì
dìcm; mon tro cap, cap phí; dac
huc; dac quvcn; b. c/ C/erau.
dac quvcn gìao si (khoì chìu
quvcn toa doì)
Beneplacitum apostolicum:
Chap thuan cua 1oa thanh
Benevolence: Long: nhan, tot,
khoan dung; hao/tu tam, thaì
do rong luong
Benighted: Iot nat, lac hau
Benignity: Hìcn lanh/hau, nhu
mi, khoan hau; khình trang
(khong tram trong), nhc, lanh
Berakah: Kình ta on hoac cau
chuc (Io thaì)
Bernardines: 1u si Iong thanh
ßcnado caì cach
Beseech: Khan cau, van naì
Bestial: Ia man, tan bao, dav
thu tính
Bestiality: 1hu tính; thu dam
Bestiaries: 1ap truvcn vc dong
vat (1rung co)
Bestow: ßan tang
Bethlehem: ßc-lcm
Betrothal: Iính/hua hon
Bewitch: ßo bua mc, phu,
vcm; mc hoac; lam cho mc sav,
quvcn ru
Bhagavat: 1hc ton
Bhakti: 1ín thac aì mo
Bhandanta: Iaì duc
Bhiks(h)u: 1v khco, khat si,
tang nì
Bias: 1hìcn lcch, xu huong;
thanh kìcn
Jbb
Bihle: Kình 1hanh; b/b/e-
bas//oa. thuvct gìang qua
khích (thco loì duv van tu); b.
C/r/s//aos. mot nhanh CH
Ncthodìst; b. serc/ce. cu hanh/
phung vu Loì Chua; b. scc/e/u:
hìcp hoì K1
Bihlia pauperum: Kình 1hanh
la/a/ oa/ecï tranh truvcn
(1rung co: dung dc dav gìao lv
kình thanh bang tranh vc)
Bihlical: 1huoc Kình 1hanh; b.
arc/aec/cau. khao co hoc vc
thoì daì K1; b. c/rcoc/cau.
nìcn daì bìcu/hoc K1; b.
Ccm/ss/co. Lv ban K1; b.
cr///c/sm. thuat nghìcn cuu phc
binh K1; b. mccemeo/. phong
trao K1
Bihlicism: Chu thuvct duv K1
Bihliography: 1hu muc
Bihliolatry: 1on tho K1
Bidding orauer. Kình cau Anh
gìao
Bier: Ion cang/khìcng quan
taì; ao quan, quan taì
Big-hang: \u no lon (khoì
dìcm vu tru)
Bigamy: Lav haì vo/chong;
song hon
Bigotl-ed,-ruï. Co chap, hcp
hoì, bc phaì; cuong/muoì tín
Bilingual: Song ngu
Bilocation: Luong taì (hìcn
dìcn mot luc o haì noì)
Bination: Lam haì Lc mot ngav
Binding aod /ccs/oa. 0uvcn
buoc go (IK trao ban cho
thanh Phcro)
Bingo: 1ro danh bìngo
Binitarianism: 1hìcn Chua Haì
Ngoì (lac gìao)
Biodegradahle: Ic hu thoì (do
tac nhan sình hoc, vì khuan)
Bioethics: Sình luan thuong
hoc, sình dao duc hoc
Biogenesis: Sình nguvcn trinh
(khoì nguvcn su song), sình
nguvcn thuvct
Biography: 1ìcu su
Biological aar/are. Chìcn
tranh sình hoc/vì trung
Biologism: Iuv sình luan
Biology: Sình vat hoc, sình hoc
Bionics: Phong sình hoc, sình
kv thuat
Biopsy: Sình thìct
Biorhythm: Chu kv sình hoc,
nhìp s. h.
Biosphere: Sình cau/quvcn,
sình vuc
Jb7
Biotechnology: Kv thuat sình
hoc, sình kv
Biretta: Nu canh vuong (gìao
si), barct
Birth cco/rc/. Han chc/dìcu
hoa sình san
Birthday: Sình nhat
Birthrate: 1v suat sình
Birthright: 0uvcn tap am, thua
kc
Bisexual: Luong gìoì tính
Bishop: Cìam muc
Bishopric: Iìa phan
Black: Nau dcn; da dcn; dcn
toì; b. caocos: kình si thanh
Augutìno; b. dea//. dìch hach
(tk 14); b. /as/. an chav nhat,
nhat chav; b. /r/ars. tu si Iong
Ia Nình; b. maa/c. quv thuat;
b. Har/a. ro dung rau; lbcoaï
xc cho tu; b. Hass. 1hanh Lc
nhaì, ta lc, lc tho Satan; b.
mco/s. tu si Iong ßìcn Iuc; b.
s/eeo. con chìcn ghc, phan tu
hu don; b. //ec/cau. than hoc
da dcn
Blackhall: ßo phìcu chong,
danh hong
Blacklist: So dcn; vo so dcn/so
cam (cac sach)
Blackmail: 1ong tìcn; ham doa
Blaspheme, b/aso/emu. Pham
thuong/thanh, long ngon, bang
bo
Bless: Chuc lanh/ phuc; ban/
gìang phuc
Blessed: Iuoc dìcm phuoc, co
phuc; T/e 8.. a thanh, chan
phuoc; 8. Sacrameo/. Ninh
1hanh Chua, 1hanh 1hc; 8.
\/ra/o. Iuc 1rình Nu
Blessing: Cau/chuc phuc, chuc
lanh; phcp lanh; dìcu lanh;
aocs/c//c b.. phcp lanh 1oa
thanh; b. /o d/saa/se. gap dìcu
lanh trong chuvcn du, gap hoa
ma hoa ra mav
Blind: Nu; b. a//eu. ngo cut
b. soc/. dìcm mu
Bliss: Hanh phuc, toan phuc,
cuc lac
Blood: Nau; b. brc//er. anh cm
kct nghia; b. /as/. ua gìct choc
b. mcoeu. tìcn thuc gìct muon;
boì khoan an mang; b. c/ //e
Ccceoao/. mau Cìao Loc; b.
re/a//co. huvct hc, huvct
thong, h.toc; b. sacr///ce. cuoc
hv tc dam mau; b. //ec/cau. th.
h. huvct thuc; orec/cas b.. bao
huvct IK; sacr///c/a/ b.. mau hv
tc
Jb8
Blue 4rmu. Iao bình xanh
(hìcp hoì sang lap nam 194b)
Boanerges: «Con thìcn loì»
(Nc J:17, tcn IK dat cho
Cìacobc va Cìoan)
Boasting: Khoc khoang, khoac
lac; hanh dìcn; tu khoa, tu hao
Boat: 1au, thuvcn; /oceose b..
binh huong
Bodhi: ßo dc, Iao, Cìac, 1rí
Bodhihrdaya: Iao tam, ßo dc
tam
Bodhisattva: ßo tat
Bodily: 1huoc vc co thc, thc xac
Body: 1hc xac, than thc; vat
thc; hoì, doan, gìoì, khoì; b.
/aoaaaae. ngon ngu cu chi; b.
c/ C/r/s/. Ninh 1hanh Chua; b.
c/ //e C/arc/. cong doan CH
Bogomils: 1on phaì ßogomìlo
(kìcu Nanìkco, nhì nguvcn,
thoì 1rung co)
Bohemian 8re//reo. Anh cm
ßohcmìa (ton phaì kìto, tach
khoì Ltraquìsts, n. 14b7, va sau
nav kct hop voì phaì Calvìn)
Bollandists: ßollandìst (thanh
vìcn to chuc Jcan ßolland,
chuvcn khao cuu va bìcn soan
tìcu su cac thanh)
Bolshevism: Chu nghia bonscvíc
Bona lide: 1hìcn v, thuc
tam/long, thanh thuc
Bond c/ Harr/aae. Iav hon
phoì, lìcn hc vo chong, hon hc
Bondage: Canh: no lc, gìam
cam
Book: Sach, kình, thu; b. c/
Ccmmco lrauer. Sach Kình
Chung (Sach phung vu Anh
gìao); b. c/ Hcars. Sach gìo
kình, sach nhat tung; b. c/ L//e.
So truong sình
Born aaa/o. 1aì sình (phaì kìto
leo/eccs/a/ï
Bounteousl-///a/ï. Ioì dao,
quang daì
Bounty: Rong raì, hao phong,
quang daì; qua bìcu, tìcn
thuong
Brahman: ßa la mon, tu tc ßlm
Braille: Chu brav, chu noì
Brain dea//. Chct phan nao
Brainstorming: Phuong phap
kích nao
Brainwashing: 1av nao
Brakel-/oa c/ï //e 8read. Lc
bc banh
Branch //ecru. ßìct chì thuvct
(Anh gìao)
Brazen sea. ßc nuoc bang
dong (1\ 7.2J)
Jb9
Bread: ßanh; a//ar b.. banh lc;
b. c/ ///e. banh truong sình; ao-
/eaceoed b.. banh khong mcn
Brethren: Anh cm
Breviary: Sach nhat tung,
Phung vu gìo kình
Bride: Co dau, tan nuong; b. c/
C/r/s/. Hìcn thc IK
Bridegroom: Chang rc, tan lang
Briel: Ioan sac; b. aoder //e
Sea/ c/ //e l/s/ermao. d. sac
dong an nhan Cìao Hoang
Brimstone: Iìcm sình (Kh
9.17,18)
Broad Church: Cìao hoì quang
phaì (Anh gìao)
Broadstole: Iav cac phcp lon
(cua pho tc)
Brotherhood: 1inh anh cm,
huvnh dc doan
Brother-in-law: Anh cm
chong/vo/rc
Brothers: Anh cm; su huvnh;
nam tu si khong lình muc; b. c/
//e C/r/s//ao Sc/cc/s. su
huvnh Iong La san; b. Hcso/-
/a/ers. su huvnh Iong 1hanh
Cìoan 1hìcn Chua
Bruised reed. Sav dap (Is 42.J)
Buddha-Dharma-Samgha:
Phat-Phap-1ang
Buddhism: Phat gìao
Bull: Sac chi, trong sac
Bullarium: 1hu tap cac Sac chi
Burden c/ orcc/. ßon phan
chung mình
Bureaucracy: Chc do quan lìcu,
thoì thu laì
Burgomaster: 1hì truong
Burial: Iam tang, vìcc tong
tang
Burning 8as/. ßuì gaì chav ruc
(Nosc)
Bursar: Nguoì quan lv taì
chanh (truong hoc), ng. co hoc
bong
Burse: ßao tuì nho (dung khan
thanh, Ninh 1hanh); hoc bong
Buskins: ßít tat CN (mang khì
lam Lc trong: thco mau phung
vu)
B.V.N. l8/essed \/ra/o Haruï.
Iuc 1hanh Nu 1rình Narìa
Bylaw: Luat lc dìa phuong; noì
quv (cua mot hoì doan, to chuc,
vv)
Byzantine: 1huoc ßvdanxìo
(Constantìnop); phuc tap vo lv;
b. d/scass/co. tranh caì vìcn
vong
Byzantinism: Kìcu ßvdanxìo,
vìcn vong
Jb0
C
Cah(ba)la: Phcp bí truvcn (xcm
//ecsco/u. phap thuat thong
truvcn Kình thanh cua Io thaì;
bí thuat dc gìao thong voì thc
gìoì sìcu vìct)
Cahhalistic: 1huoc bí phap,
phap thuat, than thong, bí hìcm
Caesaropapism: 1hc chc /chu
thuvct luong quvcn nguvcn thu
(nam ca quvcn doì lan quvcn
dao)
Caesura: Ngat gìong (trong
cach ngam tho)
Cacsarcan/Ccsarìan: No da con
Caiaphas: Caì-pha
Cain: Ca-ìn
Calced: Iì gìav
Calelactory: Lo suoì; binh suoì
tav (binh cau chua nuoc nong
dc lình muc suoì tav khì lam lc)
Calendar: Nìcn lìch; C/arc/
///ara/ca/ c.. gìao lìch;
Creacr/ao c.. nìcn lìch do ICH
Crcgorìo \III an dình (n. 1b82);
Ia//ao c.. nìcn lìch do Cìulìo
Ccsar an dình
Calixtines: Phc chcn thanh
(nhanh on hoa cua phaì luong
hinh Huss(-ìta): x. a/raaa/smï
Calling: 0n goì; thìcn huong;
nghc nghìcp
Callousl-oessï. Nhan tam
Calm: Ycn lang/tinh;
binh/dìcm tinh, thanh than
Calumny: \u khong/cao
Calvary: Ioì so, Canvc
Calvinism: 1huvct/phaì Calvìn
(† 1bb4)
Camaldolese: 1u si Iong
Camaldolì (do thanh Romualdo
sang lap, n. 1012)
Camauro: Nu nhung do (cua
IHC: thoì xua)
Camerlengo, Camerar/as. Hau
can/thì tung vìcn
Campanile: 1hap chuong
Canaanite: Nguoì Ca-na-an;
S/mco //e C.. Sìmon Canaan
(tong do: Nt 10.4)
Candelahrum: Icn tru, dcn gìa
nhìcu ngon
Candidate: Lng vìcn, cu v.,
ung sình, du tuvcn, thí sình
Candle: Cav ncn; lasc/a/ c..
ncn Phuc sình
Candlemas: Lc ncn (2-2)
Candlestick: Cìa dcn ncn,
chan ncn
Canon: 0uv tac, tìcu chuan;
kìcu mau; thu quv, quv dìcn;
Jb1
dìcu khoan; c .c/ a ccaoc//.
khoan luat; c. c/ //e Hass. lc
quv; c. c/ Scr/o/are. chính luc
Kình thanh; c. c/ Hara/cr/. ban
kc cac sach Kình thanh do ong
Nuratorì (1b72-17b0) kham
pha; c. a////o //e c.. cot tuv
quv dìcn
Canon: Kình si; c. leo//eoc/a-
ru. k. s. xa gìaì; c. Reaa/ar. k. s.
dong
Canon Iaw: Cìao luat
Canoness: Nu kình si
Canonical: 1hco gìao luat; c.
ce/ebra//co: cu hanh thco thc
thuc g. l.; c. e//ec/s. gìa trì gìao
luat; c. /crm. thc thuc luat dình
c. /cars. cac gìo kình; c. m/s-
s/co: bo nhìcm, uv thac hop
luat; c. oeoaoce. nghì thuc gìaì
toì lvaaï. c. ocssess/co. chính
thuc dam nhan nhìcm vu; c.
c/s//a//co. kình luoc thco g. l.
Canonicals: Lc phuc gìao si
Canonicity: 0uv dìcn tính
Canonist: Chuvcn vìcn gìao
luat, nha gìao luat
Canonize(-atìon): Phong thanh;
lìct kc vao quv dìcn, quv muc
Canons, reaa/ar. Kình si dong
Canopy: 1ruong, tan; vom
Canossa, /c ac /c. Ha minh, cuì
minh truoc mot doì thu (chìu
thua sau tran dau)
Cantata: 1hanh ca doan ban,
Cantat
Canticle: ßaì thanh ca, ca vình;
C. c/ Cao//c/es. Iìcm ca, Ic; C.
c/ //e Sao. baì ca mat troì (cua
thanh Phanxìco Assìsì)
Cantor: 1hanh ca vìcn; linh
xuong vìcn
Caodaism: Cao Iaì tam kv pho
do
Capernaum: Ca-phac-na-um
Capital: 1hu do/phu; chu hoa;
chu vcu; von, tu ban; c. oao/s/-
meo/. tu hinh; c. s/os. can toì,
cac moì toì dau; c. c/r/aes. can
duc, cac nhan duc chính
Capitalism: 1u ban chu nghia
Capitular Hass. 1hanh Lc cong
doan kình si
Capitulary: 1ap quv chc dan su;
cuon quv luat cua: dìa phan,
kình si doan, v.v.; lvaaï ban dan
nhap (tom luoc noì dung moì
mot cuon sach) Kình 1hanh
Cappa: Ao choang; c. maaoa.
ao choang lon (cua cac hong v
va gìam muc)
Cappadocian la//ers. Cac
Jb2
Cìao phu Capadoxìa (8as///c,
Creacr/c Na:/ao:c va Creacr/c
N/sa)
Captatio henevolentiae: Luong
nình, lav long
Captivity /o/s//es. Nguc trung
thu (Pl, Cl, Lp, Plm)
Capuchins: 1u si Iong
Phanxìco caì cach
Caput: Iau; thu linh
Cardinal: Hong v (dk J49); can
ban, chu chot; c. 8/s/co. hong
v dang gìam muc (dk Jb0); c.
Camar/eoac. h. v thì than; c.
0eacco. h. v dang pho tc; c.
0eao. h. v nìcn truong; c. Le-
aa/e. h. v dac su; c. lre/ec/. h.
v bo truong; c. lr/es/. h. v lình
muc; c. lrc/ec/cr. h. v bao tro;
c. lrc/c-deacco l//rs/ c. deaccoï.
h. v truong dang pho tc; c.
\/car. h. v daì dìcn/gìam quan
Cardinal \/r/aes. 4 ban duc tru
(khon ngoan, tìct do, dung luc
va cong chính)
Cardinalate: Chuc hong v
Care c/ Sca/s. 1ac vu (luat
dình) cham lo cho cac lình hon
(dk 1b0)
Cargo Ca//. Iao tho do vat
(phong trao ton gìao Nclancdì
gìong nhu 1hìcn saì thuvct)
Caritas Intenationalis: Hoì
cuu tc Cong gìao quoc tc
Carmel: Nuì Cac-mcn
Carmelite: 1u si Iong Camclo/
Cat Nình
Carnal: \ac thìt, nhuc duc
Carnival: Hoì cacnavan, lc hoì
vuì choì cong cong truoc mua
traì gìoì (Nua Chav)
Carolingian: Lìcn quan dcn
thoì Charlcmagnc († 814; thoì
daì, caì cach, vv)
Cartesianism: Chu thuvct
Icscartcs (1b9b-1bb0)
Carthage ccaoc//s. Cac cong
dong Cacthago (tk J-b)
Carthusians: 1u si Iong thanh
ßruno (10J2-1101)
Case: 1ruong hop; trang huong,
hoan canh; vu, no; loaa~ï
cach, thc cach; c. c/ ccosc/eoce.
no/nghì van luong tam;
reserced c.. no danh rìcng
Cassock: Ao dong (x. sca/aoe)
Caste: Iang cap, tang lop xa hoì
Casualism: 1huvct ngau nhìcn
Casualness: 1ính ngau nhìcn
Casuistry: Cìaì nghì hoc, ung
dung hoc; kv thuat gìaì cac no
luong tam
JbJ
Catacomh: Hang toaì dao
Catalalque: ßuc quan taì,
gìan/daì lình cuu
Cataphatic //ec/cau. 1han hoc
tích cuc
Catechesis: Huan gìao, dav
gìao lv
Catechetical: Lìcn quan dcn
huan gìao; c. ca/ae. gìa trì
huan gìao
Catechetics: 1huat huan gìao
Catechism: Sach gìao lv, sach
bon
Catechist: Cìao lv vìcn, gìang
vìcn gìao lv
Catechize: Iav gìao lv
Catechumen: Nguoì du tong;
Hass c/ //e c.. phan dau 1hanh
Lc (truoc luc dang lc)
Catechumenate: 1hoì gìan du
tong
Categorical: Iut khoat, nhat
quvct; thuoc pham tru; c.
/moera//ce. quv tac luan lv
tuvct doì (thuvct lm. Kao/)
Category: Loaì, hang, khoì;
pham tru
Catena: Sach chu gìaì (vaa.
gìaì thích tung cau K1 voì
nhìcu chu dan cua cac tac gìa
khac nhau)
Catharil-s/ï. Lac gìao Cathar
(trao luu nhì nguvcn, kho hanh
1rung co)
Catharsis: 1av rua; gìaì toa/vì
tam than; thanh tav tam hon;
quan truong, rua ruot
Cathedra: 1oa, ngaì, gìang dan,
ghc/chuc gìao su; ev c.. tu
thuong toa (gìao huan), dung
quvcn toì thuong; dut khoat
Cathedral: Nha tho chính toa;
c. c/ao/er. kình si doan; c.
sc/cc/. truong dav hat cho ca
doan lvaaï
Cathedraticum: 1huc chính toa
(phan dong gop gìao xu nap cho
gìam muc, thco Cìao luat cu)
Catholic: Cong gìao; c. 4c//co.
c. g. tìcn hanh; c. 4ocs/c//c
C/arc/. CH daì cong su do
(gìao phaì 1ìn lanh: lrc/oa//esï.
c. C/arc/. CH c. g.; c. /o/s//es,
Le//ers. cac thu chung (K1: Cc,
1+2Pr, 1+2+JCa, Cd); c.
Ha/es/u. vua 1av ban nha; c.
Re//e/ l/maoc/oa//co/ 4c/s. dao
luat gìaì phong (tra cho ng. dan
cac quvcn cong dan ma truoc
do Anh quoc da tuoc mat)
Catholicate: Iìa hat/chuc gìao
chu (trong CH tu trì ßa tu,
Jb4
Armcnìa, Ccorgìa)
Catholicism: CH (thc gìoì, tính
chat) cong gìao; ocoa/ar c.. gìoì
cong gìao binh dan
Catholicity: 1ính chat pho
quat, cong gìao tính; ac/aa/ c..
cong gìao tính thuc chat; mcra/
c.. c. g. t. tình than; o/us/ca/
c.. c. g. t. thuc su; c/r/aa/ c.. c.
g. t. tìcm tang
Catholicos: 1uoc hìcu gìao chu
(trong cac CH Armcnìa,
Ccorgìa va Asvrìa)
Causa sui: 1u nhan
Causality: 1uong quan nhan
qua, nguvcn nhan tính; /aa c/
c.. dình luat nhan qua; or/oc/-
o/e c/ c.. nguvcn lv nhan qua
Causative: 1ac dong nhu la
nguvcn nhan, tính cach
nguvcn nhan
Cause: Nguvcn nhan, can co,
duvcn do. nguvcn nhan toì
thuong (1C); d/socs/oa c..
nguvcn nhan chuan bì; e///ceo/
c.. n. nh. tac thanh; evemo/aru
c.. nguvcn nhan mo pham,
kìcu mau; //oa/ c.. nguvcn
nhan muc dích, cuu canh; //rs/
c.. n. nh. dc nhat; /crma/ c.. n.
nh. mo thuc; /os/rameo/a/ c..
nguvcn nh. dung cu; ma/er/a/
c.. n. nh. chat thc; mer//cr/cas.
vi cong duc; mcra/ c.. n. nh.
luan lv; or/oc/oa/ c.. nguvcn
nhan chu vcu, chính nhan;
remc/e c.. n. nh. xa/gìan tìcp,
vìcn nhan; seccod c.. nguvcn
nhan dc nhì, thu nhan;
seccodaru c.. nguvcn nhan
phu thuoc; sa///c/eo/ c.. nguvcn
nhan toan tuc, tuc nhan;
saoreme c.. n. nh. toì cao; /c/a/
c.. n. nh. toan dìcn; a///ma/e c..
n. nh. toì hau
Cause-ellect re/a//cos//o.
0uan hc nhan qua
Cause: \u kìcn, vu an, an kìcn;
c. c/ caoco/:a//co. vu phong
thanh
Cause: Lv do; su nghìcp
Cautel: 0uv tac chu do (vc cac
bí tích)
Caution: Can than, than trong;
canh bao/cao
Cautiones: Loì hua hon nhan
khac dao (bao dam sc gìao duc
con caì trong duc tìn cong gìao)
CF: C/arc/ c/ /oa/aod. CH
Anh (Anh gìao)
CF: C/r/s//ao era, ccmmco
era. Cong nguvcn
Jbb
Cedron: Kít-ron
CFIAN: Lìcn hìcp cac Hoì
dong Cìam muc Chau Nv
Latình
Celehrant: Chu tc/lc
Celehratel-//coï. Nung kính;
cu hanh cuoc/lc mung; c. //e
memcru. kính nho
Celehret: Chung thu hanh lc
Celestial: 1huoc vc: troì, 1hìcn
vuong, th. Cìoì; c. bcd/es. vat
thc thìcn gìoì; thìcn thc; c.
c//u. thìcn do; c. //erarc/u.
thìcn pham/trat (thìcn than); c.
mec/ao/cs. co hoc thìcn thc
Celihacy: Ioì/tinh trang doc
than
Celihate: Ioc than
Cell: Phong nho; xa lìm; tc
bao; chì bo
Cellarer: Ian si luong daì (lo
vc luong thuc)
Celtl-/cï. Nguoì (dan toc) \cn-to
Celtic C/arc/. CH \cn-to (o
Anh quoc truoc thoì thanh
Augutìno Cantcrburv († b0b); c.
crcss. thap gìa co vanh tron
Cemetery: Nghia trang/dìa, dat
thanh
Cenacle: Nha/phong tìcc lv
Conohite: Ian si; cong doan an
tu
Cenotaph: 0uan taì trong, daì
kv nìcm
Censer: ßinh (xong) huong, lu
huong
Censor: Kìcm duvct vìcn
Censorship: Chính sach kìcm
duvct (sach bao)
Censure: Hinh phat chua trì,
gìao va (dk 1JJ1), kìcm trung;
kìcm duvct/dình; c. a /are. gìao
trung do luat; ecc/es/as//ca/ c..
gìao trung; /ereodae seo/eo-
//ae c.. gìao trung hau kct (dk
1J14); /a/ae seoeo//ae c.. gìao
trung tìcn kct; reserced c.. gìao
va: bìct cam, bìct quvcn, danh
rìcng (dk 1Jb4 §J)
Center/ceo/re. 1am dìcm;
trung tam; dìcm/phan chu vcu
Centering orauer. Suv nìcm
quv than, quv than nìcm
Centeredl-oessï, se//-. 0uv nga
Cento: 1hì pham rap noì, baì
chap nhat; chuoì cac cau trung
dan Kình 1hanh
Centrilugal: Lv tam
Centripetal: Huong tam
Centurion: 0uan bach quan
Century: 1hc kv; doì tram
quan; tap tram doan
Jbb
Cerecloth: lvaaï Khan chuì sap
(ban tho)
Ceremonial: 1huoc nghì thuc;
bo nghì thuc; sach nghì thuc; c.
c/ 8/s/cos. sach nghì thuc cua
CN
Ceremony: Nghì thuc/lc
Cerinthians: Lac gìao Ccrìntho
(th 1-2)
Certainl-/uï. Chac chan
Certily: Chung thuc, xac thuc
Certitude: \ac thuc tính; xac
nhìcn tính; nìcm xac quvct/tín;
ev/r/os/c c.: ngoaì lv; /crma/ c..
mình bach, dut khoat; /o/r/os/c
c.. noì lv; me/ao/us/ca/ c.. sìcu
hinh (tuvct doì); mcra/ c.. xac
tín luan lv/lc thuong (chac du
dc hanh dong, dk 1b08)
Chain: \ích, xìcng; dav, trang;
mang luoì; c. /e//er. thu dav
chuvcn; c. reac//co: phan ung
dav chuvcn, lìcn tìcp
Chained 8/b/es. Sach Kình
thanh caì gìav (dc khoì bì danh
cap)
Chair: Ngaì toa, toa gìang, ghc
hoac chuc gìao su; c. c/ le/er.
ngaì toa Phcro; uv thc cua
ICH; c. c/ //ec/cau. chuc hoac
ghc dav than hoc
Chalcedon: Canxcdon,
Khalkcdon (cong dong n. 4b1)
Chaldean: Can-dc; C.
Carc/'R//e. CH/lc dìcn Can-dc
(nhanh Nes/cr/cï
Chalice: Chcn lc/thanh; c. ce//.
chan phu chcn
Chamherlain: 1hì than;
Card/oa/ c.. h. v. nhìcp chính
(thoì gìan trong ngoì CH); C/.
c/ Sacrd aod Caoe. thì than
(gìao dan; Iuc Phaolo \I gìaì
bo chuc nav n. 19b8)
Chance: 1inh co, ngau nhìcn;
co hoì/mav
Chancel: Cung thanh (phan
chung quanh ban tho)
Chancellor: Chuong an (dk 482)
Chancery: Cìao phu, toa/van
phong gìam muc
Chant: 1hanh ca, baì hat, dìcu
hat; Creacr/ao c.. binh ca;
me//sma//c c.. ca dìcu doc van
da am (mot van ma hat ngan
nga qua nhìcu not nhac);
su//ab/c c.. tung van
Chantry: 1hìcn quv cac lình
hon (dc dang lc cho kc qua co);
nguvcn duong cac lình hon (dc
lam cac lc av)
Chaos: Hon don; hon loan
Jb7
Chapel: Nha nguvcn, nguvcn
duong; c. c/ /ase. nha nguvcn
tuv tìcn (nha nguvcn canh);
or/ca/e c.. phong nguvcn (dk
122b)
Chaplain: 1uvcn uv (dk bb4);
m////aru c.. t. u. quan doì; C. c/
H/s Hc//oess. duc ong (bac t. u.)
Chaplet: 1rang hat/chuoì
Chapter Hoì; daì hoì, (dong) tu
nghì
Ca//edra/ c.. Hoì kình si (dk
b0J); c. Hcase. phong daì hoì
c. c/. /aa//s. hoì trì loì; Ccoceo-
/aa/ c.. cuoc hop cong doan tu
si, tu nghì; Ceoera/ c.. tong tu
nghì, tong cong hoì
Chapter, L////e. ßaì doc ngan
Character: 1ính tinh; tính
cach, t.chat; tu cach, dac dìcm,
ca tính; chí khí; Sacrameo/a/
c.. an tích
Characterology: 1ính tinh hoc
Charge: Khoì nang; gìa tìcn;
nhìcm vu; an buoc toì; dìcn tu
(cua cac bc trcn cao cap... nhan
cac dìp dì kình luoc)
Charisml-aï. Ioan/dac sung; c.
c/ /ra//. d. s. chan lv
Charismatic: 1huoc: 1han
Lình; co tính cach doan sung;
c. Hccemeo/, Reoeaa/. phong
trao: 1hanh Lình, canh tan
Charitahle: Nhan aì, do luong
Charity: ßac/duc aì, tinh vcu;
hoì tu thìcn, cuu tc; cua bo thí;
/erc/c ac/ c/ c.. nghia cu bac aì
anh hung (dang hct moì cong
duc rìcng cung nhu duoc ung
chi doì nav va doì sau dc gìup
cho cac lình hon noì luvcn
nguc); s/s/er c/ c.. Nu tu bac aì
(Iong thanh \ình Son)
Charms: Suc quvcn ru; duvcn
dang; bua mc, la bua
Charterhouse: 1u vìcn Iong
thanh ßruno
Chartreuse, T/e Crea/. Ian
vìcn thanh ßruno (sang lap taì
Craode-C/ar/rease gan
Crcnoblc, Phap)
Chastel-//uï. 1rình bach, tr.
khìct, khìct tình, trong trang
Chastise: 1rung trì, danh dap;
hinh phat
Chasuhle: Ao lc ngoaì
Cheatl-/oaï. Cìan lan, lua gat,
lua dao
Cheirotonia: Nghì thuc dat tav
(phong chuc)
Cheruhicon: ßaì ca Kcrubìm
(phung vu Iong phuong)
Jb8
Cheruhl-/mï. Nình than, than
pham Kcrubìm
Cheruhic: 1ron trinh xình xan,
ngav tho trong sang, dcp nhu
tìcn
Chiasmus: Phcp doì ngau trco,
cach chuvcn hoan cau doì
Child ahuse: Hanh ha/ nguoc
daì trc con
Childermas: Lc Cac 1hanh
Anh Haì (28 thang 12)
Childhood: 1uoì tho, thoì tho
au, thìcu thoì
Childlikeness: Nhu trc con,
ngav tho, hon nhìcn
Child c/ Haru. Hoì Con IN
Children's Crasade. Nghia
bình thìcu nhì (n. 1212)
Chiliasm: 1hìcn nìcn thuvct
Chi-Rho: : Chu vìct tat cua
CristoV (\~khì+P~ro)
Chirognomy: 1huat xcm tuong
tav
Chirograph: 1hu but, van tu
vìct tav (thu cua ICH)
Chirotony: Nghì thuc dat tav
Chivalry: Phong cach hìcp si;
tac phong lìch su
Choice, mcra/. Su lua chon
luan lv
Choir: ßuc (danh cho:) ca
doan/hoì hat, kình si, v.v.; ban
lc nhac; c. bcu. cm hoì hat,
thìcu ca vìcn; c. mas/er. ca
truong; c. c/ aoae/s. 9 pham
thìcn than; c. sc/cc/. truong
nha tho lon; c. S/s/ers. Nu kình
si (co bon phan hat kình nhat
tung; khac voì /au S/s/ersï
Choral: 1huoc ca doan; hoì hop
xuong
Chorale: ßaì hop xuong; dan
hop xuong
Chorhishop lc/creo/sccoasï.
lvaaï Cìam muc mìcn quc (chi
co quvcn hanh han chc)
Chorister: 1hanh vìcn ca doan,
ca vìcn
Chorus: Ian hop xuong; doan
hop xuong; dong thanh tan
thanh
Chrism: Iau (hìcn) thanh; c.
Hass. lc (lam phcp) dau
Chrismal, c/r/sma/cru.
ßinh/hop dau thanh
Chrismation: \uc dau thanh;
1hcm suc (Iong phuong)
Christ: Kìto, Iang chìu xuc
dau, Ncsìa; C. eceo/. bìcn co
IK (su kìcn lìch su); C. c/ /a///.
IK cua duc tìn (nhu CH tuvcn
tín)
Jb9
Christ-ligure: Iung mao
(gìong nhu) IK
Christenl-/oaï. Rua toì; dat tcn
Christendom: Cong doan/ thc
gìoì Kìto gìao
Christian: Nguoì kìto, kìto huu;
c. 8rc//ers. Su huvnh La san
(ISC); c. dcc/r/oe. gìao lv kìto;
c. era: thoì daì Chua Kìto; C.
L//e Ccmmao///es lC\Xï. Cong
Ioan Ioì Song Kìto (Hìcp Hoì
1hanh Nau ngav truoc); C. Ha-
/es/u, H/s Hcs/. vua nuoc Phap;
c. oame: tcn thanh; c. sc/eoce.
khoa hoc kìto (ton phaì do Narv
ß. Lddv sang lap (1879), chu
truong co quvcn chua bcnh qua
nìcm tìn va tu choì dung dcn v
khoa)
Christianity: Kìto gìao, duc tìn
hoac tình than kìto; aocou-
mcas c.. Kìto gìao khong tcn,
k.g. taì tam
Christianization: Kìto gìao
hoa, kìto hoa, lam cho tham
nhuan, mang laì tình than kìto
Christic: 1huoc vc (lìcn quan
dcn) IK
Christmas: Ngav Lc gìang
sình, No-cn; C. //de'//me. mua
Cìang sình
Christocentricl-/smï. Chu
huong quv Kìto, Kìto huong tam
luan (dat IK lam trung tam)
Christogenesis: Kìto dìcn hoa
chu thuvct
Christological: 1huoc IK hoac
Kìto hoc; c. ////e. danh hìcu IK
Christology: Kìto hoc; aoa/u//-
ca/ c.. k. h. gìaì tích; b/b//ca/ c..
k. h. kình thanh; c. /rcm abcce,
desceod/oa. kìto hoc thuong
xuat, gìang trinh; c. /rcm be-
/ca, asceod/oa: k. hoc ha khoì,
thang trinh; /aoc/coa/ c.. kìto
hoc chuc nang/tac nang co/c-
/ca/ca/ c.. k. h. huu thc; orccess
c.. kìto hoc trinh tu; So/r// c.. k.
h. 1hanh Lình; /raosceodeo/a/
c.. kìto hoc sìcu nghìcm
Christomorphous: Ia ng tha ì IK
Christonomy: 0uv pham IK
Christophany: IK hìcn dung/
lình
Christophers: Hìcp hoì kìto
vìcn (do Cha J. Kcllcr, N.N.
sang lap n. 194b, dc quang ba
tình than kìto)
Chronicler: 1ac gìa sach Su
bìcn nìcn, bìcn nìcn su gìa
Chronicles: Su bìcn nìcn, 1Sb,
2Sb
J70
Chronology: Nìcn daì hoc,
bang nìcn daì
Chrysostom, Ic/o. Cìoan Kìm
khau
Church: Hoì thanh, Cìao hoì;
gìao phaì; C. //s/cru. Cìao su
C. c/ /oa/aod. CH Anh quoc,
Anh gìao; C. crder. thu trat
trong CH; C. r//aa/. lc dìcn CH
La//o C.. CH Latình; m////ao/
C.. CH chìcn dau, CH taì thc;
Rcmao C.. CH cong gìao
Roma; sa//er/oa C.. CH dau
kho, CH luvcn trang; /r/am-
o/ao/ C.. CH khaì hoan, hìcn
thang, trcn troì
Church: Nha tho, gìao duong
(dk 1214); cc//ea/a/ c.. nha tho
kình si; oar/s/ c.. nha tho gìao
xu; c. aardeo. ong tu (nguoì
trong gìu nha tho); thanh vìcn
ban quan lv taì san nha tho
Churching: ßan phcp lanh cho
phu nu thoì sình no
Churchyard: \uon (khuon
vìcn) nha tho (co khì duoc
dung lam nghia trang)
Cihorium: ßinh thanh (dung
Ninh 1hanh)
Cilicium: Ao long gaì, ao nham
Cinture: Iav that lung (lc phuc)
Circular: Iuong tron, vong
tron; thu luan luu; c. araameo/.
lv luan vong vo; c. ccoceo//co
c/ //me. quan nìcm chu kv vc
thoì gìan; c. /e//er. thu luan luu
Circumcision: Cat bi; c. c/
/ear/s. hoan caì
Circumincession: 0 trong
nhau, tuong taì (ßa Ngoì)
Circumlocution: Loì/loì noì
quanh co
Circumscription: Khu, hat;
ecc/es/as//c c.. gìao khu
Circumstance: Hoan canh,
tinh/trang huong, truong hop;
aaaraca//oa c.. truong hop gìa
trong; evemo//oa c.. truong
hop mìcn tru; m///aa//oa c..
truong hop gìam khình
Circumstantial: Cìan tìcp, do
suv dìcn
Cistercians: 1u si Iong \ìto
(thanh lap taì C//eaav, n. 1098)
Citation: 1rích dan; trat hau
toa, trìcu hoan (dk 1b07); tuvcn
duong
City: Io thì, thanh pho;
ce/es//a/ C.. thìcn do, th.gìoì; C.
c/ Ccd. Nuo c Chu a, 1ha nh tri 1C
(tac pham cua thanh Augutìno)
Civil: 1huoc cong dan, dan su;
J71
c. a//ea/aoce. bon phan cong
dan; c. ccos///a//co c/ //e
C/erau. quv chc vc to chuc dan
su cua hang gìao si (Phap, n.
1790); c. d/scbed/eoce. bat tuan
luat phap; c. /aa. luat ho, luat
dan su, dan luat; c. marr/aae.
hon phoì doì, h.ph. thco luat ho;
c. re//a/co. ton gìao dan chính
(dung ton gìao vao muc dích
dan su); c. r/a//s. quvcn cong
dan, dan quvcn; c. sercao/.
cong chuc; c. serc/ce: nganh
dan chính; c. aar. noì chìcn
Civilization: \an mình
Civory: 1ruong (chc ban tho)
Clairvoyance: Nình kìcn, m.
trì, m. doan, m. dat, thau suot;
sang suot
Clandestinl-//uï. ßí mat, ngam
an, ngam ngam, lcn lut
Cla(c)ppcr: 0ua dam (chuong);
caì (cap) phach, caì sanh,
catanhct (nhac khí)
Clares, lccr. Nu tu Iong kín
thanh Clara (n. 121b)
Claretians: 1u si Iong Clarct
(1hua saì IN \o Nhìcm, CNI,
n. 1849)
Clarity: Anh quang, sang to,
sang ngoì; ro rang, mình bach,
hìcn mình, quang m.; c. c/
r/seo bcd/es. quang dìcu, hìcn
mình tính cua thc xac song laì
(nguoì lanh)
Class: Hang, loaì, lop; gìaì cap,
tang lop; c. ccosc/cas: co v thuc
gìaì cap; c/ass/ess. vo gìaì cap;
c. s/raa/e. dau tranh gìaì cap
scc/a/ c.. gìaì cap xa hoì
Classicl-/smï. Co dìcn (chu
huong), kv cuu; co hang/gìa;
kình dìcn, dìcn hinh
Classical ccosc/casoess. 1am
thuc kình dìcn (lav van hoa
minh lam tìcu chuan dc nhan
dình moì su)
Classilication: Phan loaì, phan
hang, sap thu tu
Clause: Ncnh dc; uoc dìcu, uoc
khoan
Clausura: Noì vì/cam
Claustrophohia: Chung so khu
vuc dong kín, bc toa haì chung
Clean: Sach, khong o uc; c.
ao/ma/s. Loaì vat thanh sach
(St 7:2)
Clementine L//era/are. \an
pham Clcmcntc (van pham
nguv duoc coì nhu la tac pham
cua thanh Clcmcntc)
Clementines: Suu tap Cìao luat
J72
Clcmcntc (do Iuc Clcmcntc \
an hanh, n. 1J14.)
Clergy: Hang/ gìoì gìao si, tang
lu; reaa/ar c.. gìao si dong;
seca/ar c.. gìao si trìcu
Clergyman: Cìao si (Kìto gìao)
Cleric: 1hanh vìcn hang gìao si
(dk 2J2)
Clerical: 1huoc gìao si; thuoc
cong vìcc van phong; c. s/a/e.
hang gìao si
Clericalism: 1huvct gìao
quvcn, chu nghia gìao si quan
trìct; nao trang pho g.s.
Clerk /o Hc/u 0rders. Cìao si
(Anh gìao)
Clerks, Reaa/ar. Cìao si dong
(nam tu si lam vìcc muc vu)
Clinical: Lìcn quan dcn bcnh
vìcn hoac vìcc dìcu trì, lam
sang; bang quan, lanh dam; c.
8ao//sm. rua toì bcnh nhan; c.
dea//. thaì trang chct lam sang
(thco nhan dình v hoc vc tinh
trang co thc)
Cloister: noì vì (dk bb7); hanh
lang (bao quanh san vuong
trong tu vìcn); tu vìcn; c/c/s/er-
ed ///e: doì an dat/dan tu; oaoa/
c.. noì vì «gìao hoang»
Clothing: 0uan ao; mac tu phuc
Cloud c/ a//oesses. Iam mav
nhan chung (It 12:1)
Cloven /coaaes. Nhung luoì
phan tan (Cv 2:J,b-7)
Cluny: Ian vìcn Clunv (Iong
ßìcn Iuc, n. 909)
Coadamism: 1huvct dong
nguvcn to (Adam)
Coadjutor: Phu ta; tro si; c.
b/s/co. CN Pho (dk 40J);
so/r//aa/ c.. tro si lình vu (trong
Iong 1cn)
Coat-ol-arms: Huv hìc u, gìa huv
Co-Consecrators: CN dong tan
phong
Co-creator: Iong tao hoa
Code: ßo luat; ma; c. c/ Caoco
Laa. ßo Cìao luat
Codex/ccd/ces. ßo van ban
Codily: Iìcn chc, phap dìcn
hoa; quv tac/hc thong hoa
Coeducation: Cìao duc chung
(nam nu)
Coenohium: 1u vìcn an si,
cong doan an tu
Coeval: Cung thoì, cung tuoì
Coexistence: Iong hìcn huu,
cung ton taì
Collin: Ao quan, lình cuu
Cogito ergo sum: 1oì suv nghi
J7J
tuc la toì hìcn huu (nguvcn tac
can ban cua 0escar/es. ?
e
Hed//a//coï
Cognate: ßa con ho hang; ba
con bcn ngoaì; cung nguon goc
Cognitionl-a/ï. 1rì/nhan thuc;
nang luc nhan thuc, trì nang;
ccao///coa/ //ecru. trì nang
luan thuvct
Cognitive: 1huoc vc hìcu bìct/
nhan thuc; c. /ra///a/oess. suc
nang phong phu vc mat nhan
thuc; c. m/ocr//u. nhom bìct
kìcn (thìcu so nguoì thco mot
lv thuvct hoac ton gìao rìcng)
Cognizance: Hìcu bìct, nhan
thuc; tham quvcn
Cohahitl-a//coï. Iong cu, song
chung
Coherel-oceï. Co kct, dính
chat, dung vung; mach lac,
chat chc
Cohort: Ioì bình, doan quan
Coincide: 1rung khít, an khop,
ngau hop, trung hop
Coincidental aaareaa/e. Kct
hop ngau nhìcn
Coinherence: Iong taì, cung o
trong mot huu thc; tuong taì;
c/r/s/c/ca/ca/ c.. thìcn tính va
nhan tính dong taì noì IK;
/r/o//ar/ao c.. ßa Ngoì o trong
nhau, tuong taì
Coitus interruptus: Cìao hop
nua chung/gìan doan (xuat tình
ra ngoaì)
Collahoration: Cong/hop tac
Collateral: ßcn canh; bang hc;
phu thcm; do kv quv, vat thc
chap
Collation: ßua an nhc; ban on
bong; trao chuc vu
Collect: Kình tong nguvcn, loì
nguvcn nhap lc
Collection: 1ìcn quvcn, cuoc
lac quvcn; bo suu tap;
caoco/ca/ c.. suu tap gìao luat
Collectivism: Chu nghia tap
san, tap thc hoa
College: 1ruong hoc, hoc vìcn;
tap doan, tap thc; aocs/c//c c..
tong do doan; c. c/ Ccosa//crs.
hoì dong tu van; c. c/
Card/oa/s. hoì dong hong v (dk
Jb0); e/ec/cra/ c.. cu trì doan;
eo/sccoa/ c.. CN doan, doan
thc CN (dk JJb); Sacred c..
hong v doan
Collegiality: Ioan thc tính, tap
thc tính
Collegiate: 1huoc truong hoc,
th.tap doan; c. C/arc/. hìcp
J74
dong Cìao hoì; c. /r/baoa/. toa
an tap doan
Colloquy: Cuoc noì chuvcn, c.
hoì thao; c. hoì dam; c. tam su
Colossians: Co-lo-xc, Cl
Collusion: 1hong dong
Comlorter: Iang an uì (Chua
1hanh 1han)
Command: Ncnh lcnh
Commandment: Cìoì luat, dìcu
ran
Commemoration: Lc nho; kv
nìcm, tuong nho; kình hoì nìcm
(kính nho mot vì thanh khì
dang Lc thco mot mau lc
khac); c. c/ //e L/c/oa aod //e
0ead. kình cau cho hct moì tín
huu (con song va da qua doì)
Commend: Khcn ngoì, ca tung;
khuvcn bao, co van; gìoì thìcu,
tìcn cu, guì gam, pho thac
Commendation c/ //e Sca/.
Kình "Pho dang lình hon..."
Commensurahility: 1ính
thong uoc/tuong xung
Commentary: Chu/binh gìaì
Commentator: Nguoì dan lc
(phung vu); nha chu/binh gìaì
Commingling: Hoa lan Ninh
va Nau thanh
Commissary: Lv vìcn (dk J18)
lrcc/oc/a/ c.. bc trcn tinh Iong
Phanxìco
Commission: Chi thì; vìcc dat
hang; mon hoa hong; can
pham; nhìcm/phan vu; uv
nhìcm thu; phaì doan, uv ban
Commissioning: Lv thac
nhìcm vu
Commissorial /crm. Hinh thuc
uv thac
Commitl-meo/ï. Pham phaì;
cam kct, dan than; tong gìam;
gìao pho
Committal: ßo tu, tong gìam
Committee: Lv ban
Commixture: Su pha tron
(Ninh va Nau thanh)
Common: Chung; pho bìcn; c.
errcr. lam lan chung (dk 144);
c. e. abca/ /ac/. lam lan ch. vc
su kìcn; c. e. abca/ /aa. lam
lan ch. vc phap luat; c. accd.
ích chung, cong ích; c. arcaod.
quan dìcm/lap truong chung; c.
/aa. luat tap tuc, lc phap; c.
///e. doì song chung (tu si)/
cong doan; c. c/ //e Sa/o/s.
Phan chung cac 1hanh
Commonplace. tam thuong, vo
vì; nguon lìcu chung; c. seose,
ccmmcoseose. lc thuong,
J7b
luong trì; c. /eac//oa. v kìcn/
gìao huan chung
Communal: Chung, cong cong,
tap thc; c. leoaoce. gìaì toì tap
thc
Communalism: Cong xa chu
nghia
Communicahle: Co thc thong
dat; co thc lan lav, truvcn
nhìcm; c. a//r/ba/es. uu pham
kha thong
Communicant: Nguoì chìu lc;
ng. gìu dao; ng. thong tìn
Communicatio idiomatum:
chuvcn thong dac tính
Communicatio in sacris/in
divinis: 1hong hìcp trong su
thanh; thong du vao cac bí tích
va lc nghì thanh (gìua cac gìao
phaì khac nhau: dk 844)
Communication c/ orcoer//es
lccmmao/ca//c /d/cma/amï.
Chuvcn thong dac tính
Communicative: 1ruvcn
thong/dat; c. ac//co. hoat dong
tr. th.; c. ccmoe/eoce. kha
nang tr. thong
Communion: Chìu lc, ruoc lc,
hìcp lc; c. oa/eo/: dia thanh; c.
o/a/e. dia chìu lc; c. serc/ce.
nghì thuc ruoc lc (ngoaì 1hanh
Lc); c. scoa. ca hìcp lc; c.
aoder bc// soec/es'//ods. chìu
lc duoì haì hinh; /reaaeo/ c..
nang chìu lc; sacrameo/a/ c..
ruoc lc that; so/r//aa/ c.. ruoc lc
thìcng lìcng
Communion c/ //e Hass. Phan
chìu lc (phan 1hanh Lc sau
kình Lav Cha)
Communion: Hìcp thong;
dong cam; cong doan, gìao
phaì; c. c/ Sa/o/s. cac 1hanh
thong cong; /a/// c.. h. th./cong
doan duc tìn; //erarc//ca/ c.. h.
th. pham trat
Communism: Chu nghia/chc
do cong san
Community: Cong doan, c.
dong; base larassrcc/sï c.. c. d.
co ban; C/r/s//ao L//e C.
lC\Xï. Cong Ioan Ioì Song
Kìto (Hìcp Hoì 1hanh Nau
ngav truoc); c. Hass. Lc cong
doan; c. c/ d/sccarse. cong
doan tham du, cu toa; d/ac/rc-
o/c c.. c. d. dì daì; ecc/es/a/ c..
cong doan CH, gìao doan;
or/m///ce c.. c. d. so khaì;
suoc/rco/c c.. c. d. dong daì
Commutation: 1hav thc, gìao
hoan; caì gìam, gìam an;
J7b
chuvcn mach (dìcn); c. c/ ao
ca// la ccaï. chuvcn hoan loì
thc, loì khan
Commutative /as//ce. Cong
bang gìao hoan
Companion: ßang huu, ban,
dong ban, d.chí, d.doì, d.lìcu
Companionship: 1inh bang
huu, dong doì
Comparative: So sanh, doì
chìcu; c. re//a/co. ton gìao doì
chìcu; c. //ec/cau. than hoc doì
chìcu
Compassionl-a/eï. Long
thuong, trac an
Competence: 1aì thanh thao;
kha nang chuvcn mon, so
nang; tham quvcn
Competent: 1hanh thao, du
kha nang; co tham quvcn; c.
/cram. toan an co tham quvcn
(dk 1404tt)
Complaint: 1han phìcn; don
kìcn; c. c/ oa////u. don khìcu
naì vc hon phoì vo hìcu (dk
1b19)
Complaisance: 1an dong, an
can, chìcu long; bo do; thoa
long
Complex: Phuc tap/hop; rac
roì; khu lìcn hop; mac cam;
/o/er/cr//u c.. m. c. tu tì;
oerseca//co c.. mac cam bì
nguoc daì; saoer/cr//u c.. m. c.
tu ton
Ccmo/ev l-/cesï. Iong loa
trong toì, tong pham (dk 977,
979,1J29)
Complicity: Iong loa, tìcp tav
Compliment: Khcn ngoì, tham
hoì, chuc mung
Compline: Kình toì
Complutensian lc/ua/c/ 8/b/e.
Cuon Kình 1hanh da ngu cua
daì hoc Alcala
Comprehension: Linh hoì,
nhan thuc, hìcu bìct; thong
cam; bao ham, noì ham
Comprehensor. Phuc nhan,
chìcm nhan (trcn 1roì)
Comprehensive: ßao quat,
toan dìcn, tron vcn
Compromise: Ian xcp, thoa
hìcp; lam hu, gav haì
Compulsion: Cuong bach
Compulsive: 1huc cp, hap dan;
ham mc, dam mc
Compulsory: ßat buoc, cp
buoc, cuong chc
Compunction: An nan, thong
hoì, hoì tìcc, hoì han
Conceit: Khoc khoang, tu phu,
J77
tu man, tu cao t. daì; v tuong
doc dao, loì van dac sac
Concelehrant: \ì dong tc
Concelehratel-//coï. Iong tc
Concept: Khaì nìcm, v nìcm
Conception: 1hu thaì; quan
nìcm, quan dìcm; C. c/ //e 8\H.
IN \o Nhìcm (nguvcn toì)
Conceptual: 1huo c kha ì/v nìc m;
c. sc/eme. cong/dang thuc khaì
nìcm; c. ///o//oa. tu duv (thco)
khaì nìcm; oco-c.. phì khaì
nìcm; ore-c.. tìcn khaì nìcm
Conceptualism: 1huvct khaì
nìcm, chu huong duv v nìcm
l4be/ardc † 1142)
Conceptualization: Khaì nìcm
hoa
Conciliarism lccoc///ar //ecruï.
Cong dong thuvct (coì cong
dong co quvcn trcn ICH)
Conciliarity: Cong dong tính
(x. Suocda///uï
Conclave: Nat nghì hong v (dc
bau ICH)
Concluding rite: Nghì thuc kct
thuc
Concomitance: 1huvct dong
kct (trong 1hanh 1hc: khì co
mot trong cac thuc thc dong
ton noì IK - Ninh 1hanh, Nau
1hanh, 1hìcn tính, v.v... - thi
tat ca dcu co mat)
Concomitant: Iì kcm, dong
thoì; dong lam, d.phat
Concordance: Phu/tuong hop;
b/b//ca/ c.. Kình thanh hop dan;
c. //ecru c/ crea//co. thuvct
sang tao tuong hop (cho rang
trinh thuat Kình 1hanh thuc su
dì dung voì tìcn trinh hinh
thanh van vat)
Concordat: 1hoa/than uoc
Concordia discors: Nhat trí ma
dì bìct; tuong hop ma dì dong
(cac Phuc Am Nhat Lam vua
gìong nhau ma cung vua khac
nhau)
Concordism: 1huvct tuong hop
Concourse: xcm ccocarsas
Concrete: Cu thc
Concuhinage: Lav vo lc, vo bc;
song chung ngoaì hon nhan; tu
hon, tu tinh
Concupiscence: Ham muon;
duc vong, dam duc; /r/o/e c.. ba
loaì duc vong
Concurrence: Nhat trí, dong
tinh; trung hop, tr.ngo (vc thoì
gìan: haì ngav lc)
Concursus: Ho tro; hoì ngo, tu
hop, dam dong; kv thì tuvcn;
J78
ao/ecedeo/ c.. ho tro tìcn baì,
tìcn tro; d/c/oe c.. ho tro cua
1C, thìcn tro; aeoera/ c.. ho tro
chung; o/us/ca/ c.. ho tro thc lv
s/ma//aoecas c.. ho tro dong
thoì
Condemnl-a//coï. Kct an, lcn
an; thaì bo, loaì bo
Condescension: Ha co , ha minh
Condign: 1hích dang, phu hop;
xung dang; dung lc, hop lv
Condition: 1han phan; trang
thaì; dìcu kìcn; resc/a/cru c.. d.
k. gìaì tru; s/oe aaa oco c..
khong co khong duoc, tìcn
quvct, thìct vcu; sasoeos/ce c..
d. k. dinh chi
Conditional: \oì (bao ham)
dìcu kìcn; c. cco/erra/. ban (bí
tích) voì dìcu kìcn (dk 84b); c.
/mmcr/a///u. thuvct bat tu voì
dìcu kìcn (ncu chct lanh)
Conditionalism: Iìcu kìcn chu
nghia
Conditioned re//ev. Phan xa co
dìcu kìcn
Condonation: 1ha thu (dk
11b2), bo qua
Conduct: Ian dat, dìcu khìcn,
chi dao, quan lv; tu cach, tac
phong, hanh kìcm
Conlahulatel-//coï. 1an gau,
bìa chuvcn
Conlerence: Hoì hop, h. thao;
hoì nghì, h. dong; c. c/ b/s/cos.
hoì dong CN (dk 447); c. c/
ma/cr saoer/crs. hìcp hoì cac
ßc trcn cao cap (dk 708)
Conlerral lc/ arace,
sacrameo/sï. 1rao ban (an
sung, bí tích), trao tang/pho;
/ree c.. tu v trao pho (dk 1b7)
Conless: 1hu nhan; thu toì,
xung toì; tuvcn xung
Conlession: \ìcc xung toì,
phcp gìaì toì; thu nhan; aar/ca-
/ar c.. x. t. kín, trong toa; ev/ra-
/ad/c/a/ c.. thu nhan ngoaì
tung; aeoera/ c.. x. t. chung;
(phan dau Lc) thu toì chung;
aeoer/c c.. x. t. daì loaì; sea/ c/
c.. an tích gìaì toì (dk 98J)
Conlession c/ a Har/ur. ßan
tho noì/trcn mo cua mot vì tu
dao; C. c/ S/.le/er. No 1hanh
Phcro
Conlession: 1uvcn xung duc
tìn; gìao/ton phaì, tín hoì
Conlessional: 1oa gìaì toì;
thuoc gìao phaì; c. /crma/a.
cong thuc tuvcn xung duc tìn;
c. s/a/e. nuoc co quoc gìao; c.
J79
//ec/cau. than hoc ton phaì
Conlessionalism: 1on phaì
tính qua khích
Conlessions c/ S/. 4aaas//oe.
1ac pham N/aoa /a/ /rao //o/
cua thanh Augutìno
Conlessor: Cha gìaì toì; tín huu
bì cam tu vi duc tìn; vì thanh
khong tu dao
Conlidence: 1ín nhìcm/thac;
dìcu tam su, chuvcn kín
Conlidential: Cìu kín, bí mat
Conligurel-ra//coï. 0uv dình
hinh dang, cau hinh; lam cho
ncn gìong; hinh dang/thc
Conlirmation: Phcp 1hcm suc;
xac nhan; C. oame. tcn thanh
1hcm suc
Conliteor: Kình Cao minh
Conllict: \ung dot, doì dau;
mau thuan; c. s//aa//co. tinh
trang xung dot/mau thuan
Conlormist: Ng. tuan thu (chìu
thco Anh gìao)
Conlormity: Iong hinh dang,
ncn gìong; phu/hoa hop; thuan
thco, tong phuc
Conlraternity: Phung hoì,
dong hoì
Conlrere: ßan dong nghìcp,
dong ban, than huu
Conlrontl-a//coï. Ioì dau,
duong dau; doì chat; doì chìcu,
so sanh; cr///ca/ cco/rco/a//co.
doì chìcu phc binh
Conlucianl-/smï. Nha Khong
hoc, nha nho, Khong gìao
Conlucius: Iuc Khong tu
Congeniality: Iong ban chat
Congregation: Hoì doan, tu
hoì, dong tu
Congregation: 1hanh bo (x.
d/scas/ru); C. /cr 8/s/cos. bo
Cìam muc; C. /cr Ca//c//c
/daca//co. bo gìao duc cong
gìao; C. /cr 0/c/oe Icrs//o. bo
Phung tu; C. /cr Re//a/cas aod
Seca/ar los///a/es. bo dong tu
va tu hoì tong do; C. /cr //e
Caases c/ //e Sa/o/s. bo phong
thanh; C. /cr //e C/erau. bo
gìao si; C. /cr //e 0cc/r/oe c/
la///. bo gìao lv duc tìn; C. /cr
//e /caoae//:a//co c/ leco/es.
bo rao gìang 1ìn mung (1ruvcn
gìao); C. /cr //e 0r/eo/a/
C/arc/es. bo cac Cìao hoì dong
phuong; C. /cr //e Sacrameo/s.
bo quv cach cu hanh ßí tích
Congregation: Hoì nghì, phìcn
hop, cong hoì, c.nghì;
oreoara/cru c.: ph. h. tru bì
J80
Congregation c/ //e /a////a/.
Ioan thc (cong doan) cac tín
huu
Congregationalists: Phaì/
phong trao gìao doan (1ìn lanh)
Congress: Iaì hoì, hoì nghì;
/ac/ar/s//c c.. d. h. 1hanh 1hc
Congruism: 1huvct tuong hop
Conjugal: 1huoc quan hc vo
chong; c. //de///u: chung thuv
vo chong; c. oaraoc/a. ghcn
bcnh hoan
Conjuring ao //e dead. Coì
hon ng. chct
Connaturall-//uï. Iong ban
tính; /oca/edae bu c.. hìcu
bìct do dong cam
Consanguinity: Huvct toc, than
toc, quan hc mau mu (dk 108)
Conscience: Y thuc; cc//ec//ce
c.. v th. tap thc; mcra/ c.. v th.
luan lv; re//ec//ce c.. v th. hoì
co, phan hoì; se//-c.. tu gìac, v
th. vc minh
Conscience: Luong tam; bad
c.. l. t. av nav; dcab//a/ c.. l. t.
hoaì nghì; ccrrec/ c.. l. t. ngav
thang; errcoecas c.. l. t. saì
lam, saì lcch; accd c.. l. t. binh
vcn; /av c.. l. t. phong thu, loì
long; oero/eved c.. l. t. luong
lu, lung tung; scraoa/cas c.. l.
t. boì roì
Conscience mcoeu. 1ìcn cam
chi (Nt 27.b)
Conscientious: 1an tam, chu
dao; c. cb/ec/cr. khang vìcn
luong tam
Conscientisation: Cav v thuc,
lam cho v thuc
Consciousness: 1inh ta o; v thu c
Consecrate: 1hanh hìcn, tan
hìcn; phong chuc, tan phong;
truvcn phcp
Consecrated ///e. Ioì song tan
hìcn
Consecration: 1hanh hìcn;
phong chuc; truvcn phcp; c.
/crm. cong thuc truvcn phcp;
c. c/ a c/arc/. cung hìcn nha
tho; c. c/ a c/ra/o. hìcn thanh
mot trình nu
Consecration Crcss. 1hap gìa
cung hìcn (12 hinh thap gìa ghì
lcn tuong nha tho duoc CN xuc
dau khì cu hanh nghì thuc
cung hìcn)
Consecratory orauer. Loì
nguvcn cung hìcn, kình truvcn
phcp
Consensus: Iong tam nhat trí,
dong long
J81
Consent: ßang long, ung
thuan; de/ec/ c/ c.. thìcu ung
thuan; ma/r/mco/a/'mar//a/ c..
ung thuan kct hon (dk 109b)
Consequence: Hau/kct qua;
tam quan trong, anh huong
Consequentialism: Hoc thuvct
hc qua, duv hau qua (dua thco
ha u qua to t xa u ha nh do ng mang
laì dc xac dình hanh dong do la
tot hav xau vc mat luan lv)
Conservation: Cìu gin, duv tri,
bao ton, b.toan
Conservatism: Chu huong bao
thu, thaì do thu cuu
Consistenccl-cuï. 1hc dac;
kìcn dình; nhat quan, chat chc,
mach lac; tuong ung
Consistory: Nat Hoì (hong v:
dk JbJ); hoì nghì ton gìao (kìto);
crd/oaru'ev/racrd/oaru c.. mat
hoì: thong thuong, bat thuong
Consolation: An uì; c. a///
caase. an uì tu nhan do; c.
a///ca/ caase. an uì vo nhan
do (1C tac dong)
Conspiracy l-a/crï. Am muu,
muu phan
Conspire: Am muu; cung gop
phan: to chuc, gav ra
Constance ccaoc//. Cong dong
Constancc (n. 1414-1417)
Constancy: Kìcn tam/tri
Constantine: Constantìno (†
JJ7)
Constantinian: 1huoc vc
Constantìno
Constantinople: Constantìnop;
ccaoc//s c/ C.. cac cong dong;
C. (n. J18; bbJ; b80)
Constitutive: Cau to, vcu to
cau tao/thanh; c. e/emeo/.
thanh to
Constitution: Cau thanh; kìcn
lap; thc chat/trang
Constitution: Hìcn phap; hìcn
chuong; aocs/c//c c.. tong hìcn;
dcama//c c.. hìcn chc tín lv;
oas/cra/ c.. hìcn ch. muc vu;
re//a/cas c.. hìcn phap dong tu
Consuhstantiall-//uï. Iong ban
tính/thc (trong 1C ßa Ngoì)
Consuhstantiation: Iong bo
thuc thc thuvct (hoc thuvct
Luthcr cho rang: IK va thc
chat banh ruou cung co mat o
trong hinh banh va hinh ruou
1hanh 1hc)
Consuetudinary: 1hco tuc lc,
tap quan
Consult: 1hinh van, tham khoa,
hoì v kìcn, hoì v; ban thao
J82
Consultant: Co van, tu van,
tham van
Consultative: Co tính cach
tham van
Consultor: 1u van; chuvcn vìcn
Consummate: Hoan thanh,
thanh tuu tron vcn; tìcu thu;
thanh thao, taì gìoì tuvct dinh;
c. marr/aae. hon nhan hoan
hop, hoan phoì
Consummation: Hoan tat; vìcn
man; c. c/ marr/aae. hoan hop
hon phoì
Contemplate: Chìcm ngam/
nguong; chìcm nìcm; suv tính,
dình tam
Contemplation: Chìcm nìcm,
nguvcn ngam; tram tu; acaa/r-
ed c.. chìcm nìcm dac thu; c.
/o ac//co. chìcm nìcm trong
hoat dong; /o/ased c.. ch. n.
thìcn phu; orauer c/ c.. chìcm
nìcm/ nguvcn
Contemplative: 1huo c vc chìc m
nìc m; c. los///a/e. Io ng ch.
Nìc m; c. ///e. do ì (so ng) ch. nìc m
Contemporary: Iuong thoì/
daì; hìcn daì
Contempt: Coì thuong, khình
rc; khình bi
Contemptuous: Khình thuong;
khình bi
Contentious: Ho su, vu tranh
chap; c. /r/a/. to tung ho su (dk
1b01tt)
Contestl-a//coï. 1ranh luan;
tranh caì; tranh gìanh; tranh
chap; phan khang; dat van dc,
khong thua nhan
Context: Khung canh, boì
canh; van canh/mach, ngu
canh; canh/tinh huong; c.-/ree
/aoaaaae. ngon ngu phì ngu
canh; c.-seos///ce. chu trong
ngu canh
Contextual //ec/cau. 1han hoc
canh huong
Contextualizel-a//coï. \an
canh hoa; canh huong hoa
Contiguity: 1ìcp gìap
Continence: 1ìct chc/duc;
khìct tình; oer/cd/c c.. t. chc
dình kv
Contingentl-cuï. ßat tat, ngau
nhìcn, dot xuat
Continuum: Lìcn thc (tap hop
cac vcu to dong nhat); soace-
//me c.. lìcn thc khong-thoì
gìan, khong gìan bon chìcu
(trong do thoì gìan la chìcu
kích thu tu)
Contraceptionl-//ceï. Ngua
J8J
thaì, tranh/chong thu thaì
Contract(-ìon): Kct uoc; hop
dong, khc uoc; b//a/era/' suoa/-
/aama//c c.. kct uoc song
phuong; c. deb/s'cb//aa//cos.
mac no/nhan nghia vu; c.
marr/aae. kct hon
Contracted s/o. 1oì mac vi
nhìcm truvcn (x. cr/a/oa/ s/oï
Contradiction: Nau thuan;
s/ao c/ c.. dau chi bì chong
bang (Lc 2:J4)
Contrition: Sam hoì; aì hoì
(hoì toì vi vcu Chua, an nan toì
cach tron); /moer/ec/ c.~
a//r///co. hoì toì vi so (vg. hoa
nguc; an nan toì cach thuong/
bat toan); oer/ec/ c.. aì hoì, hoì
toì cach tron/hoan hao
Contritionism: 1huvct aì hoì
(can phaì an nan cach tron thi
chìu phcp gìaì toì moì ncn)
Controversial: 1ranh bìcn, tr.
luan, ban caì; luan chìcn, but
chìcn; c. //ec/cau. than hoc
tranh bìcn
Contumacy: ßat khang, khuvct
tìch, khong chìu ra toa; co chap
(dk 1J47)
Convalidation: Huu hìcu hoa
(hon phoì); rad/ca/ c.. h. h. h.
tan can (dk 11b1); s/mo/e c.. h.
h. h. don thuong (dk 11bb)
Convenience, araameo/ c/. Lv
do tuv nghì, lv chung thong lc,
lc thuong
Convent: 1u vìcn lvaaï. nu tu
vìcn
Conventicle 4c/ l4o/ 0acc, o.
1664ï. Iao luat cam hoì hop
ton gìao
Convention: 0uv/cong uoc,
hìcp dình; hoì nghì; uoc/tuc lc
Conventual Hass. 1hanh Lc
cong doan dan vìcn (gìu phung
vu chung)
Conventuals: Nhanh Iong
Phanxìco (co taì san chung)
Convergence cr//er/co. 1ìcu
chuan dong quv
Conversi: Ian tro si
Conversion: 1ro laì, hoan/hoì
caì, quv chính
Conversion: Hoan vì, hoan
chuvcn; caì bìcn, chuvcn bìcn,
thav doì; acc/deo/a/ c.. chuvcn
bìcn phu thc; sabs/ao//a/ c.. ch.
bìcn ban thc, bìcn thc; //ecru
c/ c.. ch. bìcn thuvct
Convert: Ng. tro laì
Convict: Kct an/toì; ng. bì kct
an, pham nhan
J84
Conviction: \ìcc kct an; xac/
kìcn tín
Convince: 1huvct phuc, cho
thav, lam cho nhan ra
Convokel-ca//coï. 1rìcu tap
Cooperation: Cong/hop tac
Co-opt: ßau vao, thu nhan, kct
nap
Coordinatel-//coï. Phoì hop;
kct hop
Cope: Ao choang (khong co tav)
Copernican: Lìcn quan dcn
Copcrnìc († 1b4J); c.
recc/a//co. cach mang thìcn
van (voì hoc thuvct o/a/ /am
cua Copcrnìc); thav doì tan goc
Coprolalia: Chung noì tuc
Copt(-/cï. Cop, CH Cop (Aì cap)
Copula: Hc tu
Co-redemptrix: IN hìcp cong
cuu chuoc
Co-religionist: Iong dao huu
Coresponsahility: Iong trach
nhìcm
Corinthians: 1ín huu Co-rìn-
to, 1Cr, 2Cr
Cornette: Nu nu tu (mot loaì
khan quang dau, vaaï
Corollary: Hc luan, hc qua; kct
luan tat vcu
Corona: Hao quang,quang
sang; vong toc (trcn dau dan si,
vaaï; trang man coì Phanxìco
Coronation: Lc gìa mìcn
Corporal: 1hc lv, thuoc vc thc
xac; khan thanh; c. acr/s c/
mercu. trang vìcc thìcn:
«thuong xac bav moì»
Corpus Christi: Lc Ninh Nau
1hanh Chua Kìto
Corpus Christianum: \a hoì
kìto (gom ca CH va quoc gìa)
Corpus Hermeticum: \an bo
Hcrmctìco (huvcn bí: tk 1-4)
Corpus Juris Canonici: ßo
Cìao luat
Correct: Chinh, chính xac;
dung dan; hìcu chinh; trung trì
Correlation: 1uong quan, t.lìcn
Correspondence: 1uong xung,
tuong hop, phu h.
Corruptl-/coï. 1hoì nat, doì
baì, hu hong; hu hoa; lam hu
hong; hoì lo, mua chuoc; ccr-
rao/ed oa/are. ban chat doì baì
Corruptihle: Co thc hu thoì, h.
nat; co thc hu hoa, dc bì mua
chuoc
Cosmic: 1huoc vc vu tru; c.
C/r/s/. IK vu tru (nguvcn lv va
cung dích cua vu tru)
J8b
Cosmocrator: Chua tc can khon
Cosmogenesis: Hinh thanh vu
tru
Cosmogony: Sang thc luan, vu
tru khaì nguvcn luan
Cosmography: \u tru hoc
Cosmological araameo/. Lv
chung vu tru luan
Cosmology: \u tru quan, v.tr.
luan
Cosmos: \u tru
Cotta: Ao cac phcp, ao gìup lc
Council: Cong dong; hoì dong,
hoì nghì; ecameo/ca/ c.. c. d.
chung, c. d. hoan vu (dk JJ7);
oar//ca/ar c.. c. d. dìa phuong,
c. d. \ung; o/eoaru c.. c. d.
mìcn (lanh vuc cua mot Hoì
dong CN: dk 4J9); orcc/oc/a/
c.. c. d. tinh
Counsel: ßan hoì, khuvcn/chi
bao; ecaoae//ca/ c.. loì khuvcn
Phuc Am; c. c/ oer/ec//co. loì
khuvcn hoan hao (kho nghco,
khìct tình, vang loì)
Counseling: (Loì, qua trinh)
chi dan
Countercritical: Phan phc
binh, phc binh phan hoì
Counter-Relormation: Phan
caì cach, caì cach cong gìao
Court: 1oa an, phìcn toa; cung
dìcn; trìcu dinh
Covenant: Cìao uoc, khc uoc;
mình uoc; c. //ec/cau. than
hoc gìao uoc; ma/r/mco/a/ c..
kh. u. hon nhan
Covenantal ocm/sm. 1huvct
duv luat gìao uoc, chc do luat
gìao uoc
Co-veneration: Song bo sung
baì thuvct (lac gìao Ncstorìo:
vua /co kính con nguoì IK vua
//a kính Ngoì Haì - thìcn tính -
o trong Ngaì; phu nhan thuc taì
ngoì hìcp)
Covetousness: Ha muon, thcm
thuong, tham lam; caroa/ c..
thcm muon xac thìt
Cowardice: Nhat gan, nhut
nhat; hcn nhat
Cowl: Nu trum dau (cua tu si)
Create: 1ao thanh, sang tao,
dung ncn; c. a Card/oa/. nang
lcn chuc (tan phong) Hong v
Creation: Sang tao, dung ncn,
tao thanh; ab ae/eroc. tu doì
doì; a levï o////c l/rcm
oc///oaï. tu hu vo, tu khong
khong; cco//oacas c.. sang tao
lìcn tuc
Creationism: 1huvct sang tao
J8b
(co haì nghia: 1. 1C /rac //eo
sang tao van vat, khong qua qua
trinh tìcn hoa; ?. 1C /rac //eo
tao dung lình hon con nguoì)
Creator: Iang tao hoa
Creatureliness: 1hu tao tính
Creche: Nang an/co; hang da
Cìang sình; nha gìu trc
Credence: Nìcm tìn, tín
nguong; tìn tuong, tìn nhan
(tìn la dung la that)
Credence'credeo:a. 1ìcu an,
ban do lc
Credendum: Cìao lv phaì tìn
Credentials: Lv nhìcm thu;
chung mình thu
Credihility: 1ính cach dang
tìn, kha tín tính
Credit: Nìcm tìn, uv tín; cong
trang; tín dung; tín nhìcm, tìn
tuong, tìn la dung
Credo: Kình 1ìn kính, cong
thuc tuvcn tín; tín khoan
Credo quia ahsurdum: "1oì tìn
vi la phì lv" (~ sìcu lv, vuot lcn
trcn lv trí: 1crtullìano † 220)
Credo ut intelligam: "1oì tìn
dc ma hìcu" (thanh Ansclmo, †
1109)
Credulity: 1ính ca tìn, nhc da
Creed: Cong thuc tuvcn tín,
kình 1ìn kính; tín nguong; tín
khoan
Creeping /c //e Crcss. Nghì
thuc sung kính 1hanh Cìa (thu
b 1uan 1hanh)
Crematel-/coï. Hoa tang, h.
thìcu (dk 117b §J)
Crematory: Lo hoa thìcu
Crih: Nang an (x. crec/e)
Crime: 1oì ac; /moed/meo/ c/
c.. ngan tro (hon phoì) do toì ac
(vi da gìct hoac muu gìct ban
doì cua minh hav cua nguoì
minh muon kct hon, dk 1090)
Criminology: 1oì pham hoc
Crisis: Khung hoang; c.
//ec/cau, ld/a/ec//ca/ï. than
hoc bìcn chung
Criterionl-r/aï. 1ìcu chuan/
chí, chuan tac; c. arcao. nhom
chuan
Critic: Nha phc binh; nguoì
kìcm duvct; kc chí trích, kc chc
baì
Critical: Phc binh; chi trích;
khan cap, nguv kìch, tram
trong; c. aooara/as. Phan chu
thích doì chìcu (cuoì trang voì
nhung ghì chu vc cac dì ban
cua mot ban van); c. cco/rco-
/a//co. doì chìcu phc binh; c.
J87
/raosceodeoce. chìcu kích sìcu
vìct cua cong tac phc binh
Criticism: ßinh pham, phc
binh; chi trích; b/b//ca/ c..
phuong thuc nghìcn cuu Kình
1hanh; /crm c.. phc binh van
thc; //s/cr/ca/ c.. ph. b. lìch su;
///eraru c.. ph. b. van hoc;
redac//co c.. ph. b. bìcn tap;
/ev/aa/ c.. ph. b. van ban;
/rad///col-a/ï c.. phc binh
truvcn thong
Critique: \an pham phc binh;
C. c/ lare Reasco. Ph. binh lv
trí thuan tuv (tac pham cua
/m. Kao/ï
Crosier: Cav CN
Cross: 1hap tu, th.gìa; huv
chuong; thu thach, kho dau,
hoan nan, v.v.; oaoa/ c.. th. g.
gìao hoang; oec/cra/ c.. th. g.
dco nguc; orccess/coa/ c.. th. g.
ruoc kìcu (dan doan ruoc)
Cross-cultural: \uvcn van hoa
Cross-relerence: ßan huong
dan tham khao
Crown: \uong mìcn, trìcu
thìcn; vuong quvcn; vong hoa,
vong la, v.v.; dinh, ngon; dinh
dau, chop mu; c .c/ //cros.
vong gaì; c. or/oce. thaì tu;
eo/sccoa/ c.. mu CN (Iong
phuong); /raoc/scao c.. trang
man coì Phanxìco
Crucial: Cot/chu vcu, chu chot
Crucilix: 1uong/anh 1hanh Cìa
(co hinh Chua)
Crucilixion: Iong dình vao
thap gìa; kho hinh th. gìa
Crucilorm: Hinh chu thap
Crucilragium: Ianh dap ong
chan
Cruell-/uï. Ioc ac, tan bao
Cruet: ßinh ruou nuoc (dung
trong 1hanh Lc)
Crusade: 1hap tu chình
Crusaders: Iao quan 1hanh
Cìa, nghia bình; eac/ar/s//c c..
nghia bình 1hanh 1hc
Crutched lr/ars. 1u si dco
1hanh Cìa
Crux: Iìcm chu chot, phan
chính vcu, trong tam
Crux interpretum: Ioan Kình
1hanh kho gìaì thích
Crypt: 1ang ham nha tho, nha
tho ngam, nha nguvcn tang
ham
Cryptic: ßí mat, bí an; kho
hìcu, an v
Cryptogram: ßan vìct bang
mat ma/uoc, mat kv thu
J88
Cryptography: Loì vìct bang
mat uoc, mat kv
Cryptology: An ngu hoc
Cuhit: \ích, thuoc
Culminate: Iat dcn tot dinh; c.
/o: kct cuc dì dcn cho...
Culpahlcl-b////uï. Co toì; dang
toì; toì trang; c. ccmo/ev. mac
cam toì loì
Culprit: 1hu pham
Cult: Phung tu, ph.tho; ton
kính; sung baì, nguong mo,
hinh thuc dam mc quaì dì; c. c/
//e bcdu. thaì do ton nguong
than thc
Cultic: Lìcn quan dcn tho kính,
phung tu
Cultivate: Canh tac; trau doì,
tu duong
Cultivated: Co hoc thuc
Culturalism: 1huvct duv van
hoa
Culture: \an hoa; o/us/ca/ c..
thc duc
Cum grano salis: Nhc nhang,
tu ton, dc dat, than trong
Cuneilorm: Hinh nc m/go c (chu )
Cunnilingus: Kích duc bang
mìcng luoì
Cup: Chen: c. c/ ccmmao/co.
chcn thong hìcp; c. c/ ccosc/a-
//co. ch. uì an; c .c/ sa/ca//co.
ch. cuu do; c. c/ //e Lcrd. ch.
cua Chua; c. c/ ara//. ch. thình
no
Cur Deus homo: "1aì sao 1C
lam nguoì" (1ac pham cua
thanh Ansclmo)
Curate: Cha pho/phu ta
Curator: 0uan doc bao tang;
nguoì tro quan (quan lv taì san
thav cho mot vì thanh nìcn,
mot nguoì dìcn, v.v...)
Curia: Co so trung uong, tru so
chính; 0/ccesao c.. phu gìao
phan; Rcmao c.. gìao trìcu
Roma (dk Jb0)
Curialism: Chu nghia gìao
trìcu, nao trang gìao trìcu doc
quvcn
Curriculum vitae: Lv lìch
Cursillo (dc Crìstìanìdad):
Phong trao Cursìllo
Cursing: Nguvcn rua, chuc du;
taì hoa, taì uong; c. lsa/ms.
1hanh vình trì ac (1v 7, Jb, b9,
109, 1J7; x. /moreca/cru lsa/ms)
Cursive: ßan vìct thao, chu
thao
Custody: 0uvcn coì soc/trong
nom; bat gìu, tam gìam
Custom: 1uc/thong lc (dk 2J),
J89
tap/phong tuc, thoì qucn; c.
cco/ra /as lcco/raru /c /aaï.
thong lc traì luat; c. orae/er /as
laoar/ /rcm /aaï. thong lc
ngoaì luat
Customary: 1hco tuc lc; sach
tuc lc
Custos: 1u si dac uv (Iong
Phanxìco)
C.v.: \. carr/ca/am c//ae
Cyhernetics: Iìcu khìcn hoc
Cycle: Chu kv
Cynicl-a/ï. Khuvcn nho; hoaì
nghì, vcm thc; bat chap dao lv,
vo lìcm si
Cynicl-/smï. 1huvct khuvcn
nho; thaì do vcm thc/vo si
Cynomorph: Co dang cho
Cyrillic: Chu caì Cìrìllo, Kìrìn
Cytology: 1c bao hoc
Czar: Hoang dc Nga
J90
D
D: Nguon/truong phaì Ic nhì
luat
Daemon: 1han sang tao, hoa
cong, con tao (than thoaì Hv
lap), than hang thu; than bao
tro; quv du, ac than (x. demco)
Daily bread. Luong thuc (cua
an) hang ngav
Dalai Iama: Iat laì Lat ma
Dalmatic: Ao lc pho tc
Dame: ßa (quv ba)
Damnation: Ioa dav hoa nguc,
doa hinh, an tram luan; nguvcn
rua
Damned, //e. Ioa nhan, ng. bì
doa hinh, xuong hoa nguc; ng.
bì nguvcn rua, chuc du
Damocles, sacrd c/. 1hanh
guom cua Iamoclcs: guom kc
co, nguv hìcm dang dc doa
Dance c/ 0ea//, T/e. ßuc
tranh «\u khuc than chct»
(trinh bav canh than chct nhav
mua voì mot so nguoì va dan
ho dì dcn mo...)
Daniel: Ia-nì-cn, In
Darhyites: Phaì J.N.Iarbv
(1800-1882: mot gìao phaì 1ìn
lanh qua khích)
Dark: 1oì tam, dcn ngom; xau
xa; u muoì, ngu dot; d. aaes.
thoì daì tam toì (tk b-11); d.
cco//oeo/. luc dìa da dcn (Chau
Phì); d. o/a// c/ //e seoses.
dcm toì gìac quan; d. o/a// c/
//e sca/. dcm toì tam hon
Darkness: ßong toì; or/oce c/
d.. dau muc toì tam/hac am,
Satan
Darwinism: 1huvct tìcn hoa
cua Iarwìn
Data: Cu/du lìcu, du kìcn
Datary, aocs/c//c. ßìcn nìcn
phong; tìcu chuong an tong toa
Date: Ngav thang, nìcn hìcu
Dated: Cu kv, loì thoì
Dative: 1ang cach
Daughter: Con gaì, nu tu; d.-
/o-/aa: con dau; d. c/ S/co. con
gaì/thìcu nu Sìon
Daughters ol Charity: Nu tu
ßac aì
David: Ia-vít
Day: Ngav; d. Hcars. nhat
tung; d. c/ a/coemeo/ lYcm
K/ooarï. ngav dcn toì; d. c/
/od/c//co. ngav dau nam phung
vu (Iong phuong: 1 thanh 9);
d. c/ //e Lcrd. Chua nhat
Daysman: Ng lam cong nhat
J91
DD l0cc/cr c/ 0/c/o//uï. 1ìcn si
than hoc
Deaconl-s//oï. Pho tc (chuc);
oermaoeo/ d.. ph. t. vinh vìcn;
/raos///coa/ d.. pho tc chuvcn
tìcp (dang tìcn dcn chuc LN)
Deaconess: Nu tro tc/pho tc
Dead ld/eï. Chct; d. /aoaaaae.
tu ngu; d. /e//er. quv tac/luat
khoan chct (khong con hìcu
luc); buc thu chct (taì buu dìcn
vi khong co nguoì nhan va cung
chang co dìa chi nguoì guì); d.
/c cose//. chct doì voì chính
minh; d. /c //e acr/d. chct doì
voì thc gìan
Dead Sea Scrc//s. Cac cuon
sach ßìcn Chct
Deadly S/os. ßav moì toì dau
Dean: LN quan hat, nìcn
truong, tong LN; chu nhìcm
khoa, khoa truong
Deanery: Hat (dk bbb)
Death: Su chct, than chct;
seccod d.. chct lan thu haì,
chct doì doì
Death c/ Ccd T/ec/cau. 1han
hoc "1C chct" (tam dua trcn gìa
thìct 1C khong co dc khaì trìcn
cac chu dc than hoc)
De auxiliis: (1ranh luan vc on
(1C) ho tro
Dehorah: Io-bo-ra
Deca-: 1hap, muoì
Decade: 1hap kv, thìcn nìcn;
chuc muoì kình
Decalogue: Nuoì dìcu ran, thap
gìoì
Decapolis: Nìcn 1hap 1inh
Deceasel-dï. 1u tran, caì chct;
ng. qua co, moì qua doì
Deceit: Cìa doì, lua dao
Deceitlul: Ioì tra, lua dao
Decency: Ioan trang, tc chinh,
tao nha, lìch su
Deci-: Phan muoì ldecìlìtrc,
dec/mctrc, dec/bcl...ï
Decision: Cìaì quvct, phan
quvct, quvct dình; mao c/ d..
ng. kìcn quvct; \a//eu c/ d..
Canh dong phan xct
("Icsao/a/": Cc J,2)
Declaration: 1uvcn bo; tuvcn
cao/ngon
Declension: ßìcn cach (cac tu,
nhu trong tìcng Latình chang
han)
Decline: 1u choì; gìam/sa sut,
suv tan/sup; do doc; thoaì trao;
bìcn cach
Decollation c/ S/. Ic/o. Lc
1hanh Cìoan 1av Cìa bì tram
J92
quvct (29-8)
De condigno: Iung/phaì lc,
hop lv, thích/xung dang
De congruo: Hop phcp/tinh,
thích/xung hop
Deconstructionism: Hoc
thuvct gìaì cau, gìaì thc co cau
Decoration: Huan/huv chuong;
trang hoang; C/r/s/mas d.lsï.
trang hoang Cìang Sình;
oco////ca/, oaoa/ d.. huv
chuong 1oa 1hanh
Decorum: Lc nghì, nghì thuc,
phong cach gìao tc, phcp lìch su
Decree: Sac luat, sac lcnh,
nghì dình
Decretalist: Chuvcn vìcn gìao
luat
Decretals: Cìao lcnh tap; bo
gìao lcnh; /a/se d.. gìao lcnh gìa
Decretist: Chuvcn vìcn (vc bo)
gìao luat Cratìano
Decretum Cratiani: ßo gìao
luat Cratìano (tk 12)
Dedicate: Cung hìcn, hìcn
dang, cong hìcn; dc tang
Icdìcatìon: Cung hìcn (nha tho)
Deduce: Suv luan, suv dìcn,
dìcn dìch
Deduction: Iìcn dìch, suv
dìcn; khau tru
Deductive: Co tính cach suv
dìcn; d. /ca/c. logíc suv dìcn; d.
me//cd. phuong phap suv dìcn
Deed: Hanh dong/vì; kv cong
/tích, thanh tích; chung thu;
khc uoc
De-eschatologize: Cìaì khu
canh chung tính (thav doì cach
hìcu vc cac thuc taì canh
chung); d.l-edï //ec/cau. than
hoc phì canh chung
De lacto: Cu thuc, cu su, trcn
thuc tc
Delamatory: Co v boì nho, vu
khong
Delamel-a//coï. ßoì nho
(thanh danh), vu khong, phi
bang, noì xau
Delault: Khìcm dìcn, khuvct
tìch, vang mat taì toa; thìcu/vo
no; bo cuoc; bat luc, thìcu thon
Deleatism: 1haì do/tình than
chu baì
Delect: 1hìcu sot; khuvct
dìcm; khuvct tat; d. c/ /crm.
thìcu thc thuc; /rreaa/ar//u c/
d.. bat hop luat vi khuvct tat
Delection: Iao ngu; bo dong;
bo dao, boì gìao
Delender: Ng.: bao vc, bìcn ho,
bao chua; d. c/ //e bcod. bao
J9J
hc vìcn (dk 14J2); d. c/ //e
/a///. ng. bao vc duc tìn
De lide: 1huoc: duc tìn, tín
khoan
Delilel-meo/ï. Lam o uc
Delinite: \ac dình, chac chan;
mình bach, ro rang; d. ar//c/e.
mao tu han dình
Delinition: Iình nghia; xac/
mình dình; dcama//c d.. dình
tín, mình dình tín lv
Delinitive: Cuoì cung, dut
khoat, chung quvct
Delinitors: Co van toì cao
(trong mot vaì dong tu)
Dellower: Pha (lam mat) trình
Delrocking: Hoan tuc; bo ao tu
si/thav tu
Delunct: 0ua co
Degradation: Cìang chuc, truat
quvcn; suv bìcn, thoaì hoa
Degrees: Nuc, do, bac, cap;
scoas'lsa/ms c/ d.. ca khuc lcn
dcn (1v 120-1J4)
De-historize: Cìaì hoa su tính,
phì su hoa (nhat la trong
truong hop Kình 1hanh dc ung
dung cac bìcn co, su kìcn... vao
hìcn taì)
Dehumanizel-seï. Phì nhan
hoa, lam mat nhan tính
Deilyl-/ca//coï. 1han hoa
Deign: Iu long, doaì nhin,
chìcu co
Deipara: Nc 1hìcn Chua
Deisis: Kình (phung vu
ßvzantìo); tranh vc IK voì IN
va thanh Cìoan 1av gìa
Deism: Huu than thuvct; tu
nhìcn than gìao
Deity: 1han tính; 1huong Ic
De jure: Cu luat, thco luat phap
Delator: Ng.: to gìac, cao gìac;
mach lco; bao cao
Delectation: Khoaì cam; khoaì
tra, thu vì; ceoerea/ d.. kh.
cam nhuc duc, dam cam
Delegate: 1hu/thua uv, dac uv
vìcn; uv thac, gìao pho; aocs/c-
//c d.. kham su 1oa thanh;
eo/sccoa/ d.. daì dìcn CN; d.
ocaer. quvcn thua uv
Delegation: Lv quvcn/ nhìcm;
phaì doan; aeoera/ d.. uv q.
tong quat
Deliherate: Can nhac, suv nghi
chính chan, thao luan kv luong;
co tinh, co v, chu tam
Deliheration: Suv tính, ban
dình, thao luan, nghì quvct
Deliherative: Co tính cach bìcu
quvct
J94
Delict: 1oì pham
Delinquency: Pham phap
Deliver: Cìaì/cuu thoat, gìaì
cuu, phong thích; trinh bav;
cap phat; gìao/dua hang (-hoa)
Deliverance: gìaì cuu/thoat,
phong thích; cap phat; tuvcn
bo; tuvcn an
Delphic: Loì sam Iclphì; bí
hìcm, kho hìcu
Deluge: Iaì hong thuv
Delusion: Ao tuong, ao anh, ao
gìac; chung hoang tuong, hoang
loan tam; d. c/ araodear. hoang
tuong tu daì; d. c/ oerseca//co.
hoang t. bì truv haì
Demagoguel-/smï. Ng./chính
sach mì dan
Demi-: Not nua, a, ban
Demigod: A than
Demiurge: Hoa cong, tìcu
than, con tao
Demo-: Ian
Democracy: Ian chu
Demography: Nhan khau hoc,
dan so hoc
Demolish: Pha huv, danh do
Demon: 0uv, ac than; ng.: xau
xa, hung ac
Demoniacl-a/ï. 0uv am; dìcn
cuong; d. ocssess/co. bì quv am
Demonism: Sung baì quv than
Demonology: 0uv hoc
Demonstratel-a//coï. Nình
chung; bìcu lo; bìcu tinh; trung
bav
Demonstrative: Hav tho lo; co
luan chung; d. orcocao. daì tu
chi dình; d. //ec/cau. than hoc
thuc chung
Demoralizel-a//coï. Pha hoaì
dao duc, lam doì phong baì tuc;
lung doan tình than, gav nan
long
Demote: Cìang cap; cho xuong
lop
Demotic: 1hong dung, binh
dan; dang binh dan cua ngon
ngu Aì cap thoì xua
Demystilyl-/ca//coï. 1rìct khu
huvcn bí tính; lam cho hct vc
bí nhìcm
Demythologizel-a//coï. Cìaì
tru huvcn thoaì tính, got bo
mau sac h. thoaì
Denarius: Iong (tìcn) dcnarìo
Denegation: Phu nhan
Denial: 1u choì; phu nhan;
d. c/ /as//ce. khong chìu xct xu;
khong xct xu cho cong bang
J9b
Denomination: Cìao phaì;
danh xung
Denounce: Lcn an, to cao,
vach mat
Denunciation: Hanh dong to
cao; /a/se d.. cao gìan
Denzinger: 1uvcn tap, cam
nang tín lìcu (/oc//r/d/co
Sumbc/cram do H.I. 0eo:/oaer
xuat ban n. 18b4 va tìcp tuc taì
ban cho dcn nav, trích dan cac
taì lìcu trong vcu nhat vc gìao
lv duc tìn cua CH Cong Cìao:
D~ xuat ban truoc n. 19bJ;
DS~ xuat ban sau n. 19bJ)
Deo gratias: 1a on Chua
Deontology: Nghia vu hoc, dao
nghia hoc
Departed: Ng. qua co
Departure: Ra dì, khoì hanh,
roì khoì, roì bo; d. /rcm //e
los///a/e. ra khoì Iong (dk b8b)
Dependence: Lc thuoc, phu
thuoc, tuv thuoc
Deplore: 1huong/luvcn tìcc,
nuoì tìcc; hoì tìcc, an han
Deponent: Nhan chung, ng.
cung khaì; dang trung gìan
(dcoa /a. thc thu dong voì
nghia chu dong)
Deposel-///coï. Phc truat, ha
bc; cung khaì; deocs/oa ocaer.
quvcn phc truat
Deposit: Kho tang, ton khoan;
tìcn guì, t. dat coc, t. kv quv;
tram tích; d. c/ /a///. kho tang
duc tìn, tín bao kho (11m b,20)
Deprecatory /crm. Cong thuc
cau nguvcn
Depression: Chan nan, nhut
chí, suv sut tình than, tram
cam, tr. uat; vung ap thap
Deprivation: 1uoc doat; tuoc
quvcn (dk 1JJb); d. c/ c/c//
r/a//s. tuoc quvcn cong dan; d.
c/ c///ce. cach chuc (dk 41b)
De Prolundis: "1u vuc sau" (1v
1J0)
Depht lsuc/c/cau. 1am lv
chìcu sau
Deputation: Lv quvcn; daì
bìcu, daì dìcn; phaì doan
Derogation: \uc pham; vì
pham; lam mat tu cach, ha thc
gìa; baì bo, sua doì (dk 20)
Dervish: 1u si dcvít (Hoì gìao);
daoc/oa d.. dcvít mua quav tít
(dc xuat than)
Desacralization: Phì thanh
thìcng hoa
Descent: Iì xuong, tha doc;
nghìcng/ha xuong; buong tha
J9b
(sa doa); nguon goc, dong doì;
d. c/ C/r/s/ /o/c /e//. IK xuong
nguc; d. c/ //e Hc/u So/r//.
1hanh Lình hìcn xuong
Desecration: Cìaì hoa thanh
thìcng, gìaì thanh
Desert: Sa mac, noì hoang
vang; la//ers c/ //e d.. tu phu
sa mac
Deserted socase. Ng. phoì
ngau (chong/vo) bì bo roì
Deserve: \ung dang, co cong
De(i)sinhihition: Cìa ì tru u c chc
Design: Io an, ban thìct kc; dc
cuong; v dình; araameo/ /rcm
d.. lv chung chu v (doc thav
trong trat tu van hanh cua van
vat: mot cach mình chung 1C
hìcn huu)
Desire: 1hcm muon, khat
vong, nguvcn/uoc vong; 0. c/
a// oa//cos. Iang muon dan
mong doì
Desolate: 1an pha, gav canh
dìcu tan, hoang vang; lam cho
phìcn muon, sau kho
Desolation: Phìcn muon, sau
kho thìcng lìcng; co don, co
lìcu; hoang tan
Despair: 1hat/tuvct vong
Desperate: 1uvct vong; du doì;
lìcu linh, lìcu mang
Despise: Khình mìct/thuong
Despotism: Chuvcn chc/quvcn
Destiny: \an mang, so mcnh,
thìcn mcnh
Destruction: Pha huv, tìcu dìct
Desuetude: Loì/qua thoì, phc
hu, hct thích dung
Detachment: 1ach roì; dut bo,
dung dung, tho o; sìcu thoat;
bìct/phan doì
Determinants: Ycu to quvct
dình, xac dình; d. c/ mcra///u.
(ba) vcu to xac dình luan lv tính
(cua hanh dong: doì tuong,
muc dích va hoan canh)
Determination: \ac dình;
quvct dình; quvct tam
Determinism: 1huvct tat dình;
caasa/ d.. tat d. nhan qua
Detraction: Cìcm pha, noì
hanh, noì xau
Deus-ex-machina: Kct cuc
than tinh, gìaì phap than dìcu
(lam nhu cu bam mav la 1C
dcn gìaì quvct hct moì su)
Deutero-: 1hu, dc nhì, thu haì
Deuterocanonical: 1huoc thu
quv dìcn; thu quv
Deuteronomic H/s/cru. Lìch su
dc nhì luat (cac sach K1 tu Inl
J97
dcn 2\)
Deuteronomy: Ic nhì luat, thu
luat, Inl
Deuteronomist: 1ruvcn
thong/tac gìa dc nhì luat
Deutero-pauline: 1hu-Phaolo
(cac thu)
Development: Phat/khaì trìcn;
tìcn trìcn, tìcn phat; d. c/
dcc/r/oe. khaì trìcn gìao lv
Deviationism: Cach hanh su
lcch lac/trcch duong loì (~noì
vc dang vìcn cac chính dang);
/e//'r/a// d.. lcch lac ta/huu
khuvnh
Devil: 0uv, ac/ta than;
d.'s adccca/e. khang bìcn vìcn
an phong thanh; khang vìcn
phc quv; d.-dcdaer. gìao si, nha
thuvct gìao
Devilment, dec//rul-/ruï. 1ro
tình quaì/nghìch; ao thuat, ma
thuat; lìcu mang; hung ac,
hìcm doc
Devolvel-/a//coï. Lv quvcn, uv
thac; chuvcn gìao, trao pho;
phan quvcn
Devote: Iang hìcn; danh dc,
dung dc
Devoted ///oa. Io than tru (Cs
b,17-19)
Devotee: Ng. mo dao, sot sang;
nhìct tinh, ham mo
Devotio Noderna: Loì sung mo
tan thoì (tk 14)
Devotion: Long sung dao, sung
kính, sot sang; decc//cos. cac
hinh thuc dao duc (khong
phung vu)
Devout: 1hanh kính, nhìct
tinh; mo dao
DC (Icì gratìa): Nho on Chua
Dharma: Pha t pha p, lua t, cha n lv
Dharmachakra: Phap luan
Dhyana: 1hìcn na, thìcn dình
Di-: Haì lan... (tìcn to)
Dia-: Chìa tach, phan tích;
xuvcn qua (tìcn to)
Diaholicl-a/ï. 1huoc quv; nhu
quv; d. ocssess/co. quv am
Diaholism: Na/vcu thuat; tìn
vao/sung baì quv ma
Diachronicl-a/ï. 1ính lìch da ì
(ca c dìc n bìc n ngon ngu ho c tính
thco thoì gìan); dì daì, dì thoì
Diaconate: Chuc pho tc
Diaconia: \ìcc phuc vu, tac vu
phuc dìch
Diacriticl-a/ï. Iau phu; dc
phan bìct, dc danh dau
Diaeresis, d/eres/s. Iau tach
am, dau phan doì
J98
Diagnosisl-cs//cï. Chan doan
Diagram: ßìcu do
Diakrisis: Nha n dình; pha n dình
Dialect: 1ìcng dìa phuong,
phuong ngu, tho ngu
Dialecticl-a/ï. ßìcn chung;
d. ma/er/a//sm. duv vat bìcn
chung; d. me//cd. phuong
phap b. chung; d. //ec/cau.
than hoc b. ch.
Dialectics: Phuong phap bìcn
chung
Dialogue: Ioì thoaì
Diarchy: 1inh trang luong
chính thc, haì chính phu
Diaspora: lvaa~ï Io thaì kìcu
(song tan mac o nuoc ngoaì);
loau~ï song tan mac, tha
phuong, tinh trang phat tan
Diatessaron: Sach Iìatcssaron
(cua Ta//aoas, khoang nam
1b0: ban phoì hop bon Phuc
Am), Phuc Am phoì hoa
Diatrihe: ßaì van da kích, dam
luan
Dicastery: Co quan, bo (gìao
trìcu Roma;x. ccoareaa//co)
Dichotomism: Nhì phan thuvct
Dichotomy: Phan doì, nhì
phan phap
Dicta prohantia: Loì lam bang,
chung ngon (co suc lam chung)
Dictate: Ncnh lcnh; buc chc,
cuong chc; doc chính ta
Dictatus Papae: Sac lcnh Cìao
Hoang (cua Iuc Crcgorìo \II,
n. 107b)
Dictum: Loì: qua quvct, phat
bìcu; an quvct; cham ngon
Didache: Cìao huan; sach
Iìdakhc (tk 1)
Didachist: 1ac gìa cua Iìdakhc
Didascalia Apostolorum: Cìao
lv cac tong do (sach: tk J)
Didrachma: Iong (hao doì) do-
rac-ma
Dies Irae: ßaì hat "Ngav phan
no"
Diet: Nghì vìcn
Dillerentiation: Phan hoa; bìct
hoa
Dillerential lsuc/c/cau. 1am
lv hoc doì chìcu
Dillidence: 1hìcu tu tìn, rut rc
Dillraction: Nhìcu xa (hìcn
tuong cac tìa sang chuvcn
huong)
Digamy: Kct hon lan thu haì,
taì hon (nam: tuc huvcn; nu:
taì gìa)
J99
Digest: 1ìcu hoa; dong hoa; hap
thu; ban tom, luoc tap; tap san
Digeste, T/e. ßo luat
Cìustìnìano (do hoang dc khao
luoc va ban hanh, tk b)
Dignitary: Chuc sac; ng. co
quvcn cao chuc trong
Dignity: Pham gìa; pham tuoc,
tuoc vì; thc thong; pham chat
Dikirion: Chan ncn haì nhanh
Diktat: Iìcu buc chc, cuong
chc, mcnh lcnh
Dilemma: Song dc/luan; thc:
doì nga, luong nan; ccroa/ed
d.. s. l. luong dau
Dilettantel-//ï. Kc lam nghc
thuat thco loì taì tu, khong
chuvcn sau
Diligentl-ceï. Sìcng nang, can
man, can cu
Dimension: Chìcu kích; tam
co, pham vì
Dimissorials: 1ho gìoì thìcu,
tho uv nhìcm, chung thu (dk
101b)
Dimorphism: Luong hinh tính
Diocesan: 1huoc gìao phan; d.
adm/o/s/ra/cr. gìam quan gìao
phan (dk 421); d. c/erau. gìao si
trìc u; d. car/a. phu gìao phan (dk
4b9), gìao phu; d. r/a//. thuo c
lua t gìa o pha n (tu ho ì); d. suocd.
cong nghì gìao phan (dk 4b0)
Diocese: Cìao phan, dìa phan
(dk Jb9); sabarb/car/ao d.. gìao
ph. phu can (ngoaì o) Roma
Diophysite: Ng. thco luong
tính thuvct (IK co 2 tính)
Diphthong: Nguvcn am doì
Diptych: 1ranh bo doì (co haì
bang voì ban lc noì chung)
Direct: 1ruc tìcp; truc hc;
thang than; chi/huong dan
Direction: Chi huv, caì quan;
huong dan; loì nga, chìcu
huong, duong/phuong huong
d. c/ ccosc/eoce'so/r//aa/ d..
lình huong
Directive: Chi thì
Director: Cìam doc, ng. chi
huv; so/r//aa/ d.. vì lình huong
Dirge: Cìo kình cau hon (cau
cho ca c tín hu u da qua do ì); aì ca
Diriment: \o hìcu hoa, trìct huv
Dishelieve: Khong tìn, khong
tìn nhan; khong tìn tuong
Discalced: Iì chan dat
Discern: Nhan dình, phan
dình, nhan ra, thau suot
Discernment c/ so/r//s. Nhan
dình than loaì
400
Discharge: l/aa/ï Phong thích,
tra tu do
Disciple: Non do/dc, do dc,
hoc tro
Discipleship: Cuong vì mon dc
Disciplina Arcani: 0uv luat bí
thuat
Discipline: Kv luat, mon hoc,
bo mon; roì hanh xac; chính thc
Calvìn; rcn luvcn; dua vao
khuon phcp; sua phat; hanh
xac; /a//oa //e d.. " danh toì"
(tu hanh xac)
Discord: ßat hoa; nghìch am,
xung khac am thanh; aoo/e c/
d.. mam bat hoa, co caì co;
oc/e c/ d.. dau bat hoa
Discourse: ßaì dìcn thuvct,
dìcn tu/van; thìcn khao luan;
ngon tu
Discreet: 1han trong, dc dat,
kín dao; khon ngoan
Discrepancy: 1uong phan,
xung khac, bat dong; khong
nhat quan, bat nhat
Discrete: Rìcng bìct, rìcng rc;
roì rac
Discretion: Nhan dình; tu do
quvct dình; than trong, khon
ngoan, tc nhì, khc o xu ; aae c/ d..
tuoì khon, t. bìct phan doan (dk
891)
Discriminatel-//coï. Phan bìct
(nhan ra nhung nct khac bìct);
phan tach; tach bìct, phan bìct
(chìa rc), kv thì
Discursivel-scruï. Phan tan,
tan mac, roì rac, thìcu mach lac
Disenchant: \o mong, tinh
mong; tinh ngo, thuc tinh
Dislellowship: Lanh/tranh xa;
loaì dì/ra
Dislrock: ßo ao doì tu, hoan tuc
Disgrace: 1hat sung; ghct bo,
ruong rav; lam o nhuc
Disgust: Com ghct, kình tom
Dishonestl-uï. ßat luong, bat
chính, gìan doì; gìan lan
Disinherit: 1uoc quvcn thua kc
Disinterl-meo/ï. Khaì quat
Disjuntive: Phan bìct; tach roì
ra; d. cco/aoc//co. lìcn tu phan
lìct
Dismiss(-a/ï. Sa thaì, thaì hoì;
cach chuc; tu gìa; gìaì tan; gat
bo; phong thích; mìcn to;
d. /rcm c/er/ca/ s/a/e. khaì tru
khoì hang gìao si (dk 1J94);
d. /rcm a Re//a/cas los///a/e.
truc xuat khoì tu hoì hoac dong
401
tu (dk b94); decree c/ d.. nghì
dình truc xuat
Disohedient: Khong vang loì,
bat phuc tung, bat tuan
Disparity: Chcnh lcch, saì bìct,
bat binh dang; bat dong canh
d. c/ ca//'acrs//o. khac dao (dk
108b); bat dong tín nguong
Dispassionate: ßinh than, lanh
lung; vo tu, khong thìcn vì,
khach quan
Dispensation: Phan phoì, cap
phat; ra sac lcnh; mcnh troì
(1C an baì); chc do ton gìao;
mìcn chuan (dk 8b)
d. /rcm a cca. gìaì loì khan
d. /rcm //e caoco/ca/ /crm.
mìcn chuan thc thuc gìao luat
Dispenser: Ng.: cap phat, trao
ban (vg. bí tích)
Disposition: Sap xcp, bo trí,
chuan bì; xu lv, thanh toan;
khuvnh huong, thìcn huong;
tính khí, tam tính; san long;
dan quan
Disprovel-cc/ï. Phan chung,
bac bo
Disputel-a//coï. 1ranh luan,
thao luan, ban caì; tranh tung,
kìcn cao
Disqualily: Lam cho bat luc,
khong co du tu cach; tuvcn bo
khong du tu cach; tuoc quvcn
Disquisition: Khao sat; khao
cuu, dav cong nghìcn cuu
Dissent: ßat dong: quan dìcm,
v kìcn
Dissenter: Ng. bat dong v kìcn;
bìct gìao (khong thco quoc gìao,
nhu o Anh quoc chang han)
Dissertation: Luan an; luan
van; nghì luan, ban luan
Dissidentl-eoceï. ßat dong v
kìcn; khong thco quoc gìao; lv
khaì
Dissimulation: Chc dau, ch.
dav; lan tranh; gìa doì
Dissipation: 1ìcu tan; phan
tan; phung phí; xao lang; cuoc
song phong dang
Dissociation: Phan lv
Dissolvel-/a//coï. Hoa tan; gìaì
tan; gìaì thc; thao go; d. c/ //e
bcod. thao go: dav hon phoì
(dk 1141), hon hc
Dissoluhility: Co thc: thao go,
gìaì thc duoc; kha gìaì tan/thc
tính (~kgtt); /o/r/os/c d.. kgtt
noì taì; ev/r/os/c'ca/er d.. kgtt
ngoaì taì
Distich: Cau doì; baì tho haì cau
402
Distinct: Rìcng bìct; mình
bach, ro rct; khac bìct
Distinction: Phan bìct; khac
bìct, dac nct; uu tu, tìcng tam;
huan chuong
Distintive: Iac thu, d. trung
Distraction: Iang trí, xao lang;
gìan doan; gìaì trí, tìcu khìcn;
roì trí, loan trí, dìcn cuong
Distress: Iau kho; dau don,
buon phìcn, sau nao; khon
quan; nguv khon, nguv cap;
kìct suc
Distrihutive: Phan bo, p.phoì;
d. /as//ce. cong lv phan phoì;
d. orcocao. daì tu phan bìct
Ditheism: 1huvct nhì than
Diurnal: ßan nga v; mo t nga v tro
(24 gìo); cac gìo kình ban ngav
Diversity: Khac bìct, da dang,
nhìcu vc; d. a////o ao//u. khac
bìct trong hìcp nhat
Dives: Ng. nha gìau, phu ong
(Lc 1b:19t)
Divination: 1huat boì toan
Divine: 1han lình, thuoc vc 1C
hoac thìcn tính; hoan toan,
tuvct dìcu; d. Ccmedu'0/c/oa
Ccmmed/a. Ha/ //c/ /aue/ d/ea
(tac pham cua Iantc † 1J21);
d. eccocmu. kc hoach cuu do;
d. /aa. than luat; d. ///arau.
phung vu 1hanh lc (ßvzantìo);
d. m///ea. canh gìoì than lình
(1cìlhard dc Chardìn); d. c///ce.
Nhat tung; d. ora/ses. Kình
Chung tung 1C" (doc tìcp sau
buoì chau Ninh 1hanh);
d. re/a//cos. quan hc noì gìoì
1C ßa Ngoì; d. r/a//. than
quvcn; 0. So/r//: 1han Lình
1C; 0. Icrd. Ngoì Loì
Divine: 1ìcn doan; gìao si, nha
than hoc
Divinity: 1hìcn tính, than tính;
than hoc; dcc/cr c/ d. l00ï. tìcn
si than hoc; T/e 0.. 1hìcn Chua
Divinizel-a//coï. 1han hoa;
than thanh hoa
Division: Phan lv; phan chìa;
chìa rc; phan loaì, sap loaì
Divisive: Cav chìa rc
Divorce: Lv hon, lv dì (dk
1141); tach ra, tach roì; d. /rcm
bed aod bcard. lv than
Divorcee: Ng. lv dì (vo/ chong)
DNA: Acìd AIN
Docetism: Phu dang, ao than
thuvct (Kìto hoc)
Docta ignorantia: "Su vo trì
thong thaì" (tac pham cua
Nìcola thanh Cusa, n. 1440: vc
40J
mau nhìcm 1C ma nha bac hoc
bìct la minh khong bìct duoc gi)
Doctor: 1ìcn si; bac si; chua trì;
lam gìa, lam gìan; d. c/ //e
C/arc/. tìcn si Cìao hoì; d. c/
//e /aa. luat si; acmao d.. nu
bac si
Doctoral: Lìcn quan dcn hoc vì
tìcn si
Doctorate: Hoc vì tìcn si
Doctrinairel-ar/ao,-ar/smï.
Cìao dìcu, lv luan co chap
Doctrinal: 1huoc: gìao lv, hoc
thuvct; d. ceosare. pham binh
gìao thuvct; pham dình/dình
muc gìao thuvct; d. dec/s/co.
phan quvct vc gìao lv;
d. /reedcm. quvcn tu do gìaì
thích gìao lv
Doctrine: Cìao lv; hoc/gìao
thuvct
Document: \an kìcn; chung
thu; taì lìcu, tu lìcu
Documentary: Co chung lìcu,
co ta ì lìcu, dc tham kha o;
d. orccess: to tu ng co chung lìcu;
d. //ecru. gìa thuvc t co chu ng
lìcu
Documentation: Suu tam taì
lìcu; tu lìcu
Dogma: Cìao dìcu; tín dìcu;
d. of faith: tín dìcu
Dogmatic: 1huoc tín lv; vo
doan; d. /ac/: tín kìcn, su kìcn
tín lv; d. re/a//c/sm. tín lv
tuong doì thuvct; d. //ec/cau.
than hoc tín lv; d. /c/eraoce.
dung nhan vc mat gìao lv
Dogmatics: 1ín lv hoc
Dogmatism: Chu nghia (nao
trang) gìao dìcu, vo doan
Dogmatize: Cìao dìcu hoa,
khang dình vo doan, quvct doan
Do-gooder: 1cn khoac lac, ng.
thua thìcn chí ma thìcu thuc tc
(«vc voì thi phaì tim voì»)
Dolors, Seceo. ßav su thuong
kho IN
Dolo(u)r: Iau buon/thuong
Dolus: Cìan v, man tra
Dom: Cha, 1hav (danh tuoc cac
dan si cua mot so dong nhu
ßìcn Iuc, Chartrcux, v.v.)
D0N l~0ec 0o//mc Hav/mcï.
Kính dang 1hìcn Chua chí
thìcn chí daì
Domestic: 1huoc gìa dinh, gìa
thuoc; gìa nhan, gìa boc;
d. c/arc/. CH taì gìa (gìa dinh
kìto); d. ore/a/e. gìam chuc noì
vu
404
Domicile: Nha o, noì cu tru,
cu/tru so; aaas/-d.. ban cu so
(dk 100)
Domination: 1hong trì; uu thc
Dominations: 0uan than
Dominic: Ia mình
Dominical: 1huoc vc Chua
hoac Chua nhat
Dominicans: 1u si Iong Ia
mình
Dominion: 0uvcn caì trì;
quvcn chìcm huu; quvcn so
huu, chu quvcn; lanh tho,
thuoc dìa
Dominions: x. 0cm/oa//cos
Dominus vohiscum: "Chua o
cung anh chì cm"
Donation: 1ang bìcu; tang
vat/pham, qua bìcu; d. c/
Ccos/ao//oe. Iì chìcu cua
Constantìno (van kìcn nguv [tk
8-9| ghì vc nhung pham vat va
dac quvcn ma hoang dc tang
nhuong cho CN Roma)
Donatism: Phaì lv khaì Ionato
(ßac Phì, tk 4-8)
Donor: Ng. tang bìcu
Doomsday: Ngav tan thc (ngav:
sup do, huv dìct, phan xct)
Doorkeeper: 1hav gìu cua
Dormition o/ //e 8\H. IN
vcn gìac ngan thu
Do(r)ssal: Nan hau canh (trco
phía sau ban tho)
Dossier: Ho so
Douail0caau'0caauï ßìblc:
Kình 1hanh (cong gìao dìch ra
tìcng Anh taì Douai, Bí: TU: n.
1b82; CL: n. 1b09)
Douhle: Ioì, haì, kcp; nuoc doì;
lvaaï phung vu lc trong;
d. ccosecra//co. truvcn phcp
kcp (banh va ruou); d. e//ec/.
song hìcu; d. mcoas/eru. tu
vìcn doì (nam-nu);
d. oerscoa///u. nhan cach nhì
phan/hoa; d. orccess/co. song
nhìcm xuv (1hanh 1han boì
Ngoì Cha ca Ngoì Con ma ra)
Douhlet: ßo/nhom doì; tu sình
doì
Douht: Hoaì nghì; nghì ngo,
ngo vuc; d. c/ /ac/: hoaì nghì vc
su kìcn (dk 14); d. c/ /aa. hoaì
nghì vc phap luat
Douhting T/cmas. Ng. da nghì
(nhu 1oma tong do)
Dove: Chìm bo cau (bìcu trung
cho 1hanh 1han); /ac/ar/s//c
d.: nha tam hinh bo cau
40b
Doxology: \ình tung ca, cau
kình tan tung
Doyen: Nìcn truong; truong
doan (ngoaì gìao)
Drachma: Iong hao do-rac-
ma, dong hao mot
Drama: \o kìch; nghc thuat
san khau; chuvcn bì tham;
bì/tham kìch
Dramatis personae: Nhan vat
/dìcn vìcn vo kìch
Dramatize: Soan thanh kìch;
kìch hoa; bì tham hoa, quan
trong hoa
Dread: Lo ngaì, c so, kình haì
(vi trach nhìcm)
Dream: Cìac mo/mong; mo
tuong/mong; mo uoc
Dress: Y phuc; ao daì; lc phuc;
trang phuc; vo ngoaì
Drink c//er/oa. Ruou/dau cung
(\h 29:40-41)
Drug: Iuoc pham, thuoc mcn;
ma tuv
Druid: Iao si Cclta
Drunkl-eooessï. Sav ruou;
nghìcn ruou
Dry Hass. "Lc kho" (lc van: nghì
thuc ngan, khong co Lc quv)
Dualisml-/s/,-/s//cï. Nhì nguvcn
luan; luong vì phaì (lac gìao cho
rang IK co haì ngoì vì)
Duality: Nhì nguvcn tính; nhì
tính
Duhious: No ho, map mo; dang
ngo; luong lu
Due: Icn kv/han; hop lc, thích
dang, thco dung; d. orccess.
thu tuc phaì thco
Duel: 0uvct dau, dau tav doì,
cuoc do suc
Dukha: Kho
Dulia: 1on kính cac 1hanh
Duplex: Kcp, doì; nha haì can
ho; lvaaï phung vu lc trong
Duplication: Lam haì Lc mot
ngav
Duplicity: Cìa doì, mot da haì
long
Duration: Kv gìan, thoì kv,
khoang thoì gìan
Duty: ßon phan, nhìcm vu;
chuc vu
Dwell: 0, cu ngu; dung laì;
nhan manh
Dying: Hap hoì; chct dan
Dynamic: Nang dong, sình
dong, dav nghì luc
Dynamics: Iong luc hoc; luc
do (nhac)
40b
Dynamism: 1huvct dong luc;
suc/tính nang dong
Dynasty: 1rìcu daì, vuong trìcu
Dyophysitism: Nhì tính thuvct
(IK co haì ban tính)
Dyotheletes: Nhì v thuvct (IK
co haì v chí)
Dyslexia: Chung loan doc
407
E
F: Nguon/truong phaì Llohít
Farly Ca//c//c/sm. Cong gìao
so khaì (nhu doc thav trong cac
thu muc vu, Cìacobc hoac sach
Cong vu 1ong do)
Farnest: Iung dan, nghìcm
chinh; tha thìct
Farth: Iat; tran gìan, coì thc
Farthling: Con nguoì, ng.
pham
Farthly: 1huoc qua dat
oc e. reasco. khong co lav mot
lv do nao
oc e. ase. hoan toan vo ích
Faster: Lc Phuc sình
e. ccmmao/co'da/u. ruoc Lc
mua PS
e. da/u. bon phan xung toì
(hang nam) va ruoc lc trong
mua PS
e. /r/daam: tam nhat thanh/
vuot qua
e. c/a//. canh thuc vuot qua
e. aa/er. nuoc thanh (lam phcp
trong dcm canh thuc PS)
Fastern: 1huoc: phía dong,
dong phuong; e. c/arc/es. cac
Cìao hoì Iong phuong; e. r//es.
cac lc dìcn I. ph.; e. sc//sm. lv
khaì Iong 1av (n. 10b4)
Fastertide: Nua Phuc Sình
Fastward ocs///co. 1hc dong
huong (thoì qucn lam Lc quav
mat vc phía dong)
Fhed Yahweh: 1oì to Cìavc
Fhionites: Phaì duv ban, Lbìon
(Io thaì-kìto gìu luat Nosc va
phu nhan thìcn tính IK)
Fhriety: Sav ruou; sav sua
Fcce Homo: Nav la Nguoì";
anh tuong I. Cìcsu doì vong
gaì; nhan dc cuon sach vìct vc
I. Cìcsu (cua I. See/eu n. 18bb,
phu nhan thìcn tính cua Ngaì)
Fccentric: Lap dì, kv quac, lap
dì; thc lcch tam
Fcclesia: Hoì thanh, Cìao hoì
/. credeos. CH tìn nhan;
/. d/sceos. CH thu huan;
/. dcceos. CH chu huan
/. semoer re/crmaoda. CH
phaì duoc caì tìcn khong ngung
Fcclesial: 1huo c: Ho ì tha nh, CH
Fcclesiarch: Ng. gìu nha tho
Fcclesiast: 1ac gìa sach Cìang
vìcn
Fcclesiastes: Sach Cìang vìcn,
Cv
Fcclesiastic: Cìao si (kìto)
408
Fcclesiastical: 1huoc: CH,
hang gìao si; e. Laa. luat CH
e. oeoa///es'ceosares. cac hinh
phat trong CH; e. lrcc/oce.
gìao tinh
e. Rea/co. gìao mìcn
Fcclesiasticus: Huan ca, Hc
Fcclesiasticism: 1haì do hoac
nao trang cuc nc thc chc (trong
CH)
Fcclesiocentric: 0uv CH (lav
CH lam trung tam)
Fcclesiologicl-a/ï. 1huoc gìao
hoì hoc
Fcclesiology: Cìao hoì hoc
eac/ar/s//c e.. CH hoc thanh
thc
ao/cersa/ e.. CH hoc pho quat
Fcholalia: Chung lap loì (lap laì
loì cuoì cung cua ng. doì dam)
Fclectic: Chìct trung
Fclecticism: Phuong phap/ hoc
thuvct chìct trung (tuvcn thu
nhung dìcm hav tu nhìcu xuat
xu dc lam thanh mot hoc
thuvct moì)
Fclipse: 1hìcn thuc, nhat/
nguvct thuc; chc khuat; lam lu
mo
Fcliptic: Hoang dao
Fclogue: Lclogo (mot loaì tho);
baì hat doì
Fcology: Sình thaì hoc
Fconomic: Kình tc, co loì, sình
loì; lìcn quan dcn kc hoach cuu
do
Fconomical: 1ìct kìcm; kình tc
Fconomics: Kình tc hoc; ncn
kình tc
Fconomist: Nha kình tc hoc
Fconomy: Phuong phap tìct
kìcm; ncn kình tc; hc thong
kình tc
e. c/ass. hang du lìch (mav bav)
e. dr/ce. bìcn phap han chc
ngan sach
Fconomy: Hoat dong cuu do
cua 1C trong thc gìoì; lC//o/
//coa~ï mot so chuan mìcn
dac bìct (doì voì luat chung
trong cac CH Chính thong)
e. c/ arace. chc do an sung
(khac voì chc do Luat phap)
e. c/ Sa/ca//co. kc hoach cuu
do, nhìcm cuc
or/oc/o/e c/ e.. nguvcn tac
nhìcm cuc
Fcosystem: Hc sình thaì
Fcstasyl-a//cï. \uat than, nhap
dình; trang thaì: mc lv, ngav
409
ngat, sav sua; cuc kv hanh
phuc
Fcthesis: Cong thuc duc tìn,
tín bìcu (do hoang dc
Hcraclìtus cong bo n. bJ8)
Fcumenical: 1huoc daì kct;
quoc tc, toan cau
e. ccaoc//. cong dong: chung,
hoan vu (dk JJ8)
e. mccemeo/. phong trao daì
kct
e. la/r/arc/. 1huong phu
Constantìnop
e. //ec/cau. than hoc daì kct
Fcumenicity: 1ính: daì kct,
pho quat, hoan vu (vg. cua mot
cong dong chung)
Fcumenism: Phong trao hoac
chu huong daì kct
Fden: Iìa dang
Fdict: Chi du, sac lcnh
Fdilyl-/ca//coï. \av dung, ncu
guong sang/tot, khuvcn thìcn,
cam hoa
Fdit: ßìcn soan, chuan bì an
ban, bìcn tap, chu bìcn; xcp noì
cong trinh dìcn anh (bang
hinh: xìnc, vìdco...)
Fditio typica: An ban chuan;
an ban mau
Fdition: Iot/hinh thuc: xuat
ban, phat hanh; so luong an
ban
Fditor: Ng. xuat ban, chu but;
bìcn tap vìcn
Fditorial: 1huoc: cong tac xuat
ban, chu but; baì xa luan
Fdmundites: 1u si Iong thanh
Ldmundo (SSL, n. 184J)
Fducate: Cìao duc, dav do, rcn
luvcn
Fducational: 1huoc/co gìa trì:
gìao duc, su pham
Fducator: Nha gìao duc, thav
dav
Fduce: Rut ra; bav ra, toa ra
Fduci: Phat xuat
Fduction: \. edace
Fllacel-meo/ï. \oa, xoa bo
e. coese//. an dau chính minh
Fllect: Hìcu qua; kct qua; hìcu
luc; tac dong; tac dung
b Huu hìcu, cong hìcu; thuc su,
hìcn thuc; co: hìcu luc, gìa trì,
suc tac dong manh; so quan
thuc ngach; e. //s/cru. lìch su
thuc hìcu
Fllectiveness: Huu hìcu tính;
hìcn thuc tính; suc tac dong
410
Fllectual: Cong hìcu (bìcn
phap phong ngua, sua phat);
co: hìcu luc, gìa trì (phap lv)
Fllectuate: 1huc hìcn, tìcn
hanh
Flleminate: Nhu nhuoc, co la,
uv mì (dang nhu phu nu)
Fllete: Kìct suc, suv vcu; vo
hìcu, bat luc
Fllicaciousloess,-cacuï. Hìcu
qua; hìcu nghìcm, cong hìcu;
co hìcu luc; e. arace. on huu
hìcu
Flliciency: Nang luc, kha nang
chuvcn mon; hìcu nang; nang
suat,hìcu suat; huu hìcu tính
Flligy: Hinh tac, hinh noì,
tuong; hinh nom
Fllluviuml-/aï. Hoì boc, khí
xong; muì hoì; dong tu
Fllort: No luc, co gang
Fllrontery: 1ro trao, xac lao, vo
lìcm si, mat dav mav dan
Fllulgent: Sang choì, rang
ngoì, ruc ro; hon ho
Fllusel-/coï. 1uon ra, trao ra,
toa; boc lo, tho lo
Fgalitarian: Ng. thco chu
nghia binh quan
Fgalitarianism: Chu nghia
binh quan
Fgo: ßan nga, caì toì
Fgocentric: 0uv nga
Fgocentrism: 1huvct/tính/
khuvnh huong quv nga (cho
minh la trung tam)
Fgoism: 1ính ích kv; chu
nghia vì kv
Fgoistl-/ca/ï. \ì kv, ích kv
Fgomania: 1at: doc ton/dc cao
caì toì, quv kv
Fgotisml-/s/,-/s//c,-/s//ca/ï. Chu
nghia (tính, ng.) duv kv, (ta la
nhat, la trcn hct); tính tu cao tu
daì
Fgotize: 1u: ton, dc cao (coì
minh la trcn hct, la tat ca)
Fgo /r/o. Cuoc mung caì toì
(chi ích kv lo cho suong than
minh)
Fgregious: lvaaï Iaì bom, dc
nhat trong thìcn ha, ma gìao:
xuat chung, co tìcng
Fgyptl-/aoï. Aì cap
Fgyptologist: Nha Aì cap hoc
(khao cuu co hoc Aì cap)
Fidetic: l/amï Hu gìac; l/r/e/ï
thau nìcm (thau dat ban chat
su vat)
c. ìmagcrv: hinh anh hu gìac
Fidolon: ßong ma; hìcn hinh;
hinh anh; than tuong
411
Firenicon: Ycu chuong/co vu
hoa binh, chu hoa
Fisegesis: Chu gìaì dìcn cach
(thcm v cua minh vao)
Fjaculate: Phong ra, phun ra;
thot ra, kcu lcn; phong tình
Fjaculation: Loì thot ra; loì
nguvcn ngan; phong tình
Fjaculatory orauer. Loì
nguvcn ngan (mot cau)
Fl (Llohìm): 1hìcn Chua
Flahorate: Soan thao, trinh bav
chì tìct; xav dung; chc bìcn; ti
mi, kv luong, cong phu
Flatel-/coï. Phan khoì, khích
lc, lam cho: hung thu, hang
haì, hoan hi, hanh dìcn
Flder: Ian anh/chì; kv muc;
truong lao (gìoì chuc CH
1ruong lao)
Fl Dorado: \u Lldorado, noì
khong tuong
Flect: 1uvcn chon, bau cu;
quvct dình; //e e.. nhung ng.
duoc (Chua) chon (duoc cuu
roì), tuvcn nhan
Flection: Su lua chon; cuoc
bau cu (dk 1b4)
Flective: Io chon loc, thuoc
bau cu; co quvcn bau; tuv v,
nham v, nhìcm v
e. a///o//u. moì lìcn kct sau sac
Flectrily: Chuvcn/nhìcm dìcn;
dìcn khí hoa; kích dong, lam
gìat nav
Flectronic: Iìcn tu; e. bra/o.
oc dìcn tu, mav vì tính’e.
c/arc/. CH dìcn tu (qua 1\ va
phat thanh)
e. ma//. dìcn thu
Flectronics: Iìcn tu hoc
Flectrotherapy: Khoa chua trì
bang dìcn, lìcu phap dìcn
Fleemosynary: 1huoc vc cua
dang cung lam phuoc; e. 0///ce.
so tu thìcn (trong \atìcano)
Flegiac: ßì thuong, sau tham
Flegy: Khuc bì thuong, aì ca, aì
khuc
Flement: Nguvcn to; vcu to;
thanh phan; moì truong song
e. c/ ccmoar/sco. vcu to so
sanh; eac/ar/s//c e.lsï . lc
pham thanh thc (banh va
ruou); //e /car e.. bon nguvcn
to (x. e/emeo/a/)
Flemental: 1huoc (4) nguvcn
to thìcn nhìcn (~dat, nuoc, khí
va lua); nguvcn chat; co ban;
chu vcu
Flementarism: 1huvct vcu to
412
Flementary: Co ban; so bo, so
cap, so dang; e. sc/cc/. truong
tìcu hoc (so cap); e. oar//c/e.
hat co ban
Flenchusl-/ï. ßìcn bac, b.luan
(bang logíc); luan chung nguv
bìcn Sccra//c e.. phuong phap
hoì goì v (cua Socrat)
Flevate: Nang lcn; dua lcn cao
e. /c //e saoeroa/ara/ crder.
nang lcn binh dìcn sìcu nhìcn
Flevation: Nang lcn, nhac l.,
cat cao lcn; do cao; tính cao
nha; e. c/ //e Hcs/. dang Ninh
thanh (lcn); e. /c //e a//ars.
phong thanh (nang lcn hang
duoc ton kính trcn ban tho)
Fll(-ves). 1han/tìcn nho; vcu
tình; trc tình quaì
Flicit: 1ra hoì, van hoì, phanh
phuì, dua ra anh sang; lam
sang to, tim hìcu lv do hoac
nguvcn nhan
Floquence: 1aì hung bìcn, dìcu
hung hon
Flide, e//s/co. Nuot/luot am (bo
mot am khì doc mot chu)
Fligihle: Co thc duoc chon,
c.t.d.bau; du tu cach
Flijah: L-lì-a
Fl(i)jon: 1hìcn Chua toì cao
Fliminatel-/co, -cruï. Loaì (bo,
tru) ra; tru khu; tav sach
Flisha: L-lì-sa
Flite: 1ình hoa, t.tuv, uu tu
Flitism: Chu nghia tình hoa,
uu tu chu huong
m/ss/coaru e.. chu huong uu tu
(trong cong tac) truvcn gìao
Flixir: 1huoc tìcn; thuoc ruou
e. c/ ///e. th. truong sình
Flizahethan: Lìcn quan dcn ba
L-lì-sa-bct
Flkesaites: Phaì lac gìao
Llkcsaì (Iothaì-kìto, tk 2)
Fllipse: Llìp, hinh: bau duc,
traì xoan
Fllipsis: Phuong phap: tinh
luoc, luoc van/tu
Flocution: Phat ngon, dìcn doc
Flohim: 1hìcn Chua; chu than
Flohist: Llohít (tcn goì nguon
E cua Ngu thu)
Flope: 1au hon, tau bon cau
phoì (tron dì dc kct hon)
Flucidate: Lam sang to, gìaì
thích, mình gìaì
Flusive, e/ascru. Lang tranh,
thoì thac, danh trong lang,
khco tranh nc; kho nam, kho
bat duoc
41J
Flysium: 1hìcn duong/thaì,
bong laì, dao nguvcn
Fmanate: 1oa lan, boc lcn; bat
nguon, phat nguvcn/xuat; phat
sình; sình xuat
Fmanation: Sình xuat (tu ban
tính 1C: ngo gìao)
Fmanationism: 1huvct sình
xuat
Fmancipate: Cìaì phong,
phong thích
Fmancipationist: Ng. chu
truong chc do phong no (bcnh
vuc vìcc gìaì phong no lc)
Fmasculatel-a//coï. 1hìcn;
lam nhu nhuoc, mcm vcu (mat
hct nam tính); lam suv vcu;
lam mat hìcu luc
Fmhalm: 1am uop; bao luu
hoaì nìcm
Fmhargo: Cam van; cam luu
hanh; tìch thu, sung cong;
ngan cam
Fmharrass: Lam vuong víu;
lam: nguong nghìu, lung tung,
kho nghi; gav kho khan
Fmhassy: Iaì su quan; su vu;
phaì bo, phaì doan
Fmhellish: Lam dcp, to dìcm;
trang hoang; to vc, thcu dct,
thcm that (thcm mam thcm
muoì)
Fmher days. lvaaï Ngav bon
mua (tuan chav ba ngav: thu
4,b,7 sau 1J-xìì, sau Chua nhat
1 mua chav, sau Hìcn xuong va
sau 14-ìx)
Fmhezzle: ßìcn thu, lam tìcu
Fmhitter: Lam cho dang; lam
cho: buc tuc, chua chat, cav
dang/cu
Fmhlem: ßìcu hìcu; bìcu
tuong
Fmhodiment: Hìcn than, tìcu
bìcu; bìcu hìcn; sap cau
Fmholism: Kình khan xìn (doc
sau kình Lav Cha trong 1hanh
Lc)
Fmhrace: 0m, om hon; om ap;
tìn nhan, chon lav; nam lav;
bao gom/ham
Fmhranchment: Phan nhanh,
tc ra
Fmhryo: ßao thaì, phoì (thaì),
con trung nuoc; mam mong
Fmhryoctomy: Cìct: thaì trong
da con, da phoì
Fmhryogenesis: Khoì sình
phoì thaì
Fmhryology: Khoa phoì thaì,
phoì hoc
414
Fmhryonic: 1huoc phoì thaì,
trong: gìan doan phoì thaì, thoì
kv manh nha
Fmhryotomy: 1hu thuat cat
thaì (da chct)
Fmend(-a/eï. Sua, chua (van
ban), tu chính
Fmendatory: 1huoc cong tac
sua chua
Fmerge: Noì lcn, nho lcn, lo
dang; xuat hìcn; do ra; nav sình
Fmergency: 1inh trang: khan
cap, nguv kìch; e. aard. phong
cap cuu
Fmergent: Nho lcn, lo ra;
e. oa//cos. nhung nuoc dang
trcn duong phat trìcn
e. orcbab////u. xac suat lo dan
Fmeritus lorc/esscrï. Cìao su
danh du (da vc huu)
Fmigrant: Ng. dì tru, dì dan
Fmigrate: Iì tru; doì cho cu tru
Fminence: Ngaì, Iuc (danh
tuoc hong v); uu tu, xuat chung,
sìcu dang; mo dat; e. ar/se.
muu si; quan su an dìcn; aau
c/ e.. phuong thuc sìcu/ trac
vìct hoa (mot trong nhung
phuong cach chung mình 1C
hìcn huu)
Fminent: 1rac vìct/tuvct, sìcu
quan, xuat sac, noì bat; noì tìcng
Fmir: 1ìcu vuong (Hoì gìao)
Fmissary: Phaì vìcn, su than
Fmission: Phat ra, toa ra; xuat
tình; phat hanh; phat thanh
e. //ecru. thuvct phat xa
Fmmanuel: "1C o cung chung
ta" (Nt 1:2J), Ianh xung cua
Iang 1hìcn Saì (Is 7:14)
Fmolument: Luong (bong),
tìcn cong, mon thu lao
Fmotion: Cam xuc/dong, xuc
dong, cam kích
Fmotionalism: 1ính da cam,
dc cam, thoì uv mì
Fmotive: 1huoc vc cam/xuc
dong; dc xuc cam, nhav cam
Fmpale or impale: Iam
xuvcn/thung (voì coc nhon);
xau vao thanh xìcn
Fmpathy: 1ha cam, dong cam,
thau cam
Fmperor: Hoang dc
Fmphasis: Nhan manh, ncu
bat; nhan gìong
Fmphatic: Co thaì do: cuong
quvct, dut khoat, ro rang;
cuong dìcu
Fmpire: Ic quoc; quvcn luc,
thc luc
41b
Hc/u Rcmao /.. "1hanh Ic
0uoc Roma" (tu thoì Charlc-
magnc, n. 800, cho dcn n.
180b)
Fmpiric: 1huoc: kình nghìcm,
thuc nghìcm
Fmpirical //ec/cau. 1han hoc
kình nghìcm
Fmpiricism: Chu nghia: kình
nghìcm, duv nghìcm
Fmpirio-criticism: Chu nghia
phc binh kình nghìcm
Fmpirio-monism: Chu thuvct
nhat nguvcn kình nghìcm
Fmpoison: ßo thuoc doc; dau
doc; lam hu thoì; gav oan thu
Fmporium: 1rung tam buon
ban, cho, cua hang lon
Fmpower: Lam cho co: quvcn
luc, suc nang; trao quvcn hanh,
quvcn luc hoa
Fmpress: Hoang hau, nu
hoang
Fmptiness: 1rong rong/khong
Fmpty: 1rong, rong, khong;
do, trut, lam cho ra trong rong
e.-/aoded. tav khong
e.-/eaded. dau oc rong tucch,
dot nat
Fmpyreall-eaoï. 1huoc thìcn
cung/gìoì, vom troì
Fmulatel-a//coï. 1hì dua, dua
tranh; canh tranh; co bat chuoc
Fmulous: La: tranh dua, canh
tranh; noì guong; nuoì cao
vong
Fnahle: Lam cho co: kha nang,
nang quvcn, dìcu kìcn; trao:
quvcn hanh, tham quvcn
Fnact: 1rinh dìcn, gìu vaì (dìcn
vìcn); thong qua, ban hanh
Fnactionl-/meo/ï. \ìcc ban
hanh; dao luat
Fnamourl-crï. Lam cho: phaì
long, vcu thích, mc sav
Fnarxis: Nhap nghì (phung vu
ßvzantìno: phan truoc ca nhap
lc)
Fn hloc: 1oan bo, toan thc; daì
dc; cung nhau
Fncaenia: Lc cung hìcn (dcn
tho)
Fncephalic: 1huoc: oc, nao
Fncephalography: 1huat chup
nao
Fncephalotomy: 1hu thuat gìaì
phau nao
Fnchain: \ích, buoc laì, kìcm
chc; cam chan, gìu laì; lìcn kct,
gan chat
Fnchant: ßo bua mc; quvcn ru,
lam sav dam; lam thích thu
41b
Fncharm: 0uvcn ru, lam: sav
mc, dam duoì
Fnchiridion: 1uvcn tap, cam
nang; e. asce//cam. tuvcn tap
tu duc gìao phu (do N.J. Roucšt
dc Journcl va Dutilleul, S.J.
bìcn soan va xuat ban);
e. oa/r/s//cam. tuvcn tap gìao
phu (do N.J. Roucšt dc Journcl,
S.J. bìcn soan va xuat ban n.
194b...); e. Sumbc/cram. tuvcn
tap tín lìcu (van kìcn can ban
vc gìao lv duc tìn cua CH: x.
0eo:/oaer)
Fnclave: Lanh tho: noì dìa, tac
dìa (nam trong mot phan dat
khac)
Fnclitic: 1u tìcp hop, vcu to
ghcp sau, vi to/tu
Fnclose: Rao quanh, bao vav;
gìam nhot; bao kín; dính/guì
kcm
Fnclosure: Khu dat rao kín;
hang rao vav quanh; taì lìcu guì
kcm; noì vì; noì cam (x.
c/c/s/er)
oaoa/ e.. noì vì gìao hoang
Fncode: Na hoa, ghì thanh
mat ma
Fncolpion: Anh dco nguc
(hinh traì xoan cua cac CN
Iong phuong)
Fncomium: Loì khcn ngoì, tan
tung
Fncounter: Cap go; cham tran
Fncourage: Khuvcn khích,
khích lc, co vo; ung ho
Fncratism: Phaì Lncratìsta
(chc duc)
Fncyclicl-a/ï. 1hong dìcp
Fncyclop(a)edia: ßach khoa:
thu, tu dìcn
Fncyclop(a)edist: Nha bach
khoa
Fnd: Cuoì/tan cung, kct
lìcu/thuc/cuc, chung cuc; e. c/
//e acr/d. tan thc; e.-orcdac/.
thanh pham; dead e.. ngo cut,
bc tac; oc e.. vo cung, vo tan
Fnd: Nuc dích/tìcu, cuu canh
ev/r/os/c e.. muc d. ngoaì laì
/o/r/os/c e.. c. canh noì taì
a///ma/e e. m. d./c. c. toì hau
Fndeavour: Co gang, no luc, ra
suc
Fndemic: 1huoc bcnh dìa
phuong; dac huu
Fnding: Cuoì cung; hoan
thanh; chung cuoc; ngu vi
417
Fndless: ßat tan, vo tan, vinh
vìcn; khong ngung
Fndogamous(-my). Noì hon,
noì gìao, dong toc kct hon
Fndogenous: Noì sình
Fndorse: Kv chuvcn/nhuong
(ngan phìcu, van kìcn); nhan
thuc; thua/xac nhan
Fndow(-ment): Iaì tho, taì
tro; phu bam; quv taì tro, cua
cung tang lam von; taì nang
thìcn phu
Fndtime: 1an thc
Fndue: Nac, khoac; trao pho,
phu ban
Fndurahle: Co thc chìu dung
duoc; lau daì
Fndurance: Chìu dung, dco
daì; kìcn nhan tính nhan naì;
kco daì
Fnemy: Kc thu, cuu dìch
Fnergetic: Nanh mc, manh
lìct, dav: sình luc, nghì luc
Fnergism: 1huvct nang luc
Fnergumen: ßì quv am; hung
ton dìcn cuong
Fnergy: Nang luc, nghì luc;
nang luong
Fnletter: \ìcng xích; bo buoc,
ap chc; chc ngu; no dìch hoa
Fnlorce: Hìcu luc hoa, dua vao
ung dung, ap dung; buoc ton
trong, buoc thì hanh; tan tro;
cung co
Fnlranchise: Cìaì phong; ban
quvcn (bau cu)
Fngage: Cam kct, hua hcn;
thuc muon, dat truoc; thu hut
duoc (chu v); gìao chìcn; dan
than
Fngender: Sình ra; gav ra
Fnglish: Anh, thuoc Anh quoc
Fnglish Ladies: Iong Iuc
1rình Nu Narìa llos///a/e c/ //e
8/essed \/ra/o Haru do N.
Ward sang lap n. 1b09.)
Fngram: \ct ghì, kv tích
Fnhance: Nang cao, lam tang
thcm; dc cao, lam noì bat
Fnhypostasia: 1aì ngoì vì
(nhan tính IK hìcn huu trong
Ngoì Loì)
Fnigma: Iìcu bí an, bí hìcm;
an ngu, cau do
Fnigmatic: ßí an, kho hìcu; bí
hìcm
Fnjoin: Chi thì, ra lcnh; cam
chc/chi
Fnjoy: Ycu/ua thích; cam thav
thích thu; thuong thuc; huong
thu
418
Fnkindle: Nhcn lcn, nhom lcn;
cham moì; kích dong, khoì dav
Fnlighten(-ment): Soì/chìcu
sang; soì dan, mình gìaì; aae c/
e.. thoì daì anh sang (tk 18)
Fnliven: Lam: sình dong, soì
noì; khích lc; kích dong
Fnmity: 1am trang/thaì do:
thu nghìch, thu dìch
Fnnead: ßo/nhom chín; sach
chín chuong
Fnneagon: Hinh chín goc canh
Fnneagram: Io hinh chín mau
vc
Fnneasyllahic : Co chín am
tìct (tho)
Fnoch: Kha-noc; 8cc/s c/ /..
Sach Kha-noc (nguv thu)
Fnrapture: Lam cho: thích
thu, khoaì tra cao do (dcn ngan
nguoì)
Fns: Huu thc
Fns, honum, unum, verum,
convertuntur: Huu thc, thìcn,
nhat va chan thi gìao hoan (chi
la mot)
Fnshrine: Cung kính cat gìu
(trong hom thanh, thanh
duong...), bao quan/trong
Fnshroud: ßoc kín; kham
lìcm; chc khuat
Fnsign: Phu hìcu, co hìcu
Fnslave: ßat lam no lc, no dìch
hoa
Fnsnare: Ianh/gaì bav; quvcn
ru
Fnsoul: Phu hon; ghì vao tam
kham, ghì long tac da
Fnsue: \a v dc n tìcp thco sau,
tìcp phat; phat sình tu; kct qua la
Fnsure: ßao dam; cam chac
Fntail: Cav ra, kco thco; buoc
phaì; dat lam ng. thua kc thav
(mot ng. khac); eo/a//ed es/a/e.
taì san khong thc chuvcn
nhuong
Fntelechy: Chung to; tinh
trang hoan chinh cua huu thc;
nguvcn lv sìcu hinh (dua dan
huu thc dcn muc dích noì taì);
hìcn thuc cua tìcm thc
Fntente: 1hoa thuan, thong
cam; hìcp uoc than thìcn, dong
mình
Fnthral(l): 1hu hut, lam sav
dam; quvcn ru, mc hoac; chc
ngu, no lc hoa
Fnthrone: Iua lcn ngoì; ton
phong
Fnthusiasm: Hang haì, nhìct
tinh, phan khoì; than ung, than
cam
419
Fntia: Nhung huu thc
Fntice: Cam do, quvcn ru; du
do, loì kco
Fntitative: 1huoc huu thc tính,
thuc thc tính
Fntitle: Iat tcn, dat dau dc;
cho duoc quvcn
Fntity: 1huc thc; huu thc tính
Fntomh: Naì tang, chon cat
(trong mo); chon vuì
Fntrance antiphon (song): Ca
nhap lc
Fntrance(-ment): Lam xuat
than, mc lì; mc hoac
Fntropy: Lntropì, noì chuvcn
luc (do thoaì gìam nang luc)
Fntrust: 1rao pho, uv thac, uv
nhìcm
Fnucleate: Khoct bo hach
nhan (nhan cau); mình gìaì
Fnvious: 1hcm muon; ghcn tì,
do kì
Fnvironment: Noì truong,
canh trang; moì sình
Fnvironmentalism: 1huvct
duv moì truong
Fnvision: Nuong tuong, hinh
dung
Fnvoy: Phaì vìcn; daì dìcn
ngoaì gìao
Fnvy: Canh tì, ghcn tuong, do
kì; thcm muon
Fon, aeon: 1hoì daì; than lình
trung gìan (ngo gìao)
Fpact: ßang tính cac ngav
trong lìch; so ngav eoac/a
(ngav nhuan thcm vao am lìch
cho can doì voì duong lìch);
tuoì trang gìao thua, nìcn
nguvct
Fparch: Cìam muc (lc dìcn
ßvzantìno)
Fparachy: Cìao phan (lc dìcn
ßvzantìno)
Fpenthesis: Hìcn tuong chcm
am; phcp thap tu
Fpenthetic: Chcm am
Fpexegesis: Iong vì ngu, tu
phu chu (cho ro nghia), tu
thcm
Fpexegetic(-al): 1u ghcp
thcm, dong vì ngu’
e. aeo///ce. thuoc cach dìcn
nghia
Fphapax: Chi mot lan
Fphehe: Lphcp (cong dan o
khoang tu 18 dcn 20 tuoì trong
thoì co Hv lap)
Fphemeral: Nhat thoì, phu du,
phu van, chong tan
420
Fphemeris(-rides): Lìch thìcn
van; con phu du
Fphesians: L-phc-so, Lp
Fphesus, Council of. Cong
dong Lphcso (n. 4J1)
Rcbber ccaoc// c/ /.. cong
dong bat hop luat Lphcso (cd
«cuop doat»: n. 449)
Fphod: Iaì cphot (bang chco,
daì quang trong lc phuc cac tu
tc Io thaì)
Fphphatha: "Hav mo ra" (mot
nghì thuc trong phung vu Rua
toì)
Fpic: Anh hung ca, thìcn su thì
Fpicene: Cìong trung (chi ca
gìong duc lan gìong caì); aì
nam aì nu
Fpicenter(-re): 1am ngoaì,
ngoaì tam (tam dong dat (o
phan ngoaì traì dat, doì laì voì
/uocceo/er. tam ngam ~ nam
trong long dat)
se/sm/c e.. tam dìa chan
Fpic(k)lesis: Phan kình khan
cau 1hanh Lình (nguvcn xìn
Ngaì ngu xuong: trong lc quv
truoc khì truvcn phcp, hoac
trong cac nghì thuc phung vu
bí tích khac)
Fpicletic: 1huoc phan kình
khan nguvcn 1hanh Lình
Fpicure: Nguoì sanh an
Fpicurean: Ng. thco thuvct
Lpìcuro; huong lac
Fpicureanism: 1huvct Lpìcuro
(n. J42-270), khoaì lac chu
nghia
Fpicurism: 1ính sanh an
Fpicyclic, gear/train: Ngoaì
luan tuvcn, hav vong chuvcn
dìch ngoaì luan (cua hanh tình)
Fpidemic: Iìch, bcnh dìch
Fpigenesis: 1huvct bìcu sình
(doì nguoc voì ore/crma//coï
Fpigram: 1ho trao phung; loì:
dí dom, cham choc
Fpigraph: ßìcn khac; dc tu
Fpigraphy: \an khac hoc
Fpikeia: Lc dinh luat
Fpilepsy: Chung dong kình
Fpilogue: Phan/doan kct, loì
bat/kct
Fpiphany: Hìcn lình (1C to
minh ra); lc ßa \ua
Fpiphenomenon: Hìcn tuong
phu
Fpiscopacy: Chuc/nhìcm kv)
CN; hang CN
421
Fpiscopal: 1huoc CN
e. c/arc/. gìao hoì gìam chc
(co CN); Anh gìao (Hoa kv)
e. cco/ereoce. hoì dong CN
(dk 441)
e. c/car. daì dìcn CN (taì mot
lanh dìa: dk 47b)
Fpiscopalian: 1huoc: Anh gìao
Nv, thc chc gìam muc
Fpiscopalism: Chu thuvct
thuong quvcn gìam muc (cho
rang quvcn toì cao o trong CH
la thuoc toan bo doan thc cac
CN)
Fpiscopate: Chuc CN; hang
CN
mcoarc//ca/ e. thc chc CN
chuvcn nhat (moì gìao phan
mot CN)
Fpiscope: Cìam su
Fpiscopi vagantes: CN lang
bat (CN phì luat, hoac bì tuvct
thong, hoac la thuoc mot ton
phaì nho)
Fpisode: Ioan, hoì; tinh tìct;
gìaì doan
Fpistemology: Khoa hoc luan,
nhan thuc luan (khao luan vc
phuong phap hìcu bìct)
Fpistle: 1hanh thu (K1)
cao//c//u e.. cac nguc trung thu
ca//c//c e.. cac thu cong gìao
(Cc,1-2Pr,1-2-JCa,Cd)
oas/cra/ e.. cac thu muc vu
Fpistolary: 1huoc vc thu tu
Fpistoler: Ng. doc thanh thu
trong phung vu, xuong thu vìcn
Fpistophe: Hìcn tuong lap laì
tu cuoì (trong: cau, mcnh dc)
Fpitaph: No chí, van bìa
Fpithalamium: 1ho: mung
cuoì, chuc hon
Fpithet: 1ính ngu, hinh dung
tu
Fpitome: ßan tom tat, sach
toat vcu; hinh anh thu nho;
mau guong tìcu bìcu; tình chat,
tình hoa
Fpitomize: 1hu gon, tom luoc;
lam mau guong tìcu bìcu cho,
la hìcn than cua
Fpoch: Kv nguvcn, thoì daì;
thoì kv
Fpode: 1ho tu tinh
Fponym(-ous): Ianh to (tcn
cua nguoì khaì sang duoc lav dc
dat cho mot dan toc, mot noì,
mot thoì daì...)
Fpos: Anh hung ca, thìcn su
thì
Fpsilon: Lpxìlon (c: chu caì Hv
lap)
422
Fqual(-ity): Ngang nhau, bang
nhau, binh dang
Fqualitarian(-ism): Chu nghia
binh dang
Fquate: Lam can bang; san
bang; coì ngang nhau, nhu n
Fquation: Phuong trinh; coì
ngang nhau, bang nhau
Fquator: \ích dao
Fquestrian: Kv ma, cuoì ngua;
gìaì cap kv ma (eaaes/er.
Roma)
Fquilihrium: 1hang bang;
quan binh; can doì
Fquinox(-octial). Iìcm phan
autumnale.: thu phan
sor/oa, ceroa/ e.. xuan phan
Fquipollence(-cy): 1uong
dang tính
Fquiprohahilism: Iong caì
nhìcn thuvct (hoc thuvct luan
lv cua thanh Anphong Lìguorì)
Fquitahleness: Hop lv, cong
bang; cong mình, vo tu, khong
thìcn vì
Fquity: Cong bang, vo tu,
chính truc; luat cong lv;
leaa///esï co phan thì gìa
chung khoan (khong co laì co
dình)
Fquivalence: 1ính tuong
duong
Fquivocal: Lap lo, haì nghia;
mo ho; kha nghì
Fquivocation(-city): Iì nghia,
nuoc doì
Fquivoke(-que): Loì noì nuoc
doì, lap lo; choì chu
Fra: 1hoì daì, kv nguvcn
Christian e.: cong nguvcn
Frastianism: Hoc thuvct
Lrastus († 1b8J: cho rang CH
khong co quvcn tham phan,
Nha Nuoc thi co)
Frect(-ion): \av dung, thìct
lap; dung lcn; dat dung thang;
cuong lcn
e. a oar//ca/ar c/arc/. thìct lap
mot CH dìa phuong (dk J7J)
e. a Re//a/cas /case. thanh lap
mot nha dong (dk b09)
e. oab//c asscc/a//cos. thanh
lap cac hìcp hoì cong (dk J12)
Fremite: An si; an tu
Frgasiophohie: 1hoì so trach
nhìcm
Frgo: \av thi, do do, boì thc
Frgonomy: Lao dong hoc
Fristic: 1huat tranh bìcn
Frmine: Chon (da, long)
ccmìn; chuc quan toa
42J
be/aeeo s/// & e.. gìua luat su
va quan toa
Frogenous zone: \ung kích
duc
Fros: Iam than, tinh duc; duc
luc (doì laì voì //aoa/cs. huv
luc)
Frotic: 1huoc tinh duc, goì
duc, khìcu dam
Frotica: Sach/hinh: goì duc,
khìcu dam
Froticism: 1ính: dam dat, da
dam, khìcu dam
Frotomania: ßcnh tuong tu;
chung: ham sac duc, dam loan,
cuong duc; xung dong thoa duc
Frr: Nham lan, loì lam, loì
pham; pham toì; phìcu bat,
lang bat
Frrancy: Saì lam/sot
Frrant: Saì sot; phìcu/lang bat
Frratic: that thuong, khong
dcu; vo dình, troì gìat; kv cuc/dì
Frratum(-ta): Chu/cho: vìct/
ìn saì; ban dính chính
Frroneous: Saì sot; saì lam
Frror: Nham lan, loì lam, saì
lam; saì sot; lcch lac
ccmm//'ma/e ao e.. pham mot
loì lam
ccmmco e.. nham lan chung
(vc su kìcn hoac vc phap luat,
dk 144)
e. abca/ //e oersco. nham lan
vc thc nhan (dk 1097)
e. abca/ //e aaa///u. nham lan
vc pham cach
sabs/ao//a/ e.. nham lan vc
thuc chat
Frsatz: 1hc pham
Frudite: Hoc rong, uvcn bac
Frudition: Hoc thuc uvcn bac
Fscapism: 1hoat lv; tron/ thoat
chav; tron thuc tc
Fschata: Nhung thuc taì cuoì
cung
Fschatological: Canh chung
tính, thuoc thc mat
Fschatologism: Canh chung
thuvct (cho rang Iuc Cìcsu da
tung cho mong Nuoc 1roì dcn
khì ngaì con song, hoac khong
bao lau sau khì Ngaì lia tran)
Fschatology: Canh chung hoc
ao//c/oa/ed e. canh chung hoc
tìcn dat
ccoseaaeo/. canh chung hoc
hau thìcn
ccsm/c e.. vu tru canh chung
luan
//oa/ e.. thc mat luan
/a/ar/s//c e.. canh chung hoc
424
huong laì
/oaaaara/ed e.. canh chung
hoc khaì thu
oreseo//c e.. canh chung hoc
hìcn hanh
rea//:ed e.. cach chung hoc
thanh su
Fschaton: Su vìcc cuoì cung
Fscheat: taì san khong co ng.
thua kc; tìch thau, sung cong;
chuvcn gìao
Fsdras: Lt-ra, Lt (vaa. 1 va 2
Lt, oau. Lt va Nhm; con J-4 Lt
la nguv thu)
Fsoteric(-al): ßí truvcn; bí
hìcm, huvcn bí; rìcng tu
Fsperanto: 1ìcng ctpcranto
Fspousal: 1huoc hon uoc; tan
thanh, tan dong
Fspousals of the BVM: Hon lc
Iuc 1rình Nu Narìa (2J thang
Cìcng)
Fspouse: Kct hon (cuoì vo); ga
ban; tan thanh, nhan thco
Fspouser: Lng ho vìcn (ng.
bcnh vuc mot chu nghia, hoc
thuvct)
Fsprit: 1ính dí dom; tình than,
oc
e. de ccros. tình than dong doì;
tình than tap thc
e. /cr/. oc phong tung/lap dì
Fssay: 1hu lam; co lam; thu
thach; tìcu luan, tuv but, luan
van
Fsse: Huu thc, hìcn huu
e. ad. huong thc
e. ad a//ad. h. th. huong tha
e. a se. h. th. tu huu
e. /o. h. th. taì thc
e. /o a//c. h. th. taì tha
e. /o se. h. th. tu taì
Fssence: ßan thc, ban chat,
vcu tính, cot tuv
Fssene: Phaì cscnìo
Fssential: 1huoc ban tính; cot
vcu, thìct vcu; vcu to can thìct
Fssentialism: 1huvct ban thc
Fstahlish(-ment): Lap, kìcn
lap, thanh/thìct lap; dat (vao
dìa vì); chung/xac mình; cung
co; sình co lap nghìcp; chính
thuc hoa (ton gìao); co quan/so;
co cau/chc
The Fstahlishment: gìoì nam
quvcn dìcu khìcn, quvcn uv
Fstate: Ruong dat, taì san;
dang cap; tinh trang
rea/ e.. dìch vu kình doanh dat
nha
//e /car// e.. gìoì bao chí
42b
Fsteem: Kính phuc, nguong
mo
Fstimate: Ianh/dình gìa, tham
dình; uoc luong
Fsther: Lt-tc, Lt
Fstray: Nguoì/vat that lac
Fsurience: Ioì khat; thcm
muon
Fta: Lta (h: chu caì Hv lap)
Ftacism: Loì phat am chu cta
Ft cetera, ctc: \an van. v.v.
Fternal: Ioì doì, vinh cuu/
vìcn; vinh hang
T/e /.. Iang Hang Huu
e. C//u. Roma (kình thanh
muon thuo)
e. dea//. chct doì doì
e. la//er. 1C Cha
e. /aa. luat hang huu, thìcn
luat
e. ///e. su song doì doì, truong
sình
e. oao/s/meo/. hinh phat doì
doì, tram luan (hoa nguc)
e. cer///es. chan lv vinh cuu
Fternality: \inh hang tính
Fternity: \inh cuu, vinh vìcn,
doì doì
Fthic(-al): Iao duc, luan
thuong dao lv; nguvcn tac xu
thc
Fthics: Iao duc hoc, luan lv
dao duc
Fthiopian: L-tì-o-pì
Fthnarch: 1ong tran
Fthnic(-al): 1huoc: dan toc,
chung toc, bo lac; khong kìto
gìao lvaaï
e. osuc/cs/s. loan tam bo toc
Fthnocentric(-ism): 0c chung
toc cuc doan, duv/quv chung
toc
Fthnographer: Nha: dan toc
hoc, nhan chung chí
Fthnography: Ian toc hoc,
nhan chung chí
Fthnology: Ian toc hoc, nhan
chung luan
Fthnologist: Nha: dan toc hoc,
nhan chung luan
Fthology: Phong tuc hoc, tap
tính hoc
Fthos: Iac tính, nct dac trung
(cua mot tap thc)
Ftiology: 1am nguvcn luan,
suv nguvcn luan, nguvcn nhan
hoc; bcnh can hoc
Ftymology: 1u nguvcn hoc,
nguon goc cac tu
Ftymon: Can to tu nguvcn
42b
Fucharist: Phcp 1hanh 1hc;
Ninh 1hanh Chua; Lc 1a 0n,
1hanh Lc, Lc Nìsa
Fucharistic: 1huoc 1hanh 1hc
e. bread. banh 1h. 1hc
e. Ccoaress. daì hoì 1h. 1h.
e. e/emeo/s. vcu to 1h. 1h.
(banh va ruou)
e. /as/. chav tình 1h. 1h. (nhìn
an truoc khì chìu Lc)
e. mea/. bua tìcc 1h .1h.
e. m/o/s/er. ng.: trao Ninh
1hanh, cho ruoc lc
e. cb/a//co. kình tìcn dang 1h.
1h. (sau truvcn phcp)
e. orauer. Lc quv, kình 1a 0n
e. oreseoce. IK hìcn dìcn
trong 1h. 1h.
e. Sacr///ce. hv lc ta on
e. soec/es. hinh sac 1h. 1h.
(hinh banh va hinh ruou)
e. ces/meo/s. lc phuc (1h. 1h.)
Fuchelaion: ßí tích \uc dau
(Iong phuong)
Fuchites: Phaì duv kình
nghìcm (bì cong dong Lphcso
kct an)
Fuchologion: Sach phung vu
Iong phuong
Fuchology: Kình nguvcn
Fuclidean: 1huoc 0-clít
Fud(a)emonism: Chu nghia
duv hanh phuc
Fudists: 1u si Iong thanh
Cìoan Ludc (tcn la 0coa Ð.
C/esa ca Ð. Har/a)
Fugenics: 1huvct uu sình, uu
sình hoc
Fuhemerism: 1huvct than hoa
cua Lvcmcro, thuvct tam
nguvcn than thoaì
Fuhemerize: 1am nguvcn
than thoaì (tim nguon goc lìch
su cua than thoaì)
Fulogia: ßanh hìcn thanh;
phcp lanh
Fulogize: 1an duong, ngoì
khcn
Fulogy: ßaì tan duong, loì
khcn, dìcu van tung thc
Funomianism: Phaì Lunomìus
(chì phaì Arìo cuc doan, tk 4)
Funuch: Hoan quan
Fuphemism: Lvcn ngu; loì noì
traì (cho dc nghc)
Fuphonic(-al): Lm/thuan taì;
haì am
Fuphoria: Phon pho, sang
khoaì
Furasian: Au A, laì Au A
Fureka: 1im thav roì!
427
Furopeanism: Chu nghia chau
Au
Furopeanize: Au hoa
Futhanasia: Lam cho chct cm
dìu, an tu (x. mercu /////oa)
Futychianism: 1huvct nhat
tính thco Lutvchcs (tk b)
Fvangeliarium(-ry): Sach cac
baì doc Phuc Am (dung trong
phung vu)
Fvangel: Phuc Am, 1ìn Nung
Fvangelic(-al): 1huoc Phuc
Am; gìao phaì 1ìn mung (1ìn
lanh); e. c/arc/. gìao phaì 1ìn
mung; e. ccaose/s. cac loì
khuvcn Phuc Am; e. cbed/eoce.
vang loì thco tình than P. A.
Fvangelicalism: 1huvct
(phong trao) Phuc am (kìcu
gìao phaì 1ìn lanh "duv P. A.")
Fvangelism: 1haì do nhìct
thanh truvcn ba Phuc Am; gìao
phaì Phuc Am
Fvangelist: 1hanh su, Phuc
Am gìa; ng. rao gìang 1ìn
Nung
Fvangelium Veritatis: Phuc
Am Chan Lv (nguv thu bang
tìcng copt)
Fvangelize(-ation): Rao gìang
1ìn Nung, Phuc Am hoa
Fve: L-va
Fve: Icm truoc; dcm vong (ap
lc...); thoì gìan kc truoc; buoì toì
Fvening Prayer: Kình chìcu
Fvensong: Kình chìcu (Anh
gìao)
Fvent: Su vìcc/kìcn, bìcn co;
truong hop; kct qua, hau q.;
C/r/s/ e.. bìcn co IK (su kìcn
IK da dcn va da thuc hìcn su
mang o trong lìch su)
Fverlasting: 1ruong cuu/ton,
vo tan; T/e /.. Iang \inh Cuu
Fver-Virgin: 1ron doì dong
trình
Fvidence: Hìcn nhìcn; bang
chung, chung co; chung tích;
dau hìcu; dau tích/vct
/c /aro S/a/e's l//oa'sï e.. to
cao nhung kc dong loa
Fvil: \au, ac, du; ma quaì;
e. eue: caì nhin doc dìa;
/. 0oe. ma quv; e. /coaae. ac
khau, luoì noc doc; /o/r/os/c e..
xau tu ban chat; mcra/ e.. su
du luan lv; us/eru c/ e.. mau
nhìcm su du; o/us/ca/ e.. su du
thc lv
Fvoke: Coì lcn; goì laì, hoì
tuong; dc tham, dua xct xu o
toa cap trcn
428
Fvolution: 1ìcn trìcn, t.hoa,
phat trìcn
Fvolutionism: 1huvct tìcn hoa
crea//ce e.. tìcn hoa sang tao
Fvolutive: \u huong tìcn trìcn,
tìcn hoa
Fx ahrupto: Iot ngot, bat ngo
Fxacting: Ioì hoì nhìcu
Fxaction: 1ìcn tong; sach
nhìcu; doì hoì qua muc
Fxactitude: Chính xac, dung
dan; dung gìo
Fx aequo: Ngang hang, dong
hang
Fxaltation: 1an duong; ton
vình, suv ton; hung khoì
e. c/ C/r/s/. ton vình IK
e. c/ //e Crcss. suv ton 1hanh
Cìa (14 thang 9)
Fxamen: \ct minh; khao xct
Fxamination: Kham xct, xcm
xct, tham tra; thì cu, khao
hach; tham van
e. c/ b/s/cos. tham xct CN
(nghì thuc phong chuc CN)
e. c/ ccosc/eoce. xct minh
Fxaminer, Synodal: \ì gìam
khao gìao phan (tham xct ung
vìcn cho cac chuc vu trong dìa
phan)
Fxanimate: Chct; bat dong;
chan nan, thoì chí, hct nghì
luc, can sình luc, khong con
tình than
Fx animo: 1hanh tam/that,
that tinh; tan tam/tinh
Fxarch: Lình muc hoac CN
chuan gìao phan
Fxarcate(-ty): Chuan gìao
phan
Fx auditu: Io nghc noì
Fxcardination: \uat tìch (dk
270)
Fx cathedra: 1u thuong toa, do
quvcn (gìao huan) toì cao
Fxcellence: \uat sac/chung, uu
tu, sìcu quan, tuvct voì
Fxcellency: lvaoa /cï Ngaì,
Iuc (Iuc Cha,...), phu nhan
Fxcelsior: Cao hon nua, tìcn
lcn maì
Fxception: Ngoaì tru; cao tì,
khuoc bìcn (dk 1491)
/c /a/e e.. phan doì; buc tuc
Fxcerpt: Phan/doan trích; trích
dan
Fxcision: Cat xcn, xcn bo (dac
bìct la am vat); loaì tru
Fxcite(-ment). Kích dong;
kích thích; lam: nao dong, soì
noì, hung khoì, nao nuc; khích
429
dong, khuav dong; gav ncn, goì
lcn
Fxclaustration: \uat vìcn,
ngoaì vì hoa (dk b87)
Fxclosure: Noì vì, noì cam
Fxclusion: Loaì tru, khaì tru, sa
thaì; tav chav, truat quvcn (x.
cs/rac/sm)
Fxclusive language: ßìct ngu
Fxclusivism: Nao trang/chu
huong: chuvcn nhat, doc
chìcm, doc quvcn, doc doan, co
chap
Fxcogitate: Nghi ra; tru
hoach/tính; lap muu
Fx commodo: 1uv tìcn
Fxcommunicate: 1uvct thong
Fxcommunication: \a tuvct
thong (dk 1JJ1)
e. /ereodae seo/eo//ae, ocs/
seo/eo//am. tuvct thong hau
kct/an
e. /a/ae seo/eo//ae, /osc /ac/c
laa/cma//c e.ï. tuvct thong:
tìcn kct, tuc hìcu/khac, tu dong
Fxcommunicatory: Lìcn quan
dcn an tuvct thong
Fxcommunicatus vitandus:
lvaaï Ng. bì tuvct thong doan
gìao (bì tranh gìao tìcp)
Fxculpate: ßìcn ho, bao chua,
mình oan; tuvcn bo vo toì
Fxcursus: ßaì ban thcm
Fxeat: Cìav xuat tìch; gìav
phcp muc vu (cho phcp lam
cong tac muc vu o mot dìa
phan khac)
Fxecrate(-tion): Cìaì thanh;
ghct cav ghct dang; nguvcn rua
Fxecution: 1huc hanh/thì,
thuc hìcn; xu tu
Fxegesis: Chu gìaì
a//eacr/ca/ e.. chu gìaì du v
Fxegete: Nha chu gìaì
Fxemplar: Nau, kìcu, khuon;
guong mau; mo pham
Fxemplarism: No pham hoc
thuvct (IK cuu chuoc bang
cach song ncu guong)
Fxemplary: No pham, mau
muc; ncn guong
Fxempli gratia: 1hí du
Fxempt: Nìcn tru (dk b91);
chuan mìcn (dk 1b48)
Fxemption: Nìcn tru
Fxequatur: Lcnh thì hanh (ban
an...); chuan nhìcm
Fxequies: Lc an tang, tang
nghì
Fxercise: 1hì hanh, thuc hìcn;
rcn luvcn, thao luvcn; baì tap
4J0
So/r//aa/ /verc/ses. Lình 1hao
(tinh tam, cam phong)
Fxhaustive: 1uong tan, dcn
cung, toan dìcn, bao gom hct
moì khía canh
Fxhihitionism: 1hoì pho
truong/bav; tat thích khoa than
Fxhortation: Huan du, loì co
vu
Fxhumation: Iao lcn, khaì
quat; caì tang
Fxigence(-cy): Ioì hoì, vcu
sach; nhu cau cap bach; tinh
trang nguv ngap
Fxile: Iav aì, luu dav
Fxist(-ence): 1on taì, hìcn
huu; hìcn sình
Fxistential: Hìcn huu; hìcn
sình; hìcn sình thc
saoeroa/ara/ e.. h. s. th. sìcu
nhìcn
Fxistentialism: 1huvct hìcn
sình
Fxitus-reditus: \uat phat-quv
hoì
Fx nihilo: ßoì khong, tu hu vo
Fxodus: \uat hanh, \h; xuat Aì
cap; dì dan/tan
Fx ollicio: Io: chuc/nhìcm vu;
tu so quvcn; duong nhìcn
Fxogamy: Chc do ngoaì hon
Fxomologesis: Iu cao, thu toì
cong khaì
Fxonerate(-tion): Nìcn tha;
mìcn tru
Fx opere operantis: Io nhan,
do vìcc cua ng. lam
Fx opere operato: Io su, do
chính vìcc da lam
Fxorcism: 1ru ta, tru quv, tran
vcm (dk 1172)
Fxorcist: 1hav tru quv
Fxorcize: 1ru ta, tru quv
Fxordium: Ioan khaì mao, mo
dc, khaì dc
Fxoteric: Cong truvcn, truvcn
ba cong khaì
Fx parte: Not phan; chi mot
bcn
Fxpatriate: Iav bìct xu; bo quc
huong, bo quoc tìch
Fxpect(-ation): Ngong cho,
trong mong; du kìcn, thìct
tuong; trìcn vong
/c be evoec//oa.. co/mang thaì
Fxpectancy: Ngong cho; trìcn
vong, kv vong; quvcn huong (dì
san, v.v.)
Fxpectant Church, The: CH
trong cho (trong luvcn nguc)
Fxperience: Kình nghìcm
4J1
Fxperiential: 1huoc kình
nghìcm
Fxperientialism: Chu nghia
kình nghìcm
Fxperiment: Cuoc thí/thu
nghìcm
Fxperimental: 1huoc thí/ thu
nghìcm
e. o///csco/u. trìct hoc thuc
nghìcm
Fxperimentalism: Chu nghia
thuc nghìcm
Fxpert: Chuvcn mon, thanh
thao, lao luvcn; chuvcn vìcn;
gìam dình vìcn (dk 1b74)
Fxpiate(-ion): 1huc/dcn toì
Fxpiatory: 1huo c thuc to ì, dc n
toì; e. oeoa//u. hinh phat thuc toì
Fxpiration: 1ho ra; tat tho;
man han
Fxplain: Cìaì nghia/thích;
thanh mình
Fxpletive: Chcm, dcm; hu tu
Fxplicit: Nình nhìcn, ro rang
Fxpose(-ition): 1rung bav;
trinh bav; vach tran; bo roì (trc
tho); e. c/ //e 8/essed
Sacrameo/. dat/chau Ninh
1hanh Chua
Fxposure: Phoì bav, boc tran;
bav hang; dat vao; bo roì
Fxpression: Iìcn ngu; thanh
ngu, bìcu thuc; phat bìcu, bìcu
dat; dìcn xuat; vc mat, sac mat
Fxpressionism: Chu nghia
bìcu hìcn
Fx prolesso: 1hong thao;
tuong tan
Fxpulsion: Iuoì ra, truc xuat
(dk 70J)
Fxpurgate: Can/thanh loc, cat
bo
Fxsequatur: Lcnh thì hanh
Fxtant: Hìcn co; hìcn con
Fxtemporaneous: Lng khau;
ung tac; dc dung tuc thi, tuc
dung (sau khì dìcu chc~//acc)
Fxtension: Iuoì rong; kco daì,
gìa han; truong do; quang
truong, ngoaì dìcn
Fxtenuate(-ing): Cìam nhc;
lam suv nhuoc; ev/eoaa//oa or
m///aa//oa c/rcams/aoces.
truong hop gìam khình, tinh
tìct gìam toì
Fxteriority: Ngoaì tính, ngoaì
gìoì/dìcn tính
Fxteriorize: Ngoaì hìcn
Fxtermination: 1a n/tìc u/tru dìct
Fxternals: \c ngoaì, ngoaì
dìcn/dang; dac dìcm bcn ngoaì;
thc dìcn
4J2
Fx(tra)territoriality: Lanh/ trì
ngoaì quvcn, dac quvcn ngoaì
gìao
Fxtinct: Ngung tat, tìcu tan;
tuvct chung
Fxtinguish: Iap tat; thu tìcu,
tìcu dìct; thanh toan (no); huv bo
Fxtol: 1an duong, ca tung
Fxtra-: Phu, ngoaì; hon
Fxtracanonical: \.
dea/erccaoco/ca/
Fxtraconjugal: Ngoaì hon hc,
ngoaì hon nhan; ngoaì tinh
Fxtracosmic(-al). Ngoaì vu tru
Fxtracurricular: Ngoaì khoa
Fxtradite(-tion): Ian hoan,
dan do (trao tra toì pham)
Fxtra Fcclesiam nulla salus:
"Ngoaì Cìao Hoì khong co on
cuu do"
Fxtrajudicial: Ngoaì toa (ngoaì
quv thuc toa an)
Fxtramarital: Ngoaì hon hc,
ngoaì hon nhan; ngoaì tinh
Fxtramundane: Ngoaì thc
Fxtramural: Ngoaì thanh;
ngoaì phan khoa (cac lop dav)
Fxtraordinary: Khac/la
thuong; dac bìct; e. /crm. thc
thuc ngoaì thuong; e. m/o/s/er.
thua tac vìcn ngoaì thuong
Fxtraparochial: Ngoaì pham vì
xu dao
Fxtrapolate(-ion): Ngoaì suv
Fxtrasacramental forum:
Ngoaì toa bí tích, toa ngoaì
(lanh vuc bí tích)
Fxtrasensory perception: Sìcu
gìac cam; trì gìac phì gìac quan
Fxtraterrestial: Ngoaì dìa cau
Fxtraterritorial: 1huoc quvcn
lanh ngoaì, co dac quvcn ngoaì
gìao
Fxtravagantes: Sac chi ngoaì
bo (sac chi cua Cìao Hoang
khong co trong bo 0ecre/am
Cra//ao/); haì phan cuoì cua bo
Cìao Luat
c
Fxtreme: Cung do, tot do,
cung tan; qua muc; qua khích,
cuc doan; cuc dìcm, thaì cuc
e. /oc//co. phcp \uc dau (cho
bcnh nhan)
Fxtremism: Chu nghia cuc
doan
Fxtrinsic(-al): Ngoaì taì, nam
ngoaì; ngoaì laì
Fxtrinsicism: Ngoaì taì chu
thuvct
4JJ
Fx-voto: o/a da /aa"ï ßìa ta
on (tam bìa/thc ghì loì ta on dc
o cac noì lình thìcng)
Fxtrospection: Ngoaì quan
Fxtroversion: \. ev/racer-s/co
Fxult(-ation): \uì mung, han
hoan, hoan hi
Fyewitness: Ng. chung kìcn,
muc kích
Fxultet: ßaì cong bo Phuc Sình
Fzekiel: L-dc-kì-cn, Ld
Fxuviae: Ia lot, vo lot; lot
Fzra: Lt-ra, Lr
4J4
F
FABC: Lìcn Hìcp cac Hoì Iong
Cìam Nuc Chau A
Fahle: Ngu ngon
Fahriclaï. 1aì san (co so, ban
bao quan) nha tho
Face: Nat; ton nhan; dung
nhan; /. sac/oa. gìu thc dìcn
Facie ad laciem: Iìcn doì
dìcn, tan mat
Facienti quod est in se...: Not
khì da co gang hct suc minh...
(thi 1C sc ban on can thìct
cho), «1roì nao co phu aì dau!»
gang dì roì 1roì sc gìup
Facio ut lacias: Lam doì cong,
«co dì co laì,» «tìcn trao, chao
muc»
Facsimile: ßan: sao phong,
chup laì, mo phong, lam gìa
Fact: Su kìcn, su vìcc
Facticity: Su kìcn tính
Factionalism: 0c bc phaì
Factitius: Cìa tao
Factor: Nhan to; vcu to; thua
so; hc so; /. aoa/us/s. phan tích
nhan to
Factotum: ßa cong vìcn (lam
moì thu vìcc trong nha); ng.
quan gìa
Facultative: 1uv v, khong bat
buoc; nhìcm v, thuoc khoa
Faculties: Nang quvcn, quvcn
han (quvcn thì hanh chuc vu)
/ab//aa/ /.. nang quvcn thuong
dac/thuoc
Faculty: Nang quvcn, quvcn
han; nang luc, kha nang, taì
nang; phan khoa
Fair: Iung, ngav thang, cong
bang; dcp; tot; /. m/oded. cong
binh, vo tu; /. o/au. loì cu xu
ngav thang; /. sev. phaì dcp
Fairy: 1ìcn; than tìcn, hoang
duong; /a/r/aod. thc gìoì than
tìcn, tìcn gìoì; /.-s/cru'/a/e.
truvcn hoang duong; chuvcn
khoac lao
Faith: Iuc tìn; long tìn; noì
dung duc tìn; ac/ c/ /.. kình tìn;
duc long tìn; hanh vì duc tìn;
dead /.. duc tìn chct (khong co
duc aì); d/c/oe aod ca//c//c /..
duc tìn than khoì va cong gìao
(dk 7b0); edaca/ed /.: duc tìn:
co hoc, trí thuc; evo//c// /.. duc
tìn mình nhìcn; //dac/a/ /.. duc
tìn tín thac; /mo//c// /.. duc tìn
mac nhìcn //c/oa /.. duc tìn
4Jb
song dong (co duc aì); ocoa/ar
/.: duc tìn daì chung;’sac/oa /..
duc tìn cuu do; c/r/aa/ /.. duc
tìn tìcm thc
Faith aod 0rder. Iuc tìn va
1hc chc (Phong trao Iaì kct)
Faith /ea//oa. Chua bình bang
long tìn
Faithlul: 1ín huu; trung/thanh
tín; /. deoar/ed. tín huu qua co
Hass c/ /.. phan 2 cua 1hanh
Lc (Phung vu 1hanh thc)
Faithlulness: 1rung thanh,
chung thuv; cco/aaa/'mar//a/ /..
chung thuv vo chong
Faithless: \o tín (khong co
long tìn); xao tra
Fakir: Iakìa, thav tu kho hanh
Faldstool: Chc lc (ghc chan
chu \)
Fall: Sa nga; sa doa; /. c/ mao.
nhan loaì (Adam) sa nga
Fallacyl-/casï. Nguv bìcn, doì
tra
Fallen oa/are. ßan tính sa doa
/. aoae/. thìcn than sa doa
/. s/a/e. tinh trang sa doa
Fallihillity: Co thc saì lam, kha
ngo
False: Nguv tao, gìa mao; that
thìct; gìa doì; /. decre/a/s. ßo
gìao lcnh gìa
Falsehood, Cr/me c/. 1oì nguv
tao (dk 1J90)
Falsily: Cìa mao, nguv tao;
xuvcn tac, bop mco
Fame: Ianh tìcng; du luan
/case c/ /// /.. nha chua, n.tho
Familiar: ßan than; nguoì hau
(trong nha IHC); gìa nhan
(gìao dan song trong mot tu
vìcn)
Family: Cìa dinh; gìa toc;
/. oame. tcn ho; /. o/aoo/oa. kc
hoach hoa gìa d.; /. /ree. cav gìa
hc; Hc/u /.. 1hanh gìa
Fanaticl-/smï. Cuong tín,
c.nhìct
Fanon: Iaì mu (CN); duoì
phuon (co o gìao duong)
Fanum: Nìcu, dcn tho
Fantasm: Ao tuong, ao mong
Fantasmagory: Canh/chuvcn
huvcn hoac, hu ao
Fantasy: 1uong tuong, ao
tuong; tu tuong kv dì; phong
tung, ngong cuong
Fascic(u)lc: 1ap (sach)
Fascinatel-/coï. Nc hoac,
quvcn ru
Fast: An chav (dk 12b1), nhìn
4Jb
doì; kìcng khcm; eac/ar/s//c /..
gìa chau 1hanh 1hc (nhìn an
uong truoc khì chìu lc)
Fatal: Iình mcnh, tat dình;
nguv haì, ac lìct; trí mang,
chí/nguv tu; /. /car. gìo phut
lam chung
Fatalia legis: Han kv that hìcu
(dk 14bb)
Fatalism: 1huvct dình mcnh
Fate: So phan/mcnh, van
mang
Father: Cha; to phu; 1
/. Ceoera/. Cha tong quan;
/. c/ //e C/arc/. Cìao Phu
aocs/c//c /.. tong phu
Hc/u l.. Iuc 1hanh Cha
Fatherhood: Cuong vì lam cha;
quan hc cha con, phu hc
Fault: 1hìcu sot, loì lam;
khuvct dìcm; tv vct
Faultlinding: Hav kìcm
chuvcn, bat bc, boì loì; uu phc
binh, chi trích
Faun: 1han dong ang, dìcn da
Favor: 0n huc; thìcn v; chìcu
co, uu daì; thìcn vì
//od /.. duoc quv chuong
Favor lidei: Loì ích hoac dac
quvcn cua duc tìn (dk 11b0)
Favor c/ //e /aa. 1inh trang
duoc phap luat bao vc, su chc
cho cua phap luat (dk 10b0)
Fealty: Long trung thanh
Fear: So haì; kính so; /. c/ Ccd.
kính so 1C; arace /.. so haì
tram trong (dk 12b)
Feast: Lc hoì; lc trong; /. dau.
ngav lc (dk 124b); /. c/
cb//aa//co loreceo/ï. lc buoc
mccab/e'/mmccab/e /.. lc dì
dong/co dình
Fehronianism: 1huvct
Icbronìus (chu truong cat bot
quvcn cua Cìao Hoang, tk 18)
Fehronians: Ng. thco thuvct
Icbronìus
Fecundate: Lam cho thu tình
Fecundity: Nau mo, phi nhìcu;
man con, sình san nhìcu; kha
nang sình san
Federation c/ los///a/es. Lìcn
mình Hìcp hoì
Feedhack: Phan hoì; phan lìcn;
hoì tìcp; hoì to
Feeling: Cam gìac/xuc; tinh
cam; cam nghi; /. c/ /o/er/cr//u.
cam gìac thua kcm, tu tì; mao
c/ /.. ng. da cam
Felician S/s/ers. Nu tu Iong
thanh Iclìx (CSSI, n 18bb)
4J7
Fellowship: 1inh: ban, bang
huu, dong nghìcp; moì hìcp
thong; hoì aì huu; hìcp hoì; tu
cach thanh vìcn; hoc bong
Felony: 1oì ac
Feminine: Nu; gìong caì
Feminity: Nu tính
Feminism: 1huvct/phong trao
nu quvcn
Feminist //ec/cau. 1han hoc
nu quvcn
Ferendae sententiae: Hau kct
(ban an)
Feretory: Icn/hom thanh (gìu
haì cot cua mot vì thanh);
mìcu, lang
Ferial-/ï. Ngav thuong (phung
vu)
Fermentum: «Ncn» (mcn hìcp
thong: mìcng banh -1hanh
1hc- ICH guì cho cac cha xu
Roma dc tuong trung cho moì
hìcp thong)
Fertility: Nau mo, phong phu;
kha nang sình san; /. ra/e. tv lc
sình san
Fertilization: Lam thu tình;
thu thaì
Fervent: Sot nong/sang, nhìct
tam/thanh; tha thìct; dao duc
Fervour: Nhìct tam/tinh, sot
sang
Festivel-a/ï. Ngav hoì, dìp lc,
daì hoì lìcn hoan
Festivity: Lc mung; dìp/cuoc
lìcn hoan
Fetal: 1huoc thaì nhì
Fete: Ngav lc/hoì; ngav nghi lc;
hoì cho
Feticide: Cìct thaì nhì, pha
thaì
Fetish: \at than, lình vat, bua
ho mcnh
Fetishism: ßaì vat gìao; mc
lình vat, nguong mo/suv ton
qua lo (doì voì nguoì hav vat...);
chung /thoì dam dung kích duc
vat
Fetus, /ce/as. 1haì nhì, bao
thaì
abcr/ed /.. thaì sav
Fetwa: Nghì quvct (toa an Hoì
gìao)
Feudalism: Chc do phong kìcn
Fiat: Iong v, tan thanh, thua
nhan, (bc trcn) cho phcp, ra
lcnh; mcnh lcnh; sac lcnh
Fiction: Cìa tuong, hu cau
Fideism: Iuv tín thuvct
Fidelity: 1rung thanh, thanh
tín, chung thuv; do trung thuc
ca// c/ /.. tuvcn thc trung
4J8
thanh (dk J80)
Fides: Iuc tìn
/. ac/aa//s. duc tìn hìcn thuc
/. car//a/e /crma/a, /. /crma/a.
d. tìn: song, sình dong boì
thanh sung (duc aì), sình thc
/. d/c/oa. duc tìn than khoì
/. d/c/oa e/ ca//c//ca. d. t. than
khoì va cong gìao
/. ecc/es/as//ca. duc tìn gìao
tính
/. e///cav. duc tìn huu hìcu
/. ev aad//a. d. t. do nghc bìct
/. //dac/a//s: duc tìn tín thac
/. /ab//aa//s: d. tìn thuong tri
/. /mo//c//a. duc tìn mac nhìcn
/. /o/crm/s. d. tìn vo thc (khong
duoc duc aì sình dong hoa)
/. /o/asa. duc tìn thìcn phu
/. /as////caos. d. t. cong chính
hoa
/. aaa cred//ar. duc tìn tín cu
(lam cho tìn)
/. aaae cred//ar. noì dung d. t.
/. aaaereos /o/e//ec/am. duc tìn
dì tim nhan thuc
/. c/r/aa//s. duc tìn tìcm thc
Fides: 1hong tan xa cua ßo
1ruvcn gìao
Fiducial: Chuan (muc); tín
nhìcm, tìn cav
Fiduciary: Lv thac; tín dung
Field: Iong, ruong, baì, khu
vuc; lanh vuc, pham vì; f. of
consciousness: Hoat truong v
thuc; /. c/ b/ccd la/e/damaï.
Ruong Nau
Fiend: 0uv; kc ac on; co taì
xuat quv nhap than
Fieri: 1ro thanh/ncn, hinh
thanh
Figurative: ßong, bong bav;
tuong hinh
Figure: Hinh anh; khuon mat;
nhan vat; con so; gìa ca; gìa
thìct; hinh bong; hinh dung
/. c/ soeec/. hinh thaì tu tu, loì
thoì phong
Figurine: 1uong nho
Filial: 1huoc con caì, dao lam
con; /. /ear. thao kính; /. o/e/u.
dao hìcu, hìcu thao
Filiation: Phan lam con, tu hc
d/c/oe /.. tu hc than lình (trong
1C); lam con 1C (loaì ng.:
duong tu cua 1hìcn Chua)
Filiative: 1u hc, tu tính
Filicide: Cìct con
Filioque: Va boì Chua Con
Final: Cuoì cung, chung cuc;
chung quvct; /. caase. nguvcn
nhan cuu canh; /. ccosamma-
4J9
//co. chung cuc thc gìoì, tan
thc; /. oerseceraoce. trung
thanh dcn cung
Finalism: 1huvct muc dích,
th.cuu canh
Finality: 1ính: cuu canh, kct
cuoc, chung quvct, dut khoat;
muc dích
Finance: 1aì chanh; /. ccaoc//.
hoì dong (taì chanh) kình tc (dk
492); /. c///cer. quan lv (dk 494)
Finding c/ //e Crcss. 1im ra
1hanh gìa (lc kính ngav 14
thang 9)
Finger: Ngon tav; /. c/ Ccd.
ng.t. (quvcn nang) 1C (tav than
lình; 1han khí)
Finis: Nuc dích/tìcu, cuu canh;
/. coerao//s. muc dích tac
nhan; /. coer/s. muc dích chính
su; /. aa/. muc dích ban su; /.
aac. muc dích dat su
Finite: Huu han; co ngoì so
Finiteness: Su co han
Finitude: 1ính huu han
Fire: Lua, hoa; /. c/ /e//. lua
hoa nguc; /. c/ oaraa/cru. lua
luvcn nguc
Firmament: \om troì
Firmness: \ung chac; kìcn
quvct
First: 1hu nhat, dau tìcn; //rs/-
bcro. con dau long; /. caase.
nguvcn nhan thu nhat, ng.nh.
dc nhat (1C); /.-ccas/o. con
cua: bac, chu, cau, co, di, chì,
cm...; /. /r/dau: thu sau dau
thang; /. /ra//s. cua dau mua; /.
oame. tcn thanh, tcn rìcng; /.
oareo/s. cha mc (to phu)
nguvcn khoì, nguvcn to, thuv
to (Adam-Lva); /. or/oc/o/e.
nguvcn lv co ban, ng.l. so thuv
Fiscal: \ìcn chuc tu phap; bìcn
lv; thuoc: cong kho, taì chính;
/. orccara/cr. quan lv taì chính
Fish: Ca (tu vìct tat trong tìcng
Hv lap~ Іχθύς: co nghia Cìcsu
Kìto, Con 1hìcn Chua, Cuu tình)
Fisher: Ng.: danh ca, cau ca;
/. c/ meo. nha: rao truvcn 1ìn
Nung, truvcn gìao
Fisherman's r/oa. An cua Cìao
Hoang
Fission, oac/ear: Phan ra hat
nhan, phan hach
Fistula: 0ng rom (dc chìu Nau
thanh trong 1h. Lc cua ICH)
Five aaus. Ngu chung dao (dc
chung mình 1C hìcn huu)
Fixation: Iong/gan chat vao;
quvct/quv dình; dình cu; a m a nh
440
Fixed /dea. Y kìcn co dình,
dình kìcn
Flahellum: 0uat lon (cua Cìao
Hoang)
Flagellant: Ng. tu hanh xac
bang roì
Flagellation: Ianh bang roì,
danh don
Flagellum: Cav hoac gìav roì
Flat /a/. Nu bang (cua gìao si)
Flattery: Nình hot
Flesh: \ac thìt, x.pham; nhuc
thc ; nguo ì pha m; s/os c/ //e /..
to ì xa c thìt; //e aau c/ a// /.. chc t
Flexihility: Ncm dco, dc uon;
co dan; dc thích ung, lình dong
Flight /rcm //e acr/d. 1ron
thc gìan, thoat tuc
Flirtation: \c van, tan tinh
Flock: Ian chìcn
Flood: Lu lut, hong thuv; /.
//ecru c/ crea//co. hong thuv
sang thc thuvct
Florilegiuml-/aï. Hop tuvcn,
tuvcn tap; van tap, thì tap
Flower, T/e L////e. 1hanh
1crcsa Haì Iong Cìcsu (Ioa
hoa nho)
Fluctuation: 1hav doì bat
thuong, bìcn dong, gìao dong,
nghìcng ngua
Fluency: 1ro ì cha v, luu loa t, hoa t
bat (ngon ngu, but phap, v.v.)
Focolare: Lo lua, l.suoì; Phong
trao Iocolarc (n 194J)
Focus: Iìcm tu tìcu, tìcu dìcm
Foedus: Cìao uoc, khc uoc
Foetus: 1haì nhì, bao thaì
Fold: ßaì rao; dan chìcn; lan
xcp, khuc uon; canh cua; /c
re/aro /c //e /.. tro vc nha
Folded c/asab/e: Ao lc gap
(vaa pho tc va phu pho tc mac
trong daì lc mua dcn toì)
Folk: Ian chung, d.gìan; ho
hang, gìa dinh, gìong toc; /.
/a/es. dan truvcn
Folklore: \an (hoa) hoc dan
gìan, dan thoaì
Follow: Iì thco; thco duoì;
thco tìcp; thco doì; hìcu kìp; /.-
ao. tìcp tuc thco doì
Follower: Ng. thco doì, bat
chuoc; mon do
Fomes peccati: ßa toì loì, suc
cam do cua toì loì
Font: Cìcng rua toì; /c/u aa/er
/.. binh nuoc thanh (o cac cua
nha tho)
Fontal: 1huoc nguon goc,
nguvcn thuv, rua toì
441
Fontes: Nguon: xuat phat, xuat
xu; uvcn nguvcn
Footstool: Chc dc chan; /. c/
//e 4/m/a//u, Ccd's /.. ha gìoì
Forhearance: Nhan naì,
nh.nhuc, kìcn nhan chìu dung
Forhid: Cam; Ccd /crb/d!. xìn
Chua dung dc xav ra!; /crb/d-
deo /ra//. qua (traì) cam
Force: Suc manh, nang luc;
thc luc, quvcn luc; hìcu luc; luc
luong; vu luc, bao luc;
ev/r/os/c /.. vu luc tu bcn ngoaì;
/. ma/eare. truong hop: bat dac
di, bat kha khang; a/// c/ /.. on
dung luc
Foreknowledge: ßìct truoc
Forename: 1c n tha nh; tc n rìc ng
Foreordination: 1ìcn baì, tìcn
dình
Foreskin: ßao quv dau
Forever: \inh cuu, maì maì
Foreword: Loì tua, l. noì dau
Forgel-ruï. Rcn ncn; gìa tao,
gìa mao, nguv tao
Forget: 0ucn, bo sot; xao lang;
/. coese//. qucn minh
Forgiveness: 1ha thu, mìcn
chap; mìcn no
Form: Iang/hinh thaì; hinh
thuc; thc thuc; cong thuc; mo
thuc; bao//sma/ /.. mo thuc rua
toì; caoco/ca/ /.. thc thuc gìao
luat (dk 1108); de/ec/ c/ /..
thìcu thc thuc (dk 11b0); /. c/
ce/ebra//co. thc thuc cu hanh
Form cr///c/sm. Phc binh van
thc
Forma: No thuc; cong thuc;
/. acc/deo/a//s. mo thuc tuv
thc; /. sabs/ao//a//s. mo thuc
ban thc
Formal: 1huoc mo thuc; chính
thuc; ro rang; /. caase. nguvcn
nhan mo thuc; /. cccoera//co.
hop tac co v; /. cb/ec/. chu dc
chính, doì tuong dích thuc;
/. or/oc/o/e. nguvcn tac mo
thuc; /. s/o. toì co tinh (khach
quan va chu quan)
Formalism: 1hoì vu hinh thuc,
tat cau nc hinh thuc; chu nghia
hinh thuc
Formality: 1hu tuc, thc thuc;
nghì thuc
Formation: Huan luvcn, dao
tao; cau thanh; lap thanh; hinh
thanh; cco//oacas /.. huan
luvcn (hoc hoì) lìcn tuc
Formgeschichte: Lìch su (phc
binh) van thc, phuong phap
phc binh van loaì su hoc
442
Formula: Cong thuc; cach
thuc, thc thuc
Formulary: 1huoc: thc thuc,
cong thuc; tap (cac) cong thuc
Formulation: Ic ra, thìct cau;
trinh bav (thco quv cu, co to
chuc), dìcn dat; ghì thco cong
thuc; lap thanh cong thuc hoac
phuong trinh
Fornication: Iam duc; gìan
dam; thong dam
Forsake: ßo roì; tu bo
Fortitude: Iung cam; dung
khí, nghì luc; cuong nghì;
Fortuitous: ßat ngo
Fortune: \an mav; than van
mcnh; cua caì; /.-/ao/er. ng.
dao mo (tim vo gìau); /.-/e//er.
thav boì
Forty Hcars' decc//co. Chau
luot 40 (gìo)
Forum: 1oa an; dìcn dan; lvaaï
cho, cong truong; ccmoe/eo/ /..
t. an co tham quvcn; ev/eroa/ /..
toa ngoaì; /o/eroa/ /.. toa trong
Fossors: Hoì dao huvct
Foster /am//u. Cìa dinh nuoì;
/. /cme. nha nuoì duong; /.
mc//er. vu nuoì, mc nuoì; /.
oareo/s. bo mc nuoì
Found: 1hanh lap, sang lap
Foundation: 1hanh lap,sang
lap; thìcn quv; ncn tang;
/. Hasses. quv bong lc; o/cas /..
thìcn quv (dk 1J0J)
Founder: \ì sang lap
Fraction: ßc (banh: trong
1hanh Lc)
Fragilel-////uï. Nong manh, dc
vo; vcu ot
Fragmentl-amï. Nanh, khuc,
doan, mau
Fraill-/uï. Cìon mong; tam
thoì; vcu ot, manh khanh
Frame c/ re/ereoce. Hc quv
chìcu
Franciscans: 1u si Iong
Phanxìco; /. sc/cc/: truong phaì
Phanxìco
Frank: 1rung thuc, thanh that,
thang than
Frankincense: Nhu/tram
huong
Fraternal: Huvnh dc; than
thìcn; /. ccrrec//co. anh cm sua
loì nhau
Fraticelli: Nhanh Iong
Phanxìco (tach rìcng tk 1J-14)
Fratricide: Cìct anh/cm;
huvnh dc tuong tan
Fraud: Lua dao, gìan lan; o/cas
/.. phinh lua vi thìcn v
44J
Free: 1u do; tu nguvcn; duoc
mìcn; ranh roì; con trong; thao
go, tra tu do, gìaì phong; /.
asscc/a//co. lìcn tuong tu do; /.
c/arc/es. gìao hoì tu trì; /.
///o/er l-/oaï. ng.: khong tín
nguong, vo ton gìao; /.
/raos/a//co. dìch thoat v, phong
dìch; /. ao/co. tu do kct hon; /.
a///. tu v/nguvcn; tu do v chí
Freedmen lSuoaacaaeï. (Hoì
duong) No dan duoc gìaì phong
(Cv b:9)
Freedom: 1u do; /. /rcm. tu do
khoì; /. /cr. tu do dc; /. c/
acrs//o. tu do: tín nguong /
ton gìao
Freemasonery: Hoì tam dìcm
Freer /ca/co, //e. Nguv ngon
(cau thcm vao Nc 1b:14, tk b)
Freewill c//er/oa. Iang hìcn tu
nguvcn (hanh dong, cua lc...)
Frequency: 1an so; /. carce.
bìcu do tan so; /. d/s/r/ba//co.
pha n bo ta n so ; /. /aa. luat tan so
Freudian: 1hco hoc thuvct
Ircud (18bb-19J9)
Friar: 1hav dong (khat thuc)
Friars H/ocr. 1u si Iong
Phanxìco
Friary: Nha dong Phanxìco
Fricative: Phu am xat (nhu: /,
c va //)
Friend: ßan huu
Friends c/ Ccd. ßan 1hìcn
Chua (hìcp hoì gom tu si va
gìao dan, tk 14); Scc/e/u c/ /.
l0aa/ersï. Hoì aì huu (Phaì
0aauca)
Friendship: 1inh: ban, bang
huu
Frigidity: Lanh ngat; lanh
nhat, lanh dam; lanh tính (lanh
dam vc mat tinh duc)
Fringes: Iìcm, tua vìcn; vcn,
mcp, lc
Frock: Ao daì; ao nha (thav) tu;
/c aear //e /.. dì tu, xuat gìa
Frontal: 1huoc phía truoc, tran;
mat tìcn; phan trang trí phía
truoc ban tho, lc daì; tìcn man
Frontal /cbe. 1huv tran
Frugality: Ic scn, tìct kìcm;
thanh dam, dam bac, gìan dì
Fruit: Hoa qua; kct/thanh qua;
/. c/ //e Hc/u So/r//. hoa qua
cua 1han Khí
Fruitlul: Co nhìcu hoa traì, saì
qua; co kct qua, thanh cong,
huu hìcu
Frustration: 1hat baì, lam
hong; am oc, hang hut
444
Fugitive: 1ron tranh, bo tron,
dao tau; thoang qua, phu du
Fullil(l)ment: 1huc hìcn, chu
toan, hoan thanh, hoan tat;
ung nghìcm; /. c/ //e Laa. chu
toan Lc luat (Rm 1J:10); /. c/
Scr/o/are. Kình 1hanh ung
nghìcm; se// /.. tu kv thanh tuu
Full: Iav, dav du, tran trc; /. c/
arace. dav on phuc; /. c/ coe-
se//. tu phu, tu man; /. c/ uears.
co tuoì, cao nìcn
Fullness: 1oan vcn, vìcn man;
dav du; no du; /. c/ Ccd. vìcn
man cua 1C (Lp J:19); /. c/ //e
0e//u. vìcn man cua 1han tính
(Cl 2:9); /. c/ //me. thoì vìcn
man (Cl 4:4)
Functionl-a/ï. Chuc nang;
nhìcm vu; buoì lc; ham so; hoa
chuc; /aoc//coa/ c/r/s/c/cau.
kìto hoc chuc nang; /aoc//coa/
d/soeosa//co. mìcn gìaì chuc vu
Functionalism: 1huvct chuc
nang
Functionarism: Chc do: quan
lìcu, vìcn chuc, ban gìav
Fundamental: Co ban, chu
vcu; /. 4r//c/es: gìao dìcu co ban
(1ìn lanh); /. co//co. chon
huong song co ban; /. oar//c/e.
hat co ban; /. //ec/cau. than
hoc co ban
Fundamentalism: 1huvct duv
van tu, chu nghia co vcu, nao
trang chính thong cuc doan
mcro/c/ca/ca/ /.. chu huong /
nao trang nc hinh thaì
Funeral: Iam tang, tang lc; u
sau, buon tham; /. Hass. lc an
tang, l.quv lang; /. o//e loureï.
gìan thìcu; /. cra//co. dìcu van;
/. r//es. nghì thuc maì tang,
vìcc an tang (dk 117btt)
Fury: Cìan du, thình no; kìch
lìct; nhìct hung; phu nu hung
du tan ac; T/e lar/es. l//ao
//ca/ Hu /aoï nu than toc ran,
than bao thu
Fusion: Nong chav; hon hop,
lìcn hop, hop nhat; oac/ear /..
tong hop hat nhan
Futile: \o ích, vo dung, vo
hìcu, phu phìcm, tam phao
Future: 1uong laì; /. ///e. doì
song maì sau, kìcp sau; /.
s/cc/. chan dong truoc vìcn
canh tuong laì
Futurihle: \ì laì kha huu
Futurism: Chu thuvct vì laì
Futurology: 1uong laì hoc
44b
G
Cahhatha: Cap-ba-tha (Ncn
Ia: Ca 19:1J)
Cahriel: Cap-rì-cn
Caelic: \cn-to, Cclta
Calatians: Ng. mìcn Ca-lat, Cl
Calaxy: Nga n ha ; nho m tình hoa
Calilean: Nguoì xu Ca-lì-lc
T/e C.. Iuc Cìcsu
Calilee: Ca-lì-lc
Callican: 1huoc CH Phap
(ngav truoc: voì mot so dac
quvcn dua toì cho gìu mot vì trí
phan nao doc lap doì voì 1oa
1hanh); ng. chu truong gìu maì
cac quvcn tu do cua CH Phap
(Phap gìao) ; a. ar//c/es, T/e
4. ßon dìcu khoan cua Cìao hoì
Phap (n 1b82) ; a. cco/ess/co.
ban tuvcn tín cua gìao phaì 1ìn
lanh Phap ; a. r//e. lc dìcn
Phap
Callicanism: Chu nghia Phap
gìao
Callicism: 1u ngu dac Phap
Camhling: 1ro co bac; a.-
deo'/case. song bac
Camete: Cìao tu
Camut: Cung bac, thang am,
am gìaì; toan bo
Carden: \uon, cong vìcn ; a. c/
/deo. vuon Ldcn (dìa dang) ;
a. c/ Ce//semaoe. vuon cav dau
(olìu)
Cargoyle: Nìcng mang xoì (co
tac hinh nguoì hoac thu vat kv
cuc)
Cati: Luan hoì, sanh tu
Caudete Sunday: Chua nhat
"Hav vuì lcn" (thu J Nua \ong)
Caudium et Spes: \uì mung
va Hv vong (Hìcn chc muc vu
cua \atìcano II)
Cay: \uì vc/tuoì; phong dang;
tinh du c/loa n da m do ng nam gìo ì
Cazophylatium: Hom cung/
tìcn, (dcn tho Cìcrusalcm)
Cc`cz, a/ee:. 1ìcng Chc-cz
(phung vu Lthìopìa)
Cehenna: \uc lua, dìa nguc
Celasian 0ecree, Sacra-
meo/aru. Sac chi, Sach nghì lc
cua ICH Cclasìo († 49b)
Cematria: Phuong phap gìaì
thích Kình thanh thco so cong
(nhu kìcu cac thav Rabbì hoac
Kh 1J:18 da lam)
Cender: Cìong; loaì; gìoì
Cene: Cìcn, vì tu
44b
Cenealogy: Cìa pha, pha hc
Ceneral: Chung, toan thc, tong
quat; pho bìcn/thong; tuong
soaì ; a. absc/a//co. gìaì toì
chung ; a. assemb/u. daì hoì
dong ; a. c/ao/er. tong cong/tu
hoì ; a. cco/ess/co. xung toì
chung ; xung toì cho ca doì/ca
nam ; a. ccaoc//. cong dong
chung ; a. /o/ercess/cos. loì
nguvcn gìao dan ; a.
/adameo/. phan xct chung ;
Has/er C.. ßc trc n to ng quvc n
(Io ng Iamình);
H/o/s/er C.. ßc trcn tong quvcn
(Io ng Phanxìco ); Saoer/cr C.. ßc
trcn ca/tong quvcn (Iong 1cn)
Ceneralate: Chuc/nhìcm kv bc
trcn tong quvcn; co so bc trcn
tong quvcn
Cenerality: 1ong quat tính, daì
cuong tính; khaì luan
Ceneralization: Khaì quat hoa,
tong quat hoa, suv rong; pho
cap, pho bìcn
Ceneration: Sình san, phat
sình; thc hc ; ac//ce a.. nhìcm
sình chu dong ; d/c/oe a..
nhìcm sình (trong 1C ßa
Ngoì) ; a. aao. xung khac gìa
trc ; oass/ce a.. nh. sình thu
dong ; soco/aoecas a.. ngau
sình, tu phat sình
Cenerationism: Iì hon thuvct
Cenericl-a/ï. 1huoc chung loaì
a. cco/ess/co. xung toì daì loaì
(khong kc ra tung toì)
Cenerosity: 0ua ng da ì, ha o hìcp
/ pho ng; do luo ng, khoan dung
Cenesis: Sach Sang thc, St;
khoì nguvcn; can nguvcn
Cenetic: 1huoc: can nguvcn,
phat sình, sình san, dì truvcn
Cenetics: Iì truvcn hoc
Ceneticism: 1huvct duv dì
truvcn
Ceniel-/as, -//ï. Lình than;
thìcn taì
Cenital: 1huoc co quan sình
duc; a. s/aae. gìaì doan sình duc
Cenitality: Kha nang sình duc
Cenitive: So huu, thuoc cach
Cennesaret: Chcn-nc-xa-rct
Cenocide: Iìct chung
Cenome: ßo gìcn don boì
Cenotype: Kìcu dì truvcn an
hinh, kìcu gìcn
Cenre: 1hc loaì ; ///eraru a.:
thc loaì van hoc, van thc
447
Centile: Luong dan; dan ngoaì
(khong Io thaì) ; aocs//e c/
//e a.lsï. thanh Phaolo
Centlel-oessï. Nhc nhang, dìu
dang, hìcn lanh, hoa nha;
thuoc dong ho quvcn quv
Cenullectl-ev/coï. ßaì qui, baì
goì, quv goì
Cenus: Cìong; phaì; loaì
Ceocentric: 1huoc: trung tam
dìa cau, dìa tam; coì qua dat la
trung tam
Ceophysics: Iìa vat lv hoc
Ceopolitics: Khoa dìa chính trì
Ceostatics: Iìa tinh hoc
Ceostationary: 0ui dao dìa
tinh
Ceosynchronous: 0ui dao
dong toc (nhu: aecs/a//coaru)
Ceotropism: 1ính huong dìa
(dat)
Ceriatryl-/csï, aerco/c/cau.
Lao khoa, khoa lao bcnh
Cerm: Nam, mong, phoì; can
nguvcn, mam mong; bcnh can,
vì trung ; a. aar/are: chìcn
tranh vì trung ; aerm/oa/
s/aae: gìaì doan phoì thaì,
manh nha
Cermanl-/cï. 1huoc dan Iuc,
nuoc Iuc
Cerund: Iong danh tu
Cerundive: Iong tinh tu
Cesta Dei: Kv cong/kìct tac
cua 1C
Cestalt: Hinh thuc toan dìcn,
cau truc ; a. //eraou. tam
phap Ccstalt ; a. //ecru. tam
lv hoc hinh thaì
Cestapo: 1o chuc cong an mat,
(Iuc quoc xa)
Cesture: Iìcu bo, cu chi, dong
tac
Cethsemane: Chct-sc-ma-nì
Chetto: \om Io thaì; khu bìct
cu
Chihelines: Phaì hoang dc Iuc
(o Y thoì trung co)
Chost: 1ình than; ma, hon ma
Hc/u C.. 1hanh 1han ; /c a/ce
ao //e a.. tat tho
Cilt: An huc, qua tang; thìcn
taì ; a.lsï c/ //e Hc/u So/r//.
bav on Chua 1hanh 1han ;
a. c/ /coaaes. on ngon ngu
Cigantomachy: Cuoc dau cua
cac nguoì khong lo (chong cac
vì than)
Cirdle: Iav that lung (trong lc
phuc)
Cladiator: Iau si
448
Clagolithic a/o/abe/. ßo chu
Clagolít (do thanh Cvrìllo phat
mình dc vìct tìcng Slavo)
Cland: 1uvcn, hach
Clehe: Ruong dat; dat nha
chung
Clohal: 1oan cau; toan thc ;
a. m/ss/co. su vu toan cau
a. c///aae. ngoì lang toan cau
Clohule: Huvct cau; vìcn nho
Cloria: Kình "\ình danh"
C/cr/a la/r/. Kình "Sang danh"
Clorilied bcdu. 1hc xac vình
hoa (sau phuc sình)
Clorily: \ình hoa; ton lcn; tan
duong, tuvcn duong
Clorious mus/er/es. Nam su
mung
Clory: \ình danh; vình quang;
thìcn dang ; ev/eroa/ a.. v. q.
ngoaì taì ; /crma/ a.. v. q. mo
thuc ; cb/ec//ce a.. v. q. khach
quan ; sa/ec//ce a.. v. q. chu
quan ; //ec/cau c/ a.. than hoc
v. q.
Closs: Loì ban, chu thích/gìaì
Clossa ordinaria: ßan chu gìaì
thuong dung (o thoì trung co
dc cat nghia K1)
Clossator: Nguoì chu gìaì
Clossolaly: 0n ngon ngu; noì
huvcn thuvcn
Cloves leo/sccoa/ï. ßao tav
(vaaï CN mang khì cu hanh
cac nghì lc
Cluttony: Hau an, an pham, an
tham
Cnomic: 1huoc: cham ngon,
ngan ngu
Cnoseology: 1rì thuc luan
Cnosis: 1rì thuc, truc trì; ngo
dao, ngo gìac
Cnosticism: Ngo dao thuvct
Coal: Nuc tìcu/dích, dích dìcm
Cod: 1hìcn Chua, 1huong Ic;
than ; acdc///d. con do dau ;
acd/a//er. cha/bo do dau ;
Ccd-/s-dead-//ec/cau. than
hoc khaì tu 1C (gìa thìct 1C da
chct dc tu do dua ra suv tu than
hoc); acdmc//er. mc/ma do
dau ; C. c/ //e aaos. than lap
kc ho (dc gìaì thích nhung gi
khoa hoc khong thc cat nghia
noì) ; acdoareo/s. cha mc do
dau; C's acre. nghia dìa ;
/moerscoa/ a.. than lình phìcm
nga ; oerscoa/ C.. 1C huu nga
Codlearing: Ngoan dao; kính
so 1C (nguoì luong gìu dao Io
thaì ma khong chìu cat bi)
449
Codhead: 1hìcn Chua, 1huong
dc; thìcn tính
Codhood: 1han/thìcn tính
Cod-hypothesis: Cìa thuvct
1hìcn Chua hìcn huu
Codly: 1on sung 1C, sot sang,
dao duc
Cod-man: 1han-nhan
Cod-spell: 1ìn mung lcaï
Coel: Kc bao vc
Cog and Magog. Coc va Na-
goc (Kh 20:8, tuong trung cho
cac nuoc chong laì Hoì thanh);
kc thu quaì go
Colden: ßang vang; quv bau ;
a. aae. hoang kìm thoì daì ;
a. ba//. Sac chi vang, trong sac
vang ; a. ca//. bo vang (\h
J2:4) ; a. /ab//ee. lc vang ;
C. /eaeod. Kìm su (lìch su cac
1hanh do Jacobus dc \oragìnc
(† 1298) bìcn soan) ; a. meao.
trung dung ; a. oamber. so
vang (trong nam kc thco chu kv
Ncton, duoc dung dc tính ngav
Phuc sình trong nìcn lìch)
a. rcse. hoa hong vang (ICH
lam phcp ngav Chua nhat 4
Nua Chav) ; a. ra/e. khuon
vang thuoc ngoc (Nt 7:12) ;
a. seaaeoce. ca tìcp lìcn "\eo/,
Saoc/e So/r//as" (lc Hìcn
xuong) ; a. aedd/oa. lc vang
hon nhan
Colgotha: Con-go-tha (doì/nuì
So)
Coliath: Co-lì-at
Cood: 1ot, hav, thìcn; luong
thìcn; su thìcn ; ccmmco a..
cong ích ; a. /a///. thanh tam,
chan thanh ; a. lr/dau. thu b
1uan 1hanh ; C. Neas. 1ìn
mung ; a. o/easare. v dình
nhan hau ; C. S/eo/erd.
Iang chan chìcn lanh; Iong
Chua chìcn lanh ; a. acr/s.
vìcc thìcn, lam phuc
Coodness: 1hìcn tính; duc
hanh; long tot ; mu a.!. 1roì
oì!; //ao/ C.. ta on Chua; nho
on Chua
Coods: 1aì san; cua caì; hang
hoa ; a. c/ Harr/aae. ßao san
hon nhan (con caì, long trung
tín, tinh vcu bcn vung)
Coodwill: 1hìcn v/chí, long tot
Cordian /oc/. \an dc hoc bua,
kho khan nan gìaì
Cospel: 1ìn mung, Phuc am
scc/a/ C.. 1ìn mung xa hoì
(phong trao doì moì xa hoì thco
1ìn mung: 1ìn lanh Nv)
4b0
T/e /as/ C.. baì Phuc am cuoì
lc lvaaï
Cospeller: Nguoì doc hoac hat
Phuc am trong phung vu
Cossip: Chuvcn: ngoì lc doì
mach, mach lco, nham nhí
Cothic: Co-tích; hoang da
Covern: Caì quan, c.trì, quan
trì; lam chu; huong dan
Covernance: 0uvcn: quan trì,
thong trì
Covernment: Caì trì; thong trì;
chính phu/quvcn; noì cac
Coy, govìm: Ngoaì dao (Io thaì)
Crace: An huc; an sung, on
thanh ; ac/aa/ a.. hìcn sung
ao/ecedeo/ a.. tìcn sung ;
ass/s//oa a.. on tro gìup, tro
sung ; cccoera//ce a.. dong
tac sung ; crea/ed a.. an sung
thu tao ; de//u/oa a.. on thanh
hoa ;
e///cac/cas a.. [cong| hìcu
sung ; a. la/ mea/s): kình an
com (truoc hoac sau bua an) ;
a. c/ //oa/ oerseceraoce. on
bcn do/trung thanh dcn cung ;
a. c/ /aoou dea//: on chct
lanh ; a. c/ s/a/e, c/ c///ce. on
dang bac ; a. c/ //e /ead. on
thu su ; /ab//aa/ a.. thuong
sung ; /ea//oa a.. on trì lìcu,
duoc sung ; /o///a/ a.. on so
khoì, khoì sung ; /as///u/oa a..
on cong chính hoa ;
sacrameo/a/ a.. an sung bí
tích ; saoc///u/oa a.. on thanh
hoa, thanh sung ; sa///c/eo/ a..
tuc [dung| sung ; aocrea/ed
a.. an sung vo tao, (1C tu trao
ban chính minh)
Craciousl-oessï. Nhan tu; tu
tc; thanh lìch
Cradation: 1ìcm tìcn, tang dan
Crade: Cap, bac, trat, muc, do,
hang, dang cap; gìa cap, tang
lop ; a. sc/cc/. truo ng pho
thong
Cradinl-eï. ßuc, bc, cap, bac
thang
Cradual: Ca tìc n ca p ; a.
lsa/ms. ca khuc/thanh vình lcn
dcn
Craduale Romanum: Sach hat
lc Roma
Craduality Laa. Luat tìcm tìcn
(luan lv)
Crallitol-/ï. Hinh hav chu vìct
trcn tuong (cong cong)
Crail, T/e Hc/u. Chcn thanh
(Chua dung trong bua tìcc lv)
4b1
Crail Hccemeo/. Phong trao
Craal (sang lap nam 1921, o Ha
lan, cho gìao dan cg)
Crammar: Ngu phap
Crand: Cao quv; cao cap, vi daì;
quan trong, uu tu, cu khoì;
chính vcu, chu vcu ; a. aao/.
ba: bac, co, thím, di... ; a. c///d
' daaa//er ' sco. chau, chau:
gaì/traì ; a. /a//er. ong (noì /
ngoaì) ; a. mc//er. ba (noì /
ngoaì) ; a. oareo/s. ong ba
(noì ngoaì)
Craphic: Io hoa, d.thì, bìcu do;
hoa hinh ; a. /aoaaaae. ngon
ngu tuong hinh
Craphism: Cach vìct, thuat:
ghì hoa, vc; but tính, nct chu
Craphology: Khoa xcm chu
vìct, but tuong, thuat chìct tu
Cratia: An sung
Cratilication: ßan thuong; gìa
on; haì long, man nguvcn; tìcn
thu lao
Cratis: ßìcu khong, mìcn phí,
nhung khong ; a. orc 0ec.
(lam...) nhung khong vi Chua
(vi tinh vcu Chua)
Cratitude: Long bìct on, trì an
Cratuitousl-oessï. Nhung
khong, bìcu kh.; mìcn phí, vo vì
loì; vo co, vu vo ; a. /eaa/
ass/s/eoce. bao tro tu phap
mìcn phí (dk 1b49)
Cratuity: 1ìcn thuong (khì: vc
huu, gìaì ngu); tìcn tra nuoc
Cratulatory: Chuc mung
Cravamenl-/oaï. 1han van,
oan trach; chu dìcm cao trang
Crave: Phan mo, nam mo
Crave: 1rang nghìcm, tr.trong;
tu ton; tram trong; tram; dau
huvcn (nhu: a. acceo/); a.
acceo/. dau huvcn; gìong tram
a. cb//aa//co. trong trach ;
a. s/o. toì trong
Craven /maae. 1han tuong
Cravestone: ßìa, mo chí
Craveyard: Nghia dìa
Cravitationl-a/ï. Su hut; suc
hut, hap luc
Cravity: 1rang nghìcm;
nghìcm/tram trong; trong luc
Creatl-oessï. 1o lon, vi daì;
tuvct voì; taì tinh ;
a. araodc///d l-daaa//erï. chat
a. araod/a//er l-mc//erï. ong/
ba co
Creat 4ae/eo/oa. Iaì gìac ngo
(phong trao phuc hung 1ìn
lanh Nv, n 1740)
4b2
Creat C/arc/. Nha tho chính
(Iong phuong); loau~ï CH
pho quat
Creat Sc//sm. Iaì lv khaì (haì
v nghia: 1. lv khaì Iong-1av n.
10b4; 2. chìa rc trong CH 1av
phuong n. 1J78-1417)
Creca: Ao khoac (cua gìao si)
Crecism: 1u ngu dac Hv lap
Creedl-/oessï. 1ham lam,
thcm khat; tham tìcn, ham cua
Creek: Hv lap ; a. 8/b/e. ßan
Kình 1hanh Hv ngu (ßan
L\\) ; a. ca/eods. khong doì
nao ; a. C/arc/. CH Hv lap;
CH Chính thong ; a.
ccrocra/. khan thanh Hv lap
(co dì tích thanh) ; a. R//es.
nghì thuc hav lc dìcn Hv lap
(Iong phuong) ;
a. Tes/ameo/. 1an Loc
Cregarious: Song thanh dan,
quan cu, tap quan; (kìcu) daì
chung, quan chung
Cregorian ca/eodar. Lìch
Crcgorìo (do I. Crcgorìo \III
caì cach n. 1b82, tuc la lìch
chung hìcn dung) ; a. c/ao/.
binh ca ; a. masses. lc J0 ngav
(cau hon J0 ngav lìcn tìcp) ;
a. mcdes. am phap binh ca ;
a. re/crm. caì cach Crcgorìo (tk
11) ; a. sacrameo/aru. sach
nghì lc Crcgorìo ; a. aa/er.
nuoc thanh cung hìcn (nha tho)
Cremiall-eï. Khan phu dau goì
(CN dung khì hanh lc)
Crey em/oeoce. 1am phuc;
muu si, quan su an dìcn
Crey lr/ars. 1hav Iong
Phanxìco lvaaï
Crey Naos. Nu tu ßac aì
Crieve: Cav dau buon, lam dau
long; dau don, phìcn nao
Crievous: Cav dau kho; tram
trong, nang nc ; a. s/o. to ì
nang
Crille: Luoì sat (toa gìaì toì),
tuong chan song (noì cam/vì)
Crosso modo: Iaì khaì, daì dc,
daì thc
Cround: Nat dat, san dat;
khoang/baì dat; dav, ncn; lv do,
can nguvcn; co so; can cu vao,
dua vao, dat co so
Croup: Nhom, tap doan/thc;
loaì ; a. ccosc/eoce. v thuc
nhom ; a. cco/aa/co. lav lan
tap thc ; a. duoam/cs. nang
dong nhom ; a. /o/eara//co.
hoì nhap nhom ; a. marr/aae:
hon lc: nhom, tap thc (cu hanh
4bJ
chung) ; a. ocrm. quv tac
doan nhom ; a. osucc//eraou.
tam phap nhom
Cuardian: Nguoì gìam ho; bc
trcn nha (Iong Phanxìco) ;
a. aoae/s. thìcn than ban mcnh
Cuells: Phaì Cìao Hoang
(1rung co)
Cuidance: Huong dan, chi dao,
diu dat
Cuild: Hoì, nghìcp hoì
Cuillotine: Nav chcm
Cuilt: 1oì, toì loì ; cc//ec//ce
a.. toì tap thc/xa hoì ; a.
ccmo/ev. mac cam toì loì ; a.
/ee//oa. cam thav toì loì; cam
gìac toì loì
Cuilty: Pham toì, co toì, toì loì
Culag: 1raì tap trung (\ovìct)
Curu: \ì thav lình huong
Cymnasium: Nha (phong) tap
thc duc; truong trung hoc (Iuc,
1huv si)
Cynaeceum: Khuc phong
Cynaecology: Phu khoa
Cynandry: Aì nam aì nu
Cyrovagus(-ì): Nha tu hanh
lang bat
4b4
H
Hahakkuk or Habacuc. Kha-
ba-cuc, Kb
Haheas corpus: Lcnh dinh
quvcn gìam gìu
Hahit: 1hoì qucn, tap quan; tap
tính; v phuc, tu phuc (dk bb9);
acaa/red /.. thoì qucn tap
thanh/tìcm nhìcm, tap quan;
eo///a//ce /.. tap tính thuoc
huu thc; /o/ased /.. thoì qucn
thìcn phu; /ooa/e /.. thoì qucn
bam sình, tap tính; coera//ce /..
tap tính thuoc hanh dong
Hahitat: Noì song, moì truong
song; vung phan bo; dìcu kìcn
cu tru
Hahitual grace: 1huong [tri|
sung (x. saoc///u/oa arace)
Hahitude: 1hoì qucn, tap quan;
tính khí
Hahitus: 1rang mao; thuong
cach/tính; thuong tri tính;
/. coera//cas. tap tính thuoc
hanh dong; /. eo///a//cas. tap
tính thuoc huu thc
Hades: Am tv, am phu; Iìcm
vuong
Haceldama: 1hua dat/ruong
mau (Nt 27,7 va Cv 1,19; cung
vìct: 4/e/dama)
Haemo-: \. Hemc-
Haggadah: 1hu tap Hagada (taì
lìcu ngoaì luat thuoc truvcn
thong chu gìaì Kình 1hanh cua
cac Rabbì Io thaì)
Haggai (Aggai, Aggaeus):
Khac-gaì, Kg
Hagia: Hinh sac 1hanh 1hc
(phung vu ßìzantìno; pham vat
thanh)
Hagiographa: 1hanh kình thu
(loaì thu J cua Cuu Loc, gom
cac phan ngoaì sach Luat va
sach cac 1ìcn trì)
Hagiography: 1ìc u su ca c tha nh;
khoa tam tích hìcn thanh
Hagiolatry: 1ho cac thanh
Hagiology: Hìcn thanh hoc;
van chuong vc cac thanh;
thanh ca (phung vu Acmcnìa,
kct thuc voì cau Is b,J: «1hanh,
1hanh, 1hanh...»)
Hagios: 1hanh
Hagioscope: 1hanh kìcn song
(Iong phuong: lo tro o tuong
ngan cung thanh dc tín huu co
thc nhin thav 1hanh 1hc luc
dang Ninh 1hanh)
4bb
Hail Nary: Kình K/o/ maoa
lHar/aï
Hair shirt: Ao nham/hanh xac
(bang vaì tho san suì, long gaì)
Halakah: ßo luat (Io thaì,
phan lon thuoc bo 1almud)
Hall-hlood, -cas/e, -breed. Laì,
tap chung; ng. laì
Hall-hrother, -s/s/er. Anh, chì,
cm cung cha/mc khac mc/cha
Hallel: 1hanh vình "Ca ngoì"
(cac 1v 11J-118)
Hallmark: Iau kìcm xac (vang
bac); nct dac trung
Hallow: 1hanh thìcng; thanh
thìcng hoa, ton kính
Hallowe'en: Icm vong lc chu
1hanh
Hallowmas: Ngav lc cac 1hanh
Hallucination: Ao gìac/anh
Halo: Hao quang; vang quang;
vình quang, danh thom
Hamartology: 1oì hoc
Handhook: Sach gìao khoa,
pho cam nang, tap chi nam;
sach chi dan; /. c/ loda/aeoces.
Sach chi nam vc cac an xa
Handicap: 1at nguvcn, khuvct
tat; can tro, thìct thoì, bat loì
Handmaid(-eoï. Nu tv, co/ba
gìup vìcc
Handwriting: \ìct bang tav; chu
vìct tav; /. co //e aa//. bao hoa
Hapax legomenon: Ioc nhat
tu (tu chi gap co mot lan trong
Kình 1hanh)
Happyl-/oessï. Nìcm sung
suong, hanh phuc
Hardening c/ //e /ear/. 1haì
do cung long, tam hon chaì da
Hardware: Iung lìcu kìm khí;
vu khí hang nang; phan cung
(mav vì tính)
Harem: Hau cung, khuc phong
Harlot: Ii, gaì dìcm
Harlotry: 1hoì di thoa, lam di
(trong Kình thanh co nghia la
tho ngau tuong), maì dam
Harmonium: Ian dap hoì, dan
acmonìum
Harmony: Hoa dìcu, haì hoa,
hoa hop; hoa am; nhìp nhang;
can doì; b/b//ca/ /.. phoì hoa
Phuc Am; ore-es/ab//sed /..
thuvct hoa hop tìcn thìct
Harp: Ian hac
Harpy: Nu vcu (quaì vat dau
nguoì, minh chìm); ba chang,
dan ba ac nghìct
Hasidim: Phaì Io thaì dao duc
Hasidism: Phong trao mo dao
Io thaì (tk 18-19)
4bb
Hassock: Coì quv
Hate, hatred: Cam ghct/thu,
oan hon
Haughty: Kìcu cang, ngao
man; kìcu kv
Hazard: Ngau nhìcn, tinh co
Head: Iau; ngon, dot; trí oc;
dau nao; nguoì dung dau
Healing: Chua trì/lanh; phuong
thuc trì lìcu; hoa gìaì, lam dìu;
/. m/o/s/ru. thua tac vu trì lìcu
Hearse: \c tang; dc dcn ncn
nhìcu ngon (dung trong phung
vu gìo Kình Sach cac ngav cuoì
1uan 1hanh)
Heart: 0ua tìm; tam long; tam
tinh; trung tam, tam dìcm;
lmmaca/a/e H.. Nau 1am \o
Nhìcm (Iuc Nc); Sacred H..
1hanh 1am (Chua Cìcsu)
Heartless: Khong: co tinh ng.,
bìct xot thuong; nhan tam, tan ac
Heathen: Ng. ngoaì/vo dao
Heathenism, /ea//eodcm.
Ngoaì/vo dao; ta gìao
Heaven: 1roì; thìcn dang/cung;
/. aod ear//. troì dat; vu tru;
/eaceo/u c//u. quc troì
Hehdomadarianl-/asï. Cìao si
truc tuan (trong tu vìcn hoac o
nha tho chính toa)
Hehraism: Iac ngu Hìprì; dac
tính/nct Io thaì
Hehrew: Io-thaì, Hc-bro
Hehrews l/o/s//e /c //eï. (1hu
guì tín huu) Io thaì, It; Ccsoe/
acccrd/oa //e //e H.. 1ìn
mung thco cac tín huu Io thaì
(nguv thu)
Hecatomh: Lc bach sình; cuoc
tan sat
Hedonism: Khoaì lac chu
nghia
Hegelianism: 1huvct Hcgcl (†
18J1: duv tam luan)
Hegemony: ßa chu, ba quvcn,
quvcn toì cao; lanh dao
Heilsgeschichte: Lìch su cu u do
Heliocentrism: 1huvct nhat
tam (mat troì la trung tam cua
vu tru)
Heliotropism: 1ính huong
duong
Hell: Iìa nguc, hoa nguc;
desceo/ /o/c /.. xuong nguc to
tong
Hellenism: \an mình Hv lap;
dac ngu Hv lap
Hellenist: Nha nghìcn cuu van
hoa co Hv lap; ng. thco van hoa
Hv lap; lTao /acï ng. Io thaì
Hv lap hoa
4b7
Hellenization: Hv hoa; /. c/
dcama. hv hoa tín lv
Helvetian: Nguoì 1huv sv
He/ce//c Cco/ess/cos. 1uvcn
ngon gìao lv duc tìn cua 1huv
si (phaì Calvìn: n. 1bJb va n.
1bbb)
Hemisphere: ßan cau
Hemistich: ßan cu thì (nua
cau tho)
Hemophilia: Chung mau
khong cam (khong dong dac)
Hendiadys(-u/oï. Phcp thc doì
Henosis: Hìcp nhat, thong
nhat
Henotheism: Ion nhat than
dao, duv nhat than gìao (minh
chi tho mot than, ma khong
phu nha n ca c tha n cu a da o kha c)
Henotic(k)on: Sac chi cua
hoang dc Zcnon (n. 482, nham
thong nhat CH sau cong dong
Calccdonìa)
Heortology: Phung vu tam
nguvcn hoc
Heptarchy: 1hat dau chc, thc
chc bo bav
Heptateuch: 1hat thu (St-1l)
Herald: Su gìa, ng. loan tìn
Herealter: Sau dav; sau nav;
kìcp sau
Hereditary: 1huoc dì truvcn
Heredity: Iì truvcn
Heresiarch: Nguoì khaì sình
lac gìao
Heresy: Lac gìao (dk 7b1), roì
dao, ta thuvct; /crma/ /. l. g. co
v/tinh; ma/er/a/ /.. l. g. vo v
thuc
Hereticl-a/ï. 1huoc lac gìao;
ng. roì dao
Heritage: 1aì san kc thua, gìa
taì; dì san
Hermaphrodite: Luong tính; aì
nam aì nu; dong tính luvcn aì
Hermeneutical: 1huoc khoa
chu gìaì; /. c/rc/e. vong chu
gìaì
Hermeneutics: Khoa chu gìaì;
/. c/ saso/c/co. chu gìaì hoaì
nghì (lav hoaì nghì lam khoì
dìcm va hau canh phuong phap
nghìcn cuu); /. c/ /ras/. chu
gìaì tín thac; reccos/rac//ce /..
chu gìaì ung thuc
Hermesianism: 1huvct C.
Hcrmcs († 18J1; ban duv lv
luan)
Hermetism: Phaì ngo dao bí
truvcn; bí an
Hermit: 1hav an tu, nha an dat
4b8
Heroic act: Nghia cu anh hung
(dang moì hv sình ham minh
cua minh dc gìup cac lình hon
trong luvcn nguc)
Hesychasm: 1huvct/kv thuat/
lình dao tinh toa
Hesychast: Ng. tinh toa
Heteroclite: Iì/khac thuong,
lap dì; ngoaì luat; bìcn cach;
ngoaì thuong
Heterodoxl-uï. Iì gìao, dì
thuvct, khong chính thong
Heterogamy: Ngoaì hon, dì
gìao
Heterogeneousl-e//uï. Khong
thuan nhat, hon tap; dì chat; dì
loaì
Heterogenesis: Iì phat sình;
thuvct dì chung
Heteronomy: 1ha luat, quvcn
dì trì (nhan luat tu bcn ngoaì)
Heterosexuality: Iì tính luvcn
aì, luvcn aì khac gìoì
Heuristic: Nham phat hìcn;
phuong phap tam cuu
/ear/s//cs. tam kìcn hoc, khoa
phat hìcn su kìcn (su lìcu)
Hexa(h)emeron: Luc nhat
trinh thuat (vc cong cuoc sang
tao trong b ngav: tac pham cua
thanh Ambrosìo)
Hexapla: Sach sau cot (cua
0r/aeo xcp nguvcn ban tìcng
Hv ba voì b ban dìch Hv ngu
cua Cuu Loc thco b cot: ban
dìch LXX, 4aa//a, Summac/as
ca T/ecdc//coï
Hexateuch: Luc thu (St-Cs)
Hiatus: Song trung nguvcn
am; khc ho, khoang trong; cho
gìan doan
Hihernation: Iong mìcn (ngu
dong); han hoa (phuong phap
trì lìcu); tinh trang khong hoat
dong, noa trang
Hihernian: Aì-lcn
Hic et nunc (hcrc and now):
1aì dav va bav gìo, ngav bav gìo
Hidden life. Ioì an dat
Hierarch: 1hanh phan pham
trat hoac gìao pham; CN (Iong
phuong)
Hierarchical: 1huoc pham
trat; thuoc gìao pham; /.
ccmmao/co. hìcp thong p. trat
(dk JJb); /. ccos///a//co'
s/rac/are c/ //e C/arc/. co cau
pham trat cua CH (dk JJ0tt); /.
ocaers. quvcn chuc thanh; /.
or/es//ccd. tu tc chuc thanh; /.
saoer/cr. thuong cap hc trat
(dk 17J7)
4b9
Hierarchy: Pham trat, gìaì trat;
thu bac; hang Cìao pham;
aoae//c /.. chín pham thìcn
than; /. c/ be/oa. bac thang
huu thc; /. c/ /ar/sd/c//co.
pham trat taì phan; /. c/ crder.
pham trat thanh chuc; /. c/
/ra//s. bac thang chan lv
Hieraticl-a/ï. 1huoc than
thìcng, thuoc tu tc; uv nghì;
chu vìct thao cua Aì cap xua
Hieratikon: Sach gìo kình
(ßìzantìno)
Hierocracy: Chc do than
quvcn; chính thc tang lu
Hierodeacon: Ian si pho tc
(ßìzantìno)
Hierodule: 1a dìch tho tu (toì
to phuc vu trong dcn tho co Hv
lap)
Hierogamy: 1han hon
Hieroglyph: Chu tuong hinh
Hierogram: ßìcu hìcu thanh,
bìcu kv thanh
Hierolatry: 1ho cac thanh
Hierology: \cm /aa/c/cau.
phcp lanh hon lc (Chính 1hong
va Io thaì gìao)
Hieromonk: Ian si lình muc
Hieronymite: 1u si Iong
thanh Hìcronìmo
Hierophant: Iaì tu tc (huvcn
bí gìao: co Hv lap); nguoì gìaì
thích nhung dìcu huvcn bí
Hierophany: Lình khaì
Hierophohia: Chung so than
thanh hoac ton gìao
Hierurgyl-/aï. 1ac vu thanh;
tac vu thanh chuc
High: Cao, lon, trong; /. a//ar.
ban tho chính; /. c/r/s/c/cau.
Kìto hoc cao thc (nhan manh
dcn thìcn tính cua IK); /.
Hass. Lc hat (doì voì /ca Hass:
Lc doc); /. o/aces. cao dan, tc
daì/dan; /. or/es/. thuong tc; /.
C/arc/. thuong Cìao hoì (Anh
gìao)
Higher criticism: Lvcn
nguvcn hoc K1 (nghìcn cuu vc
nguon goc cua cac van kìcn K1)
Hinayana: 1ìcu thua, tìcu
thang
Hindi: 1ìcng An do
Hinduism: An do gìao
Hippocratic oath. Loì thc bac/
v si (chu toan bon phan chua
trì cua minh)
Historical: 1huoc lìch su
(nhung gi xav ra trong l. su); /.
arc//ce. van kho lìch su (dk
491); /. cr///c/sm. phc binh lìch
4b0
su (nghìcn cuu vc moì truong
thoì gìan, dìa lv, van hoa... cua
Kình 1hanh); /. ma/er/a//sm.
duv vat su quan
Historicism: Chu nghia duv
su, thuvct lìch su
Historicity: Lìch su tính
History: Lìch su; sa/ca//co /..
lìch su cuu do
Hodegetic: Ian lo, muc vu vc
cong tac huong dan tín huu
Holiday: Ngav lc; ngav nghi; kv
nghi
Holiness: 1ính chat thanh
thìcn, tính thanh thìcng; ccde
c/ /.. luat thanh thìcn (Lv 17-
2b); H/s H.. danh tuoc cua Cìao
Hoang va cac 1huong phu
Holiness C/arc/es. Cìao phaì
thanh thìcng (cac ton phaì 1ìn
lanh can ban tach ra khoì cac
gìao phaì He//cd/sm, 8ao//s/s
va lresbu/er/aos)
Holisml-/s//cï. 1oan tìcn;
thuvct tìcn hoa toan bo; tính
toan thc, t.vcn, t.dìcn;
Holocaust: Lc toan thìcu; cuoc
tan sat
Holograph: Hoan toan tu tav
vìct ra
Holy: 1hanh, thanh thìcn,
thanh thìcng; /. 4///aoce. Lìcn
mình thanh (gìua Ao quoc, Nga
va Pho quoc, nam 181b); /.
C//u. 1ha nh tha nh (Cìc rusalcm);
/. ccmmao/co. chìu/ruoc lc; /.
dau c/ cb//aa//co. ngav lc buoc
(dk 124b); /. lam//u. 1hanh
Cìa; H. la//er. Iuc 1hanh
Cha; H. C/cs/. 1hanh than; /.
/car. gìo thanh, gìo chau; /.
Laod. 1hanh Iìa (Palcstìna); /.
Haru. 1hanh Narìa (phan haì
cua kình Kính mung); /.
Hus/er/es. cac mau nhìcm
thanh; /. Name. 1hanh Ianh
(Cìcsu); /. Name Scc/e/u. tu
hoì 1hanh Ianh; /. 0///ce.
thanh ßo; /. c/ Hc//es: noì cuc
thanh; /. c//s. dau thanh; /.
crders. chuc thanh; /. o/aces.
noì thanh; /. Rcmao /mo/re.
1hanh dc quoc Roma (tu Char-
lcmagnc n. 800 dcn n. 180b);
H. Scr/o/are. 1hanh kình; /.
See. 1oa 1hanh; /. s/rcad.
khan lìcm thanh 1orìno (tang
xac IK:); /. sca/s. cac lình hon
o luvcn nguc; H. So/r//. 1hanh
1han; /. //ardau, /r/dau,
sa/ardau. thu: nam, sau, bav
1uan 1hanh; /. /oc//co. bí tích
4b1
\uc dau bcnh nhan; H. Iee/.
1uan 1hanh; /. Ir//. 1hanh
kình; H. Year. nam thanh
Homage: 1on kính, kính trong,
cam phuc, than phuc
Homeland //ec/cau. 1han hoc
quc huong (Iaì Loan)
Homicide: Cìct nguoì, sat
nhan; cc/ao/aru /.. toì co sat
Homiletics: 1huat dìcn gìang
Homily: ßaì dìcn gìang, gìang
lc (1hanh Lc, dk 7b7)
Hominization: 0ua trinh hinh
thanh loaì nguoì
Homo-: 1ìcn to co nghia o/a,
dcoa,...
Homo: Nguoì, con nguoì; nguoì
nhan dang; /. erec/as. ng.
dung thang; /. /aber. ng. chc
tao; /. /ab///s. ng. khco tav; /.
sao/eos. ng. lcn/tình khon; /.
c/a/cr. ng. lu hanh, lu khach
Homocentricl-a/ï. Iong tam
[dìcm|
Homoeans: Phaì dong dang
(nhanh lac gìao Arìo cho la IK
chi "gìong nhu" Chua Cha, chu
khong "dong ban tính")
Homogeneityl-ecasï. 1huan
nhat, dong dcu; dong chat
Homoiousios: Cìong nhu
Homoiousians: Ng. thuoc phaì
tuong dong (cho rang Chua
Con [va 1hanh 1han| chi
"gìong nhu" Chua Cha, chu
khong /cmccas/cs~"dong ban
tính")
Homologation: 1hua nhan;
cong nhan; xac nhan; phc
chuan
Homologumena: Cac sach quv
dìcn 1an Loc
Homology: 1uong dang; dong
dang; dong dcu
Homoousios: Iong ban tính
(cong dong Nìxca n. J2b)
Homosexuall-//uï. Iong tính
luvcn aì, tinh duc dong gìoì;
loan dam dong gìoì
Honest(-uï. Luong thìcn, chan
that
Hono(u)r: Ianh du/gìa; vình
du; ngaì (danh tuoc ton xung:
ucar'//s'/er /.)
Hono(u)rahle: Iang kính/
trong; vc vang; ngaì (danh tuoc
ton xung)
Honoraria: 1ìcn thu lao (dk
1b49)
Honorary: Ianh du
Hood: Nu trum dau (mav lìcn
vao co ao dong)
4b2
Hope: Iuc cav, hv vong; ac/ c/
/.. kình cav; /. aaa/os/ /.. cav
trong vung vang (ngav ca khì
xcm ra kho ng co n gi dc hv vo ng)
Hopelessness: \o vong; tuvct
vong
Horizon: Chan troì; tam nhin;
pham vì hìcu bìct
Horizontalism: Chu truong
duv hoanh gìao
Hormone: Noì tìct to, hocmon
Horoscope: Ioan so tu vì; la so
tu vì
Horror: Khìcp so/dam
Hortativel-cruï. Khích lc, co vu
Hosanna: Hoan ho
Hosea: Ho-sc, Hs
Hospitahle: Hìcu khach
Hospital: ßcnh vìcn; nha tc ban
Hospitality: 1ính hìcu khach
Hospitallers or Ko/a//s c/ S/.
Ic/o. Hìcp si bcnh vìcn (tu si
cuu tc: n. 1070)
Host: Lc vat; banh lc
Host: Iam dong; dao bình; /.
c/ /eaceos. co bình trcn troì:
cac tình tu (Cv 7:42); Lcrd c/
/.lsï.. Chua cac dao bình
Host: Chu nha, chu tìcc, chu
quan tro, chu khach san
Hostile(-//uï. 1hu dìch
Hour: Cìo; 8cc/ c/ H.. Sach
kình (cho gìao dan); caoco/ca/
/.. gìo kình (phung vu); /////e
lm/ocrï /.. cac gìo kình ngan
(gìo thu nhat, ba, sau, chín);
///arau c/ //e /.. phung vu gìo
kình (dk 117J)
House: Nha; vìcn; trìcu daì;
dong doì (ho, toc); /. C/arc/es.
(T/) CH tu gìa (cong dong kìto
hoì hop taì mot tu gìa); loau)
phong trao "CH taì gìa";
re//a/cas /.. nha dong (dk b07)
Housel: 1hanh thc (co)
Huguenots: 1ìn lanh Phap
(phaì Calvìn)
Human: 1huoc vc nguoì, loaì
nguoì, nhan loaì; /. ac/. hanh
vì nhan tính, hanh vì con nguoì;
/. d/ao//u. pham gìa con ng.; /.
///e. nhan sình, doì song con
nguoì; /. oa/are. ban tính loaì
nguoì, nhan tính; /. r/a//s:
nhan quvcn
Humane: Nhan dao; nhan hau/
tu, khoan hong; nhan van
Humanism: Hoc thuvct: nhan
ban, nhan van; long nhan
Humanist: Nha co van hoc;
nha nhan ban
4bJ
Humanitarianl-/smï. Nhan dao
(chu huong/nghia)
Humanities: Khoa hoc nhan
van, co dìcn hoc
Humanity: Nhan loaì; nhan
tính; long nhan dao
Humanization: Nhan tính hoa,
nhan hoa; nhan dao hoa; thuan
hoa
Humanoid: Iang nguoì
Humhle: Khìcm ha,
kh.nhuong, kh.ton, nhun
nhuong; thap hcn, tam thuong
Humeral: Khan phu vaì (khoac
ngoaì, khac voì //ao ca/ quang
bcn trong, truoc khì mac lc
phuc)
Humiliation: Lam bc mat, ha
nhuc, lam nhuc
Humility: Khìcm ha, khìcm
nhuong, khìcm ton
Humism: Hoc thuvct Iavìd
Humc († 177b)
Humo(u)r(-ous): Haì huoc,
hom hinh; khí chat; tính khí,
t.tinh
Hushand: Chong, phu quan
Hushandman: Nong dan
Hushandry: Nghc nong, nong
nghìcp
Hussites: Ng. thco phaì Jan
Huss († 141b: chu truong phaì
chìu lc duoì haì hinh va caì
cach CH; chìu anh huong cua
Iuc/////ao/sm. x. chu W)
Hyhrid: Laì gìong, laì tap
Hyhris: \ac lao, si nhuc
Hydrodynamics: 1huv dong
luc hoc
Hydromancy: 1huat boì nuoc
Hydropic: Phu, thung
Hylics or Ha/er/a/s. Ng. thuoc
phaì ngo gìao dc cao vat chat
(coì vat chat trong hon tình
than)
Hylomorphism: No/hinh chat
thuvct (Arìstot)
Hylotheism: \at than thuvct
(tìn vao thuong dc vat chat)
Hylozoism: \at hoat thuvct
Hymen: Nang trình; ong to ba
nguvct
Hymeneal: 1huoc hon nhan
Hymn: 1ung ca, thanh thì/ca,;
oa//coa/ /.. quoc ca
Hymnal: 1ap: thanh ca, phung
ca (thanh ca phung vu)
Hymnody: 1ho ton gìao
Hymnology: 1ung ca hoc
Hyperactive: 0ua hìcu dong
Hyperhaton: Phcp dao tu
4b4
Hyperhole: Ngoa du
Hypercritical: Phc binh qua
khích
Hyperdulia: ßìct ton (cach
sung kính danh rìcng cho Iuc
Nc)
Hypersensihility: 0ua nhav
cam, qua man cam
Hypertrophy: 1rìcn no qua lon;
phat trìcn qua muc
Hypnosis: 1hoì mìcn, gìac thoì
mìcn, gìac ngu nhan tao
Hypnotism: 1huat thoì mìcn
Hypocenter: 1am ngam dìa
chan (trong long dat, doì nguoc
voì eo/ceo/er. tam ngoaì)
Hypochondrial-cï. ßcnh
tuong, chung nghì bcnh (hav lo
lang vc suc khoc, so da mac
bcnh)
Hypocrisy: Iao duc gìa, thaì do
gìa hinh
Hypostasis: Ngoì vì; ban thc,
ban vì
Hypostatic: 1huoc ngoì vì hoac
ban vì; /. ao/co. ngoì hìcp
Hypostatize: Ngoì vì hoa
Hypothesis: Cìa thuvct;
aav///aru /.. gìa thuvct bo tro
Hypotyposis: Nìcu ta lình hoat,
hoat ta
Hyssop: Huong thao
Hysterectomy: Cat bo tu cung
Hysteria: Ictcrì, cuong loan,
loan than kình

4bb
I
Iamhl-asï. Nhìp tho ìambo
Ihid(-em): 1u xuat xu da trung
dan, nhu trcn
Ichthus (Іχθύς): Ca (kv hìcu
ghì tat cac tu Hv lap, co nghia:
"C/esa K//c Cco T//eo C/aa
Caa //o/")
Icon, ikon. Anh/tranh tuong
thanh
Iconoclasm: Iap pha anh
tuong; lac gìao baì tru anh
thanh
Iconoclast(-ic). Ng. baì tru
(pha) huv anh thanh
Iconodule: Ng. kính sung anh
thanh
Iconography: Khoa anh thanh,
anh tuong hoc
Iconolatry: 1ho anh tuong
Iconomachy: ßaì tru vìcc tho
anh tuong
Iconostasis: ßinh phong anh
tuong (ngan cung thanh: Iong
phuong)
Idea: Y tuong, v nìcm, khaì
nìcm; v kìcn
Ideal: Lv tuong; mau muc
(Plato); duv tam
Idealism: Chu thuvct duv tam;
chu nghia lv tuong
Ideation: Hinh thanh v nìcm,
lap v
Idem: Nhu trcn, cung thc
Identily(-/ca//coï. Iong nhat
hoa; nhan ra, n.bìct; nhan dang
Identity: Iong nhat tính; dac
tính; can tính, ban sac; can
cuoc; /. cr/s/s. khung khoang
ban sac
Ideogram: Kv hìcu ghì v
Ideology: Y thuc hc, chu nghia
Idiom: 1ho ngu, tìcng dìa
phuong; thanh ngu, dac ngu;
cach dìcn dat; dac tính;
ccmmao/ca//co c/ /d/cms.
chuvcn thong dac tính;
ored/ca//co c/ /.. ap dung dac
tính (cua thìcn tính cho nhan
tính va traì laì)
Idiosyncrasy: Iac tính, tu
chat; dac ung
Idol: 1han tuong, ngau t., ngau
than
Idolatry: 1ho ngau tuong, ngau
than
Ignominyl-/casï. Ic tìcn, dang
khình
Ignorance: \o trì (dk 1b),
khong hav bìct; ngu dot, vo
4bb
hoc; /oc/oc/b/e /.. vo trì bat kha
trìct; c/oc/b/e /.. vo trì kha trìct
Ignore: Lo dì, im dì, lam nhu
khong bìct dcn; khong dc v,
d.tam dcn, coì nhu khong co
IHS: Cìcsu (J chu dau cua tu
Hv lap Ιησοϋς)
Ikon: \. lcco
Illation: Hau/quv kct, suv ra
Illative: Nhap cach; hau kct,
suv ra; /. seose. v nghia hau kct
Illegal: ßat hop phap; traì luat
Illegitimacy: khong hop phap;
dc hoang
Illegitimatel-acuï. Khong hop
phap; khong chính dang,
kh.ch.thuc; khong hop lv; vo
can cu; ngoaì hon nhan, tu
sình; /. c///d. con hoang
Illicit(-ce//uï. ßat hop phap,
bat chanh, traì phcp
Illiteracy: Nan that hoc, mu
chu
Illuminati: Phaì quang chìcu,
thìcn gìac l4/ambradcs.
Rcs/crac/aos, mot dang tam
dìcm)
Illuminativel-/coï. Cìac ngo,
quang mình, chìcu sang; i.
wav: mình dao, duong/gìaì
doan gìac ngo, bac duc chìcu
Illuminism: 1huvct thìcn cam,
thìcn quang luan
Illusion: Ao tuong, ao anh, ao
gìac
Illusionism: Ao tuong luan
Illusionist: Nha ao thuat
Illustration: Nình hoa, mình
trinh; thí du
Image: Anh, tuong; hinh tuong,
hinh dung; v tuong; /. c/ Ccd.
hinh anh 1C; ceoera//co c/ /..
ton kính anh tuong (dk 1188)
Imagery: Hinh anh (van
chuong); tuong hinh
Imagination: 1rí tuong tuong;
tuong hinh, hinh dung
Imago repreasentativa: Hinh
anh bìcu trung
Imam: 1hav ca (Hoì gìao)
INC lIo/eroa//coa/ M/ss/coaru
Ccaoc//ï. Hoì truvcn gìao quoc
tc (1ìn lanh)
Imitation: ßat chuoc, noì
(thco) guong
Imitation ol Christ: Cuong
Chua Cìcsu, Sach guong phuc
Immaculate: 1rong trang; tình
khìct, khong tv vct; l. Ccoceo-
//co. IN \o nhìcm nguvcn toì;
l. Hear/. Nau 1ìm \o nhìcm
Iuc Narìa
4b7
Immanence: Noì taì tính;
d/c/oe /.. 1C o trong moì su
Immanent: Noì taì; /. /as//ce.
cong chính n. t.; /. Tr/o//u. 1am
\ì tu taì (o trong chính minh)
Immanentism: 1huvct noì taì
Immanuel: 1C-o-cung-chung-
ta (Nt 1:2J)
Immateriall-//uï. Phì vat chat,
vo thc; vo hinh; khong dang kc
Immaterialism: 1huvct phì vat
chat
Immaturel-//uï. Non not, au tri
Immediacy: 1ruc tìcp, tìcp
can; tuc thoì; khan cap;
med/a/ed /.. truc tìcp tính qua
trung gìan
Immensity: Ncnh mong, bao
la, vo bìcn
Immerge: Chim vao
Immersel-/coï. Iim, nhung,
nhan chim (trong nuoc);
bao//sm bu /.. rua toì bang cach
dim xuong nuoc
Imminentl-ceï. Can dcn, sap
xav ra, can kc; cap bach; /.
evoec/a//co: cho ngav quang
lam can kc
Immoderatel-/coï. 1haì qua,
qua do; khong dìcu do, vo do
Immodestel-uï. Khìcm nha, vo
lc, bat lìch su, so sang, tro trcn;
vo lìcm si; tu phu
Immolation: Sat tc; hìcn tc;
b/ccdu /.. s. t. dam mau;
ccmmemcra//ce /.. s. t. tuong
nìcm; mus//ca/ /.. s. t. huvcn
nhìcm
Immoral: \o luan, doì baì
Immoralism: 1huvct phì dao
duc
Immortall-//uï. ßat tu; bat
dìct; bat hu
Immortalization: ßat tu hoa;
bat dìct hoa; bat hu hoa
Immovahility: Khong thc
thuvcn chuvcn
Immovahle: Khong thc dì
chuvcn; bat dì dìch, co dình,
bat dong; khong thc baì mìcn;
kìcn dình, k. quvct; /. /eas/s.
ngav lc co dình
Immunity: Kha nang chong
bcnh, kh.n. mìcn dìch; mìcn
tru, dac mìcn
Immunology: Nìcn dìch hoc
Immutahility: Khong thc doì
thav, bat bìcn
Impanation: Nhap bình ("hìcn
dìcn trong banh": lap truong
cho rang sau truvcn phcp, banh
va n co n nguvcn la ba nh: Luthcr)
4b8
Impassihility: ßat kha thu nan,
khong thc dau kho
Impassive: Khong xuc dong,
than nhìcn, dìcm tinh
Impatience: 1hìcu kìcn nhan,
th. nhan naì, sot ruot
Impeccahility: 1ính khong thc
pham toì; me/ao/us/ca/ /.. tu
ban tính; mcra/ /.. do boì long
trung kìcn
Impeccancy: Khong pham
(kh.co) toì (trong thuc tc)
Impeded see. Can toa (dk 412)
Impediment: Ngan tro, tro
ngaì; caoco/ca/ /.. n. t. gìao luat
(dk 180); d/r/meo/ /.. n. t. tìcu
hon (dk 107J); //oder/oa /.: n.
t. can hon
Impenitent(-eoce, -eocuï. ßat
hoì, khong an nan, cung long;
//oa/ /.. bat hoì khì lam tu, chct
du
Imperative: ßat buoc, cuong
bach, c.chc; qua quvct; cap
bach; mcnh lcnh cach; ca/eac-
r/ca/ /.. mcnh lcnh dut khoat
Imperlect(-/coï. ßat toan,
khìcm khuvct, thìcu sot; /.
cco/r///co. uv hoì
Impersonal: Phì ngoì vì,
ph.nhan cach; khong lìcn quan
dcn rìcng aì; khong chi; phìcm
ch.; khach quan; /. cerb. dong
tu khong chi, d.t.khong ngoì
Impersonalization: Phì ngoì vì
hoa; bìcn thanh cach noì chi
trong; khac quan hoa
Impersonatel-/coï. Nhan cach
hoa; la hìcn than cua; bat
chuoc, nhaì laì, gìu mot vaì
dìcn xuat; mao danh, m.dang,
gìa dang, gìa mao
Impetratory orauer. Khan
nguvcn
Impiety: Nghìch dao, bang bo;
bat hìcu
Implication: Lìcn can, l.luv;
ham v, ngu v, tìcm v
Implicit: Nac nhìcn, ngam an,
tìcm an
Imposition: Iat dc; ap dat, bat
phaì chìu; /. c/ /aods. nghì
thuc dat tav; /. c/ oeoa//u. ra
hinh phat
Impossihility: ßat kha di tính;
mcra/ /.. b. kh. di thuc tc;
o/us/ca/ /.. b. kh. di vat lv
Impotence: ßat luc; bcnh lìct
duong; ao/ecedeo/ /.. b. l. di
tìcn (co truoc khì kct hon);
osuc//c /.. b. l. di tam
chung/tam lv
4b9
Imprecatory lsa/ms. 1hanh
vình trì ac (1v 7,Jb,b9,109,
1J7; xcm: Cars/oa lsa/ms)
Impregnation: 1ham nhuan,
th.duom, tìcm nhìcm; lam thu
tình, th.thaì, th.phan
Imprescriptihle: Khong thoì
hìcu (phaì ra toa)
Imprimatur: Chuan an, cho
phcp ìn
Imprimi potest: Co thc ìn duoc
Impromptu: Lng khau; ung
bìcn; baì tho/nhac tuc hung
Improperia: Loì than trach, ta
than ca (phung vu thu b 1uan
1hanh)
Impropriation: 1hc tuc hoa taì
san cua ton gìao; cho gìao dan
huong bong loc gìao si
Impulse: \ung dong, x.nang;
kích gìuc, thuc dav
Impurity: Io ban, o uc; dam o;
/eaa/ /.. o uc thco luat
Imputahility: Co thc quv trach,
quv toì
Imputation: 0uv gan; quv
trach, q.toì, do loì; /. //ecru. gìa
thuvct quv thuoc (tinh trang
cong chính hoa chi cot taì o
cho 1C "quv thuoc" cho toì
nhan su cong chính cua IK,
chu vc phía con ng. thi van
khong co gí thav doì)
Imputed /as//ce. Cong chính
quv thuoc (cua IK cho con
nguoì)
In ahstracto: Cach truu tuong
Inaccurate: Khong dung, saì;
khong chính xac, khong chinh;
thìcu sot
In actu: Hìcn thc; /. a .or/mc.
h. th. dc nhat (tìcm nang); /. a.
everc//c. h. th. trong hanh
dong; /. a. secaodc. h. th. dc
nhì (hìcn thuc); /. a. s/aoa/c: h.
th. trong v nghia
Inadequatel-cuï. Khong thích
dang, kh. thoa dang, kh. phu
hop; khong dav du
In adjecto: Noì phu tu
In alhis: (Chua nhat) Ao trang
(tìcp sau lc Phuc sình)
In alio: 1aì tha
Inanimate: \o sình khí, vo hon;
vo trì vo gìac, bat tinh; tc nhat
In anima vili: 1rcn thu vat
(thu nghìcm)
In articulo mortis: 1rong gìo
lam tu, gìav phut lam chung
Inaugurate: Khaì mac, kh.
truong; mo dau, khanh thanh;
nham chuc
470
Inhorn: ßam sình, thìcn phu,
tu nhìcn
Incantation: 1han chu; bua
phcp
Incapacitating /aa. Luat baì
nang
Incardination: Nhap tìch (dk
2bb)
Incarnation: Nhap thc
Incarnationism: 1huvct nhap
thc
In cauda venenum: Ioc haì
nam taì dang duoì/doan chot
In causa: 1aì can
Incense: Huong tram; dot
huong, xong h.
Incest: Loan luan
Inchoative: ßat dau, khoì d.
Incinerate: Hoa thìcu/tang
Inclination: Khuvnh huong,
thìcn h., nghìcng chìcu; cuì
dau, cuì minh
Inclusivel-/co, -oessï. ßao
gom, gom co, g.ham; /.
/aoaaaae. loì noì gom ham
Incognito: Iau tcn, an danh, bí
mat; ac abca/ /.. vì hanh
Incoherence: Roì rac, thìcu
mach lac; khong chat chc
Incommunicahlel-b////uï.
Khong thc truvcn dat, bat kha
thong
Incommutahle: Khong thc
thav thc
Incompetent: ßat taì thìcu kha
nang; khong du tham quvcn,
vo tham quvcn
Incomprehensihility: ßat kha
thau dat, khong thc hìcu duoc
(mau nhìcm tuvct doì)
Incongruity: Khong haì hoa,
kh.hoa hop; khong thích hop,
kh.can xung; khong phaì phcp,
bat lìch su
Inconsistent: Khong nhat
quan, mau thuan
Incontinence: Khong tìct duc,
hoang dam; khong kìcm chc
duoc
Incorporation: Phoì hop, sap
nhap, thu nhan; gìa nhap, nhap
tìch
Incorporeal: \o thc, vo hinh;
thìcng lìcng
Incorruptihility: Khong thc hu
nat (bìcn chat), bat hu; khong
thc mua chuoc
Incredihle: ßat kha tín, khong
thc tìn duoc; la thuong, kho tìn,
khong thc tuong tuong duoc
471
Incredulity: \o tín, khong chìu
tìn, cung long tìn; hoaì nghì,
ngo vuc
Incuhation: Ap trung; ap u;
thoì gìan u bcnh; cau mong
(thuat boì toan: ngu qua dcm
noì cac dcn mìcu mong nhan
duoc mong bao cua v than bav
cho cach chua lanh bcnh)
Incuhel-asï. 0uv duc (pha haì
phu nu trong gìac ngu thco mc
tín co, doì laì voì saccabas: quv
caì), bong dc, mong dam
Inculturation: Hoì nhap van
hoa, ban dìa (xu) hoa; ///ara/ca/
/.. ban xu hoa phung vu
Incumhent: 1huoc phan su, co
trach nhìcm; ng. gìu nhìcm vu
Incunahula: An ban tìcn khoì
(truoc n. 1b01)
Indecentl-cuï. So sang, khong
doan trang; /. assaa//. cong xuc
thuan phong mv tuc, tan cong
so sang, bao hanh dam dang
Indelectihility: ßat kha khuvct,
bat kha maì mot; truong ton
Indelinite: Khong xac dình,
bat dình, phìcm dình, map mo;
vo han; vo dình thc
Indelihle c/arac/er. An tích
khong tav xoa duoc, khong phaì
nhat
Indeterminacy, or/oc/o/e c/.
Nguvcn lv bat xac dình
(He/seobera)
Indeterminate oeoa//u. Hinh
phat khong xac dình
Indeterminism: 1huvct phì tat
dình, bat dình
Index: Nuc luc; chi so; /. c/
/crb/ddeo bcc/s. thu muc sach
cam
Indictl-meo/ï. 1ruv to; ban cao
trang
Indillerence: Lanh dam, tho o,
dung dung; binh tam; phìcm
dình; trung lap, khong thìcn vì
Indillerentism: 1ho o, lanh
dam, dung dung (nhat la doì
voì ton gìao); 1. hoc thuvct phu
nhan bon phan ton tho 1C; 2.
chu thuvct dong hoa cac ton
gìao (coì dao nao cung thc
thoì/gìong nhau)
Indigenizel-a//coï. ßan xu
hoa, ban dìa hoa
Indigenous: ßan xu/dìa
Indissoluhility: ßat kha phan
lv (dk 10bb); /o/r/os/c /.. b. kh.
ph. lv noì taì; ev/r/os/c /.. b. kh.
ph. lv ngoaì taì
472
Individual: Ca nhan/thc; rìcng
rc, ca bìct; doc dao; /. be//ecer.
tín huu thco tu thc la ca nhan
Individualism: Ca nhan chu
nghia
Individuality: Ca nhan tính; ca
bìct tính; ca tính; ca nhan
Individualization: Ca bìct hoa
Individuation: Ca thc hoa
In divinis: 1rong 1hìcn Chua,
thuoc than su
Indoctrination: 1ruvcn thu;
nhoì so (v thuc hc)
Induction: ßo nhìcm; lc nham
chuc; l/u /aaoï quv nap; dan
chung; ld/eoï cam ung; ls/o/ï
kích ung; loì tua
Indulgence: An xa; khoan
dung/thu; nuong chìcu, buong
tha; oar//a/ /.. tìcu xa (dk 99J)
o/eoaru /.. daì xa; Indult: Iac
phap; dac quvcn; dac mìcn; /.
/c /eace ao los///a/e. phcp xuat
dong (dk 728)
Indwelling c/ //e Hc/u So/r//.
1hanh 1han cu ngu trong tam
hon
Inehriate: Sav sua, nghìcn
ngap; lam: sav sua, mc man
Inellahle: Khon ta, kho ta ncn
loì
Inerrancy: \o ngo, khong saì
lam (Kình 1hanh)
Inertia: 0uan tính; doa tính,
tính tro v
In esse: Huu thc taì thc
In extenso: 1oan bo; toanban;
daì rong
In extremis: gìav phut cuoì
cung, gìo lam chung
Inlallihilists: Ng. thuoc phaì
bat kha ngo (trong cong dong
\atìcano I: chu truong can phaì
dình tín dac an bat kha ngo cua
ICH)
Inlallihility: ßat kha ngo tính
Inlallihle: ßat kha ngo; /.
/eac//oa aa//cr//u: quvcn gìao
huan vo ngo (dk 749)
Inlamy: Nhuc nha, o danh, bi
oì; /. c/ /aa: o danh chìcu luat;
/. c/ /ac/. o danh chìcu su
Inlancy: 1hoì/ tuoì tho au; /.
oarra//ces'acsoe/s. trinh thuat
vc thoì tho au cua I. Cìcsu,
Phuc am au thoì
Inlant 8ao//sm. Rua toì: trc
tho, trc con
Inlanticide: Cìct trc tho/ con,
sat nhì
Inlatuation: Sì mc, sav dam,
cuong mc
47J
Inlerl-eoceï. Suv dìcn; suv
luan; quv kct
Inlerior: Iuoì, thap/nho hon;
thap kcm; nguoì bc/cap duoì
Inlernal: 1huoc dìa/hoa nguc;
quv quaì; ghc gom
Inlihulation: 1uc khau khoa
(am ho hoac dau duong vat:
ngan gìao hop)
Inlidel(-//uï. Luong dan; vo tín
nguong; khong trung thanh,
bat trung, boì bac; oeaa//ce /..
vo tín khìcm cach (vo toì);
ocs///ce /.. vo tín co cach/ tinh
(tu choì duc tìn); or/ca//ce /..
vo tín khuvct/ tìcu cach, mat
duc tìn (co loì)
In lieri: Iang hinh thanh
Inlinite: \o bìcn, vo cung, vo
tan; oc/eo//a/ /.. vo bìcn tìcm
cach; re/a//ce /.. vo bìcn tuong
doì; T/e. l.. Iang \o ßìcn,
1huong Ic
Inlinitive: Nguvcn thc, dang vo
dình, vì bìcn cach
Inlinitude: 1ính: vo bìcn, vo
tan
Inlinity: Khong bo bcn, vo
bìcn; vo cuc
Inllict: 1uvcn kct/phat, gìang
phat, bat phaì chìu
/o///c/ed oeoa//u. hinh phat
hau kct
Inlralapsarian: 1inh trang hau
sa doa (thuvct cua mot nhanh
Calvìn)
Inlusel-/coï. Phu bam, thong
ban; thìcn phu; /o/ased
/oca/edae. kìcn thuc thìcn
phu; /. c/r/aes. nhan duc thìcn
phu
Ingratitude: \o on
Inherel-eoceï. Can lìcn, dì
lìcn, von co; co huu
Inhihition: Lc chc, dinh chi;
cam doan, ngan chan
Iniquity: ßat cong; doì phong
baì tuc, toì pham; mus/eru c/ /..
mau nhìcm toì ac (21s 2,7)
Initiation: Khaì tam, mo dau,
nhap mon
Initiative: Sang kìcn, khoì
xuong
Initium lidei: ßuoc dau duc
tìn, duc tìn buoì dau
Injunction: Lcnh truvcn, huan/
mcnh lcnh, chi thì; lcnh toa
Injustice: ßat cong
In memoriam (lìdclìum
dclunctorum): Ic tuong nho
(cac tín huu da qua doì)
474
Innascihilitas: ßat kha thu
sình tính (khong thc do sình no
ma co: 1am \ì hoc)
Innate: ßam sình, thìcn phu
Inner: ßcn trong, sau kín; /.
mao. con ng. noì tam (Rm
7:22); /. acrd. noì ngon
Innocent: Ngav tho; vo toì,
trong trang; T/e lo.s. Cac
thanh Anh Haì
In nuce: 1at mot loì
In ohliquo: Cìan chi
Inopportunists: Ng. thuoc phaì
bat thuan thoì (hoì cong dong
\atìcano I: cho rang vìcc mình
dình tín dìcu vc dac an bat kha
ngo cua ICH la khong hop
thoì)
In partihus: ("noì luong dan")
1hco hìcu toa
In periculo mortis: Luc nguv tu
In persona Christi: 1rong ban
than IK, thav mat IK
In petto: Cìu kín (trong long)
In potentia: 1rong tìcm thc; /.
o. orcv/ma. t. t. th. gan; /. o.
remc/a. t. t. thc xa
Inquisition: 1oa tham tra (vc
tính chat chính thong cua gìao
lv; co tu n. 12JJ), tham van
In re: Hìcn su, noì su
In recto: 1ruc chi
INRI (Icsus Nazarcnus Rcx
Iudacorum): Cìcsu Nadarct \ua
dan Io thaì
In sacris: Ia chìu chuc thanh
Insanity: 1inh trang mat trí;
bcnh dìcn
Inscription: Cau ghì; dang kv,
ghì danh
In se: 1aì su, tu taì
Insemination: 1ruvcn tình;
truvcn gìong; thu tình; /e/erc-
/cacas ar////c/a/ /.. thu tình
nhan tao voì tình dìch khong
phaì cua ng. chong; /cmc/c-
acas a. /.. th. t. nh. t. noì hon
(tình dìch cua ng. chong)
Insight: 1hau suot, mình man;
nhan thuc: sang suot, sau sac
Insignia c/ //e caocos. Huv
hìcu kình si
In situ: 1aì cho
In solidum: Lìcn doì, ca tap thc
Inspiration: Lình ung, than
hung; cerba/ /.. l. u. nguvcn
van, l. u. ngon tu (tung chu)
Inspire: Lình ung
Installation: ßo nhìcm; dam
nhìcm, nham chuc; lap rap,
thìct bì
47b
Instance: 1hí du; truong hop;
loì: vcu cau, khan xìn; ccar/ c/
//rs/ /.. toa an: so tham, so cap;
c. c/ seccod /.. t. an dc nhì cap
Instinct: ßan nang, thìcn
huong; nang khìcu
Institute: Hoc vìcn; thc chc; tu
hoì, hoì dong
Institution: 1hanh lap, thìct
lap; hoì doan, to chuc; thc chc;
co so, co quan; /. c/ c///ce. bo
nhìcm gìao vu (dk 147); /. c/
sacrameo/. thìct lap bí tích;
acrds c/ /.. cong thuc thanh
lap 1hanh 1hc
Institutional C/arc/. Cìao hoì
thc chc
Institutionalization: 1hc chc
hoa, dình chc/co chc hoa
Instructl-/coï. Chi dav, chi
dan, thong dat; uv nhìcm;
huan thì, chi thì, thong tu
Instrument: Iung cu; khí cu,
cong cu; /rad///co c/ //e /.. trao
dua thanh cu
Instrumentalism: 1huvct cong
cu
Insulllation: 1hoì hoì (trong
nghì thuc lam phcp dau thanh)
Insult: Lang ma/nhuc, xi va
Insurance: ßao dam/hìcm
Integral: 1ron vcn; nguvcn
vcn, vcn toan, toan bo
Integralism: 1huvct toan dìcn
(thuvct cho la CH phaì dìcu
khìcn moì hanh vì cua cac gìao
huu)
Integratel-/coï. Hoì nhap, hoa
nhap, dung hop, phoì hop; sap
nhap
Integrity: 1ron vcn, toan vcn,
nguvcn tuvcn; lìcm khìct,
thanh lìcm; /. c/ cco/ess/co.
xung toì dav du
Intellect: 1rí nang/tuc, lv trí
Intellectual: 1huoc trí nang, trí
luc; nha trí thuc; /. ab////u. taì
nang trí tuc; /. sacr///ce. hv
sình tu v/kìcn
Intellectualism: 1huvct chu
trí, th.duv trí
Intellectualization: Lv trí hoa
Intellectus lidei: Nhan thuc
duc tìn
Intelligence: 1rí thong
mình/tuc; thong hìcu; lìcn hc
(tìn tuc) bí mat; a/// c/ /.. on
thong mình; d/c/oe /.. than trí;
lo/e///aeoces. 1rí than (pham
trat thìcn than); /. aac//eo/
ll0ï. chi so thong mình; l.
Serc/ce. Cuc tinh bao
47b
Intelligihility: Kha trì, kha
nìcm, co thc hìcu, dc hìcu
Intention: Y dình, v huong;
muc dích; v nguvcn, v chi
Intentional: Co v, co tinh; /.
be/ac/cr. thaì do co v
Interactl-/coï. 1ac dong qua laì,
tac dung tuong ho, tuong tac
Intercede: Cau bau, chuvcn
cau; can thìcp (gìup)
Intercession: Cau thav nguvcn
gìup, chuvcn cau, can thìcp,
can thinh
Intercessor: Nguoì: can thìcp,
xìn gìum, lam trung gìan
Interchange c/ ored/ca/es.
Chuvcn thong dac tính (x.
ccmmao/ca//co c/ orcoer//es,
ccmmao/ca//c /d/cma/am)
Inter-Church: Lìcn gìao hoì
Intercommunion: 1hong hìcp
bí tích lìcn gìao phaì
Interconlessional: Lìcn tín
phaì, lìcn gìao hoì
Interdenominational: Lìcn
gìao phaì
Interdepedence: Phu thuoc lan
nhau, ho/tuong thuoc
Interdict: Cam chi (khong duoc
hanh su chuc vu hav su dung
noì chon nao do); trco chcn; va
cam chc (dk 1JJ2)
Interdisciplinary: Lìcn khoa,
lìcn nganh
Interim: 1am quvcn, lam thoì
4aasbara l.. cong thuc gìao lv
lam thoì Augsburg (n. 1b48); /.
esc/a/c/cau. tinh trang ng.
chct truoc khì song laì; canh
chung hoc vong nhan trang (vc
tinh trang kìa cua nhung ng.
qua co)
Interior: ßc trong, noì gìoì; noì
tam; /. ///e. doì song: noì tam,
thìcng lìcng
Interiorism: 1huvct noì
nguvcn (chan lv phat nguvcn
tu tu duv noì quan)
Interiorize: Noì tam hoa; noì
hìcn
Intermarriage: Hon nhan
dì/lìcn chung; hon nhan dong
toc; h. nh. cung nhom
Interment: An tang
Intermediate s/a/e. 1rung
trang (gìua luc chct va luc song
laì)
Internal fcram. 1oa trong
Internuncio: Iac su, cong su
1oa thanh
Interpersonal: Lìcn ban vì, lìcn
ngoì vì
477
Interpolation: Nao nhap, thcm
van; noì suv
Interpretl-a//coï. Cìaì thích;
s/r/c/ /.. g. t.: sat nghia, thco
nghia hcp
Interregnum: 1hoì gìan khuvct
vì (gìua haì doì vua hoac Cìao
Hoang...)
Interruptl-/coï. Cìan doan,
ngat quang
Inter-school: Lìcn truong
Interstices: Khc, kc ho; gìan
kv (thoì gìan gìan cach toì thìcu
can phaì gìu nhung khì chìu
cac chuc [thanh|)
Inter-Testamental: 1hoì kv
gìua Cuu va 1an Loc
Interventionism: Chu nghia
can thìcp
Intestatel-acuï. Khong dì
chuc; /. es/a/e cr saccess/co.
phap dình thua kc; /c
sacceed/c ao /. es/a/e. kc thua
thco phap dình
Intimacy: 0ucn than, than mat,
mat thìct; tu tinh, gìan dam;
/o//mac/es. cu chi suong sa
Intimate: 1han mat, mat thìct;
tham sau
Intimation: 1hong trì, th. bao,
th.cao; thong/tong dat
Intinction: Cham, nhung (ruoc
lc bang cach cham Ninh vao
Nau 1hanh)
Intolerance: ßat khoan dung,
khong: nhan nhuong, bao
dung; bat nhan, co chap
In toto: 1oan bo, tong thc
Intransitive: Noì dong; /. /crm.
dang noì dong; /. cerb. noì
dong tu
Intrinsic ec//. Ac/du tu ban chat
Introduction: Nhap mon, n. dc,
vao dc, dan nhap, dan luan;
khaì tam; du nhap; khuc dao
dau (nhac); /. c/ //e case. khoì
to (dk 1b01)
Introductory r//es. Nghì thuc:
mo dau, nhap lc
Introit: Kình nhap lc
Introspection: Noì quan/ kìcm,
tu xcm xct/quan sat noì tam
(cua minh)
Introversion: Huong nga, noì
huong
Intuition: 1ruc gìac/quan
Intuitionism: 1ruc gìac thuvct
Intuitive c/s/co. 1ruc kìcn (1C
trcn thìcn dang)
Invalid: \o hìcu luc; vo can cu;
vo gìa trì, bat thanh; tan phc,
phc bình, phc nhan
478
Invalidate: \o hìcu ho a, ba ì hìcu
Invalidating /aa. Luat baì hìcu
Invention c/ //e Crcss. Phat
hìcn 1hanh Cìa
Inversion: Iao nguoc, nghìch
dao, chuvcn dao
Invest: 1rao quvcn, bo nhìcm;
bao vav; dau tu
Investigation: Iìcu tra; tra
cuu, nghìcn cuu
Investiture: 1an phong; thu
phong, tuu chuc; /. cco/rccersu.
vu tranh caì vc quvcn chi dình
gìao chuc (gìua IHC va hoang
dc, tk 11-12); /au /.. vìcc gìao
dan chi dình gìao si gìu cac
gìao chuc; /. a/// r/oa aod
crcs/er ls/a//ï. lc trao quvcn
(voì nhan va gav: bìcu hìcu
quvcn CN)
Invincihle: Khong thc chình
/khac phuc, bat kha thang, vo
dìch; bat kha trìct; /. /aocraoce.
vo trì bat kha trìct (ngoaì suc
hìcu bìct)
Invisihility: \o hinh
Invitation: Kcu moì; moì goì;
moc goì
Invitatory: 1hanh vình gìao
dau, ca nhap tung
In vitro: 1rong ong nghìcm
In vivo: 1rong co thc
Invocation: Khan cau, cau
khan, kcu cau; phu ho
Invoke: \ìcn dan; cau khan/
xìn; goì lcn, goì laì/ra
Involuntary: \o tinh/v, khong:
chu tam, co v; ngoaì v muon
Involution: Rac roì, kho khan;
cuon thu laì; thoaì hoa/bo; tco
top
Involvement: 1ham gìa, dính
líu, can du; gom ham
Inwardl-oessï. Phía trong; noì
tam; noì dung sau sac
Iota: Chu ì; chì tìct nho nhat
Ipsissima verha (vox) Chrìstì:
Ngon tu/loì cua chính IK
Ipso lacto: 1u/do chính su vìcc;
tuc khac
Irenicl-o/smï. 1haì do chu hoa,
dung nhuong; chu huong thoa
hìcp
Irenics, /. //ec/cau. 1han hoc
hoa hop (gìua cac gìao hoì, co
tính cach phoì hop)
Ironicl-/ca/ï, /rcou. Nia maì,
cham bìcm
Irrational: Phì lv, phan lv,
khong hop lv; khong co lv trí,
phì lv tính; vo tv
479
Irrationalism: Phì lv tính;
thuvct phì lv tính (nang luc phì
lv tính chì phoì vu tru)
Irredentism: Phong trao taì
chìcm lanh dìa (cua quoc gìa,
taì Y)
Irregularity: ßat hop luat (dk
1040), traì quv phap, ngan tro
(chìu chuc)
Irrelevance, -cu. Khong thích
dang/hop; lac dc; khong: dung
luc, hop thoì
Irreligionl-/casï. \o ton gìao
Irremissihle: Khong thc tha
thu
Irremovahility: Khong thc: dì
chuvcn, thuvcn chuvcn
Irreversihle: Khong thc dao
nguoc, chuvcn hoì
Irvingi(ani)sm: Phaì hoac
thuvct Irvìng (1792-18J4: tu
xung la Ca//c//c 4ocs/c//c
C/arc/. CH Cong gìao 1ong
truvcn)
Isaac: I-sa-ac
Isagogics: Phan dan nhap
Isaiah: I-saì-a, Is; 4sceos/co c/
l.. Isaìa thang thìcn (nguv thu)
Islam: Hoì gìao
Israel: Ít-ra-cn
Israeli: Cong dan quoc gìa
Isracl
Israelite: Io thaì
Issue: \an dc, tranh dìcm; kct
thuc; kct qua; phat xuat; phat
hanh; so bao
Ite, missa est: Lc xong, hav ra
vc
Iteration: 1aì hanh/dìcn, lap laì
nhìcu lan
Itinerantl-aocuï. Luu dong
Itinerary: Hanh/lo trinh
IUD: \ong tranh thaì
Iure divino: Io than luat
Ius: Luat, phap luat (x. /as)
480
J
J: Iong van hoac truvcn thong
Yavít (Iahvìst)
Jacoh: Cìa-cop; I's /adder.
thang Cìa-cop (St 28:10-12)
Jacohins: lvaaï 1u si Iong Ia-
mình; loauï nhom cach mang;
ll/aoï ng. thuoc khuvnh
huong dan chu tìcn tìcn
Jacohites: Cìao phaì Cìacobìta,
(do Cìacobc ßcradco o Sìrì chu
xuong: mot chì phaì cua nhat
tính thuvct, phan lon da hìcp
nhat voì CH cong gìao)
Jahvist(-/cï. Nguon/dong/
truong phaì Yavít (dung tu
Y/a/ lam tcn goì 1C)
Jainism: Iao Cìaìna (An do,
nhì nguvcn)
Jairus: Cìa-ìa (Nc b,22)
James: Cìa-co-bc, Cc; /o/s//e
c/ I.. thu thanh Cìacobc ("anh
cm Chua Cìcsu"); I. //e Crea/.
C. 1ìcn (con Zcbcdc); I. //e
Less. C. Hau (con Anphc)
Jansenism: 1huvct Cìang-scn
(Iaoseo/as); dao lv khac kho
Jargon: ßìct ngu; tìcng long
Jealousl-uï. Canh tì, do kì,
phan bi, ghcn ghct; ghcn tuong
Jehovah: Cìa-vc (Y/a/ voì cac
nguvcn am cua 4dcoa/)
Jehovah's I//oesses. Chung
nhan Jchovah (ton phaì)
Jeremiad: Loì: than van, aì oan
Jeremiah: Cìc-rc-mì-a, Cr
Jerusalem: Cìc-ru-sa-lcm
Jesse: Cìc-sc; I. a/odca. Cua
so Cìc-sc (bang kính ghcp mau
mìcu hoa cav pha hc cua IK)
Jesuits: 1u si Iong 1cn (Chua
Cìcsu; vìct tat: SJ)
Jesus Christ: Cìcsu Kìto; I.
orauer. kình cau Iuc Cìcsu
(nhac dì nhac laì cau: "Lav
Chua Cìcsu Kìto, Con 1C, xìn
thuong xot con la kc co toì")
Jew: Nguoì Io thaì
Jewish: Io thaì
Joh: Cìop, C
Tes/ameo/ c/ I.. Chuc thu ong
Cìob (nguv thu)
Jocist (Ieaoesse 0acr/ere
C/re//eooeï: 1hanh Lao Cong
(1hanh nìcn Lao dong Kìto)
Joel: Cìo-cn, Cc
Johannine: Lìcn quan dcn hoac
thuoc Cìo-an; /. ccmma. cau ghì
chu ghcp thcm (vao gìua 1Ca b:
7-8); /. oassaae. van doan phong
cach Cìoan (Nt 11:2b; Lc 10:22)
481
John lacsoe/ï. Cìo-an (Phuc
Am), Ca; 4c/s c/ I.. Cong vu
Cìo-an (nguv thu); /o/s//es c/
I.. thu thanh Cìo-an (1Ca, 2Ca,
JCa); I. //e 8ao//s/. Cìo-an 1av
Cìa
Joinder c/ /ssaes. Ioì tung an
vu (dk 1b1J)
Jonah: Cìo-na, Cn
Joseph: Cìu-sc
Josephì(nì)sm: Chu thuvct
Cìusc (do hoang dc Cìusc II cua
dc quoc Ao-Hung [17bb-1790|
dc xuong, chu truong nha nuoc
co quvcn chì phoì CH)
Josephites: 1u si Iong thanh
Cìusc 1hanh 1am Chua (SSJ,
n. 18bb)
Joshua: Cìo-suc, Cs
Jove: 1han Jupìtcr
Jovian: 1huoc than Jupìtcr
hoac sao Noc
Joy: Nìcm vuì, vuì mung, hoan
hi; Icus c/ //e 8/essed \/ra/o.
1hat hi 1hanh Nau (7 nìcm vuì
cua IN: kình sung kính IN,
tua nhu kình man coì)
Joylul: \uì vc, hoan hi; /.
mus/er/es. nam su vuì
Juhe: Cìang daì, toa gìang; gac
cau/ban cong cung thanh
(dung ngang gìua cung thanh
va long chính nha tho); 1hanh
Cìa gac cau (dung phìa trcn
ban cong vua noì)
Juhilation: Han hoan, hoan hi,
vuì mung hon ho
Juhilee: Nam/on toan xa;
ngan/kìm khanh
Juhilees, 8cc/ c/. Sach Cìobcn
(nguv thu)
JUD lIar/s //r/as 0cc/crï. 1ìcn
si luong luat (gìao luat va dan
luat)
Judaea: \u Cìudca
Judah: Cìu-da (con Cìa-cop, bo
toc Cìuda)
Judaism: Io thaì gìao
Judaize: 1hco loì song Io thaì
(Cl 2:14)
Judaizers: Kìto huu chu truong
gìu luat Io thaì
Judas: Cìu-da; I. lscar/c/. Cìu-
da Ít-ca-rì-ot; I. Haccabaeas:
Cìu-da Na-ca-bc
Jude: Cìu-da (1a-dc-o, tong
do); thanh thu Cìu-da, Cd
Judge: 0uan toa, tham phan;
xct xu; doan xct
Judges, bcc/ c/. 1hu-lanh, 1l
Judgment: Phan doan, doan
xct
482
Judgment: \ct xu; ban an,
tham an; aeoera/ /.. phan xct
chung; oar//ca/ar /.. phan xct
rìcng
Judicial ocaer. 0uvcn tu phap;
/. ceosare. kìcm trung tu phap
Judith: Cìu-dì-tha, Cdt
Julian ca/eodar. Lìch Cìulìo
(do Cìulìo Ccsar caì bìcn n. 4b
truoc cong nguvcn)
Juridicl-a/ï. 1huoc phap lv; /.
oersco. phap nhan (dk 11J)
Jurisdiction: 0uvcn caì quan;
quvcn taì phan; de/eaa/ed /..
quvcn thua uv; eveca//ce /.. q.
hanh phap; /ad/c/a/ /.. quvcn tu
phap; /ea/s/a//ce /.. quvcn lap
phap; crd/oaru /. tham quvcn
tuv chuc, thuong quvcn;
ao/cersa/ /.. tham quvcn pho
quat, toan quvcn
Jurisprudence: An/phap lc, lc
loì xct xu (cua mot toa an);
phap luat hoc
Jus, Ius: Luat, phap luat; /.
aeo//am l/aa c/ oa//cos,
cas/cmaru /aaï. phap luat dan
gìan, lc phap
Just: Iung, chính xac; cong
bang/mình; cong chính; dung
vao luc, vua luc/moì
Justice: Cong binh; cong lv;
cong chính; tu phap;
ccmma/a//ce /.. cong bang gìao
hoan; d/s/r/ba//ce /.. cong bang
phan phoì; /eaa/ /.. c. chính
phap lv; cr/a/oa/ /.. c. chính
nguvcn khoì/thuv; oao///ce /..
c. lv trung phap; remaoera//ce
/.. cong lv thu dap; scc/a/ /..
cong bang xa hoì; c/od/ca//ce
/.. c. lv trung bao
Justilyl-/ca//coï. Cong chính
hoa; bìcn ho; bìcn mình, bao
chua; chung/xac mình; chinh
hang (chu)
Justilying arace. 0n cong
chính hoa
48J
K
Kahod: \ình quang
Kahal: Hoì, Cìao hoì
Kairos: 1hoì co; thoì cuc; thoì
gìan
Kalpa: Kìcp
Kama: Iuc, tham, tham duc
Kami: 1han (Nhat ban)
Kant(ian)ism: Hoc thuvct Im-
manucl Kant (1724-1804)
Karma: Nghìcp, nghìcp qua,
qua bao
Kataphatic //ec/cau. 1han hoc
khang dình
Katholicon: Nha tho chính (lc
dìcn ßìzantìno; tuong duong
voì N/a //a c//o/ /ca bcn 1av
phuong)
Katholicos: 1huong phu (taì
mot so CH Iong phuong)
Katholikentag: [Ngav| Iaì hoì
cong gìao toan quoc (Iuc)
Keen: Sau sac, sac bcn
Keeper: Nguoì gìu gin, trong
nom, cham soc; coe's brc//er's
/.. ng. trong gìu cm minh
(nguoì khac) (St 4:9)
Ken: 1am nhin/mat; tam hìcu
bìct
Kenosis: Lot/tuoc bo, tu huv,
hu vì hoa
Kenotic: Lìcn quan dcn
/eocs/s. /. //ecr/es. gìa thuvct
vc su «tu huv» cua IK
Kerygma: Loan bao, su dìcp;
noì dung co ban cua 1ìn Nung
Kerygmatic //ec/cau. 1han
hoc su dìcp 1ìn Nung
Kethuhim: 1hanh su gìa (x.
/aa/carao/aï
Key: Chia/chot khoa, bo phan
khoa-mo; khoa, dìcu (am nhac);
phím, nut bam; loì gìaì; bí quvct;
chu vcu, thcn chot; /. c/ /oca-
/edae. chia khoa cua hìcu bìct
(Lc 11:b2); /. c/ //e K/oadcm.
chia khoa Nuoc 1roì (Nt 1b:19);
ocaer c/ //e /.. quvcn chia
khoa (cua thanh Phcro)
Keynote address. ßaì trinh
thuvct chu dao (ncu cac van dc
quan trong)
Kidnapping: ßat coc; bat lam
con tìn
Kind: Long tot, tu tc, an can;
loaì, gìong, thu; tính chat,
pham chat; aoder bc// /.lsï.
duoì haì hinh
Kindness: Long tot, tu tc; an
can; dc thuong
484
King: \ua
Kingdom: \uong quoc; K. c/
C/r/s/. \uong quoc IK; K. c/
Ccd. Nuoc 1roì, Nuoc 1C,
\uong quoc 1C
Kings: Sach Cac \ua, 1\, 2\
Kingship: \uong quvcn; K. c/
C/r/s/. \uong quvcn IK
Kiss c/ oeace. Nghì thuc chuc
[hon| binh an (trong 1hanh Lc)
Kleptomania: 1hoì an cap vat
Knee: Iau goì; beod //e /..
quv goì; dau hang
Knell: Ianh chuong bao tu;
dìcm cao chung
Knight lHcso//a//er, c/ Ha//a,
Temo/arï. Hìcp si, Iong Hìcp
si (Cuu tc, Nalta, Icn tho); /.
c/ Cc/ambas. hìcp si Colombo
(hìcp hoì gìao dan thanh lap taì
Hoa kv n. 1882); laoa/ /.. hìcp
si CH (huan chuong 1oa thanh
an thuong)
Knowledge: Hìcu bìct, kìcn
thuc, trì thuc; acaa/red /.. kìcn
thuc thau thaì; ccoceo/aa/ /..
trì thuc khaì nìcm; /o/ased /..
kìcn th. thìcn phu; /. c/.s/mo/e
/o/e//eaeoce. trì thuc thuan trí;
/. c/ c/s/co. trì thuc truc kìcn;
oa/ara/ /.. hìcu bìct tu nhìcn;
se//-/.. tu trì, tu gìac
Koimesis: An gìac nghin thu
(ßìzantìno; chi vc IN, ba
thanh Anna)
Koinonia: Hìcp thong; thong
cong
Koran: Kình Koran (Hoì gìao)
Kosher: 1hanh khìct, dung tìcu
chuan luat an kìcng (cua ng.
Io thaì); thuc su
Kulturkampl: "Iau tranh van
hoa" (chìcn dìch cua chính phu
1ho - bac Iuc ngav nav, -
chong CH Cong gìao, 1872...)
Kyr: Iuc Ngaì (mot bìcn dang
cua tu /ur/cs: ng. kìto L-cra-ì-
na dung lam danh xung danh
cho cac gìam muc)
Kyriake: Chua nhat
Kyriale: Sach hat lc
Kyrie eleison: Kình thuong xot
Kyrios: Iuc Chua
48b
L
Iahadists: Phaì thìcn nìcn
Labadìc (tk 17-18)
Iaharum: Co hìcu cua
Constantìno (voì chu ~Χ+ρ
haì chu dau cua tu Χριστός)
Iaho(u)r: Lao cong; cong vìcc
kho nhoc; dau don khì sình
con; no luc
Iahorious: Can cu; kho nhoc,
vat va
Iaconism: Loì dìcn dat ngan
gon
Iacuna: Lo hong, cho trong;
doan khuvct, dìcm thìcu sot
Iadder, so/r//aa/. "ßac thang
thìcng lìcng" (chi vc buoc
duong lon lcn trong doì song
thìcng lìcng)
Iady, 0ar. Iuc ßa; 0. L.
c/aoe/. nha nguvcn I. ßa
(trong nha tho); 0. L. dau. Lc
1ruvcn tìn (2b thang J)
Iaetare Sunday: Chua nhat
"Hav vuì lcn" (Chua nhat 4 Nua
Chav)
Iaic: Cìao dan; thc tuc, phì ton
gìao
Iaicism: Chu nghia/nao trang:
phì ton gìao, tuc hoa, chong
gìao quvcn/si; chính sach duv
thc tuc
Iaicization: Hoì tuc; tuc hoa
Iaicus: Cìao dan
Iaity: Cìoì gìao dan (dk 207)
asscc/a//cos c/ //e /.. hìcp hoì
gìao dan (dk J27)
Iama: Nha su 1av tang
Craod Lama. Iat laì Lat ma
(1huong Su)
Iamarckism: 1huvct Lamark
(vc tìcn hoa)
Iamasery: Chua (tu vìcn) lama
Iamh: Con chìcn, cuu non;
eac/ar/s//c /.. banh thanh lc
(phan banh lình muc cat dc
truvcn phcp: nghì thuc
ßìzantìno); L. c/ Ccd. Chìc n 1C
Iamentation: 1han khoc, than
van, rcn ri
Iamentations: Sach Aì ca, Ac
Iammas dau. Ngav thoat nguc
(mong 1 thang 8: mung 1hanh
Phcro duoc gìaì phong; ngav
ban phcp lanh cho banh moì)
Iamp c/ //e Taberoac/e. Icn
chau, dcn nha tam (dk 940)
Iampstand: 1ru/chan dcn
Iand: Iat, vung; Hc/u /..
1hanh dìa (Palcstìna); /. c/ //e
//c/oa. thc gìoì nguoì song, coì
48b
dat nav, coì tran, coì nhan sình
(Is bJ:8); orcm/sed /.. dat hua
Ianguage: 1ìcng, ngon ngu;
b/b//ca/ /.. ngon ngu K1 (Hìprì,
Aram, Hvlap)
Iaodicean: Nguoì Laodìcca; tín
huu nguoì lanh; hung ho (trong
cac lanh vuc ton gìao, chính
trì); /o/s//e /c //e L.. thu guì
tín huu Laodìcca (nguv thu)
Iaparotomy: 1hu thuat gìaì
phau bung
Iapidate: Ncm da (cho chct)
Iappets: Iav daì mu CN
Iapsel-dï. Sa nga; bo dao; lam
lo, saì sot
Iapsi: \. Laosed (nhat la trong
thoì bach haì vao cac n. 249-
b1; xìn x. L/be//a//c/)
Iapsus: Sa nga, lam lo; /.
ca/am/. cau vìct so v, lo but; /.
//oaaae. cau noì so v, lo loì
Iarceny: An cap
Iares: 0ng tao; gìa dinh
Iast: Cuoì cung; /. 4dam.
Adam cuoì cung (IK: 1Cr
1b:4b; Rm b:12-21); /. /adae-
meo/. phan xct cuoì cung; /.
acsoe/. baì Phuc am cuoì lc
lvaaï. /. r//es'sacrameo/s: cac
nghì thuc/bí tích cuoì cung
(chìu trong gìo phut cuoì cung);
/. saooer. bua tìcc lv; /. ///oas:
nhung su vìcc cuoì; cung (canh
chung); /. a///: dì chuc
Iatae sententiae: 1ìcn kct (an)
Iatency oer/cd. Cìaì doan tìcm
tang (trong tìcn trinh phat
trìcn ca tính: tuoì b-12)
Iateran: Latcrano; L. ccaoc//.
cong dong (chung) Latcrano
(n. 112J, 11J9, 1179, 121b,
1b12-17); L. ccaoc//s. cac cong
dong (dìa phuong) Latcrano (n.
J1J, b49)
Iatilundiuml-/aï. Iaì dìcn
trang, vung tu tho rong lon
Iatin: Latình; /. C/arc/. CH
Latình (1av phuong); /. Hass.
lc Nìsa tìcng Latình (l. bang
tìcng Latình; 2. thco lc dìcn
Latình cua thanh Pìo \); /. r//e.
lc dìcn Latình
Iatinism: 1u ngu dac Latình
Iatinist: Chuvcn vìcn La ngu
(ng. thanh thao hav nghìcn cuu
tìcng Latình)
Iatinization: Latình hoa
Iatitudinarianism: Chu nghia
phong nhìcm/tung (Anh gìao)
Iatitudinarians: Ng. thuoc
phaì phong nhìcm
487
Iatria: 1ho phuong (danh
rìcng cho mot minh 1C)
Iatrocinium: Cong dong phì
phap Lphcso (n. 449)
Iatter-Day Saints lHcrmcosï.
CH cua cac 1hanh hìcn daì
Iauds: Kình sang; gìo Kình Ca
Ngoì ßan Sang
Iavaho: Nghì thuc rua tav
Iavish: Hoang phí, xa xi; xa hoa
Iavra: Cong dong an tu lvaaï
Iaw: Luat, luat phap; /. c/
oa/are. luat tu nhìcn; /. c/
re/a//a//co. l. bao phuc; /. c/ //e
C/arc/, Caoco /.. gìao luat;
ao/cersa/ /.. luat: chung, pho
quat (cho toan thc CH)
Iawlul: Hop phap
Iawgiver, -ma/er. Nha: lam
luat, lap phap
Iawyer: Luat su
Iax ccosc/eoce. Luong tam: loì
long, phong thu
Iaxism: Khoan thu/hoa; phong
thu thuvct; loì song buong tha
Iay: Cìao dan; khong chuvcn
mon, tav ngang; /. aocs/c/a/e.
vìcc tong do gìao dan; /.
bao//sm. rua toì do gìao dan cu
hanh; /. brc//er's/s/er. tro si; /.
m/o/s/ru. thua tac vu gìao dan;
/. oeco/e. gìao dan
Iaying co c/ /aods. Iat tav
(truvcn chuc)
Iazaretl-/cï, La:ar-/case: 1raì
phong; nha cach lv
Iazarists: 1u si Iong thanh
\ình son (sang lap n. 1b2b)
Iazarus: La-da-ro; ng. phong
cuì; nghco doì, an xìn; L.
Sa/ardau. thu 7 truoc Lc la
Ieadership: Cuong vì lanh dao
(chuc vu, cong tac, duong
huong)
Ieave c/ abseoce. 1hoì gìan ra
o ngoaì (tu si dong hoac gìao si
dìa phan: hop phap)
Ieaven: Ncn; /.-ed bread.
banh co mcn
Iectern: Cìang daì, buc gìang
kình, gìa doc sach
Iectio continua: Ioc lìcn tuc
(phuong thuc sap cac baì doc
trong phung vu 1hanh Lc tuan
tu va lìcn tuc thco van ban cac
sach Kình 1hanh, nhu dang
thav trong chu kv phung vu
ngav nav)
Iectio divina: Ngam doc Loì
Chua
Iection: ßaì doc; dì ban
Iectionary: Sach baì doc
488
Iector: 1hav/ng. doc sach;
/aoc//co c/ /.. phan vu doc sach
(dk 2J0§2); m/o/s/ru c/ /.. tac
vu doc sach (dk 2J0§1)
Iecture: ßaì trinh gìang (dav
hoc), baì thuvct trinh
Iegacy, o/cas. Iì san dao duc
(dk 1299tt)
Iegal: Hop phap; phap lv
Iegalism: 1hoì vu luat
Iegate: Iaì su; phaì vìcn (dk
Jb2tt); /. a /a/ere: dac su: toì
can, "a /a/ere" (dk Jb8)
Iegend: Huvcn thoaì, truvcn
co tích; ac/deo /.. Hanh cac
thanh
Iegion: 0uan doan; dong dao,
vo so; /. c/ deceocu. Hìcp hoì
bao vc luan thuong phìm anh
(thanh lap n.19J4 o Hoa kv); /.
c/ Haru. Lcgìo, Iao bình IN
Iegislation: Lap phap, phap
luat
Iegitimate: Hop phap; hop
thuc, chính dang; /. de/eose. tu
vc chính dang
Iegitimation: Hop thuc hoa;
hop phap hoa (con caì)
Ieitmotiv: Nct chu dao, chu dc
quan xuvcn; cau dìcp
Ientl-eoï. Nua Chav
Ieonine: Lìcn quan dcn Lco; /.
c//u. quan Roma (Lec l\, huu
ngan song 1ìbcr); /. orauers.
kình doc sau 1hanh Lc (Lec lll,
cho toì n. 19b4); /.
sacrameo/aru. Sach phung vu
thanh Lco Ca
Ieper: Nguoì phong cuì; /.
a/odca. cua so ng. phong cuì
(dc ho du 1hanh Lc)
Ieprosy: ßcnh phong cuì
Ieshianism: Chung: dong nu
gìoì luvcn aì, loan dam dong nu
gìoì
Iesson: ßaì doc phung vu
(khong phaì la Phuc Am)
Iethal: Lam chct nguoì, gav
chct; gav thìct haì
Ietterlsï. Chu; thu; van hoc;
aocs/c//c /.. tong thu;
d/m/sscr/a/ /.. 1hu uv quvcn
truvcn chuc, thu gìoì thìcu (dk
1018); /. c/ cbed/eoce. baì saì;
/. c/ 0rders. chung thu chuc
thanh (do CN truvcn chuc
cap); oas/cra/ /.. thu muc vu;
/es//mco/a/ /.. chung mình thu;
//e /. aod //e so/r//. van tu va
tình than
Ieuk(a)emia: ßcnh bach cau
489
Ievirate Harr/aae. 1hc huvnh
hon (hon phoì thco chc do thc
huvnh: gìua ba vo goa va mot
anh cm cua ng. chong da chct,
dc co con noì dong cho nguoì
qua co)
Ievitation: Phcp khình thuong
than, thuat bav lcn cao
Ievite: 1huoc chì toc Lcvì
Ieviticus: Sach Lc-vì, Lv
Iex: Luat; /. credeod/. quv luat
duc tìn, tín luat; /. craod/. quv
luat cau nguvcn, nguvcn luat; /.
/a//co/s. luat bao oan/phuc (mat
dcn mat, rang dcn rang)
Iexical: 1huoc: tu vung, tu ngu
hoc
Iexicography: 1u dìcn hoc;
bìcn soan tu dìcn
Iexicon: 1u vung, tu dìcn
chuvcn khoa (thuat ngu)
Iiahility: 1rach nhìcm (phap
lv); bon phan, nghia vu; ruì ro
bat trac, nguv hìcm co thc xav
ra; ganh nang, dìcu bat loì; tìcn
no
Iiar: Nguoì noì doì
Iihation: Ruoì ruou/nuoc (dc
cung tc); uong ruou
Iihellatici: Ng. mua chung thu
(xac nhan gìa ho da cung tc
than tuong, trong thoì bach haì
n. 249-2b1)
Iihellus: \an thu; gìav bao,
trat; don (dk 1b02tt)
Iiher Pontilicalis: Sach tìcu su
cac Cìao hoang
Iiher Usualis: Sach hat phung
vu (bang tìcng Latình, do dan
vìcn Solcsmcs, Phap, xuat ban)
Iiheral: 1u do; phong khoang;
rong raì; /. lrc/es/ao//sm. 1ìn
lanh tu do (ít quan tam dcn cac
tín dìcu); /. //ec/cau. than hoc
tu do
Iiheralism: Chu nghia tu do
Iiheralize: No rong tu do
Iiheration: Cìaì phong; phong
thích, tra tu do; /. so/r//aa///u.
tu duc/lình dao gìaì phong; /.
//ec/cau. than hoc gìaì phong;
/.-//ecorav/s. than hanh gìaì
phong
Iiherian ca/a/caae. Ianh muc
cac Cìao hoang (cua Lìbcrìo,
ghì cho dcn Iiherius: n. Jb2-
Jbb)
Iihertarian: Ng. thco chu
nghia tu do hoan toan (vo
chính phu)
Iihertine: Ng.: phong dang,
truv lac
490
Iihertinism: 1haì do/chu
nghia phong dang
Iiherty: 1u do; /. c/
ccosc/eoce. tu do tín nguong;
re//a/cas /.. tu do ton gìao
Iihidinal: 1huoc: duc tính, duc
luc
Iihidinous: 1huoc: nhuc duc,
dam dang
Iihido: Iuc tính; duc luc, duc
nang
Iiceity: 1ính hop thuc
Iicence: Phcp, gìav phcp, gìav
dang kv; bang cu nhan; bang
laì xc
Iicentiate: Cu nhan
Iicentious: Phong dang, dam
loan
Iicit: Hop thuc/phap, dung luat
Iie: Noì doì, lua loc; saì lam;
c///c/cas /.. n. d. dc gìup ng.
(vg. cuu nguv); o/cas /.. n. d. dc
lam vuì long, vi thuong ng.
Iile: Su song; doì/cuoc song;
doì nguoì; sình mang, mang
song; suc: song, sình dong;
/o/er/cr /.. doì s. noì tam; /.
cuc/e. vong doì; /. ecer/as//oa.
su song doì doì; /.-re/a//co. moì
lìcn hc song; so/r//aa/ /.. doì
song thìcng lìcng
Iigamen: Iav hon phoì, hon hc
Iight: Anh sang; nguon sang:
lua, dcn; /. c/ a/cru. anh sang
vình quang, thìcn quang
Iikeness: Cìong nhau; gìong
nhu, tuong tu; bìcu dìcn, hinh
anh, chan dung
Iily: Hoa huc (tuong trung cho
duc thanh khìct)
Iimho: Ria; lam bo; c///dreo's
/.. anh haì tìcn thình; /. c/ //e
/a//ers. nguc to tong
Iimen: 1hcm, nguong (cua)
Iiminal: Nuc nguong (chi o
muc do bat dau nhan ra hoac
do luong duoc)
Iimit-situation. Canh huong:
cuc han, cuc kha, cuc kham
Iine: Hang (huvct toc);
cc//a/era/ /.. hc toc hang
ngang, bang hc; d/rec/ /.. hc
toc hang doc, truc hc
Ienear ccoceo//co c/ //me.
0uan nìcn thoì gìan thco chìcu
daì
Iineamenta: Iuong nct chính;
du/phac thao
Iinguistics: Ngon ngu hoc
Iitany: Kình cau

491
Iiteral: 1huoc chu, van tu;
nghia dcn; thco sat ngon tu,
thco nguvcn van; /. seose c/
Scr/o/are. v nghia van tu cua
K1; /. /raos/a//co. dìch: tung
chu mot, sat tung chu
Iiteralism: Loì gìaì thích: bam
sat van tu, thco nghia tung chu
Iiterary cr///c/sm. Phc binh
van chuong; /. aeore. thc loaì
van hoc
Iitigate: Kìcn tung, tranh
chap, tr.tung; tranh luan
Iittle: Nho, bc; ít; chut; /.
8rc//ers'S/s/ers c/ Iesas. 1ìcu
dc/tìcu muoì Iong Chua Cìcsu;
/. l/caer. thanh nu 1crcsa Haì
Iong Cìcsu; /. l/caers c/ S/.
lraoc/s. l/cre///. Cac truvcn
thuvct truvcn vc thanh
Phanxìco Assìsì; /. 0///ce c/ //e
8/esed \/ra/o Haru. Nhat tung
kính IN; /. S/s/ers c/ //e lccr:
1ìcu muoì Nguoì nghco
Iiturgical: 1huoc phung vu; /.
ac//cos. sình hoat ph. vu; /.
ce/ebra//cos. cac buoì cu hanh
phung vu; /. ccmm/ss/co. uv
ban ph. vu; /. aarb lces/meo/sï.
lc phuc phung vu; /. /aoaaaae.
ngon ngu ph. vu; /. mccemeo/.
phong trao canh tan phung vu;
/. orauers. kình nguvcn phung
vu; /. rc/es: phan vu dong gìu
trong phung vu; /. seascos.
mua phung vu; /. serc/ce'
ceremcou. buoì cu hanh/nghì
thuc phung vu; /. uear. nam
phung vu
Iiturgiology: Phung vu hoc
Iiturgism: 1haì do cuc nc nghì
thuc
Iiturgist: Chuvcn gìa phung
vu, nha nghì lc hoc
Iiturgy: Phung vu; /. c/ //e
/ac/ar/s/. phung vu 1hanh
1hc; /. c/ //e Hcars. phung vu
gìo kình; /. c/ //e Icrd: phung
vu Loì Chua; c///dreo's /..
phung vu thìcu nhì; d/c/oe /..
phung vu 1hanh Lc (Iong
phuong); /eaceo/u /.. phung
vu: trcn 1roì, thìcn quoc
Iive: Sình song; tru ngu, o taì
Iivelihood: Phuong cach sình
nhaì, sình kc; nghc nghìcp
Ioaves c/ lrcocs///co. ßanh
cung hìcn
Iocal: Iìa phuong, so taì; /.
C/arc/. CH dìa phuong; /.
0rd/oaru. ßan quvcn so taì (dk
1J4 §2); /. Saoer/cr. ßc trc n nha
492
Iocalism: Chu nghia/nao trang
dìa phuong; thoì quc kcch
Iocative: 1huoc: truong so,
dình so; vì trí cach
Ioci communes: Nguon xuat
xu chung; cac chu dc chung;
dìcu sao
Ioco citato: 0 cho da trung
dan (truoc dav)
Iocus theologicus: Nguon cu
lìcu, xuat xu than hoc; chu dc
than hoc
Iocution: Kìcu noì, thanh ngu;
than ngon (loì 1C noì ra mot
cach sìcu nhìcn voì mot nguoì)
Iocutory: Pho ng kha ch (tu vìc n)
Iolty: Cao; cao quv/thuong;
trac tuvct; kìcu cang
Iogia: 1a p doa n ngo n Iu c Cìc su
Iogic: Logíc; logíc hoc, luan lv
hoc
Iogion: Loì noì, ngon tu cua IK
Iogocentrism: Chu thuvct:
quv ngon, vu ngon tu (dat loì
noì lam trung tam)
Iogos: Loì, ngon tu; trí nìcm;
gìao huan; su vìcc, bìcn co;
Ngoì Loì; /. a/e//es. loì that; /.
asar/cs. Loì khong xac thc, vo
thc; /. eosar/cs. Loì trong xac
thc, taì thc; /. soerma///cs. Loì
hat gìong; /.-ao//cocs
c/r/s/c/cau. kìto hoc loì-nguoì
(bao toan nhan tính IK: truong
phaì Antìokìa); /.-sarv
c/r/s/c/cau. kìto hoc loì-xac thc
(bao toan thìcn tính IK: truong
phaì Alcxandrìa)
Iollards: 1on phaì Lollard
(thco Wvclìllc, tk 1b; x.
Iuc/////ao/sm)
Ionganimity: Khoan thu, bao
dung; nhan nhuc
Iord: Chua, Iuc Chua; L's
0au. Chua nhat; L's lrauer.
kình Lav Cha; L's Saooer. bua
tìcc lv, bua tìcc cua Chua (1ìn
lanh thuong goì Phung vu 1a
on voì danh xung nav); L. c/
Hcs/s. Chua cac dao bình
Iordship: 0uvcn lanh chua,
chu quvcn; quvcn luc; uv quvcn
Iot: Lo, mo, dam; van so; so
phan, than phan; draa'cas/
/.lsï. chon bang cach rut tham
Iove: Ycu mcn/thuong; tinh
vcu, long mcn; duc aì/mcn
Iow: 1hap, lun; ha; /. C/arc/.
Anh Cìao Ha phaì (thìcn vc 1ìn
lanh); /. Ccao/r/es. Ha lan; /.
Hass. Lc doc; /. Saodau. Chua
nhat thu I sau Phuc sình
49J
Ioyall-/uï. 1rung thanh,
tr.nghia; thanh thuc; trung
thuc; tan tuv
Iucidity: Sang suot, mình
man, tinh tao
Iuciler: 0uv vuong Luxìphc
Iudic: 1huoc vc tro choì
Iuke: Lu-ca, Lc
Iukewarm: Ham ham; lanh
dam, nhat nhco, tho o, ho hung
Iumen gloriae: Anh sang vình
quang (dc co thc thav 1C trcn
thìcn dang)
Iumpenproletariat: \o san luu
manh
Iuna l/aoe//eï. Nat nguvct
Iust: Nhuc duc; tham duc,
dam dang/o; long tham
Iustral: Iung dc thanh tav;
tung b nam
Iustration: Lc rua; thanh
luvcn
Iutheranism: 1huvct/gìao phaì
Luthcr (148J-1b4b)
Iuxury: \a xi/hoa; long lav; /.
ar//c/e. xa xi pham
IXX lSeo/aaa/o/ï. ßan bav
muoì (ban dìch Cuu Loc trong
tìcng Hv lap)
Iying: Noì doì
Iyons, Ccaoc//s c/. Cong dong
(chung) Lvon (n. 124b, 1274)
Iyric: 1ru tinh
494
M
NA: Cu nhan van chuong
Nacahre: Chct choc; rung ron,
kình khung; daose m.. dìcu
nhav tu than; tranh vc tu than
dat tav ng. chct
Nacarism: Cong thuc chuc
phuc; lCH Hu /aoï tam moì
phuc that
Naccahees: Na-ca-bc, 1Ncb,
2Ncb (JNcb va 4Ncb la nguv
thu)
Nacedonianism: Lac gìao
Naxcdonìo (mot dang cua
Sem/-ar/ao/sm, tk 4-b)
Nacedonians: Nguoì thuoc
phaì Naxcdonìo
Nachiavellism: Chính sach
Nachìavcllì; thu doan quv
quvct, xao quvct
Nacrocosm: 1hc gìoì vi mo, vu
tru
Nactatio mystica: Sat tc than

Nacula: \ct, cham, dom
Nadonna: Iuc Nc
Nagdalens: Kv nu quv hoì/
chanh (phu nu gìang ho/ phong
dang an nan hoì caì)
Nagi: Cac Iao si
Nagic: Na/quv thuat; ao thuat
Nagister: 1hav, su phu, gìao
su; m. sacr/ oa/a///. co van than
hoc gìao trìcu
Nagisterial: 1huoc huan quvcn
Nagisterium: Huan quvcn,
quvcn gìao huan; ev/racrd/oaru
m.. h. quvcn dac bìct, dac
huan; crd/oaru m.. huan quvcn
thong thuong, thuong huan;
sc/emo m.. h. quvcn trong
thuc, trong huan
Nagnanimity: Iaì luong, hao
hìcp, khoan nhan, tam hung
chí daì
Nagnilicat: Kình ngoì khcn
Nagnilicence: Long lav, huv
hoang, trang lc, nguv nga
Nagnitude: 1am co: to lon, quv
mo, rong raì; tam quan trong;
do sang bìcu kìcn (thìcn thc)
Nahayana: Iaì thua
Nahometanism: Hoì gìao (ton
phaì Nahomct)
Naieutics: Khích bìcn phap
(phuong phap goì hoì thco kìcu
cua Socratcs)
Nainstream: Chu dao/huong
Naitreya: Iì lac
Najesticl-uï. Lv nghì, oaì vc,
cao ca, chí ton
49b
Najor: Lon; truong thanh;
chuvcn dc; daì tìcn dc; m.
0rder. chuc [thanh| lon; m.
Saoer/cr'Hcdera/cr. bc trcn
cao cap (dk b20)
Najority: So dong, da so; tuoì:
tha nh nìc n, truo ng tha nh (dk 97)
Nakarism: Cong thuc chuc
phuc; cac moì phuc that (Iong
phuong)
Nalahar C/arc/. CH Nalabar
(An do)
Nalachi: Na-la-khì, Nl
Nalankar C/arc/. CH
Nalankar (Nalabar cong gìao)
Nale: 1raì, nam, duc, trong; m.
c/aac/o/sm. thaì do/nao trang
trong nam khình nu
Nalediction: Nguvcn rua, oan
trach, chuc du; trung phat; taì
hoa
Nalelaction: Iìcu ac/haì; hanh
dong: gìan ta, bat luong
Nalestream: Chu huong trong
nam
Nalevolence: Ac v, ac tam, xau
bung
Nalice: Ac hìcm/doc, co tinh
pham loì; tình nghìch/quaì
Nalpractice: Hanh dong: bat
chính, phì phap; bat can, cau
tha; lam dung: dìa vì, cong quv
Naltese crcss. 1hap gìa kv hìcu
cua Iong Hìcp si Nalta
Nalthusianism: 1huvct
Nalthus (han chc sình dc dc
phat trìcn kình tc)
Nammon: 1han tìcn
Nan: Con nguoì, nhan; chong;
dan ong, nam gìoì; m. c/ Ccd.
nguoì: dao duc, sung dao; m. c/
S/o. Phan Kìto
Nandaeanism: Cìao phaì 1av
ngo (Nandco)
Nandala: Khung vc bìcu hìcn
vu tru; bìcu tuong co gang tu
caì thìcn
Nandate: Lv nhìcm thu (dk
42); mcnh lcnh, chi thì
Nandatum: Nghì thuc rua
chan (thu b 1uan 1hanh)
Nan-Cod: Nhan-1han (Nguoì-
[1hìcn| Chua)
Nanhood: Nhan loaì; nhan
tính; tuoì truong thanh; nam
gìoì; nam tính
Nanichaeism: Phaì Nanìkco;
thuvct: luong nguvcn, nhì
nguvcn
Nanilest: ßav to, bìcu hìcn,
bìcu lo/thì; danh sach (hanh
khach, hang hoa)
49b
Nanilestation: ßìcu lo/thì; bìcu
tinh; hìcn hinh, khaì hìcn; m.
c/ ccosc/eoce. bav to: tam hon,
luong tam (dk bJ0 §b)
Nanip(u)le: Khan dco tav
(trong 1hanh Lc thoì xua)
Nanipulation: 1hu tac/van
(van hanh hav dìcu khìcn bang
tav), thao tac; lco laì
Nankind: Nhan loaì, loaì nguoì
Nanna: Nan-na
Nantra: Cong thuc tung nìcm
(lap dì lap laì luc suv nìcm)
Nanu militari: ßang vu luc
Nanual: Sach gìao khoa; tap
cam nang
Nanualist: 1ac gìa sach gìao
khoa hoac loaì sach than hoc
cam nang
Nanumission: Cìaì phong (no
lc)
Nanuscript: ßan chcp tav, thu
ban, ban thao
Nanuterge: Khan lau tav
(phung vu)
Nar: Chua, Iuc, 0ng (ton xung)
Narahout: 1hav tu Hoì gìao
Naranatha: "Lav Chua, xìn ngu
dcn!"
Narcan: Lìcn quan dcn Nac-
co; m. /uoc//es/s. gìa thuvct vc
Phuc Am Nc (cho la Phuc am
xua nhat)
Narcionism: Lac thuvct
Narcìon (nhì nguvcn, tk 2)
Narcionite orc/caaes. Loì tua
Narcìon (cua phaì Narcìon gìoì
thìcu cac thu thanh Phaolo)
Narginated: ßì gat ra bcn lc,
ngoaì lc (xa hoì)
Narian: Lìcn quan dcn Iuc
Narìa; m. rcsaru. trang (kình)
man coì; m. uear. nam 1hanh
Nau
Narianists: 1u si Hoì Iong
Iuc Narìa (SN, do C.J.
Chamìnadc sang lap, n. 181b)
Nariolatry: 1on tho Iuc Narìa
Nariology: 1hanh Nau hoc
Narists: 1u si Hoì Iong 1ruvcn
Cìao Iuc Narìa (SN, INS, do
J.C.N. Colìn sang lap n. 1824)
Narital: 1huoc vo chong, hon
nhan
Nark: Nac-co, Nc
Narket eccocmu. Kình tc thì
truong
Narks c/ //e C/arc/. Iac dìcm
CH (duv nhat, thanh thìcn,
cong gìao va tong truvcn)
Naronite C/arc/: CH thanh
Naron (Lìban)
497
Narriage: Hon nhan, hon phoì,
gìa thu; lc cuoì; /ree'or/ca/e
m.. tu do song chung, tu hon;
c/c// m.. hon nhan luat doì; m.
bcod. dav hon phoì, hon hc; m.
cer////ca/e. gìav gìa thu; m.
eoccao/er. phong trao/ khoa
thang tìcn hon nhan; m. /crm.
thc thuc hon phoì (dk 1108); m.
//ceoces. phcp kct hon; m/ved
m.. hon nhan khac dao, hon
hop (dì gìao); ra////ed aod cco-
samma/ed m.. hon nhan chuan
nhan va hoan hop; re//a/cas
m.. hon nhan luat dao; sacra-
meo/ c/ m.. bí tích hon phoì
Narrow: 1uv; cot tuv/loì, tình
tuv
Nartyr: ("Chung nhan") 1u
dao, tuan gìao; orc/c-m.. vì tu
dao tìcn khoì (thanh Stcphano)
Nartyrdom: Phuc: tu dao, tuan
gìao
Nartyrium: 1hanh duong (co
mo) tu dao
Nartyrolatry: 1on tho cac vì tu
dao
Nartyrology: Sach tìcu su cac
thanh tu dao; so cac thanh
Narxian: 1huoc tu tuong cua
Karl Narx
Narxism: Chu nghia Cac-mac
Nary: Narìa; H. Ha/cr, c/arc/
c/ S/.. 1hanh duong Iuc ßa Ca
(Roma)
Naryknoll: Hoì thua saì
Narvknoll (NN, 1911)
Narymas: Lc 1ruvcn 1ìn (2b-J)
Nasochism: Kho/thong dam;
chung khoaì: kho, tu hanh ha
chính minh
Nasonic: 1am dìcm
Nasoretes: Cac nha ngu phap
Io thaì truong phaì Nasorah
(tk b-10)
Nasoretic /ev/. ßan van Kình
1hanh do truong phaì Nasorah
bao luu
Nass: 1hanh lc; ccoce/ebra/ed
m.. lc dong tc; eveaa/a/ m.. lc
an tang; //a/, sc/emo m.. lc
trong thc (co hat cac phan cua
phung vu 1hanh Lc); /ca m.. lc
thuong, lc doc; m. /cr //e
oeco/e. lc cau cho doan dan
(cong doan duoc gìao pho trong
coì: dk bJ4); m. /o/eo//co. v lc,
bong lc; m. cb//aa//co. bon
phan du lc (Chua nhat); m.
c//er/oa. bong lc (dk 94b); m.
c/ //e ca/ec/ameos. phan
phung vu truoc Iang lc; m. c/
498
//e oresaoc////ed. Lc voì Ninh
1hanh da truvcn phcp san (thu
b 1uan 1hanh); m. s//oeod.
bong lc; oao//a/ m.. lc hon
phoì; oco////ca/ m.. lc daì trìcu
(CN); or/ca/e m.. lc rìcng;
reaa/em m.. lc cau hon; cc//ce
m.. lc ngoaì lìch
Nass: 0uan/daì chung, dam
dong; khoì, khoì luong; m.
ccmmao/ca//co. thong tìn daì
chung; m. edaca//co. gìao duc
daì chung; m. med/a. phuong
tìcn truvcn thong daì chung;
m. osuc/c/cau. tam lv quan
chung
Naster: 1hav, su phu, chu; m.
Ceoera/. ßc trcn tong quvcn
Iong Iamình; m.-/eu loass
/euï. chia caì, chia van nang;
m. c/ ceremco/es. truong ban
nghì lc; m.'m/s/ress c/ occ/ces.
gìao tap, gìam tap, tap su; m. c/
//e Sacred la/ace. truong dìcn
1ong toa; m. c/ //e Seo/eoces.
Phcro Lombardo († 11b0; tac
gìa cuon Tcoa /aao cac c/a de
//ao /cc); mas/ero/ece. kìct
tac; m. o/ao. so do (kc hoach)
tong thc
Nasturhation: 1hu dam
Nateria: \at chat; chat thc; m.
e/ /crma: chat thc va mo thuc;
m. ev aaa. noì chat thc, chat
thc chat lìcu; m. sacrameo//.
chat thc bí tích
Naterial: \at chat; huu hinh;
vat lìcu; m. cccoera//co. hop
tac cu su (bang hanh dong bcn
ngoaì chu khong v thuc hoac
khong co tinh); m. or/oc/o/e.
nguvcn to chat thc; m. s/o. toì
cu su (lam dìcu xau, nhung
khong mac toì vi hanh dong ma
khong v thuc hoac mat tu do)
Naterialism: Chu nghia duv
vat; d/a/ec//ca/ m.. duv vat bìcn
chung; //s/cr/ca/ m.. duv vat
lìch su; orac//ca/ m.. duv vat
thuc tìcn
Naterials: \. /u//cs
Naternity: 1u cach (chuc
nang) lam mc; sình dc; tinh
mc; mau hc; m. /cso//a/. nha
ho sình; m. /eace. nghi vìcc
thoì sình no (san phu)
Nathurins: 1u si Iong Chua
ßa Ngoì
Natins or ma///os. Kình sang
Natriarchy: Chc do mau quvcn
Natricide: Cìct mc, sat mau (x.
oa/r/c/de: gìct cha)
499
Natrilineal: Iong/ho mc, mau
hc
Natrilocal: Cu tru/song bcn ho
mc, thuoc cu so mau toc (x.
oa/r//cca/, c/r//cca/, avcr/-/cca/)
Natrimonial: 1huoc: hon
nhan, hon phoì; m. ccoseo/.
ung thuan kct hon; m.
cco/rac/. hon uoc; m. ccar/. toa
an hon phoì; m. ccceoao/. gìao
uoc hon phoì; m. /moed/meo/.
ngan tro hon phoì
Natrimony: Hon phoì/nhan
Natrixl-es, -cesï. 1u cung, da
con; khuon duc/coì; ma tran; so
caì (thuc vu)
Natter: \at chat; chat thc; van
dc, chu dc; noì dung, su kìcn;
m. aod /crm. chat thc va mo
thuc; m. c/ ///e aod dea//. van
dc song chct; m. c/ a
sacrameo/. chat thc bí tích;
or/me m.. nguvcn lìcu; or/o/ed
m.. an pham
Natthew: Nat-thcu, Nt
Natthias: Nat-thì-a; Ccsoe/ c/
S/.H.. Phuc am thco thanh
Nathìa (nguv thu)
Nattins: Kình sang
Naturel-//uï. 1ruong thanh,
chín chan, thanh thuc
Naundi T/arsdau. 1hu b 1uan
1hanh
Naurists: 1u si Iong thanh Naur
Naxim: Cach/cham ngon;
phuong cham, ton chi
Naximalist: Ng. vcu sach/doì
hoì toì da
Neaning: Y nghia
Nechanism: ßo mav; co cau,
guong mav; thuvct co gìoì
Nedal: Huv chuong; anh dco
Nedi(a)eval: 1huoc 1rung co
Nediation: 1rung gìan, moì
gìoì, hoa gìaì
Nediator: Iang trung gìan;
moì gìoì
Nediatrix: Iuc Nu trung gìan
(tuoc hìcu IN); H. c/ a//
araces. Iuc Nu tr. gìan cac on
Nedical e///cs. Luan lv/dao duc
hoc v khoa (xìn x. b/ce///cs)
Nedicinal oeoa//u. Iuoc hinh,
hinh phat dìcu trì (dk 1JJ1tt)
Nediocrity: 1am thuong
Neditation: Suv nìcm, nguvcn
ngam
Nedium: 1rung dung/do; moì
gìoì; dung cu; dong cot
Neekl-oessï. Hìcn lanh, nhu
mi, on hoa
b00
Negalomania: Hoang tuong tu
daì (thoì ua lam lon)
Nelanchthonians: Phaì Nclan-
chton (1497-1bb0, 1ìn lanh)
Nelch(k)ites: CH bao hoang
(Cong gìao)
Nelchizedek: Ncn-kì-xc-dc
Neliorism: 1huvct caì thìcn
Nelismatic c/ao/. Ca dìcu doc
van da am (mot van ma hat
ngan nga qua nhìcu dau nhac
lìcn tuc)
Nelitians: Phaì lv khaì Nclìtìus
(tk 4)
Nemher: Chì thc; bo phan;
phan tu, hoì/thanh vìcn; vc
Nemhership: 1u cach hoì vìcn;
so hoì vìcn; m. c/ //e C/arc/.
phan tu cua CH, gìao huu
Nemento: So tav; cam nang;
kình tuong nho; m. c/ //e
dead. kình tuong nho kc chct;
m. c/ //e //c/oa: kình cau cho
nguoì song
Nemorahilia: Nhung su dang
ghì nho
Nemoranduml-s, -aï. So ghì,
nhat kv; gìac thu
Nemorare: Kình "Hav nho"
Nemorial: Kv nìcm, tuong
nho, hoì nìcm; daì kv nìcm; lc
nho; m. acc/ama//co. cau tung
ho (sau truvcn phcp); m.
serc/ce. lc truv dìcu; cb//aa/cru
m.. lc nho quv dình (thco
phung vu chung); co//coa/ m..
lc nho tuv v
Nemorization: Chì nho, hoc
thuoc long
Nemory: Kv uc, trí nho; /o m.
c/. dc ghì nho...
Nendacity: Noì doì/dìcu; xuvcn
tac
Nendelism: 1huvct dì truvcn
cua LN Ncndcl († 1884)
Nendicants: 1u si Iong khat
thuc
Nennonite: Cìao phaì Ncnno
Nenologyl-/coï. Lìct truvcn
cac thanh
Nenorah: Chan dcn bav ngon
(Io thaì)
Nensa: Nat ban tho; ban
Nental: 1huoc trí tuc, tình
than, tam than; m. ab////u. taì
trí; m. a////ade. thaì do tam
lình; m. /cme l/cso//a/ï. nha
thuong dìcn; m. orauer. tam
nguvcn; m. reserca//co
lres/r/c//coï. tìcm chc v nghia
(chi trinh bav su vìcc ma khong
muon noì ro ra hct v nghia)
b01
Nentality: 1am thuc, tam tính,
nao trang
Neontology: \o huu thc hoc
Nercedarians: 1u si Iong Iuc
ßa thuong xot (chuoc kc lam
toì/no lc); dong nu I.ßa thuong
xot (thua saì)
Nercy: 1huong xot, nhan hau,
n.tu, tu bì, khoan dung; m.
/////oa. lam cho chct cm dìu, an
tu (x. ea//aoas/a); m. sea/. toa
thuong xot (tam vang phu hom
bìa trong dcn tho Cìcrusalcm,
cho la toa Cìavc); acr/s c/ m..
cong tac tu thìcn (T/aaoa
oaaa/ cc 14 mc/. //aaoa vac 7
mc/, //aaoa //o/ /co 7 mc/)
Neretricious: Iang dìcm,
thuoc gaì dìcm; dcp gìa tao
Nerger c/ los///a/es. Sap nhap
cac hoì dong (dk b82)
Nerit: Lap cong; cong duc,
cong lao/trang; gìa trì; xung
dang, dang duoc
Neritorious: Iang thuong; co
cong
Nerry: \uì vc, hon ho; nga nga
(hoì sav)
Nesolithic: 1rung thach daì
(thoì tìcn su tu 10.000-8.b00 n.
truoc cong nguvcn, gìua
oa/ec/////c va oec/////c. xcm)
Nesopotamia: Nìcn trung
luong ha (xu Irak ngav nav,
nam gìua haì con song T/are
lT/ar/s. 0a//a/ va /ao/ra/e
l/ao/ra/es. 4/ lara//)
Nesozoic: Iìa trung sình,
mcsozoì (dìa chat)
Nessage: 1hong/thu tín; su
dìcp; thong dìcp
Nessalianism: Phaì duv cau
nguvcn (Iong phuong)
Nessenger: Nguoì dua tìn, su
gìa
Nessiah or Hess/as. Iuc
Ncsìa, Iang 1hìcn saì (tìcng
Hv lap dìch la Cr/s/c\. Kìto,
Iang chìu xuc dau)
Nessianic: 1huoc Iang 1hìcn
saì; m. secre/. bí mat vc Iang
1hìcn saì (mot dac dìcm cua
Phuc Am thanh Nac-co)
Nessianism: Nìcm cho mong
Iang 1hìcn saì; chu nghia
Ncsìa; phong trao gìaì phong
cuu tình
Netacritical: Phc binh hoì kìcm
Netahistoric: Sìcu lìch su
Netalanguage: Sìcu ngon ngu
Netamorphosis: ßìcn dang,
b.hinh, b.thaì
b02
Netanoia: 1hav doì tam thuc,
nao trang, cach suv nghi; sam
hoì, caì thìcn
Netaphor: Phcp an du
Netaphysicl-sï. Sìcu hinh
(hoc)
Netatheory: Sìcu hoc thuvct
Netempirical: Sìcu kình
nghìcm
Netempsychosis: Luan hoì (x.
re/ocaroa//co)
Nethod: Phuong phap, cach
thuc, phuong thuc
Nethodism: Cìao phaì:
Ncthodìst, Cìam lv
Nethodology: Phuong phap
luan
Netonymy: Hoan du
Netrical lsa//er. Sach hat
1hanh vình (1ìn lanh)
Netropolitan: 1ong CN chính
toa (dk 4Jbtt)
Nicah or H/c/eas. Nì-kha, Nk
Nichael: Nì-ca-cn; H.-mas. lc
tong lanh thìcn than Nìcacn
(29-9)
Nicrocosm: 1hc gìoì vì mo;
lcaoï thc gìoì thu nho
Niddle: Cìua, nua, trung; m.
aae. trung nìcn; H. 4aes.
1rung co; m. c/ass. gìoì trung
luu; H.-/as/. 1rung dong; m.
oame. tcn dcm; m.-mao. ng.:
moì gìoì, trung gìan
Nidpoint c/ //me. 1rung dìcm
thoì gìan
Nidrash: Chuvcn kìcu Nìdrash
(kìcu gìaì thích)
Nigne: ßo Cìao phu hoc (gom
217 cuon bang tìcng Latình va
1b1 cuon bang tìcng Hv lap)
Nigration: Iì cu; dì tru; m. c/
sca/s. luan hoì
Nilitant C/arc/. CH chìcn
dau, CH taì thc
Nilitary: 0uan su/doì; m.
c/ao/a/o. tuvcn uv quan doì;
m. crders. dong chìcn si; m.
crd/oar/a/e. gìao phan quan doì
Nill Hill lH/ss/coar/es,
S/s/ersï. 1u si Iong thanh
Cìusc thua saì (NHN)
Nillenar(ìan)ìsm: 1hìcn nìcn
thuvct
Nillenium: 1hìcn kv/nìcn; tri
vì ngan nam
Nime: No phong, bat chuoc
Nind: 1am trí; tam lình, tình
than; v nghi, tu duv; m. c/ //e
/ea/s/a/cr. chu v cua nha lap
phap; m. c/ //e C/arc/. chu v
(tình than) cua CH
b0J
Ninims: 1u si Iong thanh
Phanxìco Paola (n. 14Jb)
Ninister: 1hua tac vìcn (dk
2J2tt); sacred m.. thua tac vìcn
chuc thanh
Ninisterial: 1hua tac; m.
or/es//ccd. chuc tu tc thua tac
Ninistry: 1hua tac vu; crda/o-
ed m.. thua tac vu chuc thanh
Ninjung //ec/cau. 1han hoc
tìcn dan (Iaì Han)
Ninor: Nho, bc, thu; vì thanh
nìcn (dk 97); m. crders. cac
chuc nho; m. orco/e/s. cac
tìcn trì ‘nho’; lr/ars m.. anh
cm hcn mon
Ninorites: Anh cm hcn mon
(Iong Phanxìco)
Ninority: 1hìcu so; tuoì vì
thanh nìcn
Ninster: Nha tho lon (thuong
la cua tu vìcn)
Niracle: Phcp la; dìcu kv dìcu;
m. o/aus. kìch ton gìao
Niraculous Heda/. Lình anh
(anh tuong IN lam phcp la,
Parìs, Cathcrìnc Labourc, n.
18J0)
Nisanthrope: Chct doì, vcm
thc
Nishehaviour: Cu xu saì traì,
khong phaì cach/phcp, thaì do
khìcm nha
Nisheliever: Nguoì khong tín
nguong
Nisconduct: Cu xu saì phcp,
hanh dong saì traì; hanh su/ xu
lv cau tha; lang nhang tinh
cam; hanh kìcm xau
Niserere: 1v b0 (b1) ("\ìn xot
thuong")
Nisery: Cung cuc, khon cung;
bat hanh, taì hoa
Nishnah: Sach Nìshnah (suu
tam luat lc Io thaì)
Nismarriage: Hon nhan:
khong hoa hop cm am, thìcu
hanh phuc
Nisogyny: Chct phu nu, vcm
nu
Nissa: 1hanh Lc, Lc Nìsa
Nissal: Sach lc
Nissing //o/. Khau [con|
khuvct
Nissio: Su mcnh; m. caoco/ca.
uv nhìcm thu; m. 0e/. vìcc 1C
phaì guì; su mcnh 1C uv thac
Nissiology: 1ruvcn gìao hoc
Nission: Su mang; vìcc hoac
vung truvcn gìao; d/c/oe m.. su
mang cua mot Ngoì \ì 1C;
nhìcm xuat
b04
Nissionary: Nha: truvcn gìao,
thua saì
Nissioner: Nha truvcn gìao
Nitre: Lc mao/mu lc CN
Nithraism: Iao Nìthra
Nixed: Lan lon, pha tron; m.
b/ess/oa. caì mav ma laì chua
cav; m. c/a//ce. chcn ruou co
pha nuoc (lc Nìsa); m. marr/-
aae. hon phoì hon hop (dk
1124tt); m. re//a/co. ngan tro
khac dao (hon phoì, dk 198J)
Nnemonics: 1huat nho (gìup
trí nho)
Nodalism: Lac thuvct hinh
thaì (cho rang ßa Ngoì chi la ba
"cach thc" cua cung mot Ngoì
\ì duv nhat)
Nodality: Iang thuc; thc thuc;
phuong/cach thuc
Node: Hinh thuc; dang thuc,
cach thc/thuc; mcdes c/
resocos/b////u lmcra///uï. mo
dang trach nhìcm luan lv (hoc
thuvct cua J. Iìnnìs va C.
Crìscz)
Nodel: Nau, kìcu, mo hinh; mo
bìcu/mau; guong mau
Noderate: 1ìct chc; on hoa,
dìcu do
Noderator c/ //e car/a. Cìam
su gìao phu; saoreme m.. bc
trcn tong quvcn
Nodernism: Chu nghia doì
moì; tu ngu moì
Nodernity: Hìcn daì tính
Nodes: Am gìaì binh ca
Nodesty: Khìcm ton/nhuong;
doan trang, nct na
Nodus: Cach thuc; cung cach;
m. coeraod/. cach thuc hanh
dong, cung cach tìcn hanh; m.
c/ceod/. cach song; tam uoc
Nohammedanism: Hoì gìao
Nolech or Hc/cc/. 1han o
nhuc (2\ 2J:10; Cr J2:Jb)
Nolinism: 1huvct Nolìna (†
1b00)
Nonad: Ion tu; don sình vat
Nonadism: Ion tu thuvct (moì
phan tu -vat chat va tình than-
dcu dung doc lap)
Nonandry: Chc do nhat phu
(mot chong)
Nonarchianism: Lac thuvct
doc nhat than vì (chu truong
chi co mot Ngoì \ì doc nhat
trong 1C)
Nonarchical b/s/co. CN doc
nhìcm
Nonarchy: Chc do quan chu;
1C nhat nguvcn nhat vì
b0b
Nonastery: Ian/tu vìcn
Nonastic: 1huoc dan/tu vìcn,
phong cach dan si
Nonasticism: Loì song dan
vìcn, an tu
Nonenergism or Hcoceoera-
le/ï/sm. Lac thuvct don nang
(cho rang trong IK chi co mot
nang luc doc nhat hoat dong, do
la nang luc thìcn tính, tk 7; x.
Hcoco/us///sm va Hcoc//e////sm)
Nonergism: 1huvct doc tac
(mot minh 1hanh 1han tac
dong thanh hoa con nguoì)
Nongolism: ßcnh Iown, bcnh
Lang-don-Iao
Nonism: Nhat nguvcn thuvct
Nonition: Canh cao; canh gìoì;
gìav goì ra toa
Nonitum: Khuvcn cao
Nonk: Ian si, tu si dong chìcm
nìcm, tang lu
Nonocentric: Ioc tam, huong/
quv doc tam
Nonoenerg(ct)ìsm: \.
Hcoeoera/sm
Nonogamist: Ng. thco thc chc
mot vo mot chong
Nonogamy: 1hc chc: mot vo
mot chong, don hon, nhat phu
nhat phu
Nonogenesis: Sình san don
thuc, dong nguvcn
Nonogenism: 1huvct doc to
Nonograph: Chuvcn khao
(cong trinh nghìcn cuu)
Nonogyny: Chc do doc thc
(mot vo)
Nonolatry: 1ho duv mot than
(du tìn co nhìcu)
Nonophyletism: 1huvct doc
chì/toc
Nonophysi(ti)sm: Lac thuvct
nhat tính (IK chi co mot ban
tính la thìcn tính)
Nonopsychism: 1huvct nhat
hon (mot hon thìcng cho ca
nhan loaì: Avcrrocs)
Nonotheism: Ioc [nhat| than
gìao
Nonothele(i)tism: Lac thuvct
nhat chí (cho rang IK chi co
mot v chí doc nhat la v chí 1C,
tk 7)
Nonsignor: Iuc ong
Nonstrance: Nat nhat, hao
quang
Nontanism: Lac gìao Nontano
(tk 2-J, kha c kho va ca m ta ì ho n)
Nonth's m/od. Lc gìo J0 ngav
Noonies: 1on phaì Noon
(Nun)
b0b
Noral: Luan lv, dao duc; m.
araameo/. tam cu dao (lav
tìcng luong tam lam bang cu
dc chung mình 1C hìcn huu);
m. cer/a/o/u. xac tính uc quvct
(thuc su co kha nang la dung/
sc xav ra); m. cer///ade. xac tín
uc quvct (tìn chac la dung); m.
ccosc/eoce. luong tam; m.
dece/comeo/. qua trinh phat
trìcn luan lv dao duc hoac
luong tam; m. de/erm/oao/s.
dìcu kìcn luan lv; m. d//emma'
emeraeocu. luong thc/khan
trang luan lv (can tuc thoì lav
phan doan luan lv gìua haì phía
xcm ra dcu chính dang hoac
nguoc laì, dc hanh dong); m.
d/sc/o//oe. lc luat luan lv; m.
ec//. su ac luan lv (toì loì); m.
accdoess. dìcu thìcn luan lv;
m. /osao//u. doì baì luan lv, doì
phong baì tuc; m. /adameo/.
phan doan luan lv; m. /aa. luat
luan lv; m. ///e. doì song luan
lv; m. crder. trat tu luan lv; m.
oerm/s/ceoess. buong tha
phong hoa; m. oersco. phap
nhan; m. o///csco/u. dao duc
hoc; m. ocs///c/sm. dao duc
thuc chung chu thuvct; m.
rearmameo/. phong trao
chan/phuc hung luan lv dao
duc (tk 19); m. seose. cam
thuc luan lv; m. saoocr/. ung
ho tình than; m. //ec/cau. than
hoc luan lv; m. c/r/aes. nhan
duc luan lv
Norale: 1ình than, chí khí
Noralist: Nha dao duc hoc
Noralistic: 1huoc chu nghia
duv luan lv; dao duc co chap;
ua dav doì
Norality: Luan lv, dao duc, dao
nghia; duc hanh; m. o/au. kìch
luan lv (thoì 1rung co: tranh
luan gìua 1hìcn va Ac)
Norals: Luan thuong dao lv,
dao nghia
Noravian 8re//reo lC/arc/ï.
CH Noravìa (tua nhu 1ìn lanh)
Norganatic Harr/aae. Hon
nhan dì dang (ng. quv toc kct
hon voì thu dan)
Normons: Cìao phaì Nocmon:
CH IK cua cac thanh thoì cuoì
cung (thìcn nìcn gìao; x.
La//er-0au S.)
Norning c//er/oa. Kình dang
ngav (cho 1hanh 1am Chua)
Norphology: Hinh thaì hoc
b07
Nortal: Chct, hav chct, phaì
chct, lam cho chct; m.
rema/os. tu thì, dì haì/cot; m.
s/o. toì trong
Nortality: 1ính hav/phaì chct;
tv lc chct
Nortilication: Ham minh,
hanh xac, kho chc
Nortuary: Nha xac
Nosaic: 1huoc No-sc; m. Laa.
Luat Nosc
Noslem: Hoì gìao
Nosque: Nha tho Hoì gìao
Notet: 1hanh ca chau phcp
lanh
Nother: Nc, mau; H. C/arc/.
Cìao hoì Nc; m. ccao/ru. 1o
quoc, mau quoc, quc huong;
m. c/ Ccd. Nc 1C; m. Saoer/cr.
Nc bc trcn; m. sarrcaa/e: ng.
thav thc mc, thc mau
Notherhood: 1ính mc, chuc/
dao lam mc
Notivation: Iong co/luc, lv do
thuc dav
Notivational //erarc/u: ßac
thang dong co
Notto: Phuong cham, cach
ngon, cham ngon; khau hìcu
Notu proprio: 1u sac; rescr/o/
m. o.. phuc nghì nhìcm v (dk J8)
Notus: Iong/ung/xuc cam
m. or/mc-or/m/. d. c. so thuv
(phan xa, khong v thuc)
m. secaodc-or/m/. dong cam
ban v thuc; m. secaod/. dong
cam v thuc
Nournl-/oaï. 1han khoc;
thuong tìcc; tang toc, sau tham
Novahle /eas/s. Lc dì dong
Novement: Chuvcn dong, van
chuvcn, v.dong; cu dong, hoat
dong; bìcn dong; xuc dong;
nhac doan; phong trao
Nover: Iong tac nhan; dong co
/ luc; ng.: phat dong, chu xuong,
chu dong, dc xuat; or/me m..
nguvcn dong tac nhan; nguvcn
dong luc; nguvcn nhan vo
nguvcn nhan (1C); aomcced
m.. nguvcn dong tac nhan bat
bìcn
Nozarahic r//e. Lc dìcn
Nozarab (1av ban nha)
Nozzetta: Ao khoac ngan (CN
va ICH thuong dung, khoac
lcn ngoaì ao dong)
Nultilocation: Phuc taì (hìcn
dìcn taì nhìcu noì cung mot luc)
Nultiple: Nhìcu; phuc tap; boì
so; m. oerscoa///u. nhan cach
da dang
b08
Nultiplicity: Nhìcu, vo so; da
dang
Nultipresence: \.
Ha////cca//co
Nuratorian /raameo/ lcaocoï.
ßan manh thu muc Nuratorì
(xua nhat -cuoì tk 2- ghì tcn
cac sach trong 1an Loc)
Nurder: Cìct nguoì, sat nhan;
tan sat
Nusical /os/rameo/s. Nhac
cu/khí
Nusician: Nhac si; nhac cong
Nuslim: Hoì gìao
Nustum: Nuoc nho cp (truoc
khì lcn mcn thanh ruou)
Nutation: ßìcn/thav doì; dot
bìcn; thav thc, thuvcn chuvcn;
chuvcn nhuong; chuvcn hoa
Nutatis mutandis: Ioì nhung
gi can phaì doì, voì nhung sua
doì thích dang
Nutilation: Cat mat/huv hoaì
mot phan co thc, lam cho quc
quat, tan tat; pha hu/hong; cat
xcn (van ban)
Nutualism: Ho sình/tro;
thuvct/phong trao tuong tc
Nutuality: 1rao doì qua laì; gìup
do lan nhau, ho tuong/ tro tính
Nyriad: Nuon van, vo so
Nyron: Iau thanh
Nystagogic: 1huoc vìcc khaì
tam
Nystagogue: Nguoì khaì tam
Nystagogy: Khaì tam (dan
nhap vao mau nhìcm)
Nysterium: Nau nhìcm
m. /remeodam. mau nhìcm
khung khìcp
Nystery: Nau nhìcm; huvcn
nhìcm; huvcn bí; m. ca//s. ton
phaì than bí; m. c/ /o/aa//u. m.
nh. toì ac; m. c/ //e Rcsaru.
mau nhìcm man coì; m. o/au.
kìch ton gìao; m. re//a/cos. ton
gìao huvcn bí; m. //ecru. hoc
thuvct mau nhìcm (0. Cascl)
Nystic: ßac than nghìcm (than
hìcp uvcn nghìcm; vaa~ than
bí)
Nystical: 1han nghìcm, than
cam; huvcn nhìcm; m. 8cdu.
Nhìcm 1hc; m. evoer/eoce.
kình nghìcm than cam, than
nghìcm; m. /mmc/a//co '
sacr///ce. sat tc/hv tc huvcn
nhìcm; m. ///e. doì song than
nghìc m; m. marr/aae. nhìcm
hon; m. seose c/ Scr/o/are. v
nghia than nghìcm hoac bìcu
tuong cua K1; m. so/r//aa///u.
b09
tu duc than nghìcm; m.
//ec/cau. than hoc than
nghìcm;m. ao/co. nhìcm hìcp
Nysticism: 1huc taì/hìcn
tuong than nghìcm, khoa than
nghìcm
Nyth: Huvcn thoaì; than thoaì,
chuvcn hoang duong
Nythical: Huvcn thoaì, hoang
duong
Nythicism: 1han thoaì thuvct
Nythism: 1han thoaì tính
Nythologist: Nha chuvcn mon
vc than thoaì hoac than thoaì
hoc
Nythologize: 1han thoaì hoa
Nythology: Huvcn/than thoaì
hoc
b10
N
Nahi: 1ìcn trì, ngon su
Nahum: Na-khum, Nk
Naivel-/uï. Ngav tho; ngav ngo,
kho khao
Name: 1cn, danh
Holy N.: 1hanh Ianh Cìcsu
o. dau. ngav lc bon mang
(ngav mung tcn thanh)
Narcissism: Aì kv, tu kv aì mo
Narcotic: 1huoc mc, gav mc;
ma tuv
Narrative: 1rinh thuat, tuong
thuat, kv thuat, kc chuvcn
n. ol thc ìnstìtutìon: phan
tuong thuat vìcc lap 1hanh 1hc
o. //ec/cau. than hoc kv thuat
Narrow: Hcp, chat; hcp hoì
o.-m/oded. dau oc hcp hoì, nho
nhcn
Narthex: 1ìcn phong/duong
(phan truoc: tu cua vao cho toì
long chính nha tho; x. ces//ba/e)
Natality: 1v lc sình dc
National: 1huoc dan toc, quoc
gìa; kìcu dan
N. Ca//c//c C/arc/. CH c. g.
quoc gìa (lv khaì; x. 0/d
Ca//c//csï. o. oar/s/. gìao xu
tong dan (cung la tong nhan:
danh cho gìao huu thuoc mot
goc quoc tìch, dan toc, van
hoa... nao do, song taì mot
vung trong nuoc khac)
Nationalism: Chu nghia: dan
toc, quoc gìa
Nativism: Chu nghia ban xu
(Hoa kv); thuvct: bam sình,
tìcn thìcn tính
Nativity: Lc Sình Nhat; N. c/
0ar Lcrd. Lc Cìang Sình; N. c/
//e 8/essed \. Haru. Sình Nhat
Iuc 1rình Nu Narìa
Natura: 1hìcn nhìcn; o.
oa/araos. thìcn nhìcn sang tao
(1C); o. oa/ara/a. th. n. thu tao
Natural: 1hìcn nhìcn; tu
nhìcn; bam sình; o. c///d. con
ngoaì hon (hoang); o. /am//u
o/aoo/oa. kc hoach hoa gìa
dinh thco phuong phap tu
nhìcn; o. a///. thìcn tu;
o. //s/cru. van vat hoc; o. /aa.
luat tu nhìcn; o. crder. tu
nhìcn gìoì; o. rescarces. taì
nguvcn thìcn nhìcn;
o. rece/a//co. mac khaì tu
nhìcn; o. r/a//s. nhan quvcn tu
nhìcn; o. sc/eoces. cac nganh
khoa hoc tu nhìcn, tu nhìcn
hoc; o. se/ec//co. chon loc hoac
b11
dao thaì tu nhìcn; o. //ec/cau.
than lv hoc, bìcn than luan
(dua thco lv trí ma tim hìcu vc
1C; Rm 1:20)
Naturalism: Chu nghia tu
nhìcn (phu nhan sìcu nhìcn;
thco khuvnh huong thuvct duv
thuc va chu nghia hìcn thuc)
Naturalist: Nha tu nhìcn hoc
Nature: 1hìcn nhìcn; ban tính
d/c/oe o.. thìcn/than tính
/amao o.. nhan tính
Naturism: Chu nghia thìcn
nhìcn (lav thìcn nhìcn lam goc
ngav ca cho ton gìao; dung
thìcn nh. vao phuong phap trì
lìcu; tro vc voì th. nhìcn: song
gìua th. nhìcn, dung thuc an tu
nh. va «mac ao tu nhìcn» tuc la
thco mot khoa than; x. oad/sm)
Nave: Long nha tho
Nazarene or Na:creao. Ng.
Na-da-rct; phaì Na-da-rct (kìto
huu thoì dau)
Nazareth: 1hanh Na-da-rct
Nazarite or oa:/r//e. 1huoc
phaì Na-dìa (thanh hìcn va gìu
mot so loì khan, x. 1l 1J:b-7;
1b:17; Is b:1-21; Cv 18:18)
Nazism: Chu nghia quoc xa
Necessitas: Nhu cau; can/tat
vcu, can thìct; o. ccoaraeo//ae:
tat vcu/ thìct: thong lv, thuong
lc (thco lc thuong va boì tuong
hop voì cac lv lc khac);
o. ccoseaaeo//ael//sï. tat vcu
/thìct: di hau, hau kct
Necessity: Can/khan thìct; bo
buoc; nhu vcu pham; tat vcu
tính (doì laì voì cco//o-aeocu.
bat tat, ngau nhìcn, dot xuat);
ao/ecedeo/ o.. tat vcu: di tìcn,
tìcn hanh; araameo/ c/ o.. lv
chung duv tat vcu; ccoseaaeo/
o.. tat vcu: di hau, hau kct; o. c/
ccac//co. can thìct vi bat buoc
(khong thc lam khac); o. c/
aca/. can thìct vi muc tìcu
(nham toì); o. c/ meaos. can
thìct vi la phuong tìcn (phaì
dung)
Necrology: So tu; tìcu su nguoì
chct
Necromancy: 1huat chìcu hon,
dong bong
Necrophilia: Loan dam tu thì
Necropolis: Nghia dìa, baì tha
ma
Negation: Phu dình; phu nhan,
tu choì
b12
Negative: 1ìcu cuc, phu dình,
tu choì; o. //ec/cau laauï. than
hoc phu dình (dung con duong
phu dình dc tim hìcu vc 1C)
Negativism: Chu nghia phu
dình; thaì do tìcu cuc
Neglect: Khình xuat, sao lang,
chcnh mang, bo bc
Negligence: \. oea/ec/
Nehemiah: No-khc-mìa, Nkm
Neighho(u)r: Ng.: hang xom,
lang gìcng, bcn canh; dong loaì
/cce c/ o.. vcu thuong: tha
nhan, dong loaì
Nem con loem/oe
cco/rad/ceo/eï. l//coa mc/ a/
o/ao dc/ï Iong thanh/ loat tan
thanh, hoan toan nhat trí
Nemesis: Nu than bao phuc/
ung
Neo-: 1an, moì
Neo-Catholics: 1an Cong gìao
(Anh gìao hoac mot so gìao
phaì 1ìn lanh)
Neocatechumenate: Phong
trao tan du tong
Neo-chalcedonianism: 1ruong
phaì 1an Calccdonìa
Neolithic: 1an thach daì (x.
mesc/////c, va oa/ec/////c)
Neologism: 1an tao tu, tu ngu
moì
Neo-orthodoxy: 1an Chính
thong (K. ßarth)
Neophyte: 1an tong
Neoplatonism: 1an hoc thuvct
Plato
Neo-scholasticism: Hoc thuvct
tan kình vìcn
Neo-thomism: 1an hoc thuvct
1oma
Nepotism: 1hoì con ong chau
cha, chc do gìa dinh trì
Nescience: Khong bìct, vo trì,
bat kha trì
Nesteia: An chav kìcng thìt
(Iong phuong)
Nestorianism: Hoc thuvct
(CH) Ncstorìo, Canh gìao
Nether world: Am tv/phu
Network: Lìcn Ioan (Cong
gìao o Nv)
Neurasthenia: Chung suv
nhuoc than kình
Neurosis: Chung loan than
kình chuc nang; nhìcu tam
Neuter: 1rung tính, gìong
trung; vo tính; trung lap
New: No ì, ta n; ta n tìc n; o. bcro.
trc so sình; o. ccceoao/. gìao
uoc moì; o. crea//co: cong
b1J
trinh tao dung moì, tao vat moì
o. /ce. Lva moì (danh hìcu IN)
o. Tes/ameo/: 1an Loc
News: 1ìn tuc;
accd o.. tìn mung
Nexus: Noì kct; quan/lìcn hc
caasa/ o.. quan hc nhan qua
Nicaea or N/cea. Nìcca (cong
dong n. J2b, 787)
Nicene Creed. Kình tìn kính
Nìcca
Nicolaitans: Lac gìao Nìcola
(Kh 2:b)
Night: Icm toì, canh toì tam
o. c/ //e sca/. dc m dcn ta m ho n;
o. c/ //e seoses. dcm dcn cam
quan; o. c/ //e so/r//. dcm dcn
ta m tha n; o. orauer. gìo kình to ì
Nightmare: Ac mong
Nihil ohstat: "Khong gi ngan
tro" (co thc an hanh)
Nihilianism: 1huvct hu vì (cho
rang nhan tính IK chi la hu vì
hoac la ao thc)
Nihilism: Hu vo thuvct, dìct
tính thuvct
Nimhus: Hao quang, vang sang
Nirvana: Nìct ban
Nisi: 1ru phì, voì dìcu kìcn;
tam thoì; decree o.. nghì quvct
(lv hon) voì dìcu kìcn
Noah: No-c; N'-s ar/. 1huvcn
No-c
Nohility: Cao thuong, thanh
cao; thanh nha; quv toc/phaì
Nohle: Cao quv; quv toc/phaì
o. aaards. can vc thuong trat
(cua ICH; Iuc Phaolo \I gìaì
tan nam 19b8)
Noel: No-cn
Noctamhulism: Chung mong
du
Nocturn: Kình dcm (vaa: gom
Kình sach va Kình sang cua
Phung vu gìo kình ngav nav)
Nocturnal em/ss/co. Nong
dì/tình
Noesis: 1u duv; nhan thuc; trì
nang
Noetic: 1huoc: lv trí, tình than,
trì nang
Nolascans: \. Hercedar/aos
Nomadism: Chc do: du muc,
du cu
No man’s land: \ung dat vo
chu (nam gìua haì quan tuvcn)
Nomenclator: Nha: thuat ngu
hoc, danh phap (khoa dat tcn);
ng. xuong danh (cac vì khach)
Nominal: 1huoc tcn, danh tu;
chi co tcn (huu danh vo thuc),
thco danh nghia, hu vì;
b14
o. aa//cr//u. hu quvc n; o. ca/ae.
gìa trì danh nghia; gìa phap
dình (tìcn tc)
Nominalism: 1huvct duv danh
Nominative: Ianh cach (hinh
thaì cua tu lam chu ngu)
Nomism: 1huvct duv luat, nao
trang vu luat phap; ccceoao/a/
o.. hoc thuvct duv Luat gìao uoc
Nomocanons: Cac bo suu tap
luat (gom ca gìao luat lan dan
luat trong khoang cac tk 4-7)
Nomos: Luat, quv luat
Non-: Khong, vo, bat, phì
o. be//ecer. ng.: khong tín
nguong, vo tín;
o. c/a/cedco/ao. khong nhan
cd Calccdonìa; o.-c/r/s//ao.
khong kìto; o. ccmm///a/.
khong cam kct, lung lo, nuoc
doì; o.-ccoceo/aa/. phì khaì
nìcm; o.-cco/ess/coa/. phì tín
phaì; o. cco/crm/s/. phì cong
lc; cu dong hoa, khong thco
thoì; ng. khong [chìu| thco
quoc gìao (Anh gìao);
o. ccosamma//co. bat hoan
hop (hon phoì; dk 1b97);
o.-d/scars/ce. phì suv lv/luan;
o.-/deo///u. bat dong nhat tính;
o.-/o/erceo//co. khong can
thìcp; o.-o/ace/. phu quvct
o.-orc///era//co. han chc/ cham
dut pho bìcn; o.-re/ev/ce. phì
phan tinh
None: Cìo thu chín (nhat tung)
Nonviolence: ßat bao dong,
hìcu hoa (khuoc tu bao luc)
Noogenesis: 0ua trinh: phat
sình trí khon, hinh thanh tam
trí
Noosphere: 1rí quvcn, canh
gìoì tam lình
Norm: 0uv tac/pham, tìcu
chuan, chuan muc
Norma: \. ocrm
o. ocrmaos (normatìvc norm):
quv pham chuan tac;
o. ocrma/a ldeoeodeo/ o.ï.
quv pham quv dình (phu thuoc)
Normative: 1huoc: quv pham,
tìcu chuan, chuan muc
Notary: Cong chung vìcn, luc
su (dk 484)
Notes: Iìcm ghì, chu cuoc; dac
dìcm; o. c/ //e C/arc/: Iac
tính (huu hinh) cua CH;
//ec/ca/ca/ o.. dình muc than
hoc (bac thang gìa trì gìao lv
dung dc xac dình muc do chính
tín cua cac dìcm, cac van dc,
cac lap truong than hoc... o
b1b
trong hc thong tín lv; gom cac
dình muc nhu: de //de/thuoc
[noì dung| duc tìn [do mac khaì
mình nhìcn cua 1C|, de //de
de//o//a/thuoc duc tìn mình
dình, orcv/ma //de//can tín,
//ec/ca/ce cer/a'xac dang vc
mat than hoc; nguoc laì thi co:
//ec/ca/ca/ ceosares. \.
//ec/ca/ca/)
Nothingness: Hu vo/khong
Notion: Y nìcm, khaì nìcm;
l/rcoa TCï bìct kv, dac thu
cach, tu cach (cua moì Ngoì
trong 1C ßa Ngoì)
Notional: 1huoc khaì nìcm;
thuan lv, tu bìcn; l/rcoa TCï
thuoc dac thu cach, tu cach;
o. ac/s. hanh dong bìct kv, dac
thu cach (rìcng cua moì Ngoì
trong 1C)
Notoriety: Ro rang, ranh ranh,
hìcn nhìcn, aì cung bìct, tìcng
ta m, no ì tìc ng (ca ch rìc ng la xa u)
Notorious: \. oc/cr/e/u. o. /ac/..
su kìcn: da ranh ranh, to tuong
(dk 1b)
Noumemon: ßan thc, tu thc,
thuc thc (cua "hìcn tuong");
(Kant) doì tuong truc gìac trí
thuc
Noun: Ianh tu
Nous: 1rí khon/tuc, tình than
Nouvelle theologie: 1han hoc
moì (trao luu doì moì than hoc
taì Phap, do Y. Congar, H. Ic
Lubac...chu xuong: bì 1hong
dìcp Hamao/ aeoer/s [n. 19b0|
chi trích)
Novatianism: 1huvct
Novatìano († 2b7, cam tha toì
trong)
Novelty: Noì mc; moì la; tan
pham
Novena: 1uan chín ngav
Novice: 1ap sình; ng.: tap su,
chua co kình nghìcm
Novissima: Cac dìcu cuoì
cung, thuc taì thoì canh chung;
de Ncc/ss/m/s. canh chung hoc
Novitiate: 1ap vìcn, nha tap;
thoì kv o nha tap
Nuance: Sac thaì; tìcu dì
Nuhility: 1uoì: cap kc, cap hon,
kct hon
Nuclear: 1huoc hat nhan;
o. de/erreoce. [vu khí| hat
nhan kình cu (nham ngan
chan bang cach lam cho so)
o. /am//u. gìa dinh hat nhan
(tìcu gìa dinh: chi gom cha mc
b1b
va cac con); o. //ss/co. phan ra
hat nhan, phan hach
Nudism: Khoa than; chu nghia
khoa than
Nudity: 1ran truong; tran truì
Nullilication: Huv bo, vo hìcu
hoa, baì hìcu (dk 10)
Nullity: \o hìcu, bat thanh; ng.
bat taì
Numher: So, so luong; nhom,
bon; tìct muc; nhìp dìcu;
o. c/ //e 8eas/. so cua Con 1hu
(~bbb: Kh 1J:18)
Numhers: Ian so, Is
Numen: 1han
Numinosum: 1han thìcng
Numinous: 1han thìcng, lình
thìcng; sìcu trí
Nun: ßa so, nu tu, nì co (Nha
Phat)
Nunc: ßav gìo; o. d/m////s. ca
vình Sìmcon (Lc 2:29-J2);
o. s/aos. hìcn taì vinh hang
Nunciature: 1oa/chuc su than
1oa thanh
Nuncio: Su than 1oa thanh
Nunnery: Nu tu vìcn
Nuptial: 1huoc: hon nhan, hon
lc; o. b/ess/oa. phcp lanh hon
phoì; o. Hass. 1hanh Lc hon
phoì; o. mus/eru l~bao//smï.
mau nhìcm hon uoc
Nurture: Nuoì nang, duong duc
Nutus (-um): Cu chi (ra hìcu
bang dau: gat/lac dau; vg. thu
khang: gat dau dong v), dau
chi; dau to v, chi thì, mcnh
lcnh (x. ad oa/am: thco v...)
Nymphomania: Chung nu
cuong dam
b17
O
0 Antiphons: Iìcp ca daì (cac
dìcp ca bat dau bang chu 0. 17-
2J thang 12)
0ath: Loì thc, thc uoc; tuvcn
thc (dk 1199); c. c/ //de///u.
tuvcn thc trung thanh;
orcm/scru c.. loì thc hua
0hadiah: 0-va-dìa, 0v
0hduratel-cuï. Cung coì, sat
da; ngoan co, chaì da, cung
long
0hedience: \ang loì, vang
phuc, phuc tung; c. c/ /a///.
v.ph. duc tìn (Rm 1:b); c. c/ //e
ocoe. khu vuc thuoc quvcn
gìao hoang
0hediential oc/eocu. 1hu
nang than hoa tuv phuc (nhan
tính [tao vat| nho on sung ma
duoc "than hoa")
0hedientiary: \ìcn chuc tu
vìcn (do bc trcn bo nhìcm)
0heisance: 1on kính/sung; cuì
dau/minh, phuc baì
0hiter dicta: Nhan tìcn ngon
(loì noì lcn vi nhan tìcn)
0hituary: Loì cao pho, aì tín; so
tu/tang; thuoc ng. chct
0hject: Io vat; khach thc; doì
tuong, muc tìcu; bo ngu;
/crma/ c.. doì tuong mo thuc;
ma/er/a/ c.. doì t. chat thc
0hjectl-/coï. Khang bac, bac
bc, phan/chong doì; (dat) van
nan; cao tì (dk 14b0);
ccosc/eoc/cas cb/ec//co
lcb/ec/crï. (ng.) tu choì vi
luong tam (khong cho phcp:
quan dìch)
0hjectilyl-/ca//coï. Ioì tuong
hoa; khach thc hoa; khach
quan hoa
0hjective: Khach quan; khach
thc; muc dích/tìcu; c. mcra///u.
luan lv khach quan; c. reocr/.
bao cao khach quan
0hjectivism: Chu nghia khach
quan
0hjectivity: Khach quan tính;
thaì do: khach quan, vo tu
0hlates: Hìcn si (tu si thuoc
mot so Iong tu nam nu khong
co loì khan long trong, nhu
Iong 0.N.I, Iong Phanxìco dc
Salc, v.v...); gìao dan tu hìcn
cho 1C dc phuc vu tu vìcn; gìao
dan dong ba
0hlation: Iang hìcn, tc lc; tc
pham, lc vat; c. //ecru. hoc
b18
thuvct dang hìcn (1hanh 1hc)
0hlative: 1huoc dang hìcn;
c. /cce. tinh vcu dang hìcn
0hligation: ßon phan, trach
vu, nghia vu; mcra/ c.. bon
phan luan lv
0hnuhilation: Y thuc u am,
tam trí lu mo
0hreption: Noì dìcu gìa doì,
gìan doì (dk bJ §2)
0hscene(-ìtv): 1uc tiu, ta dam,
khìcu dam
0hscurantism: Chính sach
ngu dan
0hscure: 1oì tam; toì nghia
0hservance: 1uan thu; quv luat
0hservant: Co oc quan sat,
tình v; tuan thu; nghìcm thu
0hservants l-//oesï. 1u si
Iong Phanxìco nghìcm thu
(0IN)
0hservation: 1uan thu; quan
sat, thco doì; nhan xct, phc
binh; khìcn trach
0hserve: 1uan gìu; quan sat
c. a /es//c//u. mung: mot dìp,
mot ngav lc
0hsession: Am anh; sav mc;
d/abc//ca/ c.. quv am
0hstacle: Chuong ngaì
0hstinacy: ßuong binh, uong
nganh, ngoan co; daì dang
0ccamism: Hoc thuvct 0ccam
(0ckham † 1J47)
0ccasion: Iìp, co hoì; c. c/ s/o.
dìp toì
0ccasionalism: 1huvct duv co;
hoc thuvct co hoì (1. phu nhan
moì thu nguvcn nhan thu tao,
va chu truong 1C la nguvcn
nhan duv nhat hoat dong noì
moì thu tao; cac thu tao chi la
nhung co hoì; 2. mot dang thuc
than hoc cua chu thuvct co hoì:
khong phaì la nguvcn nhan
phu tuv hav dung cu, cac bí
tích chi la nhung co hoì cho
hanh dong cua 1C)
0ccidentalism: Chu nghia
phuong 1av
0ccult: ßí an, chc gìau, kín
dao; sau kín, huvcn bí;
c. ccmoeosa//co. dcn bu (bu
chi) kín dao
0ccultism: Huvcn bí hoc
0ccupational: 1huoc: nghc
nghìcp, cong vìcc; c. d/sease:
bcnh nghc nghìcp; c. /a:ard.
nguv co nghc nghìcp;
c. //eraou. chua trì bang cong
vìcc (trao vìcc cho lam)
b19
0ccurrence: ßìcn co, co hoì,
van hoì, truong hop; trung ngo,
lc trung (haì dìp lc dcn cung
mot ngav)
0ckhamism: 1huvct 0ckham
(x. 0ccam/sm)
0ctatheuch: ßat kình (8 cuon
dau cua Kình 1hanh)
0ctave: 1uan bat nhat; ngav
thu tam; quang tam (nhac)
0cular ccmmao/co. Ruoc Lc
bang mat (Chau Ninh 1hanh)
0de: 1ho ca ngoì; (Iong
phuong) mot phan cua Lc quv
0des c/ Sc/cmco. 1hanh vình
Sa-lo-mon (nguv thu)
0dious /aa. Luat daì trung
(«dang ghct»: can phaì duoc
gìaì thích thco nghia hcp)
0dium theologicum: Ycm khí
than hoc (noì gìan khì tranh
luan vc than hoc)
0do(u)r: Nuì, hoì xong, huong
thom; tìcng tam (tot hav xau);
c. c/ saoc///u. danh thom duc
hanh, co tìcng la thanh thìcn
0ecumenical: Iaì kct; toan thc
gìoì, toan vu; c. ccaoc//. cd
chung, cd hoan vu (dk 749 §2)
c. mccemeo/. phong trao daì
kct; c. oa/r/arc/. thuong phu
Constantìnop; c. //ec/cau. than
hoc daì kct (sìcu gìao phaì)
0ecumenism: Phong trao/ tình
than daì kct
0edipus ccmo/ev. Nac cam
0díp
0llendl-eoce, -eoseï. \uc
pham, lam mat long, pham toì,
vì pham; chuong ngaì; thuong
ton; tan cong
0ller: Iang hìcn; dang tìcn;
ban tang
0llerings: Lc pham, lc vat;
tang pham; khoan dang cung
0llertory: Phan dang lc;
c. cc//ec//co. lac quvcn (luc
dang lc); c. scoa. ca tìcn lc
0llice: Su vu, gìao vu, chuc vu,
tac vu; nhìcm vu (dk 747tt); co
quan; nghì thuc; d/c/oe c.. kình
nhat tung, than vu;
ecc/es/as//ca/ c.. gìao vu; Holy
O.: [1hanh| ßo [gìao lv| duc
tìn; c. c/ //e dead. gìo kình cau
cho tín huu qua co; c. c/
read/oas. kình sach
0llices c/ C/r/s/. Cac chuc
nang IK (vua, tìcn trì, tu tc)
0llicial: Lv vìcn taì phan,
tham phan; chính thuc
0lliciant: Chu su; chu tc
b20
0lliciate: Cu hanh lc; thì hanh
chuc vu
0llicious: Khong/ban chính
thuc; an can, sot sang (gìup do)
0ikonomia: Kc hoach 1C;
or/oc/o/e c/ c.. nguvcn tac
khoan dung
0ikoumene: "1hc gìoì co nguoì
o," hoan cau
0il: Iau; c. c/ ca/ec/ameos. d.
du tong; c. c/ //e s/c/. dau
bcnh nhan; c. s/cc/s. binh dau
thanh
0intment: \uc dau
0ld: Cìa, lao; cu, cuu, co, xua;
c. be//ecers. tín huu co (Nga);
c. Ca//c//cs. cong gìao co (lv
khaì sau cd \atìcano I);
0. Tes/ameo/. Cuu Loc
0ligarchy: Chính thc phìct toc,
chc do dau so
0mhrellino: 1an/long chc
0mega: Chu W (omcga: cuoì
cung); c. oc/o/. dích dìcm cuoì
cung lTe///ard de C/ard/oï
0men: Iìcm bao, trìcu chung
0mission: ßo sot, bo qucn,
thìcu sot; s/o c/ c.. loì thìcu sot
0mnipotence: 1oan nang
0mnipresence: Hìcn dìcn
khap moì noì, toan taì
0mniscience: 1oan trì
0nanism: Hu dam (gìao hop
gìan tình/nua chung: chu lav tu
tcn cua 0nan trong KT: St
J8:8-10); thu dam
0ne: Not; T/e /c// 0.. quv su;
T/e Hc/u 0. c/ Ccd. Iang
1hanh cua 1C (Nc 1:24)
0neirism: Chung mong thuc
(thav an tuong, hinh anh... nhu
trong mong)
0neness: Iuv doc/nhat tính,
doc nhat
0nly-8eac/eo 0oe. Nguoì Con
Not (Ca J:1b)
0nomatopoeia: 1u tuong
thanh; tao tu tuong thanh
0ntic: 1huoc huu thc hìcn
thuc, ton huu
0ntogenesis or co/caeou. Phat
sình/trìcn ca thc (qua trinh
phat sình ca thc; doì laì voì
o/u/caeoes/s)
0ntological: 1huoc: ban thc
hoc, huu thc hoc; c. araameo/:
lv chung huu thc hoc (th.
Ansclmo: //a/ o/em "TC" doì
hoì "phaì co 1C"; bang chung
tìcn thìcn)
0ntologism: 1huvct ban thc,
duv huu thc; truc thc luan (chu
b21
truong cho rang trí oc con
nguoì co thc truc tìcp thau hìcu
duoc ban chat Chu thc, la
chính 1hìcn Chua; xoa bo hoac
lam lu mo dì su khac bìct chu
vcu gìua lanh vuc tu nhìcn va
pham vì sìcu nhìcu)
0ntology: ßan/huu thc hoc
re/a//coa/ c.. huu thc hoc quan
hc
0ntotheology: 1han-huu thc
hoc
0nus: Nhìcm/trach vu; ganh
nang; /cocr c.. thuvcn to, song
ca; c. c/ orcc/. [co| trach
nhìcm [phaì| chung mình
0penl-oessï. No, bo ngo, mo
rong; coì mo, cong khaì; khong
gìoì han; c.-eoded lcco/rac/,
d/scass/co...ï. (hop dong, thao
luan...) bo ngo; c.-/aoded.
rong raì, hao phong, quang daì;
c.-/ear/ed. that long; tot bung,
nhan hau; c.-m/oded. dau oc:
phong khoang, coì mo’
c.-aaes//co. van dc dc ngo
0pera (so nhìcu cua coasï.
Nhung vìcc lam, cong trinh, tac
pham
0perari sequitur esse: Hanh
dong thi gìong thco ban chat
cua tac nhan; tac nhan [nhu
thc| nao thi hanh dong [nhu
thc av| nav
0peration: Hoat dong, tac
dong, thao tac; gìaì phau; hanh
quan, chìcn dìch; phcp tính
0phites: \a gìao (mot nhanh
ngo gìao)
0piate: Y duoc (thuoc) co chat
nha phìcn
0pinion: Y kìcn, quan dìcm;
du luan; ccmmco c.. cong luan,
v kìcn chung; mcre orcbab/e
c.. v kìcn: caì nhìcn hon, co xac
suat cao hon (co kha nang
dung hon); c. oc//. tham do du
luan; o/cas c.. v kìcn dao duc;
orcbab/e c.. v kìcn caì nhìcn
(co kha nang dung);
//ec/ca/ca//u cer/a/o c.. v kìcn
xac dang vc mat than hoc
ae// /caoded c.. v kìcn co can
cu
0pium: 1huoc phìcn, nha
phìcn
0pportunism: Chu nghia co
hoì
0pportunity: Co hoì, thoì co,
dìp tot
0pposition: Ioì lap, phan doì,
doì khang, chong cu
b22
cco/rad/c/cru c.. doì lap mau
thuan; cco/raru c.. d. l. tuong
phan; saba//eroe c.. d. l. ha
da ng; sabcco/raru c.. d. l. phan
do
0ppressl-/coï. Ap buc, ap chc,
uc hìcp; bop nghct, dc ncn, dan
ap; ngot ngat
0ptative: Loc mong; thc
nguvcn vong (ngon ngu)
0ptimism: Lac quan chu
nghia, thaì do/tam trang lac
quan
0ptimist: Ng. lac quan
0ptimistic: Lac quan
0ptl-/coï. Lua chon
ore/ereo//a/ c. /cr //e occr.
[lap truong| quvct tam phuc vu
nguoì nghco, dac daì nguoì
nghco
0ptional: 1uv v, tuv thích,
nhìcm v, khong bat buoc
0pus: Cong vìcc; cong trinh,
tac pham; nhac pham; 0. 0e/.
Hoì 0pus Icì; Hoì Lình Nuc
1hanh Cìa (Scc/e/as
Sacerdc/a//s Saoc/ae Crac/s);
(Iong ßìcn duc) than vu
c. coerao//s. vìcc lam cua tac
nhan; c. coera/am. chính su
vìcc da lam
0racle: Loì sam, loì tìcn trì
0ral: ßang loì noì; thuoc vc
mìcng; c. erc//sm. kích duc
mìcng, khau dam; c. /rad///co.
truvcn thong: khau thu, tuong
truvcn, truvcn khau; khau
truvcn
0range ccaoc//. Cong dong
0rangc (Phap, n 441 va b29)
0rans or orante: Nguvcn nhan
(dang dìcu [hinh nguoì| dang
tav cau nguvcn)
0rate, Fratres: Loì moì "Anh
chì cm hav cau nguvcn"
0ration: Iìcn/thuvct van; dìcu
van; loì dan
0ratorians: 1u si Iong
0ratorìo, Iong gìang thuvct
(th. Phìlíp Ncrì lap n. 1bb4)
0ratorio: Nhac pham 0rato
0ratory: Nha nguvcn (dk
122J), nguvcn duong
0rdeals: 1hìcn/than doan
lvaaï; thu thach
0rdain: Phong chuc; xcp dat;
ra lcnh; chi dình; quv dình
0rder: 1rat/thu tu; hang, loaì;
cap bac, gìaì cap; chc do; lcnh
truvcn;huan chuong; c. c/
c/ar//u. trat tu bac aì; c. c/
C/r/s//ao laoera/s. nghì thuc
b2J
tang chc; c. c/ crea//co. trat tu
tao dung (tu nhìcn); c. c/
eveca//co. binh dìcn thuc
hanh; c. c/ /o/eo//co. lanh vuc
v huong; c/ /oca/edae. lanh
vuc nhan thuc; c. c/ sa/ca//co.
trat tu cuu do (sìcu nhìcn); c. c/
//e Hass. nghì thuc 1hanh Lc;
c. c/ /emocra/ a//a/rs. lanh vuc
thc vu
0rder: Iong tu, hoì dong
meod/cao/ c.. dong khat thuc
re//a/cas c.. dong tu
0rder(s): Chuc [thanh|; Hc/u
0.. chuc thanh, bí tích truvcn
chuc (dk 1008tt); ma/cr 0..
chuc lon; m/ocr 0.. chuc nho
0rdinal: Sach nghì thuc phong
chuc (Anh gìao)
0rdinance: Sac lcnh; phap
lcnh, quv dình; lc nghì
0rdinand: Nguoì thu chuc
0rdinant: Ng. truvcn/phong
chuc
0rdinariate: Chuc vu/lanh hat
ban quvcn tong nhan
0rdinary: Iang ban quvcn (dk
1J4); thuong; /cca/ c.. dang
ban quvcn: so taì, dìa phuong;
c. /ar/sd/c//co. tham quvcn
tong vu; c. c/ //e Hass. phan
chung 1hanh Lc; c. m/o/s/er.
thua tac vìcn thuong vu (thua
hanh tac vu thco chuc nang da
duoc trao pho, chu khong phaì
vi duoc bìct phaì hav uv
quvcn); c. //me. thuong nìcn
0rdination: Phong chuc,
truvcn chuc
absc/a/e c.. truvcn chuc tong
nhan (LN, CN khong thuoc vc
mot dìa phan); re/a//ce c.. tr.
chuc tong so
0rdo: Cìao lìch; sach nghì thuc
0rgan: Cìan dan ong, phong
cam
0rgan /raoso/ao/l-a//coï. Chcp
/ cav co quan, bo phan co thc
0rganic 4r//c/es. Phu khoan
hìcn phap (do Napolcon ban
hanh n. 1802)
0rganicism: 1huvct duv co
0rganigram: ßìcu do to chuc
0rganism: Co thc, sình vat; co
quan, to chuc
0rganist: Nguoì su dung
phong cam, dan ong
0rganon: Phuong tìcn tu duv;
hc thong logíc; sach 0raaoco
cua Arìstot
0rgasm: Cuc khoaì (nhuc duc)
b24
0rient: Phuong dong; vc phía
dong; dình huong
0riental C/arc/es. Cac CH
Iong phuong
0. 0r//cdcv. CH Chính thong
(Iong phuong: khong chap
nhan cd Calccdonìa)
0rientalism: Iong phuong hoc
0rientalist: Nha Iong phuong
hoc
0rientation: Iình phuong
huong, dình vì; chi huong,
huong dan; phuong huong;
khuvnh huong
0rigenism: Hoc thuvct 0rìgcn
(† 187)
0rigin: Nguon goc, can coì/
nguvcn; khoì nguvcn; dong doì
0riginal: 1huoc: goc, nguon;
nguvcn thuv; nguvcn ban; doc
dao; kv quac; c. /as//ce '
r/a//ecasoess. an trang nguvcn
thuv (truoc nguvcn toì); c. s/o.
nguvcn toì
0rnament: Io trang trí
0rphan: No coì
0rphic: 1huoc 0rphco; than bí
0rphism: 1rao luu tu duc chìu
anh huong 0rphco (Apollo gìao;
than bí); xu huong mau sac va
tru tinh
0rphrey: Iaì thcu vang (vìcn
ao lc)
0rthodox: Chính thong
0. C/arc/es. Cac CH Chính
thong Iong phuong (khong
hìcp thong voì CH Cong gìao)
0rthodoxy: Chính thong tính;
chính truvcn; Kìto Cìao
ßìzantìno
0., leas/ c/. Ngav mung Chính
truvcn (Chua nhat I Nua Chav)
0rthogenesis: 1ruc sình/ bìcn,
truc dac phat sình
0rthopraxy: Chính hanh, hanh
dong dung
0siandrian cco/rccersu. Cuoc
tranh luan Andrcas 0sìandcr
(n. 1bb0: chong laì Luthcr vc
su cong chính hoa)
0smosis: 1ham loc; tham
thau; tham nhap; tuong nhap
0stensoryl-/amï. Nat nhat,
hao quang (Ninh 1hanh Chua)
0stiariate: Chuc gìu cua
0stracism: Luu dav, phat luu;
truat quvcn
0ther acr/d. 1hc gìoì bcn kìa,
kìcp sau
0therworldliness: Kìcp sau;
khac la, khong thuc tc
0ur Father: Kình Lav Cha
b2b
0ur Iady: Iuc ßa
0ur Iord: Chua chung ta (IK)
0usia: ßan thc; ban tính
0utcast: ßì ruong bo, bo vo
0utcaste: Ng. bì khaì tru khoì
dang cap (An do)
0utcome: Hau qua; kct luan
0utlaw: Song ngoaì vong phap
luat; dat ra ngoaì vong phap
luat
0variotomy: 1hu thuat cat bo
buong trung
0verage: 0ua tuoì
0verhead: 1ong phí; phía bcn
trcn (trcn: dau, troì,...)
0verlord: Lanh chua, chua tc
0verpopulation: 1inh trang
/nan nhan man
0verseer: Cìam thì, gìam doc,
doc cong
0vule: Noan, tc bao trung
0wnership: 0uvcn so huu
0xlord mccemeo/. Phong trao
0xlord (Anh gìao, tk 19)
0xymoron: Phcp nghìch du,
dìcu nghìch lv
0xonian: 1huoc Iaì hoc 0xlord
b2b
P
P: Iong van truvcn thong tu tc
llr/es/erï
Pace: \ìn loì..., xìn duoc
phcp..., man phcp
Pacilism: Hoa binh chu nghia;
hìcu hoa
Padre: Cha (tuvcn uv)
Padroado: Chc do bao tro (ßo
dao nha)
Paederasty: \. oederas/u
Paedohaptism: Rua toì trc tho
/ trc con
Pagan: Luong dan
Paganism: Ngoaì gìao
Pagoda: Chua
Pain: Iau kho; hinh phat
o. c/ damoa//co. an phat tram
luan (hoa nguc); o. c/ //e
seoses. dau kho cam quan
Pain henit: ßanh thanh
Palaeo-: \. oa/ec- (cu, co)
Palamism: 1huvct Crcgorìo
Palamas († 1Jb9; tinh toa)
Palatine: Ioì Palatìno (Roma);
quan chuc; thuoc cung dình
l. Caard. doì quan 1oa 1hanh
\atìcano (gìaì tan n. 1970)
l. L/braru. Canh Palatìno (mot
phan cua thu vìcn \atìcano)
Paleography: Co tu hoc
Paleolithic: 1huong (co) thach
daì (x. mesc/////c va oec/////c)
Paleontology: Co sình vat hoc
Palimpsest: Cìav da dung laì
(vìct lan thu haì)
Palingenesis: Hoì sình, thuvct
tuan hoan
Pall: 1am dav chcn thanh;
khan phu quan taì
Palliative: 1am thav thc; tam
lam dìu; gìam nhc; o. care.
cach gìup gìam dau
Pallium: Iav pallìum (phu hìcu
bang dav lcn cua chuc 1ong
CN, dk 4J7)
Pallottini, la//c///oe la//ers.
1u si Hoì truvcn gìao (PSN, do
\. Pallottì sang lap n. 18Jb)
Palm: La, canh co (tuong trung
cho chìcn thang, cho cuoc
thang gìaì); o. Saodau. Lc La
Palmistry loa/m read/oaï.
1huat xcm: tuong, chi tav
Pan- : 1oan, hct thav, tat ca
Panagia: 1oan 1hanh (tuoc
hìcu cua IN)
Pan-Anglicanism: Lìcn Anh
gìao
b27
Panegyric: ßaì tan tung, tung
tu
Panentheism: 1huvct: ban
phìcm than, phìcm taì (moì su
dcu o trong 1C)
Pangenesis: Phìcm sình, toan
sình thuvct
Panic: Hoang so, hoang mang,
hot hoang
Panislamism: Lìcn Hoì gìao
Panlogism: 1huvct phìcm luan
lv, phìcm logíc
Panpsychism: 1huvct phìcm
tam lình
Pansexualism: 1huvct phìcm
tính duc
Pantheism: Phìcm than gìao
phìcm than thuvct
Panthelism: Phìcm v luan
Pantheon: Icn cac than; mìcu:
tìcn hìcn, danh nhan; cac than
Pantocrator: Iang toan nang
Panvitalism: 1huvct phìcm
sình
Papahile: "kha cu vìcn gìao
hoang"
Papacy: Chuc Cìao Hoang; gìao
trìcu (trìcu daì gìao h.)
Papal: 1huoc gìao hoang
o. b/ess/oa. phcp lanh 1oa
1hanh (IHC); o. C/amber/a/o.
\ì thì tung ICH; o. //aa. co 1oa
1hanh [\atìcano|; o. /case/c/d.
gìa nhan phuc vu dìcn Cìao
Hoang; o. S/a/es. lanh dìa Cìao
Hoang; o. //ec/ca/ao. co van
than hoc cua Cìao Hoang
Papalism: Chu nghia cuc ton
Cìao Hoang, thaì do dc cao
Cìao Hoang qua muc
Papisml-/s/ï. Chc do gìao
hoang; than phuc Cìao Hoang
(cong gìao; ham v chi trích,
mia maì)
Papyrology: Chi thao thu hoc,
khoa nghìcn cuu van ban chi
thao (gìap coì)
Parahle: Iu/ngu ngon
Paraclete: Iang: Phu tro, ßao
chua (1hanh Lình)
Paracritical: Can phc binh
Paradigm: Khuon mau, mo
bìcu; hc bìcn hoa; trac ngon
(trinh thuat Phuc Am ncu bat
mot loì noì dac bìct cua Iuc
Cìcsu)
Paradise: Lac vìcn; thìcn dang
Paradosis: 1ruvcn thong song
dong, luu truvcn
Paradox: Nghìch lv; nghìch
bìcn; nguoc doì
Par(a)enesis: Khuvcn thìcn
b28
Paragoge: Icm thcm; dcm
am, boì ngu vi; suv dìcn
Paralipomenon: Sach Su bìcn
nìcn (1Sb va 2Sb)
Paraliturgy: A phung vu
Parallel(s): Cau: song song,
doì chìcu (vg. PA nhat lam)
Parallelism: Song song; doì
chìcu; doì cach/ngau
Paralogism: Ngo bìcn, vong
luan
Paramount: 1oì cao/thuong,
tot bac
Paraphrase: Khuc gìaì, quang
dìcn
larao/ases c/ /rasmas, T/e.
Sach Khuc gìaì cua Lrasmus
Parapsychology: Sìcu tam lv
hoc (nhu: me/aosuc/c/cau)
Pardon: 1ha thu; an xa
Parent: Cha, mc; nguon goc
o. s/a/e. mau quoc
Parenthood: 1u cach lam cha
lam mc; resocos/b/e o.. lam
cha lam mc co trach nhìcm, v
thuc trach nhìcm trong vìcc
sình duong con caì
Parents: Cha mc; to tìcn
//rs/ o. Adam va Lva
Parish: \u dao, gìao xu (dk
b1btt); o. ccaoc//. hoì dong
gìao xu; o. or/es/. cha so, cha
xu; o. m/ss/co. tuan daì phuc
xu dao; o. /eam. nhom dac
trach gìao xu (1. chi gom cac
LN [gìao luat|; 2. gom ca cac
thanh vìcn khac [chung|);
oerscoa/ o.. gìao xu tong nhan;
/err//cr/a/ o.. gìao xu tong tho
Parishioner: Cìao dan trong
xu, bon dao
Parochial: 1huoc gìao xu; hcp
hoì, thìcn can (nao trang ‘thap
chuong’); o. adm/o/s/ra/cr.
gìam quan g. x. (dk bJ8tt);
o. mass. thanh lc cho doan
dan; o. sc/cc/. truong hoc gìao
xu; o. c/car. LN pho xu, cha
pho (dk b4btt)
Parochialism: Iau oc/nao
trang dìa phuong, hcp hoì
Paronym: 1u tuong tu
Parousia: 0uang (gìang) lam,
taì gìang
Parricide: Cìct cha, gìct mc
Parsism: ßaì hoa gìao (An do,
ßa tu)
Parson: Cìao si (Anh gìao)
Partes inlidelium: ßcn luong
dan
Partes inhonestae: ßo phan
sình duc
b29
Parthenogenesis: 1rình san,
sình boì trình nu; sình san don
tính
Participate: 1hong phan, du
phan, tham du
Particular: Rìcng bìct; ca bìct;
ca nhan; dac bìct/thu; ti mi; bat
bc, doì hoì, kho tính; o. C/arc/.
CH dìa phuong (dk Jb8);
o. ccaoc//. cong dong dìa
phuong, cd mìcn; o. /adameo/.
phan xct rìcng
Particularism: Chu nghia dac
thu, phan lap; quvcn loì ca bìct
Partitive: 1u [chi| bo phan;
o. ar//c/e. mao tu bo phan
Partner: 1ac nhan doì tac; ng.
chung phan, cong su; dong
nghìcp
Parvis: 1ìcn duong
Parvitas materiae: Su vìcc
khong dang kc, tì su
Pasch: Lc \uot qua (Io thaì)
Paschal: 1huoc lc \uot qua,
Phuc sình; o. caod/e. ncn phuc
sình; o. /amb. chìcn vuot qua;
o. mus/eru. mau nhìcm vuot
qua
Paschaltide: Nua Phuc sình
Passihility: Kha thu tính; thu
nan tính (co thc chìu kho dau)
Passion: Cuoc thuong kho, kho
nan; o. o/au. kìch trinh ta cuoc
thuong kho; o. Saodau. Chua
nhat thuong kho (Lc La);
o. aee/. tuan truoc Lc La lvaaï
Passion: Iam mc, sav mc;
nhìct huvct, soì dong; duc tinh,
duc vong
Passional: Sach thuong kho
(thco 4 Phuc Am); sach baì doc
vc cac 1hanh (trong Phung vu
gìo kình)
Passionate: Sav dam, nong
nhìct, tha thìct
Passionists: 1u si Iong
1huong kho (do thanh Phaolo
1hanh Cìa lap n. 1720)
Passiontide: Haì tuan cuoì
mua chav lvaaï
Passive: 1hu dong; tìcu cuc
o. res/s/aoce. khang cu tìcu cuc
Passivity: 1hu dong tính
Passover: Lc \uot qua (Io
thaì)
Pastor: Nuc tu; muc su; (gìao
luat) gìam muc; (Hoa kv) cha
so (dk b21); l. 4oae//cas. Nuc
tu thìcn than lÐac l/c Xllï
Pastoral: 1huoc muc tu; muc
vu; o. aaeo/. tac vìcn muc vu;
o. asscc/a/e. tro vìcn muc vu;
bJ0
o. care c/ //e s/c/. sach nghì
thuc cac bí tích cuoì cung (gìup
cac bcnh nhan); o. ccaoc//. hoì
dong muc vu (dk b11tt);
o. eo/s//es. thu muc vu (trong
van bo Phaolo); o. /e//er. thu
muc vu (cua CN); o. c///ce. tac
vu muc vu; o. orcc/s/co. chi
dình cong tac muc vu (cho cac
gìao si Anh gìao hìcp nhap CH
Cong gìao); o. s/a//. gav CN;
o. //ec/cau. than hoc muc vu;
o. c/s//a//co. kình lv
Pastorate, oas/crs//o. Nhìcm
vu chan dat; chuc vu muc su
hoac CN
Patarenes: Phong trao caì cach
o Nìlano (tk 11)
Paten: Iia thanh
Paterlamilias (patrcsl.): Cìa
truong, gìa chu
Paternal: 1huoc vc cha
o. aa//cr//u. phu quvcn;
o. s/de. bcn noì
Paternalism: Chu nghia gìa
truong; chính sach/thaì do phu
mau; nao trang cha ong
Paternity: Phu tính, tu cach/
cuong vì lam cha, quan hc cha
con; can nguvcn tính
Pater Noster: Kình Lav Cha
Pathetic: Cam dong, thong
thìct, lam lv
Pathogeny: Sình bcnh hoc
Pathology: ßcnh lv, b. hoc
Pathos: 1hong thìct; thuat kích
cam (trong tu tu hoc hav khoa
hung bìcn)
Patihulum: \a ngang thap gìa
Patience: Kìcn nhan, nhan
naì; kìcn tri
Patriarch: 1o phu, toc truong;
thuong phu
Patriarchal: 1huoc: to phu,
thuong phu, phu tính
Patriarchate: Chuc/lanh phan
thuong phu
Patriarchy: Chc do phu quvcn
(doì voì Ha/r/arc/u. chc do
mau quvcn)
Patricide: Cìct cha, sat phu (x.
ma/r/c/de. gìct mc)
Patrilineal: Iong cha, phu hc
(x. ma/r///oea/. dong mc, mau
hc)
Patrilocal: Cu tru/song bcn ho
cha, thuoc cu so phu toc (x.
ma/r//cca/, c/r//cca/, avc-
r//cca/)
Patrimony: Cìa san; taì san,
khoì san nghìcp; l. c/ S/.
bJ1
le/er. taì san 1hanh Phcro
(quoc gìa ICH)
Patriotism: Long: vcu nuoc, aì
quoc
Patripassianism: Kho phu
thuvct (cho rang 1C Cha chìu
kho nan)
Patristic: 1huoc gìao phu
o. //ec/cau. than hoc cac gìao
phu
Patristics: 1han hoc gìao phu
Patrology: Cìao phu hoc
Patron: \ì bao tro, ng. do dau;
ong bau ung ho
o. Sa/o/. thanh ßon mang
Patronage: ßao tro/ho, do dau;
quvcn bo nhìcm
Patronato: Chc do bao tro (1av
ban nha)
Patronymic: Nang/thuoc tcn
phu toc (ho cha/noì)
Pattern: No hinh, khuon/ kìcu
mau
Paul: Phao-lo
Paulicians: Phaì Paulìkìanì
(luong nguvcn, tk 7-9)
Pauline: 1huoc thanh Phao-lo
o. or/c//eae. dac an 1hanh
Phao-lo (hon phoì: dk 114J tt)
Paulinism: Chu nghia cuc nc
Phaolo; tu tuong Phaolo
Paulists: LN Hoì 1hua saì
thanh Phaolo (do I.1. Hcckcr
sang lap n. 18b8)
Pax: Hoa binh; nghì thuc chuc
binh an (vg. trong 1hanh Lc)
lav C/r/s//. 1o chuc hoa binh
IK; lav Rcmaoa. Phong trao
trí thuc cong gìao
Peace: Hoa/thaì binh; binh an;
hoa uoc; hoa thuan; vcn tinh,
thanh binh; //ss c/ o.. chuc
binh an (trong 1hanh Lc);
o. c//er/oa. hv lc gìao hoa
Peccahility: Co thc pham toì
Peccatum: 1oì loì
Pectoral Cross: 1hanh gìa
nguc
Pedagogy: Khoa su pham, gìao
duc hoc
Pederasty: Loan dam hau mon
(voì thìcu nìcn)
Pedestal: ßc, dc, buc
Pedilavium: Nghì thuc rua
chan (thu b 1uan 1hanh)
Pedohaptism: Rua toì trc cm
Pedophilia: Loan dam voì trc
cm
Pelagianism: Lac thuvct
Pclagìo (tu suc minh, khong
can dcn on Chua)
bJ2
Pelagians: Nguoì thco tu tuong
Pclagìo († 422)
Pelican: Con bo nong (tuong
trung IK)
Penal: 1huoc hinh phat, hinh
su; o. /aa. hinh luat;
o. orccess. to tung hinh su;
o. remed/es. bìcn phap h. su
Penalty: Hinh pha t (dk 1JJ1 tt)
Penance: Sam hoì, hoì loì, hoì
toì; bí tích hoa gìaì (dk 9b9tt);
dcn toì; o. serc/ce. nghì thuc
sam hoì; caoco/ca/ o.. thu tuc
hoa gìaì thco gìao luat; /ar///ed
o.. dcn toì dình muc (thco muc
da dình san)
Pendent: Chua xu, chua gìaì
quvct xong, con long thong;
khong hoan chinh
Penetrate: 1ham nhap; xuvcn
qua; tham nhuan
Penitence: An nan, hoì caì; bí
tích gìaì toì
Penitent: Nguoì: thong hoì,
xung toì, dcn toì; hoì nhan
Penitential: 1huoc thong hoì,
sam hoì, dcn toì; o. bcc/s. Cao
gìaì chi nam; o. osa/ms. thanh
vình thong hoì; o. r//e'everc/se.
nghì thuc sam hoì

Penitentiary: 1oa xa gìaì (dk
b4); LN xa gìaì; nha lao; caoco
o.. kình si xa gìaì (dk b08);
Craod l.. hong v truong toa xa
gìaì
Pension: Luong huu, huu
bong; tìcn tro cap; khach san
nho, quan tro
Pentarchy: Ngu trì chc, chính
thc ngu hung
Pentateuch: Ngu kình/thu
Pentecost: Lc: Ngu tuan, Hìcn
xuong
Pentecostal: Cìao phaì
Pcntccostal (Ngu tuan)
Pentecostalism: Phong trao
[canh tan| 1hanh Lình
Penultl-/ma/eï. Ap chot, gìap
cuoì
Penury: Canh thìcu thon, co
han
Penurious: 1hìcu thon; kco
kìct, bun xin
People: Ian toc; dan chung,
nhan dan; o. c/ Ccd. dan 1C
Per accidens: 1u ngau to;
ngau tru, bat ngo
Per aliud: 1u tha thc/to
Perceive: Cam nhan, truc cam;
nhan bìct/thuc, linh hoì, thau
trìct
bJJ
Perception: \. oerce/ce; trì
gìac; thu thuc
Per concomitantiam: Io su
vìcc dì kcm, dong phat
Perdition: Hu mat, dìct vong,
tram luan
Peremptory: Hong hach; doc
doan; dut khoat, kìcn quvct;
hct hìcu luc (qua han), that
hìcu; o. evceo//cos. khang bìcn
that hìcu; o. ar//. trat doì hau
toa
Perennial: \inh hang/ton,
truong ton, luu nìcn;
o. o/u/csco/u. trìct hoc truong
ton
Per essentiam: Io/tu: ban
chat, vcu tính
Perlect: Hoan bì/hao, hoan
toan/thìcn; thoì hoan thanh
(ngu phap)
Perlectihility: Kha hoan thìcn
tính
Perlection: Hoan hao, hoan
thìcn, toan vcn; ccaose/s c/ o..
loì khuvcn hoan thìcn; dearees
c/ o.. muc do hoan thìcn; s/a/e
c/ o.. bac song tu hanh/ hoan
thìcn; aau c/ o.. con duong
hoan thìcn
Perlection(al)ism: Chu nghia
cau toan; thoì cau toan
Perlectionist: Ng. cau toan
Per lidem: Nho/qua duc tìn
Per Filium: 0ua Ngoì Con
Perichoresis: 1uong taì, o
trong nhau (c/rcam/ocess/co)
c/r/s/c/ca/ca/ o.. tuong taì
trang kìto (noì IK: haì ban tính
cung ton taì o mot Ngoì \ì);
/r/o//ar/ao o.. tuong taì trang
1am \ì (ßa Ngoì)
Pericope: Ioan van
Periodic cco//oeoce. 1ìct duc
dình kv
Peripatetic: 1huoc hoc phaì
tìcu dao (Arìstot); luu dong
Periphrasisl-as//cï. Noì vong
quanh, noì bong; uvcn tu
Perish: Chct, dìct vong; suv
doì, tan luì; hu hong
Peritus: Chuvcn gìa/vìcn
Perjury: 1hc doì, thc gìan,
nguv thc; boì thc
Permanence: 1huong xuvcn/
truc; lìcn tuc; lau bcn, vinh
vìcn, truong cuu
Permanent: \. oermaoeoce
o. deacco. pho tc vinh vìcn
Permissivel-oessï. Ic daì,
bJ4
khoan dung; buong tha, tha
long, dung tung
Per modum actus: 1hco cach
tam hanh, cho tung lan mot
Per modum hahitus: 1hco
cach thuong hanh
Per modum sullragii: 1hco
dang cau khan (cho kc chct)
Perpetual: \inh vìcn, truong/
hang ton; chung than
o. adcra//co. chau suot (ngav
dcm thang nam), thuong truc
o. ccas. loì khan tron (doì)
Per posterius: Ii hau
Per prius: Ii tìcn
Per se: 1u thc; nguvcn thuong
Persecutel-/coï. ßach haì, truv
haì, khung bo, dan ap; hanh ha,
nguoc daì
Perseity: 1u thc tính
Perseverance: Kìcn nhan,
k.tri, bcn chí, b.gan; bcn do cho
dcn cung (gìu on thanh cho
dcn chct)
Persistencel-cuï. Kìcn dình/
tri; co chap, khang khang; daì
dang, ton luu
Person: Ngoì vì, ban vì; ban
nga; con nguoì; d/c/oe o.. ngoì
vì 1C, than vì; /amao o.. nhan
vì; /ar/d/ca/ o.. phap nhan
Persona: \. oersco; ca tính, tu
cach; in p. Christi: trong ban
than IK; o. ara/a. ng. duoc:
long, chap thuan, tín nhìcm;
o. oco ara/a. ng. khong duoc
long, ...
Personal: 1huoc ngoì