Sei sulla pagina 1di 36

Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.

MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA 1



NAPAYKUNAPAQ


















































Waliqlla Waliqllachu?
Mamy Taty*
Allinllachu? Waliqlla Imaynalla,
Mam Antuka?
Allinlla
Allin punchaw, tata*
Alejo
Allin
sukhayay
08:00 12:00 18:00

Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA 2

RIPUNAPAQ



































Qayakama
tiy.
Qayakama
Kachun, a.
Chisikama
Chisikama
Minchhakama. Minchhakama.


RIMANAKUYTA






























Imaynalla Tinkunakama
Ripuchkankichika? Tanta rantiq jamurqayku
Mamayta suyachkani.
2._______________________________
4. ____________ _________________
______________ _________________
________________________________
6. ______________________________
8.______________________________

Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA

RIMANAKUYTA ALLINNINMANTA QILLQARIY
Tinkunakama Ya. Tinkunakama Ari. Riykusayku, ya
Tanta rantiq jamurqayku Imata ruwachkanki?
Qamkuna mayman richkankichik?






1._______________________________
3. Imata ruwachkanki?
5. ______________________________
7. ______________________________
9.______________________________

Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
TA JATUNYACHISPA 3
Ari. Riykusayku, ya
Imata ruwachkanki? Imaynalla Tania?
1._______________________________
Imata ruwachkanki?
5. ______________________________
7. ______________________________
9.______________________________


CASTILLA SIMI SANANPAKUNATA QI










Khawarispa khawarispa sapa juk sananpata tinkuchispa juk puka muyupi castilla
simi sanampakunapi churay


----- ----- ----- -----
---- ----- ----- -----
---- ----- ----- -----
Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA

CASTILLA SIMI SANANPAKUNATA QILLQAY:


QHICHWA SANANPAKUNA
Khawarispa khawarispa sapa juk sananpata tinkuchispa juk puka muyupi castilla
simi sanampakunapi churay
ABECEDARIO CASTELLANO
----- ----- ----- ----- ----- -----
----- ----- ----- ----- ----- -----

Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
TA JATUNYACHISPA 4

Khawarispa khawarispa sapa juk sananpata tinkuchispa juk puka muyupi castilla
----- -----
----- -----


SANANPAKUNAWAN JUNTACHIY







T __ w __








M __ s __



Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA

SANANPAKUNAWAN JUNTACHIY:
P__ n k __ __ l l q __
__ u __ t __ __w__ j __
Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
TA JATUNYACHISPA 5
__ l l q __
__w__ j __


SONIDOS PROPIOS DEL QUECHUA

CH
K
P
T
Q


UYARISPA KIKINMAN QILLQAY:


Simples
_____________
_____________
_____________


Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA

SONIDOS PROPIOS DEL QUECHUA
CH CH CHH
K KH
P PH
T TH
Q QH
UYARISPA KIKINMAN QILLQAY:
Explosivas Aspiradas
_______________ _______________
_______________ _______________
_______________ _______________
Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
TA JATUNYACHISPA 6
CHH
KH
PH
TH
QH
Aspiradas
_______________
_______________
_______________




Yupaykunata yuparinachik




Phutunkunata qhawarispa machkhachus
juntachinachik.





















_______ papawki
_______ tanta
_______ ruru
_______ muruqu
Juk uywa
Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA

YUPAYKUNATA YUPARISUN

Phutunkunata qhawarispa machkhachus kasqankuta yupaykuna
_______ qillqana
_______ sacha
_______ runtu
_______
_______
Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
TA JATUNYACHISPA 7
yupaykunawan
qillqana
sacha
runtu
_______ sipas
_______ wislla


KAY TAPUYKUNAMAN KUTICHIY
1) Qam, machkha watayuqtaq kanki?

2) Tatayki, machkha watayuqtaq?


..
3) Mamanki, machkha watayuqtaq?

4) Wawayki, machkha watayuqtaq?

5) Wasiyki, machkhapitaq?
..
6) Intiwatanayki, machkhapitaq?
..
7) Chuluyki, machkhapitaq?
.
8) Quri siwiyki; machkhapitaq?
..
9) Ima watapitaq, pagarinki?

10) Tatayki, ima watapitaq paqarirqa?

11) Wawayki, ima watapitaq paqarirqa?

12) Mamayki, ima watapitaq paqarirqa?


..
Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA

KAY TAPUYKUNAMAN KUTICHIY

Qam, machkha watayuqtaq kanki?

machkha watayuqtaq?
..
Mamanki, machkha watayuqtaq?

machkha watayuqtaq?

Wasiyki, machkhapitaq?
..
Intiwatanayki, machkhapitaq?
..
Chuluyki, machkhapitaq?
.
Quri siwiyki; machkhapitaq?
..
Ima watapitaq, pagarinki?

Tatayki, ima watapitaq paqarirqa?

Wawayki, ima watapitaq paqarirqa?

Mamayki, ima watapitaq paqarirqa?


..
Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
TA JATUNYACHISPA 8

..


..
..
.
..
..


..

Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA 9

YACHAY WASI UKHUPI KAQKUNAMANTA































Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA 10

KUTUY CHANTA KIKINMAN APAY:


















Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA 11






Chuspa Qillqana pirqa Panqa
Qillqana Qilla pichana Chiqanchana
Kutuna Chucuna Raphi
Llimpi qillqana Yachay wasi Qipina
Qillqana Yachakuq Rakhu Qillqana


KUNANQA PUKLLARINA:
1 J A
2
Q
I
3 Q I L
L
Q
A
N
A

1


4



7

Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA

KUNANQA PUKLLARINA:
5
4 R 6
M P A R A C
A P H
N H U
Q I S
L A N A P I R
A
2 3
5 6
8
Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
TA JATUNYACHISPA 12
8
C
H
U
K
U
7 N
R Q A
I
P
I
N
A



KUNANQA PUKLLARINA:
TIKTUKUNAQ SUTINKUWAN JUNTACHIY CRUCIGRAMA NISQATA
1
2
3

1


4



7
Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA

KUNANQA PUKLLARINA:
TIKTUKUNAQ SUTINKUWAN JUNTACHIY CRUCIGRAMA NISQATA
5
4 6
2 3
5 6
8
Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
TA JATUNYACHISPA 13
TIKTUKUNAQ SUTINKUWAN JUNTACHIY CRUCIGRAMA NISQATA:
8
7


Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA 14

SUTIRANTIKUNA
































IMATA KAY RUNAKUNA NICHKANKU?
RIKUCHIK:




____________

IMAYNATA JUANA KAY
NINMARI? SUTIRANTIKUNAWAN QILLQAY:
RIKUCHIK:
De la Sra. Fuentes.
Pay
1. De sus amigos ______________________________________
2. De don Francisco ____________________________________
3. De ella misma y de ti __________________________________
4. De la Sra. Antezana y Sr. Montao _______________________
5. De nosotros _________________________________________
6. De ti _______________________________________________
7. De ella misma, de ti y de mi _____________________________
Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA

IMATA KAY RUNAKUNA NICHKANKU?
____________
IMAYNATA JUANA KAY RUNAMANTAWAN UQANCHIKMANTAWAN
NINMARI? SUTIRANTIKUNAWAN QILLQAY:
De la Sra. Fuentes.
De sus amigos ______________________________________
De don Francisco ____________________________________
De ella misma y de ti __________________________________
De la Sra. Antezana y Sr. Montao _______________________
De nosotros _________________________________________
De ti _______________________________________________
de ti y de mi _____________________________
Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
TA JATUNYACHISPA 15
______________
RUNAMANTAWAN UQANCHIKMANTAWAN



uqa
qam
pay
uqayku
uqanchik
qamkuna
paykuna


* Se usa este tiempo tanto para expresar una accin habitual en el presente como para
expresar en el pasado reciente.
Ima chhika tusti! Pichus ajina chaqrusqata parlarisqa, i? Mana imatapis japiyta
atichkanichu. Yanapawankimanchu?

KAY SIMIKUNATA SUKAY:
Rikuchik: /yachakuy / pay / yachay wasipi / sapa punchaw /
Pay sapa punchaw yachay wasipi yachakun

1. / kay / uqayku / awirina wasipi / qayna /
2. / llamkay / Alejandro / Argentinapi /
3. / awiriy / uqa / awirina wasipi / sapa punchaw /
4. / yachachiy / paykuna / ni!ersidad isqapi / sapa punchaw /
". #/ kachkay / qam / imaynalla/$
%. / mikhuy / paykuna / wasipi / qayna /
&. / yupay / chiti /





Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA

KUNAN PACHA
Llamkay
raz sufijo
llanka ni
llamka nki
llamka n
llamka yku
llamka nchik
llamka nkichik
llamka nku
* Se usa este tiempo tanto para expresar una accin habitual en el presente como para
expresar en el pasado reciente.
Ima chhika tusti! Pichus ajina chaqrusqata parlarisqa, i? Mana imatapis japiyta
atichkanichu. Yanapawankimanchu?
KAY SIMIKUNATA SUKAY:
/yachakuy / pay / yachay wasipi / sapa punchaw /
Pay sapa punchaw yachay wasipi yachakun
/ kay / uqayku / awirina wasipi / qayna /
/ llamkay / Alejandro / Argentinapi /
awirina wasipi / sapa punchaw /
/ yachachiy / paykuna / ni!ersidad isqapi / sapa punchaw /
#/ kachkay / qam / imaynalla/$
/ mikhuy / paykuna / wasipi / qayna /
Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
TA JATUNYACHISPA 16
* Se usa este tiempo tanto para expresar una accin habitual en el presente como para
Ima chhika tusti! Pichus ajina chaqrusqata parlarisqa, i? Mana imatapis japiyta
/yachakuy / pay / yachay wasipi / sapa punchaw /


MASKARIYCHIK, ARI!
TARINAYKIC
Yachakuy mikhuy
Uyariy

S A P
CH A W
T A R
A S
U Q K
Y A CH
Y A CH
R K LL
K N W
A D O
A D O
Y N A


TARINKICHIKA!
YACHASUNCHIK, AR
SIQ PATAPI SANANPAKUNA PUCHUSQAWAN LLUQIMANTA PAAMAN
QILLQAY:
___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___
___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___
___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___
___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ _
Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA

MASKARIYCHIK, ARI! AUGUSTA PAKA PAKALLA PARLASQANTA
TARINAYKICHIKKAMA MASKARIYCHIK!
Yachakuy mikhuy yachachiy quillqay riy
parlay ruway llamkay awiriy
P A M Q P U N R I
W T I U I P A Q K
R I KH Y A LL CH A Y
I P U I Y A Q CH A
K U Y N A QH I A CH
CH A CH I Y A P I Y
CH A Y A CH A K U Y
LL A M K A Y U Y K
W A A W I R I Y
O A M I N G O M A
O A M I N G O M A
A R Y I Y K U CH U
TARINKICHIKA! KUNANQA IMATACHUS AUGUSTA PARLASQA,
YACHASUNCHIK, ARI.
SIQ PATAPI SANANPAKUNA PUCHUSQAWAN LLUQIMANTA PAAMAN
___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___
_ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___
___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___
___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___
Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
TA JATUNYACHISPA 17
AUGUSTA PAKA PAKALLA PARLASQANTA
quillqay riy kay

Y
A
W
K
W
Y
I
R
Y
U
U
A
KUNANQA IMATACHUS AUGUSTA PARLASQA,
SIQ PATAPI SANANPAKUNA PUCHUSQAWAN LLUQIMANTA PAAMAN

_ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___
___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___ ___


ARI, MANA ISPA KUTICHIY

RIKUCHIK:
Sutiyki Susanachu?
Ar, sutiy Susana
Mana sutiy Susanachu

uqap wasiy jatunchu?

Paypa jallpan juchuychu?

Paykunap chukchanku yanachu?

Qamkuna wawaykichik qharichu?

...
uqanchik wallpanchik yuraqchu?

uqayku wakayku chinachu?

Qam allquyki urquchu?



Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA

ARI, MANA ISPA KUTICHIY:

Paykunap chukchanku yanachu?

Qamkuna wawaykichik qharichu?

...
uqanchik wallpanchik yuraqchu?

uqayku wakayku chinachu?

Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.


TA JATUNYACHISPA 18

...



Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA 19

SALTAKUNA SIQISPA





Tawakuchu putku






Kimsakuchu Wistu saytu





Saytu Chiqan siqi






Muyu Jusqay muyu



Pytu




Siqi patapi sutinta churay





___________





___________





__________________






____________







Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA

Siqi patapi sutinta churay:
_______________
_________________
__________________ ___________________
_______________
________________
Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
TA JATUNYACHISPA 20
_______________
_________________
___________________
_______________

Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA 21

Yawarmasikuna khawarinachik






























Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA 22

WAQ YAWARMASIKUNATAATAQ KHAWARINA































Bruno Francheska
Miguel
Ignacio
Isabella Rafaela
Nicolas Fernanda
JATUN TATA JATUN MAMA
TULLQA WARMI
WAWA
WARMI
WAWA
AA
!ARI WAWA
WARMI WAWA
ALL"!I


PIKUNA KANKU:



























#e$e

Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA

PIKUNA KANKU:



Lucho
%ilber&o
Teresa
Nell'
#e$e


Jai(i&o


Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
TA JATUNYACHISPA 23
"haro
%race Joel



Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA 24


LLAMKAYKUNA































Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA 25

LLAMKAYKUNA
































QILLQARINAPAQ
Yachay wasipi yachakuyta munasqaykirayku ajinata tapurisunku.

1. Ima sutiyki?
2. Maymanta kanki?
3. Llamkankichu? Maypi, a?
4. Machkha simita parlayta yachanki?
5. Piwan tiakunki?
6. Maypi tiakunki?


Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA


QILLQARINAPAQ
Yachay wasipi yachakuyta munasqaykirayku ajinata tapurisunku.
Maymanta kanki?
Llamkankichu? Maypi, a?
Machkha simita parlayta yachanki?
Piwan tiakunki?








Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
TA JATUNYACHISPA 26
Yachay wasipi yachakuyta munasqaykirayku ajinata tapurisunku.



Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA 27

PHANIKUNATA YACHAQARISUN
Intiwatanata qhawarispa sutikunata riqsinachik:























Phani
Chipu

Chinini
Phanita awiriyta amaarisun
Jisqun phania Chunka jukniyuq phani
Chunka phichqayuq chininiyuq

Chunka iskayniyuq phani
Chunka chiniyuq
Chunka iskayniyuq phani
Kimsa chunka chiniyuq.
Chunka iskayniyuq phani
Khuskanniyuq.
Phichqa phani chunka
phichqayuq chiniyuq.
Suqta phani kimsa chunka
chiniyuq.
Suqta phani khuskanniyuq.

Juk phani tawa chunka
cniniyuq.
Iskay chunka chini iskay
phanipaq
Chunka jukniyuq phani tawa
chunka chiniyuq.
Iskay chunka chinini chunka
iskayniyuq phanipaq.
Qanchis phani phichqa chunka
phichqayuq chiniyuq.
Phichqa chini pusaq phanipaq.


Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA 28

Tiktukunata khawariy, chanta uyarispa awiriy:
























7:30 Sayarini
8:00 Yaku
qui upyani
8:30 Yachay
wasiman rini
12:15 Chuwpi
punchaw
mikhuna mikhuni
4:00 Papawkiwan
pukllani
9:30 Puuni 7:00 Chisi
mikhuni mikhuni.

Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA 29

Kutuchiy chanta phanitawan qillqay:

1. Ima phani sayarinki?
.
2. Ima phani yaku qui upyanki?
..
3. Ima phani yachay wasiman rinki?

4. Ima phani chawpi punchay mikhuna mikhunki?

5. Ima phani karu khawana kahwanki?
..
6. Ima phani yachay wasi llankanayki ruwanki?















IMA PHANITAQ?

Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA 30

KURKUNCHISTA RIQSISPA























UMA
AWI
SINQA
KUNKA
MARQA
WIKSA
NINRI
SIMI
QHASQU
MAKI
MUQU
CHAKI
CHAKA


JUK SIQIWAN TINKUCHIY:


















Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA

JUK SIQIWAN TINKUCHIY:
Simi
Maki
Chukcha
Sillu
Ninri
Qallu
Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
TA JATUNYACHISPA 31



SANANPAKUNA WAN JUNTACHIY:






Q__ ll__ K__ r__ M__ k__




SUTINTA CHURAY:
















Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA

SANANPAKUNA WAN JUNTACHIY:

Q__ ll__ K__ r__ M__ k__
SUTINTA CHURAY:
Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
TA JATUNYACHISPA 32
Q__ ll__ K__ r__ M__ k__

Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA 33

LIMPIKUNA



Anqas chiqchi chumpi uqi






Puka kulli llawlli yana






Yuraq qumir qillu yuraq angas




















KAY TIKTUTA LLIMPIKUNAWAN LLIMPIY:














Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA

KAY TIKTUTA LLIMPIKUNAWAN LLIMPIY:














Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
TA JATUNYACHISPA 34

Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA 35

AJINA KANCHIK
Raymikunanchikpaq ruwasqanchikmanta parlaspa.
SANTA VERA CRUZ
Franciscawan Katerinwan Santa Vera Cruz raymiman rinku. Katerin Estados
Unidosmanta, Franciscataq Turu Chimpamanta.









Katerin: Llaqtaypi mana achkha raymi tiyanchu. Mana
Jaykaspis kay jinata rikunichu.
Francisca: Aj? Kay raymi kachataq awpataq. Tukuy llaqtamantapuni chayamunku.
Tatalita manta tukuy imata maakuyku.

Fiesta de la fertilidad sumergida en el tiempo de la cosecha. Tiene un doble motivo de
celebracin: expresa gratitud por los frutos recibidos y pide la fecundidad del prximo ao.
Esta antigua fiesta andina fue parcialmente cristianizada. Se celebra el 2 y el 3 de mayo
en Valle Hermoso, Cochabamba, Bolivia.
Cristo crucificado venerado en Santa Vera Cruz, Cochabamba.

Katerin: Imata maakunkichikri?
Francisca: Wawata, sumaq puquyta,
Uywata mira chitta ima
Maackuyku

Katerin: Imaynata maakunkichikri?
Francisca: Vela nisqata rawrachinayku
Tiyan, incienso nisqatawan
Wanutawan qusichinayku
Tiyan.


Yachachiqkuna: Ruth F. Oscar A. Rogelio C.
MISKI SIMINCHIKTA JATUNYACHISPA 36



MIKHUY WAKICHINA
NAKUNA WAYKUNAPAQ
1. Iskay chuwa tarqi
2. Chunka papa
3. Lirwa aycha
4. Tawa uma siwulla.
5. Iskay tumati
6. Juk juchuy wislla kuminu, aju
7. Tawa chuqllu puka uchu
8. Phichqa wislla asiyti
9. Kachi
10. Llamta

WAKICHINA (WAQICHIYNIN)

1. Qallarinapaq laqayachispa tarwita ututa kutana.
2. Papa munthasqata wak mankapi chayachina.
3. Aychata, siwullatawan, tumatitawan ututa qalluna.
4. Qunchaman paylata asiytiyuqta churana; ruphaa kaptinqa, aychata chay tukuy
utusqatawan churaykuna, yapaykunataq uchutawan, kuminutawan, ajustawan,
kachitawan.
5. Chayaptinaqa, papa qallusqata yapaykuy tinkuchiytaq.
6. Chayasqaa kaptin chuwakunapi qaray tukuy kaqkunaman, pirijiltawan
takaykurispa qaray.


Kawsayninchik