Sei sulla pagina 1di 30

AJOWA - TRACHYSPERMUM AMMI Nume engleza :Ajwain, Ca !m, Aj!wan, "i#$!

%&# Wee', Ajwan Al(e nume :C$imen In'ian Pa (ea )!l!#i(a : * u+(ele mi+i, a#emana(!a e +u +ele ale +$imenului, numi(e, in m!' g e#i(, #emin(e, *amilia 'e %lan(e : A%ia+eae -)amilia %a( unjelului., /e#+ ie ea %lan(ei #i +ul(i0a e : Aj!wa e#(e ! %lan(a e 1a+ee anuala, inal(a 'e 23 4 53 +m, +u ) unze in )! ma 'e %ana #i ) u+(e !#ii, Can' ) u+(ele -numi(e #emin(e. #e +!+, #un( u#+a(e #i %i#a(e, C$imenul in'ian e#(e ! igina 'in In'ia, 'a #e mai +ul(i0a #i in I an, Egi%(, Pa6i#(an #i A)gani#(an, /e#+ ie ea +!n'imen(ului : Semin(ele 'e aj!wa #un( )!l!#i(e +a mi !'enie, Ele #un( 'e +ul!a e 0e 'e-+enu#ie, 'unga(e #i +u 1a(e -+u a#%e+( #imila +el! 'e +$imen., Une! i, (ul%ina )ina, ma(a#!a#a, amane aga(a(a 'e #aman(a, /e !1i+ei #un( 0an'u(e in( egi, P!( )i me#(e+a(e +a a(a e, %en( u % !% ie(a(ile l! me'i+inale7 au gu#( ama #i iu(e #i am! (e#+ lim1a %en( u ! %e i!a'a, 8a(i( i#i a(enueaza in( u+a(0a gu#(ul, /a+a #un( %i#a(e, #emin(ele au un %a )um %u(e ni+, a#emana(! +u al +im1 ului, 8u#(ul e#(e a#emana(! +elui 'e +im1 u, 'a mul( mai a#% u7 n!(a )inala e#(e mai 1lan'a #i mai %la+u(a, P ega(i e #i 'e%!zi(a e : Aj!wa e#(e 'e !1i+ei %i#a( in( -! %iuli(a, #au #( i0i( in( e 'ege(e, inain(e 'e u(iliza e, Can' #emin(ele #e )!l!#e#+ in( egi, %en( u 9%a a($a:, #au al(e (i%u i 'e %aine in'iana, #emin(ele ( e1uie#+ u#! ) e+a(e in( e ele, +a #a eli1e eze uleiu ile #i #a i#i #%! ea#+a gu#(ul, Semin(ele %!( )i %a#( a(e ! i+a( 'e mul( (im%, 'a+a #un( )e i(e 'e lumina, in e+i%ien(e e(an#e, O igine : "azinul Me'i(e anei 'e e#(, %!a(e Egi%(, P in+i%alele z!ne 'e +ul(u a #un( a#(azi Pe #ia #i In'ia, 'a in +!me (ul m!n'ial a+e#( +!n'imen( e#(e 'e mi+a im%! (an(a, S-a a0an#a( i%!(eza +a ! anumi(a %lan(a men(i!na(a in Ca%i(ula e 'e 0illi# a lui C$a lemagne a %u(ea )i aj!wa, E(im!l!gie : Engleze#+ul 9ajwain: #au 9aj!wan: e#(e 0e #iunea !maniza(a a numelui $in'u# 9aj0an:, Maj! i(a(ea lim1il! eu !%ene ii 'au nume #imila e, 'e#i g a)ia 0a iaza, +um a )i 9aj!wan: in !lan'eza #au 9A'i!wan: in ge mana, O iginea numelui $in'u# %!a(e )i ga#i(a in #an#+ i(ul 9;a0ana6a: #au 9;a0ani:, +a e 'e i0a 'in a'je+(i0ul 9;a0ana:, in#emnan' 9g e+e#+:, Numele in'iene m!'e ne -1engalezul 9j!wan: #au (amilul 9!mam:. au a+eea#i #u #a, A+e#( lu+ u #uge eaza +a mi !'enia % !0enea 'in 1azinul e#(i+ al Me'i(e anei #i a ajun# in In'ia in +u #ul +u+e i il! g e+e#(i, Unele lim1i eu !%ene #i a#ia(i+e #uge eaza ! ! igine egi%(eana %en( u aj!wa: 9mi#i ana#!n: in (u +a -9ana#!n egi%(ean:. #au 96!%(ilainen 6umina: in )inlan'eza -9+$imen +!%(i+:., In( -a'e0a , el #e +ul(i0a in Egi%(, 'a nu e<i#(a +e (i(u'inea +a a+ea#(a e#(e ! iginea lui, Nu e<i#(a ! e<%li+a(ie a numele a a1 96amun al-mulu6i: -9+$imi!n egal:., in#a )a ma+!l!gia 0e+$e ge mana men(i!neaza aj!wa ' e%( 9=>nig#6?mmel: -9+$imen egal:., (e men % !1a1il +al+$ia( 'u%a +el a a1, M!(i0a(ia %en( u numele engleze#+ 91i#$!%@# wee': -1u uiana e%i#+!%ului. e#(e ne+la a, In ! i+e +az, a+e#( nume a ( e1ui e0i(a(, in( u+a( mai e#(e )!l!#i( #i %en( u al(e %lan(e 'in )amilia A%ia+eae, +um a )i 9Aeg!%!'ium %!'ag a ia: -+un!#+u(a #i #u1 numele 9g !un' el'e : #au 9g!u(wee':., #i 9Ammi 0i#naga: mai +un!#+u(a #u1 numele 'e 9(!!($%i+6wee': #au #u1 +el a a1, 96$ella:, U(iliza i +ulina e : Aj!wa nu mai e#(e ! mi !'enie )!a (e %!%ula a in zilele n!a#( e7 #e )!l!#e#(e a% !a%e e<+lu#i0 in A#ia Cen( ala #i in In'ia 'e n! ' -Punja1, 8uja a(., /e a#emenea, #e 1u+u a 'e ! !a e+a e %!%ula i(a(e in lumea a a1a: #e in(alne#(e in 91e 1e e: -1e e1e e., un ame#(e+ 'e +!n'imen(e e(i!%ian +u a'a+ini a(a( in'iene +a( #i a a1e, A !ma %u(e ni+a e#(e %!(en(a(a % in % aji e #i #e %!( i0e#(e +u +a (!)ii #i %e#(ele, Aegumele -lin(e, )a#!le. #un( in#a z!na % e)e a(a 'e u(iliza e7 in In'ia, un'e a+e#(e legume #un( im%! (an(e #u #e 'e % !(eine %en( u nume !#ii 0ege(a ieni, ele #un( +!n'imen(a(e +u un un( %a )uma( +a e +!n(ine +$imen in'ian, A+ea#(a % ega(i e, a%a en( #im%la, e#(e mul( mai #!)i#(i+a(a 'e+a( #im%lul ( a(amen( (e mi+, )iin'+a +ei mai mul(i +!m%u#i a !ma(i+i 'in +!n'imen(e #un( li%!)ili+i #i #e 'iz!l0a mul( mai 1ine in g a#ime 'e+a( in a%a, A#()el, % aji ea in un( nu numai +a %!(en(eaza a !ma 'in +auza (em%e a(u ii inal(e, 'a e<( age #i gu#(ul, %e +a e-l ( an#)e a in g a#ime, a#()el +a %!a(e )i 'i#%e #a(

mai e)i+ien( in man+a e, O e(e(a (i%i+a %en( u lin(e a )i a#()el: mai in(ai, lin(ea u#+a(a #i #%ala(a #e )ie 1e %ana +an' e#(e m!ale, numai +u +u +uma +a mi !'enie, A+e#( %iu e 'e lin(e e#(e a%!i +!n'imen(a( +u #a e #i (a'6a -un ame#(e+ 'e mi !'enii % aji(e in un(.: +$imi!nul, ma a ul #i #emin(ele 'e aj!wa #un( % aji(e %ana +an' 'e0in ma !nii #i 'egaja ! a !ma %u(e ni+a7 a%!i #e a'auga u#(u !i, a#a)!e(i'a #i, %!a(e, +$ia g$im1i a#7 'u%a +e #e mai % aje#(e ! 0 eme, (a'6a #e (!a na %e#(e lin(e, In 1u+a(a ia #u'-in'iana -+a e +!n(ine ! ma e 0a ie(a(e 'e e(e(e 0ege(a iene., ame#(e+ul 'e (i% (a'6a #e )!l!#e#(e nu numai %en( u legumele u#+a(e, +i #i %en( u legume 0e zi #i %en( u ! ez )ie (, *!a (e in' agi(e %en( u a+e#( #+!% #un( #emin(ele 'e mu#(a neg u -+a e #e % aje#+ %ana +an' nu mai %le#ne#+. #i ) unzele 'e +u ; -+a e #e % aje#+ '!a +a(e0a #e+un'e., Pe langa un( #e mai )!l!#e#(e #i g a#imea 'in nu+ile 'e +!+!#, Aj!wa e#(e in(en# )!l!#i( +a %lan(a me'i+inala in me'i+ina a;u 0e'i+a in'iana, Aju(a, mai ale#, in a)e+(iunile a%a a(ului 'ige#(i0, ANASON STEAAT - IAAICIUM BERUM Nume engleza :S(a Ani#e, In'ian ani#e, C$ine#e ani#e, "a'ian ani#e Al(e nume :"a'ian Pa (ea )!l!#i(a : * u+(ele +u )! ma +a a+(e i#(i+a -'e %a#(aie. #e )!l!#e#+ u#+a(e, Pe langa )! ma 'e #(ea +u !%( +!l(u i, a e! i #e %!( ga#i #%e+imene +u mai mul(e +a %ele, Uleiul e#en(ial ezi'a in %e i+a %, nu in #aman(a, *amilia 'e %lan(e : Illi+ia+eae /e#+ ie ea %lan(ei #i +ul(i0a e : A 1! ele 'e ana#!n #(ela( e#(e %e en, 'e 'imen#iuni mi+i %ana la me'ii, %u(an' a(inge C m inal(ime, * unzele #un( lan+e!la(e, ia )l! ile a<ila e #un( gal1ene, C!%a+ul #e inmul(e#(e % in #emin(e #i e#(e +ul(i0a( mai ale# in C$ina #i Ja%!nia, * u+(ele #un( +ule#e inain(e 'e +!a+e e, a%!i u#+a(e la #!a e, /e#+ ie ea +!n'imen(ului : Ana#!nul #(ela( a e, a#a +um #%une #i numele, )! ma 'e #(ea, +u +in+i %ana la ze+e 0a )u i -in me'ie !%(., A+e#(e 0a )u i #un( %a#(aile +a e +!n(in #emin(ele, Au +!aja g !a#a, 'e +ul!a e uginie, #i a(ing lungimi 'e %ana la 2 +m, Se %!( ga#i in( egi #au %i#a(e, #u1 )! ma 'e %u' a !#+a(-+a)enie, A !ma #a e#(e %u(e ni+a #i 'ul+e, mai % egnan(a 'e+a( a ana#!nului, 8u#(ul e#(e 'ul+eag-ama ui, %u(e ni+, Ana#!nul #(ela( +!n)e a (u#a 'e au(en(i+i(a(e anumi(! man+a u i +$ineze#(i, P ega(i e #i 'e%!zi(a e : S(elu(ele 'e ana#!n in( egi #e %!( a'auga 'i e+( in 0a#ul in +a e #e ga(e#(e man+a ea, Al(e na(i0a e#(e #a #e %i#eze in( -! %iua #i #a #e u(ilizeze #u1 )! ma 'e % a), Se )!l!#e#+ +an(i(a(i mi+i, %en( u +a e#(e ! mi !'enie )!a (e %u(e ni+a, Tinu( in +!n(aine e e me(i+ in+$i#e, la a'a%!#( 'e ae , lumina #i umezeala, #e %!a(e %a#( a mai 1ine 'e un an 'a+a e#(e %i#a( #i +a(i0a ani 'a+a e#(e in( eg, O igine : Ana#!nul #(ela( e#(e ! igina 'in C$ina 'e #u' #i Bie(nam, Plan(a nu e#(e +un!#+u(a in #(a e #al1a(i+a, Cele mai mul(e im%! (u i 'e ana#!n #(ela( % !0in 'in C$ina, 'a #e mai +ul(i0a #i in Aa!#, *ili%ine #i +$ia Jamai+a, E(im!l!gie : Numele +$ineze#+ al ana#!nului #(ela(, 91a( g!6:, #au 91a jia!: in man'a ina, in#eamna 9!%( +!l(u i, !+(!g!n:, #i #e e)e a la )! ma ) u+(ului, In me'i+ina e 1! i#(i+a +$inezea#+a, ana#!nul #(ela( e#(e +un!#+u( #u1 numele 'e 91a jia! $ui <iang: -9)eni+ul in !%( +!l(u i:., 9*eni+ulul ma e: +$ineze#+ -% !nun(a( 9'aai wui$ $e!ng: in +an(!neza #i 9'a $ui <iang: in man'a ina. in#eamna ana#!n, nu ana#!n #(ela(, Cu (!a(e a+e#(ea, in ja%!neza, a+ela#i +a a+(e -% !nun(a( 9'aiui6;!:. 'enume#(e #i )eni+ulul #i ana#!nul, C$ia #i mai #u % inza(! , numele +! ean +! e#%unza(! 9(ae$!i$;ang: in#eamna 'e !1i+ei ana#!n #(ela(, 'a #e mai )!l!#e#(e #i %en( u +e nu#+a, Numele engleze#+ 91a'ian ani#e: #i numele +! e#%unza(!a e 'in al(e lim1i eu !%ene -91a'iDn: in #%ani!la, 91a'jan#: in le(!na #i 91a';an: in u#a. 'e i0a (!a(e 'in numele %e #an al ana#!nului #(ela(, 91a'i;an:, 'e ! igine ne+un!#+u(a, In engleza, +a #i in al(e lim1i, 91a'ian: #una a $ai+, #i nu #e mai ega#e#(e 'e+a( in e(e(ele 0e+$i, nu #i in +a (ile 'e 1u+a(e +!n(em%! ane,

/a(! i(a #imila i(a(ii !l)a+(i0e +u ana#!nul, ana#!nul #(ela( a )!#( numi( 'u%a a+e#(a in mul(e (a i eu !%ene, /e mul(e ! i, numele %en( u ana#!nul #(ela( #e )! meaza % in +!m1ina ea numelui l!+al al ana#!nului +u un e%i(e( +a e #e e)e a la ! iginea a#ia(i+a #au la )! ma +a a+(e i#(i+a 'e #(ea -'e e<em%lu in (u +a 9+in ana#!n:, in ) an+eza 9ani# 'e la C$ine:, in e#(!na 9(a$(anii#:, in %!l!na 9an;z gwiaz'6!wa(;:, in i(aliana 9ani+e #(ella(!:., P in +!n( a#(, ana#!nul eu !%ean e#(e numi( 9$a( $!i:, a'i+a 9ana#!n +u 1!a1e: in Bie(nam, #i 91a'i;an !mi: -ana#!n #(ela( !man. in I an, Numele genului 9Illi+ium: 'e i0a 'in la(ine#+ul 9illi+e e: -a a( age., % !1a1il 'a(! i(a %a )umului 'ul+e #i a( aga(! , U(iliza i +ulina e : Pa#(aile in )! ma 'e #(ea +u !%( +!l(u i #un( un +!n'imen( +u ma e %!%ula i(a(e in C$ina, "u+a(a ia +$inezea#+a e#(e e<( em 'e +!m%le<a #i una 'in +ele mai 0e+$i 'in lume, In a+ea#(a (a a imen#a #i e(e !gena #-au 'ez0!l(a( nume !a#e (e$ni+i 'e ga(i( #i a#ez!na e7 +u (!a(e a+e#(ea, +!n'imen(ele j!a+a un !l mai %u(in im%! (an( 'e+a( in 1u+a(a iile 'in (a ile +u +a e C$ina #e in0e+ineaza la #u', C!muna (u(u ! egiunil! e#(e '! in(a 'e a + ea un e+$ili1 u a m!ni!# in( e +eea +e #e nume#(e 9gu#(u i 'e 1aza:: 'ul+e, ama , a+ u, #a a( #i iu(e, In (!a(e +elelal(e a#%e+(e, 1u+a(a iile egi!nale 'i)e a mul( una 'e al(a, S(ilul 'e ga(i( numi( 91 eza e la !#u:, ! igina 'in S$ang$ai, #e % e(eaza +el mai 1ine )!l!#i(a ii ana#!nului #(ela(, +a e e#(e un ing e'ien( in'i#%en#a1il, In (!a(a C$ina, ame#(e+ul 'e +in+i mi !'enii, 9C$ine#e )i0e #%i+e# %!w'e : -wu <iang )en, ng geung )un, ngung $eung )un, $ung-liu. e#(e 1ine +un!#+u( #i a% e+ia(, A+e#( ame#(e+ +!n(ine ana#!n #(ela(, #+! (i#! -+a##ia., +ui#!a e, )eni+ul #i %i%e 'e Si+$uan, 'e !1i+ei in % !%! (ii egale, O%(i!nal, #e mai %!( a'auga g$im1i , galangal, +a 'am!m neg u #au +$ia lemn-'ul+e, A+e#(e mi !'enii #e %a#( eaza in( egi #i nu #e %i#eaza 'e+a( inain(e 'e u(iliza e, a'e#ea )iin' in % eala1il aji(e u#+a(, )a a ulei, (im% 'e +a(e0a ze+i 'e #e+un'e, %en( u a li #e in(en#i)i+a a !ma, /e#e! i, ame#(e+ul 'e +in+i +!n'imen(e #e a'auga la %a#(a )a+u(a 'in !ua #i ami'!n, +u +a e #e a+!%e a +a nea,#au legumele,%en( u a li #e %a#( a % !#%e(imea a(un+i +an' #un( % aji(e in ulei, Ca nea #e mai %!a(e % aji #i numai a+!%e i(a +u un ame#(e+ 'e ami'!n 'e %! um1 #i %u' a 'e +in+i +!n'imen(e, In #)a #i( a+e#( ame#(e+ %!a(e in( a in +!n(inu(ul ma ina'el! %en( u +a nea +a e u meaza #a )ie % aji(a, Cum ame#(e+ul e#(e )!a (e a !ma(, ( e1uie )!l!#i( +u a(en(ie, A !ma #u1(ila a ame#(e+ului 'e +in+i +!n'imen(e e#(e )!a (e e)i+ien(a in man+a u ile ina1u#i(e, "u (a 'e %! + )ia (a la a1u i %!a(e )i ! 'eli+a(e#a, +u (!a(e +a e#(e 1!ga(a in g a#imi, Pen( u a+ea#(a e(e(a #e )!l!#e#(e % !+e'eul 'e (aie e a +a nii numi( 9+ele +in+i )l! i:, +a e +!n#(a in ( ei #( a(u i g a#e #i '!ua )a a g a#ime, Ca nea e#(e ma ina(a in #!# 'e #!ia #i u#(u !i, a+!%e i(a +u %u' a 'e +in+i +!n'imen(e, 'a(a % in ! ez %i#a( #i % aji(, a%!i e#(e )ia (a in a1u i %ana 'e0ine )!a (e m!ale -wu $ua !u., A+e#( )el 'e man+a e nu e#(e %i+an(, 'a e#(e e<( em 'e a !ma( #i 'e %la+u(, In a)a a C$inei, ana#!nul #(ela( e#(e mai %u(in a% e+ia(, In n! 'ul Bie(namului e#(e %!%ula %en( u #u%ele 'e 0i(a, Ana#!nul #(ela( #e mai )!l!#e#(e #i in T$ailan'a: in n! ', #e )!l!#e#(e la (!+ani(e7 in e#(, mai ale# in #u'ul ( !%i+al, a !ma(izeaza +eaiul +u g$ea(a, Ceaiul +u g$ea(a ($ailan'ez #e )a+e 'in +eai neg u #i #e a !ma(izeaza +u %u' a 'e ana#!n #(ela(, #i une! i #i +u #+! (i#!a a, lemn-'ul+e, 0anilie #au )l! i 'e %! (!+al, In el #e %une g$ea(a z' !1i(a, za$a , #au la%(e +!n'en#a(, Pen( u a i #e 'a +ul!a ea %! (!+alie, #e a'auga 'e !1i+ei +!l! an(i -'e !1i+ei (a ( azina., Ana#!nul #(ela( j!a+a un anume !l in 1u+a(a ia 'in Pe #ia #i Pa6i#(an7 'in In'ia a )!#( in( !'u# in In'!nezia, 'a a#(azi nu mai e#(e )!l!#i( 'e+a( in %ala(ele #ul(anil! in+a + e'in+i!#i #(ilului 'e ga(i( egal -'e e<em%lu, in Me'an, in n! '-e#(ul Suma( ei., Ana#!nul #(ela( #e mai )!l!#e#(e #i in 1u+a(a ia +u in)luen(e a a1e 'in Mala;ezia #i T$ailan'a 'e #u', Ana#!nul #(ela( a e ! u(iliza e limi(a(a in !++i'en(, un'e % in+i%ala #a a%li+a(ie e#(e +a #u1#(i(u( -mai ie)(in. al ana#!nului in 0inul )ie (, in 'e#e (u i #i in li+$i! u i, Cele mai mul(e li+$i! u i 'e ana#!n

-Pe n!', Ani#e((e, Pa#(i#. )!l!#e#+ +el %u(in %a (ial ana#!n #(ela( in l!+ 'e ana#!n,

AR/EI IUTE, PIPER /E CA - CAPSICUM *RUTESCENS, Nume engleza :Ca;enne %e%%e , Re' %e%%e , C$illi Pa (ea )!l!#i(a : * u+(ele, A 'eiul iu(e %!a(e )i e+!l(a( inain(e 'e a #e +!a+e, #au 'u%a, In'e%a (a ea #emin(el! #i a miezului -0ini#!a e. 'u+e la #+a'e ea iu(elii, * unzele 'e a 'ei iu(e #un( )!l!#i(e in In'ia %en( u a a !ma(iza 1au(u ile, *amilia 'e %lan(e : S!lana+eae -)amilia za nei., /e#+ ie ea %lan(ei #i +ul(i0a e : A 'eiul iu(e e#(e ! (u)a +e al(e neaza ) unzele !0ale +u +ele in )! ma 'e lan+e7 %!a(e a(inge inal(imi 'e %e#(e E m, *l! ile #un( al1e, ia ) u+(ul a e )! ma !0ala, #au eli%#!i'a, +u 0a )ul a#+u(i(, * u+(ul 'e a 'ei iu(e e#(e !#u la ma(u i(a(e #i e<( em 'e iu(e7 'e !1i+ei,a 'eii mai mi+i #un( mai iu(i, ia #emin(ele #i 0ini#!a ele in(e i!a e #un( mai iu(i 'e+a( +!aja, Cu +a( a 'eiul e#(e mai ma e, +u a(a( +!n(ine mai mul(a %ul%a a%! (a( la 0ini#!a e #i #emin(e, )iin' 'in a+e#( m!(i0 mai %u(in iu(e %e an#am1lu, /e#+ ie ea +!n'imen(ului : A 'eiul iu(e e#(e in( -a'e0a )!a (eF iu(e, O'a(a in#a !1i#nui( +u gu#(ul %u(e ni+ e#(i #u % in# 'e +a(e a !me #u1(ile %!a(e !)e i: ) u+(a(a, a)uma(a, % !a#%a(a, 'ul+e, ama uie, a+ i#!a a e(+, Cea mai ma e 0a ie(a(e 'e a 'ei iu(i #e ga#e#(e in Me<i+, Iu(eala a 'eil! #e ma#u a in uni(a(i S+!0ille, +a e la ! igine e a ! ma#u a(!a e 1aza(a %e 'ilua ea e<( a+(ului 'e a 'ei iu(e #i e0alua ea lui ! gan!le%(i+a e)e+(ua(a 'e #u1ie+(i umani, In ul(imii ani, iu(eala a 'eil! e#(e 'e(e mina(a 'e HPAC -$ig$-%e )! man+e liGui' +$ !ma(!g a%$;., Rezul(a(ele !1(inu(e +u a+ea#(a me(!'a #e %!( +! ela a% !<ima(i0 +u uni(a(ile S+!0ille7 EH uni(a(i S+!0ille #un( egale +u E %%m -%a (i %e mili!n. +a%#ai+ina #i al(i +a%#ai+in!izi, Cei mai iu(i a 'ei -+a%#i#um +$inen#e. au in( e I33,333 #i 233,333 'e uni(a(i S+!0ille7 a 'eii )!a (e iu(i ($ailan'ezi a1ia a(ing E33,333, Ba ie(a(ile mai +!mune, +um a )i me<i+anul jala%en!, #au i(aliene#+ul %e%e !n+in!, ajung a1ia %e la H,333 'e uni(a(i S+!0ille, /e n!(a( +a ma#u a(! ile S+!0ille #e e)e a la a 'eii iu(i u#+a(i7 +ei % !a#%e(i au, 'e !1i+ei, ! iu(eala mai mi+a +u un ! 'in 'e ma ime -+am 'e E3 ! i mai mi+a., O i+an' 0a 0e(i g$i'a 'u%a a+e#(e #+ale 'e ma#u a(! i, lua(i amin(e la )a%(ul +a a 'eii iu(i %!( 0a ia e<( em 'e mul( in +eea +e % i0e#(e iu(eala, +$ia 'a+a #un( e+!l(a(i in a+ela#i (im% #i +$ia 'a+a % !0in 'e la a+eea#i %lan(a, * u+(ul a e )! ma alungi(a, 'e !1i+ei +u 1aza a#+u(i(a, #i e#(e lung in me'ie 'e ++a, 5 +m #i la( 'e E +m, A 'eii iu(i #e %!( +!n#uma + uzi #au u#+a(i, +!%(i #au ne+!%(i, Semin(ele l! u#+a(e #i ma+ina(e #un( )!l!#i(e +a #u1#(i(u( al %i%e ului, /e a#emenea, ) unzele %lan(ei #e %!( )!l!#i %en( u a a !ma(iza 1au(u ile, P ega(i e #i 'e%!zi(a e : A 'eii #e +uleg #i #e a#aza la u#+a(, la #!a e, in(in#i %e #u% a)e(e %lane, C uzi #e %!( %a#( a 'e#(ul 'e mul( (im% in l!+u i e+i #i u#+a(e, % !(eja(i 'e lumina #!a elui, U#+a(i #un( %a#( a(i mul( (im% lega(i in +i! +$ini imen#i #i a(a na(i, O igine : A 'eiul iu(e e#(e ! igina 'in Ame i+a 'e Su', S% e 'e!#e1i e 'e al(e +!n'imen(e a 'eiul iu(e e#(e )!a (e u#! 'e +ul(i0a(7 'e a+eea +ul(i0a ea #i u(iliza ea l! #-a a#%an'i( in (!a(a lumea, mai ale# in egiunile +u +lima( ( !%i+al, Cel mai ma e % !'u+a(! 'e a 'ei iu(i e#(e In'ia, E(im!l!gie : In mul(e lim1i eu !%ene numele a 'eiului iu(e -+$ile. e#(e, +um0a, 'e i0a( 'in 'enumi ea %i%e ului neg u, Ca(e!'a(a e#(e '!a ! 0a ia(ie, +a in lim1a i(aliana -9%e%e !n+in!:., 'a +el mai a'e#ea numele e#(e +el al %i%e ului la +a e #e a'auga +a(e un e%i(e(, A+e#(a %!a(e in'i+a +ul!a ea -in ) an+eza 9%!i0 e !uge:, in e1 ai+a 9%il%el a'!n:, am1ele in#emnan' %i%e !#u.,

iu(eala )!a (e ma e -in #%ani!la 9%imien(a %i+an(e: #i in a a1a 9)il)il $a : +a e in#eamna %i%e iu(e. #au )a%(ul +a a )!#( in( !'u# 'e +a( e #%ani!li -in !lan'eza 9#%aan#e %e%e :, a'i+a %i%e #%ani!l., O in(e e#an(a 0a ia(ie e#(e numele +$ineze#+ 9la jia!:, a'i+a 9%i%e iu(e 'e Si+$uan:, +a e 'enume#(e a 'eiul iu(e !#u +a #i +um a )i ! 0a ian(a mai iu(e a unui +!n'imen( in'igen, /enumi ea i(aliana 9'ia0!le((!: e#(e un 'iminu(i0 'e la 9'ia0!l!:, in'i+an' iu(eala #a(ani+a a a+e#(ui +!n'imen(, In mul(e lim1i e#(e +un!#+u( +a 9%i%e 'e Ca;enne:: in g ea+a 9%i%e i 6agien:, in li(uaniana 96ajena# %i%a i: #au in %! (ug$eza 9%imen(a 'e +aiena:, Elemen(ul Ca;enne 'in a+e#(e 'enumi i e#(e im% umu(a( 'in lim1a in'ienil! #u'-ame i+ani, la ! igine #+ iin'u-#e 9+a;an: #i % !0enin' 'in lim1a in'ienil! (u%i, 'in (e menul 96;in$a:, +a e mai e#(e #+ i# #i 9Guiinia:, A#(azi Ca;enne e#(e #i numele +a%i(alei 8u;anei * an+eze, 'a nu e#(e ni+i ! lega(u a in( e a+e#(e '!ua nume, Nu numai in lim1ile eu !%ene 'e i0a numele a 'eiului iu(e 'in +el al %i%e ului, /e e<em%lu, (e menul a a1 9)ul)ul:, +a e in#emna la in+e%u( '!a %i%e , e#(e u(iliza( a#(azi %en( u a numi a(a( %i%e ul neg u +a( #i a 'eiul iu(e, Simila , in +$ineza, a 'eii iu(i #un( numi(i 9%i%e iu(e:, In In'ia, in lim1a (amila, %i%e ul neg u e#(e numi( 9milagu:, ia a 'eiul iu(e 9milagai:, a'i+a ) u+( 'e %i%e - elemen(ul gai in#eamna 9) u+(: -ne+!%(., Aim1a (elugu )!l!#e#(e 9mi i;alu: %en( u %i%e #i 9mi a%a6a;alu: %en( u a 'ei iu(e, Can' C!lum1 a ga#i( a 'eii iu(i %e ! in#ula 'in Ca ai1e, a % elua( numele 9aji:, #au 9a<i:, 'in lim1a in'igenil! a awa6, A#(azi, aji e#(e in+a )!l!#i( in Me<i+, /enumi ea engleza 9+$ile: #au 9+$ili: % !0ine 'in lim1a na$ua(l, un'e numele %lan(ei 'e i0a 'in( ! a'a+ina #eman(i+a in#emnan' 9 !#u:, E#(e ! a'e0a a(a lu%(a %en( u a 'e(e mina 'a+a in engleza a 'eiul iu(e a ( e1ui numi( 9+$ile:, 9+$ili: #au 9+$illi:, *! ma +$illi e#(e % !1a1il mai a% !a%e 'e numele ! iginal 'in lim1a na$ua(l #i e#(e % e)e a(a 'e ! %a (e a ame i+anil! #i 'e au#( alieni, Cu0an(ul +$ili a ajun# #a in#emne a% !a%e e<+lu#i0 )elul 'e man+a e 9+$ili +!n +a ne:, %!%ula in #(a(ul Te<a# -l!+ul 'e ! igine al man+a ii Te<-Me< +a e 'e#emneaza man+a ea me<i+ana a'a%(a(a in #(a(ul Te<a#., 'a e#(e u(iliza(a %en( u a 'enumi +!n'imen(ul 'e +a( e 1 i(ani+i, C$ile 'e#emneaza mai n!u +!n'imen(ul in #%ani!la me<i+ana #i e#(e, 'ea#emenea, )!a (e %!%ula #i in SUA, C!la+ %e#(e %u%aza, +$ile in lim1a engleza, mai 'enume#(e #i %i%e ul, +eea +e e#(e ! #u #a ne#)a #i(a 'e in+u +a(u i +ulina e, In +e % !0e#(e genul 1!(ani+, +a%#i+um e#(e ! 'e i0a(ie ne!-la(ina a g e+e#+ului 96a%#a:, +a e in#eamna +a%#ula #i #e e)e a la )! ma ) u+(ului, Numele ) u(e#+en# % !0ine 'in 9) u(e#+e e: +a e in#eamna 9(u)a: /enumi ea 'e 9!+$i 'e %a#a e: -1i '@# e;e. #e e)e a la ! i+e a 'ei iu(e 'e 'imen#iuni mi+i #i )!a (e iu(e, U(iliza i +ulina e : I#(! ia a 'eiului iu(e !#u in+e%e a+um +a(e0a mii 'e ani in Ame i+a 'e Su', 'a amanun(ele #-au %ie 'u( in negu ile 0 emii, Cele mai 0e+$i '!0ezi a $e!l!gi+e % !0in 'in mun(ii Anzi #i e#(e %!#i1il +a 0e+$ii #i enigma(i+ii l!+ui(! i ai ! a#ului Tia$uana+! #a )i me#(e+a( a 'ei iu(e #(an' 'e %aza in um1 a P! (ii S!a elui, In +u #ul #e+!lel! au )!#( +ul(i0a(e un ma e numa 'e #%e+ii 'e a 'ei iu(e in Ame i+a 'e Su' #i Cen( ala, 'a #e %a e +a ni+i una 'in( e ele nu a %a a#i( +!n(inen(ul ame i+an inain(e 'e #!#i ea lui C!lum1, Can' a 'eiul iu(e a )!#( a'u# in Eu !%a 'e +a( e una 'in( e e<%e'i(iile lui C!lum1, nu a #(a ni( ma e in(e e#, 'e!a e+e %i%e ul neg u -la a+el (im% 'i#%!ni1il in ma i +an(i(a(i. %a ea mul( mai % !mi(a(! 'in %un+( 'e 0e'e e +ulina , A 'eii iu(i au )!#( in#a 1ine % imi(i in +!l!niile #%ani!le #i %! (ug$eze #i, in +a(e0a ze+i 'e ani au 'e0eni( ! %a (e im%! (an(a a 'ie(ei %!%!a el! 'in #u'ul #i #u'-e#(ul A#iei, Unul 'in( e m!(i0e a )!#( +a +elelal(e +!n'imen(e +u gu#( %u(e ni+ #i iu(e e au )!a (e g eu 'e +ul(i0a( #i, 'e a+eea, 'e#(ul 'e #+um%e +$ia #i in (a ile l! 'e ! igine, A 'eii in#a #-au a+!m!'a( u#! in +lima(ul ume' #i ( !%i+al 'in T$ailan'a, in 'e#e (u ile )ie 1in(i 'in n! 'ul In'iei #i +$ia in

) igul #i u#+a+iunea 'in Ti1e(, Can' #%ani!lii au in+e%u( #a i'i+e a#eza i #i #a +!l!nizeze Ame i+a 'e Su', +ul(u a a 'eiului iu(e a e<%l!'a(, C!n)! m #%e+iali#(il! in 1!(ani+a, +ele mai mul(e (i%u i 'e a 'ei iu(e a%a (in #%e+iei +a%#i+um annuum, T!(u#i, in( e a+e#(e (i%u i, iu(eala a 'eiului 'i)e a 'e#(ul 'e mul(, Pu1li+ul a e ne0!ie 'e a 'i)e en(ia in( -un )el a 'eii iu(i 91lanzi:, 'e +ei 9me'iu iu(i: #i +ei 9)!a (e iu(i:, /e a+eea, in li(e a(u a 'e #%e+iali(e(e, 'e !1i+ei, #e )!l!#e#(e (e menul 9%a% i+a: %en( u +ei 1lanzi -%ana la ni0elul #%e+iei jala%en!#, a'i+a ++a, J,333 uni(a(i S+!0ille., (e menul 9a 'ei iu(e -+$ile.: %en( u +ei %e#(e jala%en!# -%ana la I3,333 uni(a(i S+!0ille., A 'eiul iu(e -+$ile. %!a(e )i )!l!#i( a(a( % !a#%a( +a( #i u#+a(, ga(i( #au + u', Pe #!anele ne!1i#nui(e au 'i)i+ul(a(i in a #u%! (a a 'eii )!a (e iu(i #i in a 'e+ela #u1(ilele a !me a#+un#e 'e a+ea#(a iu(eala, T!(u#i, a+ea#(a ea+(ie nu #e 'a(! eaza li%#ei 'e a !ma a a 'eiului iu(e, +i gu#(ului nean( ena( al u(iliza(! il! in +auza, /u%a +a(e0a e<%e ien(e +u man+a u i iu(i #i gu#(!a#e maj! i(a(ea %e #!anel! i#i 'ez0!l(a a1ili(a(ea 'e a 'i#+e ne a !mele 'in #%a(ele iu(elii #i i#i 0! 'a #eama +a a 'eiul iu(e am%li)i+a, 'e )a%(, gu#(ul +el! lal(e ing e'ien(e 'in man+a e, In %lu#, a e un e)e+( a+! i(! a#u% a ! gani#mului, +eea +e-l )a+e %!( i0i( +lima(el! +al'e #i ume'e, T!(u#i, %en( u un n!0i+e, a #u a 1 u(ala 'in gu a %!a(e )i 'e#+u ajan(a #i, 'e a+eea, mul(i nu in+ea +a #a gu#(e in'eajun# 'e mul( a 'ei iu(e %en( u a 'e%a#i 1a ie a ini(iala a iu(elii, Se #%une +a un a 'ei iu(e nu #eamana +u +elalal( #i ni+i +u el in#u#i, E#(e ! ma e 'i)e en(a in( e a-l )!l!#i 0e 'e #au !#u, % !a#%a( #au u#+a(, + u', )ie ( #au ) i%(, A 'eiul iu(e % !a#%a(, mai ale# +el ne+!%( in+a, a e ! iu(eala 1 u(ala, %e +an' +el +!%( e#(e mai a !ma( #i mai +!n'imen(a(, /a+a a 'eii #un( ga(i(i in'elung, a+e#(e 'i)e en(e (in' #a 'i#%a a, T!(u#i, ele ( e1uie a0u(e in 0e'e e a(un+i +an' ga(im, Ca(e0a (e$ni+i 'e ga(i(, +um a )i me(!'a +$inezea#+a 'e a umeni a 'eii in g a#ime )ie 1in(e, %!( )i ealiza(e '!a +u a 'ei u#+a(i, Iu(eala e#(e a1#! 1i(a in ! i+e )el 'e g a#ime, #au ulei, 'a uleiu ile li%#i(e 'e g a#imi (in' #a % in'a un gu#( nee+$ili1 a(, )a%( +e #e %!a(e +!m%en#a +u gu#(u i 'ul+i #i a+ e, E<i#(a ! 'i)e en(a im%! (an(a in( e #(ilul 'e ga(i( u(iliza( in Ame i+a Cen( ala #i 'e Su' )a(a 'e e#(ul lumii: in Ame i+a Aa(ina, )ie+a e egiune a e #!iul #au 'e a 'ei iu(e, +u +a a+(e i#(i+i uni+e 'e iu(eala #i a !me, *ie+a e (i% 'e a 'ei e#(e u(iliza( in man+a u i #%e+i)i+e, un'e +!n( i1uie a(a( +u gu#(ul, +a( #i +u a !ma, A#(a in#eamna, %e 'e ! %a (e, +a ina)a a +a(! 0a ie 1u i a !ma(e, e<i#(a '!a %u(ine +!n'imen(e ame i+ane 'i#%!ni1ile -+ui#!a e, ia 'e la +!nGui#(a in+!a+e +! ian' ul, +$imenul #i %i%e ul., 'a , %e 'e al(a %a (e, 'i0e #i(a(ea gene(i+a a a 'eiului iu(e !)e a ! %ale(a 1!ga(a 'e gu#(u i #i a !me, +a e e#(e +$ia ma i(a % in me(!'ele 'e %!#(% !+e#a e a #a, %ale(a +a%a1ila a +!m%en#a ela(i0a #a a+ie in +!n'imen(e, In Ame i+a Aa(ina e#(e !1i#nui( #a #e in'e%a (eze #emin(ele #i miezul a 'eiului #i a#()el #a #e e'u+a iu(eala #a, A+e#( lu+ u a e #en#, %en( u +a %e mi(e #a #e ga(ea#+a mai mul( a 'ei +a e #a #%! ea#+a a !ma, #i nu iu(eala man+a ii, Cele mai mul(e man+a u i #u'-ame i+ane #un( iu(i #i +!n'imen(a(e, 'a nu )!a (e iu(i, In A#ia a 'eii iu(i au un gu#( #i ! a !ma mul( mai uni)! me, Sun( )!l!#i(i a% !a%e e<+lu#i0 %en( u iu(eala l! , ia a !mele #un( +!n( !la(e +u aju(! ul +el! lal(e +!n'imen(e, 'i#%!ni1ile in numa )!a (e ma e, In'e%a (a ea #emin(el! #i a miezului nu e#(e +e0a +a a+(e i#(i+ z!nei7 'a+a #e '! e#(e mai %u(ina iu(eala, #e %une, %u #i #im%lu, mai %u(in a 'ei, /e#i +ul(i0a(! ii a#ia(i+i au + ea( un ma e numa 'e a 'ei iu(i l!+ali, nu e<i#(a ! (e min!l!gie ela1! a(a a l! , +i #un( 'enumi(i 'u%a 'imen#iuni #i iu(eala, U(ilizan' ! 9#+ala 'e +!n0e #ie: 1aza(a %e e<%e ien(a, a% !a%e ! i+e a 'ei iu(e %!a(e )i inl!+ui( +u ! i+a e al(ul, a(a( (im% +a( #e (ine +!n( 'e a( i1u(e +a 9u#+a(: #i 9ga(i(:, In A#ia !++i'en(ala #i +en( ala, %ana in In'ia 'e n! ' #i +en( ul C$inei, #e %!( ga#i !+azi!nal 0a ie(a(i 'e

a 'ei iu(e +u a !ma +a a+(e i#(i+a7 a+e#(ea #un( in#a '!a #%e+i)i+e unei egiuni, In A#ia 'e #u' #i 'e #u'-e#( in #+$im1, a 'eiul iu(e (in'e #a )ie uni)! m +a gu#( #i a !ma, In +!n#e+in(a +a (ile 'e 1u+a(e nu men(i!neaza ! 0a ie(a(e anume 'e a 'ei iu(e, +i '!a men(i!neaza 9a 'ei iu(e !#u % !a#%a(:, ia 1u+a(a ii )!l!#e#+ ! i+e au la in'emana, Nu e#(e ne!1i#nui(, #i ni+i g e#i(, #a )!l!#e#(i a 'ei iu(e ($ailan'ez %en( u ! man+a e in'!neziana #au (amila, in (im% +e un m!le %!1lan! me<i+an in +a e #a u(iliza a 'ei aji ama ill! a 'e anja a(a( %e me<i+ani +a( #i, % !1a1il, %e 1!li0ieni, 8enul 9+a%#i+um: in+lu'e +in+i #%e+ii +ul(i0a(e #i al(e '!uaze+i #al1a(i+e, (!a(e ! igina e 'in Ame i+a 'e Su', /in( e #%e+iile #al1a(i+e +a(e0a #un( )!l!#i(e in 1u+a(a ie, T!a(e #%e+iile #al1a(i+e 'au ) u+(e mi+i, +a e a%a in 0a )ul %lan(ei, #i au un gu#( )!a (e iu(e #i in(en#, a#emana(! +u a 'eiul Ta1a#+!, Mul(e #%e+ii #al1a(i+e au +u0an(ul 91i ': -%a#a e. in 'enumi ile l! , 'a(! i(a )a%(ului +a #un( +iuguli(e 'e %a#a i, +a e le #i a#%an'e#+ #emin(ele, Cei mai %!%ula i a 'ei iu(i 'e a+e#( )el #un( 9+$il(e%in: in Me<i+ #i 9+$ili%iGuin: in Te<a#, S%e+ia 9ulu%i+a: 'in "!li0ia 'a ) u+(e 'e )! ma gl!1ula a, mai mi+i 'e E +m 'iame( u, A(i%i+ %en( u un a 'ei iu(e ) u+(ul + e#(e in %!zi(ie a(a na(a #% e %aman(, * u+(ele 'e ulu%i+a #un( !#ii +an' #un( +!a%(e, 'a #e +uleg 'e !1i+ei inain(e 'e a+e#( #(a'iu, A 'eii ulu%i+a 0e zi, % !a#%a( +ule#i, #un( )!l!#i(i la #u%e #i (!+ane, A+ea#(a 0a ie(a(e e#(e )!a (e iu(e7 iu(eala #a #e 'ez0!l(a )!a (e a%i' in gu a #i 'i#%a e la )el 'e e%e'e, a#emana(! +u iu(eala 'e Ta1a#+!, Ulu%i+a a e ! a !ma in(e e#an(a, 'e ) u+( #i 'e (!ma(e 0e zi, /in( e (!a(e +ele +in+i #%e+ii +ul(i0a(e, +a%#i+um annuum e#(e 'e 'e%a (e +el mai im%! (an( #i e#(e + e#+u( a% !a%e e<+lu#i0 in Ame i+a 'e N! ' #i Eu !%a, S%e+ia % !'u+e ) u+(e 'e iu(eala 1lan'a #i me'ie, Na a0a#ul a 'ei +a%#i+um %u1e#+en# 'in Anzii #u'-ame i+ani e#(e, 'in %un+( 'e 0e'e e ge!g a)i+, limi(a(, A )!#( +el mai a1un'en( a 'ei in (im%ul im%e iului in+a#, un'e e a +un!#+u( +a : !+!( u+$u: #i, im% euna +u :6ellu u+$u: #i %u(e ni+ul :+$in+$i u+$u:, e a +!n'imen(ul % e%!n'e en( al 1u+a(a iei in+a#e, /e )a%( in+a#ii a% !a%e +a nu )!l!#eau al( +!n'imen(, A#(azi +a%i#+um %u1e#+en# e#(e numi( : !+!(!: #i :l!+!(!: in Pe u #i "!li0ia, e#%e+(i0 :+$ile manzan!: in Me<i+, S%e+ia e#(e +ul(i0a(a in egiunile 'elu !a#e #i m!n(ane 'in Pe u #i "!li0ia, #i +$ia #i a#(azi +ul(i0a ea #a in a)a a a+e#(! egiuni e#(e )!a (e a a, A1ia a )!#( in( !'u# in egiunile ( !%i+ale 'in H!n'u a# #i Me<i+ #i, '!a e+en(, +ul(i0a ea #a a %! ni( in In'!nezia, Ca%i#+um %u1e#+en# %!a(e )i i'en(i)i+a( )!a (e u#! % in )l! ile %u %u ii, ) unzele %a !a#e -%u1e#+en#. #i %a#(aile ma i, in )! ma 'e ma , %a a #au !u, +u #emin(e in+$i#e la +ul!a e, a% !a%e neg e, A+e#(e #emin(e neg e #un( uni+e, nein(alni(e la al(e #%e+ii #al1a(i+e #au +!me#(i+e, /in %un+( 'e 0e'e e +ulina !+!(! e#(e +a a+(e iza( 'e ) u+(e +u +a ne g !a#a, ne%!( i0i(e %en( u u#+a e, 'e ! a !ma a%a (e #i 'e ! iu(eala +a e 0a iaza in( e limi(e la gi, R!+!(! e#(e % !1a1il +el mai iu(e a 'ei in+a 'e#(ul 'e 0!lumin!# +a #a %!a(a )i um%lu( +u +a ne, legume #au 1 anza, E<i#(a mul(e 'i#+u(ii 'e#% e +a( 'e iu(e e#(e !+!(!, Pe langa 0a ia(iile !1i#nui(e 'a(! a(e +lima(ului #i #!lului, mai #un( #i 'i)e en(e in'i0i'uale 'e %e +e%(ie 'e +a e e#(e a#%unza(!a e #( u+(u a +$imi+a a gu#(ului iu(e, Unii !ameni il %e +e% +a )iin' e<( em 'e iu(e, +$ia mai iu(e 'e+a( $a1ane !#, in (im% +e maj! i(a(ea il ga#e#+ m!'e a( 'e iu(e, In Ame i+a 'e Su' !+!(! e#(e +un!#+u( #i #u1 'enumi i +a :le0an(a mue (!#: -#+!ala 'in m! (i. #au :g ing! $uana+$i: -u+iga#ul 'e ame i+ani., /e#i !+!(! nu a e ! )! ma #al1a(i+a, (!a(e +elelal(e #%e+ii '!me#(i+e au )! me #al1a(i+e in'ea% !a%e in u'i(e, *! mele #al1a(i+e au ) u+(e mi+i in %!zi(ie e e+(a, +a e #e #e%a a 0izi1il 'e (ul%ina a(un+i +an' #un( +!a%(e7 li #e mai #%une +$ia #i :a 'eii %a#a il! : %en( u +a #un( man+a(e 'e %a#a i, In +azul #%e+iei +a%#i+um 1a++a(um #e +un!#+ +el %u(in '!ua )! me #al1a(i+e -0a ian(ele 1a++a(um #i mi+ !+a %um.: )! ma '!me#(i+a e#(e a'e#ea numi(a :%en'ulum: 'in +auza ) u+(ului +a e a(a na ' e%( in j!#, Ba ian(a :1a++a(um:, numi(a #i aji, + e#(e in+a in #(a e #al1a(i+a in 0e#(ul Ame i+ii 'e

Su' #i % !'u+e ) u+(e 'e ma imea unei %e e, +u gu#( )!a (e iu(e, In Ame i+a 'e Su' e<i#(a nume !a#e 0a ie(a(i 'e +a%#i+um 1a++a(um, 0a ian(a %en'ulum, 'enumi(e gene i+ 9aji:, Aa 0e#( 'e Anzi aji e#(e +el mai ) e+0en( +!n#uma( a 'ei iu(e, 'a #un( +un!#+u(i #i in " azilia, Pa agua; #i A gen(ina, A 'eii 1a++a(um !)e a ! ma e 'i0e #i(a(e a 'imen#iunii %a#(aii, a )! mei #i a +ul! ii, +!m%a a1ila +u 'i0e #i(a(ea #%e+iei annuum, 'a nu a e #i 0a ie(a(i +u gu#( 1lan', *l! ile 'e 1a++a(um au %e(e gal1ene, #au 0e zi, %e %e(ale, +eea +e nu #e in(alne#(e la al(e 0a ie(a(i, Cel mai 'e# +ul(i0a( e#(e aji ama ill!, 'e +ul!a e gal1en-au ie, numi( 6ellu-u+$u in Kue+$ua, Aji +!l! a'! e#(e a+ela#i a 'ei, 'a +!%( #i 'e +ul!a e !#ie #( alu+i(!a e, A+e#(i '!i aji #un( +ei mai %!%ula i in 1u+a(a ia %e i0iana #i 1!li0iana, /e#i #%e+ia 1a++a(um nu % ea e#(e +ul(i0a(a in a)a a Ame i+ii 'e Su', ga#im ! 0a ie(a(e in(e e#an(a in Aumea Be+$e: e#(e un a 'ei +u ! )! ma +a a+(e i#(i+a 'e +l!%!(, +u 2 #au J l!1i, +a e, la ma(u i(a(e, e#(e 'e +ul!a e !#ie, In P! (ugalia #i in )!#(ele ei +!l!nii a+e#( a 'ei e#(e numi( 9%e i %e i:, Ca%#i+um 1a++a(um e#(e +ul(i0a( 'e +a(e0a milenii7 +ele mai 0e+$i '!0ezi a $e!l!gi+e au J,H33 'e ani, Ca u ma e +ul(i0a(! ii au a0u( (im% #a !1(ina mai mul(e 0a ie(a(i, 'in +a e maj! i(a(ea a e %a#(aile m!'ela(e in( -! )! ma +a a+(e i#(i+a, Cele mai %!%ula e (i%u i au )! me !(unji(e #au #)e i+e, Iu(eala 0a iaza 'e la me'iu la iu(e, )a a a a(inge in#a iu(eala e<( ema, In a)a a 'e iu(eala 1a++a(um a e #i un 1u+$e( )in, +a e e#(e mai %u(e ni+ 'u%a u#+a e #i #e a% !%ie 'e a !ma ) u+(el! u#+a(e, S%e+ia +a%#i+um +$inen#e, numi(a une! i #i +a%#i+um #inen#e, e#(e +un!#+u(a 'e mul( 'a(! i(a gu#(ului )!a (e iu(e #i a !ma(, In )! ma #al1a(i+a e#(e +un!#+u(a in Ame i+a 'e Su', mai ale# in Ca ai1e, E<em%le 'in a+ea#(a #%e+ie #un( a 'eii $a1ane ! -in Cu1a #i Yu+a(an., #+!(+$ 1!nne( -in Jamai+a., !+!(ill! -in In#ulele Ca;man. e(+, Unele 0a ie(a(i #un( numi(e 'u%a % !0enien(a: Re' /!mini+a, Jamai+an H!( #au T ini'a' Sea#!ning Pe%%e , S%e+iile 'e +$inen#e au )!a( +ul(i0a(e % ima !a a in Pe u, ia +ul(u ile #ale #un( a e, Ca(e0a +ul(u i 'e +$inen#e au )!#( in( !'u#e in A) i+a 'e #+la0ii e%a( ia(i -in Re%u1li+a Cen( a) i+ana, 8am1ia, Nige ia., A+e#(e #%e+ii #un( 'e#(ul 'e iu(i #i )!a (e a !ma(e, ju+an' un !l 'e!#e1i( in 1u+a(a iile l!+ale, S%e+iile 'e +$inen#e nu %!( )i +ul(i0a(e in +lima(ul (em%e a( al Eu !%ei7 %lan(ei ii ( e1uie +lima( +al' #i ume', In A#ia +$inen#e a )!#( a'u# 'e #%ani!li #i e#(e +ul(i0a( '!a in *ili%ine, S%e+iile 'e +$inen#e %!( 'e%a#i #i EH3,333 'e uni(a(i 'e iu(eala S+!0ille, 'a e<i#(a #i 0a ie(a(i +u iu(eala m!'e a(a, Si +a%#i+um +$inen#e e#(e ! #%e+ie +ul(i0a(a 'e )!a (e mul( (im% -a $e!l!gii au ga#i( in Pe u ! %a#(aie 0e+$e 'e L,H33 'e ani.7 in +!n#e+in(a +ul(i0a(! ii au a0u( (im%ul #a 'ez0!l(e ) u+(ul in 'i0e #e +ul! i -%! (!+aliu, !#u, ma !. #i )! me -'e !1i+ei )! ma !(unji(a, a#emana(! unui '!0lea+ in minia(u a, 'a e<i#(a #i #%e+ii alungi(e #i +u 0a ) a#+u(i(., *l! ile #un( mi+i, 0e zulii, #au al1e, +u 0ini#!a e %u %u ii #au al1a#( e7 +a a+(e i#(i+e #%e+iei +$inen#e #un( n!'u ile )! ma(e 'in +a(e0a )l! i #i ) u+(e, +eea +e e#(e a la al(i a 'ei, /in( e 0a ie(a(ile 'e +$inen#e, +a(e0a -mai ale# $a1ane ! 'in Yu+a(an. au in( a( %u(e ni+ %e %ia(a ame i+ana7 in Eu !%a #un( mai %u(in %!%ula i, O u(iliza e %a (i+ula a a a 'eil! +$inen#e e#(e la % e%a a ea +a na(il! %i+an(i, S!#u ile +e +!n(in +$inen#e 1ene)i+iaza #i 'e iu(eala ma e, 'a #i 'e a !ma )l! ala a a 'eil! , Un #!# (i%i+ 'e #!# 'e a 'ei iu(e #e % e%a a 'in a 'ei (!+a(, legume - !#ii, m! +!0i., #a e, za$a , !(e(, #au #u+ 'e lamai 0e zi, #i a !me, +a +ea%a #au u#(u !iul, C$ia #i +an' #e )!l!#e#+ a 'ei )!a (e iu(i #!#ul nu a e ! iu(eala mai ma e 'e E3,333 4 EH,333 uni(a(i S+!0ille, S!#u i mul( mai iu(i, a% !a%e ne#ana(!# 'e iu(i, #e %!( !1(ine )!l!#in' e<( a+( 'e !le!- a#ini in l!+ 'e a 'ei iu(e7 a#()el 'e #!#u i +u e<( a+( %!( )i e<( a! 'ina 'e iu(i, mai iu(i +$ia 'e+a( a 'eiul iu(e %u , Cele mai iu(i % !'u#e 'e%a#e#+ +a(e0a #u(e 'e mii 'e uni(a(i S+!0ille, Iu(eala %u(e ni+a a #%e+iei +$inen#e e#(e 'e ma e im%! (an(a in 1u+a(a ia jamai+ana, un'e a 'eii

l!+ali #un( numi(i :%i%e 'e #a%(e + a(i(e:, % !1a1il %en( u a in'i+a )a%(ul +a un a 'ei e#(e 'e ajun# %en( u a +!n'imen(a #a%(e + a(i(e +u man+a e, Pa#(a numi(a Mje 6:, un +ele1 u ame#(e+ 'e +!n'imen(e jamai+an, )!l!#e#(e a+e#(i a 'ei iu(i, In mul(e %a (i ale Me<i+ului a 'eii $a1ane ! nu #un( % ea %!%ula i, 'a j!a+a un !l im%! (an( in 1u+a(a ia 'in Yu+a(an, A'e#ea a 'eii #un( z' !1i(i %u(in #i inmuia(i in #!#u i, %en( u a li #e e<( age %a )umul, 'a nu #i iu(eala, S%e+iali(a(ea +ulina a la(in!-ame i+ana numi(a +e0i+$e -%e#(e + u' ma ina( in #!# 'e lamaie 0e 'e #i +!n'imen(e. e#(e % e%a a(a +u a 'ei :1lan': jala%en! in Me<i+, 'a in Pe u e#(e )!l!#i( %u(e ni+ul aji, Ul(ima #i, % !1a1il, +ea mai %u(in im%! (an(a #%e+ie 'e a 'ei, e#(e +a%#i+um ) u(e#+en#, +un!+u(a mai ale# % in a 'eiul (a1a#+!, Al(e #%e+ii 'e ) u(e#+en# #un( +ul(i0a(e in +ele '!ua Ame i+i, A) i+a, Eu a#ia #i Pa+i)i+, 'a j!a+a un !l min! in 1u+a(a iile l!+ale, Un a 'ei iu(e 1 azilian, numi( :malague(a: #au :melegue(a:, #e + e'e a )i )! ma #al1a(i+a a a+e#(ei #%e+ii, A 'eiul malague(a nu ( e1uie +!n)un'a( +u a#a numi(ul %i%e malague(a, +a e e#(e '!a un al( nume %en( u g aun(ele %a a'i#ului, Aa )el +a in +azul #%e+iil! +$inen#e #i annuum, ) u(e#+en# e#(e ! igina 'in Ame i+a Cen( ala, A a(a in#a unele a( i1u(e +a a+(e i#(i+e )! mel! #al1a(i+e: ) u+(ele #un( mi+i, 'el!+ +a n!a#e, nu e<i#(a 0a ia(ii in )! ma %a#(ail! , ia ) u+(ele +a' u#! la %aman(, 'e un'e #emin(ele l! #un( 'i#%e #a(e 'e %a#a i, T!a(e #%e+iile 'e ) u(e#+en# #un( )!a (e iu(i, #i(uan'u-#e in( e E33,333 #i EH3,333 'e uni(a(i S+!0ille, !+azi!nal +$ia mai #u#, In I332, In'ia a a)i ma( +a a 'eiul :naga j!l!6ia: e#(e +el mai iu(e a 'ei 'e %e %lane(a, % e(en(ie +a e nu a )!#( in+a ni+i +!n)i ma(a, ni+i in)i ma(a, Naga j!l!6ia, #au a 'eiul Tez%u , #e + e'e a )a+e %a (e 'in #%e+ia ) u(e#+en#, 'e#i unele 0!+i il %la#eaza in #%e+ia +$inen#e, C!n( a lui +$inen#e, ) u(e#+en# nu a ju+a( ni+i!'a(a un !l im%! (an( in 1u+a(a ie, +a+i 'e#i #un( iu(i, nu au ni+i ! a !ma, A 'eiul (a1a#+! %a e a )i ! e<+e%(ie, 'a a !ma uni+a a #!#ului (a1a#+! #e 'a(! eaza im1a( ani ii a+e#(uia in 1u(!aie 'e lemn, #i nu a 'eil! 'in +!m%!zi(ie, In +lima(ul ( !%i+al, a 'eii iu(i e<i#(a in #(a e +!a%(a (!( (im%ul anului, /e a+eea mul(e 1u+a(a ii 'in A#ia 'e #u'-e#( ( !%i+ala ii )!l!#e#+ mai ale# % !a#%e(i, In T$ailan'a %a#(ele 'e +u ; -% i6 6aeng #au % i6 gaeng. #un( mi<(u i ma+ina(e, % e%a a(e 'in a 'ei iu(i im% euna +u al(e +!n'imen(e, Mul(e e(e(e +ulina e ($ailan'eze 'e%un ma (u ie a#u% a #( an#ei ela(ii 'in( e 1u+a(a ia ($ailan'eza #i a 'eii iu(i7 in +iu'a iu(elii #ale man+a ea ($ailan'eza e#(e una 'in( e +ele mai a !ma(e, 'a(! i(a 'i0e #i(a(ii 'e +!n'imen(e % !a#%e(e #i 'e ie 1u i a !ma(e, Un e<em%lu )aim!# e#(e %uiul +u a 'ei iu(e #i 1u#ui!+, ga(i( % in % !+e'eul #(i -) ;, C!n'imen(ele %e 1aza 'e a 'ei iu(e #un( a(!(% ezen(e in T$ailan'a, Me#ele 'in e#(au an(e, +$ia 'in +ele mai m!'e#(e, !)e a +lien(il! un #e( 'e +!n'imen(e +un!#+u(e in ($ailan'eza #u1 'enumi ea 'e 96 uang % ung:, a'i+a 9%a( u a !me:, 'e#i, +el mai a'e#ea, #un( mai mul( 'e %a( u, Se(ul minim in+lu'e za$a + i#(aliza(, #!# 'e %e#(e +u a 'ei iu(i 0e zi, % !a#%e(i, (!+a(i ma un(, a 'ei iu(i !#ii, (!+a(i ma un( in !(e( #i a 'ei iu(i !#ii, %u' a, A!gi+a a+e#(ei #ele+(ii e#(e a+eea +a mi !'eniile ( e1uie #a %e mi(a, )ie+a e, un e+$ili1 u al 1alan(ei +el! %a( u gu#(u i )un'amen(ale in 1u+a(a ia ($ailan'eza: 'ul+e, #a a(, a+ u #i iu(e .gu#(ul ama ui e#(e mul( mai %u(in % ezen( #i a% e+ia(., Su % inza(! e#(e )a%(ul +a #i +!n'imen(ele #a a(e #i a+ e #un( 'e#(ul 'e iu(i, +el %u(in 'u%a #(an'a 'ele eu !%ene, A'e#ea #e(ul minim 'e +!n'imen(e e#(e e<(in# % in a'auga ea 'e alune % aji(e, a 'ei iu(i (!+a(i ma un( in #!# 'e #!ia, #au +u mai #!)i#(i+a(ul #!# 'e a 'ei iu(i % aji(i, A+e#(a 'in u ma %!a(e )i )!l!#i( +a un +!n'imen( 'e ma#a, #au +a un #!# %en( u ga(i(7 e#(e % e%a a( 'in +ea%a % aji(a, u#(u !i, a 'ei iu(i, #!# 'e %e#(e #i za$a 'e %almie , E#(e iu(e, 'a 'in +auza +el! lal(i +!m%!nen(i nu e#(e a(a( 'e na a0a# % e+um al(e +!n'imen(e ($ailan'eze, In In'!nezia a 'eii iu(i #un( )!l!#i(i '!a in +a(e0a egiuni, 'e#i mul( mai %u(in 'e+a( in T$ailan'a:

Suma( a !++i'en(ala, "ali #i n! 'ul % !0in+iei Sulawe#i, T!(u#i, ! iun'e in In'!nezia, %e ! i+e ma#a #e ga#e#(e #am1al, un #!# !#u 'e a 'ei iu(i, u(iliza( %en( u a +!n'imen(a man+a ea 'u%a gu#(ul )ie+a uia, Sam1alul +!n#(a 'e !1i+ei 'in %iu e #a a( 'e a 'ei iu(i7 al(e! i in#a, a 'eii #un( % aji(i, #au u(iliza(i, ala(u i 'e :( a##i:, ! %a#(a 'e + e0e(i )!a (e %!%ula a in In'!nezia, alune #au al(e +!n'imen(e, Cele mai mul(e 1u+a(a ii +$ineze#(i e0i(a man+a u ile iu(i7 mai ale# 1u+a(a ia +an(!neza, )!a (e % ezen(a in e#(au an(ele +$ineze#(i 'in a)a a C$inei, %a e #a ign! e (!(al a 'eiul iu(e, 'e#i, une! i e#(e a'u# la ma#a #u1 )! ma 'e #!# #au 'i%7 :jia! jiang:, a'i+a #!# 'e a 'ei iu(e, )iin' #imila in'!nezianului #am1al, In C$ina +en( ala -Si+$uan #i Hu-nan. a 'eiul iu(e #i u#(u !iul #un( )!a (e %!%ula e #i u(iliza(e in +an(i(a(i uimi(! 'e ma i, A 'eii iu(i u#+a(i #un( a'e#ea ) i%(i in ulei %ana #e in+$i' la +ul!a e, uleiul -'e !1i+ei 'u%a inla(u a ea a 'eil! . )iin' )!l!#i( la #(i -) ;, Un e<em%lu (i%i+ e#(e :zi ji 'ing:, 1u+a(ele 'e +a ne 'e %ui ma ina(e, % e%a a(e in ulei a !ma( +u a 'ei iu(e, Re(e(a u(ilizeaza I3 g 'e a 'ei iu(e !#u la E33 g 'e +a ne 'e %ui, Une! i, a 'eii nu #un( #+!#i 'in #!#, +i #e 0i(i %e#(e %ui, 'e#i nu #un( man+a(i, In n! 'ul C$inei % !0in+ia Tianjan e#(e +un!#+u(a %en( u a 'eii iu(i #i a !ma(i, a'e#ea +!me +ializa(i u#+a(i, #u1 'enumi ea 'e :(ien (#in:, in O++i'en(, A+e#(i a 'ei #un( )!a (e %!( i0i(i %en( u % !+e'eul #(i -) ; 'e#+ i# mai #u#, O al(a me(!'a 'e a )!l!#i a 'eiul iu(e e#(e in +!m%!nen(a unei %a#(e iu(i 'e #!ia, numi(a :(!1anjiang: -% e%a a(a 'in a 'ei iu(e, u#(u !i #i )a#!le #!ia )e men(a(a., (i%i+a 1u+a(a iei Si+$uan, Can' e#(e % aji(a in ulei )ie 1in(e e<ala ! a !ma +!m%le<a, %u(e ni+a #i ! +ul!a e %! (!+alie, in(en#a, T!1anjiang e#(e un ing e'ien( +e nu #e +!n#uma +a a(a e, + u'7 nu ( e1uie +!n)un'a( ni+i +u #am1alul in'!nezian #i ni+i +u %a#(a +$inezea#+a jia!-jiang, am1ele )iin' +!n'imen(e %u#e %e ma#a -+um #e )!l!#e#(e la n!i !li0ie a., u(iliza(e +a a(a e %en( u a#ez!na ea man+a u il! , /e#i man+a ea 0ie(nameza e#(e +!n'imen(a(a m!'e a(, a 'eiul iu(e e#(e in(!('eauna % ezen( %e me#e +a un a'i(i0 !%(i!nal, )ie % !a#%a( #au in #!#u i )!a (e %!%ula e, %e 1aza 'e #!# 'e %e#(e, +um #un(:nu!+ mam:#i Mnu!+ +$am:, In Ja%!nia a 'eiul iu(e :(!ga a#$i: j!a+a un !l min! 7 e#(e mai %u(in )!l!#i( 'e+a( in (!a(e +elelal(e 1u+a(a ii a#ia(i+e, Nu e#(e )!l!#i( a% !a%e ni+i!'a(a la ga(i(, 'a e#(e #e 0i( ala(u i 'e 'i0e #e )elu i 'e man+a e, #u1 )! ma 'e ing e'ien( al #!#u il! #i %a#(el! +!n'imen(a(e, /e e<em%lu a 'eii u#+a(i, )ie #ingu i, )ie in mi<(u a +u al(e +!n'imen(e -#$i+$imi (!ga a#$i., #un( u(iliza(i %en( u +!n'imen(a ea #u%el! , Un al( +!n'imen( 'e ma#a e#(e :m!miji-! !#$i:, un ame#(e+ 'e i'i+$e #i mi+i +an(i(a(i 'e a 'ei iu(e, 'a(e % in aza(!a e %ana ajung ! %a#(a )ina, A+e#( % e%a a( e#(e )!a (e im%! (an( %en( u +a(e0a man+a u i ( a'i(i!nale, +um a )i #a#$imi, In 0e+ina C! ee, a 'eii iu(i #un( in#a )!a (e iu1i(i, Sun( )!l!#i(i +!m%le( +!%(i #i a%!i u#+a(i -! %ul1e e 'e +ul!a e !#ie-#( alu+i(!a e, )!a (e iu(e., #au #u1 )! ma 'e %a#(a 'e )a#!le #!ia a !ma(a +u a 'ei iu(e -:6!+$u jang:., Pe langa a 'eii iu(i al(e +!n'imen(e )!a (e %!%ula e in C! eea #un(: #u#anul, u#(u !iul #i g$im1i ul, /in %a+a(e, 1u+a(a ia +! eeana nu e#(e % ea +un!#+u(a in Eu !%a, Te menul +! eean :6im +$i: #e e)e a la legumele mu a(e +a e +!n#(i(uie ! %a (e im%! (an(a a 'ie(ei +! eene, O++i'en(alii #e gan'e#+ la 6im +$i +a la 0a za mu a(a -+a e, in( -a'e0a , e#(e )elul na(i!nal al C! eei., 'a #un( in+a nume !a#e al(e (i%u i 'e legume mu a(e7 e(e(ele 0a iaza 'e la ! g!#%!'ina la al(a, Cel mai %!%ula e#(e 6im +$i )e men(a( -! 0a ian(a ! ien(ala, )!a (e +!n'imen(a(a, a 0e zei mu a(e ge mane, #au !mane., 'a al(e 0a ie(a(i, +a e i#i 'a(! eaza gu#(ul #i a !ma !(e(ului, nu #un( 'e l!+ %i+an(e, Cele mai mul(e )elu i 'e 6im +$i #un( (!(u#i 'e#(ul 'e iu(i, 'a(! i(a +an(i(a(il! gene !a#e 'e a 'ei iu(e u#+a(, u#(u !i #i g$im1i % !a#%a(7 za$a ul, #!#ul 'e #!ia #i 'i0e #e ie 1u i, u#+a(e #au % !a#%e(e, le im1!ga(e#+ #i mai mul( a !ma #i gu#(ul, =im +$i e#(e a'e#ea #e 0i( #( !%i( +u ulei 1 un 'e #u#an,

In In'ia 'e #u' #i S i Aan6a #e u(ilizeaza a 'eii iu(i 0e zi, )!l!#i(i in +an(i(a(i #(u%e)ian( 'e ma i la % e%a a ea man+a u il! 'in +a ne #i legume -in #%e+ial lin(e., ga(i(e % in % !+e'eele #(i -) ; #i 'ee%) ;, Aa % e%a a ea %a#(el! 'e +u ; #un( % e)e a(i a 'eii iu(i !#ii, In n! 'ul In'iei, +a #i in A#ia Cen( ala, a 'eii iu(i #un( )!l!#i(i a% !a%e numai u#+a(i, Sun( )!a (e iu(i, )!a (e +!l! a(i #i )!a (e a !ma(i7 in mul(e % e%a a(e ei #un( % aji(i in g a#ime, +a e e<( age iu(eala #i ! 'i#( i1uie uni)! m in man+a e, In a+e#( +az a 'eii 'in =a#$mi au +ea mai 1una e%u(a(ie, Au ! +ul!a e !#ie in(en#a #i, +a a !ma, #un( +!m%a a1ili +u +ea mai 1una %a% i+a 'ul+e ungu ea#+a, ia gu#(ul e#(e iu(e #i %la+u(, E#(e un ame#(e+ 'e 1una +ali(a(e 'e 'ul+e #i iu(e, +u a !ma +!m%le<a, A 'eii iu(i a%a +a ing e'ien( in mul(e ame#(e+u i 'e +!n'imen(e: ga am ma#ala #i #am1aa %!'i in In'ia, +u ; in In'ia #i T$ailan'a, 1e 1e e in E(i!%ia, 1a$a a( #i z$!ug in A a1ia, #i+$imi (!ga a#$i in Ja%!nia, #!#u ile m!le in Me<i+, Al(e % e%a a(e +!n'imen(a(e #un( +!m%u#e in in( egime -#au +el %u(in maj! i(a . 'in a 'ei iu(i: #am1al in In'ia, #al#a in Me<i+ #i SUA, $a i##a in Tuni#ia e(+, Pa e a e<i#(a ! +! ela(ie in( e (em%e a(u a e<(e i!a a #i +!n#umul 'e a 'ei iu(e: a+e#(a e#(e mai %!%ula in +lima(ul +al', +u ! #ingu a e<+e%(ie: Ti1e(ul, Man+a ea (i1e(ana e#(e a#ez!na(a me'iu, 'a +!n'imen(e %i+an(e %e 1aza 'e a 'ei iu(i #e ga#e#+ in %e manen(a %e ma#ele l!+alni+il! , O e(e(a (i%i+a e#(e :+$u u #i1e$:, un'e a 'eii iu(i #un( ame#(e+a(i +u ! 1 anza +u mu+egai al1a#( u, E#(e g eu #a +ul(i0i a 'ei iu(i +a e #a #e #i +!a+a la al(i(u'ini 'e %e#(e 2333 m, a#a +a (i1e(anii )!l!#e#+ a'e#ea a 'ei iu(i 0e zi, ne+!%(i, +a e au iu(eala, 'a nu #i a !ma, A+eea#i +!m1ina(ie 'e a 'ei iu(e 0e 'e #i 1 anza e#(e in(alni(a #i in (a a 0e+ina, "$u(an7 man+a ea na(i!nala, :ema 'a(#$e:, e#(e ! #u%a g !a#a 'e a 'ei iu(e 0e 'e #i 1 anza 'e ia+ in0e+$i(a, /e#i a 'eiul iu(e nu % !0ine 'in Ame i+a +en( ala, a (a +ul(i0a ii l! a ajun# la a%!geu in Me<i+, A+!l!, #%e+ia Ca%#i+um annuum a% !a%e +a a e e<+lu#i0i(a(e7 e#(e uni+a % in( e #%e+iile 'e Ca%#i+um, %en( u +a a e a(a( 0a ian(e iu(i, +a( #i m!'e a(e, Pen( u ! 'i#+u(ie 'e#% e +elelal(e #%e+ii, 0ezi a 'eiul iu(e, S-au )a+u( #%e+ula(ii +a 0a ie(a(ea numi(a (e%Nn #au +$il(e%Nn -C, annuum 0a , a0i+ula e ! C, annuum 0a , gla1 i#+ulum., +a e + e#(e #al1a(i+a in 'e#e (ul S!n! a #i in Te<a# a )i )!#( +ul(i0a(a ini(ial 'e me<i+ani #i a#()el a 'e0eni( #( am!#ul (u(u ! 0a ie(a(il! +ul(i0a(e 'e C, annuum, /u%a a+ea#(a l!gi+a, +$il(e%Nn a )i #( am!#ul +el! mai mul(! 0a ie(a(i 'e a 'ei 'e %e (!a(e +!n(inen(ele, +u e<+e%(ia Ame i+ii 'e Su', un'e '!mina #%e+ii 'i)e i(e 'in %un+( 'e 0e'e e 1!(ani+, E#(e in#a 'i)i+il 'e e<%li+a( +um -E. +$il(e%Nn a )i %u(u( +ala(! i 'in l!+ul #au 'e 'i0e #i)i+a e -1azinul amaz!nian. a(a( 'e 'e%a (e #% e n! ' )a a aju(! uman, #i -I. 'e +e (!a(e '!0ezile (im%u ii 'e +ul(i0a e a a 'eiului iu(e a a(a +a( e Me<i+ul +en( al #i 'e #u', ni+i!'a(a +a( e n! ', C$il(e%Nn e#(e 'e#(ul 'e iu(e, #i %!a(e )i +um%li( 'e iu(e7 e#(e mul( )!l!#i( in 1u+a(a ia n! '-me<i+ana, #i 'e +u an' a in( a( %e %ia(a SUA, alimen(a( 'e numa ul ma e 'e imig an(i me<i+ani #i 'e in(e e#ul %en( u man+a ea me<in+aa, T e1uie ema +a( +a (e%Nn e#(e in+a ! %lan(a #al1a(i+a #i (!a(a e+!l(a e#(e a'una(a 'in #al1a(i+ie, Pana a+um, e)! (u ile 'e +ul(i0a e %e #+a a +!me +iala au e#ua(, In Me<i+ e<i#(a un #%e+( u la g 'e a 'ei, 'e la )!a (e 'ul+e la )!a (e iu(e, T!a(e #un( numi(e +$ile#, #i (!a(e #un( in( -a'e0a a+eea#i #%e+ie 1!(ani+a -+u e<+e%(ia (i%ului $a1ane ! 'in Yu+a(an, +a e a%a (ine #%e+iei Ca%#i+um +$inen#e., A+ea#(a #i(ua(ie +!n( a#(eaza +u +eea +e #e %!a(e ga#i in al(e (a i, un'e nu #e +un!#+ 'e+a( (i%ul iu(e -+$ile#. #i 'ul+e -%a% i6a., )a a in(e me'ia i, In Me<i+, (i%u ile +$ile# #i %a% i6a #un( +un!#+u(e #i i'en(i)i+a(e 'u%a numele l! l!+ale, Cel mai mi+ 'in( e ele a e '!a I +m lungime, In a)a a 'e (e%Nn, men(i!na( mai #u#, e<i#(a ! in( eaga +la#a 'e 0a ie(a(i numi(e %eGuNn #au %iGuin, +u ) u+(e mi+i, alungi(e #i )!a (e iu(i, A%!i, mai e<i#(a (i%u ile +u ) u+(e lungi, e<( em 'e iu(i, 'e e<em%lu +$ile 'e a 1!l, /e +ealal(a %a (e a #%e+( ului #e ga#e#+ 0a ie(a(ile +u ) u+(e ma i, 'e %e#(e EH +m: Ana$eim, +$ila+a, %!1lan!, #i New Me<i+!,

"u+a(a ii me<i+ani )!l!#e#+ 'e mul(e ! i mai mul(e 0a ie(a(i 'e a 'ei, iu(i #au 'ul+i, % !a#%e(i #au u#+a(i, %en( u ! #ingu a e(e(a, %en( u +a #+!%ul l! % in+i%al nu e#(e a(a( iu(eala, +a( a !ma, +a e 0a iaza mul( 'e la ! 0a ie(a(e la al(a, A !mele +a e ezul(a #un( )!a (e +a a+(e i#(i+e #i nu #e %!( ga#i in 0 e! al(a 1u+a(a ie, Unele 'in 0a ie(a(ile me<i+ane 'e +a%#i+um #un( 'e#(ul 'e ma i, +u +a ne g !a#a #i %u(in iu(i, Una 'in +ele mai %!%ula e e#(e %!1lan!, ale +a ui 'imen#iuni -%ana la EI +m lungime #i 5 +m la(ime. #i iu(eala m!'e a(a )a+ %!#i1ila u(iliza ea +a leguma: +ele1 a e(e(a +$ile# ellen!# +!n#(a in %!1lan!# !#ii #au 0e zi, um%lu(i +u 1 anza, in0eli(i in alua( #u1(i e, % aji(i in ulei #i #e 0i(i +u #!# 'e !#ii, P!1lan!# #i al(e 0a ie(a(i +u +a ne g !a#a nu %!( )i %u #i #im%lu u#+a(i7 ei ( e1uie +!%(i #i 'e+!ji(i, #au a)uma(i inain(e 'e )!l!#i e, /u%a me(!'a )!l!#i(a la u#+a e, a+eea#i 0a ie(a(e 'e +a%#i+um %!a(e )i 0an'u(a #u1 'i0e #e nume: 'e e<em%lu, un %!1lan! u#+a( %!a(e )i an+$! #au mula(!, O al(a 0a ie(a(e 1ine +un!#+u(a e#(e jala%eO!, numi(a 'u%a Jala%a -#au Pala%a., +a%i(ala #(a(ului Be a+ uz 'in #u'-e#(ul Me<i+ului, Jala%eO!# nu au un gu#( +a a+(e i#(i+, 'a #un( mai iu(i 'e+a( 0a ie(a(ile an(e i!a e, +u ) u+(e ma i -in#a ! i+um mai %u(in iu(i 'e+a( +$ile# (i%i+i 'in Ame i+a 'e Su' #au 'in A#ia., Jala%eO!# #e manan+a 'e !1i+ei ne+!%(i -0e zi. #i % !a#%e(i7 )!a (e 'e#, #un( (!+a(i in 1u+a(i ma i -!%(i!nal #e #+!( #emin(ele. #i #un( )!l!#i(i %en( u a a#ez!na #ala(ele, #au #un( % e#a a(i %e#(e man+a u i, 'i e+( la ma#a, A( a+(ia l! % !0ine nu a(a( 'in gu#(, +a e e#(e !a e+um ima(u , #au 'in iu(eala l! m!'e a(a, +a( 'in (e<(u a l! + !+an(a, +a e 'a a++en(e in(e e#an(e mai ale# in #al#a #i gua+am!le, A 'eiul #e an! e#(e a#emana(! la )! ma #i a !ma +u jala%eO!, 'a e#(e mul( mai mi+ #i mai iu(e, a(ingan' a% !a%e ni0elul a 'eiului iu(e ($ailan'ez, Se an!# -numele in#eamna 9a 'ei iu(e 'e mun(e:. #un( (i%i+i %en( u 1u+a(a ia u ala me<i+ana, un'e inl!+uie#+ 'e mul(e ! i mai 1lanzii jala%eO!#, E#(e 'i)i+il #a u#u+i ) u+(e +!a%(e, %e i#a1ile, mai ale# ) u+(e +a n!a#e +a jala%eO!#, +a e mai u#! %u( eze#+ 'e+a( #e u#u+a, Pen( u a +!n#e 0a a 'eii iu(i ajun#i la ma(u i(a(e, in'ienii me<i+ani au + ea( ! % !+e'u a 'e a)uma e 'in +a e ezul(a % !'u#e 'e ! 0al!a e +ulina a uni+a, A 'eii iu(i u#+a(i #un( un +!n'imen( )!a (e #%e+ial, #i +!n)e a man+a u il! ! a !ma in+!m%a a1ila, iu(e-%i+an(aa)uma(a, Te menul 9+$i%!(le: 'en!(a in % in+i%iu ! i+e a 'ei iu(e a)uma(, %en( u +a ND$ua(l 9%!+(li: in#eamna %u #i #im%lu 9a)uma(:, /a a+e#( nume a ajun# #a in#emne a% !a%e e<+lu#i0 jala%eO!# a)uma(i, Pen( u a % !'u+e +$i%!(le#, #e in+e%e +u jala%eO!# !#ii, +!%(i, +a e #e a)uma (im% 'e I zile7 'e !1i+ei, #e )!l!#e#(e lemn 'e %e+an -j'e ma e. #au 'e $i+6! ;, 'e#i unii #un( 'e %a e e +a +el mai 1ine me ge )umul 'e me#Gui(e, A 'eii a)uma(i +!m1ina ! a !ma 1una 'e a 'ei, iu(eala #emni)i+a(i0a #i mi !# 'e )um, (!a(e )a+an'u-i un ing e'ien( in'i#%en#a1il %en( u 1u+a(a ia me<i+ana, Mai mul(, +$i%!(le# au 'e0eni( )!a (e %!%ula i in SUA, #i #un( un )a+(! +$eie %en( u 1u+a(a ia 'in #u'-0e#( -Te<a#, A iz!na, new Me<i+!., C$i%!(le# #e mai %!( )!l!#i #i la )el +u an+$!# #au mula(!#, a'i+a e$i' a(a(i, %a#a(i #au % aji(i, +eea +e 'u+e la !1(ine ea un! % !'u#e )!a (e iu(i, Mai 'e# in#a #un( +u)un'a(i in #!#u i, #au %i#a(i %ana 'e0in ! %u' a, C$i%!(le# %i#a(i #un( un e<+elen( +!n'imen( 'e ul(ima +li%a, C$i%!(le# en a'!1! #un( a 'ei in( egi, ina1u#i(i in( -un #!# (!ma( #u1(i e, 1ine +!n'imen(a(7 %!( )i )!l!#i(i +a gu#(a e #au +a ga ni(u a, #au +a a !ma(izan( %en( u al(e man+a u i, Im% euna +u li+$i'ul a'!1!, %!( )i %a#a(i #i 'e0in un 'i% )!a (e a !ma(, S!#u ile me<i+ane m!le #un( ame#(e+u i )!a (e +!m%le<e 'in 'i)e i(e 0a ie(a(i 'e a 'ei, %lu# mul(e al(e ing e'ien(e7 % ega(i ea 'u eaza 'e#(ul 'e mul(, in unele +azu i +$ia zile in( egi, Cele mai mul(e m!le au ne0!ie 'e a 'ei iu(i u#+a(i, Oa<a+a, ! % !0in+ie 'in +en( ul Me<i+ului, e#(e +!n#i'e a(a l!+ul 'e ! igine al a+e#(! #!#u i: in Oa<a+a, 5 e(e(e +la#i+e -l!# #ie(e m!le#. #e ( an#mi( 'in gene a(ie in gene a(ie, Cele mai mul(e m!le +!n(in 'i0e #e )elu i 'e nu+i #i #emin(e, +a e e% ezin(a nu+leul, a%!i mi !'enii +a #+! (i#!a a #i ieni1a$a ul, ) u+(e u#+a(e #i legume a !ma(i+e - !#ii #i (!ma(ill!#., Pen( u ing !#a e #e )!l!#e#(e )aina 'e %! um1 -ma#a $a ina. #au (! (illa# u#+a(e, E#(e e#en(iala #ele+(ia a 'eil! iu(i

%!( i0i(i: 'e e<em%lu, m!le neg ! -m!le neg u. a e ne0!ie 'e )!a (e a ul #i +!#(i#i(! ul +$il$ua+le neg !, 'a m!le ama ill! -m!le gal1en. #e % ega(e#(e +u a 'ei g?e ! % !a#%e(i, ! 0a ie(a(e 0e 'e, %u(in a !ma(a, Cea mai +ele1 a e(e(a e#(e m!le !j! -m!le !#u #au m!le %!1lan!., +a e e#(e a !ma(iza(a )!l!#in' 9#)an(a ( eime:: an+$!, mula(! #i %a#illa, Un al( #!#, m!le 0e 'e, i#i 'a(! eaza a !ma #%e+i)i+a ) unzel! 'e %i%e me<i+an #i a 'eil! jala%eO! 0e zi, % !a#%e(i, Maj! i(a(ea (a il! eu !%ene nu u(ilizeaza a 'eii iu(i in man+a u ile ( a'i(i!nale7 '!a in z!na me'i(e aneeana #i in Unga ia #un( )!a (e %!%ula i, 'e#i man+a u ile +u a'e0a a( iu(i #un( a e #i in a+e#(e (a i, In +!n#e+in(a e<i#(a '!a +a(e0a #%e+ii 'e a 'ei iu(e in Eu !%a, Un e<em%lu e#(e iu(ele :%i i%i i:, ! 0a ie(a(e %! (ug$eza +!me +ializa(a a% !a%e e<+lu#i0 #u1 )! ma 'e mu a(u i, Al(e #!iu i #un( u(iliza(e mai ale# #u1 )! ma u#+a(a: 9%imen( '&e#%ele((e: in Ta a "a#+il! , #au i(aliene#+ul %e%e !n+in!, Nu ( e1uie ui(a( a#a numi(ul 9+$e ; %e%%e : 'in Unga ia, un minuna( +!m% !mi# in( e a !ma 1!ga(a #i gu#(ul 'e!#e1i(, In +en( ul #i n! 'ul Eu !%ei a 'eii iu(i nu #un(, +u unele e<+e%(ii, ni+i +ul(i0a(i #i ni+i )!l!#i(i in man+a u i, In ul(imii ani #e ema +a in#a ! + e#(e e a %!%ula i(a(ii l! , #i 'a(! i(a )a%(ului +a #un( (!( mai 'e# + e#+u(i %e langa +a#e, +a %lan(a ! namen(ala,

ASA*OETI/A - *ERUAA ASSA-*OETI/A Nume engleza :A#a)!e(i'a, S(in6ing gum, /e0il&# 'ung Pa (ea )!l!#i(a : Su+ul la%(!# -!1(inu( 'in a'a+ina %lan(ei. +a e 'e0ine 'u%a u#+a e ! ma#a a#in!a#a, 'e +ul!a e ma !nie, *amilia 'e %lan(e : A%ia+eae -)amilia %a( unjelului., /e#+ ie ea %lan(ei #i +ul(i0a e : A#a)!e(i'a + e#(e mai ale# in I an #i A)gani#(an, 'e un'e e#(e e<%! (a(a in e#(ul lumii, In In'ia #e +ul(i0a in =a#$mi , E#(e ! %lan(a %e ena, +a e ajunge %ana la 2,H m inal(ime, A e ) unze )ine #i )l! i gal1ene, Ra'a+inile #un( g !a#e #i +a n!a#e #i #e+ e(a un #u+ a#in!#, +a #i (ul%ina %lan(ei, T!a(e %a (ile +!m%!nen(e ale %lan(ei au un mi !# %u(e ni+, ne%la+u(, In ma (ie #i a% ilie, +$ia inain(e #a in)l! ea#+a, #e )a+e ! (aie(u a %e (ul%ina, )!a (e a% !a%e 'e a'a+ina, Rezul(a un li+$i' la%(!# +a e #e +!le+(eaza #i #e u#u+a, )! man' ! ma#a a#in!a#a, /u%a +!le+(a e #e )a+e ! n!ua in+izie, P !+e'u a 'u eaza +am ( ei luni 'e la % ima in+izie, (im% in +a e %lan(a 'a +i +aE,H 6g 'e a#ina, ia a'a+ina #e u#u+a in (!(ali(a(e, /e#+ ie ea +!n'imen(ului : A#a)!e(i'a e#(e ! guma a#in!a#a, 'e +ul!a e al1-g i +an' e#(e % !a#%a(a7 #e ingal1ene#(e !'a(a +u ( e+e ea (im%ului ( e+an' #% e nuan(e 'e !#u #i ma !, E#(e 0an'u(a in 1u+a(i #au, mai a'e#ea, #u1 )! ma 'e %u' a, une! i g anula(a #au + i#(alina, A e un mi !# )!a (e %u(e ni+, e#%inga(! , a#emana(! +u +el al u#(u !iului al(e a(, Mi !#ul 'i#%a e in#a la ga(i(, 8u#(ul, +a a(a e, e#(e )!a (e ne%la+u(, +a +el 'e u#(u !i al(e a(, /a+a e#(e ga(i(a amane '!a un u#! gu#( #i a !ma a#emana(!a e +e%ei, P ega(i e #i 'e%!zi(a e : E#(e )!a (e im%! (an( #a )ie (inu(a in +!n(aine e 1ine in+$i#e, %en( u +a mi !#ul #au #a nu a)e+(eze al(e +!n'imen(e, #au % e%a a(e, E#(e 'i#%!ni1ila #u1 )! ma 'e %ul1e e, #au g anule, +a e #e a'auga 'i e+( in man+a e, #au #u1 )! ma 'e 1u+a(i +a e ( e1uie#+ ma+ina(e inain(e 'e )!l!#i e, E#(e un +!n'imen( )!a (e %u(e ni+, #i +$ia in )! ma 'e %u' a i#i %a#( eaza (!a(e +ali(a(ile mai mul( 'e un an, in li%#a ae ului, a umezelii #i a luminii, O igine : /i)e i(e #%e+ii 'in genul *e ula + e#+ #al1a(i+e 'in e#(ul Me'i(e anei %ana in A#ia +en( ala, Unele #%e+ii in u'i(e -*, %e #i+a, *, allia+ea, *, )!e(i'a an' *, na ($e<. %!( )i )!l!#i(e +a #u1#(i(uen(i in)e i! i, T!a(e a+e#(e #%e+ii #un( na(i0e 'in A#ia +en( ala -'in I an %ana in A)g$ani#(an., E(im!l!gie : Numele la(ine#+ )e ula in#eamna 9%u (a(! : #au 90e$i+!l:7 ! #%e+ie in u'i(a -*, 0ulga i#., na(i0a 'in z!na me'i(e aneana, e#(e men(i!na(a in mi(!l!gia g ea+a +a )iin' %lan(a +a e l-a aju(a( -+a )a+lie. %e P !me(eu #a 'u+a )!+ul )u a( 'e la #!a e %e %aman(, Unele #u #e men(i!neaza +a

n!mazii 'in e%!+a 'e %ia( a a )i )!l!#i( (ul%inile 'e a#a)!e(i'a +a #a %!a (e )!+ul 'in( -un #ala# in al(ul, Numele #%e+iei, 9a##a-)!e(i'a:, e#(e )! ma( 'in '!ua elemen(e % !0enin' 'in '!ua lim1i: 9a##a: e#(e )! ma la(iniza(a a (e menului )a #i 9aza:, +a e in#eana 9 a#ina:, ia 9)!e(i'a: 0ine 'in la(ina #i in#eamna 9u a( mi !#i(! :, Numele )a #i m!'e n 9ang!za':, #au 9anguze:, 'e i0a 'in 9ang: guma #i 9za': a#ina, Sun( +a(e0a 'enumi i %i(! e#(i, in ge mana 9Teu)el#' e+6:, in ) an+eza 9me 'e 'u 'ia1le:, in #ue'eza 9';0el#( a+6: #i in (u +a 9#e;(an (e #i:, (!a(e in#emnan' mai mul( #au mai %u(in +!#me(iza( 9e<+ emen(ele 'ia0!lului:, +eea +e 'a ! '!0a'a 'e#% e %u(inul en(uzia#m #(a ni( 'e a+e#( ne!1i#nui( +!n'imen( in a)a a egiunil! un'e e#(e ( a'i(i!nal, U(iliza i +ulina e : Cu mai mul( 'e I333 'e ani in u ma a#a)!e(i'a e a 'eja )!l!#i(a in Eu !%a, Aegen'a #%une +a a )!#( in(alni(a 'e #!l'a(ii lui Ale<an' u +el Ma e, in ma #ul l! % in A#ia Cen( ala, Cu+e i ile lui Ale<an' u au 'e#+$i# n!i u(e +!me +iale #i au )a+u( +a % !'u#ele e#(i+e #a )ie % ezen(e %e %ie(ele me'i(e aneene, Ca #i %i%e ul, a#a)!e(i'a #-a im%u# %e a+e#(e %ie(e #i a in+e%u( #a )ie )!l!#i(a in 1u+a(a iile g ea+a #i !mana, a'e#ea +a #u1#(i(u( al mai #+um%ului #il%$i!n, /u%a +e a+e#(a a 'i#%a u(, a#a)!e(i'a a 'e0eni( mai %!%ula a #i a +!n(inua( #a )ie u(iliza(a %ana in E0ul Me'iu (im%u iu -'e e<em%lu, %en( u a a !ma(iza, in * an(a, +a nea 'e !aie., Mai (a ziu in#a, %!%ula i(a(ea ei a #+azu(, /u%a #e+!lul al PBI-lea ni+i ma+a nu mai e#(e men(i!na(a in +a (ile 'e 1u+a(e eu !%ene, A#ia +en( ala #i In'ia au +!n(inua( in#a #a )!l!#ea#+a mi !'enia, E#(e )!a (e 'e# in(alni(a in 1u+a(a ia %e #ana #i in +ea in'iana, mai ale# in "engal7 1 a$manii e)uza #a manan+e +ea%a #i u#(u !i #i )!l!#e#+ a#a)!e(i'a +a #u1#(i(u(, In #u'ul In'iei a#a)!e(i'a e#(e #i mai %!%ula a, Ame#(e+ul (amil 'e +!n'imen(e #am1aa %!'i +!n(ine a'e#ea a#a)!e(i'a, /e#i e<i#(a nume !a#e e<+e%(ii, a#a)!e(i'a e#(e )!l!#i(a +a un +!n'imen( %en( u 0ege(ale, nu +a ne7 0ege(a iani#mul )iin' mai a#%an'i( in #u'ul In'iei 'e+a( in n! ', a+ea#(a a %u(ea )i ! e<%li+a(ie a a#!+ie ii #ale +u 1u+a(a ia #u'i+a, 'e#i $a1i(a(ul %lan(ei e#(e in n! ', In #u', a#a)!e(i'a a+!m%aniaza % e%a a(ele 'e legume -)a#!le, maza e, len(ile. +un!#+u(e in In'ia #u1 numele +!le+(i0 9'al:, /al e#(e un elemen( +$eie al 'ie(ei in'iene, )iin' ! #u #a ie)(ina 'e % !(eine, la in'emana 0ege(a ienil! , A#a)!e(i'a, +$imi!nul #i u#(u !iul )a+ a+e#(e alimen(e mai gu#(!a#e #i elimina e)e+(ul 'e 1al!na e, M!'ul 'e in( e1uin(a e al +!n'imen(ului 'i)e a 'u%a #(a ea #a, %u' a #au 1u+a(i, Ra#ina e#(e )!a (e %u(e ni+ mi !#i(!a e #i ( e1uie )!l!#i(a +u g ija, Mai mul(, e#(e a1#!lu(a ne0!ie +a a#ina #a )ie % aji(a e%e'e in ulei )ie 1in(e, 'in '!ua m!(i0e: mai in(ai, a#ina #e 'iz!l0a in g a#ime )ie 1in(e #i #e 'i#%e #eaza mai 1ine in man+a e, #i a%!i (em%e a(u ile i'i+a(e #+$im1a in 1ine a !ma #i gu#(ul, O +an(i(a(e 'e 'imen#iunea unui 1!1 'e maza e e#(e +!n#i'e a(a #u)i+ien(a %en( u +!n'imen(a ea unei + a(i(i ma i +u man+a e, A#a)!e(i'a %ul1e e, %e 'e al(a %a (e, e#(e mai %u(in in(en#a #i %!a(e )i a'auga(a )a a % aji e, Pu' a i#i %ie 'e a !ma in +a(i0a ani, 'a a#ina %!a(e )i %a#( a(a %e#(e ze+e ani, "u+a(a ii in' azne(i 0! ga#i in a#a)!e(i'a un inl!+ui(! in(e #an( %en( u +ea%a #i u#(u !i, +$ia #i %en( u )elu ile 'e man+a e !++i'en(ale, Un '!zaj g ijuliu e#(e in#a e#en(ial7 in 0e+$ea R!ma, a#a)!e(i'a e a %a#( a(a in 0a#e ala(u i 'e mugu i 'e %in, a+e#(ia )iin' 'e )a%( )!l!#i(i a%!i, 'a(! i(a a !mei im% umu(a(e 'e la a#a)!e(i'a, %en( u a !ma(iza ea man+a u il! mai 'eli+a(e, O al(a me(!'a e#(e 'iz!l0a ea a#a)!e(i'ei in ulei )ie 1in(e #i in a'auga ea a+e#(uia, %i+a(u a +u %i+a(u a, in man+a e, /a+a e#(e )!l!#i(a +u m!'e a(ie a#a)!e(i'a im1una(a(e#(e gu#(ul #i a !ma man+a u il! 'e +iu%e +i #i legume, +a #i a +a nii % e%a a(e la g a(a "USUIOC - OCIMUM "ASIAICUM Nume engleza :"a#il, "a#ilie, Swee( "a#il

Pa (ea )!l!#i(a : * unzele, 'e#i, in m!' ) e+0en(, #e e+!l(eaza in( eaga %lan(a -%a (ea ae iana., Semin(ele 'e 1u#ui!+ #un( )!l!#i(e in T$ailan'a +a agen( 'e ing !#a e, 'a nu au a !ma ) unzel! , *amilia 'e %lan(e : Aamia+eae -)amilia men(ei., /e#+ ie ea %lan(ei #i +ul(i0a e : "u#ui!+ul e#(e ! %lan(a anuala #i #e % ezin(a +a ! (u)a +u ) unze lu+i!a#e, 'e !1i+ei 0e zi, 'a +a e %!( )i #i 'e +ul!a e !#u-0ine(ie, 'e )! ma alungi(a, +u ! a !ma 'e!#e1i(a, P!a(e ajunge la inal(imea 'e L3 +m, Semin(ele #un( lunguie(e, 'e +ul!a e ma !%! (!+alie, a+!%e i(e +u ! %ieli(a #u1(i e, in+$i#a la +ul!a e, a% !a%e neag a, *l! ile #un( a'una(e #u1 )! ma 'e +i! +$ine #i au ! +ul!a e lila-al1a#( ie, Cel mai 1un #ez!n %en( u e+!l(a e e#(e inain(e +a %lan(a #a in)l! ea#+a, * unzele 'e 1u#ui!+ i#i %ie ' in 1una ma#u a a !ma la +a(e0a #a%(amani 'u%a +e #e u#u+a, a#a +a e#(e in'i+a( #a #e )!l!#ea#+a a(un+i +an' #un( % !a#%e(e, "u#ui!+ul e#(e )!a (e #en#i1il la ) ig, 'e+i nu ( e1uie %lan(a( % ea 'e0 eme, /e a#emenea, + e#(e )!a (e 1ine in +!n'i(ii ! gani+e, 'e+i %a(ul 'e +!m%!#( ( e1uie % ega(i( inain(e 'e %lan(a e, /e#+ ie ea +!n'imen(ului : * unzele % !a#%e(e 'e 1u#ui!+ au ! a !ma %u(e ni+a #i +a a+(e i#(i+a, +e nu #e %!a(e +!m%a a +u a al(ui +!n'imen(, 'e#i #e ega#e#(e, )!a (e 0ag, in a !ma ieni1a$a ului, Pe langa (i%ul 'e 1u#ui!+ me'i(e aneean, +un!#+u( eu !%enil! , mai e<i#(a ! #e ie in( eaga 'e al(e 0a ie(a(i, mul(e 'in( e ele $i1 izi, +u 'i)e i(e a !me, "u#ui!+ul in'ian a e ! a !ma in(en#a, +um0a iu(e, ia in T$ailan'a e<i#(a ! 0a ie(a(e +u ! a !ma 'e lemn 'ul+e, Mai e<i#(a 0a ie(a(i 'e 1u#ui!+ +u mi !# +am)! a(, 'e ana#!n, 'e #+! (i#!a a, #i 1u#ui!+ me<i+an, +a e a e ! a !ma +!m%le<a, )!a (e %la+u(a, +u un u#! %a )um 'e ana#!n, Al(e 0a ie(a(i #un( +a a+(e iza(e % in a !ma lamai!a#a, S%e+iile %e ene 'e 1u#ui!+ 'in A) i+a #i A#ia au ajun# a1ia e+en( %e %ia(a 'e +!n'imen(e 0e#(eu !%eana, Ele au ! a !ma )!a (e %u(e ni+a, 'a mai %u(in %la+u(a7 $i1 izii a+e#(! a +u 1u#ui!+ul me'i(e aneean, ! in!0a(ie ela(i0 e+en(a, #un( ! a%a i(ie n!ua, +u un %a )um n!u, #i #e 1u+u a 'e ! %!%ula i(a(e in + e#(e e, P ega(i e #i 'e%!zi(a e : Cel mai 1un (im% %en( u e+!l(a e e#(e inain(e +a %lan(a #a in)l! ea#+a, * unzele #e u#u+a in(in#e %e #u% a)e(e %lane, #au a(a na(e, /u%a +e #-au u#+a( #e #(!+$eaza in +!n(aine e in+$i#e e me(i+, la in(une i+ #i a+!a e, T!a(e 0a ie(a(ile 'e 1u#ui!+ au in +!mun )a%(ul +a ) unzele u#+a(e #un( mul( mai %u(in a !ma(e 'e+a( +ele % !a#%e(e7 +!ngela ea ) unzel! % !a#%e(e e#(e +ea mai 1una me(!'a 'e #(!+a e, O igine : Se %a e +a 1u#ui!+ul a )!#( +ul(i0a( % ima 'a(a in In'ia, A#(azi e#(e +ul(i0a( in mul(e (a i a#ia(i+e #i me'i(e aneene, Cei mai ma i e<%! (a(! i %e %ia(a eu !%eana #un( * an(a, I(alia, 8 e+ia, Ma !+ul #i Egi%(ul, S(a(ul Cali)! nia -USA. a e 'e a#emenea ! % !'u+(ie im%! (an(a, E(im!l!gie : Numele 1u#ui!+ % !0ine 'in g e+e#+ul 91a#ileu#: +a e in#eamna 9 ege:, 'a(! i(a a !mei #ale e<( a! 'ina e, Numele 1u#ui!+ului a e a+eea#i #u #a in mul(e lim1i eu !%ene, +u (!a(e +a e<i#(a unele 0a ia(ii: 91a#ili6a: in i#lan'eza, 90a#il6i: in u#a, 91!zil!6: in al1aneza, 91az#ali6!m: in mag$ia a, 91azal6a: in +e$a, 91a#eli: in % !0en#ala, 91a#ilia: in 1a#+a, 91u#ui!+: in !mana, 90a#ili6!#: in g ea+a m!'e na, In e%!+a +!l!niil! 'enumi ea a )!#( ( an#)e a(a #i in +a(e0a lim1i a) i+ane, +um a )i 91e#!1ila: in am$a i+a, Cu0an(ul g e+e#+ 1a#ileu# in#eamna in gene al 9+!n'u+a(! ul %!%! ului:, Numele ) an+ez 9$e 1e !;ale: #i +el !lan'ez 96!ning#6 ui': % !0in 'in a+eea#i #u #a -am1ele in#emnan' ia 1a egala., /enumi ile i1e i+e ale 1u#ui!+ului, 9al1a$a+a: in #%ani!la, 9al)a1 ega: in +a(alana #i 9al1a a6a: in 1a#+a #un( im% umu(u i a a1e, 'in )! ma a a1a ! iginala 9al-$a1aGa:, In lim1ile a a1e 'e a#(azi, $a1aG a 'e0eni( a )!l!#i(, inl!+ui( )iin' 'e 9 ai$an: +a e a e u'e in mul(e al(e lim1i ! ien(ale, +um a )i 9 ez$an: 'in lim1a (u +a, 9 e$an: 'in e1 ai+a, 9 e$ani: 'in ge! giana, 9'$ai$an: 'in lim1a +u 'a #i 9 i$an: 'in )a #i, /enumi ile in'iene %en( u 1u#ui!+, 9(ul#i+$e((u: in (elugu, 9(ula#i: in (amil #i 9(ul#i: in $in'i 'e i0a

(!a(e 'in #an#+ i(ul 9(ula#i:, U(iliza i +ulina e : "u#ui!+ul me'i(e aneean e#(e unul 'in( e +ele mai a% e+ia(e +!n'imen(e, in'i#%en#a1il %en( u 1u+a(a ia 'in z!na, E#(e e<( em 'e %!%ula in I(alia, * an(a, 8 e+ia #i S%ania, /a( )iin' +a a !ma #a e#(e 'i#( u#a % in ga(i(, ) unzele 'e 1u#ui!+ (!+a(e #un( % e#a a(e %e#(e man+a ea +al'a, inain(e #a #e #e 0ea#+a, O e(e(a (i%i+a #i )aim!a#a e#(e 9in#ala(a +a% e#e -#ala(a 'e Ca% i.:, in +a e %e#(e !#iile (aia(e )elii #e a'auga m!zza ella #i ) unze 'e 1u#ui!+, a#ez!na(e +u ulei 'e ma#line, /a+a !#iile nu #un( 'e#(ul 'e a !ma(e, la #ala(a #e a'auga a+e(! 1al#ami+!, In#ala(a +a% e#e a 'e0eni( 'in +e in +e mai %!%ula a in a)a a I(aliei, )iin' ! %e )e+(a gu#(a e 'e 0a a, "ine+un!#+u(ul 9%e#(! alla gen!0e#e: e#(e ! #%e+iali(a(e 'in Aigu ia, ! egiune 'in n! '-0e#(ul I(aliei, Se % e%a a 'in ) unze % !a#%e(e 'e 1u#ui!+, ulei 'e ma#line, #emin(e 'e %in, Pa me#an #i u#(u !i, Pe langa gu#(ul e<+elen(, %e#(! e#(e e)i+ien( in +!n#e 0a ea 1u#ui!+ului, +$ia #i ne+!ngela(, /in %a+a(e, %e#(! #e !<i'eaza )!a (e e%e'e in +!n(a+( +u ae ul: #e +!l! eaza in ma !niu #i i#i %ie 'e a !ma, In #u'ul I(aliei #e % e%a a a#a numi(ul %e#(! !#u -'in !#ii u#+a(e la #!a e, a 'ei iu(e, ulei 'e ma#line, Pa me#an, #emin(e 'e %in #i 1u#ui!+. +a e e#(e mul( mai #(a1il la !<i'a e, In 1u+a(a ia i(aliana 1u#ui!+ul e#(e a'e#ea +!m1ina( +u !#ii, ma#line, +a%e e #i u#(u !i, El e#(e mai %u(in )!l!#i( %en( u +a ne, ! egan! )iin' % e)e a( in a+e#( #+!%, In A#ia, 1u#ui!+ul e#(e )!a (e %!%ula in Bie(nam #i T$ailan'a, T!(i +ei +a e au 0izi(a( "ang6!6-ul #i +a e au in+e +a( 1u+a(a ia l!+ala nu 0! ui(a % !1a1il e<( a! 'ina a a !ma +e emana 'in a% !a%e )ie+a e 1u+a(a ie, 8u#(ul 1u#ui!+ului ($ailan'ez e#(e 'e#(ul 'e 'i)e i( 'e +el al 1u#ui!+ului eu !%ean: 1u+a(a ia ($ailan'eza e#(e % !1a1il #ingu a +a e )!l!#e#(e ( ei )elu i 'i)e i(e 'e 1u#ui!+, )ie+a e +u #+!%ul #au +ulina )!a (e % e+i# #(a1ili(, "u#ui!+ul ($ailan'ez 'ul+e -9$! a%$a:. a e ! )a#+inan(a a !ma 'e ana#!n, +um0a a#emana(!a e +u a (a $!nului, 'a mai in(en#a, A !ma #e %ie 'e in#a la ga(i(, Plan(a #e % e#a a %e#(e 1u+a(e ime'ia( inain(e 'e #e 0i e, "u#ui!+ul ($ailan'ez #)an( -96 a%a!:. a e un gu#( iu(e #i %i%a a(, E#(e )!l!#i( a'e#ea in % e%a a(ele #(i -) ;, 'a( )iin' +a, #% e 'e!#e1i e 'e +elelal(e 0a ie(a(i 'e 1u#ui!+, a e ne0!ie 'e (em%e a(u i i'i+a(e +a #a i#i 'ez0!l(e a !ma, A ( eia 0a ie(a(e 'e 1u#ui!+ ($ailan'ez, +el lamai!# -9mangla6:., a e ! a !ma 'e lamaie 0e 'e #i e#(e +!n#uma( mai mul( +a ga ni(u a %en( u %e#(e, O al(a 0a ie(a(e in(e e#an(a 'e 1u#ui!+ e#(e +!%a+ul 'e 1u#ui!+, +un!#+u( in egiunile ( !%i+ale 'in A) i+a #i A#ia, +a e a e ! a !ma %u(e ni+a 'e +ui#!a e, +$ia mai iu(e 'e+a( a+e#(ea, Aa ! + a(i(a 'e man+a e #e )!l!#e#(e '!a una, #au '!ua, 'in ) unzele #ale ma i, E#(e )!l!#i( la a% !a%e ! i+e )el 'e man+a e, +u #au )a a +a ne, 'a +ea mai a#%an'i(a u(iliza e e#(e in man+a u ile 'in +a ne ga(i(a +u 0in !#u, "USUIOC THAIAAN/EQ - OCIMUM "ASIAICUM HORAPA Nume engleza :T$ai "a#il Pa (ea )!l!#i(a : * unzele #i 1!1!+ii )l! il! , *amilia 'e %lan(e : Aamia+eae -)amilia men(ei., /e#+ ie ea %lan(ei #i +ul(i0a e : Plan(a e#(e numi(a in m!' +u en( 1u#ui!+ ($ailan'ez -1ai $! a%a., 'e#i e#(e la )el 'e %!%ula a in Bie(nam -$ung Gue., Aa!# #i Cam1!'gia7 a e ) unze 'e +ul!a e 0e 'e in+$i#a, mai mi+i #i nu a#a !(un'e +a 1u#ui!+ul me'i(e anean, #i )l! i %u %u ii, Se a'auga in man+a u i in +an(i(a(i ma i -in +u ;-u i 0e zi #i !#ii #i in man+a u ile #(i -) ; %i+an(e., "!1!+ii )l! il! #un( #i ei +!me#(i1ili, a'augan' man+a ii ! minuna(a a !ma )l! ala, "u#ui!+ul ($ailan'ez e#(e la in'emana l!+alni+il! in( eaga %e i!a'a a anului,

/e#+ ie ea +!n'imen(ului : "u#ui!+ul ($ailan'ez a e ! a !ma 'ul+eag-%i%e a(a, +u n!(e % !nun(a(e 'e ana#!n7 gu#(ul amin(e#(e 'e ana#!n #i 'e lemn 'ul+e, 8u#(ul #au e#(e mai %u(e ni+ 'e+a( al mul(! 0a ie(a(i 'e 1u#ui!+, P ega(i e #i 'e%!zi(a e : P!a(e )i %a#( a( % !a#%a( %unan' amu elele in( -un %a$a +u a%a, #imila me(!'ei 'e a %a#( a ma a ul #i %a( unjelul, Se mai %!a(e im%a+$e(a in % !#!a%e ume'e, #au in #a+ule(e 'e %la#(i+, #i 'e%!zi(a in +!m%a (imen(ul %en( u legume al ) igi'e ului, "u#ui!+ul ($ailan'ez amane % !a#%a( ++a, ! #a%(amana, In A#ia 'e Su'-E#( #e +!n#uma '!a in #(a e % !a#%a(a, O igine : A#ia 'e Su'-E#(, U(iliza i +ulina e : C e#+an' 'in a1un'en(a in A#ia 'e Su'-E#(, 1u#ui!+ul ($ailan'ez e#(e +!n#uma( a(a( +a 0ege(ala, +a( #i %e %!#( 'e +!n'imen(, E#(e )!l!#i( in +an(i(a(i ma i, numai % !a#%a(, une! i +$ia amu ele in( egi, in mul(e (i%u i 'e man+a u i: +u ;-u i, #( i-) ;-u i, #ala(e #i #u%e, CAR/AMOM NE8RU - AMOMUM SU"UAATUM Nume engleza :"la+6 Ca 'am!n, Ne%al Ca 'am!n Pa (ea )!l!#i(a : Semin(ele, /e !1i+ei %a#(aile 'e ++a, 2 +m lungime, +a e +!n(in #emin(ele, #e 0an' in( egi, *amilia 'e %lan(e : Qingi1e a+eae -)amilia g$im1i ului., /e#+ ie ea %lan(ei #i +ul(i0a e : Ca 'am!mul neg u #e inmul(e#(e 'in #emin(ele unei %lan(e in u'i(e +u g$im1i ul, Semin(ele 'e +ul!a e ma ! in+$i# #un( %u(in li%i+i!a#e #i au ! %a#(aie )! ma(a 'in ( ei in'u i 'u1le, +u #a#e #emin(e %e )ie+a e in', Pa#(aile #un( lungi 'e EH-I3 mm #i au #u% a)a(a a#% a #i 1 az'a(a 'e in+ e(i(u i, Te<(u a e#(e +a +ea a unei $a (ii a#% e, Pa#(aile #e +um%a a in( egi, #au 'e#)a+u(e, +az in +a e %!( )i li1e e, #au ma+ina(e, E#(e mai 1ine +a %a#(aile #a )ie in( egi7 ma+ina(, +a 'am!mul neg u i#i %ie 'e #a0!a ea, /e#+ ie ea +!n'imen(ului : Ca 'am!mul neg u e#(e % !a#%a( #i a !ma(, In a !ma #a #e 'i#(inge ! u#!a a u ma 'e +am)! , 'e#(ul 'e 'i)e i(a 'e +ea a mai +un!#+u(ului +a 'am!m 0e 'e, /a(! i(a me(!'ei ( a'i(i!na e 'e % e%a a e -u#+a e %e )la+a a 'e#+$i#a., +!n'imen(ul +a%a(a un mi !# %u(e ni+ #i +a a+(e i#(i+ 'e a)uma(u a, /a un gu#( 'eli+i!#, 'e a)uma(, ma ina'el! )!l!#i(e in me(!'a 'e a ga(i 9(an'!! i:, A(en(ie, nu e#(e #imila +u +a 'am!mul 0e 'e #i nu %!( )i )!l!#i(e in e(e(e unul in l!+ul +eluilal(, P ega(i e #i 'e%!zi(a e : In m!' ( a'i(i!nal +a 'am!mul neg u e#(e u#+a( la #!a e, #u1 +e ul li1e , #au %e )la+a a, in #%a(ii a+!%e i(e, Pa#(aile nu ( e1uie 'e#)a+u(e inain(e 'e u#+a e, +a+i +ali(a(ea +!n'imen(ului #+a'e7 ma e %a (e 'in gu#( #i a !ma #e %ie ' la u#+a e, 'a+a %a#(aile #un( 'e#+$i#e, /a+a e#(e #(!+a( in #%a(ii u#+a(e, li%#i(e 'e umezeala, ae #i lumina, +a 'am!mul neg u %!a(e )i %a#( a( (im% 'e +el %u(in un an, O igine : Mai mul(e #%e+ii 'in genul am!mum #un( a#%an'i(e in mun(i, 'in Himala;a %ana in #u'ul C$inei, Ca 'am!mul neg u a) i+an -genul 9a) am!mum: 'in Ma'aga#+a , S!malia #i Came un. a e un gu#( #imila , Cei mai ma i % !'u+a(! i 'e +a 'am!m neg u #un( Ne%al, "$u(an #i In'ia, E(im!l!gie : Pen( u numele 1!(ani+ 9am!mum: #i %en( u (e menul 9+a 'am!m:, 0ezi CAR/AMOM, S%e+ia 9#u1ula(um: 'e i0a 'in la(ine#+ul 9#u1ula: -uneal(a a#+u(i(a, #ula. +a e #e e)e a la )! ma a#+u(i(a a ) unzel! %lan(ei, U(iliza i +ulina e : Ca 'am!mul neg u e#(e 'e#+ i# in nume !a#e lu+ a i +a un #u1#(i(u( mai ie)(in al +a 'am!mului 0e 'e, lu+ u +a e e#(e in#a nea'e0a a(, In In'ia +a 'am!mul neg u a e % !% iile '!menii 'e a%li+a(ie, )iin' mai %!( i0i( %en( u )elu ile 'e man+a e %u(e ni+ +!n'imen(a(e #i mai u#(i+e, in (im% +e +a 'am!mul 0e 'e e#(e mai )!l!#i( in 1u+a(a ia a#a-zi# im%e iala -9mug$al: #au 9m!g$ul:. un'e #e % e)e a a !mele mai )ine #i mai #u1(ile, Ca 'am!mul neg u %!a(e )i )!l!#i( in +an(i(a(i mai ma i, 'e +a(e0a %a#(ai la )ie+a e %! (ie -'e

%e #!ana., A !ma #a nu '!mina un % e%a a(, +i '!a im1una(a(e#(e a !ma +el! lal(e ing e'ien(e, Pa#(aile a ( e1ui #)a ama(e %u(in inain(e 'e )!l!#i e, 'a nu a(a( 'e mul( +a #emin(ele #a )ie eli1e a(e, /a+a #un( eli1e a(e, #emin(ele ( e1uie#+ in'e%a (a(e inain(e 'e #e 0i ea % e%a a(ului, +a+i gu#(ul l! %u(e ni+ a %u(ea )i in+!m!'an( %en( u unii +!n#uma(! i, Ca 'am!mul neg u, +a #i al(e +!n'imen(e u(iliza(e in 1u+a(a ia 'in n! 'ul In'iei, a e ne0!ie 'e +e0a (im% %en( u a-#i 'ez0!l(a a !ma, A+e#( +!m%! (amen( e#(e #imila #i %en( u al(e +!n'imen(e, +um a )i #+! (i#!a a, +ui#!a ele #i +a 'am!mul 0e 'e, (!a(e )!a (e %!%ula e in n! 'ul In'iei #i )!l!#i(e mai ale# in( egi, nu ma+ina(e, /e a+eea, a )i ! i'ee 1una 'e a % ega(i man+a u i ina1u#i(e, la )!+ mi+, +u +a(e0a ! e, #au +$ia ! zi, inain(e 'e a )i #e 0i(e, /e#i #un( mai mul(e #%e+ii 'e +a 'am!m neg u, +u 'imen#iunea %a#(ail! 'e la I +m -in Ne%al #i Bie(nam. la mai mul( 'e H +m -in C$ina., gu#(ul l! nu 'i)e a mul(, 'e#i 0a ie(a(ea 'in Ne%al a e un gu#( mai a)uma(, In a)a a 'e 1u+a(a iile in'iana #i ne%aleza, +a 'am!mul neg u nu e#(e )!l!#i( %e #+a a la ga, 'a a e %!%ula i(a(ea #a in C$ina 'e #u' #i +en( ala un'e e#(e un inl!+ui(! al mi<-ului 'e +!n'imen(e +un!#+u( #u1 numele 'e 9)i0e #%i+e %!w'e : -+in+i +!n'imen(e., In mun(ii 'in % !0in+ia Sze+$uan -Si+$uan. 'in +en( ul C$inei, +a 'am!mul neg u e#(e )!l!#i( in (!+anele )ie (e mul( (im% la )!+ mi+, +um a )i +ele +u +a ne 'e 0i(a, ala(u i 'e al(e +!n'imen(e u#+a(e, +um a )i #+! (i#! -+a##ia., ana#!n #(ela(, +ui#!a e, galangal mi+, nu+#!a a #i lemn 'ul+e,

CERNUSCA - NI8EAAA SATIBA Nume engleza :Nigella, *ennel )l!we , Oni!n #ee', 8i($ Al(e nume :Neg ili+a Pa (ea )!l!#i(a : Semin(ele 'e +ul!a e neag a, *amilia 'e %lan(e : Ranun+ula+eae, /e#+ ie ea %lan(ei #i +ul(i0a e : Ce nu#+a e#(e ! %lan(a anuala, +a e a(inge L3 +m inal(ime, * unzele #un( 'e +ul!a e g i-0e zuie, au )! ma 'e a+e #i #un( a'una(e in #!m!i!age, *l! ile au H %e(ale 'e ++a, I,H +m lungime, 'e +ul!a e al1a, +u 0ini#!a e al1a#( e7 +e nu#+a in)l! e#(e in( e iunie #i #e%(em1 ie, *l! ile 'au ! +a%#ula +u H %a#(ai, )ie+a e +u un #%in in 0a ), Pa#(aile #e 'e#+$i' +an' ) u+(ul e#(e u#+a(, ia #emin(ele #e 'i#%e #eaza, /e#+ ie ea +!n'imen(ului : Semin(ele 'e +e nu#+a #un( mi+i, 'e +ul!a e neag a ma(a, +u ! #u% a)a(a ug!a#a #i +u in(e i! ul ulei!#, *! ma l! e#(e ( iung$iula a #i au ! lungime 'e E,H-2 mm, Seamana )!a (e 1ine +u #emin(ele 'e +ea%a, Semin(ele 'e +e nu#+a nu au a !ma, 'a +an' #un( ma+ina(e, #au me#(e+a(e, 'ez0!l(a un mi !# a#emana(! +u +el 'e ! egan!, 8u#(ul e#(e ama ui, iu(e #i un %i+ a)uma(, P ega(i e #i 'e%!zi(a e : Semin(ele 'e +e nu#+a %!( )i )!l!#i(e in( egi, #au ma+ina(e, #i #un(, 'e !1i+ei, % aji(e inain(e 'e u(iliza e, Se ma+ina )!a (e u#! in( -un m!ja , O igine : Ce nu#+a e#(e ! igina a 'in 0e#(ul A#iei #i e#(e +ul(i0a(a 'e %e#(e I333 'e ani, A#(azi, a ealul ei #-a e<(in# %e #u% a)e(e ma i, 'in In'ia %ana in Egi%(, E(im!l!gie : A% !a%e (!a(e 'enumi ile %lan(ei +!n(in un elemen( +a e in#eamna :neg u:, +a e)e i e la +ul!a ea #emin(el! , In engleza e#(e numi(a a'e#ea :1la+6 #ee'#:, ia in )inlan'eza :mu#(a #iemen:, am1ele in#emnan' :#emin(e neg e:, In !mana 'enumi ea % !0ine, % !1a1il, 'in lim1a u#a, un'e :+i! nai: in#eamna neg u, O al(a 'enumi e 'in lim1a !mana, neg ili+a, #e e)e a #i mai 'i e+( la +ul!a ea #emin(el! , U(iliza i +ulina e : Ce nu#+a e#(e %!%ula a mai ale# in Tu +ia, Ai1an #i I an, Painea (u +ea#+a

+!n(ine a'e#ea, +a ing e'ien(, #emin(e 'e +e nu#+a, /in I an +e nu#+a #-a a#%an'i( in In'ia 'e n! ', mai ale# in Punja1 #i "engal, C!n'imen(ul e#(e u(iliza( in #%e+ial la man+a u ile 'e legume, Ca mul(e al(e +!n'imen(e in'iene, +e nu#+a i#i 'ez0!l(a a !ma #i gu#(ul mai 1ine 'u%a +e e#(e % aji(a, #au ) i%(a in ulei, In "engal, Si66im #i "angla'e#$ e#(e )!a (e %!%ula ame#(e+ul 'e +!n'imen(e 9%an+$ %$! !n:, )!l!#i( la a#ez!na ea man+a u il! 'e +a ne #i legume, C!m%!zi(ia +ea mai +!muna e#(e: +e nu#+a, #+$in'u), +$imi!n, mu#(a neg u #i #emin(e 'e )eni+ul, (!a(e in %a (i egale, 9Pan+$ %$! !n: 'a ! a !ma #u1(ila #i a m!ni!a#a man+a u il! , E#(e in(!('eauna % aji( in ulei, inain(e 'e u(iliza e, O al(a a !ma (i%i+a %en( u "engal e#(e ! %a#(a iu(e 'e mu#(a neg u, nein(alni(a in al(e egiuni ale In'iei, 9Pan+$ %$! !n: #i %a#(a 'e mu#(a neg u 'au +a a+(e i#(i+ile man+a ii 1engaleze7 %e 'e al(a %a (e, +!n'imen(e +a u#(u !iul #i a 'eiul iu(e, )!a (e %!%ula e in al(e egiuni, j!a+a ai+i un !l 'e#(ul 'e #(e #, CHIMION - CUMINUM CYMINUM Nume engleza :Cumin, 8 een +umin, W$i(e +umin Al(e nume :C$imi!n (u +e#+ Pa (ea )!l!#i(a : * u+(ele, im% !% iu numi(e #emin(e, *amilia 'e %lan(e : A%ia+eae -)amilia %a( unjelului., /e#+ ie ea %lan(ei #i +ul(i0a e : C$imi!nul e#(e ! %lan(a #u%la, anuala, 'in )amilia %a( unjelului, Ajunge 'e !1i+ei la inal(imea 'e IH 'e +m -unele 0a ie(a(i %!( a(inge in#a +$ia #i H3 'e +m., #i (in'e #a #e % a1u#ea#+a #u1 % !% ia g eu(a(e, * unzele #un( linia e #i )in 'i0iza(e7 au +ul!a e al1a#( u-0e zuie, *l! ile #un( al1e, #au !z, #i #e a'una in +i! +$ini 'e )! ma un! um1 ele, C$imi!nul #e inmul(e#(e % in #emin(e #i % e)e a +lima(ul +al', S!lu ile ni#i%!a#e #un( +ele mai %!( i0i(e, Plan(a in)l! e#(e in iunie, #au iulie, Semin(ele #un( ga(a 'e e+!l(a e la ++a, J luni 'e la %lan(a e, Plan(a ( e1uie (aia(a +an' #emin(ele 'e0in ma !nii, /e#+ ie ea +!n'imen(ului : Semin(ele au ! )! ma alungi(a, 'e #emiluna, +u +a%e(ele u#! (u (i(e, 'e +ul!a e 0e zui-+a)enie #i au, %e lungime, #( iu i al1e, 0izi1ile, Semin(ele 'e +$imi!n au ! lungime 'e 2-L mm, Seamana 1ine +u +$imenul, 'a au ! +ul!a e mai 'e#+$i#a, Se +!me +ializeaza in( egi, #au ma+ina(e, %ul1e ea )iin' 'e +ul!a e 0e zui-+a)enie, C$imi!nul a e ! a !ma )!a (e %u(e ni+a, +a a+(e i#(i+a, u#! iu(e #i u#! ama uie, +a e #e in(en#i)i+a #i #e m!'i)i+a 'a+a #emin(ele #un( % aji(e, 8u#(ul e#(e %u(e ni+, +a a+(e i#(i+, un %i+ iu(e #i un %i+ ama ui, P ega(i e #i 'e%!zi(a e : Semin(ele 'e +$imi!n %!( )i % aji(e u#! inain(e 'e a )i )!l!#i(e -)ie in( egi, )ie ma+ina(e. %en( u a le in(en#i)i+a a !ma, C$imi!nul %!a(e )i ame#(e+a( +u al(e +!n'imen(e in 'i)e i(e mi<-u i, +um a )i %u' a 'e +u ;, /a+a e#(e ma+ina( ( e1uie %a#( a( in +!n(aine e e me(i+e, la a'a%!#( 'e ae , lumina #i umezeala, %en( u a-#i %a#( a a !ma, C!n'imen(ul e#(e %u(e ni+ #i ( e1uie u(iliza( +u % u'en(a, +a+i %!a(e a+!%e i al(e a !me 'in man+a e, Ce0a mai %u(in 'e ! lingu i(a e#(e 'e ajun# %en( u a a !ma(iza J %! (ii 'e man+a e, O igine : C$imi!nul % !0ine 'in 0e#(ul A#iei, un'e a )!#( +ul(i0a( in+a 'inain(e 'e "i1lie, Cei mai ma i % !'u+a(! i a+(uali #un( In'ia, I anul, In'!nezia, C$ina, E(im!l!gie : /enumi ea :+$imi!n: % !0ine 'in la(ine#+ul :+uminum: +a e 'e i0a 'in g e+e#+ul :6;min!n:, O iginea +u0an(ului a %u(ea )i #emi(i+a: :6amn!n: in e1 ai+a, :6amunu: in a66a'iana, :6amnini: in egi%(eana, Mul(e lim1i m!'e ne #emi(e au )! me #imila e: :6am!un: in a a1a, :6am!!n: in e1 ai+a #i :6emun: in am$a i+a, A+eea#i a'a+ina #e %a#( eaza in mul(e lim1i eu !%ene: :+!min$!: in %! (ug$eza, :6uminai: in li(uaniana, :6imin!: in g ea+a, :6im!n: in a meana :+umin: in engleza #i +$ia :6u-ming: in +$ineza, /e n!(a( +a mul(e %!%!a e au 'enumi i )!a (e a% !%ia(e, +a e in#eamna in#a :+$imen:, )a%(

+e 'u+e a'e#ea la +!n)uzii in( e +$imen #i +$imi!n, In mul(e (a i 'in n! 'ul #i e#(ul Eu !%ei -% in( e +a e #i R!mania. nu #e )a+e ! 'i#(in+(ie +la a in( e +ele '!ua +!n'imen(e, +el mai a'e#ea +$imi!nul )iin' numi( +$imen a#!+ia( +u un e%i(e( ge!g a)i+, C$imen !man: : im#6ij (min: in u#e#(e, : !!man6umina: in )inlan'eza, : im#6; 6min: in +e$a :, Aa )el, +$imen ! ien(al, egi%(ean #au (u +e#+: :+$imi!n (u +e#+: in !mana, :! ien(al#6e 6umin: in #l!0ena, :eg;i%(!mi 6!men;: in mag$ia a, In lim1a #an#+ i(a mul(e 'enumi i ale +$imi!nului % !0in 'in( -! a'a+ina in#emnan' :im1a( ani(:: ja ana, ji ana, ji na, A+e#(ea #e in(alne#+ in lim1ile: :zi e$: in )a #i, :ze e: in 6aza$a, :zi a$: in u 'u, :ji a: in $in'i, :jee a: in 1engaleza, :jila6a a: in (elugu, :ji agam: in (amila, :;ee a: in ($ailan'eza #i :zi an: in +$ineza, U(iliza i +ulina e : C$imi!nul e#(e un +!n'imen( e<( em 'e %!%ula , mai ale# in Ame i+a Aa(ina, n! 'ul A) i+ii #i A#ia, 'a mai %u(in in Eu !%a, 'e#i a )!#( % ezen( ai+i in+a 'in 0 emea !manil! , C$imi!nul e#(e #%e+i)i+ In'iei, mai ale# %a (ii ei #u'i+e, * u+(ele -#emin(ele. #un( )!l!#i(e ai+i in( egi #i #un( % aji(e ) e+0en( im% euna +u +ea%a, inain(e 'e )!l!#i e, Aegumele, in #%e+ial lin(ea, #un( a !ma(e +u +$imi!n % aji( in un(, Semin(ele 'e +$imi!n #un( )!l!#i(e #i +a ing e'ien( la % e%a a ea %u' el! 'e +u ; #i %an+$ %$! !n, C$imi!nul % aji(, ala(u a( +! ian' ului, )! meaza a !ma +ea mai +a a+(e i#(i+a a 1u+a(a iei 'in #u'ul In'iei #i 'in S i Aan6a, Un al( ame#(e+ 'e +!n'imen(e in'ian +a e +!n(ine +$imi!n e#(e 9ga am ma#ala:, +a e in#eamna :ame#(e+ )ie 1in(e:, A+e#(a +!n(ine, %e langa +$imi!n, +! ian' u % aji(, %i%e neg u, 'a)in in'ian, #+! (i#!a a, +ui#!a e, +a 'am!m #i nu+#!a a, T!(i a+e#(i +!m%!nen(i #un( ma+ina(i im% euna, T!( in #u'ul In'iei ame#(e+ul 'e +!n'imen(e )!a (e %!%ula 9#am1aa %!'i: e#(e % e%a a( 'in lin(e, +a e e#(e % aji(a +u +$imi!n, +! ian' u, #+$in'u), a 'ei iu(e, a#a)!e(i'a #i %i%e neg u, C$imi!nul e#(e %!%ula #i in al(e (a i 'in A#ia: in Yemen, un'e in( a in +!m%!nen(a ame#(e+ului numi( 9z$!ug: #i in A a1ia Sau'i(a un'e e#(e ing e'ien( 'e 1aza in ame#(e+ul 91a$a a(:, CIM"RU /E 8RA/INA - SATUREJA HORTENSIS Nume engleza :#a0! ; Al(e nume :Cim1 u Pa (ea )!l!#i(a : T!a(e %a (ile %lan(ei a)la(e 'ea#u% a #!lului, Plan(a ( e1uie (aia(a inain(e 'e a in)l! i, *amilia 'e %lan(e : Aamia+eae -)amilia men(ei., /e#+ ie ea %lan(ei #i +ul(i0a e : E#(e ! %lan(a 'e g a'ina 1ine +un!#+u(a, +u (ul%ini #(u)!a#e, ) unze )!a (e mi+i #i )l! i mi+u(e, 'e +ul!a e !z, +ul(i0a(a e<+lu#i0 +a %lan(a 'e g$i0e+i %a )uma(a, /e#+ ie ea +!n'imen(ului : Cim1 ul 'e g a'ina e#(e ! %lan(a in(en# a !ma(a, +a e %!a(e )i +!m%a a(a +u +im1 ul 'e +ul(u a -mai ale# 'a+a a+e#(a e#(e e+!l(a( 0a a., +$imenul in'ian #au #%ana+ul (amai!#, Pe langa a !ma +im1 ul 'e g a'ina a e #i ! anume iu(eala a gu#(ului7 'in( e +!n'imen(ele li#(a(e mai #u#, numai +$imenul in'ian #e a% !%ie 'e el, A+ea#(a iu(eala a )a+u( +a +im1 ul 'e g a'ina #a )ie )!l!#i( +a #u1#(i(u( -#la1. %en( u %i%e ul neg u, in +azul +el! +u in(!le an(a la %i%e , Cim1 ul %e en 'e ia na -Sa(u eja m!n(ana. e#(e mai iu(e 'e+a( +im1 ul 'e g a'ina +!mun -S, $! (en#i#., In ! i+e +az, a+ea#(a iu(eala e#(e in(alni(a numai in %lan(a % !a#%a(a #au u#+a(a7 % in )ie 1e e, e#(e e'u#a ' a#(i+ #i 'i#%a e a%i', a#()el +a +ele '!ua 0a ie(a(i 'e +im1 u 'e0in e+$i0alen(e, S%e+iile 'e 9Sa(u eja ($;m1 a: -+im1 u !z., in(alni(e 'in e#(ul Me'i(e anei %ana in I an, au un %a )um %u(e ni+, )!a (e %i+an(, un'e0a in( e +im1 ul 'e g a'ina #i +el 'e +ul(u a, Mai e<i#(a #i ! 0a ie(a(e +u a !ma 'e lamaie, +ea a +im1 ului 'e ia na -Sa(u eja m!n(ana ##%, Ci( i!'! a. 'in Sl!0enia, a +a ei a !ma #eamana +u +im1 ul 'e g a'ina lamai!#, /a numai

9Sa(u eja 1i)l! a: a) i+ana a e +u a'e0a a( %a )um 'e lamaie, %u(e ni+ #i )!a (e %la+u(, #i +a#(iga (e en +a %lan(a 'e g a'ina, 'e#i e#(e 'e ! igine ( !%i+ala #i nu )!a (e u#! 'e + e#+u(, P ega(i e #i 'e%!zi(a e : Cim1 ul 'e g a'ina % !a#%a( %!a(e )i %a#( a( +a(e0a zile la (em%e a(u a +ame ei, #au in ) igi'e , /a+a e#(e u#+a( i#i %ie 'e in (im% a !ma #i gu#(ul7 ezi#(a a#()el ++a, 2-J luni, O igine : Mai mul(e #%e+ii 'in genul Sa(u eja #e %!( ga#i in ju ul 1azinului Me'i(e anei, 'e#i % !0in % !1a1il 'in A#ia +en( ala #i 'e 0e#(, Pe langa S, $! (en#i# -+im1 ul 'e g a'ina #au 'e 0a a., #%e+ia S, m!n(ana -+im1 u 'e mun(e #au 'e ia na. e#(e +!me +ializa( %e #+a a la ga, A !ma a+e#(! '!ua #%e+ii e#(e a% !a%e 'e ne'i)e en(ia(, 'e#i % ima e#(e %u(in mai iu(e, E(im!l!gie : Mul(e nume 'in lim1ile eu !%ene +!n(em%! ane -9#egu el$a: in %! (ug$eza, 9#an(! eggia: in i(aliana, 9#a ie((e: in ) an+eza, 9#a(u ej6a: in +e$a #i #l!0a+a, 9Sa(u ei: in ge mana #i 9#a0! ;: in engleza. % !0in 'in la(ine#+ul 9#a(u eia:, Numele engleze#+ a )!#( in)luen(a( 'e a'je+(i0ul 9#a0!u ;: -gu#(!#, #a a(, %i+an( e(+,., Numele 'in #ue'eza, 96;n'el:, #i al '!ilea elemen( 'in numele )inlan'ez 96e#R6;n(eli: 'e i0a 'in la(ine#+ul 9+unila:, +a e e#(e ! a'a%(a e a unui nume !1#+u 'e %lan(a in lim1a g ea+a, nume +e #e % e#u%une a in#emna mag$i an, Numele ge man 9"!$nen6 au(:, 9ia 1a )a#!lei: in'i+a 0al!a ea +im1 ului 'e g a'ina %en( u )elu ile +u )a#!le, Mul(e lim1i eu !%ene nume#+ +im1 ul 'e g a'ina 9ia 1a %i%e a(a:, e0i'en( +u e)e i e la u(iliza ea +im1 ului +a #u1#(i(u( %en( u %i%e ul neg u, E<em%lele #un( 9P)e))e 6 au(: in ge mana, 9%i%a !$i: in e#(!na, 9%ie% z;6: in %!l!na, 91! #)S: in mag$ia a #i +$ia 9$u+$u namu: in +! eeana, In ) an+eza e<i#(a numele #imila 9%!i0 e((e:-%i%e a#., ia % !0en#ala a e un nume amuzan( %en( u +im1 ul 'e g a'ina: 9%e1 T '&a#T: #au 9%e1 e '&aU: -%i%e ul maga ului., /e#i +im1 ul 'e g a'ina nu e#(e e)i+ien( +a #u !ga( 'e %i%e , a )!#( mul( )!l!#i( in 8e mania ime'ia( 'u%a al '!ilea az1!i m!n'ial, #i unii 1u+a(a i ge mani au %a#( a( a+ea#(a ( a'i(ie %ana azi, U(iliza i +ulina e : A !ma +im1 ului 'e g a'ina e#(e a% !%ia(a 'e +ea a +im1 ului 'e +ul(u a #i a al(! #%e+ii +a e +!n(in (im!l7 'a +im1 ul 'e g a'ina +!n(ine ! n!(a uni+a 'e %i+an(, +a e 'a man+a u il! +u +im1 u 'e g a'ina un +a a+(e !a e+um u#(i+, In +iu'a #imila i(a(il! +u +im1 ul 'e +ul(u a, a%li+a(iile #ale #un( )!a (e 'i)e i(e: a e! i e#(e u(iliza( %en( u +a nu i, +i mai ale# %en( u legume, in #%e+ial )elu ile +u lin(e, #au )a#!le u#+a(a, un'e aju(a #emni)i+a(i0 'ige#(ia, Mai mul(, #e %!( i0e#(e )!a (e 1ine +u +iu%e +ile, Ca a !ma(izan( au(en(i+ %en( u man+a ea ( a'i(i!nala +en( al eu !%eana, +im1 ul #e +!m1ina 1ine +u i#!%ul, %en( u e(e(ele u#(i+e +u +a (!)i #au )a#!le, Pe 'e al(a %a (e, +im1 ul 'e g a'ina #e ga#e#(e 'e#e! i in ame#(e+u ile +!me +iale 'e mi !'enii %en( u +a na(i, %a(eu i #au mu a(u i, /e#i nu e#(e !1liga(! iu e#(e 'e mul(e ! i in+lu# in ame#(e+ul ) an(uze#+ 'e ie 1u i 'e P !0en(a -0ezi #i la0an'a., #i in +ele mai mul(e 0e #iuni 'e 6$meli-#uneli, E#(e ! 0e 'ea(a )!a (e in' agi(a in 1u+a(a ia ge mana #i in( a in +!m%!nen(a 0e #iunil! ge mane 'e 1!uGue( ga ni, /a(! i(a a)ini(a(ii #ale %en( u legume in gene al #i )a#!le in #%e+ial, +im1 ul 'e g a'ina e#(e ! al(e na(i0a )!a (e 1una %en( u #%ana+ul (amai!#, +e u( 'e mul(e e(e(e 'e % e%a a(e +u )a#!le 'in Ame i+a +en( ala, In Eu !%a 'e #u'-e#(, 'e la "al+ani la Ma ea Neag a, +im1 ul 'e g a'ina a e im%! (an(a +a a !ma(izan( %en( u )a#!le, legume #i %e#(e )ie (, In C !a(ia e<i#(a +$ia ! 0a ie(a(e l!+ala, +a e #e )!l!#e#(e la %e#(ele la g a(a , In "ulga ia, +im1 ul 'e g a'ina -numi( 9+$u1 i(#a: #au 9+u1 i+a:. e#(e ia 1a a !ma(i+a +el mai 'e# )!l!#i(a, C e#+u( in +lima 1ulga a 1lan'a, +im1 ul 'e g a'ina 'ez0!l(a ! a !ma %la+u(a, a#emana(!a e +u a +im1 ului 'e +ul(u a, /e n!(a( +a in lim1ile #la0e, numele #imila e +u 9+$u1 i(#a: #e %!( e)e i )ie la +im1 ul 'e g a'ina, )ie la +el 'e +ul(u a, Ame#(e+u i 'e +!n'imen(e numi(e 9+$u1 i(za: #au 9(#+$u1 i(#a: #e in(alne#+ 'e#e! i in 1u+a(a ia 1al+ani+a, In "ulga ia, in#a, numele #e e)e a a% !a%e e<+lu#i0 la +im1 ul 'e g a'ina, nu la 0 eun

ame#(e+ 'e +!n'imen(e7 a+e#(ea #e nume#+ 9#$a ena #!l: -#a e +!l! a(a., In "ulga ia ame#(e+u ile +!n(in #a e, ie 1u i u#+a(e -+im1 u 'e g a'ina, +im1 u 'e +ul(u a, 1u#ui!+, leu#(ean. #i 'e mul(e ! i #i al(e ie 1u i u#+a(e +u a !ma 'e u#(u !i -+um a )i mie ea +u u#(u !i, numi(a #ama 'ala in 1ulga a., In R!mania nu #e )a+e ! 'i#(in+(ie +la a in( e 'i)e i(ele (i%u i 'e +im1 u, ele )iin' u(iliza(e unul in l!+ul +eluilal(, /e a#emenea, +im1 ul u#+a( e#(e mul( mai %!%ula #i mai 'e# )!l!#i( 'e+a( +el % !a#%a(, Unele +a (i 'e 1u+a(e e+!man'a +a +im1 ul #a #e a'auge la in+e%u(ul % !+e#ului 'e % e%a a e a man+a ii, 'a a !ma +im1 ului 'e g a'ina e#(e 'iminua(a % in % !+e#a e in'elunga(a, CON/URAS - TROPAEOAUM MAJUS Nume engleza :Na#(u (ium, C!mm!n na#(u (ium, 8a 'en na#(u (ium, In'ian + e## Al(e nume :C!n'u ul '!amnei, na#(u el, + e#!n in'ian Pa (ea )!l!#i(a : * unzele % !a#%e(e, * u+(ele ne+!a%(e %!( )i mu a(e #i )!l!#i(e +a un inl!+ui(! %en( u +a%e e, Semin(ele %!( )i ma+ina(e #i u(iliza(e +a #u1#(i(u( 'e %i%e neg u, *amilia 'e %lan(e : T !%e!la+eae, /e#+ ie ea %lan(ei #i +ul(i0a e : In egiunile +u +lima +al'a, +!n'u a#ul e#(e +!n#i'e a( %lan(a %e ena, 'a la n!i, %en( u +a nu ezi#(a ing$e(ului, e#(e +!n#i'e a( %lan(a anuala, Semin(ele, )l! ile #i ) unzele #un( +!me#(i1ile, C!n'u a#ul e#(e ! %lan(a +e a(inge inal(imi 'e IH-2H +m, * unzele #un( 'e +ul!a e 0e 'e #( alu+i(!a e, ia )l! ile au nuan(e ame#(e+a(e 'e !#u, gal1en, %! (!+aliu, + em #i #(a+!jiu, * unzele, #u#(inu(e 'e %e(i!lu i lungi, au lim1ul a% !a%e !(un', *l! ile, 'e +ul!a e gal1ena, %! (!+alie #au !#ie #un( a#ime( i+e #i %in(ena(e, In l!+u ile in#! i(e eu#e#+ #a a%a a 'ea#u% a ) unzel! , %e +an' la um1 a aman #u1 a+!%e i#ul a+e#(! a,Aungimea la#(a il! %!a(e )i 'e 23-I33 +m, in )un+(ie 'e #!i, Plan(ele %!( )i 'i ija(e a(a( +a %le(!a#e, +a( #i +a u +a(!a e, a(un+i +an' #e #u#(in %e 'i)e i(e #u%! (u i, C!n'u a#ul #e inmul(e#(e % in #emin(e, Semana(ul #e )a+e la in+e%u(ul lunii a% ilie, 'i e+( in g$i0e+e, #au la'i(e, la 'i#(an(a 'e EHVI3 +m, Plan(a in)l! e#(e 'in iunie %ana in !+(!m1 ie, /e#+ ie ea +!n'imen(ului : C!n'u a#ul a e ! a !ma iu(e #i a+! i(!a e #i un gu#( iu(e #i %i%e a(, +a e 'u eaza '!a +a(e0a #e+un'e, P ega(i e #i 'e%!zi(a e : * unzele % !a#%e(e #e %!( %a#( a la (em%e a(u a +ame ei %en( u +a(e0a zile, #au la ) igi'e %en( u ++a, I #a%(amani, Semin(ele #e %a#( eaza +a(e0a luni la a'a%!#( 'e lumina, umezeala #i ae , * u+(ele mu a(e ezi#(a ++a,E an, O igine : C!n'u a#ul e#(e ! igina 'in Ame i+a 'e Su', % !1a1il 'in Pe u, #i a )!#( a'u# in Eu !%a 'e +!n+$i#(a'! ii #%ani!li, in #e+!lul PBI, E(im!l!gie : 9T !%aeum: 0ine 'e la g e+e#+ul 9( !%ai!n: -( !)eu. +a e e% ezen(a ( !)eul lua( in0in#il! in lu%(a -in #%e+ial a mele., Se % e#u%une +a a+ea#(a e)e i e #e 'a(! e#(e )l! ii +u %in(en, a#emana(!a e +u un +!i), #i a ) unzel! la(e, +e a'u+ 0ag +u )! ma unui #+u(, :Na#(u (ium: -! 'enumi e u(iliza(a 'e !mani %en( u +a(e0a %lan(e in u'i(e. % !0ine 'in :na#i (! (ium: -'u e e 'e na#. #i #e e)e a la a !ma %u(e ni+a #i iu(e, Te menul :na#(u (ium: a 'e0eni( numele 1!(ani+ al genului, In mul(e lim1i, + e#!nul in'ian %!a (a in 'enumi e un a'je+(i0 ge!g a)i+ e)e i(! la ! iginea #a la(in!-ame i+ana: :+ e##!n '@In'e: in ) an+eza, :in'ian6 a##e: in #ue'eza, Al(e 'enumi i #e e)e a la a#%an'i ea lui i#(! i+a 'e +a( e mem1 ii 1i#e i+ii +a(!li+e: :la(in6a: in 1ulga a, :la(in +i+egi: in (u +a #i :la'an: in 6u 'a, /enumi i +a: :=a%uzine 6 e##e: in ge mana, :+a%u+ine: in ) an+eza, :+a%%u++ina: in i(aliana, :+a%u+iene 6e #: in !lan'eza, :na1a(-al-6a11u#in: in a a1a #i :6a%u(#in6 e##: in u#a #un( m!(i0a(e 'e a#!+ie ea +u +aluga ii +a(!li+i, mai ale# +ei 'in ! 'inul +a%u+inil! %en( u +a a#!+iaza )! ma )l! il! +u gule ul +aluga il! 'in a+e#( ! 'in, /enumi ea !mana 9+!n'u a#: #e ( age, % !1a1il, 'e la )! ma )l! ii,

U(iliza i +ulina e : C!n'u a#ul e#(e %!%ula in Eu !%a #i Ame i+a 'e N! ' +a ing e'ien( la % e%a a ea 1 anze(u il! a !ma(e #i a #ala(el! , Mai a e#(e (!+a( ma un( #i )!l!#i( la % e%a a ea !mle(el! , #au la ! na ea man+a u il! +al'e, In Eu !%a ) unzele 'e +!n'u a# nu #un( +!m1ina(e 'e !1i+ei +u al(e ie 1u i % !a#%e(e7 %lan(a e#(e (!(u#i +!m%a(i1ila +u $a#ma(u+$i, (a $!n, a %agi+ #i %a( unjel, * unzele #i )l! ile #un( )!l!#i(e la a !ma(iza ea !(e(ului #i la a#ez!na ea #!#u il! , C!n'u a#ul e#(e )!l!#i( #i in 1u+a(a iile 'in n! '-e#(ul A#iei -8e! gia, Aze 1aigean., %ana in +en( ul A#iei -I an.,/eza0an(ajul maj! al #au e#(e a+ela +a ) unzele nu %!( )i u#+a(e, CORIAN/RU MEPICAN - ERYN8IUM *OETI/UM Nume engleza :Saw lea) $e 1, Me<i+an +! ian'e , Saw (!!($ +! ian'e , S%in; +! ian'e , *i(wee' Al(e nume :Culan( ! Pa (ea )!l!#i(a : * unzele % !a#%e(e, *amilia 'e %lan(e : A%ia+eae -)amilia %a( unjelului. /e#+ ie ea %lan(ei #i +ul(i0a e : E#(e ! %lan(a %e ena +a e a(inge inal(imi 'e 23-JH +m, * unzele #un( lan+e!la(e #i !1lan+e!la(e, lungi 'e 23 +m #i la(e 'e H+m, +u ma ginile zim(a(e #i +u (e%i#! i )ini, *l! ile 'e +! ian' u me<i+an #un( mi+i #i nume !a#e, 'e +ul!a e lila-m!0 #i #e a'una in +i! +$ini, * u+(ele #un( 0e zui, gl!1ula(e, 'e E,H mm 'iame( u /e#+ ie ea +!n'imen(ului : C! ian' ul me<i+an a e ! a !ma %u(e ni+a, )!a (e a#emana(!a e +u a ) unzel! 'e +! ian' u -+ilan( !.7 gu#(ul e#(e #i el #imila , 'a un %i+ mai %u(e ni+, P ega(i e #i 'e%!zi(a e : * unzele #e %!( u%e, #au (!+a, inain(e 'e )!l!#i e, Aa u#+a e %ie ' mul( 'in a !ma, 'a #e %!( 'e%!zi(a % in +!ngela e -une! i #un( )in ma un(i(e #i +!ngela(e in )! mele %en( u +u1ule(ele 'e g$ea(a., O igine : C! ian' ul me<i+an e#(e ! igina 'in in#ulele Ca ai1el! #i e#(ul Me<i+ului, A#(azi a )!#( in( !'u# #i in mul(e (a i 'in #u'-e#(ul A#iei: Bie(nam, Cam1!'gia, Malaezia, In'!nezia e(+, E(im!l!gie : /enumi ile :+ulan( !: #i : a+a!:, #u1 +a e +! ian' ul me<i+an e#(e +un!#+u( in Ame i+a Cen( ala, au ! ! igine ne+la a, P ima %a e a )i ! 0a ia(ie 'e la :+ilan( !: -) unze 'e +! ian' u., Mul(e 'enumi i 'in a)a a z!nei 'e ! igine a %lan(ei ! 'enume#+ % in +!m%a a(ie +u mai ( a'i(i!nalul +! ian' u: :%a6+$i )a ang: -+! ian' u #( ain. in ($ailan'eza, :1$an'$ania: -+! ian' u #( ain. in $in'i, :6e(um1a : -+! ian' u ja0anez. in malaeziana, Cele mai mul(e 'enumi i eu !%ene ale %lan(ei in#eamna, +a #i in !mana, :+! ian' u me<i+an:, Numele 1!(ani+ :E ;ngium: % !0ine 'in lim1a g ea+a )iin' 'e i0a( 'in +u0an(ul +a e 'enume#(e an!(im%ul % ima0a a, 8enul :)!e(i'u#: % !0ine 'in la(ina +a e in#eamna : au mi !#i(! , im%u(i(:, U(iliza i +ulina e : C! ian' ul me<i+an a%a (ine a+eleia#i )amilii +a #i +! ian' ul, 'a %lan(ele nu #eamana una +u al(a, Cu (!a(e a+e#(ea, ) unzele au ! a !ma #imila a #i 'e a+eea #e %!( #u1#(i(ui e+i% !+, C! ian' ul me<i+an e#(e )!l!#i( mai ale# in Ame i+a Cen( ala #i A#ia 'e #u'-e#(, In T$ailan'a, Malaezia #i Singa%! e e#(e u(iliza( im% euna +u, #au in l!+ul +! ian' ului in #u%e, man+a u i +u (ai(ei #i +u ;-u i, C! ian' ul me<i+an e#(e 'e#(ul 'e im%! (an( #i in Bie(nam, un'e ie 1u ile a !ma(i+e #un( un ing e'ien( 'e 1aza al 1u+a(a iei l!+ale, C! ian' ul me<i+an e#(e u(iliza( la % e%a a ea #u%el! #i la man+a u ile #(i -) ;7 une! i +a nea, #au legumele, #un( in)a#u a(e in ) unzele mai la(e 'e +! ian' u me<i+an #i ga(i(e ina1u#i(, In Ame i+a Cen( ala +! ian' ul me<i+an e#(e +el mai %!%ula in Pue (! Ri+!, un'e e#(e )!l!#i( +a ing e'ien( la % e%a a ea #al#ei, un #!# %i+an(, 'e +!m%!zi(ie 0a ia1ila, )!l!#i( +a 'i% #au la a#ez!na ea )elu il! % in+i%ale 'e +a ne #au legume, Sal#a %!a(e )i )a+u(a 'in a% !a%e ! i+e, 'a +ele mai mul(e 0a ian(e )!l!#e#+ !#ii, 1!ia iu(e #i 'ul+e, u#(u !i, +ea%a #i +! ian' u me<i+an, Sal#a %!a(e )i )!l!#i( +a ame#(e+ + u', #au ga(i(, Aa #al#a #e mai %!( a'auga #i ) u+(e +!a%(e 'e %a%a;a #i mang!,

#u+ 'e lime(a, za$a #i 0e 'ea(a a !ma(a -! egan!, #%ana+ (amai!#, %a( unjel e(+., O al(a #%e+iali(a(e 'in Ame i+a Cen( ala +a e +!n(ine +! ian' u me<i+an e#(e +e0i+$e, CRESON /E PARA - SPIAANTHES ACMEAAA, SPI Nume engleza :Pa D+ e##, (!!($a+$e %lan(, " azil + e## Pa (ea )!l!#i(a : * unzele, 'a mai ale# )l! ile, Se e+!man'a a #e )!l!#i in #(a e % !a#%a(a, *amilia 'e %lan(e : A#(e a+eae -)amilia ma ga e(ei, a )l! ii-#!a elui., /e#+ ie ea %lan(ei #i +ul(i0a e : Plan(a a(inge inal(imea 'e E,H m, A e )l! i al1e, !z #au lila, Ra'a+ina #e )!l!#e#(e numai 'e la %lan(ele +u 0a #(a %e#(e I ani, /e#+ ie ea +!n'imen(ului : C e#!nul 'e Pa a nu a e un mi !# #%e+i)i+, 'a +an' e#(e man+a( a e ! a !ma in(e e#an(a, +a e #e ( an#)! ma 'e la %la+u(a #i #a a(a la ! iu(eala %u(e ni+a, +e )a+e gu a #a am! (ea#+a, O gan!le%(i+ + e#!nul 'e Pa a amin(e#(e 'e mai mul(e +!n'imen(e, mai ale# 'e %i%e ul 'e Si+$uan, 'a #i 'e %i%e ul 'e 1al(a #i 'e %i%e ul (a#manian7 e#(e in#a 'i)e i( 'e u'a #a, $ eanul, #au 'e +elelal(e +!n'imen(e iu(i, +um a )i %i%e ul #au a 'eiul iu(e, P ega(i e #i 'e%!zi(a e : C e#!nul 'e Pa a #e )!l!#e#(e % !a#%a(, * unzele #i )l! ile #e u(ilizeaza (!+a(e, E#(e % e)e a1il #a #e %a#( eze in( egi #i #a )ie (!+a(e '!a inain(e 'e % ePa D ea man+a ii, Se %!( %a#( a in( egi in ) igi'e , un'e ezi#(a ++a, I #a%(amani, O igine : Ame i+a 'e Su', z!na ( !%i+ala a " aziliei, E(im!l!gie : C e#!nul 'e Pa a e#(e numi( 'u%a % !0in+ia 1 aziliana Pa a, /enumi i +a +a 9(an'0R 6#%lan(a: in #ue'eza, #au 9(!!($a+$e %lan(: -%lan(a 'u e il! 'e 'in(i. #e e)e a la e)e+(ul ane#(ezi+ al +!n#(i(uen(il! + e#!nului7 )l!a ea 'e + e#!n 'e Pa D me#(e+a(a am! (e#(e, %en( u ! 0 eme, 'u e ea 'e 'in(i, U(iliza i +ulina e : C e#!nul 'e Pa a nu a e nimi+ in +!mun +u +elelal(e %lan(e 'in )amilia + e## -0a za, $ eanul, mu#(a ul, na#(u elul me'i+inal., in a)a a numelui7 % in % !% ie(a(ile +ulina e #e 'e!#e1e#(e ne(, Iz!-(i!+iana(ii 0!la(ili 'in $ ean, #au mu#(a , % !'u+ in gu a ! iu(eala +a e #e e<(in'e la na# #i +a e 'i#%a e a%!i a%i'7 in +azul + e#!nului 'e Pa a iu(eala #e 'ez0!l(a in+e(, #i #e limi(eaza la ni0elul gu ii, un'e % !0!a+a in(ai ! #enza(ie 'e ga'ila(u a, +a e a%!i e0!lueaza +a( e am! (eala, A !ma e#(e mai ezi#(en(a la )ie ( 'e+a( +ea a na#(u elului me'i+inal, 'e e<em%lu7 +u (!a(e a+e#(ea, 'u%a )ie 1e e % elungi(a, ) unzele #e inm!aie #i %!( )i man+a(e +a legume, U(iliza ile +ulina e ale + e#!nului 'e Pa a #e e'u+ a#(azi a% !a%e e<+lu#i0 la " azilia, mai ale# % !0in+iile A+ e, Amaz!na#, Pa D #i Cea D, un'e %lan(a e#(e mul( )!l!#i(a in 1u+a(a ia in'igenil! , A+!l!, (u1e ii 'e mani!+ 1!ga(i in ami'!n #un( alimen(ul % in+i%al #i, +um #un( ela(i0 in#i%izi, li #e a'auga mi !'enii %u(e ni+e, C e#!nul 'e Pa D e#(e 'e#e! i )!l!#i( in a+e#( #+!%7 ) unzele #e )!l!#e#+ % !a#%e(e, in( egi, #i #e +!n#uma +a #u #a #u%limen(a a 'e 0i(amine, Ra(a, in(ai % aji(a #i a%!i ina1u#i(a in #u+ 'e mani!+ +u u#(u !i, e#(e un )el 'e man+a e )!a (e %!%ula in (!a(e % !0in+iile amaz!niene -%a(! n! (u+u%N., O al(a e(e(a 'in egiune e#(e 9(a+a+D:, ! #u%a ing !#a(a +u #u+ 'e mani!+, +a e +!n(ine + e0e(i u#+a(i #i, une! i, %e#(e 'e a%a 'ul+e7 #e +!n#uma in mai mul(e 0a ian(e in Pa D #i in e#(ul " aziliei 'e n! '-0e#(, Am1ele % e%a a(e #e a#ez!neaza +u u#(u !i #i ) unze 'e + e#!n 'e Pa D, une! i #i +u a 'ei iu(e, U(iliza ea +el! '!ua +!n'imen(e iu(i -a 'ei #i + e#!n 'e Pa D. 'a un gu#( g eu 'e 'e#+ i#7 e#(e in( u+a(0a +!m%a a1il +u )!l!#i ea %i%e ului 'e Si+$uan in 1u+a(a ia +$ineza, In a)a a " aziliei + e#!nul 'e Pa a e#(e %u(in +un!#+u( #i )!l!#i(, Se %a e +a e<i#(a ! #%e+ie in u'i(a, +a e + e#(e in A#ia 'e #u'-e#(, un'e ) unzele )ie (e #e )!l!#e#+ ' e%( legume7 'a #i ) unzele % !a#%e(e %!( a0ea !l 'e a !ma(izan(i, +a 'e e<em%lu in 1u+a(a ia 0e#(-ja0aneza, un'e +!m%le(eaza #am1alul iu(e, Cum iu(eala + e#!nului 'e Pa a e#(e +!m%le( 'i)e i(a 'e +ea a %i%e ului neg u, #au a a 'eiului iu(e, e#(e ! al(e na(i0a in(e e#an(a, +a e a ( e1ui e<%l! a(a 'e 1u+a(a ii in!0a(! i7 %!a(e )i )!l!#i( in +!m1ina(ie +u al(e +!n'imen(e, #au #ingu ,

CURRY, *RUNQE /E - MURRAYA =OENI8II Nume engleza :Cu ; lea0e# Pa (ea )!l!#i(a : * unzele, *iin'+a i#i %ie ' in 1una ma#u a a !ma 'eli+a(a a(un+i +an' #un( u#+a(e, ) unzele 'e +u ; #e )!l!#e#+ % e%!n'e en( % !a#%e(e, *amilia 'e %lan(e : A%ia+eae -)amilia %a( unjelului., /e#+ ie ea %lan(ei #i +ul(i0a e : A 1! ele 'e +u ; ajunge la J-L m inal(ime, ia ( un+$iul #au %!a(e a(inge J3 +m 'iame( u, * unele #un( %ena(e, +u EE-EI ) unze %e amu a, )ie+a e ) unza a e I-J +m lungime #i E-I +m la(ime7 +ul!a ea ) unzel! 'e +u ; e#(e 0e 'e-in+$i#a, #( alu+i(!a e, *l! ile #un( mi+i, al1e #i %a )uma(e, * u+(ele #un( mi+i #i neg e7 #emin(ele l! #un( !( a0i(!a e, /e#+ ie ea +!n'imen(ului : * unzele 'e +u ; #e )!l!#e#+ in #%e+ial % !a#%e(e, in #(a e u#+a(a a !ma )iin' )!a (e #la1a, A !ma l! e#(e % !a#%a(a, amin(in' 'e (ange ine, 8u#(ul e#(e )!a (e #la1, P ega(i e #i 'e%!zi(a e : * unzele 'e +u ; #e %!( %a#( a la e+e (im% 'e +a(e0a zile, in ) igi'e , Cel mai mul( #e %a#( eaza in#a +!ngela(e, A(en(ie, nu le u%e(i 'e %e (ul%ini 'e+a( inain(e 'e a le )!l!#i, +a+i #e 'e(e i! eaza, O igine : A 1! ele 'e +u ; e#(e ! igina 'in In'ia, un'e + e#(e in #(a e #al1a(i+a a% !a%e %e#(e (!(, e<+luzan' +ulmile inal(e ale mun(il! , E(im!l!gie : /enumi ea e#(e 'e ! igine in'iana, In lim1a (amila, +ea mai im%! (an(a lim1a 'in #u'ul In'iei, +u0an(ul :6a i: in#eamna #u%a, #au #!#7 ) unzele 'e +u ; #un( numi(e in (amila :6a i0e%%ilai:, un'e :ilai: in#eamna ) unze, Te menul :+u ;: mai e#(e )!l!#i( %en( u a 'enumi nu numai 'i)e i(e )elu i 'e man+a e +!n'imen(a(e, +i #i ame#(e+u i 'e +!n'imen(e #!li'e -%u' a 'e +u ;., #au ume'e -%a#(ele 'e +u ; ($ailan'eze, in'iene, +am1!'giene e(+,., In In'ia 'e n! ' ) unzele 'e +u ; #e nume#+ :6a $i-%a(: in lim1a $in'i, :6a a%in+$a: in lim1a #in$ala #i :6a'$i-lim1: in ma a($i, U(iliza i +ulina e : * unzele 'e +u ; #un( u(iliza(e %e #+a a la ga in (!a(a In'ia, mai mai ale# in #u'ul In'iei #i in S i Aan6a, A'u#e 'e imig an(ii in'ieni, ) unzele 'e +u ; au ajun# #i in Malaezia, A) i+a 'e Su' #i in#ula RTuni!n, In a)a a #)e ei 'e in)luen(a in'iana #un( in#a in(alni(e 'e#(ul 'e a , Pul1e ile 'e +u ; #un( ! in0en(ie 1 i(ani+a in in+e +a ea 'e a imi(a a !mele in'iene +u un minim 'e e)! (, Unele %u' e 'e +u ; +!n(in in( -a'e0a ) unze 'e +u ;, %!a(e '!a 'in a(iuni i#(! i+e, 'in m!men( +e, u#+a(e, a+e#(ea i#i %ie ' a !ma in +a(e0a zile, O %u' a (i%i+a 'e +u ; a ( e1ui #a )ie % e%a a(a 'in +$imi!n, +! ian' u, %i%e neg u, a 'ei iu(e #i #+$in'u) % aji(, Al(e +!n'imen(e in'iene (i%i+e a'e#ea u(iliza(e la % e%a a ea % a)u il! 'e +u ; #un( g$im1i ul u#+a(, +$imenul in'ian #i (elina, ala(u i 'e #a e, lin(e % aji(a #i al(e +a(e0a +!n'imen(e in +an(i(a(i mai mi+i, +um a )i: #+! (i#!a a, +ui#!a ele, +a 'am!mul 0e 'e, 'a)inul in'ian, Cul!a ea gal1ena % !0ine 'e la +u +uma, /a( )iin' +a %u' a 'e +u ; nu a e ! e(e(a ( a'i(i!nala, )ie+a e % !'u+a(! !)e a % !% ia #a 0a ian(a, +ele mai mul(e 'in( e a+e#(ea )iin' %e 1aza 'e +u +uma, g$im1i , +a 'am!m 0e 'e, +$imi!n, #+$in'u) #i %i%e neg u, Re(e(ele 'e +u ; %a a !)e i ! 0a ian(a 'e +!m% !mi# in( e ga am ma#ala #i #am1aa %!'i, O i+um, 1ene)i+iin' 'e ! ma e 0a ie(a(e 'e +!n'imen(e +u 'i0e #e a !me #i gu#(u i, in'ienii i#i % e%a a ame#(e+u i #%e+i)i+e )ie+a ui )el 'e man+a e, Pu' a 'e +u ; (ine mai mul( 'e 1u+a(a ia 1 i(ani+a #i 'e +ea in(e na(i!nala 'e+a( 'e +ea in'iana, In 1u+a(a ia in'iana ) unzele 'e +u ; #e )!l!#e#+ % !a#%e(e7 in anumi(e e(e(e, ele #e u#u+a la +u%(! , #au #e % aje#+ ime'ia( inain(e 'e a )i u(iliza(e, /a( )iin' +a 1u+a(a ia in'iana e#(e % e%!n'e en( 0ege(a iana, ) unzele 'e +u ; a%a mai ale# in man+a u ile 'e legume, /in +auza (e<(u ii l! 'eli+a(e #i m!i, nu #e #+!( ni+i!'a(a 'in man+a e inain(e 'e a )i #e 0i(a, In S i Aan6a 'eli+i!a#ele +u ;-u i 'e %ui, #au 0i(a, #un( a !ma(e +u ) unze 'e +u ;, "u+a(a ia 'in S i Aan6a e#(e )!a (e iu(e, 'a(! i(a u(iliza ii +u gene !zi(a(e a a 'eil! iu(i, 'a #i )!a (e a !ma(a, C!m%a a(i0 +u 1u+a(a ia in'iana, +ea 'in S i Aan6a #e 1azeaza mai mul( %e +a ne #i mai %u(in %e

la+(a(e, A !ma (i%i+a in S i Aan6a e#(e 'a(! a(a % aji ii un! +!n'imen(e -+$imi!n, +! ian' u, mu#(a neg u, #+$in'u). %ana ajung la ! +ul!a e 1 una7 #e #%une a'e#ea +a +u ;-u ile 'in S i Aan6a #un( mai 1 une 'e+a( +ele in'iene, Te menul +u ; e#(e )!l!#i( %en( u a 'enumi ! mul(i(u'ine 'e man+a u i 'in O ien(ul In'e%a (a(, In In'ia el in#eamna ! man+a e 'e legume %i+an(a, In T$ailan'a, ! i+e man+a e ga(i(a +u la%(e 'e +!+!# e#(e numi(a +u ; -gaeng., #au +ele ga(i(e #i a#ez!na(e +u %a#(e 'e +u ;7 (e menul e#(e )!l!#i( #imila in Bie(nam, un'e +u ;-u ile #un( in( -a'e0a a !ma(e +u ame#(e+ul 1 i(ani+ 'e +u ;, In "i mania, #imila +u T$ailan'a, +u ; 'enume#(e man+a u ile a !ma(e +u ! %a#(a % aji(a )! ma(a 'in +ea%a u#+a(a #i ma+ina(a ala(u i 'e al(e +!n'imen(e, In C$ina, 'e#i +u ;-u ile nu #un( % ea %!%ula e, e<i#(a a+e#( % e%a a( +a e e#(e a#ez!na( +u ame#(e+ul 'e +u ; +$ineze#+, )!a (e %u(in %i+an( #i 'e +ul!a e gal1ena, in(en#a, In +ele 'in u ma, in In'!nezia, ! i+e man+a e +!n'imen(a(a %!a(e )i numi(a +u ; -6a i in in'!neziana., /A*IN IN/IAN - CINNAMOMUM TAMAAA Nume engleza :In'ian 1a; lea) Pa (ea )!l!#i(a : * unzele, S+!a (a +!%a+ului 'e 'a)in in'ian %!a(e )i u(iliza(a +a un inl!+ui(! in)e i! 'e #+! (i#!a a, #au #+! (i#! -+a##ia., *amilia 'e %lan(e : Aau a+eae -)amilia 'a)inului., /e#+ ie ea %lan(ei #i +ul(i0a e : /a)inul in'ian %!a(e a(inge #i EC m inal(ime in z!nele +al'e, *l! ile, g u%a(e in +i! +$ini, a%a in luna mai, * u+(ele #un( mi+i, 'e +ul!a e !#ie-al1a#( uie +a e 'e #+$im1a in neag a7 au ++a, EI mm lungime, * unzele %!( )i e+!l(a(e in ! i+e m!men( al anului, /e#+ ie ea +!n'imen(ului : * unzele 'e 'a)in in'ian #un( !0ale, a#+u(i(e #i ne(e'e7 a(ing ++a, L-C +m lungime, Can' #un( % !a#%e(e, ) unzele #un( 'e +ul!a e 0e 'e in+$i#, U#+a(e, au ! +ul!a e ma(a 0e 'e-!li0, A !ma e#(e 'e#(ul 'e %u(e ni+a #i iu(e +an' #un( #)a ama(e #i %!( eli1e a +!m%!nen(ii 0!la(ili, 8u#(ul e#(e u#! ama ui, amin(in' %e un'e0a 'e #+! (i#!a a, #au +ui#!a e, P ega(i e #i 'e%!zi(a e : * unzele u#+a(e ( e1uie )!l!#i(e in( egi #i '!a 'a+a au +ul!a e 0e 'e-!li0, Cele 'e +ul!a e ma ! #i-au %ie 'u( 'eja a !ma, *!ile 'e 'a)in in'ian #e %!( u(iliza #i #)a ama(e, 'a+a #e '! e#(e ! a !ma mai %u(e ni+a, /a+a #e %a#( eaza la a'a%!#( 'e lumina, umezeala #i ae %!( ezi#(a +$ia '!i ani, O igine : /ealu ile 'in #u'ul mun(il! Himala;a, E(im!l!gie : /enumi ea #an#+ i(a :(amala%a(( a: -+a e in#eamna :) unze in(une+a(e la +ul!a e:. nu %a e a )i m!(i0a(a, Cala(! ii g e+i au im% umu(a( a+e#( nume in lim1a l! #u1 )! ma :mala1a($ !n:, A+e#( nume a )!#( im% umu(a( 'e !mani +a :mala1a($ um: #au :mal!1a($ um:, Aim1ile 0! 1i(e in In'ia au 'enumi( 'a)inul in'ian 'u%a (e menul #an#+ i(: :(amal %a( a: in ma a($i, In $in'i e#(e numi( :(ej%a((a:, a'i+a :) unza iu(e:, /enumi ile eu !%ene a#!+iaza 'e !1i+ei (e menul :'a)in: e%i(e(ului ge!g a)i+ :in'ian:: :In'ian "a; Aea) : in engleza, :Aau ie 'e# In'e# in ) an+eza: #i :In'i#+$e# A! 1ee 1la((: in ge mana, Al(e 'enumi i )a+ lega(u a +u #+! (i#!a a, ale +a ei ) unze #un( a#emana(!a e #i +u 'enumi ea la(ina, I(alienii #i #%ani!lii 'enume#+ 'a)inul in'ian M#+! (i#!a a (amala9, U(iliza i +ulina e : * unzele 'e 'a)in in'ian % !0in 'in( -un a 1! e in u'i( +u #+! (i#!a a #i #un( )!a (e %!%ula e in n! 'ul In'iei7 'in %a+a(e, #un( a% !a%e ne+un!#+u(e in e#(ul lumii, /a)inul in'ian a )!#( +un!#+u( 'e !mani #u1 'enumi ea 'e :mala1a($ um: #i u(iliza( in %a )ume ie #i 1u+a(a ie, C!n'imen(ul a )!#( )!l!#i( %ana in #e+!lul al PBI-lea, 'a a +azu( #i el 0i+(ima mul(i(u'inii 'e mi !'enii a%a u(e %e %ia(a 'u%a ma ile 'e#+!%e i i ge!g a)i+e #i a )!#(, in +ele 'in u ma, ui(a(, A#(azi e#(e )!l!#i( a% !a%e e<+lu#i0 in 1u+a(a ia 'in n! 'ul In'iei, mai ale# in )aim!a#a

m!g$ul, +a e a )!#( 'ez0!l(a(a la +u (ea im%e iala in /el$i #i Ag a, "u+a(a ia m!g$ul +!n(ine elemen(e a a1e #i %e #ane #i a e ! +!m%le<i(a(e 'e!#e1i(a, /a)inul in'ian e#(e un ing e'ien( +e in( a in +!m%!zi(ia ame#(e+ului 'e +!n'imen(e :ga am ma#ala:, /a)inul me'i(e anean e#(e !a e+um a#emana(! , numai +a gu#(ul #au e#(e mai #la1, Un inl!+ui(! mai 1un %en( u 'a)inul in'ian #un( ) unzele 'e #+! (i#!a a, +a 'am!m #au 1!l'!, *ENICUA - *OENICUAUM BUA8ARE Nume engleza :*ennel, Swee( +umin Pa (ea )!l!#i(a : * u+(ele, numi(e in m!' g e#i( #emin(e, /u%a u#+a e #emin(ele 'e )eni+ul +a%a(a ! +ul!a e 0e 'e, Ca egula, ! +ul!a e 0e 'e #( alu+i(!a e in'i+a ! +ali(a(e 1una, in I(alia #i in SUA %!lenul 'e )eni+ul e#(e +!me +ializa( #u1 'enumi ea 'e :+!n'imen(ul inge il! :7 e#(e #+um% #i a , * unzele #i (ul%inile )eni+ulului %!( )i #i ele )!l!#i(e +a 0e 'ea(a a !ma(a, a0an' in)a(i#a ea a% !a%e i'en(i+a +e +ele 'e ma a , ia a !ma )iin' %la+u(a, +u a++e#(e +am)! a(e, "ul1ul %lan(ei e#(e a% e+ia( in z!na Me'i(e anei un'e e#(e man+a( +a leguma, *amilia 'e %lan(e : A%ia+eae -)amilia %a( unjelului., /e#+ ie ea %lan(ei #i +ul(i0a e : *eni+ulul e#(e ! %lan(a %e ena, +ul(i0a(a anual7 a(inge inal(imea 'e E,H - I,H m, Seamana +u ma a ul, 'a ( e1uie (inu( la 'i#(an(a 'e a+e#(a, 'e!a e+e %!( %!leniza in+ u+i#a(, ia #emin(ele ezul(a(e 0! )i )a a a !ma, *l! ile #un( +ule#e inain(e +a #emin(ele #a )ie +!a%(e, #i #un( ( eie a(e a(un+i +an' #un( +!m%le( u#+a(e, /e#+ ie ea +!n'imen(ului : Semin(ele 'e )eni+ul au ! lungime 'e J-C mm, #un( #u1(i i #i +u 1a(e, +ul!a ea l! 0a iin' 'e la +a)enie la 0e 'e-'e#+$i#a, +ele 'e +ul!a e 0e 'e a0an' +ali(a(e #u%e i!a a, Mi !#ul l! e#(e 'ul+e #i a !ma(, #imila +u +el al ana#!nului, 8u#(ul e#(e 'ul+eag #i un %i+ men(!la(, #imila +u +el al ana#!nului, 'a mai 1lan', P!lenul 'e )eni+ul a e ! a !ma #u1(ila, mai %u(in 'ul+e, P ega(i e #i 'e%!zi(a e : Semin(ele %!( )i )!l!#i(e in( egi, #au ma+ina(e, Se %a#( eaza la a'a%!#( 'e lumina, ae #i umezeala, O igine : *eni+ulul e#(e 'e ! igine me'i(e aneeana, P!%ula i(a(ea %lan(ei a + e#+u( mul( in E0ul Me'iu, +an' e a +ul(i0a(a in mana#(i i, E(im!l!gie : /enumi ea genului :)!eni+ulum: -'in la(ina, :)an mi+:. #e e)e a % !1a1il la a !ma #a #i e#(e im% umu(a(a in mul(e lim1i eu !%ene: :)en+$el: in ge mana, :)ennel: in engleza, :)in!++$i!: in i(aliana, :)un+$!: in %! (ug$eza, :)eni+ul: in !mana, :)an6al: in #ue'eza, :0en6el: in !lan'eza, :)en6!li: in )inlan'eza #i :)en6$el: in u#a, Unele lim1i nu )a+ ! 'i#(in+(ie +la a in( e )eni+ul #i ana#!n, /e e<em%lu, in am$a i+a, 'enumi ea :in#ilal: #e a%li+a la )eni+ul, ana#!n #i +$ia ma a , In lim1a $in'i ana#!nul #i )eni+ulul #un( aman'!ua numi(e :#aun):, 'e#i )eni+ulul e#(e )!l!#i( %e #+a a la ga in 1u+a(a ia in'iana7 in u 'u, )eni+ului e#(e numi( :#aun):, ia ana#!nul :ani#uan:, /enumi ea in'!neziana :jin(an mani#: in#eamna +$imi!n 'ul+e #i e#(e a%li+a(a #i la ana#!n7 ea a a(a, 'e )a%(, im%! (an(a ma e a +$imi!nului, )eni+ulul )iin' #!+!(i( un )el 'e 0a ie(a(e a #a, *! ma(iuni anal!ge #un( :ane($ '!u<: in ) an+eza, :#6a'6ij u6 !%: in u#a #i :e'e#6!men;: in mag$ia a, (!a(e in#emnan' +$imen 'ul+e, T!a(e a+e#(e +!n'imen(e -ana#!n, +$imi!n, ma a , +$imen. a%a (in a+eleia#i )amilii -a%ia+eae. #i, +u unele 'i)e en(e, #eamanaa +a a !me #i in)a(i#a e, /enumi ea 'in g ea+a m!'e na, :ma a($!:, %!a(e )i u ma i(a %ana la ma a(!nul 'in 8 e+ia An(i+aa, P !1a1il e<i#(a ! lega(u a +u (e menul #an#+ i( :ma'$u a6a: -)eni+ul., +a e % ezin(a a'a+ina in'!eu !%eana :me'$u:, in#emnan' :'ul+e:, Nume in u'i(e #un( :ma a+: in al1aneza, :m! a+$: in 1ulga a, :ma a : in !mana -a+e#(a #i-a #+$im1a( in(ele#ul 'enumin' al(a %lan(a, ma a ul 'e azi., /enumi ea !manea#+a a+(uala #e ( age 'in (e menul ge man 9*en+$el:, Al( g u% 'e 'enumi i in u'i(e %!a(e )i ga#i( in lim1ile 'in 0e#(ul A#iei: : ezene: in (u +a, :'$aziana:

in 6u 'a #i : aziane$: in )a #i, a +a ! ! igine nu #e +un!a#(e, U(iliza i +ulina e : * u+(ele 'e )eni+ul -numi(e a'e#ea #emin(e. #un( un 0e+$i +!n'imen( al z!nei me'i(e aneene, +un!#+u( 'e g e+i in+a 'e a+um 2333 'e ani, In +u #ul (im%ului )eni+ulul #-a a#%an'i( +a( e e#( #i n! ', Semin(ele 'e )eni+ul #un( un +!m%!nen( al ame#(e+ului 'e +!n'imen(e +$ineze#+ :+in+i a !me: -wu <iang )en.7 )eni+ulul e#(e %!%ula in 1u+a(a ia +$ineza, 'a e#(e e<( em 'e a )!l!#i( 'e unul #ingu 7 e#(e % ezen( in#a in ame#(e+u i 'e +!n'imen(e, *eni+ulul e#(e im%! (an( #i in +a(e0a 1u+a(a ii egi!nale 'in In'ia, mai ale# in "engal, un'e in( a in +!m%!nen(a unui al( ame#(e+ 'e +!n'imen(e ( a'i(i!nal, :%an+$ %$! !n:, U(iliza ea #a nu e#(e e#( i+(i!na(a la "engal: in =a#$mi #i S i Aan6a #emin(ele 'e )eni+ul #un( a'e#ea % aji(e, % !+e'u a +a e nu numai +a #%! e#(e a !ma, 'a #+$im1a #i +a a+(e ul )eni+ulului, )a+an'u-l mai %u(in 'ul+e #i un %i+ mai iu(e, T!( in In'ia, #emin(ele 'e )eni+ul in( a une! i in +!m%!nen(a ame#(e+u il! 'e +!n'imen(e u#+a(e, numi(e 9ma#ala:, Nu a e! i e#(e li#(a #i in ame#(e+u ile %i#a(e numi(e +u ;, +a e, 'e#i imi(a gu#(ul #i a !ma ame#(e+u il! 9ga am ma#ala: #i 9%an+$ %$! !n:, #un( % !% ii mai +u an' 1u+a(a iei !++i'en(ale 'e+a( +elei in'iene, *eni+ulul e#(e u(iliza( #i in e(e(ele 'in I an, A a1ia #i z!na Ae0an(ului, Eu !%a +en( ala, un'e e#(e un ing e'ien( a% e+ia( la % e%a a ea mu a(u il! , a %ainii a !ma(e, a !(e(ului a !ma( #i a % !'u#el! 'e %a(i#e ie, /!a in a+ea#(a ul(ima +a(eg! ie 'e % e%a a(e ana#!nul %!a(e #u1#(i(ui )eni+ulul, al(min(e i +ele '!ua +!n'imen(e ne)iin' in(e #anja1ile, Cum )eni+ulul e#(e ! igina 'in z!na me'i(e aneeana, e#(e (i%i+ %en( u 1u+a(a iile 'in a+ea#(a %a (e a lumii, un'e e#(e )!l!#i( la +!n'imen(a ea +a nii, %e#(elui #i ) u+(el! 'e ma e, Si ai+i e#(e ing e'ien( al unui ame#(e+ 'e +!n'imen(e ( a'i(i!nal, :$e 1e# 'e P !0en+e:, P!lenul 'e )eni+ul a e ! a !ma mai iu(e #i e#(e )!l!#i( mai ale# in 1u+a(a ia i(aliana, *iin' mai %u(in !1u#( 'e+a( #emin(ele, %!lenul ( e1uie a'auga( in man+a u i la #)i #i(, +$ia inain(e 'e a )i #e 0i(e, 8HIM"IR - QIN8I"ER O**ICINAAE Nume engleza :8inge Al(e nume :8$im1e Pa (ea )!l!#i(a : Riz!mul ma e #i +a n!#, a#a numi(a : a'a+ina 'e g$im1i : -'e#i nu e#(e ! a'a+ina., 8$im1i ul a e ! )! ma 1ul1!a#a, ne egula(a #i a++i'en(a(a, +a ! agl!me a e 'e (u1e +uli7 u#+a(, e#(e +!me +ializa( #u1 )! ma unei %ul1e i )ine, gal1ui-+a)enii, *amilia 'e %lan(e : Qingi1e a+eae -)amilia g$im1i ului., /e#+ ie ea %lan(ei #i +ul(i0a e : 8$im1i ul e#(e ! %lan(a %e ena, (a a(!a e, +u iz!m ma e #i (ul%ini +e a(ing inal(imi 'e 'e 23-E33 +m, * unzele #un( a#+u(i(e #i lungi, +a un 0a ) 'e lan+e7 au ++a, EH-I3 +m lungime, +u ! #( ia(ie l!ngi(u'inala % !eminen(a, *l! ile #un( g u%a(e #u1 )! ma 'e +i! +$ine, 'e +ul!a e al1a, %a(a(e +u %u %u iu, Se +ul(i0a % in (aie ea iz!mului #i #e %lan(eaza in #!lu i g a#e, lu(!a#e, +u ' enaj 1un, A e ne0!ie 'e un +lima( ( !%i+al, +u un #ez!n u#+a( #i unul 'e %l!i a1un'en(e, /e#+ ie ea +!n'imen(ului : A !ma e#(e a+! i(!a e, a#emana(!a e +u +ea a +i( i+el! , 8u#(ul e#(e %u(e ni+ #i iu(e, 8$im1i ul e#(e +!me +ializa( #u1 mai mul(e )! me, 'u%a +um u meaza: Ra'a+ini in( egi, % !a#%e(e, O a'a+ina 'e g$im1i e#(e numi(a :mana:, Ea a e ! +ul!a e gal1ena'e#+$i#a la in(e i! #i ! +!aja 'e 'i)e i(e nuan(e +a)enii, 8$im1i ul jamai+an, 'e +ul!a e gal1ena 'e#+$i#a, e#(e #!+!(i( a a0ea +ea mai 1una +ali(a(e, 8$im1i ul a) i+an #i +el in'ian au ! +!aja mai in+$i#a la +ul!a e #i #un( 'e +ali(a(e mai #la1a, +u e<+e%(ia +elui 'in =en;a, Riz!mii in( egi au gu#(ul +el mai % !a#%a(, Ra'a+ini u#+a(e, Se +!me +ializeaza :neg e: -+u +!aja +u (!(. #au :al1e: -)a a +!aja., Sun( 'i#%!ni1ile in( egi, #au (aia(e )eliu(e,8$im1i %u' a, A e +ul!a e gal1ena-'e#+$i#a #i e#(e !1(inu(a % in ma+ina ea a'a+inii u#+a(e, 8$im1i +!n#e 0a(, E#(e % e%a a( 'in iz!mi (ine i, 'e+!ji(i #i (aia(i )eliu(e #i a%!i )ie (i in( -un #i !%

g !# 'e za$a , "u+a(ile 'e g$im1i #i #i !%ul #un( +!n#e 0a(e im% euna, 8$im1i ul e#(e m!ale #i +a n!#, 'a e<( em 'e iu(e, 8$im1i + i#(aliza(, E#(e #i el !1(inu( % in )ie 1e e in #i !% 'e za$a , u#+a( a%!i la ae #i ula( in za$a ,8$im1i mu a(, E#(e (aia( )eliu(e )!a (e #u1(i i, +a $a (ia, #i a%!i mu a( in !(e(, 8$im1i ul mu a( e#(e numi( in Ja%!nia :ga i: #i in#!(e#(e a'e#ea :#u#$i:7 e#(e #e 0i( in( e )elu i, %en( u a eim% !#%a(a +e ul gu ii, A e +ul!a e !zalie, P ega(i e #i 'e%!zi(a e : 8$im1i ul % !a#%a( %!a(e )i %a#( a( +a(e0a #a%(amani in ) igi'e , In #(a e u#+a(a ( e1uie l!0i(, %en( u +a )i1 ele #a #e 'e#+$i'a, a%!i in)uza( in #!#ul man+a ii #i in'e%a (a( a(un+i +an' #e +!n#i'e a +a #-a a(in# a !ma '! i(a, 8$im1i ul u#+a( ( e1uie #(!+a( la a'a%!#( 'e lumina, ae #i umezeala, O igine : 8$im1i ul e#(e ! igina 'in #u'ul C$inei, A#(azi e#(e +ul(i0a( in (!a(a egiunea ( !%i+ala #i #u1( !%i+ala, in A#ia -In'ia % !'u+e ++a, H3W 'in e+!l(a m!n'iala., " azilia, Jamai+a -'e un'e e#(e e<%! (a(a +ea mai 1una +ali(a(e %e %lan m!n'ial. #i Nige ia, al +a ui g$im1i e#(e )!a (e iu(e, 'a li%#i( 'e a !ma, E(im!l!gie : /enumi ile %lan(ei in mul(e lim1i eu !%ene -:Ingwe : in ge mana, :gingem1 e: in ) an+eza, :g$im1i : in !mana, :zenze !: in i(aliana, :ginge : in engleza e(+,. % !0in 'in la(ine#+ul :zingi1e :, im% umu(a( #i el 'in g ea+a 0e+$e -:zingi1e i#:., Cum In'ia a )!#( #u #a 'e g$im1i a Eu !%ei in an(i+$i(a(e, 'enumi ea g ea+a e#(e, 'e )a%(, ! % elua e 'in lim1ile 0! 1i(e %e (e i(! iul In'iei in a+ea %e i!a'a: :#ingi0e a: in %ali #i :#$ inga0e a: in #an#+ i(a, A+e#(e 'enumi i in#eamna :in )! ma 'e +! n 'e +e 1:, Cu (!a(e +a 'enumi ile in maj! i(a(ea lim1il! eu !%ene % !0in 'in g ea+a 0e+$e, in m!' #u % inza(! g e+ii +!n(em%! ani il nume#+ :%i%e ! iza: - a'a+ina 'e %i%e ., +u e)e i e la gu#(ul iu(e al iz!mului, U(iliza i +ulina e : 8$im1i ul e#(e, %!a(e, +el mai 0e #a(il +!n'imen(, )iin' )!l!#i( in a1#!lu( (!a(e (i%u ile 'e % e%a a(e, 'e la #!#u i, #u%e #i )elu i % in+i%ale, %ana la 'e#e (u i #i 1au(u i, Cu (!a(e a+e#(ea, nu e#(e )!a (e %!%ula in Eu !%a, 'e#i e a un +!n'imen( im%! (an( in+a 'e %e 0 emea !manil! , T!(u#i, in ul(imii ani, #i 'a(! i(a )a%(ului +a g$im1i ul % !a#%a( e#(e 'in +e in +e mai u#! 'e ga#i(, #i 'a(! i(a %!%ula i(a(ii + e#+u(e a 1u+a(a iei a#ia(i+e, g$im1i ul in+e%e #a )ie e'e0ina %!%ula ,/a+a g$im1i ul % !a#%a( e#(e )ie (, iu(eala #a + e#(e, ia a !ma #+a'e, T$ailan'ezii )!l!#e#+ g$im1i 'a( % in aza(!a e, ala(u i 'e al(e +!n'imen(e, la % e%a a ea %a#(ele 'e +u ;, In'!nezienii u(ilizeaza ) e+0en( %a#(e +!n'imen(a(e %e 1aza 'e g$im1i % !a#%a( #i a 'ei iu(i % !a#%e(i, +u +a e ma ineaza +a nea inain(e 'e a ! ga(i, 8$im1i ul % aji( a e un gu#( 'i)e i(, iu(eala #a '!m!lin'u-#e, Me ge )!a (e 1ine % aji( ala(u i 'e u#(u !i, #au +ea%a, In'ienii )!l!#e#+ a'e#ea a+ea#(a (e$ni+a %en( u a !1(ine #!#u i 'eli+i!a#e +u +a e a#ez!neaza man+a u ile 'e legume #i +a ne, In 1u+a(a ia +$ineza g$im1i ul e#(e )!l!#i( a(a( % aji( +a( #i )ie (, Man+a ea +a e )ie 1e ina1u#i( mai mul( (im% e#(e a !ma(a +u )eliu(e 'e g$im1i , +a e i#i eli1e eaza a !ma 'e#(ul 'e e%e'e, Te$ni+a +$inezea#+a #(i -) ; -+$a!., +a e in#eamna ga(i ea %e )!+ iu(e, a%i'a a man+a ii, +u ame#(e+a e +!n(inua, +e e a'e#ea g$im1i ma un(i( #au 'a( % in aza(!a e, 8$im1i ul !+u%a un l!+ im%! (an( in 1u+a(a ia ja%!neza, un'e e#(e )!l!#i( in +an(i(a(i mi+i, /e e<em%lu, +a nea 'e %ui e#(e a !ma(a % in #( !%i e +u #u+ul !1(inu( % in #(!a +e ea g$im1i ului % !a#%a(, 8$im1i ul mu a(, -1eni #$!ga., e#(e % e%a a( 'in iz!mi )!a (e (ine i #i e#(e a'e#ea #e 0i( ala(u i 'e #u#$i, :8inge ale: e#(e ! 1au(u a )!a (e %!%ula a in SUA, Nu e#(e ! 1e e )e men(a(a, +i '!a za$a , e<( a+( 'e %lan(e #i a%a gaz!a#a, O i+um, in E0ul Me'iu g$im1i ul a )!#( )!l!#i( #i la a !ma(iza ea 1e ii a'e0a a(e, 8$im1i ul u#+a( e#(e 'e#(ul 'e 'i)e i( +a gu#( #i nu %!a(e #u1#(i(ui iz!mul % !a#%a(, El e#(e '!a un ing e'ien( !%(i!nal in unele ame#(e+u i 'e +!n'imen(e, +a %u' a 'e +u ;, :H a !me: #i 1e e1e e, 8$im1i ul u#+a( nu e#(e )!l!#i( in egiunile un'e a+e#(a e#(e +ul(i0a(, 8u#(ul #au e#(e mai mul( a !ma( 'e+a( iu(e #i e#(e )!l!#i( in Eu !%a la % e%a a ea un! 'e#e (u i,