Sei sulla pagina 1di 12

Pengaplikasian Pendekatan Kognitif dalam proses pembelajaran kanak-kanak

dapat mewujudkan persekitaran pembelajaran yang kondusif dalam pengajaran

dan pembelajaran.

(a) i. Huraikan prinsip-prinsip pendekatan Kognitif.

ii Bincangkan kepentingan dan pendekatan Kognitif dengan

mengaplikasikan konsep ini dalam amalan bilik darjah.

(b) Bagaimana anda mencorak alam pembelajaran yang berkesan di dalam

kelas. Bincangkan. Jawapan anda hendaklah merangkumi tiga aspek

alam belajar.

a (i)

Definisi Kognitif

Istilah kognitif merujuk kepada aktiviti-aktiviti mental seperti berfikir,

menaakul, menganalisis, membentuk konsep, menyelesaikan masalah

dan sebagainya. Pendekatan Kognitif merupakan pendekatan yang

memberi perhatian khusus kepada proses pemikiran individu seperti

kemahiran berfikir secara kritis dan kreatif, kemahiran belajar dan motivasi

yang dipelopori oleh ahli psikologi Gestalt, Pieget, Vygotsky, Gagne,

Bruner dan Ausubel.


Ciri-ciri pembelajaran Kognitif

1. Pembelajaran individu yang dilakukan adalah mengandungi motif

atau objektif tertentu, dan bukan aktiviti atau proses cuba-ralat

sahaja.

2. Pembelajaran ialah sesuatu pemerosesan maklumat di dalam

sekitar.

3. Pengetahuan dan pengalaman yang sedia ada adalah amat

penting untuk pembelajaran.

4. Pembelajaran yang utama adalah yang berasaskan kepada

struktur kognitif dan kesedaranya terhadap kewujudan rangsangan-

rangsangan baru.

Pandangan ahli-ahli psikologi mengenai teori pembelajaran kognitif

Teori Pembelajaran Kohler

Kohler menyarankan bahawa celik akal merupakan kebolehan mental

yang mendorongkan manusia mempersepsikan perkaitan unsur-unsur dalam

perkitaran secara tiba-tiba demi menolongnya menyelesaikan masalah yang

sedang diadapi.Pandangan beliau lebih bertumpu pada tingkah laku yang boleh

diperhatikan.
Teori Pembelajaran Piaget

Menurut kajian dan pemerhatian Piaget beliau mendapati bahawa

perkembangan kognitif kanak-kanak adalah berbeza dan berubah melalui empat

peringkat mengikut perubahan umur mereka. Piaget membahagikan empat

peringkat iaitu Peringkat Deria Motor (0-2 tahun), Peringkat Pra Operasi (2-7

tahun), Peringkat Operasi Konkrit (7-12 tahun) dan Peringkat Operasi Formal

(selepas 12 tahun). Setiap perkembangan kognitif kanak-kanak merupakan

faktor penting yang mempengaruhi pembentukan konsep sama ada konkrit atau

abstrak.Pada peringkat operasi konkrit pembelajaran berkesan bergantung

kepada objek-objek konkrit dan pengalaman secara langsung.

Teori Pembelajaran R.M.Gagne

Menurut teori pembelajaran Gagne beliau lebih menekankan

pembelajaran adalah melalui rangsangan-rangsangan dari persekitaran luar

akan diterima dalam sistem saraf melalui deria-deria manusia. Tambahan pula

beliau menyarankan pengalama-pengalaman yang disimpan dalam stor ingatan

jangka penjang adalah penting bagi manusia untuk mengaitkannya dengan

pengalaman-pengalaman baru, demi memudahkan proses pembelajaran baru

berlaku. Beliau mengutarakan lapan fasa yang biasa dialami oleh manusia dalam

sesuatu proses pembelajaran , iaitu fasa motivasi, fasa kefahaman, fasa


penyimpanan, fasa penahanan, fasa ingatan kembali, fasa generalisasi, fasa

prestasi dan fasa maklum balas.

Teori Pembelajaran Bruner

Menurut Bruner peringkat-peringkat perkembangan kognitif yang biasa

dilalui oleh kanak-kanak normal ialah peringkat enaktif, peringkat ikonik dan

peringkat Simbolik. Beliau mengatakan bahawa proses pembelajaran adalah

berlandaskan kepada pertimbangan jenis bentuk pembelajaran. Bruner

menghuraikan enam ciri perkembangan kognitif iaitu keupayaan kawalan emosi ,

keupayaan menyerapkan peristiwa, keupayan penggunaan perkataan dan

simbol, pertambahan aktiviti tindak balas, penggunaan bahasa dan keupayaan

untuk menghadapi berbagai situasi. Bruner menghuraikan empat prinsip

pengajaran dan pembelajaran berlandaskan teori pembelajaran yang

dikemukakannya iaitu prinsip motivasi,struktur,sekuen dan peneguhan.

Teori Pembelajaran David P.Ausubel

Ausubel menyarankan pembelajaran resepsi yang bermakna. Mengikut

Ausubel ada dua pra syarat bagi pembelajaran resepsi iaitu pelajar sendiri mesti

mempunyai sikap dan tujuan yang positif terhadap aktiviti pembelajaran dan

pelajaran baru mesti dikaitkan dengan pengetahuan sedia ada pelajar.Dalam

pembelajaran resepsi maklumat terancang yang lengkap diberikan kepada


pelajar .Pelajar hanya menyerapkan maklumat itu kedalam struktur kognitifnya

sahaja.

a (ii)

Aplikasi pendekatan kognitif dalam amalan bilik darjah

Aplikasi pendekatan Kohler:-

Beliau menekankan penggunaan celik akal dan pengetahuan sedia ada

pada pelajar dalam penyelesaian masalah. Guru membimbing pelajar

menggunakan persepsinya untuk menghubungkaitkan unsur-unsur dalam

persekitaran secara turutan untuk menyelesaikan tugasan yang diberi. Contoh

yang nyata ialah semasa guru hendak mengajar karangan bergambar dalam

mata pelajaran Bahasa Malaysia, sebagai langkah pertama pelajar perlu

didedahkan pertalian di antara satu gambar dengan gambar yang lain.

Seterusnya pelajar dapat hubung kaitkan penerangan tentang gambar-gambar

tersebut secara urutan dengan pengetahuan sedia ada dan secara tidak

langsung pelajar dapat menghasikan satu karangan yang lengkap dengan

menggunakan celik akalnya. Pelajar dapat mengaitkan pengalaman sedia ada

dengan pembelajaran baru mereka.


Aplikasi Piaget:-

Beliau menekankan bentuk pemikiran konkrit kepada abstrak, daripada

dekat kepada jauh,daripada pengalaman yang sedia ada kepada pengalaman

baru,daripada kasar kepada halus,mengikut perkembangan otot-otot individu.

Pelajar dipupuk motivasi intrinsik dan digalakkan melibatkan secara aktif dalam

pembelajaran, demi menggerakkan proses asimilasi dan akomodasi.Contoh

pembelajaran ini ialah dalam mata pelajaran kajian tempatan.Tajuk pencemaran

air dapat dijelaskan kepada pelajar dengan menunjukkan gambar-gambar yang

berkaitan dengan pencemaran ini.Pelajar dapat menghayati pengajaran guru

dengan berpandukan gambar dan penerangan guru serta memahami keburukan

pencemaran secara keseluruhannya.Proses ini akan akan memotivasikan pelajar

agar memelihara alam semulajadi untuk kesejahteraan umat manusia.

Aplikasi R.M.Gagne:-

Beliau menekankan pelajar supaya dapat membezakan cirri-ciri penting

atau khusus untuk membina konsep dan hukum. Proses ini akan mendorong

pelajar menyelesaikan masalah dengan menggunakan prinsip hukum dan

teorem.Penggunaan bahan konkrit oleh guru menyebabkan pelajar dapat

memproses maklumat dengan penggunaan deria. Proses ini berlaku disebabkan

oleh gerak balas dan rangkaian motor. Contoh kemahiran-kemahiran matematik

ialah operasi tambah ,tolak, darab dan bahagi membena sudut tepat, melukis

bulatan dan sebagainya. Kemahiran ini boleh dikuasahi melalui latihan dan

permaianan yang diberikan oleh guru dalam bilik darjah.


Aplikasi J.S.Bruner:-

Beliau menekankan naluri ingin tahu pelajar dengan kaedah inkuiri

penemuan dan kaedah induktif serta memberi peneguhan selepas aktiviti

penilaian.Contoh bagi teori ini ialah dalam pengajaran mata pelajaran

Sains.Pelajar-pelajar dapat membuktikan fakta,membentuk soalan-soalan

relevan,mengembangkan cara-cara atau kaedah dan memberi keterangan

berkaitan tajuk yang diajar oleh guru.Dalam tajuk fotosintisis pelajar dapat

mempelajari cara-cara daun membuat makanan dengan menggunakan cahaya

matahari ,air dan klorofil. Hasil kajian yang dilakukan oleh pelajar berkaitan tajuk

fotosintisis ini akan diberi peneguhan oleh guru.

Aplikasi Ausubel:-

Beliau menekankan ajaran konsep,prinsip dan hukum yang sedia

ada.Pelajar dilatih menggunakan pengelola awal dengan pendekatan induktif,

deduktif atau pun gabungan kedua-duanya.Guru harus menentukan objektif

pengajaran, isi pengajaran dan memilih contoh-contoh yang sesuai.Murid akan

menjamin pembelajaran yang bermakna itu wujud, guru harus menolong

pelajarnya menghubungkan struktur kognitif yang sedia ada dengan struktur

yang diajarkan. Setiap konsep atau prinsip baru hendaklah dikaitkan rapat

dengan konsep atau prinsip yang telah ada dalam struktur pelajar.Contohnya

dalam mata pelajaran Kajian Tempatan pelajar telah ada pengetahuan sedia ada

mengenai tajuk kenderaan.Pelajar telah belajar tentang konsep ‘kereta’ mereka

tahu bahawa sebuah kereta mempunyai tayar,lampu,stering,roda,tempat duduk


dan mempunyai injin.Tajuk baru yang akan dipelajari ialah berkaitan dengan

kapal terbang yang mungkin mereka belum pernah lihat dan sentuh.Namun

pemahaman mereka mengenai kenderaan akan membantu mereka agar tidak

perlu buat sebarang perubahan atau pengubahsuaian terhadap konsep sedia

ada.Sebaliknya pelajar tadi akan mengubahsuai terhadap konsep tersebut

sekiranya mereka tidak pernah melihat bentuk sesuatu kenderaan yang tidak

wujud dalam persekitaran mereka.

(b) Tiga aspek alam belajar yang mencorak pembelajaran berkesan di dalam

kelas.

1. Mengikut kebiasaan pelajar akan lebih berminat dan mengambil bahagian

dalam pembelajaran sekiranya mereka diterima dan dilayan dengan baik oleh

para guru dan rakan-rakan sekelasnya. Oleh itu amatlah penting bagi guru

memenuhi keperluan-keperluan psikososial murid-murid yang diajar.

Aspek-aspek psikososial yang dimaksudkan merangkumi empat elemen

iaitu nada suara , budi bahasa , tingkah laku yang sesuai dan suasana yang

kondusif. Kesemua aspek ini harus diberi keutamaan oleh seorang guru bagi

pengajaran dan pembelajaran yang berkesan berlaku di kelas dari masa ke

semasa.

Seorang guru seharusnya mempunyai nada suara yang jelas dan terang

semasa menyampaikan maklumat kepada pelajar.Suara seorang guru mesti


memikat naluri dan minat pelajar untuk memberi tumpuan dan menghayati

pengajaran yang disampaikannya.Guru mesti bersifat tenang dan tidak

menengking terhadap pelajar sekiranya berlaku sebarang kekecohan dalam bilik

darjah. Suara guru yang memikat pelajar akan membawa perubahan yang positif

dalam bilik darjah dan proses pengajaran dan pembelajaran akan berlaku tanpa

sebarang gangguan emosi kepada pelajar.

Guru harus menggunakan perkataan –perkataan yang bersopan seperti

‘sila duduk’, ‘tolong berhenti cakap’ , memanggil pelajar dengan menggunakan

nama mereka dan juga elakkan daripada menggunakan kata-kata sindiran.

Dengan ini wujudnya sifat saling hormat-menghormati antara guru dan murid-

murid. Guru harus menunjukkan teladan yang baik kepada pelajar agar pelajar

dapat mempelajari tingkah laku, berbudi bahasa dan bersopan santun.

Pelajar menjadi klien utama guru. Segala gerak-geri , pertuturan dan

perbuatan guru diperhatikan oleh mereka. Jika guru membiarkan perlakuan

mengusik-usik atau membuli-buli,pelajar akan terasa tidak selamat dan selesa

berada dalam bilik darjah tersebut. Dengan ini segala hasil usaha guru tidak

berhasil. Guru harus peka dan elakkan suasana tersebut wujud dalam bilik

darjah.

Suasana bilik darjah yang kondusif adalah memainkian peranan yang

penting dalam mempengaruhi tingkah laku murid-murid secara langsung.

Suasana bilik darjah yang serba lengkap seperti kerusi meja ,langsir ,kipas

,almari ,persekitaran yang nyaman dan papan kenyataan yang ditampal dengan
maklumat pengajaran yang berfaedah akan membantu pelajar menguasai

kemahiran yang diajar oleh guru.

2. Sekiranya seorang guru inginkan anak muridnya berkolaborasi dan

kumpulan kecil mereka perlu dikumpulkan dan ditempatkan dalam bentu bulatan

mengelilingi sebuah meja atau beberapa kluster meja. Bagi perbincangan secara

kelas guru perlu meletakkan mereka dalam bentuk bulatan atau berbentuk U.

Bagi pembelajaran kadar kendiri dan bersifat individu kemungkinan boleh

diwujudkan stesen-stesen pembelajaran. Bagi kaedah kluster guru harus

memusatkan pelajar 4-8 orang duduk dalam kumpulan yang dekat dan rapat.

Dengan kaedah-kaedah ini guru dapat melibatkan diri secara aktif dalam aktiviti-

aktiviti yang yang dikendalikan olehnya. Proses ini akan meningkatkan

pembelajaran dan pengurangan tingkaha-laku bermasalah dalam kalangan

murid-murid.

Pelbagai Gaya
Gaya Auditorium Gaya Perbincangan

Gaya U Gaya Kluster

3. Komuniti pembelajar lebih dirujuk kepada sekumpulan manusia yang

belajar bersama-sama dalam satu persekitaran yang selamat lagi menggalakkan

dengan adanya dialog, maklumbalas, refleksi dan penurunan kuasa.Guru akan

menyerapkan kaedah pembelajaran kolobarasi sesama murid melalui


pembelajaran koperatif. Murid akan melakukan aktiviti dalam kumpulan atau

rakan sebaya mereka.Hubungan di antara pelajar akan lebih erat dalam konteks

akedemik dan social. Guru akan memokuskan aktiviti-aktiviti pengajaran ke arah

pembinaan pengetahuan dan hasil pembelajaran.

Bilik darjah akan beroperasi akan sebagai pusat kawalan terhadap ilmu

yang akan diperolehi diperkongsikan bersama. Guru perlu meningkatkan

kebolehan diri sendiri dalam menyampaikan maklumat baru dengan

pengetahuan sedia ada pelajar agar mereka dapat memahami maklumat yang

kompleks.Guru menggunakan insentif ekstrinsik bagi mendorong mereka

melakukan sesuatu atas maklumat peribadi . Guru akan mengambil berat

tentang perbezaan individu dalam menyampaikan maklumat dan pengajaran.

Kesimpulan

Pendekatan kognitif memang mengaplikasikan konsep-konsep yang

penting dalam segala amalan pembelajaran . Semua ahli psikologi yang

memberi penekanan kepada teori kognitif memberi penekanan kepada

perkembangan mental pelajar secara keseluruhan. Alam belajar yang kondusif

akan memerangsangkan lagi pelajar dan guru untuk meningkatkan mutu

pengajaran dan pembelajaran.